1
t.
iKttot CMbie Ubniqi
DENMAN W. ROSS,
OP CAMBRIDQE.
Rccriv«d i6Jaaiuir]r, i888.
Digitized by Google
Digitized by Gopgle
1
Digitized by Google
Digitized by Google
" REGESTA
mSTORIAE WESTFALIAE.
A C C K m T
CODEX DIPLOMATICUS.
D i c
Quellen der Geschichle Westfaienti,
in difOiMiIogbGh geonlnvtaii
Nachweisung^en und Aussiigen,
Too eineni
Urkundenbuehe.
M i t
UntecsUitmng des Vereiiis fttr Geschichte und Ahorthumskunde Wealfiileiis und uDler MUwirlnmg dnzelner
Mitglicdor de^elben
l»enrbeitet und h e rn u s gege ben
V y n
Dr. Ileiiiricli August Krhard,
Kiini|tl!<-h • PreuMafchrm Archirrath-, Riiicr det roihen Acller-Ordrna 4. Kl.-, Director det Verein* lur Geichichle and
Alleniiumiikunde Weairalrn*; der Koniel. PreuM. Akadrraio der Wi(ieo»cha(teii to Erriirth, drr Wctinilitrt>«n Gc-«Flliicha(t
Tur ratrrljndiiche Cullur au Minden, de* NorddrutM-ben Apulhrkrr- Vrrcini, de« Thiiringitcb-Sacbuicheii Vrrrina (iir
Errortchung dc« *alrrt>ndi*chen Allertbum* ond Erhjltnn); nfinrr Denkraaalr, der Gctrlltcbaft fiir Porarnrncbe GetrhichlB
und Alterlhuraikunde , dr* Vcrein* nir Ge*chicbte unrl .Micriliumikunde lu WettUr, der Kiini|{l, Siichiiacheo Geiellichaft
fuT Erforiehonj; ond Erhallung »atcrlandi<chrr AHrrlliumi-r «u Umdra, drr Drolfchrn Gr»etls( iuri fiir Tatcrl. Sprachr uod
Allrrl liuiiirr lu Li-i|>ii|,-, clrs Heniirl>c'r};i»ctirn unii (lc* Vogtliindiichrn .\llcrtliucn«r<>rirli('nilt-ii Vcreiiu, dei liittoriichen
Vcnio* (iir Mieder*«cti*en tu fUDoter, de* Vrroiot fur Hrf<i»rhc Grtchichta uod Laodetkunde ta CaiMi, itar <j«MUiclMft
*" ■* ' ' " ■ Deakmaale drr Vortril in Siothrim, u. a. Gw» ■ ' ~
Eluw rad «tm«p«Dd. Miicliad«.
E r t t e r B « n cl.
VoB deo iiltesteii gesdiiditliGhen NadinGhieD<lMB zum Jabre HiS.
Mtt M9a«|r«iiin«a- mmi 8ttf«l-Al^ktM«iifc«.
M ii n s t e r,
gedruckt und ia CoPiniissioii bei Fried.rich Regeniberg.
18 4 7.
Digitized by Gopgle
I
V o r r e d *.
Vrknmkabaioh, d«HMi entar Hieil. iMdi BeMHi0mig niaiiiiieliraltiger ffiaderoine. lunnelur dw ge-
Muleft Weh fitwflgabeii wird, hat cinc Kwoifache BcsUmmung ond thcilt sich hicrnach in zwei Sectioneii.
E8 soll I. tn Rcgeslen, eine chronologisch gcordnctc Cbersicbt sammtlichcr anf dio Geschichtc WestTalens
bczUglicher Urkiindpn tmd hislorischer Nachrichten, so weit die KundR dersolhon rn erlangen war, und
0. in oincm Codcx dtplonaaticas, eine Saromlung von iTkunden fur die Geschichte Westialcns, oach
pbnmassigcr Auswahl, gebeo.
Dtt die Regeeten alle m eriangeade Urtariadie Nnoiiricbtaa ilber WeMMan nailiuaen aollten, ao
nMHBlen aie» binridtdich dea ZeitumrangeSt nothweadig orit dem ersien. in daa nevdwealliche Oeuladi-
faad bcrcinfalleiMlea biBtOrischcn Lichtslrahle bcginnen. Die Bearbeitung dcs hiemadi sich er^bcndcn
aheiten Theiles nnsorcr Gcschichte. von der Zeit Julius Casars bis zum historischen Annrctcn der
Franken und Snchs/>n NV 1 — 60. der Rpf?cstcn), hal Hcrr I)r Bockel besorgt, und zwar nach dem
Grundsalze, zur Vermeidung aller suLjucliv-willkiirlichcn Dcutungcn, dio betreficndcn Stellcn aus den
Sobriltea der aHen griecbisdieo nod laleiniaobeo GesdiiehladirBiber, nndh knner Innhahaaiigabe. voR-
aHndig im Gnuidtexte milaQlbeilett. Der Plaii, nach wdoben die Ansarahl and Znsaminenaiellong geaehe-
hen ist, wird aos dicscr solbst einlcuchten ; Erlautcrungon Wld weilere Ausnihnmgcn etoaelDer Gcgcnstande,
fiir welcfif! hi(!r ohiiciiin dnr Raum nicht in Anspruch pcnnmmcn wcrdrn (liirftc, snllrn spritcr in dcr Zcit-
schrift fur vatcrlandisciie ("icschichto uud Ailerthuni&kuude erschcincn. Dcr sor^fallige und uin^ichtis^e
Fleiss, mit wclchem dteser i heil der Arbeil ausgeTuhrt wurde, der Werlh und dle Verdienstiichkeit der-
aelben, werden dMnftUa dem Kaaoer aicb von adbel dantoDeOr oboe dan ea weiterer Andentongen
hieriiber bedarf , fiir wddie dieMr Ort dinebm nidit paaaan wttrde. Meoi Aotheil an dieaer Parlie be-'
tM^r^^i^yt ach — ehuge nneriiAUicho Zusatze al^rechnct — auf das ganz fioaNriidie Geaebift, die Dmdc-
einrichtung in Glcichrdnnighdt mit dem iibrigen Theile der Regestcn zu ordncn.
Mit Nr. 61 dcr Rc^osten beginnt mcinc cignc Arbcit, zu welcher auch der ganze Coden diplomatiena
gehort; und iibcr diese glaube ich hier eine ausluiirliche Hechenschan schuldig zu seio.
Waa aneral die rSomliche Ausdohnung des behanddleo Landcs betriflfl, so iM dar BegrilF Weslfalens.
yon der Zdt nn, wo die.featere Geataltang der Geaducbte anoh eme bealinmttere geograpbiaehe Begren-
naig nlilaat,, in dera ahhiiloriachen Sinne genonnnn, nach wdehen dna laod dhiaea Nanens die dleo
Diocesen der Bistliiitner Miinstcr, Osnabriick, Minden, Paderborn, und den Westfalischen Theil der Erz-
«
bischbflich-Ci>Iniscbcn Diiiccsc nmfassl, womit, nach der jelzigcn I,an<h's F.inthpilunfi, die drci Regicrungs-
bcTiiriie der Prcns-ischcn Provinz Wesilaleit, dio Hanoverschc Lamldrostci Osnaljtuck, die jclzt Oldcnhijr-
giM:hcn Ihcile dcs eiieijialigcn Miin&tcrschen NiedcrsliAs, dcr ilcssische Anllieil der Grafscbait Scbauenburg,
n*
Digitized by Gopgle
IV
Vorr«il«.
md (fie FilnleoUiitaBer Schanenburg, Lippe, WeUiedL und PynnoDt im Genian iiberoinkonuncn ; nnr dait
ven den Preassisehen Laodestheilen die jelit znr PNrvim Wesifiilen gerechnelett Ureise Siegen and Wa^
gensiem, ab dem ehen WeslfiJen nicht angehong. «iisgesdikMsen Uieben, nnd dagegpo eia Ueiner TheH
(Jer jcUigun Rheiiiprovinz hertjbergezogeo wenlon musste, wie denn schon in dem vorliegenden Tbeile
dieses Werkes dic Slifler Essen und Eilcn, als alto Pertinenrien Wc.^lfalcns . in HorijcksichliguDg karoco.
Ein r!)f»refhrei(4>n dicsi»r Grcrzcn, odcr cin Schwanken iii Ansehiinf^ dcrselbcii, koante bci dcm Codcx
diplontulicus nicht lcicht vorkonuuen, da jcdc Lrkunde sicii an ciiie besUmmt gcgobene Pei-sonlichkcil
oder Ortlichkeit anschKesst, liber deren Stdlung ein Zweifel nlcht ieidit anikonunen kann. WoU aber
ist ein soldiea Scbwaiiltea nn9g|idi in den Ri^eaten, die — naeb dem in den Brandeniwiigischen Regeaten
dordl C. W. von Raumcr gcgcbcncn hcifallswcrthcn Vorbilde — nlchl bloes die eigentlichen Urkundcn,
sondcrn aach dio historischcn Naclinchtcn (lcr Nckrologicn, Annaion, Chroniken, Biographcu uiul andcrcr
dcn Bcgebonhoilcn moglichst nahc ^tclicndcr (icschichtschreiber, ubcrfaaopt so vicl als niuglich alh-r
bistoriscbcD QucUeaschriften. umfassen soUcn. Die Besorgniss eines Cborschreitens der provinzicilon Grc»-
len lag hier wtt so nlfher, ab WeattUen, besondei* lllr dle Mltere Periode aehier Geacfaichte, rnir wcn^
einheiniisdie Giiadudilachreiber, und aneh dieae — die apMeren, ittr die Utere Zeit anmverUMigeii nnd
uikrilisehen Qmmikett abgereduiet — nnr fiir f«nyyliiy hervormgeiide PeraiinliGiilceilen, beaoadera Ere^
niiae ond kOnere Perioden, bcsiizt; dahcr bci iiscitem die meiaten historischen Nadirichten aus allgemci-
nercn Geschichtswerken enllfhnt wcrdcn Tniisseii, wo sie mil frcmdartigen ricgenstiindcn viclfach verwebt
uad oft nicbl leicht von diescn zu ^ndera sind. Wcnn es nun aucb &\s Gesetz galt, das Cbergrciren in
allgcmeino und auswiirtige gescbichlliche Vcrballnisso mit mdgiichstcr Aurmcrksamkeit zu vcnneidcn,
so war doch, bei dem engeo Znsainmeohangp der specidlen mit der allgemeineii Gescbichle, weldM ao
oA die Gnmdlage der crsteren ist imd ihr Vorstifndnisa fiffiiet, etiie sdiar%eaagene GremKnie nidit iDsmer
einzuhallcn. Bcsondcrs aber schien eine Ausnahmo in zwci vorziiglich wichtigcn Pcriodcn uncrliisslich,
ncbmlich in der Zeit vom hi.storisclicn Auflrctcn dcr Sachscn bis zuin .\useant;o der Sacliscnkric|;c Karls
des Gro«sscn, und in dcr Zcit der Sachscrikric}{e Hcinrichs IV. und V. im ■11. uiul li. Jahrhnndcr) !n
jcnor idtcrcn Pcriodo sind die Bcwobncr Wcstfalcns an dca bckanntcn Kricgscrcignisson und dcn daiiui:»
xnaammengehbrigen Bcgebenheilen ment nur in ihrem Zusammeahaiigp mlt dem SHehaiaclien Gesammtvolke
betheil^t, vaA eigeaitbllndiche Nadtriditen in Bedehmig anf Weatfiilen llberdiea irar so sparsam vorhaii'
dsn, dasa, getrennt von jencm Zasamrocnhangc , die Geschichte Westfalens in laoter vprbindungslosc,
kaum noch vcrstandliche Bruchstiicke zcrfallcn wiirde. Deshall) wurde fiir diese 7cit nicht sowohl die
besondere Ceschichle Westfalens, als die Gpschichtc dcs Siichsischen Volkcs und Landcs iiberbaupt ins
Augc gcfasst, und nur spccicllc Geschichtcn au2<scrwestfaliscber Orte und Gcgcnden, dio mit dcm gc-
scbichdicbcn Ganzcn odcr dcn bcsonderen Angclegcnbellen Westblena hi keiaem niolbweudigen Zas&m-
meDbai^e atdien, bei Seite gelasaen. — In dea Zdien Heinrieba IT. nnd T. veriilQt ee sidi tul in
abnlitiher Weise. A» dem, wle im iU^emenien, ao anch fttr WeailUett iDsbeaondaire, bSchat bedeutunga-
vollea Kriegc, war Wcstfalcn ortlidi swar nur wcnig betheiligt, und cs sind ana iibcrhaupt nur wcnigo
.«{jeciel! - westfaiisi lK! Nnchrichten aos dicser Zcil crhaltcn; abcr Westfalcn war so giit wie andcre I.iindcr
iu den Kreis dcr aligcmcincii I>cip;ni«se mit hineinf;e7o|;en ; erst durch dic Kcnnlniss der letztcrcn erhaltcn
die sottst nur fragmcntarischt;n Nachnchien iiber Westfulen ZuMmmcnbang und Bcdcutung; und cbcn so
werden die wcseiilKehen, aber mimcrkliob ins teben gelreteneu Vorindonmgeo, wdche dle wealffiliacheD
V
ZusUinde im Verlaufe jener langwierigeQ Kriege erfuhren, nicht anders als durch dic Emagung der auf
«e eiuwirkeoden aUgememeffWi Krei^uBia wtattftidliolu Die Berilol(iidi%nng der iMiterea stellle ftok
lialier «k ■othwend^i dar; jedodi geadiah ile init itreiigrter AuewaU, nad init Aawchfieenmg elles Anh
wMriig^SpeeidloiL — AnMor dioaei» beideo Perioden vurden eonit ttbernH» wo luetil in einzelnen Falkn
eiO beeonderer gBScliiehtliobei; Zasammenhang rur eine Ausnahrae sprach, dic Grcnzcn Westfalcn<i streng
feslgehalten. Pio Erwahnung der au8\i'hrti<TeTi BcsitznnE^n Wostfalischer Stifter und der aiisi^^^HrtifiPn Ver-
hiiltnisse wci»inili.scher Regenten ist als eiiic soluho Ausnahme kaum zii belrachtcn, da diese Gogonstande
eincn integrirendcn Theil der Geschichte dieser, WeslAilcn angchorigcr, PeraODen and Stiftuagea auMMH
dMD, und «miit hi die Gescbidile WestUene. wenn diese nidit m weaentlldien fienehingim lUdcenhaft
Ueibflii idl» notbwendig gehifreik — Wao iiwbeMudOre das Veriudtnias sn Frtodaod belriiit, so lag ffmA-
dtfdidi die Geachldite FrieslaMb an doh — abgesehcn von den dortigen Angelegcnheiicn des Bisthuma
MOnsfcr — nicht im Bereich nnscr^r Anf^abe; sie wurdc daher nur bcriicksichtifit in der Zcit dvr Pflan-
zung des Chnstenthun», die ibren VVeg iibcr Friesland nnch Wc>st£Bleo nahm, und in dor Zoil der Nor-
roaanenliriege , die Westfalen meist von Frieslaud aus bcruurion.
Bd diflaer B^^wfnng aadi «ossett, warde hnerhalb der angenonnnenen Greozeo die in8g|idwie
TollstibMlli^ der hialoriadien Noiiien eiatrebt, und dabd» inr VorvolkiandigaDg der fiir Geachiehle.
Zeitrcchnvng nnd UrfcnDdcnkritik oft ao ^rfditigen biopqihischen Notiien, anch ddit nnterlassen , die
Thcilnahme wesirahschcr Bischofc und Grafcn an Rcichs- und Kirchenvcrsamtnlungcn , ihrc Anwcscnheit
als Zeugen bei fremden Urkuiidcn, u. d. m. sa wcit dio zogunglirhcn Oiidlpn rcichtpn, zu bcmerken.
Doch beschoido ich mich gcrn, in diescr Hichtung von eigeoUicher VoUstandigkcit noch fcrn gcbliebcu
xu sein, da ich» aneh bd deu lebbafkeiten Benriihan, lO viele der gcdruckten ITffcnndeD ab miiglich an
beoutiett, mir dodi nidit dle amwfirtige Urktmden - Sammhmgea ni venchalTea im Stande war, nnd nodi
wenigflir» m «einor boodiriiokien Lage, daran dedcen dnifte» .Behnb der etwa noeh nngedmdtieu Uifcnn-
den. auswiirtige Archive an Ort und Stelle zn benutzen. Nicht unterlasaen kann ich, der Htlfe mebea
wurdigen Frcundrs Mooyer, der mir faiisscr (lcn lUH lihcr 711 crwahncndcn Originalen iind Kopicn seiner
Sammlung) eine Cbersicht der altercn MiiKien sciicn i rkuiiden, uikI seiue Notiscen iiber die Todestagp der
Wostralischen Bischdfe frcundUch mitthcilto, dankbar zu gcdenken.
In den Rogoaten wnrde, aeit dem Aufhiiren der akriimiadiett Literatur, dcr Kiine wegen, die wiirt-
Hcbe IGtdieihag der betreSiHiden Sldhm der Geicbidilschrdber und Urfcunden, wo de aidil In einidaen
Fallen, bcsonderer Umstandc wegcn, rathsam schien, nntcrlasscn, und nur dcr Innhalt sumniariach, jedocb
miiglichst mit BcriicLsichtigung allcr mcrkwiirdigen Orts- und Pcrsonen-Nameu, anic^clwn — Tnfcrgc-
schobenc uml vcrfaischte Urkundcn unil anderc in dic ricschiclile eingedrungcne, otlenbar irrigc rvach-
richtcn, sind zwar nicht mit StiUschweigcn iibcrgangcn. soiidom in dcn Regestcn, an den ihncn angcblich
ankonnnenden SleDen aagefilhii, aber dnidi dn beionderes ZeidMD {*) bemeridich gomaeht worden. —
Undatirte Urfcunden und imdera, ohne Zeilbesluuinung gq;ebene Nachricbten, dnd, ao weit ea idigliob
war, nach den Jahren, zwischen welche sie fallen, berechnet, und in dor Zeitfolge da, wo sie frQbealena
hingehorcn kiinnen, eingcfiigt. Ilisiorische Nachrichten, dic sicfi Ubcrhaupt nichl gut auf cin bcstimmtes
Jahr zuriickruhrcn licsscn, odcr fur dio es sonsl an sichom chronoloj^rschcn Dafcn fchltft (7.. D. Rcp;. Nr.
'102, 15i, 496, 5i0, 521, 687 u. a.), wurden dahin geordnet, wo sich ein passeiidcr sachlichcr Aniaiu-
pfungspunkt Dir sie fond. — Dw im Codeit diplomaticus abgcdruckten Urkundea sind in deu Regesteo
Digitized by Google
n
nitieb der mguMomnm rViniadieii ZeUeii tii||^gQbeii. Zor Venneidmg Mi»aftigT IViedeiliokiiigBii
Ist ihre iiinli«llMunei(ie in den R^ealen kllner geJtsst, imd im Cod. difil. eine «kldke miobt beigefUgi»
inSi die Regesteo auch dariir geniigcn.
Bp! (lor Answahl der IVkimden fiir dcn Codox diplomaticus kam nolhweadig die Frage in Erwa^n^
wie es nul deu fitihcr schon godruckien Urkunden zu hallcu sei. Dass der Wiederabdruck bercits
irgeudwo gcdruckter Urkunden ganz unterlassen werden miisse, wird wobl jelzt iihorhaupt nicht mehr
gefbrdert, und es iflt die UMtatthaftig^ceit des VerltDgeiie» nnr nodi iiogedfoelcte Urkuodeii nen n pobli-
dreii, verMhiedeiitlidi aowohl gmodailzlidi ansgesprodieii, a)e thalaSdiiich in neuenm Drkmdeiilittdiero
bewttlirter Meister diescs Fachcs, wic Hoefor, Lacomblet, u. A. zuriickgewiesen worden, so dass idl
mirh (hhoi niclil wciter tturziilialloii brauchf. An cine almhil vollslandige l'rk.un(lcn>nmniiiini; konnte
abcr, aus nahc lic^iendcn (Jrunch-n, auch nicht gedacht, nnd es sollte dieso ja ct)cn (hirch dic Rcgc.slcn
einigormasscn crseut wcrdcn. Ks wurde dahcr vcnMicht, zwischcn ciner BcM.-hrankung auf noch ange-
dmokte. uod einer Anodehnung auf allo der Gesduohte WertMeos augeborige UiknQdeB, eaMn ange*
meBBeiien Mtttelw^ einnisdilagen, und za dem Bnde der Gmndsats befolgt: 1} nur edche Uikimden im
AbdmdLe zu geben, die eniweder im OrigiDale, oder in guien arohivalischca Absdtrilten voringeM, und
3) auch von dicsen nocb dicjenigen auszuschlicsscn , welche in neueren, aligemcin zuganglichen , planmassig
und kritisch bearbeitotcn Urknnfhnsrjmmhintfen gcdrnckt sind. Ak solchc wurdcn die Urkundenbiichijr
von Seiberlz, Lacomblet und Hoefer anerkannt; auch schien es zweckmassig, die Zeitschrift lur
Archivkunde und die von uoserm Verein herau$gegebene Zekschrift filr Taterlaodtsdie Geschichte und
Aherthnmskunde, vorbebdtlioh besonderer AnaoahmeD, bieher n redweoi endltdi wurde von den, io
der nenen Auignbe von HjiierB sSmmfl. Werken, auf den Grund ciner nauen Vergfeidiung, abgedradifen
OuabrUckischea Urknoden, von dencn ich scbon vor dicscr ncuen Hemusgabe glcichrall» Abschriftcn ge-
nomnicn hntlo, nur eine Au-Jwah! der wichlip>ten und fur dcn Zusammenhancf wiiuschenswerthosten voll-
sUiniii:^ aiit"};enomnien. Die bei andcin, hesonders alteren Schriflsteileni gedrucktcn Urknmlcn, bUcben,
theiis wegou der planloscn und unkntisclien BescbaiTcahcil und nicbl sellcn ^zumal bci Schaten und
Faike) offenbaren Verfilbchiuig vider jener Abdriidtet theib wegen ihrer gcringen Verbreitmg «nnMir
halb Weetfiilens, nnr dann vom Wiederabdrddi anegesohkMsen, weno keine handsehriMkdie Qndle fUr
ehien zuvcriiissigen Texl aufzulinden war. Die Mitthcilung n^cli gedruckten Werkcn, in Emuingclung
eincr unmiltclbarcn liaiul>chrifllichen Quelle, unteihlicl) iibcrall, %\cil di(^ iiltcrcn in der Ref^el nichl Si-
cherheil gcmitr i;cwalircii, die bcsseren unler jnnon ahcr (z. B. Wurdtwein), 90 wic dic neuereu, ge-
nugsaiu vcrbrciiet und zugaiigiich sind. bino Auswahl dcr Urkiuulco nach ihrcm liuihalt und ihror rela*
tiven Bedeottamkeit, hat, bb mm Sdrfnme de» 19. JaMmnderta, noch nicht eiatt gefimden, aondem es
«md alle iiberhanpt ooch anfinfindeodeo Urkuodeo, imter den vorerwiihnteQ iiaaaereii Beadulnknngen,
aa%eoomnicn worden. Spater wird, bei der wachscndcn Menge der Urkundea* dlerdnigii anch eine Be-
schrankuni^ nacli iuncrcn Griindcn erforderlich werden. — Die dem Abdrucke zum Grundc gelegten Ab-
schriftcn .«.ind, niil wenigen, ihres Oi-ts anznpjcbcnclen Ausnahmcn, alle von mir selbst gcfcrtigt, und wer-
den ge^aiuiiietl in dem Konigl. Provinzial-Archive zu Miinstcr aufbewahrt Bei wcitom die meisten sind
dcn Originalcn cnlnonunca. Wo, in Ermangeluog dcs Originab, etn Kopiolbuch pder doe andero AbschriA
beoutzt werden ouieatB, nnd wo das Original oder die an desseo Stelle beBtttKte Kopie oidit kn bieaigen
Kdnic^chen Pmvimid-Ardiive oder einom andern KSnigilidieii Archive beraht, da ut dm QneUe jedesoMl
Digitized by Gopgle
VII
angezeigt; der Mange) einer aasdriicklichen Angabe be$agt also sUllschweigcnd , dass die Urkundc dera
Origina] eDlaommeD ist, und die$es, oder die siail deasen beiiutzte Kopio, sich io eiaeio K&DigUch-Praw-
eisehen SMUs-Arcfaive befindet Beebaiditigl vorde die mS^ichste CwTeodieit uDd Obereinstioniiiiog mil
deoi Or^pDBlleKte, sellMt tn fonnelleD KgenthUmfiolikeileD; nur dass die Abkiifxniigen, so weit es nitt
Sichcrheit zulassig wer, aufgelosl, und alle Eigennamen mil grosscn Anrangsbuchstaben geschrieben wiir-
den. Dic schr inconsequenle Orihogrnplilc (Irr Kopicn •wnirde in Hpr Ro}.;cI nach der bckannten Schreib-
weise gleichzoitiper Oritrinale honrhii^t; nur in cinzclncn wpniijeti Fallcn ist dtes — weil meiiie Ahschrifien
zum Theil, der Zeil nach, weit uus ciuauder liegen — iibersehcn und die jiingcre Sclireibweise beibe-
ballen wedteo. Vo in den Originalcn Hajuskebobritt «tigpirattdl war, isl sie auch in Abdmofce wiederw
gSf^ben. Die verttngerle Scbrift der Honogmm- ntd Recognilionsformeln q. dgjl. H dnrcb Contv er-
wU; im Eingangc der Urkundon zcigon zwci senkrechte Striche an, wie weit in don OriginBlen dic vor-
langcrto Schrifl i;oht. Dio in ciniijcii UrkuiiJen vortj^cfmulcncn lironischen Noten sind getreit n;u}iL;cbil<lct,
Dic Ahsicht, dics auch mil dcii Chrismcn zu thim, wurde, dcr H;uim- und Kostencrspamiss wegen, bei
dcr gcnngen Bedcutung dicscr Zcichen, aufgegeben, uod ist das lalcioische Chrismon durcfa C oder iC
je nacbdem £e enie oder die andera Gnmdform darin lu bemeriten war, und das grieobisolie ChrisaMiit
durdi XP aDgedeoieL Nicht mmiitc scbieB es, den Moncgrammen der Kaiser uod Kthiige, die uDier aUen
GegeDBliDden der UrkmdeowiseeDsohdt biaher «at aMisteD TmiMidlisBigl wurden, eine bcaondwe Sorg-
falt zuzuwenden; zur Schonung des Baumes sind indcssen nur die ersten in den Text eingedruckt, cine
Auswahl der folgenden ist bcsonders beigcgebeu. Dic Sicjjpl-Abbildtmgcn beschrankcn sich — mil Cber-
gehung der kaiserlichcn und sonsligen au.<iwarllgen , von dencn nur dns nnch grmz imlickannle Bleisicgel
Ottos IH- seincr bcsondcrn Seltcnbeit wcgen raitgctheilt ist — auf dio We^tralischeo , und cs wird kcioo
Hisshilligung linden, dsss auch swa Sicgcl miigeilieiU wurden, die sidi, bebnV^rhist der dasu gdtdrigen
Urknnden, allein erbalten baben.
Eine kritische Cbersicht dcr hisherigen literarischen Quellcn fdr dic Ccschichto Wcstfalons behalto
lch mir vor, spatcr in der ZciLschrifl fiir vuterliindische Gcscliichtc und Allcrlhumskunde zii i;clicn. Da-
gegen wird eine Nachweisung der zum Zwccke diesee Werkes beaalztea Archive uiid Privali>ammluQgea
hier am rcchten Orle stehen.
I. Das K()nii;;Iiche Geheime Slaati- und Kahincts- Archiv zu Bcrlin enthiilt cine in ihrcr Arl einzige
Auswahl dcr sellcnslen und mcrkwiiidigHtcn Urkundcn au.s ailen IVcus-sischcii Provinzen, worunlcr dio
Westfali&chen ketnc der uobedeutcndsten Stellen einnehmen. Die Benulzung der iiicher gchorigen Urkundcn
war mir, bei eigner Anweamdieit io B«rfii, im Somnmr 1848, ao wie eiae fcleiDe Nacblosc im ScpteDibcr
4844 gesiattet. uod ioh habe dabei die gefiOljge Ffirdermig des Henm Geheimen Archivralhs Hoefer
^mJtlyff m rybineiL
n. Dos Kihiig^e Proviozial^Archiv mi Mttoater noifiHBt, wie leicht n deokeo, bei weiiem die
mdaleD der ardtinKschea SeblHie Westfidcos. Mit wem'geD AosoahmeD sfaid gegenwirtig io demselbeii
die sanimtBdieo Arcbive der verschiedcnen , frllhcr sdbelStBndigcn Slaalen, ans welchen dicse Provina
gcbildct 'wnirde, und ihrer in DomaniuIIjcsitz iibcrgepnns;encn Stir!unf»cn vercintj^l. oh;:1pi("h langere
Zcit, als in dcn mcistcn dcr iibrigen Proviozeo, verfloss, bis diosc Vcreinigung v5llig zu Stande kam.
NamentUch gebort hioher:
Digitized by Google
4. Dm Ardiiv dn vomn%eii BMiinii» Hiiuster, ^Hit dio friflier gplreiiiileii Arcbiv* des Laiide»*
henn (dM Lwades-Arcluv) und des Domkapilels , so wie der beiderseitigen Bchunlcn, der dnzdiiea
Amter tintl snnsti^ni 15o>i(/iinf;rn dersolben, i^fmeinscliafllich umrasscnd; ncbst den Archivcn der hieher
gehorigen Mc<li,ii-.Stirier mul kloslcr, als der Collcgialslifler ira altcn Dome, zu S. Maurilz, S. Ludgeri
uad S. Marlini, dcr Udsler S. Maricn (Cbcrvkasser), S. Agidii u. a., uod der Deutscb-Ordcns- Coininende
S. Gcorg, zu Mttosler; dee Collcgiab>tijne bu Bedunn, «id der-KKwler Heiu-loift w Aleo, UHnieBdid ni
Becknm, PredceDhorat» Grftvenhorst, Hohenhdte, Uesbora, Marieordd» Nottdn, Aengoring mid Vmiwdieiu.
80 ifrie dncm Theile des Ardiivs des chcmaligcn SiifU Kappenberg, die Idrdifidien Patronatrechte uod
einselne, nicht an die gegcnwurtige Standcsherrschaft iibergegangcne Bcsilzungen dessclbcn btitr. tT i ;I.
2. Das Archiv dcr Grnfschan Tecklcnburg und dcs 7.\i dcrselbcn ijchbrigen Klostcrs Lecdcu.
3. Die Arcliive des tun>(enthuui<> Miuden und der Grafscbafl Ravcnsbcrg um' dor dazu gchori-
gen Slifter und KltMteri iiamcDtlich das cigentUcbe Raveosbergiscbo Urliandeii- ood LebeQS-Archiv; die
Ardiive des Domilifts, der Stiller S. Johanais, S. Marien. S. Harlim ond S. Maorilz ond Simeon xo Mi»-
den; & Andrcas m liibliedce; S. Harion zu Bidefeld; des Hiinster-StiAB, des StiAs auf dem Bergp, dea
Stifls S. Juhannis und Dionysii, wid der JobaooUer- Coauneade zu Herford; dann der Stiftor Levern,
Qaemhcim und Schildcsche.
4. Dic .Archive der chemali2;cn landpsnirstlichcn Bchordcn iind dos Doinstifls zu Padcrborn, so
wie der durlhiu gchbrigcn Slifter uud kluslur Abdiiighuf, iiu2>sdurf uud Gokircbuti zu Puderburni Budde-
ken, Ddheim, Hardehauseu, Ueerse, Hdmershnnsen, Hdfhausen ond Ibrienmiansler; «nd der dieaialigcn
Herrscbail oiid nach]ier%en Jesuiiett-Resideai BOreo.
5. Dic Archive des ehemaligen Siifis Corvcy und der davon obliiinipgsn Slifler und Kliisfer Ibrs-
berg, Kcmiiadc. BrenLhauscn, Bursfeld und Scliaken.
6- Ans dcm chcmaligcn Cuinischen llorzof^lhum Westfnlcn: dic Archivc (icr friihcrcn dorti«i;cn
Landslande, der StiHer utul Kiosler BcnniiigtiauscD, Bredelar, Brilon, Drolsiiagen, Hikcloh, Kwig, Gaiitaa,
Gesilie, Glidfdd, Grabchiift, Hinmelpfortcn, Hesehede, Nanralh, Odneker. Olioghausen, Bombeck, We-
diogbtHKM' <iiid der Deolsdi-Ordens-Commende HiiUheini,
7. Aus der Grafscbaft Mark: der Cberrcst de* diendlge» bndstindiBdien Arehivs, ond dio Arehivo
der Stiflcr und Klbstcr Clarenberg, Frtindcnhcrg, Gevclsbei^, llcrdikc, Kcntrup, Maricnbom, Rbyneni,
Scbeda und WcImt, .-^0 wie dcr Stilicr nnd K!o>tcr zn Dortmund, Socst und Lippstadt.
Die ci!;eiiliichcn lundeshcrrliclien Arciiive dess iier/ogthums Wcsirnlcn uud der Grafschaft Mark bc6n-
dcn sicb, iii Ycrbindung mit den Arcbivcn dcs Erzslifts Cbln und dcs Ilcrzogthutns Clcvc, im KoDiglicbcn
Provinzial-Arcbive zu Diissddorf und sind aos diescm filr das Lacomblefsdio Urkundeobuch zur Ge-
sdudile des Niederrlieins benutzt worden, das sonach aodi dnen Theil wctendidi ireBtliilisdier Geschicfats-
qodlott itt sich scbliosst. Dicsc Lber>clirciiung dcr provinziencu Grcn/cn und Trennihig des Provinzicll- ,
ZusaTnmcniichbriueii , ist frcitich in nianchcr Ilinsicht unangpnehm; fUr dic Wissonschaft im Ganzon geht
indes>cn il.imus l^ein Verlust hervor, iudcm das Jjeii(!uts<iniste urknudlichc Matcrial glcichzcitig — sci es
nun bier odcr ilort — docb mH Lichl gclbrderl wird uud onsorc UrkuadeubUcher sicb gogGOseilig er-
^jjKtttODb
8. Ans dem Test Becklingbausen ist sowobl das ehomalige Statlhallerei- als dns landslifadiBdie
Ardiiv adt kuizcm hi das Provuizid-Arcbiv iibcmommen.
Digitized by Google
V«frt<l«.
IX
Es bedarf nicbt erst dcr Eriimcning, dass nicht ulic die gcnannlcn, grosscnllicils er^l in jiingcrcr Zcit
bf^nneiideD ArcbiTe, achoD IbCerialien ffir die, id dioBem and dom nachsirolgenden BaDde des Urknnden-
biicbs bearbeitele liriiliere Periode liefem lconnten.
Ansser den zalilroichon Orjgioal-Urkunden liefcrten dic genanntcn Spociai-Archivc dcm Kbni^iclieD
Provinzial-Archivc cinc bciloutcndc Anzahl Kopialhiicber uod anderer alt^archivalisdier lianoacripte, vod
denf*n dio bemcrkcnswerthcstcn hier zu ncnncn sinfl.
b&a grosse Kopiarium (gcwohnlich, seiuer i^lhcilung wcgcn, Libcr di^iinclionum geoannt) des Dom-
kapitcls zu Miioster, in zwei staiken Pec^uneiA-Banden im groasten Folio*Fonnat, im 1i. lahriiUR-
derl be^Ofinen, .nit jUageren Forteetznngea und Nachtriigett bis nmi 16. JafarhnnderL Den einxefaien
Absdiriften fehlt jedoch, ivie die Vei^gl^dMing nat nooh vorhaDdenen ChjgiDalen geidirt hat, niefat
aelten die nothigc Trcuc und Gonauigkcit.
Des sogenannte rolhe Buch dcs Domkapiteis zu MUnsler, odcr n;ich scinpm Urhelicr, Liber RofiiPri,
auf I'crganient zu Anfangc des 14. Jahrhundcrts geschheLen, ciuhait ciu Verzeicliniss der Gutcr,
Gercchtsamc und Statulcn dcs Domkapilch» uud sicincr cixizchacn DignitatcQ, Obcdieuzen uud OfBcicn,
mic eugcschdlelen Urifionden.
Itas Kepialbuch des CoUogiatBliftB mi alleD Dome zu Miinsier; Peii^nieni-Handadirift, hn 44. Jahrimnderl
aog^fimgeD und im 15. forlgcsctzt, mit jiingcrcn Nachtriigcn.
Das so?;fnannte rothc Bnrh (Libnr nihoii^j^i des CollegiatsttfEs S. Mnurilz vor Miinster, eine sehr reich-
Iialtige tiammtung von LVkunden, Giilcrvcrzcichnisson u. d. m.; 1'erg. - Haadscbr. um da^ Jalir 4492
von Bernbard Tcgcdcr, ScbuJastcr dcs gcnannlen Stifts, gcfcrtigt.
Oberreste emei alteo, un 14. Jabrbundert auf Pergament gcadiriebenen Kopialbodiee des Ludgeri-Slifti
XII Hfiflsler.
iUtea Kopmlbuch dcs Martini-StiRs zu Munstcr, aus dcm U. und 15. Jafarimiulerl; Pergianenti — uod
cin ncucros, im J. 1594 ausgcfcrlii;! , in 2 Biindcn; Papicr.
Kopialliiich des Apidii-Klostei^ zu Munsicr; I'apier, in 2 Biindcn, vvovon dcr cioo die Fundationcn,
Giiter-Erwerbungcn u. d., der anderc dic ftcnlvorscbrcibungea euthait, im 17. Jabrhundcrt von dcm
Notarins Willtinghof ausgcfcrtigt. Der erste dieser beiden Blode 'worde «ns Nieserts Nachlasse
vieder erworben.
Kopialbudi der Deutach-Ordens-Coimnende S. Gcoig zn KOnster» m 3 Biuidenaiif Papier nm .dns Jahr
4733 gcschricbcn.
KopiaU)uch dcs Collcgiatstifts zu Bcckuni, unter dcm Tilei: Lihcr rcdditanm, fiuidatioiUUD, Sfalatorom
erclcsiac licciiemcnsis; Pcrg. Haiidschr. aus dera 14. Jululmiulerl.
Kopiulljuch dcs Kluslcrs Freckenhorst; Papier - Uaudsclu-. des 15. u. 16. Jalu-bimdcrts.
Kopialbnch des Klostets FrmswegeD in der Gmfechaft Benthdm; Pap. Bandsdu'. dea 45. Jahrhnnderbi.
Kopialbndi des Kbsters Gravenhorst; Pap. Bandaehr. aus versohiedenen Zdten, vom 4S>. bis sun 48.
Jahrfa. zusammengctragcn.
Vom Klosler Liosborn ist die ultcstc, schon ira 42. JahrhuiKlcrl ijrferligte Sammlung abschrifllichcr Tr-
kundcii untcr dcin Tilol: Libcr qnonindam privllcLiiioruin ctc , (.'inc schon an sich schr iiusgczcichnete
Porgaiuciii-iiand^cbrill, in das Kumgi. Geli. SLuutA- und Kab. -Arciiiv zu iicHin ubcrgegaagen. —
b
l
Digitized by Google
Von den ni)di hicr bcfindlichon KopialbUcbern dieses Klosters ist das iiUesUJ auf Papicr itn 45. Jahr-
imiidett, jedoch im Guizen gat und ricbtig gewhrielMii; — ein jiingeret, ebenfiLlls Papier ans dem
47. Jebrh. iD i BMnden; — eiD noch neneres, unJ. 1777 voDdem Fr. Placidus Cbur gesainmelt,
wrdc aus Kindlingors Nnchlassc acqtiirirl.
Allestcs Kopialbiich des Klostcrs Maricnfcld; Pcrg. Ilandschr. in Ouart-Forroal, angcfangcn im H. Jahr-
hiTiidcrt tmd spdtcr forti^c^fclzt; von sohr rcirhom Innhalt, doch nksht selten fehlerhaft, aach oft
durch 211 schr gchauftc Abkurzungcn utiverstandlich.
Kopislbach des Klosters Rcngcritig; Pap. Handaebr. im J, 46111 angcf. mit spitterer Fortsctzung.
Kopialbuch des Kloslera Vlnneiiherg; Pap. Handschr. aos veracbicdonm Zeiten nKammengetragcn.
Drei dUane Kopiarieii des Ifartim-ftina zu IHnden; Perg. Bandachr. ane dem 4B. a. 46i. Jabrhanderl.
Kopialbuch des Slfila S. Uanrilz nnd Suneon zu Hindcn; Per^ notarieH an^eiionnnen und bef^nhigt
im J. 1532.
Zwci dUnnc Kopiaricn dcs Donistins zu Padcrhom, bcidc Pcrg., das eine ans dem 44., das andcre aus
dcm 16. Jabrb., jcncs jcdoch mit jungcrcn .\aclitragcn.
Droi K<^rien des Sliftea Buasdorf zu Paderbom, alte aof Papier; das htteete, von betriichtlidier Stirke,
acheint noch im 41. Jahrhnndert begpnnen zn «ein; die boden andem aMid ans jifaigerer ZeiL
Allcrcs Kopialbuch des Kk^stcrs Dalheim; Pei^ notariell beijtanbigt hn J. 4480; — eui jQageres, theila
Pci!;. llinils T';)|) ^ (■rschifdcntlich zusommcngctrri^rn.
Drci diinnc Kopiorion (irs Klnstcrs Mnricnmiinstcr; ailc Pcrg, und aus jiinj/oror Zci(.
Evangelicn-Buch dcs Stifts Corvcy; Pcig. Hnndschr. dcs 12. (thcilweis vicllcicht schoa dcs 11.) Jahrb.,
in gross Ok1av*FomiaL Toran gcht ein langea Namena-Terzeichnvs von Peraonen mannlidien nnd
weiblichen Geschlechts, die wahrsdieintich etacr gewissen geistlichen Bruderachaft angehfirten. Hin
mid wieder sind, auT urspriinglich lecr g(>lassenen Blittem, Orknnden and andere hlstorische Nach-
richtcn aus verschicdencn Zcitcn cingcsfhriclicn.
Brudcrschafts - Buch und Bitunlc dcs Stiftcs Corvcy; Pcrg. Handschr. dc«; 1? Jalirh mil mcrkwiirdinpn
Gcmiihldcn und andern Yer/ierungcn. Das ersterc gibt, nach cinem gcnaucn Vcrzciclinisse der Abte
von Corvcy bis aQf Wicbold, die Namen aHer m dcr Brudcrscltad des Stifta Verstorbcncn , nach
den einzdnen KliiBlem und Stiltem, denen «ie ai^htfrten, geordnet, mit vielen jUngeren NachlrligeD.
Anf mdireren, mspriinglidi leer gelaflsencii BlStlem ond tinmen, smd Drkunden, nwist ana dem
13. Jabrh., cingcschrieben.
Das ahcste eigentlichc Kopialbuch des StifU Corv<>y; Pcrg. Handschr. aus dcm 15 Jahrh , schr rcich-
haltig, liis.st jcdoch oft dic wiiaschcnswerthe Gcnauigkeit vcrmisscn — .Vns nrucicr Zeit i.sl eine be-
trachllicbc Bcihe Corvcyscbcr Kopialbiicbcr vorhandcn, die, bis auf die erstcn AnTange zuriickge-
fBhrt. mi 16. nnd 47. Jahib. begonnen und bis in das 48. Jsbrirandert herehi AM%eselzt wurden,
aber flir die lOteren Zeiten des britischen Werlbes enlbebren.
Klcines Kopiarium dcs Kloslcrs Schakcn; Pap. aus dem 15. Jahrh.
Liber Privilcgiorum Ecclr>i ii' rolouicnsi^ Fin r)ii|i!ikal dcs unlcr dcm Nanicn des IJljcr coriaccus bc-
kanntcn, ira K()iiiglich<;n Provinzial-.^rchive zn niii?«;r«ldorf bcfindlichcn, grossen KopiaHnuhcs dcs
Erzstifls Cubi, dessen Wci>Ualiscbc Bcsitzungeu mil omfassend; Perg. Ilandschr. aus dcr Zeit dcs Erz-
bischofs Friedrich von Saarwerden. — An diesee Bucb scUiesaen sich die, mit Friedrich voo
Dlgitized by Google
T»rf «de.
XI
Snarwerden bcginnendcn, und bis ia die Dcuoro Zcit vorgesetzlen, grosscn Lchca- udcr sogcnann-
teit Mairabaclier.
Koptalbudi dcs Klosters Breddar; l*sp. an* dem 45. iahrfa. and spStor. Viele d«r illereD lalainkdien
Urkuiideii nnd faier ins Dcutsche Ubersctzt, und diirrcn nkht etwa liir doalBdie Originafa}, nus eiaer
Zeil, wo diese noch hochst scltcn sind, gchahcn werden.
Kopialbuch des Kloslers Wedinghauscn ; Pap. 2 Iliindc, aus ncucrer Zcil.
Kopialbuch des Stifis S. Patroklus zu Soest; Pap. 45. Jalu-h.; — von cinQin allcrcn, cbonfnlls Papier,
Fragmcntc. — £io schr gutes Kopialbuch dieMS Stifls, Perg. kk, Jahrfa., besas der verstorbene
G. J. R. Gebrken za Padeiboni» nnd wOrde desaen Acquisition fiir das Provinzial-Ardiiv sefar
wiinsdieuswerlh aein.
Kopiulbuch des Barru.sser-Klo8ters zu Socst; Pap. 15. Jahrh.
Kckrologium rles Dom^^tifls zu Miiuster (3 Rtcmpfaro, nllo ans drm 16. Jahrh., jedoch aus iilteren
Nachrichlfn zusiimmi-ngestcllt) ; — des allen Domes; — > des Slifls Uberwasser, — des Klostcrs
S. Agidii (lcizlercs sehr diirftigCD Innhalts), — und des Fraterhauscs dasclbst; — und dcs CoUcgiat-
slifts sn BedEon. — Das Nekrdogiuni dea Slilte S. llBOTila vor Mtfaster beftndet sidi mit in dem
oben angjofllbrten, sogennnoten rolhen Bncfae desseiben.
Vilae SS. Willohadi, An^rii et Rimberti. Perg. Bandschr. aus dcm Fndo des 11. oiicr Anfange dcs
■12. Jahrliiindoti.'; , in pTOSS-Oktav-Forrnat: nrspriinulirh Eigonthnin dcs hfil. Vioiiinu.'^, dcr sio dem
Kln^lfT .Vbdingiiof zn Padcrborn .sfhrnku» ' vgi. Rci; Nr. UK).j; n;uh der AufhfhunL; dirsc* Klostcrs
im Bcsitz des Domlicrrn Mcycr zu Padcrborn, wnd au.s des.sen iSncblassc fur das Arcliiv acquirirt
Unter andem Adiiingen befindet ddi dabei anefa d«r Giibiisdie Landfiiedo von 4083 CCod< dipl.
Kr. GLXflL).
Efldlich sind folgcndc Privats.immiungcn jelzt dem Archive einverleibl:
1. Dic K i n d I i n c r'.schc Samiiilnni;; dic Friirlil dcs bewundernswiirdigf n , Ipbpn.sliinglichrn Flc'is.«p<?
diescs thatigen .Manncs Sic bestaud urspruiiglii h aus iOi Biinden, wozu nocii 18 Folio und W Quart-
Biiude sogcDanotcr Codiccs koinmcu; in allcm also aus 231 UiindeD, wovon jedoch ik Biindc schon vor
der Enverteibnnf in das KSnigKclie Archiv abfaandcn gckounnen nnd. Der grfiflsere Tfaeil besteht in
allen, von Kindlinger geaaiuindtea, der kletnere aus den von ihni solbst geferliglen Abscfarillen ond
sonstigcn Ausaibeitun(;on.
2. Dio Niesert^Bcfae Sanunloo^ Zwar konnie von dem nrknndlidien NacfalaBse dieses mehr fleiflsi-
gcn nls kritiscfaen nnd gesehiiiaekvoI]en SammlerB nnr ein Theil. afaer doch der grbsste nad im Gamen
wichtigstc acquirirt wcrdon. Ausscr mchr als iOO Original iTkunden und mehreren allen Kopialbiichcm,
wclcho au dcn betrefTenden Orten im Archive selbst cingcrcihol wurden, sind dic von ihm ge.saromelten
oder selbst gefertigten Abschriflen, mit andcm nichl zu dcn eigentJichcn Urkundon gc^tirigen SchriAstuckcn
und sonstigen historischen Nachrichtcn und Ausarbcitungen , in tii Bundc gcsammell, die theils von Nieseri.
srlbst, nach Analogie dcr Kindlingef^sdien Sanmdoi^, in der vorgefondonen Wcise geordiiei, thdls erst
oach dem Ankauf aus losen Papieren hergestoDt worden. In den von Niosort edbst angdeglen Biindeii
sind nodi mandie Orighial-Uikundeii befindlich. die ohoe Zerstomng der BKnde nidit danus gelmnl
b«
Digitlzed by Gopgle
xn
w«rden koniiten. Niclit nur an Umfange, sondom auch an Werlh, «teht ttkr^ens dtew SanNi^Ui^ der
Kiiidlinger'schen weit wich, weil sie vieles entbilt, das erst aiis dieser enllohnt isL
3. Die Vitkens'schc Sanunlung, (anssermchreren, tm Archtve sclbstan den gcbjirigen Orten unter-
gebraditcn Originnl-rrkundcn; hcstchend ai» 41 Biin<lcn von WillLens adhst golcrtigtor Abschriften,
und eiiKT bcinahc gleichcn Aiizalil von ihm gcsanimcilcr Papicrc von nichl ausgczcichnotcm Wcrlho. Auch
jcno Abschriflon sind, thcils wcgt n dfr ^cMot-hUm \\m\ tinlcsrrliHicn Ilandschrift , l!H'ils wcil ibrc QucUcn
sich, mit Nvonigcn Ausnahnicn, scliun iin Archivc Ijrlinili n, (lic iniuijcst brauchbarcn.
4. Die Meyer'schc Samailung. bloss aus dcn cigtic-n, niil vidcn Urkundi-nabschriflcn bcglcitctcD,
leider njdit zum Abechlusse gcliihrten Arbdtcn des unvergDsslichon Dombcrrn Meycr, iih«r die Grafen
VOD Amsberg und Bittberg, die Grafschaft Pynnont, die Hcrrachaft Biiren, das Kloeter Heerse, ond aodere
Gegensiande der Westfilischen Gesduchfe, bestehend.
HL Das Koni^iche l^vhiiial-AK^v zu Uagdcburg enthiilt einRdoe urkuidlidie Materialien mt
GeMdudne WeatfiJens» besoiider» m Besiehmig auf das mit Corvey verbuBdene ehemalige Stift Groningen
im Ualbcrsliidtischen , das dcr Aufsichl dcs Erzbischofs von Ma^dflnirg untergcbcnc Slift Borghorst im
Miinstcrschcn , djis mit dcm Bisfhnm Miins^cr in pcsrhichllichcr Vcrbindung sfchcnde Kloster GcrLstadl im
Mannsfeldischcn , u. a., die mir, so weit sie fur dcn vorlicgcndcn Zwcck dietilich uud luu- nicht aus frii-
berer cigner Aml«ll)iitigkcit iichoa bekanDt warcn, durch dic Gcrsdligkeit des Ucrm Archivars Stock zur
Bemilzung mitgetheflt wurden.
IV. Von dcn slandeshet rUchcii Arehi\Lii der Proviuz Woslfalen durfte ich bcnntzcn:
4. Das FiirslJich-Salm-IIorslraarschc Archiv zu Cocsfcld, in welches die Arcliivc der chcmaligen
Klostcr Asbedc, Bori^orBt, Langenhorst ond Metdn Ubcrgegangcn sind, woraos dia beCreffendcn Urkun-
den bis znn Schlusso des 42. lahrhuDdcrts, dm^ Termitteluog des zu l^iih verstwbenen Gynmasial- .
Directors SSkeland, tait bordtwiH^ milgotheilt wurden.
2. Das Fiirstlich- Benthoim-Tccklcnburgischc Ardiiv za Rhoda, hinsichllich dcr dcmsclbcn einver-
loibten Archivc dcr Klostcr Clarliolt und Her/hrock, aus dcncn ich ciiirii Tlifil der iiliercn Urluinden
durch gcfaliigc Vcrmillclung des (liuli^fii furstiichcn Archivars», Hcrni Br.iml, ciliiilt.
3. Das suhr rcichhaltige und noch in groiiser VoUstaodigkeit crlialtenc Arcliiv dcs chemuligen Stifts
Kappcubcrg, zti wclchcm dcr Ilerr Graf von Kielmannsegge deo Zutritt mir sdbet eroflbct tmd mir
die wissensdialtKdie Beubdtong desselben anvertrant hal.
Zur fionnicung des Fiirsllich Sdm-Salm*schen Archivs ist, durch giitige Yennitielung des Fiirsllic!ien
Geheimen Raths nnd Kammer^Directors Herm Sarazin, Aosddtt vorhandcn; rur die altcre Periode, bis
1200 cinschliesslidi, smd jedocb, emgesogenen Nadarichten A Folge, fceine Urkunden in demselbeo
vorimndcn.
V. Dio stjidlischcn Archivo dcr RoiniMimgsbczirko MUnstcr und Arnsberg sind griisstcnthcils
bonulzt; ddch ^cwiilirUMi. bi^ zum Ans^nrco (it'-. 12. J;ilulu!iulr-it>;, nur dic Archivc von Socst, I.!p|isladt,
Hamrn uiul Coc^^fclil cinii;i' wcnige Beilragu. Kist in tlcn IVjlpjomlcn Jahrhundcrtcn gevvinncn di«' stiidti-
schen Arcbive grossere IJcdculung. Selbsl das iibrigcns so wichtigc Arcbiv dcr chcmaligcn Kcichsstadt
Dortmood hat, dcm Vemdmien nach, keme iiber da« 13. Jahrhundert snriiekgehendo Urkmide mdir auf-
Digitlzed by Gopgle
Vorred*. XIII
zuwcisen. — Von don sUidlischen Archivcn des Rcf^ionmgsbczirks Mindcn ist zur Zoit nur das von Wic-
dcnbriick mir seiiieiu Innhaltc nach bik.innt •jcwordfn, dic Honiifziinji abcr fiir kiinflij^c Ze.l voiheliallcn.
S\. Das Konirilich-H.inovcrsche Landdrostei - Archiv zu U.snabruck. Dnrch Vcrmittclunj; dcs Hcrrn
Landdro-stcn Grafen von WcdcU wurdc mir von Scilcn dcs KuuiglicLcn hohcu Staats-Ministcriunis zu
HBiaover db EHaaboiBS ni Th«il, jcnos Archiv (ur den Zwcck dioses tJrkiiiuleiibiichcs «n Ort ttnd Stdle
ni beoQtzeD, weldiM im Seplomber 48i3 gcschah. Ich fond tndesseu io demsetbcn nnr die Archive des
chcmahgcn Dom- und Johannis-Slifts, so wie dcs K1(».sIcts G(?rlru(Icnbcr};, nicht aber dic dcr ausscrhalb
der Stadt Osiiabriick gclegcnen Slifler und Kliistcr, wcldjc, dcm Vcrnchincn nach, sich noch bci dcn
einzclnen Arotern bcfinden, und da wcdcr (lio mir crthcilfn FrJfnthnt^s aiif lctztwc sich bezog, nocfi mfinfs
Zeit den Bcsuch dersclben gcstattoto, so mussten dicse icidcr von mir unbcnutzt blciben. Auch au Oi>-
nabHicker Archive selbst giugen dic Or^inal-Urknndeo nidit flber die Zett Bbchor Beono^s IL zuriicki
dMh war meine AiMbeute, sowohl ans Or%nMlen ab ans KopialbUcheni» Bemficb bedeutend. Icb wusste
damals noch nicbts von der Abncht eines nenen berichiigten und vermobrten Abdrucks der bei Hdsers
Osnabr. Gesch. bcfindlicbeil UriEandeDsamniluog, in der ncuen Ausgnbe sciner sanimtlichcn Werke, die
spatcr mich vcranlasstc, nar clncn Thcil moincr cisnfn Abschriflcn fur den no( hmrilii;pn Ahdnick auszu-
wiihlcn; indcsscn konnlc ich doch zu mancbcn dcr vom WicdcralMiruck a>JS^cschlosscucn, in mcioea Re-
gcstcn einijio Bcrichtigungcu licforn.
ML Von iiltercn bandsciiriftiichen Wcrkcn, die nicbt iiiTirallidiea Archiven aogchorcn, konnlc icb
bemitaien:
4. Die Hcnso1er'Bch«i llannscripte zu OsnabrUck. Der Jesuit Benseler hatte dio A^dit, in
ahidicher Weise wic sein Ordonsgenosse Schaten Paderbomische Aunalen Kererto, Osnabriickisdie An-
nalen auszuarbcitcn, in dcncn dic Gcschichto des Bisthunis Osnabriick zur Grundlagc cincs unifassciidcn
Geschichlswerkes diencn sollle; cr hat abcr d.izu nur Collectaiifcn Iiintcrlasscn, dic j'-'fIoch sehr voluminiis
und bcsonders rcichhallig an Urkundcnabschrificn sind , deren vicie dio spalcr vcrlorcn gegangenen Ori-
ginalc crsctzcn, und die, so viel sicb ui Emiangclung dcr Originale beurlhcilcn liisst, sich durch Ircue
empfehlen. Biese llannacripte, wdcfae fSr HSsers Osnabr Gesch. haoplsachlicb xur GrandiagB dieoten.
iimI nim der j^Holhek des Baihagymnanum zu Osuabriidc angd>oren, beihnden aicb bci mdner dortigen
Anwcsenhcit noch in den IIMnden des Herro Bitrijemieisters Dr. Stttve, von dessen GeTaDigkeit idi die
Benutzung dersclbcn erlangtc.
2 Dic Strunck'schcn Notae criticac nd Sch.nfcnii annales. Strunck, cbeiinills Ji>siiit. spricht
zwar duich diescn Titcl scincs Gcschichtswcrkcs nur die Abi?icht aus, Scliatcns bekannie Armalcn zu
bcrichtigen und zu vervollstiiudigea; allein wie er Ubcrhaupt mchr hislorisch-krilischc Bildung zcigl uls
Scbatan, ao hat er anoh sdnem Weris» nicbt genngen dgenthttmlichen Werth gsgeben nnd unter den
^ emvcrleibten lablreidien UiknndenabidirifleD, manchee scbiitabare, im Onginde versdiwundene Denk-
maal, vor gnnzlidiem Untergange gprettet Auf dieses, dcr Gymn:isial -TSibliotfaek-zu Padcrbom angeh«>ris<c
Mnnii<:cripi, [iurch dcn verstorbcnen Gch. Justizrath Gefarkcn aufmerltsam gemacbt, erhieit ich es aach
durch scino Vcnniitciung zur Beuutzung.
V?H. Mit dem in ihn^n Pri vrU sa mml iinscn bcfindlichcn nrknndlichen Malerial unlerstiitztcn mich
voraebmiich: dcr schon genannte Geheimc Jusiizrath Dr. Gehrkon in Paderbora, uod der, durch scinc
Digitlzed by Google
XIV Varrcda.
cigncn flcissigca und inOhMiaeD Arbciten langBi liilunlich bckanntc Gcsciuchtforadier Mooyer m.lliDden.
Die BcreicheruogeD, weldie das CrknDdeobucIi avf dMsem Wege erhalten hat» werden eichi ane dioecm
flolbrt et^geben, da die Benlzer der zmn Gnmde geleglen Ori^eln oder abschriftKchen Qaellen an den
hctrelTrntlon Oi-ton dankbar genaiint sind. Die durch dcn. Tod des Erstcren Jelzl ihres kundigen oud
liboralon Ik-silzers beraublc Sanimlung enthult auch fdr dio foli;frulen Zeiten noch nianches sohiitzbarn,
iind fs NMiidc 711 hpdfincm spin, wcnn nicht fhirch En%(Ti) fiir diuj Konifrlirhf» Provinzial Archiv Westfa-
lcns, liirc wurdi^e Aull><.-walirung und Benut^ung aucli der Zukunft gcsiciieii blicbc. — Auch dcm Ucrm
JueliK'Cofnmtssar Weddige m Diilmen habe ich einige freuodHche Mittheilui^o zn danken.
Schlie&slich pehc ich nun noch ein alphabctisches Verzeichniss der gcdruckten IVkundi nsiimmhTnpfn
oder mit Urkundcn beglcilcten Gcschichtswcrkc , worin Urkundcn, welche Wcstfulcn uiiinittelbar odor
miUelhar aogeheo, enthallen oder oachgcwiesen, niid webhe Itir die Regcstcn bonolzl siod.
a»bni«r (Jok. Fr.): RfgWla dmiBglaiglco-4}floiMlk« iUiftbran. Di* Urktmdca tiaitMllcher Karofipgcr hi knnM Aattii-
gcii. FiftA «. M. 1633^ 4.
i_i Rpj^tta chrntinl. dipl. Rc^m alqae laiperatorum Romanonim inda a Conr.tJa f. ait)ttp ad ncinricuni Vn, Di«
Urlcuadea der fkumiMbca Kuoife uad Kaiaer iub Conrad I. bit Heioricb Vtl. 911 — 1313. ia kuncn Auuiigen.
PfkT a. M. IIM. 4.
Boicliorit (Alb.): Vita 8. Xr|i1iiMii* lliatt(W<cfi)HcMit aaft Hintdimclafdasait ane llmi«ria*icMit Efioaofi. Hoiiaft.
MVutfh. Ifi49. 4.
I)o;«#D (Fr. Eberb.): Alleea^BCt UrtofiodMa HoiuiB. 1— Stfiofc. Ilallo ItlT— tB. 8.
CodcK LainrikaiocBila Abbatiae diplomaiicus ex ae*« maiicoe Coruliogico. Tom. 1 — III. Maab<^m. 1768. 4.
Oiruaicun Cotlwicenje, »cn Annatrs libcri ct cicmpli Monjtlcrii Cutlwiccniis Ord. S. BcncJ. inrtriorii Auilriae etc Tomai
prptlromu*, de Codicibut anii<|uis Miiii, de impcrjiiurum »e fie|iua Oermaoiae Uiploinatibut etc. Tom. 1 — II. T^p.
nMHioat. TeccrMCB ins. iSftl.
Dronkc (F.rn. Fr. Joh.): Triclitiones ct Antiquitatcs Fuldeoses. Fulda 1844. 4.
Eccard (J«. Gro.): Hialoria loBealogica PriBc^aa SoioBiao avpcriorii. Lipt. 1133. foL
CmBiBsbsu* (Tbcad. Goiib Gan.)t MoBwmfaHb SacMMBtia. Jco. ITtt. A.
FaU* (io. Flid.): Ga4« TrodilioaBiB Cofb^eMiBiB , Bolia «ril. ali|aB MHar. «lo, iHBitfalBi. Llpa. cl GBOlpbafb. tm. ioi.
Fo r » 1 1' '1* :t n n (K. Et].): Ticue ^liiihciluBgoB oBi 4tm Gcbiclo MrtoriiA ••Bli^oariKhcr FonchBBfaB. l^t. •aoi (iodcr hi
4 Hcftco). Ilalle 1834—46. 8.
Goorffiach (Pcl.): B^coU diroBohigica.dtploaatlca. Toa». I— IIL «t ladai. FreT. «I Ltpc. (dctodo Bat.) tt40— 44. rol.
GrBpCB (C. V.): Origioca ci Aotiquiiatc* HinoToroBiac, odcr BBiatihili, AbboadlBBff mo dca 1Inpi«Bff «nd don All«rtiHi>
■cra dcr Sudt Hanom. Guii. 1T40. 4.
—-^—^— Oriffiuea Pjrmontaoae et Swalenbergicae , «orioocB di« AlterllifiaMr teo Pjrmoot oad dcr docUicB Gegrnd,
aodi do» Poi^ WcttOfO, faigloichco dia ABbBnH dar GrafieB «oo acfawolrBhorff «. i, w. «rfoBlart wcrdco. GSN. It4a. 4.
... Originra Gcm>aoiaO| odcr da> ittlcalo DewtoebiaBd Boter dco KiBicrBi Sachico ood FnokcB. 1— 'S. Tlioil,
LoBiffo ItM— 6S. 4.
GodcBOB (VaL Fcrd. dc): Codez diplaCMlleaa ctUheB* ABcednla Jt» Gcrmaoieon cl 5. B. f. RUtoriaai iOBilnMla. Tooi.
I— V. Goeltias. (deiode Frcr. al Lipo.) lT43-fi«. 4.
Cilnllirr (Wilb): Codei dip1oin:illcut Rlicnn- MixrlUnui. Urktin^tcn - SammkHlff aar Ccarbichle dcT Bhoia* «ad Hocc)*
lande elc. i — S. Tbeil (daToa drr 3. in 2 Ablb.). Gibl. 1^22-26. 8.
liacbcriiB (FnflC, Dania.): ABalacla nadii acvi ad ilhiilraoda Jara ct Aaa GeraMohiH. ttorlnb. at tlpa. 1TH> 8.
(Harcnberg, 1. C.): Monumeota biilorica «dliuc inedila. Die au« •onit ungrdrurLtcn Scbnlkoo erlaotcrtO Georkiehte
Teuiachtand* uad i«t •nereascaden Rei«be. 1—3. Slitrk. braiuucfaw. t1i6 — i9. 8.
HeiBcecii (Jo. Micb.) Aolii|ailatnn GMlBfieniinn d viciaaNn rcffitfoon libri VL Ffd*. «d M. ItSt. fU. — BiUol
Digitized by Google
XV
aad» tiiica BctUndUieit d<r: Scrlpl«re< Berua Gernuaicaniia Jo. Midi. HaiaBCCti cl Jo. Gco. Lenckfeldi, la uoum volu-
BMCollMii. FinC «d H. ttar. M.
Hempel (Puljc. Gtl.): Intealariuui diplomaticttin Riiloriae Saioniae inrerinrii etc, d, i, Verreichnisi derer Urkunden der
Hitloric Toa Nicdcr-SaclMaa nod ■Uar Cbitr» «od Fonll. Brattuchir. LiiMb, Steatca. 1—4. TML H«iiov. o. Lfc
«»»— M. M.
atryRotl (yuqiH<d)t OiMdiich iBfl|Militt «■fHlM geatia HabilmrBiani, VoL I— Ht. •!«« Tonb 1. M Taoi) 11, Fir«
f— U, Vienn. 1737. fol.
Uocrer (Ludw. Fn.): Ao*«jilil dcr itllMteB Crfcuodca dc«t«dwr Spracbe im Kiinigl. (;eh. Staat*- o. Ktb.-Ardii* ni Bcrlia.
HMib.ita5. «.
Honlbeim (Jo. Nic.): Historii TrevifnMit diplomalica et pragmatica, Tom. I — (II. Aug. Vlndcl, et Herbip, 17SC 'lill.
JuDg (Jo. Ueor.): ItiatoriM aatiqiiiaiiiM Conilata* BMlbevieaaia libri tU. Aaced. Codez Diplonialaa «t I>a«iMMalaraB.
Hanof . ct Otaabr. ITH. 4.
KladliBBar (aach adaaai Klaai«fBamB Vaaaatiaa» aadi MiBaH ipfifcr wiadaf aiyaaBiBiMM TbalhaaiM HicoUailt
Mrmiteriirbe Reitr f -.ur GioddcblaDwtwUmda, hwplaidilicii WaMlblcaa. taad (der lelrta ia S AbftaaaoiM).
Miloalcr 1781 — 93. K.
GMdiiebia der fludlla «ad HanHWt fan Volawileia. 1—1. BMd. Oiaafer. IMl. t. Ah PaftialnMic d.
MT. Stt betr.>cliten.
. Gi«i-liicli(e drr J<»-uticbeB Hiirijkeit, inibcsondere der togeDaoDten Letbeigensc!i>n. lierl. 1S19. 8.
Rremcr (Chph. Jac.): Aliadcmiacbe Beitra{;e xur Giilcb- uad Bcr(iicbca Gcacbichle. 1 — 2. Band. UaDob. 1769 — 7ti. —
S 0. hcfaaer. «. Aad. Lamoy. Ebd. llBt. 4,
— — — Itl^liirltcli - d^ilomatiscfic DLllra'j;c lur Cutcli - ond Dcrgijchen Ccsctilclile. CiciJcQ 1757. 4.
Krejcil (Gci. Cbpb.): Beitriifie aor Hitloric der Uiur- uod ifiiratl. Sacbaiadiea Laodc 1 — 4. TbeiL Altcnb. 17M— M.
i, — V^. bct Sabettf aa.
. Kaabaabeaiiar (Jo. Phil.): AnalccU HaaiiaM. floilrctio I— XII. Mirb. 1738 — 41. 8.
LaeomMct (Tlie<Ml. lu».): Crkuodenhurb fiir die Oc«cIiiclite dc» Niederrheiot, oder de» Ertttifl.j Culn , Acr Fiir«tenthumcr
JiiiliL-b und Bt-rg, GdderD, Meun, Clctc oad Mark, und Uer ReichtatiAc EUeo, Etica and Werden. 1 — 3. Baod.
DSaacldr. 1MB— «6. 4.
LamvT (Aadr.): Diplomatiiche Geichichte der alteo Grafen *on Ra*eatberg. M.nnnh. 1779* 4»
Lappenberg (J«h. Mart.): ilambur(iM!be* VrkaadMbtMb. I. Bead. Haatb. 1M3. 4.
Ledebor (Lcup. t.): AllseraeiaM Arcbif liir dia GoMbichiafcaBda dw PraMiiirbM Slaatat, 1— 18> laod. — Haaet allli.
Areblr «. «. w. BiBd. 18M— «■. S.
Laackfcld (Jnh. Geo }: Aniiquitaiet Ralberttadentet , oder biiteriicba Weef biaibBi^ dM taMiaHiaB BiicbalUiaM Halber»
Hadt uod derer darinoca gclcblca Btacbvfc Wolfeob. ItM. 4.
I.ad«wl( (1«. Pet.)} BeHiialM MaaaMriplaraB OBale aatl DiphiBalaai MlfawnMalaMB liMdlleMB «Ibaa. TaBh I— XII.
Frcf. ct Lipt. (poitea Hal.) 1730 —41. 8.
Mabnioo (Jo.): de Re diplomatica iibri VI. Lot. Parit. 1709. IbL
Meibomiut (Uenr.); Rerom GenaeaiMnua Tami 1(1. Udmat. 16B8. £4.
Miarie (Flraaa «aa): Oraa» Cbarterbaak dw GfaacM mb BaHHid, tM ZeelBBd ra BaifM ««■ VrioitaBd. 1—4. DeeL
Te re;Jcn 1753 — S6. fol.
Hiraci (Auberti) Opera diplomatica et hittorica. Tom. I<— IV. BniacU. 1733—48. fol.
HaaamaBla PaderbarMBiia w UMoria BoBmoa, FraaclM, BaxoaiM erata. (Aacl. Fetdbieada a L. B. da Fitaateabeiy,
BpieK Paderborn. et Monatter.). LemgOT. 1714. 4.
Miiteri (Juttut) Otaabrudticlic Ccjchicbu. ±—i. Ibeil, (>. AoB.) Bcrlia 1819. — S. Tb. beraa^i, ara dn Vb. baad-
•cbrifU. liacfalattc Ebd. 1834. 8.
— : aimmlUdU Vaifcfl, bm «aerdaal «ad «m dem HacblaiM damdbM (OBebn daMb B. B. IMtaa. B. Tbail
(adar dor Oeaabr. Caidi. 4, Tb. VrbaadMX Berlia IMB. 8.
Digitized by Google
Vvrred*.
Kietert (J.): Baitri^ie ni eiMm MumteriKhea trifcwidcnlMiche. 1. Bu4, l^S. Ablb. llliHil. li>... 4.
. Miin«ieri<tlic Urkttedcn«Sanmliing. 1 — T. Baftd. Coetf. 1826 — 37. 8.
Originei Giuilficaa, quibus pelaDliMinwe ecotit pnmerdiBf a^nitnde ttri«i|y« fortnoe nM{M ad Ottaaein ^mnm Bran««ic.
ek Inpcbuif. dueem dcdncnntnr. Opu* praccunte Gdfr. GniL Lefbnitio, «tila Jo. Ge. Eeoardt til. ooiuicn., • )«.
Dan. Grttbero 00«. probot. iMir. elo. fom tci» in lucf caiHun od. Gbr. Lad. Sobcldloi. Took I— IV« Banov.
«50 — 53. — Tom. V. c,1. Jo. Hf.ir. Jiinf;io. 1780.
Paullini (Cbr. Franc.): Hidoria nobilis leculBritqae TirginaQi collegii Vitbecceotti, Frcf. ad M. 1699. 4.
Sasdboff (7o. Jid.)t Antiititnm OMMbnigciiMC KccIcmm B<a iHlaOf Ori||bMi cl IbercBcnta Gwmbion» dlocoecic, oilaqM
memorahilia quae tam continguot. Pari I — II. BloDCCl. ITBiw I.
Schannal (Jo. Frid.^: Vindemije lilcrariae, boc eit; vatcmm ■MOnmenloram (d Garmaniua MCnm praecipM ^COtantiOB
C4>Uectio I — 11. Fuld. et Lips. 1133 — 24. tnl.
— - - ■ ■■■ Corpu TnditioDum FuldcDiinm ord. obroml. digciUiau Lipc. IIM. fbl.
-.. ni«ti)fia f(ii\tf.j).itu< Wurmut^tdii». Fr( T. arl M. 11^4. rul,
Scbaten (Nic.): Historia Wcst|>baliac. — Aanalium Padcrbornentium Para l — U. (Opcraa Tom. I— lU.) Monact.
Wciipb. Itt4. fe).
Sobcldt (Cbr. Lodtr.): bltloritdio md dlptoaMtiMbc NacbcioblaD «od dan bahn nd atadcro Adal Id TaoticblaDd. Bap
nciT. 1754. — Manti?»! nociitncntonim cfr. 4.
Sclincpiiin (Jo. Dao.): Altaiia diplomatica. 1 — U. Manhem. 1T13 — 15. fol.
Bcb«tt|OD (Cbr.Xuod Krojais (Gu. Cbpb.): Diploaatiicbe nnd oaiieeM Kccfalew dcr Hiitorie won Obcr^Bacbau nod
DagmuDdcD iSbdcrn. 1 12. Tbcil. Dreid. 1130 — 33. 8.
1111 I Diplomataria ct Scriptofcs HitlofiM Gcrmanicac medii acfi. Acc praef. Chr. Cll. Budcri. Tum.
I— tU. AHonb. ITSa— 60. foL
Bobitltea (Job. Adf. t.) Hitturiadie Bcfariilca «od SamDiliiogcn ongedracktcr VrknDdca ur SrH^DlcmBf dcr dcDladlcD
Gr«graphi<? Tind ('.i-irliicbte det mittlern Zettaltert. 1 — 2. Abtb. Hildburgh. 1198 — 1801. 4.
Sehultei (Ludw, Aug.): Dirt-cturium diplomaticum odcr cbronologiach leardncle Auatiife toB liiiiuBtliclicn «iber di« G«-
«cbichte ObenMbMM torlnndeaeD Uitendco. Band. Altcnb. 1811—34. 4.
Bobomacber (C. W.): Verinitebile Ilacbricliii.'n und AoaMikDDgn anr Erlaolareog tnd BigiuBDVg te Sichiticbw Go>
ichtchlr. 1— 6. Saimnluni; Eii«n*ch \'''<fi Ti. 4.
Scriptorct Krrum Bruntvii:i:ustuai iliuttratioui uiicrticntet anliqul oanei etc cara Gdrr. Guit, Leiboitii. Tom. I — 111.
ttano*. iwr.-ll. ftd.
— — r.< riim Ccrroanicinm aiplcntriouCDm iMaoFoniqM popolcroH diTint) itad. a^no op. Eipeldi Liodonbro-
itcrnm GcrmaDtcoraH aliquoi intignca otc ealheUM Jo. Pialorto MidaDO} dddo dca. roccgD. ole. cor. Borc
Gtbt Blrado. Toh^ I^UI. Bcliib. 11M. M. Enlbalt «ntir aodem rino SamHlong Mindm^cr OffcnDdm* dam
OriRinalc (ich terlurco baben.
Sciberti (Joh. Suib.): UriMadcoboGb lur Landcf aod Rccfaligcicbicbto dca Hcnogtbunu Wcitialcn. 1>-.S. fiend.
Arnib. 181»— 43. 8.
Spilcbor (Bwdi. Cbr. t.): BdtrlBo wr aitcfm dmlidiea Gaiehtdlo. 1. Bmd. GHcUebto dcr Gralba «m Wilpe. —
1. B. Geich. d. Crares t. Efcrttcin. AruUen 1H37— 33. 8.
Bteinrn (Jiil». T»:«»lr. r.): Kune Dctchreibung der hocFuuli l. Ootteili juicr Cappcnlicr^ und Sctuila , wie auch de* bocbadel.
Slift* Afcmdurp und dcs Kldalen Wedin^baoicn ; ait ein llcilrag der Wettpbal. Ocfcfaicblc Dorlm. 1141. 8. •
Weitphiliacbo GMdiiAlo. 1—4. TbdL IcHgo ItW— ••. 8.
(Stiite, C): OtMfaicbta dcr Stadt Omabtiidk. 1—1. TbdL Omabn. 18t«— U. 8.
Tctchcnmacheri (Wern.) ab ElycrfotJl Annalcs Clliiac, Juliac, Montinm , Marrae Wi-»l[.IiaIIcse , Ratcnnbcrgjp , C.cTilriae
ct ZulpliaoiM} qtto* dcouu cdi curatit, CtKlice diplomatico ctc. iiliutr. JuaL Cbpb. Ditbmarai. Frcf. et Lipt. 1131.
Digitized by Google
Vorrcdd.
XVII
fal. — L' ^ teleo FchltfB kldcada Cod. dlpL iil omr dcc Wcik dcc Mooa Xcniwgchcnt plcgt cImc docfc foiralw*
lich vnter dcm^aiDen Tetcbenmaeheri, bIj iea Vb. d«i HiuptM-crfcr;, citirt ta werden.
Trencr (Ctl. Sam.): Griiodlkbo Gcickledils>Biitoria dci bacbadiicbeo Hcumc dcr Hcmo «oo Hlinchbcoico» GoUia|«tt
«4». foL
TroM (Lodv.): Wochcoiblctt nv giMoiwa Koodo dcr mMphSlicdk-fMoMcbco GoicMcbtCk Bco» 18H. — WMlpWic.
ZciUcbrilk liir GcMbicblo «id AMcfibMiokMido WcitpbdoM oad Rbciobndc. S— I. Jahi^( (io Qacnalbclkea).
Ebd. 1825— J6. 4.
UrLiLti Jenliucli Jrr Sladt LutiL-c»; ; licrau^g. ron dcra Vcri-inc Tir T.u')rck i<rtic r,r-icliiciitc. 1. Tliuil. T-ulicck. 1834. 4.
Wedckiod (Ant. Cbr.): I>ioten lu einigea Geicbicblicbrcibera d«* deuticbeo MUtclalters. 1 — 3. Band (odcr 1 — 10. Heft).
Baaib. ini— »i. 8.
Weaek (Bdfr. Bcrab.)» Rewiiche UiideiiacdUeble. 1— I. Baod, jcdcr nit dMdi VAoodeobadta. Oafaut. Giciica
(nachher itk(. «. Lpt.) HIS— 1M8. 4.
Wettplialia. Troi».
WMlpbitliicbe Pniiimialbliltcr. VcrbaodkM(ea dar Weilpbiil. GeieUichaft Tijr MtcrUindifdic Culliir. 1 — 3. Band Qtier ia
4Bcflaa]. Hfaidaa MM— «8. 8.
Wigend (PaaOi An&tt «r Oeidiidhto nad Alteftbnadinado Wcdblcnc. i->8. Bnnd (jodcr in 4 Hdlen). Hbmm (fOM
8. B. *n Lringo) 1836 — 38. 8.
Dai Fehmgcfidit WaUdcoat ana den Qadlca daf|MleUt and mit nocfa anccdmckten CrfcnndcB criinleft.
Haram 1835. 8.
GeMfafadUo der leiynleloa Bddw-Abtd Certqr wui dor Stidte Cerve/ wid BSiUr. 1. Band p« 3 AMh.)
Hiiilerttlf. 8.
Der Cortej^Mho Giilorhcciu, ana dcn QodkB dar|citcUl, ab FortMiaoBg dcf Cafvoj*iebcB GeiAtchM
Uoieo 1831. 8.
•——^ Traditiooei C«rb«)eo*e*. Lp». 1843. 8.
WSrdtwcia (Stcpb. Aln;)f SohMdU .dlplooMtica ad nlccte Xofia cedeHaalaci Gcrmaaiao el MiilwriMUM capita doddaada
ex ori^lbac dOiqoa ombcalicw decamealia eaaeMle. Tom. 1_XIIL BfMdb. (poiln Vnt. cttlpc) »13—81. 8.
Nofa Subsidia diplnniitica ctc Tom. I — XIV. Heiddb. ilSt — 92. 8.
Zcitichrirt nir Architliunde, Diplumiitik uod Ceicfaicble; beraoig, ran 1. F. Bvefer} 0. A. Erkard aad F. L. fi. f. Hc-
dein. 1—3. Baod (ieder in 3 UeAeo). Heoihi. 1883—37. 8.
— ^ Ar fclcriiindiidie GMebicfate nnd Altertkainikando; faafMi|. vea dam Vcrein fitr Geiebldite «nd AltcrlhoMO.
kunde Wcstralens, durcb dei*en Directoren J. Mejer ur>A H. A. Krhard. 1 — 5. Band. — H. A. Effanrd nnd F. J.
Gehrfc.oa. 8— t. fiand. — H. A. Erbard nod G. i. Roaoakraa*. S— 9. Baad. M&Mier 1888—48. 8.
Ekilge Biidere Scbriften, wdche zwar in unscm Zweck dnscblag^dc UriuiiMieB eiitMlten, aber IQr
dic alfcstc Periodc tinsoror Gcscliichle noch nicht zu bcnulzon warcn, sollon, zur VervoUsliindiioing dicses
\>r7i iolini<;ses, in der Folgfi nandiaft pjornarht wci-den. Eincr iihnlichcn Chor^sii hl dor in dic nlfrrc Gc-
hchichle Wcstfalcns ciaschlagcndcn und fur dic Rcgeslen Lcnulzlen Gcschichlachreiber und auiieier Ihlfs-
miltcl wird es bicr oichl bediirfen, da sie itn Tcxte sdbst dentlich gcnug bczcichxiet sind, um ohne bc-
aondere Schwierif^eit odw Misventand nacbgeschtagon werden zn konnen, und dne befloodere Abbftnd-
long tiber die litecartachen Qodlen der Geadudite Weetfakns konftig in der nlelEt genaimien Zeilachrift
endieinen sdl.
0
Digrtized by Google
XVIU
Vorrede.
Es war anfangs cllo Absicbt, den erstcn Band mil dcm Jahre 1200 abzuschlieseen. Da jedoch dic
Ro!?Pstrn, auch bci mo^ilichsl okonomischer Druck-Eiiiriclitung, nichr Br^um erfordprton, als man friihcr
verniuihete. tler fiand aiso eia lu starkes Yoluinen eriangt babea wurde, so sctiien es rathsam, den
Stofif zu theilen, and bei ab eiMni fttr die GcMliiokto DtBlaAlidd* inehl%iMi Zflitpmdcte. vorlaufig
eiiieD AbMbnitt n inadwiL Da dtt vrinnMiliehe Maferial bis 1200 ToMeliBdlg benil liegl. der Draofc '
«leo imr etne knrae Ubteriwedniog erieidet, ao wird es mebr zur &leichtennig ate ntr Endiwennig de»
Gebreuchs dienen, dass crst mit dem zwelien Bande ein mdgiidMl volbtilMiigee Regttter, den gjUiieB
Zeitrttini Iw 4SO0 nmGuMiui, geliefert werden solL
■ilDSter.
Dr. B. A. Erhard.
Digitized by Google
€ODEX DIPLOMATICUS
HISTORIAE WESTFALIAE.
— ^
Urkundenbuch
Geschichte W estfalens.
Digitized by Google
I
I.
HiM^rimns omnipoteiittt Dei gratia opisoopas, Kr»(pabei1o prepoeilo ana cam Mfiqiia oongrcgationc m do-
mino salutrm Sprenaro inprimis caritalcm ucslram non ignorarc optanws, quomodo prospcrilatis uestr^
securilatcm semper Chris>ti in gratia poUenlem ouare desideramus. Deinde quod nustri iugiter in domino
memonani habeala tam ris WDeeabm uel iofinnhaiann, qiiam efiam pro comraanibiis
omniuro nostrorum necessitatibiis siuo nlilitalihos, obnivo prrramiir ProiiuJt' nuncium nostrum modo cum
Oddone ad palatium ire sciatis propter ammonilionem negotii nnslri , pro cuius legatiune mcntioncm ucstram
ooram sancto patrono nostro cotidie fieri modis omnibus pcrsuadcmus, quatinus per Dci uii^cricordium
quandoque boniias illius in hoc negoiio MMtro preoalere mereatur in firmitaie. Subiiide mandamns pre-
posito rt nninihus ofBcialibus nostris, ut nnii«qni<ique suum ministerium ad communcm fratrum utilitatem
quasi coram Doo houeste procureU Nec fratribus aliquid ex suts oec^sariis ucl etiam iu uioali propina-
tione inratioBabililer sobtrdiBlnr, sed omniB meBsnrale fianL Nam Deo Aiuente nobn aduenientibiB mini-
stcria uesU^ et (uiu t;is utiliiatcs uesiras uobiaonm ratiouabiliier ordlnare et atiliter constiiucro spcramu«.
Quod tnmon quando tieri ualcat, redeunle profato ntmcio unbis rpnimciare curamus. Proplcrfa acdificio
turris sine intermissionc iusistere iubemus, qualinus Deo uolunte cum uius bcncficiis lioc etiam nos>tris lem-
poribna perfieiaiiir. Valete «emper honim memores W CbriMo Jbesv.
Aoawendig: Bageidieno ppoS»
II.
i* In NOMrSE Do^rrsT m Vl salvatoris nostri jhv xpi. hudovvicvs divina ordinante
PROVlITEiNTlA IMPERATOR AVtiVSTVS. Si saccrdotum ac scruorum Dei pclitiones, quas nobi.s pro suis
Beccssitatibus ionotuerint, ad eCTectum pcrduciinus, Non solum imperialem exerccmus consuctudincm, uenua
etiam ad boate relribotioniiB meroedem tidia nobb Ihcta prolbtura confidimaB. Qoapropter notum stt oomiam
fidelium nostrorum solcrtiae presenlium scilicet et futurorum, qnin uir uencrabilis Castus abba ccclesie
qoae vocatur Fiscbcchi cum subieclis aocde»iis in eodem pago Lenga et cum decima de silua ammeri et
ponte borg, et oetcria eedoHis in Hcsig^a et Fenlcij^, etcepia nna eceleaia inSaxiiuga, quam concennmis
ad porrocchiam sancti Pault rcucrli ad locum qui uucalur Htmij^maford, ubi GerfHdlK episcopua preOMO
utflftur, ircnions ad nns p»»fiit ot IsitiuJinoni iiostram, ut ipsum sanctnm locnm pm mercedis nostre nugmcn-
to 8ub nostra defensiunc ct cmunitatis luitione rcciperemus. Cuiu.s peliuoni pro diuino amoro adscnsimus,
et ila ni ommbos, quia iaale e( rationabOiler petiit» per hano MMtram anctoritatem oonfinnare atudutmna.
Pneeipieiites ergo hibeons» n( noDna index pnblicaa neqne qaialibet vx indiciaria poteatato, aen aliqab
i*
Digitized by Gopgle
4
tst ^ tss.
ex fiddilMM sanetae Dei coclesiae ae nostris, io eeclenu ant loca uel agroa aeu reliqaas poeseMones,
quas modenio tempore iusle «t ralkmabiliter possidere uidetur, in quibuslibet pagis et tcrritoriis sitas, nel
quicquid elinm dinnrops propttT dininum amorom coniatum fuerit, ad ratisns a«(1ipnda?4 uel frw^n exigenda,
aut man&ioucs uol paralas facicndas, aut bomincs ipiiius ccclcsiue tam ingenuos quani ct scruos iniusto
dHtrinfjondos, ant ullas redibilioines ucl inlicitas occasioiiefl reqwendas, uUo uinquana lenipore ingredi
aiirlcaf nol cxaclare presumat Ouicquid autcm de rebus praefato (;rclf?siae fiscus sperare poterat, totum
nos pro diuino amore cooccdimus, ut perenuibus temporibus in aiimnnia pauporum ot slipeodia scruorom
Dd ibidem Deo famulantium proficiat in augmeolum. QuatenuH ipsls sernls Dei, qui ibi Deo hmulari
nidenfur, pro nobis et coniiigc proleqoe nostra el stabilitaie lotius imperii nostri a Deo nobis conoessi
atquc consoruandi iugitcr dnmini misorironlifim exorarc ddprtef Pniciliptam ucro ahhatiam illius circum-
quaque per diucrsos pagos sitam, Ncmo lidelium nosirorum ei cxinde ali(|uid abstralicre aul probibcre
praesinnaL Quin ei yoeat per henc nostram aacloritalem aerbnm praedieatiooia domioo aoxiHante exercere,
et ministerium suum plciiltcr peragerc. Fl ul luirc ;uutoiItas noslrls ruUiriM|(ie lomporibiis (lomino pro-
tegeote ualeal incHni)']! ;i mauere, mauu propria subitcripiiimus et aouU uostri iBprcssione «igpari iassimuSi
Sfgnum X Bbtdouici serenisaimi Imperotoris.
DHrandu» «Uaeoim ad vkm BeUwekar ruoffmi (L S. R.)
T>ntr\ V Non. Seplb. anno Iroperii nostri VOI. Indictione XIL Actom Aqui^grani pdlatb regio in Dei
oomine fcliciter ameN.
Sm Si^f wdahH Mif da* BaeqfsitioMMkbMi luftedwickt «ar, iit «trluM fepBgnk
III.
C. In noniino Domini Dci ot ^■iluntoris noslri Jhesu Chri«-ti Hlutiouuicus diuina ordinantr» pronidenlia
Imperator augostus. Si crga loca diuinis cultibufi mancipala propter amorem Dci eiusquc in cLs locis ||
stbi flunulantes beneficia poUora largimur, praemium apod Domimmi aelemae remuoeintioius nebis rependi
non dirndimus. Igitiir notum cssc uulumus cunclis lidclibus nostris praescnlibus scilicet et futuris, quia
ucuerabilis uir Badcradus cpiscopus ccclcsiau quae est constructa in bonore sanctae Mariac scmpcr uirgi-
nis cl sancti Ciliani in loco qui dicilur Padcrbruimo, mi.ssa pctitione deprecalus est, ut praedictam sedcm
com «omibus ad se tuste et legaliter nodemo temporc pcrfinen,tibiis nel aspicicntibus, sob nostra tnilione
el immunilalis defnnsiono cum rfbus et mancipiLs cotistitdcremus , quod ita el fiHi-^st' nmniiim fidoliura no-
strorimi co^O!>cat industria. . PraccipieDtes er^o iubcmas , ut nullus iadex publicus ucl quislibet (fx iudi-
ciaria polestate in eodesiafl ant loca ud agros sen reliquas posseasiones memomtae ecdesiao, quas mo-
dcmo tempore infra didonem Imperii nostri leg^s possidet, ucl (]ur dcinceps in iure ipsius loci uoluerit
ditiiiui piclas aiicreri , ad caiisas iudiciario morc audiendas uel frcda cxigonda , nut mansioncs mpI paralns
fociendas, aut tidcniHsores tullendos, aut homincs ipsius occlcsiac contra ralionem dLstringendos , nec ullas
redibiliones uel inlidtas oecasiones reqab«ndas ullo umquam tempore infi;redi aodeat, uei ea qnae supm
memorata sunt penitus c\i;^pre praosumat, scd liceal memorntn npiscopo suisipic sticrPs.soiilius . ros prac-
dictac ecclesiae ctun omnibus quac pos&idet quicto onJine possidere ct nostro lidclitcr parere bnperio.
Quicquid uero fractos oxinde sperare potuerit, totnm nos pro aetema remunorttione praedieiae ecatesiaA
ad stipendia.paupcmm et luminaria ooadnnanda conoedimus. qualitcr mLlius ddectet cIcriio$ in eadem
aado degenles pso nobis« oomuge el prole noctra Domini misericordiam exorare. £t ut haee aneio-
Digitized by Gopgle
•ts — tll. 5
riias pcr futura tempora melius conseruetur, manu propria subter firmaaimns et anuU nostri inprcssione
s
0
Budouuiei $tmiitimi Imperalw^
C. Kmamam MaeomM ad uieem Fridu^ Matie reeofmi e( (L S. R.)
Data qnarlo Nonas Apritis anno VIIII. Imperii domni Uadoiiici piiiBuiu aagatti lndictioii» XV. Actnm
AquiiiSraiii palalio rcgio. la Oei iMNiuae feiidter aaieN.
Das ifitwart» aufirdrurkti- kli-ine lrci«ririnige Siegel i:rij;1 ilai un(;ekri>oM^
der Umiclirin: XP£ PUUIKGE ULVDOVVICVH IMfEaATOHEM.
IV.
bi nomme Domini Dd e( salaatoris iiostri Ihesa Christl BlDdoaaieas dioiBa ordioaiite proiudentia
Imperalor auf.'ii>!ii'^ Cnm |H-ii(ioiiil)us scruorum Dci iustis ct rationaliilibus Jiuini cultaa amore faneoHU, ||
supcriii intin< ii> (luniiin lari,'iri non tlilllilinins. Itlrirco noucrit omnium fitlcliiirn noslronim tam pracscntium
quaw el fuluroruai sagacilas, quia adicns scivnitatcm culminis nostri uir rcuercnlisbiuius Adalardus abba
ex mooasterio Corbeia, qood ei dudmn in prooiiicia Saxooiea «d augmentom mercedis noeirae ex nooo
constnicrc iussimus siiper fluuium Uuiscra iii uilla rcgia in looo noncupanto dudum Hucxori, (iicatuni in
bonore siuicti Stcpbani protomartyris, suggcssit man^ueludini nostrae, ut idem monasterium et monachos
ibidcui pcr tempora dcgcntes cum rebus et hominibus non solum sub nostra tuiliooc et defensaone coa-
BUtuereroas, ueram eliam et lalem inmvniiaiein fieri inberemas, qoalem oinnes ecclesiae in Franda habenL
Coios petitioni, ilij?iam ct proficuam inilirnnlfs, hanc auctorilali tn iiiiniinilnlis orija practlictum monaste-
riom'/ Corbegiac eiusque rectores ticn iu^iiiiuus, per quam dcccrnimus attjue iubemus, ut nuUus iudcx
pablicus uel quilibet ex iodiciariB potestate in ecdesias anl loca nel agroa seu reli(|uas posseasiones mem'
biai|iic nionastciii, quas praesonti tcnqwre in quibuslibct pagLs ct territoriis habet, uel deinceps ibidem
(■onl;il;i(' fin riiit, nd causas iutliriario moro iititlicndas , ucl frcda oxigcnda, aiit niansioncs ncl paratas fa-
cieiKlu.s, aui liduiussorcs toUendus, aut lioniiiies ipbius monasterii tam ingenuos (|uum ct lalos distriiigciid(js,
ant nUaa redibitiones ant iididtas occnssiooes reqofavndas nllo anqoam tempore ingredi andeat, uel ea
(]nac stqira nicniorata sunt iK iiidis cxij^t^rc pracsumal, scd liccat incmorato abbali suisquc '.in r. ssoribus,
rc8 praedicli inonastcrii sub inmunitatis nofitrac defensionc quioto onlioe uiuorc ac residere. Et quiciiuid
eunde ios fisd cxigero potcrat, totnrn et ad uitegrum nos pro aetema retrRiulione ad paupcres aleodoo
0t Imninaria ddem monastcrio concinnanda cotHctliiiiuS, qualitcr Tnonaclii ibidcm (lcgcntes, pro nobis pro-
It^^pic noslra attpic stabilitalo Iinpcrii nol)is atl rcj^cndtim cnmmLsi, dominum inisiM icordiao adtnntius c\orare
dclcctct. Sed ct hoc placuit nobis huic iusererc auctorilati, ut licentiam habcaul rectures huiuscc mo-
naslerS, cmn qaiboslibet hominibus yberis**) mddioet nt quicquid insle et ra-
tionabiliter pars altcri contulerit parti , pcr hanc nostraro auctorilatem iure firroissimo tenealur altpic possi*
deant, et qoicquid exiode facere uoluerint, libero in onmibua porfiruBatur arbitrio lade^ qoicqiud elege-
*) So i«t tlie (ir»priinglirlie T.e»art ; dic Kndunp um i»t aber in heiden Worten aaj>rad!rt, nnd o darjr ^r%f\rX.
**) Schaten ichicbt hicr die Worte ein: rc» ct lUDcipia legalilcr cmauMitarei die Liifke d«r, m dicMf SlcUc itark bctcha*
4%lai Ttfkudc^ MlMiil ifear akiit w grMti 4iu diaw W«fla Ubmm (Mtaadaa tebca.
Dlgitlzed by Gopgle
sas.
rinl. Et ut haec auctoritas inmunitatis atque confirmatioius nosirae por futura teinpora ioniahbilea obli-
netl firaiiiateai, naDQ propria «nbler firaiBiiimiig et aniifi noslri mpmaioM «Monri inasiniut. A $ £
Sigmm |/^^/ , iiiwiouuid terenitsmi In^otorit,
JC. Durandus diaconua ad uicem Fridugisi rfcogtioui et (L. S. R.)
Dnia yi. Kakndas AogMSlas aono ChrLsto propiiio X. Imperii domni Blwkiiaiei piisdnii Augusli, In-
diolione prima. Aolnm Ingpinhoim palatio fcliciler AmeN.
!)•* nrbcn dc«n Rr«nsiihiMMM(dMa Mrfjpdnidtto aiid datMlfe* am Thdl b«dccfc«ide Slfsal
Hr, UL bcachridNrDcn abcrdn.
V.
Aw 4m> SnMlM Kayidt^dn dM Slilb Centf,
In noroine Domint Dei ac saluatoris nostri Jhosu Chrisli. Iliudouuicns diuina ordinante prouidentia
Imperalor niiiiuslus. Neminom fidolium noslrorum dubilare iredimus, <|uam magnum <]unndiira domnus et
gouitor Doster karolus christianis.simus Imperator cum Saxonibus subiit laborcm, ut cos ad cognitioncin
uerac fidei addoceret, qvod et didnB oooperanle i^tia sicot optauit effeciL Nos iiero in eins solio soperai
numinis dono .sublimati, r.uid.am uenorabili uiri) .\dal!iar(l<» scni alihati e\ iuonasterio Cnius iiocabiiliiTn est
Corbcg;ia, in cadem prouincia Saxonia, ob merccdis nostrac augmcntum, raonaslerium Construero iussinius,
ei ad idem cenobiom dedicandnm ex sacro pahdo a capella nostra misimas uenerabileB nc saoroaanelaa
leliquias beali Stcphani prothomartiris, quod csi coustructum snper Vutsera in uiHa regia in loco niuica-
pante dudum Iluoxori. Ac qnia auctnre !)eo prncdirtiis dinae niemoriao dfminns et ^enilor noster in cadem
gpnU) primum christianae rcligionis lidem conlirniauil, ita ct iios ud augraeiiLiinduin soiidaiidumquc eiusdem
fidd aigorem, primam monachicae refi|^onis ordinem Qfic seniandam tenendomqne consliUiimns, qood ila.
•pitalantc omnipolenlis gralia, ad clTcctiim rei peni(;nit, ct jirarMlicium monasteriuni idoo r.orbegia nomen
impositiiin ost, eo quod dc anti(|uo quodam monastorio Corbcgiia pracdicto Adalhardo abbali scni, cui hanc
caram commibimus, adsumpto scctmi gennano sno Taidone com ceteris qnantis et quibus oportcbal mo-
imGhis, inAa eandem prouinciam locam aptum et oongruum cliKcrcnt, au^uc ibi proiit oportmias potnineiil
praefalnm nionastoriuni sl;i!ii!irciit nt((iic coTistnicrent. Idcirco plncuit e\ccllentiae nostrae, ut praedictam
uillara quae dicitur iiucsuri cum uuuiilju^ liiiibus ucl tcrmiuis suis ct cum lcrris, siluis, aquis aquarumue
decanibns, cam omnibas ndiacentiis et sppeadidis snis ad idem monnsterium per hanc aneloritatem hve
perpetno conferra Ot de nostro iure in Jus et dominntionein praeilicli moiia.steru praesontialiter tradere^ Nec MM
et rcs s '11 possossiones quac a Deuin timcntibus ucl Dcum diligentibus Saxonibus infra ipsam Saxoniamad hoo
upus iiiclioandum uel adiutorium pracstandum conlatai; suiit, pcr hanc auclorilatem confirmaro, etiam et fOS
qnae ad Corbegiam aotiqniorem tradilae fuerant infra ipsos supradictae Saxoniae fines, ia tetfis, silnis, cain|ria;
pintis, pasci i-i, aqnis aqnarunnie decursibus, propriis ncl coinmuiiibus domibus ac acdifioiis ucl prius habitis
uel postca construcUS, mancipiis quoqpic diuersi gencris uci condicionis, mobilibus el immobilibus, datum uel
tradilum roit, cum oittni btcgriiate ad praedictum monastoruuQ, ona com oonsensu praehti abbalis uel congrcga-
•) yhne Zwrirrl war <li«»er Stcllc die bei der vor. Crk. bencrUe ■nd ia dicfclbc irrtliiimlicit rinfMcltiicb«Be Correclur
1
Digitlzed by Google
ISt — Slt.
7
tionis cius celebri donaiione contulimus, et perpctuo niQiiachis ibidem Deo militantibus ad possidcndura
fraenduinqiie concettuna» aiqne confinmQinias. Ideo «utem ilii fieri debere raiionabile iudicoaimas, ut
qui« conslabat prnedictum locum cx monaalerii prioris CmrbegMie monacbts constmclinn eaae, et qak in
omni !oro Hni domino soniifiir, tini rc^i militatnr. difrnnm erdt ul possessionos illae fonindem monacho-
ruro ol»»equiis deputarenlur, qui infra ipsam prouinciam eiusdem monaslerii primi aediticatorcs ct perpeluo
habilatores in oainipotentis Dei aeniicio sub sanela regnla depotali fuisse noscantnr. Nam ai forte lalls
essct causa , ut idem loous ex propriis in eadem prouincia sibi conlatis nequiuisset subsistere rcbus, difmnm
ut de prioris monaslerii rebus bcnif^itatis seu largitalis causa, prout ex ulraque parte rationabile cssc potuisscl,
larga manus porrigi dcbuissct, quanto magis dc hiis quae iufra eandem prouinciam conlalae, ut dictum esl, prius
ftiisse noscuntur, cnm omni benignilate ardeniissimo caritatis affecto largiri. Statoentes etiam decemimus atqna
pfT h()> iriipiTirilps apices sancimns. nt qiiandoquidem dinim iincntinnc abha praedicti monasterii dc hac luce
migraucrit, quam dia ipsi monaclii intcr se tales inucnirc potuerint» qui ipsam cougregationem secuudum rcgu-
lam sancti Benedicli regere aaleant, per bane nostram anetoritatero et consensam liceniiam habeant elegendi
abbatcm» qnateOQS ipMS aenios Dci, qui ibidem Deomilitant, pro nobis, coniugc proleque nostra el atabilH
lale tofiii« imperii nosfri iusifcr Dfi misericordiam exorare delectct. Sed et Iioc jtl;u tiil nohis Ittiie inserero
aucioritati. Licentiam habcant rectorcs huiusce monastcrii, cum quibuslibct hominibus liberis rcs et man-
ci|^ cmnmotare, aideiicet qaidqrad tuste et ratibnabifiter pars alteri contiderit parli, per hanc Boslram
auctoritatcm inrc firmtssimo tcncant atque possidennt, cf qtjidqnifl cxindc faccrc nolncrinl, lihcro in omni-
bttS perfiruantur arbilrio facicndi quidquid elcgerint. Et ut hacc auctoritiis largitionis atque confirmationis
Miatrae per Aitura tempora DflwdabSaB obtineirt firmitatem^ manu prupria sui)ter firnianimm, el annli
noetri iapreasioiMi signari himtmasL
Signum (L. M.) Bhdouuici serenissimi Imptratoris.
Durandus diaconux ad vicem Fridugisi reeognoui et (L. S. R.)
Data \T Iilus Ani;usii, anno Christo propicio X. Imperii domoi Uadoiuict piissinu angiislii iodiclioiie L
Acluui liigcliDltciiii paJacio rcgio iu Uci nomiue fclicilcr AfDca.
vr.
In nomino domini Dei et Miliiatoris nostri Jhu Xpf. Ilindouicus diuioa ordinanto prouidcntia TTnpcnitor
Augustus. Baderado episcopo et raisso nostro. Nossc tc non dubitamus, qualitcr nostra iussioue Adaiar-
dns qnondam abba qnoddam monaslerinm tn Snonia a nono opere eonstnEiit, quod nos et aliqoi boni
hornines dc qiiibnsdum rcbiis sollemni donalione dotaoimns. de quibns oronibua rebns noslrae auctoritatis
praeceptura circa idem monasterium liori iussimus, ut perpetua saluationc in iure eiusdem monaslcrii eedcm
res coosislorenL Sed ut rclationc Uuarini uenerabili eiusdem nionaslcrii abbatis cognouimus. quidam comi-
tea memoninm praeoeptam noatrnm infringere et oonvdlere oelmt, ro eo niddioet quod homines lam
lihcros qiiam ct lafos, qni snper tcrram eiusdem monasterii consisluiil, in hostem irc compcllnnf ct distrin-
gcrc iudiciario more uelint, quod noiumus ut faciaot, et ideo p«r lias litteras uostras Ubi praccipimiw. ut
tu illad praeccptum , quod sieat diihnas eidem nMMiaslerio fectmaa, «dMiOMa et m praesenlia ewiuidem
comilnm« ia cnhis ministeria res praedictJ monoflierii esso noscunlur, rdegi hcias. et ex nostra aucioriiaie
ci« praecipias, ut iillcriiis nosfrac auclorilatis praeceptum tiiobrc non pnicsnmant, scd poctns sicat in
codem pi-aeccpto continclur iilud conservare studcant, si graliam iioslraiu baitorc ucIioL
Amrandig mit glcicfaor Schfift;
Ad Bwieradam episoopun el miasnii noalnmi.
liji 8ii|d iil oUbt farinodsB.
Dlgltized by Gopgle
s
833 — Bit.
VII.
C In Tiniriine Domini Dri rl rcrlrmptnri"; nostri Jhesu Christi. Hltithtiutiinis tlinina ortlinantf' proui-
dentia tniperator augustus. Si accdc^ias cl loca diuiuo cullui dicata nostris largtliombus proj[uchcre sata-
giiuus, aiquo ibidem a»idtte Deo femulantilN» BdacUi dementer iDpendumw, non Mlum hooorilica regalii»
manificGHttee consuetadinem excrcenms, sed e( tamporalimD crogatiunc doooram, perpetnae m» mercodis
prcmia promerori p(K>i» conriditmi* Otinproptor noucrit omniiim fidclium nnstrortim prc«sentinm scilirct ct
futurorum indiistria, qiiod pro aiuorc diuino atque aniuuie nosirac remcdio, ad monaslcriuin quod uocaiur
nomi Corbeia, qood consCraximus in Saxoma, in hooorc sanccomm martyrom Stephani atque \lti, coi
modo precst (idelis ol propiiiqiius nostor Uuarinus pritims substitutus abbas, concesiiimus piscatlnncni quan-
dain in lluuio l uisura, iii pa^o Uuiinodia niincupato, cui conlinLs ost uilla Liusci uocata, in comilatu Abbo-
uls. Quac quia in simiiitudiiiem palorum, qnos incolac hocas uocant, conslruilur, gentilicio nominc ab
bidi^Dis hoi iiiiar nuncupatur. (|uac ad ius nustrum perliacbat, quamque idcra Abbo cumcs hactcnua in
bcnoiicio habcbaL Scd i|tioniiim cadem piscutio aiisqtit^ rimiliis, quae ad eius prouisiunem dcputalae
ruerant, fratribus predicti cocnobii non admodum ulilis cssc polcral, Idcirco iriginla duas famiiias et
quicquid ad eandem piacidioncm pertinens sepediclns Abbo in benofido habuit, totum et ex kmegro in
proprietatem iam dioti IMOnaaterii concc«litnus , quatinus ibidero Domino seruicntcs munadins sioc ccssatione
diuinain rli^nicntiam pro nobis cxornrc dclcrtct. Kt nt hncr cnnrcssionis nnstnic aiirtoritas linrvinr habcn-
tur^el pcr luturu lciupura a lidelibus iioslris uorius crcdatur uc dilij^etilius obseruclur, uianu uostra subler
eam firmantca, anufi noatri inpressione iussimns sqpUari.
Sgiuan (L. H.) Wv^hemei tennissimi Imperotwi» \
Bimuumarus nolarius ad uicetn ITieodonis rrrnriiwui- S. R.)
Data XVI Kal Jul nnno Chrislo propitin WIIII impcrii rlnmni Hludouaici aerenissimi angnsti, Indi^
Ctiooe .\- aclinn IVaiu onmiord palatio rcgio, ui Dei nominc iVlicaer. AmoN.
Uaf Sicgel, weldic* nebca, und ioa Tbeil ooch aitf tJcn RecofoitioiMieidico ■afgedracki wtr, ut Terloren (ejtDgeo.
VIII.
1n nominc Domini Dei et saluatoris nostri Jhcsu Ctiri.sli. Hludouuicus diiiina ordiuina (sie) ordinante
prouiduntia bnperator augustus, Onuiibus sanctac Dci || ecclesiac noslrtsque fidclibus praescntibus scilicct
alque fotnris noliiin esae uolumus, qaomodo Corbn^^imso monasteriuin in Saxonia •propicianto Domino cnm
consensu fidelium noslronim in honorc sancti Slephani protomiirtvris Cliti^ii dcuotissima intcntionc fuiida-
uimus, et ibi coopeteolia ^ubsidia quacquc prae tnaaibus inueoimus dcbila largilale praedicto saoctifica-
tionis looo MMtra ia etimorina oontnlimus, Insuper etiam quia locum mercationis ipsa regio indigcbat, mo-
nlNam noatrac auctorilatis publiciim ullra ibi somper inessc Chrislo miliUiulibus proficiiam slatuimns. Qua-
tenus cum omnilegritatc ( alisquc ti^}itis contradictione uel inipedimcntt occfisione locus ipse sanclitatis
omne inde rcditum nustrae aueluntatis pubiicura possidcat, ct uliUtalibus monasterii perpctuis tcmporibus
nialtiplicatam noatnui hoo largitatis dooum proiciBt Et oi lidaoiali perpetuitgte haec oamia nosliae aoeto-
riiatis dona «ibi potiatur et teneat, anali noetri inpressioBe anbtor jroborando finAaie decreoimas.
Signum (T- ^I ' nhidnnttin xrrcnisKimi Imperntnrif;.
C. Hinntnntarm notanus ad mcem Jfieodoms recwjnont et S. R.)
Data Kal. Junias anno Christo pFopiiiu XX. bnpeiii domoi Illudouuici piissimi augusli, Indiclione XI.
Aela UttonuBcia ciuitale. In Dei nomifle feliGiter amen.
Du «nTiiednirklc Shgcl iit fcriam s<fi*l*B>
Dlgitized by Google
9
IX.
In nominc Domini Dci ct saluatoris nosti-i Jhi>3U Christi. Illudouuicus diuina ordinanto prouidentia
Impcrator auguslus. Si libcralitalis nostrao muncrc dc bcncjTiciU a Dco nobis conlntis, locis Deo dicatis
aliquid conrcrimus, id nobis et ad mortalem uitam feliciter (ruusigcndam , et ad aclernam pcrpotualiler
oblineiidani prolalaniiD Kqnido credimus. Idcirco notam fieri «olumus omnium fidelium noitronim lam
praescnlium qnnm c fti'!nonim soilcrtiac, qnia nim nos monaslcrium in Saxonia propitiantc Domino rum
ooosen$u fidelium uosu-orum in bonore sancti Stepbaiii proloniartyri« Cbristi deaolLS.«iiina inlentione fuoda-
tinm habuMeiDQS, nomeQque noue Corbeie aplasBemiw, atque ibi conpetentia aubsidia (inaequc prae inaDi-
buB inuCiiettililM debila largitatc praedicto sanctificatioiiia loco in nostra aelymosina cuntulisscmus , (Juarinus
qucm in eodcm moniistcrio abbatein iinicleciirnis sii;2!;»>pcnfIo prtiit cplsttudint nostrao, ul in memoralo
ducatu Saxooiae locuin prouideremus , uLi sal iiei-i ad cibos monachorum in oodcm nionaslefio pro tem-
pore degeniium «alicfidos alque condiendos potuiaset, quod et CMcre ctiTaiiimus. et dedinms eideffl auma-
stcrio ppr hoc nostrao nuctnritatis praeceplum in ducatu Btnhnisuclt quantumcnnquo iuris nostri in illo
saie, quod cst super fluuium Uuisara, erat, in pago Logni. Per quod staluealcs decemimuti ut sub iure
ijpstuB monasterii quantnmcumque in eodem sale babere unt sumus perpetno coaMtat aicni diximos ad
ticcessitatcs scruorum Dei in fsemorato moMasierio degcntium fulcicndaa, Et ut haec noalvae tai^gitioinis
auctorilas firmior habeatur, de anulo nostro sobtar eam iussimus sisiillare:
C. Meginarius notarius ad uirem Theodonis recognoui et (L. S. R.)
Data VI. Id. Jun. anno Christo propitio X\. Impcrii domoi iiludouuici sereoiasioii Imperaloris^ Jndi-
Ctione XI ciuitatc In Dei nominc fcUcitcr Amcn.
Dh Si«|ri iit ^mUnm i^afca aad <U« OnrM hiiiAM%l.
In noimMi Domini Iki et sahaioria noatri Jkesu Cbrisli. IfludottuicuB diuua repropilianle clementiii
Impci-ator aui;us1us. Si libcralitalis noslrac muncre dc benpfirii!! || a Dno nobis conlatis locis Dfo dicatis
quiddam coiifcrimus, Id aobis et ad mortaiem uitam felicitcr traiisigendam, ct ad aeternam pcrpeluaiiler
obtiiiendam profutnram liquido credimuSk Iddrco nolinn fieri oolumus omniura fiddiom noslrorum tam
pracaenlium quam et faUiroiiim solkrlbB, quia conplacuit scrcnilnti noatrae, quasdam uillas iiiris nostri sitas
in .\n!iriiriiH-. in Logni *), ipiarum uorabula siml Sulhirhi ot Hcmlion, mona!;lerio quod diciliir noiia Cor-
bcia, ubi praoseati tcmpore Uueriiius ucncrabilis al)ba pastor ct rcclor esse dinoscilur, sub inlcgrilatc per
hanc nostnim aucloritalem dek|iaro, ui iMMtris et sooeesMrum noslrorum temporibus in dilione eiusdem
iiioDaslerii pcrpctualiler consLslant ad stipcndia mnnnrhoninn inibi constitutorum et ncccssil.ites ciusdem
nioiHislcrii procurandas atque subleuandas. Has ut di\imus uillas sub inlegrilale, cuia omnihus rcbus,
appcndicMi et termuus, et eum omndMis ad se pertinentibiis id est domibus celerisqne acditiciis, tcrrls,
pralis, siloisv campis. pascnis, aquis aquaruinuc dccursibtis. eultis iods et iacultis, DMAlilibus rebus ^c se
ip';,'!»» ntniicntihns , niiincipits Hiucisi^ «icxus ct aiMati.s, |»rae(Iirtn moreisforio roncodimiis ntqur Cf)nlirinamus,
ul ab hac dic in fulurum, sicut dictum est, in iure el potcsiaU' ipsius perpetuo jicrmancanl, absquc ctiius-
libet oomilis uel publici indiciB aut cuinslibet peiaone conlnutictbne ud refraigalione. Et ut haec nostrae
*) Di«M bcidc» Worte littd mh aBdcrcr tlu4iehn(k und Tinle cfilcr dagetncca.
**) loi Ori|iniilc ■lclit hh VcMelMo: penikM.
CmL 4ipt. MH. WcdfaL
Dlgitlzed by Google
10
814 — Stt.
dMiaUoiiis atqoe MncGssioiiis aocloritfts inaiolabilem ot inconaabani obtineal firmitatctn, mann propria
Mibtcr eam finnaiiimua et annli noatri inpreaaioBe ada^nari iosaimas.
Siriunni l. M ) IHudouuin st-remsnimi Imiirratorit.
C. lIint\inmoris noliirius ad uicein T/iroifonis Tfnnjnoni et [\.. S. R.)
I)n(a I<l. .Mai. anno Christo prr>piti;i \X! IinpiM-ii donini HludooiiiGi piiaaimi aiig;uslij Indictionc XII.
Aclum Aquis graui palatio rc^io, In L>ei noiiiinc teiiciter antcn.
Dm iwfcm drm lUmiiiiHiMiMicliMt Mka tm lUnd» dcr UrkM4a ■■Ijpdwcfcf t ai*clk «MlM« Scgcl M^t dcc
ccilwuu celwBdc DrccdMld dw tUiccn, nit Atr TitnekrA: XPE MKtTEGK BLVDuVVICVM IMP. -|-.
XI.
C. In nomine Domial Dei ct saloatoris noslri Jbesu Christl HkdoautGt» diuina rcpropitianle clemco-
tia Itnperaior augusUls. Si illius aiuurc, cuius iiiii(ii>re ceteri!i morlalibus praelali $01010. loca dinioo cnl-'
tiii II ( (tnsecrata con^ruis munilieentiac nostrae bfiieliciLs ml liiuinuin ciiltum ubcrius CTScfjuendnm sustolli-
nxKis, dignc rctributioois pracmio nos a Domiiio lidclitcr rcniuncmri crcdimui». Quaproptvr noUim esse
iiolnmw candii fidelilnia sanctae Dei eoelesiae noslriaqnc praesentibus acilioet el ftiiaris, quia oonplaenil
noLis ;ul fniodflnm moiiastcriiiin uocabulo Heriuurlb, quod in ducatu Saxoni i v tn hnnnrr' sjim tne Dci
gcnitricLs Mariae sempcr uii^inis coofital c&sc dicatum, qtiodquc pnuwenti tcmpore uencrabilis Tctta abba-
fissa regere dimwcilur, quasdam res et inancipia noslrac proprietatia, sitas in meraorato ducatu Saxoniae,
pro oieroodis noslrao angmenlo delegar(>, ut inde uberius anciltis Chrisli inibi por tempora dci^cntibiis
stipendin neressarin ministrenftir et necessitates eiusdem inona.slerii prorurenlur. Id cst, in pnjio qtii (ti( i-
tur liursibant, iii uiiia uocatani Heni, ccclcsiam ioibi cunslructam eum dccimis ct omnibus lebiLS ae man-
cipKs ad se insle et le^llter pertincatibus, et in pago qvi dicitnr Sooplii§ns, in m1ia noneupata UnaterinfQU^
ecclesiam iriibi niiiifa(.irn cum rlcciiuis et omnibits rcluis m- iiuiireipiis ad se iusle ct I(>[:;i!ilcr piTtiiicritrlnrs
el in codera pago qui dicitur Scopingus, in uilla qui appcllulur Slochlieim, ccclcsiam inibi fabricutam ciim
deeimis et omnibuB rebus ac mancipiit» ad se rasto et legaKter p«rtioenlil»s aspicicnlibus. Ucrura ut
eadem nostrae niaieslatis brgitio futarw lempnrihus inuioiabilis pennanoret, hano nostcne aaetoritalis oon-
scriptionem nrca mernoratum monasleriiiin fieri decreuinius, per quam decemimns sU/pie iubemus, ut
raemoratao ecclesiae cum docimis et omnibus rcbus ac mancipiis ad se iustc et legaliter jicrtincntibus ncl
aspiclentibas, in hire einsdem monaslerii Herinurlh nomine peqietoo oonsistHnt. et nullns ex sneceflsoribns
aiit cliairi ex ItdelilMis oostrts uUo umipiani tempore eas<lem ecelesias subripere aut inde flli(|iiid minuere,
aul ea.s de iiirc eiusdem mona.slerii abstrahere praesumal, sed liceat rectrieibus et minislris .si)pp(>dicti
inoniisterii casdcra ccclcsisis ct rcs ac maucipia ad eas iuro pertincotibus ecclesiai.lico ordinc dispoiicro
alquc (pibemare. Et ut haec nuctorilas iioetra firmior habealnr, mana prqiria aabtor eam firmauinMia
et annli nostri inpraeflsione adsi^ari iussimus.
Sifjiiutn ']. M."' lHurlnwiiri xrmii.^Miriii ImpiTfttiiris.
C. JJirniiiimaris twiiiriiis ml ufiui liiiijiinis rt'r'ujui>ui ft '1.. S.
Data VIL Id. Jun. anno Christo propilio XXV. inipcrii dumni illuduuuici piistumi augusti, lodictiooe
prima. Actum Nouionago palatio regio, In Dei nomine feliciter amen.
Dm Sitgcl, init dm ctt d«r QirluiDd* Kr. Hl. «hcwiMHMMcad, iil acffcnchc^
XII.
A« dcm cMcflM RopiclliaclM dcc SUIU Conq'.
C* In nonmiA aanctf et inuidn^ Trinilalis. fflwloouicuB diuina ordhiante prooideniia Imperator augn-
atuB. Si unius fideGs noslri iuslam et rntioaabfiem pelilionem libenter haptemaa, procul dubto reliqoorum
Dlgltized by Google
itS <~ t4l.
41
fiddium iKMitromiD deuoUonem erga nos prompliorein clficimus. Qua proptcr omnium fidetium sanclae
D«i aecelesiae noatroromque pracMnttmn et fiituromm nouerit nmnernta^, Quia propin(|uus noster Warinus
•bbos monaHlvrii nouac Corbciac, quod <fuper Voiwram flouiuni in hnnorc bcati protbomartiris Stepbnni
8ftnrlif)iH' Viti ( oiistniximiis in pa£;o Aiiurnsi, cwm mntrona (|uadaiii Adtlila rir>s uLliit, nostnim cum ea dc-
precaliis pictatcm, ut rcn quas praedicia matrona pro se ct rcnicdio uniiiiae inanti sui Bunicl)oni« ac
fUioraro suonim deAmclorum, Foldimari. BunichonM, Hemme «t Berthildis. prelbto roonttterjo contolii,
iiidclifct rloiiiiiiicnK' Iii Osthdiien <'l f|iiiili[iil(l iliidcni ucl iii <i|ini(lis liiis, 0|i|i]u'nbcim ct Vunchcnhcim,
poaMderc uidcbalur, cum manso regali Tyhoylc, pcr nnstrac mansuptudinis auctoritatem ibidcm confirma-
rcnnu. Secondum petitionem ergo ipMrum cidem monasterio ca quac tradidit ab bodierna dic ci dcin-
eops in nomine Domini pcr hoc ncetrae auctoritntiB seriptnm eonlirmnmus, ui nullo inquietaiite, «ed Deo
au.ulinnlc ct nrn^trn iiii|ii'riali (locrpfn prnipicicntc , pcrpctiiis lcinporibus ab-J^jnr ttlla eonlradictionc ibi
pennaiicanl, ({ualcniis Ucu ibi seruicntes pro traditorum salute et rcgoi nuslri slabilitatc Dooiini cleuien-
liaro meliiis exomre deiectot Bt ut haec auctoritas nostra firmior habeatur ct per futora tempora a iide-
Kbafi uerius crcdatur ct diligeuiina olMruetar, mann propria nostni subter eam firmauunus ei aouli nosiri
inpressionc assignari iussimus.
Siymon '}.. M.) domni niudouutri seremssim Imperaioris augusti,
Hrolmuttdus mlmiu* ad nieem Uildmani rceognoui.
Actum logeleDhoim XVOL KaL Deceinbr. amio XXV. Impcrii domDi Iflndouuici Imperatoris Jiugusti.
XIII.
la aomine Domini Dei et aalaatoris nestri Ibesu Cbriati. Hbidoiiiiieiis dinina repropiiiairte dementiB
Impcnitnr aii i: 'i;^ Notiiin sit igilur omnibiis fiilrlibus sanclnp Hfi crrlrsiar ct nostris || praoscntibus
sciJicet ct fuluns, quia autc auuo» aliquod conccssiiuus cuidom fiduli uoslro upcabulo (icniiro quasdam rcs
pniprictaiis nosirae, qoae nnt in ducatu Frisiac, in pago Uneetradw, in uilia Cammingchundcn ct in aliis ,^ vVUk
uilJia €ircum(|uaquc se positis. Scd quia intcrucnientibus quibusdam turbinibafl, .per ipsiui Gcrulfi ncgligcu- K^^^ v- 'i>^< *|
liaiti, ab cin< potestalc ct doniiiuitionc cacdcm res abstraclac. fisco rcgio sociatac stint. taiiilcin (liuiniic » JCvV
miscncordiac intuilu placuii nobis casdcra res ilU rcslitmTC, cl queniadmodum pridom fuerat, in eius po-
teslatem et domioatiooem transfondere. Qoas al certius finmasque nestris Aiturisqae temporibus poiridere
iialcict, has niictoritalis noNtrao liltcrns oi licri iussimus. pcr qiuis mcmoralns res cum his quac ad ca»
iure ct lcjjalitcr pcrtincnt dcinccps iure propriactario ualcal possidcrc, et quicqiiid dc cis agcrc uoliicrit,
lihcnim habcat potcstatcm. Neque aliquaro ob memoratam orcasirmcm de etsdcm rebus ullo umquom
tcmporc calumniam paliatur, scd quicquid aicul diximus dc ci.s onlinare atqoe disponere uolncrit» liberrioiQ
in oiiinihiis potiatur arbilrio. Kt ut liacc nnstrFio rcstilulionis auctoritas ct nostris et JbtQria temporibns
inuiolalnicin iialcal obtint^re iiniiitatcm, dc uniilo nostro sublcr cam iussimus sigiUarc.
C. Gloriii-^y iiotnriiis <td uirnn Hnrfonts rfroijnoui et (L. S. R.)
Dalu Vill. id. Jul. unno (.hrisU) propitio .XXVI. Impcrii domiii Illudouuici screnissimi Impcratoris, In-
dictione aecunda. Actum Giucmiaco pabtio regio, Id Doi lUMiuDe fdiciter amea
Du Dcbirn •iLin RetMtgaMoaiutdMii ■alkwiraafctei nd m «It di* im» Vriwade ■ocfc gat •fhaitafl* ti^frif llt dM M
Ht. UU bMcbriabto*.
XTV.
• In nomine sanclae ct indiuiduac Irinilalis. Hhiduuuicus diuiiia fau(?ntc gralia rcx. Cum in noutine
noiof 61 perpetaao TriDitatis pro regjarine MBOiae mairis d vniiwnafis «00108180 etiam «l pro stalu refpk
i*
Digitized by Google
4S >«i.
C Bolris dianuti» et patemo Hire(]coiniDini, Patherbnnmen penieaiiDaB, ederuit inter cetenw lideles iM»tn»
quiJant iiionachi cum ueiierabili conim pnicpoMto nomine Uualanac cx noonaslcrio qoao noua Corbegia
nuDcupntur, coranK|uc raniiliuribusi consiliariis noslris in pracscutiam culiuinis nostri adilucli, adtiJcrtuil
donnii ac gcnitoris nostri Ilhulouuici cxccllcntissimi luiperatoritf quoddam pracccptum, In quo conluicbalur.
qimliter Idem clirisiiaDl<f.imus Iinperator praeratam inonasterhnn io bonoram sancti Stepluini protamartyria
('hristi supcr fluuium liuiscra in uilla rpi»ia iu loco nuncupantc dudum Hucxori Adalliardo cuidani seni ab-
bali gertuanoque »uo Uualauae construi av fabricari praecepisisel. Obsecranlea clcineiitiain sercniiatis nu«>trae,
ut pro mmori firroitate ao certbri etudio securitatis. nostrae inan«notndinia aapor hoe pmeceptum piitenio
BC regpK alfaeta coniirmari dcbcre. Qaomm petitioni iusla ralionabili aurem libenter accoinmodauiam^
ac pracscriplani uillnni Huctori. (juam sercnLssimus atiijustiis ad pracralum monastcrium tnididcrat, cum
omaibus &nibu$ ucl ti-rniinis suis, terriiique, iiiluis, ai|uis uquarumue dccursibus, scu cunclis adiaccoUi«
nee non appendiciis aais, sine res et posseBaones qaae a Deum timentibus uel graliam dlatnam dffigenli-
biis ibi conlalae sunt, ftiam rt res qnnf ad ('orlii uiim ;uili(|ui(iroin, ex cuius uocabulo illud monaslcrium
nomcn ttsurpal, traditae fucranl inTra (iocii rcgui Saxomae, lerris. siluis, campii», pratis, pascois, aquis
aquartnnue decunibas. propriis ucl oommunibus aedificiis priiis babitis ncl posfea oonstractls, mancipiiB
quoquc diuersi generis uel oondiciouis, niobilibus ct inmobilibus dalum ucl tnidilum crat, cum umni inte-
gritate, praefalo monaslerio el inonachiN iliidcm Dco soli mili1ari!ihii> rid |»(is>iil( ii(!iiin rnicndumque pcr
hanc nosli^am auctoritatem io elcroosinam praefati piissimi gcnitoris nostn ac uostram contirmaro
Btque stabiiire decreuinniB. libuil etiara neslrae celsHudinis piclatem ei^ dinae memorHie genitorn no»
stri iiobiIi.s<iimi auj^usti institutioncm , quando diuina uocalione abbas praedicli inonaslcrii uitam (inicrit mur-
talcm, quamdiu ipsi mooachi inler so talcm inucnire buiusce uitae quiucrinl, qui ipsam congrcgationcm
secundum rc^lam sancti Benedicti primi instnicloris illiiis normao rcgcrc ualcal, pcr hanc noslram aucto-
rilatem licentiam habeant el^endi abbatcm, quaicnus ipsus scruos Dci qui Qlio oni Deo die noctuque
scruiunt, pro nnliis prnli-'(pir nnsfra rt s(;iliilitatc rrfjni .1 Dc(i nobis conlali iiigitcr Domini miscricordiam
exorare delectct. Illud ucro inscrcre hoc pracccpto noslrac pbcuit regiae auctorilaii, ut liccntiam ha-
beant reetoies et minlstri enisdem monasterti, cum qailmslibeC hominibus liheris res et mancipia lcgaliter
comranlarc, uidclicet ot qaicqaid pars iustc ct rationabilitcr alteri COntuIcrit parti, dcinccps pcr hanc no-
stram auctoritatom iurc firmlssimo tcncant atqiic possidcanl, ct qiiicquid cxiridc rnrcro iiolucrint libero in
Dei Dominc pcrfriiuntur arbitrio faciendi quicquid cligcrint. Et ut hucc aiictorilas largitionLs al(|uc coniir-
mationiB nostrae per diulttma tempora inaiolabOem atqne inooimttlsam obtinoat firmitatmn, Uaiin propria
5fjpnim (L. M.) Uludoumd gloriosissimt regis. / *
JC. Dominir^HS mtnrius ad uicefii Radlfici recognom «I (L. S. R.)
nritii III1 ](t Dcrcnilir. aiino Christo prnpiiio scpiimo rcgni domni Hludouuici r^jis in orieotali Fran-
cia Inilictioiie illi. .\( luiTi Patlicrbruiuica iu Dci uoniinc
Dai Sic(cl ist Terlortn (rgangcn und dte Urkttnde ftbcrhaupt ara uotcro Thaite aekr baackiidigt. — Wegen dcr ZcU-
ia 4m ftikmdm Ladwlia M» DaatadiM, * gl, ll«|cil. Mr. SM.
XV.
Au dem aicatM KopUtbadw 4et Sltfti Conej.
In Dominc sanctac ct indiuiduac Trinitatis. Hhidouaicas dinina fanentc gratia rcx. Si crga loca diui-
nia cullibas manctpata propter amorcm Dci eorumquc in eisdcm locLs sibi ranndanlibas beneficia oportana
nqpendimna, atqoe de rebw terreuis diuina misemtioiM nobis ooulatis laijg^lioois oostrae araBere qniddaitt
Digitized by Google
•4t — MS.
43 ^
confenmus, boc nobis procul dubio noQ solum ad stabiliuit^m rcgni portinfro, ucrum otiam netcmao bca-
titudinis praemiB capeawiulo prolbluniiiii liquido credimafl. Idoiroo notam ieri oolumos oroiti fiddinm
praoscnliiiTii scilicel el futuronim saLiacitali, qualiUT no< oh aiiuifin Dci ct ('inoliiiiicntuiii aininac no<;tn»f',
quasdam rcs pruprielatis nostrae coDCcssimus ad moQa«lcrium quod ditiuii- iiuua Curbcia, quoil «>st iiiium
super flautom Viiisera, constmctom in honore sancti ac boatissimi Steplinni prothomBrtiris, ubi praeaenti
lemporc ucnerabilii; uir Vuarinus auclore Deo abba ptw&ee uidotur. Sunt cnim pracdictae res in pago
rtnotliniia in uilla qiiac dicitiir Ani|)Iiiiti , bor cst nvin^um doniinic.ifnm riim caiis el reliquis aodificii<. ♦-'L^t
cum aliii» mansk uigiuti ibidcm aspicicnlibus ac deseruicntibiDi. Ilas ilaqiie res, sicut diximus, cuin domibu^, ^ ' •//
•edtfictiB, mmieipib otriusque sexvs sub uarits.*} tenis caltis et incdlis, silois, pratts, ]>ascatt, aqun aquannnoe
decwsibus, adiacenliis, pcruiis, exitibus et rcgrc<«sibu.H, quaesitis et adquirendis, qutsmadmodum Banzleibi
comf*s in beneficiuni hactcnus habuit cl nostri Juris al(]uc posscssiouLs Jurc proprietatis est, totuin ot ad
integrum praedicto monasterio concessinius el de nostro iurc in ius et duminaliuncm cius libcralitalis no-
strae mmiere CMituKnnis, Ita uidelicct ut quidquid ab hodiemo die et tempore de eisdero relraa et manGi'
pii< rorfores ct ministri supradirti innnn-^tnrii ob utilitalem et necessilatem fnrcro, ordlnnro nffpie dispimcrc
uolucrint, per hanc nostrae aucluritatis largilicmeni libero in Dci nominc pcrfruantur arbitrio faciendi quid-
quid elegerint> Haiic itaqoe aucforitatem largitionis nostrae, ot per curricula «nnoram inoiolabilem attiue
inc(miiulsain obtineat firmhalem et a fidelibus sanctac Dei ecclesiae noslrisque uerius credator et diliQ^
tiiis nbseructiir, manua Dostrae signaculis subter eam docreuimus roborare et amdi noslri iopreseioBe iuB^
iumus adsignarc.
Si(fmm M.) Bludomid yloriomsimi reyis.
AdaUeodu» diaeomi* ad uiem HathUdd neogoMd et (L. R.)
Data XYIIII. Kal. Januar. anno Christo prupilio VII. rcgni doinni Illudouuici m oricntali Francia Iiidi»
ctione HtL Aclum Rosbah uiOa in Dci nomine foliciter AxMn.
XVL
JC. 1. noenne domim nostri Jesu Cbristi Dei a^eraL Rlofharios dniinB ordimntii proddentia Impcrator
' •ugintus. Oporiet imperialem sublimiiatem at fidcliuiu suorum iustis ac ralionabilibiis petitionibas || pieta-
iLs suae aurem acrommodel ct cfrf^otiim conccdat, (pialiniis id faciondo eoriim nnimos in stio semper rcd-
dat promptiures obsc<iuio Idcircu oinnium fideiiuni sauclae Dci ecciesiae ac nostrorum presentium iiide-
ficet et Ailnrorum ooinperiat ma^iiodo, qnia Esich fideln comes noater deprecatus est clemenliam noslram,
ul aliipiantum ex rebn^ iuii> iH -ilii, i|iii!iii'. ipsc online possidcbat beneficiario, ad propriuui concedcrrmiis
ac per precepluni noslruni Iraderemiis. Cuius deprecalioneiii ob suae tidelilatis deuotinncm libenler ad-
nucnles», hos cxcellcntiae nostrae apiees fieri decreuimus, «piibiis iam dicto Esichoni in pago Ril>oarienso
in comilalu Bunnense in uilln Castcnicha mansos octo ex bcneficio suo cum omnibus perlinentiis eonun, rAi^-^ cS
1(1 esl ciim lerris, campis cnltis ct incutlis, tilnci-^. silnls. |ii,itiN. pascuis, aipiis nfjiinninine (lorur-iluis, ild i
oxitibus ct regres!>ibus , ncc uon et maucipiis ulriusque sexus ibideni portincalibus ad propriuin tribiiinius
et de iore noetro in ius ac domuialimiem ipsios porbemtiter mansururo transfundhnus, ut faciat exinde
. potisHmft « liobts percepta liccnlia quicquid elcgerit uel uolueril, sical el dc reli(]ULs proprictatis suac
rf>bns nhs»|uc cuiuslibct pol(>stalis c(mtradiclionc uel repelilionc seu (|ualibel rcfragationc , Ifn tanicn ut
naMjuam a nostra disccdat lldclitatc, scd inmobUilcr in nostris pcn>cucrct obscquiis absipie aliqua ler^i-
Digitized by Google
U S4S — ««4.
iipmtiniic. Bi vt haee luwtnie lar^itiouk ■uelortlaR innidlabileD Qbliiieat firn^aleDi, nauu propria nlitcr
cam -firnMuimva et amifi iMMStri iopccMimie adsigiwri iuaiMntt.
Sismnn 1.. M.^ Ilhtharii sereniHitimi augusti.
JC. It-p ■n,,'y nn(ariii.f ad uicem Agilmart rrrogmm et [L. S. R.)
Diita Kal. April. anno Cliri.>il(> propilio liiipiH-ii (Innini Hlotliarii pii Impcratoris in Italia XXUII. Cl
iii FraiKta tlli. liidicliuuc VI. Actuiu AijwLsjjraiii paliiiio rcgio. in Uci iioiiiiiu>.
|)«t Sircd iil •■bil «iann Tlwil* imt tiM«to, «dchm «i •niitdnMkl war, benuigvriiiw.
XVII.
C. In nomine domtni noatri Iheni Chriisii Dei aeteral Hlolharius diuina ordinanle prouidentia Impe-
nitor aiifriislus. Si uniiis Kdcli> T\i)^\r\ iiisf.nti cl rationaliiloin potitioiioni libcnlcr inij li tint.s, |[ jirociil dn-
bio rclii|Uoruin Iklclium nostruriini di>uoliotieiii crgu itus proinptiorcoi cflicimu». (jwiproptcr omiiium lidc-
lium sanctae Dd ecdesiao nostrorunujuc praescntium et rutnronim nouoril aniuemiii», quia Eaicli uir inhi>
RttT eoiiie.>i nostram dcproeatiis cst pietalcm, ut rcs «bi in pago Riboaricnsi in coiiiitatii Honncnsi in uilla
Clipstinacli» a iinstin nniriificcniia ndtrihutas, quas ipsc pro rcinodiuiii aniniac ciiis ad iuonasteritim in Sa-
\ouia hitUDi Corbcia uocabuio, «juud Ci>l cuiistnicluui iii lionurc bcati Stcphuni proloiuartvrii» Chri.sti, dcle-
g»uit, por nostrae manmctudinus pnicceptum ibidem confirmaromu». Cuius prccibu» libentisBtme anmicntes,
hos exccllentiae nostrae apiecs lin i si,i(uiniu.s, per quos menioi iii is k uiki ( uiii m.incipiLs inibi pcrtincnti-
bus in pracdiclo pago el in iani dicui iiilla coiuiiiilcntcs ad praolatiiin monasteriuin Corbcian c( ecclcsiuni
saucli Stephnni coufirmamus ino<li.s<(ue onuiibus com>boramus, cpititenns siculi n pmescripto iideii comiti
noelcO Et»ichoni trndile et dcle<;atc fuenmt, ita pais ciusdein loci siineti deincep.s absquo cuiuspiam polc-
statis conti-adictionc uc| inqiiieiitdinc teneat ct possj,h-,i< , rnciaf.juc cvinde quictpiid tiis dietaucril. Et
u( haec noi»lrac couiirmalionii» auctorila2> inuiulabilem obtiueat lirmitalcin, lic anulo iiu!>lro subtcr iuii&imus
Mgillare.
C. HrodmmdM nolariua ad «tom Bitduini reeognom el (L S. R.}
Dw 8i«fel, vdchci miI dai BecpgolllJWMichm Mljpednickt WW| bl ttcianii ftgugm.
xviir.
♦ In nonilne .sanctac ot indinidtmp Trinitatis. Illudoiiuiciis diiiina raiientc gratia rex. 9,\ lihoralita-
iia nostrae muncre loca Uco dieuia et neeessilatot» ccclc»iasiticas per pctitiuiics ponlilicum atquc saccrdotum
noslK»rum cleuamns mmiimine, atqne tncmiir imiaminc, Id nobis ct || ad muriaiem wiam temporaliter
Iransicndam et ad aotemam feliciter obtinendnm profutunim liquido crcdimus. Quapropter noueril saga-
cilas seii tililitas omniiim fideliuni sanctac Dei ecelcsiae nnstrorumcpic tam praoscntium quam ct fuhirorurn,
qualiter iiencrnbilis episcopus iidelLsque noi^tcr Dalcradus nomiue ucoicus in pruccrum nustrorum prae-
aentiaro, obtulit obtiitibtts noslris praoceptam domni ae nenMoris nostri Hludonuici uidelicel serennsimi iro-
pet;i'i)n>. qtiod ipse facere itissit por peticioiieiii pnicfriti iicnerabilis episcopi, ad lociitri <jiii iiDC.itnr Pa-
derbnuiiio, quod ost constructum in huoure saoctac Mariac »cmpcr uirgiois ot sancti Kiliaoi, in «pio prac-
cepto oonlinebatur inmunitas atque dcfensio scu tuicio domoi imperatoris genitoriiMpM nostri siipra prae-
dictum locum. Scd pro inlcgra fimiilato ac .securilalis studio praefatus uenorabil» cpiscopiis Balcradus
ilepreraiiis e«t mansiictmlinem nostrani, ut ipsjiiTi defeiisionein atquc tuiciunem per noistrac inansuetudiiiis
praece])tiim renouari dignaremur. Cuius pctilioni ob amorcm Douiini no«tri Ihesu Cbristi el rcucrcntiam
praeiiominati ncnerabilis epiwopi aeu anim^ nostrae remedium libenti animo «dsensum praebentes. Tale
aucloritatis pra«M;plttm. ad ipaom «anctnm locmn fieri decrettiiiuis, qaatinns «ab qoali defenaiooe domni
Digitized by Google
84f - 851. 45 >
gcnitoris nostri fuit, Ila deioocps sub nostra tuitione et inmuoitalis dofensionn cum omnitius ad so ioste el
legaliter perlinenCONtf permaiuwL PraeeipieBtea ergo iabemiis» ut ndhiB indeit publiciis nel qaidibec ex
iudiciaria potcstalc in ocrlcsins ant I<i< a iicl agros scu rclit{uas possessioncs mcmonilac eccle.siae, quJis
modcmo tompon^ infra dicioncm rcgoi tio»tri l«(^bus possidel, ucl quo dcinceps ia iurc ipsius loci uoiue-
rit diuina pictas ati^cri. ad can!«as iitdtciarki more andicmto ucl Trcda exigcnda aut maiuiones uel para-
tas fadcndas aut fidciussorcs tollcndos aut liomincs ipsius ecclcsiae oontra i-alionem distriii^cndos, ncc
ullas rcdibitioncs uel inliiilas rKca-iorKs rtquircndas uilo umqiuim tcmporc ini;i''i!i niulcat. ui"l ea omnia
quc supra nicinorata sunt pcnitus cxigcrc pracsuuiat. Scd liccat mcnturato cptscu|>o siiiMiuc succsiiioribuii,
res pnicdicte ccdesiae cum ommbus quae possidet qoieto ordioe posstdere et nostro fideliter parere im-
perio. Quicquid uoro ftscus cxiiidc spcrarc potuerit, lotum nos pro actcrnac fsicj rcrauncrationo pne-
dirlnc ccclcsiac ad stipcndta pau|icruin ct luminaria conrinnanda concedimtis, qualinus mclius dclectct
cicricos in cadcm scde dcgcnlcs, pro nobis, coniu^c prolcquc nostra, Domini raiscricordiam cxorare.
Haec quippe anctoriiaa ot pieniorem in Dci nomine obtineat uigQrem el a fidelibus SBDCtae Dei ccelcaae -
nc iinsiris ucrius crc^iatur ct dili^. ntiuv oliscruetur, mano proprUi nostm snbler subier (tiej firmauimos
et aouli nostri inprcssionc nr|simi;iri iiisstmus.
Sifjnrm dnnuii L M. llhidinntin sfrrni.v.vimi rrfjii.
Lnallo nubdiiiriiuii.-i (ul iiiirin ( iii/ijnni rmirc/liini n-niijiii>ui rt (L S- R.)
Data \I. Kal. Jun. anno Cliristo propiiio XXYII. rcgni Hludoutiici sorciiissinii rcgis inoricntali Francta
rcguantc, Indictione VII. Actnm Francooofart palatio rcgio. b Dei notnino reSdtcr amen.
DiM ■cben drra RrcoKniliiin«ieirlM'n aurgfdntckle Sir|;<;l iri;>t 6fn ttnk* (AHimltcb nirli irr linkm SrHe im Lmw*) «e»
hrndrn un;;rl nintt n hopf Kiini(;> (wrlrlicr thrr anrli. <la rr bctraclillicli lirfi r ".iLlit die Umidwift) dt*
«iniclt eincr C««nme Mio Lunntc), uiit Ucr UnMcbrift: .\l>£ PHUTCtrE HLVOOICVU a£GEU. f.
XIX.
In nomine WACtae Ot iodioiduac Trinilatis. Illudouiiictis diuina faucnlc gralia rex. Si dc rebu.s ter-
rcTiis , (|ii;fi dliiinn snmiis larjiilatc con.sccuti, loca .snncloruin || oh aniorcm I)ci quiddam confcrimus, litic
iiohis procul dubio ad aetcriuie rciiiunoralioiiis prctnin capposscnda profulurum liquido crcdimus. Idcirco
nouerit omntiim lidclium sanctae Dci eoclcsiae nostroninM|uo pracscntium scilicel et fbtororam indostria,
ipialitor iios ooiicossiintis f]ua<i!anT rr"; propiictalis noslrac ad ntonasloriunt tpiod diritiir nrri!"nrl, siu'' ad
roliipiias sanclae Mario scmpcrtpic uirginis in eudoro roouasterio conM<ruaUis. in pajjo uidolicet Graiu;^a in
uilla quae nocntur Kclueri. id cst manaum indominicatnm curo domibos^ aodifieiis et omnibos adiaeencibtis
icrris oultis et incultts. siluis, pral» atquc pascuis, de reliquo hencficio quod Hrodnidus comcs habait ^
ditTitHirtttt p:irtom. oiiin familiis supormancntihus ulriif<f]ii<« <o\ux niimcro iiii^inti noncm , fn alio aulcm papo-'^^! 'd »*
qiiod dioittir SuthiTborgi, iii uilla quac nuncupiilur i.odro, ot-to faniilias ct nouom ntan.sos, El iii eodoni ) ^/Vvm k ^iV>
^Hfsa, in uilla quac aoeatur Arpin^ii, unom mansum cum ramilta snpcrmanenie. Has itaquc rcs, sieot sn- 71«^ ci«v» t
pcrilM dixinius, cuni doinibtis. aotlKii ii> . main ipiis titriiisrjno soxus, ot torris, pralis, .siltiis, ji is^ uis, aijiiis
aqtiartiniue docursihus, lotum ct iiitcgruni pr^dicto monastcrio ad proprium coiiccssimtis ol i uiiUniiuuitiius.
I^-uploroa hos upicos scrcnitatis nostrae circo ipsnm monastcriura ficri decrcutmus, p(>r quos pi-aecipimos
atqne itibemus, ut nuDas iudcx publicus io bomines ipsiiis loci aspicienlihus potcstjitcm ullo umipiam tetn-
pnn' hahnat. pTTtor ndtinfaUiiTi cnnim . noqtTf fidi iiissdi-ivs illonim tnllcuilo, iicc in tiiiadiis aitl |)ubliris
plactlis aliquara districlionem in cos laciendo, scd ob Dci aroorcm noslramijuo conccssiutiem tn fulurum
^mnm. res capornia inscrtas ad iam dicltim monasterhim plcmlcr dcscruiant absqoe aticuios eoninrielate
«Qt mpediniCQto. Et ut bacc auGtoritaa donatioais sen oonOcmatioiiia ooatrae finnior babcatar el per fmtura
Digitized by Google
16 s»s — sss.
lempoia a tmtilk ideybiv ttodae Dei ecdeaise MMlraqiie «erias eredslar aU|M dSSf/MSM eooeeineuir,
Hana profms subter ean» firmauimias et smili mxtri mpiamiens adripmri ioMnoe.
Signufn (L M.1 domui lUudmmin qlonoautimi regis.
Coaneatus notariun ad uiccin Radleid ttxogmui e( (T> S R,''
Dalii VI. Idiis Dcccmhris aniio Cliri.slo propitio XVIIII. rcpni domni HIiHiouiiifi gloriosissiini rc^ in
oncniali Fiancia, ludicliunc XV. Aclum in codcm monastcrio llcrifiird, in Dci uoimiic feliciier Amciu
Dii Opi^iMl*Cli»rto iil wlir bMcbiWit md dai Sit|al t«lonw |(Saa|e«.
1 '
^ tiU^^ lo noaUDe saluatoriB mundi ct in honorc ciusHcm palris spiri(u^>({uc sanc li Jain dadum quidam illu-
slris homo nominc Sidn^ quandam accclcsiidain li^iicani ad tnonaslcriuni Pii<li'rl)tiiii!)on«c tra(!i<!i( . simui
a<'^^ ' > :j cuin tcrcia parlc hcrcdilatLs cius quac cx gcniloiis cius iuru coiiligit ei habcrc in pago <juod Almaogo
^u^ ()''•" ' ^nuncupatur, comqiie iam pro uetosUite slara radem domoncula ncquiret. sQcee«Mrcs alodi tlliasinito con-
j^ J<,\v» w*^ jjIjq (jum uolnTiintc ct liccnlia doniini rjii-rdpi I.iiitliardi in ('(inim jio.-^cssiii;! hercditatc iu\lii locum ulii prior
ai>cclc>iiila stclit lupidcam domuin Ud con&lrujtcruoU Cum ucro «cdiiicatorcs ciusdcm domus Dci domi-
uum antistitcffl Lhidhordnm eom prccitmi cngijreiil oandem aecdeabm dcdicare, et ipse e<Mum petiiiooi
fauerci cl in honorc sancti saluatoris niiiluu iiniqtie ssuHoram eius eam consccrarot. Uine predicti
etoros et cohercdcs cdcm esodcm ad prcdictum Padcrhninncnsc niunastcriuin Irddidcnint.
cin Sifgcl fofbtadcB |«w«mb, irt aiciit ra CBUdmdcn , d« am uaicm Raiuic cin Stiicii «ca dcr Chwtc
xn.
IhA ciaer (cvc 4c» chrMli|CB HrrTnrdischcn Archite) im Kunigl. Cch. 8lwl«>Arckicc cH BcfHi tcSBdUrttii, cllaa Abicferiit
In nominc sanctc ct iniliiiidiic Trinit.uis. Illudouuicn<: dininn faucntc gralia rcx. Si pcticiones scruo-
rum Dci iu»l«» et racionabilcs ad cfTcctum pcrdukcrimus, ct ad humanam') uitam,fcUcitcr^i traiisi^cndam,
et'') |)pr]>etuam felicms*) promereodam, procul dubio nobis proniturum spersmos. Qua propicr^; notura
esse uolumus, quoiiiam aenecabilis sbbas Vaarinos adiit exccilcntiam ooBlism nipplicitcr orans, ut nostra
muiiiiiccntiH prnspircrcmus monastcriis illl comnii.s.sis, quorum uiiiim cst monocfmnim, noua Corlifia nonii-
natum'), ubi cl lUc primus rcgulari ^lccliunc abbas cxtitil, ct aiu>niin cst sumrtimonialiuin, Hcriiord di-
clom, et proprie, abbstiue^ caius nomen Addita, mibicctum. Sed iaxia comoetudinem, qua andllarum
Dci con^rcgationibus procuniri snlent prcpa^^iti c\ ') ccrlcMJKtiro ordinc, iam dicto abhali coiiiiiicn(ln»imu.«,
ut tam in di.sciplina abbatissam iuuarct. «piam in cuiictis ucgocits, qu^ famulc (]liri.sii pro scxu ct profcii-
siuoG sua oxsequi non posscut. ipsanim prouisor et palronns eststercL 1% orgo pciiit cebitudioem nostram
rccordari, quod pif mcmori^ gcnitor nostcr IlhKlouuicus impiTiilor jiiiilio Iu <; inonastcria conslrui iussit ail
norinam uiddicet prccipiioruin in (iallia mona.stcrioriinn , Nouain iitii|iii' Coi in iaiii ad '^iinihtudiiicm aiitii|ne
(ktrbcie, ilerifordeiuiu uero ccnobium ad cicmpluin moiinstcni sancliiiioni.ihum in .Suc.ssionis ciuitatc cuii-
liistentiom. et ut ia demosinsm susm Iiao'^ tocius Kcooris sni inslituiionum eanindem profectb**) oomplc-
relur. ccllam iurls sui quc uocatur Mcppia < nm " dccimis cl possc8.sionil»us imdiipic ad cam pcrlincnliliiis
ot ccclcsiam Krcsburg, ({uam auus no«tcr Karoius {irimo con>.triicns in Saxonia dccimiii dutauit eircumqua-
que habitantium pcr dim saxonicas rsstas, prefatus nusicr gcnitur"^ ad nooom Corbciam tradidil.'^; Ad
Al>«eirbrndc tmrten tn dcr *Hn Wailgcri: ') hanc. feliclut. ^ ad. *) ticiliut. *) onwibHC Buacupatuin. •) fcbit.
M. *} |iff«fceln. i*} Mll. *■) §n. S«M. ^*) tnd. Cnrb.
Digitized by Gopgle
tsa —
47
fierifordooais aatem mooasterii adiumeDtaai dedit ia episcopatu quidem Asnabruggensi ecciesiam Bugt-
fltdii ovm «iilNeGtia aibi eedesiiB, 1d paivocbit uero Mim^rnefordeiisi codeeiain Hreni evm iiis qoe ad
Mm perlment ecclesiis, ita sane ut dccimarum aliorumque rcdituum proucntus omncs prefatis ceileNiil
monastcrii.« , ct nb ipsis uicissim procurentur subiecte plcbcs in baptismate, in eucharisUa, in sepulturis, tn
confessione peccatorum audicnda, Et presbitcri qui principales cx his ecclesias tenercnl, arcbipresbitero-
rnm oiBeit» fimgerentar nd ngBnch omnia qoe solent fieri ab ardiipreebiteria epiaooponim. Gun nalem
ipsi cptscupi circationes siias ibi agere dcb TPrit , a(i rnrnm TrriTvinnatica darptiir, quod in capltularibus
antecessonim Dostrorum prcscripturo habetur. Nos igitur rala es»e uolenles cetera omnia, tantum expen-
88« ad minislerium episcupi propter egritadlnem el aeneotutem dos qui nnnc est Gedierti, '*) augem de-
bcmus. Quod iaxla petidonem sepe didi abbatis Uuarini ita moderari placait, ut deaciqito qoanlam tniifl
sit ad seruitiura cpiscopi, hoc nullo modo «ubtrahatur, et cpiscoptis «tcisfiim ampliora non requirat, ncc
cum pluribus ueniat, quam ut'^) eis sufficere possmt In quibus siitis c^'^; conscnsit prcralus episcopua
ooram nobia et arehiepiaeopo tioslro Brabano ceteriaqae enm eo in ainodo i*) ngentibaa, id est nt dentor
a(.i sin^ula.s prrlt.\sias porci IIII.o'" ualontcs singuli denariis XII. et " oclo arietfis , qiii eadom procS
suBuua, qua 1111. porci estiniarcntur, 111 porcelh, lUi auce, octo puUi. XX situl^ de mcdone, XX de mcl-
Klft oemi«a, XL«>) de non mellita, CXX pancs, C modti de «uena manipali DC<*.^') sitque in potcstate
epiaoopi, utrtnn h^ per sin^pilas ccclesiaa nd uoam manBionniicam**) an ad dans"i) nelit habere. Ne
autera in summa debitt his plns aut ininus complectat-ir hoc auctoritati<! nostre prfcepfo ctim consensu
synodali dcccmimus atque iuhemus. His^) eciam auiun|jure placuit hberam utriqac loco concessionem
eligendc de propria congregalione in regimen ani per fiilaFn semper tempom ooograf persoof , et nt oums
liinc dabietas toOatiir* nanu propcin hfc roborantes, anoH nostoi knpreaNOoe ca si^Bari ioHimns.
Signum !L. M.) N!iifIoiiuiri sfrpnissimi nfijis.
Aelberlus'^'') subdinronns ad uirpm Haldrici (ihlatis rrcotjnoui.
Data XI. KaL Jun. anno XX.""» rcgni gloriosissimi '*) rcgis Hludouuici m oricnlali Francia regnaota
Indidione I. Aotom in patalio regio Fianeonofbrd, m Dei nomine ^dler. AneB.
XXII.
C. In nomine sanetae et indinidnae TruiitaiiA. ffladoaaicos dinina &aente gmlin rex. Si libmltlatis
nostrae nninfrc dp bcncficiis a Doo iinhis conlalis locis Dco dicatis aliquid confcrimus, id nobis et nd
mortalem uitam [| feliciter traosigeudam, et ad aetemam pcrpelualiter optinendam profuturum litpiido crc-
dimos. Iddreo notom fieri udnmas ommtim fiddinm noslroram tam praeseotinm quam et fuiuroruiu sa-
gacitali, quin pelente ntqne anggercntc Uuarino uenerabili ahbaie, qui mooasterium quod didtnr noua
Corhcia noMra concessionf» in rcgiminc liaborc tlinosdlur, qnod piac mpmoritif" genitor noster construi
iusiiit in honorcm Dei ct sancli prolomartyris Slcphani , ubi ct sancti Lfiti martyris preciosa pignora scruari
noflcunlar, oomplaGuit cdsitadim nostrao. qnandam cenalam iuris noslri nocatam Fischbodci, quae est
construcla in pago Leri, mcmorato monastcrio adiungorc alque per hanc nostram auctorilatera ei Iradere^
ut perpetuo stib cius ditione cimt orauibus ad se perlincntihiis et aspicientibus consistat. Hanc ut diximus
ccUulam sub inlcgrilate cum omnibo.s rebus, appendiciis ct lerminis suis, el cum omnibus ad sc perUnea-
tiinB et respidenlibas, id est basilicis, domibus ceterisque edificiis, dccirois, stluis, campts, pascnis, nquls
aquarumuc decursibus. cullis locis ct incullis, molnlihus rcbus cl inmoltllibus, mam ipij^ diiiersi sexus el
etatis, mcmorato monasterio subditaw cssc facimus atquc pcr hanc nostram auctorilaiem ita coadonamus
OMbarg. >*) Gaaiberti. '*) noD. «m«. ijoaAo. denariiu. >•) aiit. *>) LX. de (off«ab. Uiutcnt.).
*^ «MMi iMaaiMiilinn. ^ do*. *<) Hiy. *■) MibiclM. *^ ikwintl.
M. difl. Uit. VcttlU. 3
Dlgitized by Google
4S
•SS — SSIL
atquc (radiiiiu». ui iii iure ciusdcni ac iDonacborum inibi per tetnpora Doo deseraicntium in diucrsis nc-
ceMtBlibus ad dininam eullani propenriuB exeqiif«diim BbM|iie coiinlibel dininoratioM aot rctrnoliono
pemiaitonf , cl ntilliis fidclium nnstrnnim ali foruin dominationc ucl potestato cam quoquo mmlo nnferre
«ut in aliaiD quamlibel partcm quacuinque occasiune transferre praesumai. Nequc uUus iudcx publicus
oel c|tiiKbet ex iudiciariB potestate in eoclcnaa aul loca uel agrt» seu reliqua.s iiossewiones memoratao
cellulne (juns praest-nti temporc in quibusliliel paj!;i.s et territoriis babct nc dcinceps ibidem conlatae fue-
rinl, ad causas iudiciario morc audionda«;. m l fn il.i cvi^^iMKla, aul mansionc'; url pamlas facicndas, aut
fideiuH^orcK lullendoi>, aut boniinos ipsius coiluiac taui ingenuos quam et lato.s di$>iringendos, aut uUas ro-
dibiliones aut inlidtas occanonea requirendas, nllo ttmquaro tempore ingredi audeot, uel ea qof aupra
mcmorala sunt. iienilus c\irc praesiimal, wd lirc.it mcinnrato atiliati snl) immunitatis no-lrno auctoritalc,
8UCCcsi$oribui^ue eius el monacbis in mcmuralo niouasterio per tempora dcj^eolibus, iam diclam ceUam
Cum onnitras ad so pertincntibus uel aspicicnlibus, ad Dei et dommi nostri Jheso Christi fooiolalum dtK-
gentias peragcndum, abaque Caiuaquam oontrarieiule uti. (-1 <(uecumqtte ad suoa in domini Mistri Jhcsu
Christi mililia usus et necc<*.itnfr<; |)or(inrnl, nrdinare, disponere, iusloquo officore, quatinit'; jm) pii geni-
tori« oostri animae saluatiouc, et pro nobis, coniuge prolcque iioslra cl pacc no!>tra ac stabilitalo totius
UDperii a Deo nobis commisBi alaerins ees iodesinenler dombn miserioordiam exorare ddectet Haoe quo-
qne amnionilionem subiungcrc cuiauimus, ut prefalns abbas ciusque pcr lempora succcs.sores prouideant
dc prefatu cellula, ne aliquando neglegatur in diuino cultu, nc({uo cuilibct person ( in beneliciuin tribuatur,
, scd polius procurctur ul U)i in pcrpctuum Dei cultus pcrseuerct el ad prcfati munasterii monacboruroque
ibid«n Beo sefmentimn usus et Deceasitaies in perpetuum protqMciat Et ut b^ nastm anctorilaa inuioJa-
bilem et inconuiils.iin obtineal Brmitalem, manu propiia subler oam snbscripsimns et anuU iMstri impres^
(»iunc assi^nnri iussiiiius.
C. Signum (L M.) Uludouuid «erenimmi regis,
Badeberlw tubdiaeomu ad vktm Btddriei ne^tmd el (L S. R.)
Data Xlil. K. ApriL aaao XXIII. sorenwHmi regps Hiudonuid (in orienilali Franda regnBntis). Indictione
in. Actum in uiOa Eipilii^as (ia l>ei nomino feliciter Amen.)
D.i« Sirj;el i4t tlirilwri! icrlnrcn gt'j;.in|;rn uixl tlii' Cli.irU* uberliaupt *chr br*ch;iiii^l. (hic. im Dstum eiDgcklMHHfltS
Wortc lind tbciU «aigcrufCD, tbcili gjni crloscbco, luid nadi <lar Aoakigie anderer t'rkuodea aapplirt.)
XXIII.
In nominc sanctac et iudiuiduae Trinilatis. UJudouuicus diuina fauentc clcmciitia rcx. Si eniiu Jibcra*
litaiis WMtrae mnnero locis Deo <ficaii8 qniddam confortmns et nee^taics eedesiaslieas nostro subleueaans
iuonmnie atqne regali tuemnr muniminc, id nobis ad aeicrnam uitain f(>Iici!|lcr optineodam proralunim li-
quidn credin^ns Ounproptcr nouerit omnium fidclium noslronim indvistrin pracsentiuin scilicrt el futuro-
rura, qualiter nos ob amorcm Dci el reniissioncni poccatorun) oostrorum, atquo pro remeilio aiiiiuarum
niiteccssorum ncetrorum auggsliBNmorum ImpeFatorum, ad monasierium quod didtor Heriuurt, qnod csl
CmiStructum in honore .sanclae Mariac semfx r uiri^inis, silum in (Iucatn sa\i»nico, ulji prar^scnlis tf nipori-
birs Hadciiiii abbati.ssa et rcctrix eK.se uidclur, qua«dam res proprictatis no«>lrae in pagis Dreini et Boro-
• ctra cogiiominantibus, ct in comitatibus Biirchardi ei ITuariui coniacentes, id ost pasas dominicatas duas
cum terriiorio dominieali, unam scilicet in Sclilieim el alteram in Stocbcim, nec non ci mansos triginia
perlinenles nd loca pracnominata , et quicquid dici aut noniin;ire polesl , quae ad praedicta loca iurc per-
lioere noscuntur, cum familiis sexa^ila, quao liiigua corum la/i dioimtur, totum et intcj^rum per baoc
aostram audorilatem ad memoramm mooasleriuni perpetoaliler in proprium tenendnm omieessunus, et de
iure nostro in ius et domintiQinem eiusdem moosaferii tnuMfimdimus et condonamus, ea sdliGOt raiione,
^T^Ou tt^v» •'i *^ Digitized by Google
SS« — SSf.
19
ut perpetuo sanctis monialibus ibidem Domino iugitcr famulantibus in cibariis et uiclualibus rcliquuique
wlbm esrain per fuUmi temponi Chrialo propilio oonstttani, et in benefilio res ipae nuUi coacedantur,
sed sohiinmodo absolule ad mensam corum iogitcr descruiant, et nullus «uccessor nostcr hanc auctorila-
tom largitionis nosirao aliter imroutare possit, ncquc ullus publicus iudcx aut aliqu» iudiciaria pntr^itns *
aliquam molcsUam aut cootrarietatcm in his rcbus illis facere pracsumal, scd liccul ipsis res suas iibeiv.
et absolale, Domino adtananle «I nostra mouitioiie tucntc possidcre, omni iadiciaria reiuota potestaCe. Bt
ut liapc aiictnrilas lardtionis nostrae pcr fnttirn Ipmpnra firniior habeatur ct a fi*leJibns nosfris mcltu»! ron-
scructur ucnusque credalor, subter eam manu propria uotitra firmauiinus et imprcssione anuli oosth ad
signari inesiimis.
G. Signum (L IL) Muii(nadd tsnnit^m tegi*, Badebertw tu&diacomu ad uiem Uvilgam eoneilbnV
reeegnotd «f (L S. R.)
Data Id. Junias, aniio Christo propitio XXM. lUudounici serenissimi rr^iy^ in orientaG Francia ragpanle,
ladictionf' VI. .\Pliitn in ullla I-raiiconouurt palatio regio, in Dci iiouiine felieiler. .\ine.N.
Di« iicbriCl der Urkuadfl littt keineo Verdaefat gtfea die Aechtheit and Orij;in«litit ilmrllirn m; dftt Sicsel «Iter itt
nidit mcbr i<u urtpriinsliche uod gehort eiaer gaai •odern Permin an. E« iit Irritiurmig, «ebr dick, ait tMkM
Pvi|MMalriHB«a di« CkaiU (cbcllet, aiid uigt aiii «0nriftt tchcwUa BnMtkitd mH ubBdwktaiii Jtnfft; tOB
4cr VnMcMft iu Mil tUktArik «nr wt tmin . , Mba Di. Gfa .... Dm f ritoBd—M Spme ■■di, mmt
frtihcr cin iin<3rrc5 Sic^l itt ttrfcnMlo M%ednicU fMrcMB fcia, decMii Vcrtuel dorch dw ^(niwiitife willkirlicii
CfMM worden iit.
XXIV.
C» In nonune sanctae et iodiuiduae Trinitaiis. Hludouuicus diuina fancntc clementia rex. Si enim
locta Deo dicatts qoiddam es rebns qnas diuino mnnerc jtossidemns largitatis gratia oonferimos, hoe nobis
procul dubio ad aelenam nilttn promerendam || proiuturum liqnido credinras. Qaapn>ptcr iiou<>rii omnium
lideliuin noslroriuu praescntium scilicet cl fuluronim industria, qualitcr nos ob amorem Del et pro abso-
lutione peccatorum aoteccssorum no«lrorum augusiissimorum Impcratorum atquc pro rcmcdio aiiiroe^ nostrde,
quasdam res proprietalis noslre., qnas Poielwri fidelis nosler adenos in beneSeiani lennit, b dacata Unest'
falorum ooniaeentcs in pa£;is Grainga ct Thrccuuili, nec non ct in COmitatibus Rurehardi, riiahherti , et . • gi/
Albrici atquc LeUi, id suut mausi XIUL cum familiis uiginti, qui lingoa eorum lati dicuntur, ad uionaste- q'^^^a' '*
rium qnod noeaiar Heriuart. quod est constructum in bonore saoclae lHartae semper oii^inis, ubi Haduuuio hx^^^^l
praesenlis temporibus abbatissa ct rcctrix cssc uidctur, com omnibns appendidia, totum et intcgrum ad ^^^^f „^
prm-fatum monasterium in propriuin pcrpetualitcr fi neii !iim tradimus et dc iurc nostro in ius ot tloinina- : .•''»|J»ftt«
tioncm ipsius monaiilerii soUemailcr condonamus, jta uideiicel ut avlias succcssor noster casdcm res indc J'" '
olierias subtraendi lieentiam babeat, sed ab hodiemo die reetriees aiqne sandae moniales ipsias mona-
sterii casdem res rccipiant atquc dcinceps pcr hoc nostrum praecepttim data liccntia Christo propitio
habeant potestatem utendi pro communi ulilitate earum qualitercumque eis libucrit. Et ut haec auctorita.s
largitionis atqoe traditioni]» per futura tempora fiimior babealur et a cnnclis fiddtbas noslris melius con-
seructur uerinaqnft eredatnr, anbier eam mann propria nosira firmaaimns et miprearione anuli nostri robo*-
rari hiflsimns.
Signum (L. H.) Bludouuici semduim regit^ ffadebertut uAdiaeonua ad uieem Uuitgarii eaneeUarii
recognoui el (L. S. R.)
Data VU. Kal. Maias, Anoo XXYU. regni Hludouuici screnissimi regis in orientali Fraaiia rcgnaote, lodi-
Clione Vn. Actnm m Franconouurt paiatio m Dei nomtne feliciier. AmeN.
Dic Cfccftc iit tAt fc—fcain — d ^ 8ln«t TcrUrm itpnjw.
i*
bigitized by Google
XXV.
C. In nomine sanctac ct indiuidnae Trinilati>. Ludlhuuuiciis diuina faucntc pratia Rcv Si cnim lilim-
litaUs nostr^ muocrc luciii Deo tiicaliii quititium ccinfi>nntu», || i<i nobis et aii inorluleiu uiLuui leinpoi-aliter
inuuiendam, et •elemain felietleir obtineodcm proJbtnniai liquido Cfedimitt. Que propier noverit ooiiiium
fidcliuin nostmnim prcscntiiim «r lirr 1 pi futiiroriiin sollcrtia, qualitcr nos ob noslro mcrccdis augmentum
et pro reuedio aoiuianun nostrarum, et per intcrpeUaiiooem Uemm^ dileci^ coniug^ oo&tr^, quasdam ree
proprietatis noetif oonceflrimas «d moaaelefram HenQordensis ad usos sanetiaMMualiQm ibidem doroino
Camulantium, qaod sitmn ost inter ImioB Uuorna ct liardrm, in honorcm saoctc, Dci gcnitricis ct po^pellie
i\jtv^tfr^^> uir^ini*; Maric. uhi rfHjuicscit corpus sacro^ uirginis PusiniH;, du;i> uidLlicct ca^ja*? dominicalas, Oueranbcr^
^wv ^^^^^^^^ Uuduuincsthorp, in pago Angcresj^ouue wipcr fluuium ilrcnum, cum triginta mansis el oinoibus suis appeo-
diein, hoe esl utriuaqoe seinis mancipiis, Breis, aedificiis, lerris, eultis el ineollis, praiis, pascnis, aqvia
aquarumifue decursibus, inolis. niolendiiiis. piscatioiiil)u.->, siluis, ucnalionilnis , cxitibus ct rcdi(il>us, uiis ct
^ iouiis, qucsitis^ et_inquirendis, cum dcciraLs ct omni utiiitate (]ue ulio modo indc potcrit prouenire. Ea
sdlicel ratione, ut ab hodiema die ct dciiiccps per hoc nostr^ auctoritatis preccptum pleoius in Dei
namine confirmatum, nullo inquictantc, scd domino auxiliantc pcrpeluis lemporibus ibi pennaneaint ad
usus sanctimonialiurn iliidi ra domino fnniulantiuin , ut nulla abbatissa ncquc nlia ({uclihct potestas audcat
iUas alicoi io beoeficium praest^, scd illc, indc faciant quod cis expedit pro communi utilitate. Uolumiis
eliam atque coooedimns ul poteslaiem habeant ex illis ipsis cligeodi abbaiisBam. Deeemimas eiiam alque
iubmus, ut nulhis iudex pinbficus neque quislibet ex tudiciaria potcstatc in cccli-sias scu reliquae poescs-
sioncs aut uillas, quas memorato monasterio conccssimus ucl deinceps ihi uoluiTil iliuina piefas augcri,
ad causaji audieudai^ ucl fraeda cxigcnda scu mani^iuncs uel paratas aut tcluneuin uol tidci iustiorcs tollcre,
wil hombiee predicti mooasierii oommanentcs dislringere, nee nDas pnbUcas fimctiones seu redihitiones aut
illicitas occasiones rcddcnrlas deinccps praosuniat, sed liceat praediclis famnlahus Christi, absquc ullius
ioquietudine perpelualitcr ct inrefragiBbiliter Dco scruirc, quattmus pro iiobis nostriisrpe domini clomeotiam
deuofii» exotfent, et ni b^c noslra teaditio ac prcccptio firmior habeaior» maou propria firmauiimis e(
anufi nOBlri inpressione signari iussimus.
Signum domm Ludthuuuici (L M.) serenissim rtgii.
Euerhardus cancellarius mrg Grimaldi recognmti.
Data Kal. Julii anno XXXtll. rcgni domini Luthuuuici sorcnissimi regis in orientali Francia re^ianle,
indictiooe prima. Actum Engilaliem palatio rcgio in Dei nomine feliciter.
Dm IIob«|iim kH «kkt wlltl£nai| auidiyirt. DM^i«a«l, inUkm ari» «iHM durcksetogeflen Pef;|MaMtilf«iAa wui
m Chtfto irbilUl Wt trt i
XXVI.
0. lo Boimne sanolae et indHudane Trimtafis. Hhidoiimoas diuma &neiile gratia rex. Si fiberafitMis
noeme muncrc lods Deo dicalis quiddam conferimus bencficii et neccssitates ccclesiasticas noslro || rcle-
uamus iuuaniinc atqne rcijali tuemur muniminc, id nobis ct ad mortalcm uitam temporaliter IrnDsigcndam,
et ad aetcmam uitam fcliciter obtincndam profuturum liquido credimus. Quapropter compcriat omoium
fiddtum noslrorum praesenliom scilioet et fotnrormn soliertia, qoaUter nos ob nostrae mercodis aim;men-
tuni ct pro rcmcdio aniinac domni aui ac i:i'nitoris noslri ncc nrjn frJtris noslri Hlotharii suiquc filii el
aequiuoci, concessimus quasdam rcs proprictatis oostrac ad monastcrium situiu m Saxonia, (juod nuncu-
patur noua Corbcia, id est uUlam quae nocatvr tiniclia, ubi sant homiues L qui picturas'*} faciunt eipic-
•] Plctara iMt Ijir A «%nASailkhs isdMMoi «tan M
Digltized by Google
ST» — Stl. «
turae uineanun LI et ^ particulae uineamiD, ubi duac carradae coHigi paasunt, ct sunt ibi XXX rcminae T^ ; '^^^4,
qaae dant cenraDi nnBquaque sex aieta» iMni et de lino XII foau, Dl paDos el XV oaa, et de tetra tn- flfh'' ^
toria ad L modioa, et de pratis ad cairadas X. Has itaque praescriptaj ros com oouii integr'tate toium
01 ad iiitf-f^niTTJ rx inre ct dominatione nosfra in ins cl dominationcm pracscripti monasterii traflinnis atque
tran6furi<iimu:<, ea uiduiicct ratiunc, ul ab hotiiciiia dic ct dcinccps pcr boc nostrae auctorilalis pracccp-
tum ptenius b Dei nomiiie confinntlani, nullo inquielante, sed Deo «tiuKaace, pevpei^ tea^oriboe ibi
pcrmancant absque ulla contradictionc, ut cis pro nostra ac rnniiigis rnri-s'<;imaquo prole salute domini
clomentiaiii facilius exoFare delectet. Et ul baec auctoritas iargitionis uostrac firmior habeatur et per fiitara
tempora « fidetibuB noaCris aeriai «sredrinr «t diBgenyn» ohKmielnr, iwnu prupria iioetm «obler cvn fir-
mauimus et anali mMn bpressione nasi^piare iuanmos.
Signum (L M.) lioMmi Btudouuici teremssimi regi*.
Uebarhardus canceHnriux ad uicem IJulberti archicappettani recognoui et (L. S. R.)
Data VII. Kal. Octob. anno XXXIIII. rcgni domiii Uludouuici screnis.sinii regis in orientali Fraacia
regnantc. Indictiono tcrcia. Actum Aquisgrani palatii. In Dei uumine feliciler AMO.
Sm thg* lllgl, MlfcfMiMft Md «tMikHHll, ioM M 4|
XXYII.
AbMMft, Hdb taP in Miilimi n^OmimM Ont^iwlt I«nIiI^|», » Mx» 4m BiMallwkM» ttaujv «
In nomine aanetae et indiaidaae Triniiatis. Hladoonlcus diuina raiicnte clctncniia re^. Oportet igilar
nos f]iii (liiiino sumus muncrc qiJodammoHo prae cacteris mortallbus suhiiinali, eius in omnibus parcre
pmcccptis, cuius clementia prelali .simnis, ac pro suo amorc ioca quae lideics nostri ad laudem et glo-
rlam nominia sd aedifleare et conalmere ao eonsecrare nolaeriat, da ad hoc sopplemenlom et solatiam
confcrrc ac sub nostra dcrpnsionc cl tiiilionc suscipcrc, qiiatcnus quidquid dcuota mcnte in cisdcm locis
boni conati fucriiu iuipcndcre pcrpctualitcr absquc alicuius moleitia et inquicludinc ualeat fixum et immo-
bilc permancrc. Quapropter compcriat omois fideliam nostrorum prcscnlium . . . . cl futurorum soUertia,
qualitcr ThcaderieoB sanciac Mindonenais eodeaiae episeopas consiruxit pcr nostram lioentiam exaoahere'
ditatc in honorc sanrti Pclri ancillanim pinrtiTO monn«;tcrium quod dicitur Vuonherestorp, ct ex hoc ct in
orone tempus subiccit ad potcslaicm sui iam dicti episcopatus, largiens ex eodem episcopaiu ad memo-
ralum monasteriam deoem mansns Ktoram et quinque seruos com boe qaod babere aidentnr, et dooenln
. . . . dccimarum ad subsidium piarum ancillarum, co quoquc pacto ul .sub potcsfiitc svicccsaorom suorum
uidclicct episcoporum consislat ad regcndum prcfatum cocnobium, ct habcant rcguiaritcr ipsae aiicillae
piac inter se liccutiam eligendi abbaUssam prout oportet futuris temporibus, el omoibus anois pro institu-
lioiie anbieclioais quinqoe solidos penmhiant ad ecdesiam sai episoopalas, ei demceps maneant absqne
ullins inqulctudine cum omnipotcntis Dei scruicio sinc ulla quacrcla suoriim propinquorum , et idcirco dcpre-
catus cst celsttudinem nostram uenerabilis episcopus Theodericua, ut hoc nostrao auct<nitati8 preceplum
seribere inlMremus, pcr quod decendnms atque inbemns, at, sicnt supcrius comprehensam est de prefato
monasterio quod predictus uenerabilis epbcopus coMtruxit el ordinauit, ita demceps pcr hoc nostrae aucto-
rilatis prccciitiiin plcnius in Dei nomino confirmatum, nullo inquietantc, scd Deo auxiliante, pcrpetuis tem-
poribus tirniuin ct stabile permancat absque tdlius conlradiceiitit> olistaculo et sub nostrae immunitatis tui-
tione .et defensione tam igMor anoillae Dooiii qaam et res «aium perennis teotiporibns oonsistant, ot eis
pro noalca ae ooningjs' ceriaainieqne pndiB safaite Domini dementiam ddeotabStns ezorare defaictet. Et nt
«) FBr ai* liBdliiaiiots NchliiMl iit iaA aisfat d«Mii|iH% liiMiHtw.
Digitized by Gopgle
31
»Tt — «tl.
iuw|ae AitciCNitas fiRMor tenealiv et p«r lutiira tempora • fideltboc noalna mrii» credatnr ei diligenttus
«baerttetor, mana propria mNrtra snbier eani firauuiiiMM ei' aDoK noaiit inpraaaione atU^jpiaie inaHniua.
Siiinum L. M.} dnnmi Illudouuici regix gerfnissimi.
Kuerlidrdus cancel/arius nd uicem Liudberhti archicapcUdui reeognmii et (L S. R.)
nriltim pridic Id. Orlrihr Anrio XXXIII rci:ni donini liludounic-i srrcnis-iinii rcgis in orieotali Francia
regnantui, iQdicUunc IV. .^ctuin lu Fraucuuoioi>d palutio rc^o iu Dci nuiiiiiiu ielicilcr aiuco.
XXVIII.
C In itomino .<^nciac cl indiuiduac Trinitati». liludouuicus diuina faiicnlc gratia rox. Conuenil rcgiao
dignitali acmper studere ne eodcitianini Chrisli statns aliqna oocasione taberaclari incipiat Bx boc || eaim et
pracscns iiila sub niaiori prospn llat*' traiLsijj;il»r. cl aclemac boaliludinis iTicrri s inrulinii ad«piiritur Oiia-
pro|)tcr espedil nobis sepiiis rctraclare concessiones aateccssorum no.strorum, biaiul et nostra praoLcpia
de iiiunuuitate ecdesiarum ab exaeibidbus pnpKcts cenfinnare, ut et quac prius concessa sont, uuiuquain
inlringi patiarour, et de bb quae forte mious expreaie aiinotaia Mnit, ct idcu in antiquis praeoeptis non
rrtnlineri rontonrlitnr, por nniifinim rnnrcctionPin omncni in futuro (lulnctatcni fnllanuis Notiim crt^o csso
uolutuus omnibus tam pracsenlis acui quam «ucccdcntium temporum Uiri^ti tidclibus, quia nouae Corbeiae
mooasterium iussn gloriosi genitorts nostri oonslmclom cst in honorom sandi Stepbani protomartyris Christi,
•Upie pcr uoluntatem ciusdem Itnperatoris corpore esl beati Uili martyris insignitum, sed et ex integro ab
oiniiibu» puplicae c.xactioiiis officiis cl cxpcditione hostili lam dc litLs quam do iogenuis hominibus terram
eius inculcntibus absoIuUoiiem promcruit, in quo et nos comprchcnsum existiinauimns, cl haclcnus obscr-
oatum comperimiis, ul dedmae dc domtnicnlis ciu.s(lcm munasterii mansis non darentur epitcopis, sed ad
porlani inonaslci ii d;it rntiir in t lcniosiiiam pracfali t;i nitoris nostri cl tolius prosapiao cius, ut uidelicct
etjset iindc minii^iriirelur peregrinis ct boi»pitibus qui iiuinquam dcsunt monasterio. ^'unc uero exorla que*
rtioii? pcr quosdam episcopos, utmmnam hoc Otdera mooaslerio genitoris nostri oostro(|ue praccepto coo-
cesaum sit, quanqoam ut ip>i iii< imt nonunatim non sit cxpressum, sub gcncrah tatnen conccssioiie libeMe
disposiliniiis rcrum suarnm, eiiani hoc comprehensum falcmur, sicut et seniori Corbeiae, ad ciiius nomiam
liaec noua inslitula est, ct praccipuis quibusquc mooacborum monasteriis anleccssores nostros cuncessi$se
oonperimas. Et ne deinoepe hinc aliqua dubietas fiat, rogato ncoerabiiis niri Adalgarii aMmlis eiosdem
Monastciii pcr hoc nostrao potestatis praeccptum decemimus aU|ue iubcmns, ut et omnia fjnac prins ha-
buit iiniuunitalis praccepUi rata el inconuulsa babeaaUir, et per banc conscriptionis nostrac cartam specia-
Uicr ci conceason adalor, ut de d«nninicati8 mansni uel none habittg uol post adqoirendis a reddendis
^ftfflflij!! plenam idem monastcrium habeat inmiunilalem, Nisi sicut hactcnus fuit, uideKoet ad portam mo-
nasterii in stisccplionem ho>()itiini ct pcrcgrinorum. His oiunibus astipulari recons .Adriani apostolici prao-
falo abbau coUatum priuiicjjiuni cognouimus, dum huiu« apud nos cootrouersiac qucsiio uentilareiur. El
nl haec «acloiitas nostrae lar^tionis firmior habeator ttipKi per fiitum tempora a fidelibns MMtcis oerios
credatur. naim propria snbter eam firmaumius atqoe anufi mpressioae s^nari inssimua
Signwn '\. M.' domm' flludfiuuin ftpyiii-: •<''::'! r"<ji.i.
Hebarharduv mnrellunu.s ad tiiccin Ltudbcrti urrlurapijpllani rerogmm et :'L. .S
DaUi XYi. Kal. JuL anno ab incaroatioiie doiDinica DCCCLXXill. regni autem domni Hladouuici sere-
iHSsimi rcgis in orieDtali Fraada r^ipiante anno XXXVII. hdictione TL Actnm Aqui$grani Palacii in Dd
nomine febciler. AMBN.
Digitized by Google
»11. S3
XXIX.
Aw im XopUdbMlM im SiiRet Car*^.
Adriamis epiaoopi» •ennis aemorum Dei. Adal^o religioso «bbati ueoerabilit moaasterii sanctorum
martirum StcphaDi at(]ue Viti, quod nnncapatnr Doua Corboia, cl pcr tc iu codem ucnerubili monaslfTio
in pcrpctuum. Conucnit apostolico modcramini pia rcltgione pnllfMitilxiH beniuola cnmpassionc succurrcrc^
el posccncium auimas alacri deuolione congruum impcrliri as$cnt.uin. L\ lits cnim iucri polii»Mmum prcmium
a oonditore omnituD Domiao promeremor» dum ueiierabilia loca oportune ordinata ad nMliorem siuc lir-
miorcm fuorint sinc diibio statum pcrducta. El idco rum conslct rtlii^innfin liiam nostrao solticitudinis
poutificio $ati£ bumililvr tiuggessisse, quatious prefalum monasterium sub pcreniii defeosMonc saniiuc scdiis
•poatdicae, coi fieei iodigni prccsse dinoscimur, recipere dij|;naremur, deoementea scilicet atquc aposlolicB
anctorilate modis onuubns slatucnlcs, ut cl idcni monaiiterium priuilogii nOStri dccore linctciius uigoat, el
monachi qui illic Domino cotidianis laudibus famulandir, dc propriac conijrcj^ritiriiiis crtlli iiio Imim
deccssuiu dcincepi», qucm diuiaitato sumoia aonucntc omncs concordiler oicgerinl ordiiiandi abbutcin iia-
beant faeultatem. Bt qma asaerB, nnncupntum ipsum monaslcrmm muDifioencui principom in prediorvm
facnltiitibiis ditntiim fiiisso, pctis ot su£;i;oris ut Uini Iioc <|nrid niinr possidrf (jnam cliam qiiod a ndflibus
iUic fortatisis ublutum siuo coUatum fucril emissa prcccptiouc confirmai-c nichilominus digparemur. Super
qutbus non solum in Dmnino gauisi sumus, uerura oliam qnia pia esse conspciumu$, ut moris est apostoliei
ad libi bec impcndenda amorc Dei illccti uotis tllis fauerc dccrcuimiis. Qua piopter a pri'senti se\ta
indictione iam diclum monasloiiiim in .ipostnlit ao auctorilalis (lofrnsionem immn pcrpoluam rccipimus tui-
cionem, et oiunia predia illius, tam ca scilicet quae a gloriosis principibus ucl aliis Girtiili fidelibus ibi
collam suot et ooncessa, qoam tlia quae deinceps prestante Doraiuo coufeiri polermil et conoedi ibidem
siuo mobilia siuc immobilia confirmamus, el ut i\ quolibct non usurpentur, inuadantur aut rapiantur auctO-
ritate apostolica promulgamus, iuboinus ac dofinimus. Nichilominus inuiolabiliter aposlolica ccnsura ad
Dostrae mcrcedis augmcntum dccemimus, ut omne fas atquc omnem licenciam habeant roooacUi ciusdcm
mraastcrii, talem de suis semper abbotem eKi^rc, qualem omnium uota conoordiler poetdauerint ei sibi
prr lii ; ■• li rn fore uno animo graciu sancli spiiitus sufTragante illic Domino famulanles uolucrbt, ncc quis-
quain pre«>umat alienuin siue extraneum illic umquam abbatem consiituere aut iolroducere, scd «icut liixt^
mas tales de ipea congrcgationc^ c]ui eidem roonasterio regnlariicr proslnl, cura uol In de bnc nita nocatos
ad Dominum domigraucris, uol tcmporc succcdcntc ab itimniniitate «nninm e%Bntur«qm uilam et* omnem
moniLsterialcm ordinem tenoant et cuncla cum timore Dci i t roiioroncir» regularis disciplinao dfsp<M>sare
sununoperc fiaot, Slatuentes iipustolica censura sub diiiini iudicii aliesialionc ct aoathcmatis intcrdictu, ut
nulli umquam parao nel magno homini, cniuscumque sit di^iatis «d ordinis. liceat hone nostrae auclori'
Uitis (]iinm |)io inluitij prormilaatiimiis sanctioncm infritif;m' aul floccipcndcio iicl in loto siue in parte
quoquo modo uiulare, £l si, quod Don credimus, leinerario ausu qulsquam uol niinc uel umquam traos-
gredi, conlempnerc, ulolare aut hane nostram precc])tioncm inrringerc iiresumpscrit et non in omnAos
obseruaueritt SCial se anathematis uincuiis innodandum et a regDO Dei penilus scquestrandum. Qui aiitcm
ucrus CU.MOS huiiis n[insto1icac piac siinctinnis .stiiiliosus ohscruator oxtUerit, beoedictionem ot miserioordiam
uitamquo actciiiam a (iomino l)co nostro conscqni ni(Tcattir.
Scriptum per raanum Stcpbani notarii Camarao s^mctae Ronianac ecclesiae, imperante domino nostro
pnssimo perpelnalitelr augnsto Hhidionoioo ft Deo ooronato magno imperatore anoo nigesimo qoarlo« Et
post consnlatiim (>iits anno nigesimo quarto, tncnso Octnbrio, indiclione sext^ Bene oaleie. Dtla UUS
Octobris, pcr mouus Scrgii primioerii defeosorum sauctao sedis apostolicae.
Digitized by Google
u
S»« — IBT.
XXX.
In nomine eanctae p\ indinidiiao Trinifnti?:. Hhidnniiicns diiiina faupntf {jrotia rot. Si locis Deo di-
catis iio^lrae rejjiau jiotcslatis bcDiuuleiitiain ioipcniieriinus , lioc nobi:^ aii aeternac || remuneralioiUS prae-
mk capessMida prolbUinini liqnido credimas. Quapropler noueril ««rainni fklciinm WMtroroni tam prae-
sentiiini (Hiarn ft riitnroriim iiidustria, qualitcr uir ucncrabili» nominp I.nithanlns cpiscopus scilicot accclc-
siae constructac in honore sanctae Mariac scmper uirgiois et saoctt Chiliani in loco qui didtur I^erbrunno
altuKt in praeseniiam nostram aui noairi piique genitom noitri conscripta, in quilnis eoniinebaiar qoaHter
ipsi autccessoros nosiri res pracrutae aeocleaiae «m homioibm in ipsis rebus consistenlibos aob iUornm
rcccpcront niundeburdo et tnltionn, prccatusque est nosfram mansiirtndififTM ut hoc ipsum a nostrae re-
giae potci^lalis consensu ficn non recusarcmus, Nos autcm ob amoreni Uoiiuiu et ob remedium aoimae
pii genitoik noslri caeteroramqnae aateoecaorum nostA)rmn nec non et pro nosliae mercedii nogmeiilo
paternos inorcs sequcnlfs rt hcnignitati eiiis consentientes, ila fifri (IctTcnirnus Praccipionles ergo iubc-
nius, ul nullus iudex publicus uel quislibet ei iodiciaria potestate io accclcsias aut loca uel agros seu
reli(|uas posso!%i(ines iam dictae aecdeaiae, qm» mmo infin didonem fegni nostri lcgibus possidet, ucl
quac deinccps in iura ipsius loci diuina pictas uoiuertt aogeri, ad cmttas iodii^iario nioro audiendas uel
frcda ('\i.L;cnda, mansiones uel paratijs facicndas aut fidcius^sorcs tollcndos aut honiines ipsius ecdcsiao
conlra rationem distriogcados , oec ullas rcddibitioncs uel inliciias occasiones requircodaa uUo umquam
lempore ingredi aodeat, uel ea qnae mipra memorata sont penitas exigere praeannat, bomimbna qooqn»
Aimulatum eiusdcm monasterii facientibus in Hurstcromai^u, qui saxonice Malman dicunlur, praedictum
mundcbiirdum et tuitioncm nostram constiluimus, ut cliam coram nulla iudiciaria poleslato p\aminenlur
nlsi corara cpiscopo aut aduocalo quem eiusdem loci cpiscopus clcgcrit. Quicquid ucro fiscus exindc
apemre polnerit, praedidae aocclesiae ad stipendiB paoperam el kmiinaria ooocediraus. Bt ipse epiaeopiia
cum oinniluis rcbus sui<! nr)s;tro fidelitcr parcat impcrio et sub nostra consistat derensionc, quatinus i|>sum
fratresque ciusdem loci pro nobis, coniuge proleque no«tra Doiniaum melius exorare deleclet. Etutbaec
noetrae oonaensionis audorilas plemorem in Dd nomine obtincot finnilatem» mami propria noatn aidMBr
ean firmauimna ei anoii tioairi impreanone aasignari inasbnua,
Signufn Bludouuici (L. M.) serenissimi regis. ,
Amolfus canceUarius ad uicem Luitbrrlf archicnpellani recognoui.
Daia Nonas JuniL Anoo dominicac iocamatiuuis DCCCLXXXI. Indictione XIII. Auno Vlo r^gu Hhido-
uuici screnissimi regis. Datum Franoooofori In Dei nomine felicitcr Amcn.
Dm Mooocramm ktwuat mii ton LiBihiifi 4w Pwtictlii ilwrcui. — Dm mrs«4nufcl« Swgd uift dM BnullMld
> XXXI.
XP. In nomi», ganciae ei indiuiduae Trinitatis. Karolns diwna fttoeDte demenlin Impenitor aQgostas. SH
peliciones seruorum Dci nostroniTntpic fiddiuin. qnas pro suis ncccssitalibus el maxime pro ecclesiarum
Dei utililatibus nobis 1| suggcsscnnt. ad eiicctum pcrducimus, noo solum honoriiicam Imperialis bberali-
talis czercemns consoetndiiMm, ncrum eliam ad aeteroae retribniioms mercedem talb credimns nobb ftda
profutnra. Undc nouerit omaHUH fidelium noslrorum praesentium scilicel et rulurorum mdustria, quod
fiddis no5ter Bobo abbas monasterii qiiod «ocatur noiia Corbcia et situm esl in Saxonia, dedicatum «ero
in honorc sanctorum martirum Stepbaiii atque Liiti, insinuauit ampliludiai no«trac, qualitcr idcTD monaste--
rioro beatae memoriae «miB noster Hlwfcmnieoa bnperator primitus inoboaneril et atalim bHer ipsa oon-
stractionis etna exordia conoessefit, ut neqoe abbates iUins lod, neque bommes eormn coiuacuiiique ooili-
Digitized by Google
ditioois io expedilionem umquain ire deberent, sed iiccrct ei« ciun quiacle ac securitate {Mraefal^ ulilitales
ccctesiae proaklere, nec non et regiis ioterdain le^Htiombus exeqoendiB obi opus esMt opemn dare. Qann
concCMgonem tirTnain in ruturuni cssc uolumiis, licct ad presens eani instantis pcriculi nccessitas paululum
Diinuere cogat. Nam propler immcnsam bar)>arorum infestalionetn necesse liabcmus cum uniuerso populo
nobis diuiiiilus commisso ccclacsiac Christi dcfcnsiuui insistcrc, ct ob hoc Don omnes sub mcmorati loct
dominio coosistentes a profectioiubos in hoslem inmunes refinqoere poesumas, sed qnoniam eiuadem bMit
abbiites niissaliciim roi;iiim peragere soUti eranl, concediniiis oi-? iit triginla hominos iinbiles ab aliis pro-
feclionibus sccum immuncs liabcaot, ct si cxtra patriaoi eal lcgalio pcrageoda, plurcs nobilesadhoc opus
paratos tencaot, reKqai uero coni soo popuio In hostem profictscaotar, El hoc quandio tauta belloram
pericula iraminent. Ubl uero diuina pictas paccni dederil, concessionem quam tcmporibus gloriosae me-
rnoriae aui. genitoris ct gerinani mct halmrnmt, firmam cl slabilem manere uolnmiix Tradimus ctiara in
remedium animac noslrac ct patris noslri et fralris ct in clcmosinam progcnitorum nostrorum quacdatn
beneBtia ad preTatum ooenobinm in propriam hereditalera, acilicet in Uuehsigo quinque maosoaiet IL fti- )\tt^''^'' ^ ^
iriilias quos babuit Liuduu.iid in Ixncfitium, ct in Hcssliin V. iii;insns ct dnns litorum faniilins fpias habuil Iv^C^**"*^
olim Remcias io bcDclitiuiD, el io Harca Asseki in uiila btnkeshusun quicquid ad regium ius pertinet in
tenv, silins et mandpiis. Coneednnus qnfxjuc partem uillc quae dicitar Oaenhns. quam habuit olim
Iluihric comes in benelitium, et qualuor niati.<iQ,<$ in Sinutfcldun, quos Lantuardus habuil in hem*fitium. Et
iit hnop nostme Inriiitalis cnncessio plcniorcm in Dci nominc obtinr nt firinitnlem. mann pmpria firmauimus
ci anuli nostri impressionc assi^ari iussimus. Stgtium (L. M.} domnt haroU srrtnimmi augusli. Liutfrt-
dv* Mtariiu ad wecm UtUttaard^ onhieaMiUttrii reeognoui <f (L 5. B.)
Data Non. llBi. Anno incamalionis Domioi DCCCLXXXVIL Indiclione mi. Anno nero regni domni Vof
roH XI. Imperii auteiA VII. Adam Uoeibilinga oilla m Dat nomiae Caliciter anen.
Dm 8iii|tl Mt «irlana |»|mhih.
XXXII.
(>« In nominc san^*)ac ot indiniclnnf' Trinitatis Kan>Ius diuina faucntc gratia sercnissimus Imperalor Au-
gustus. Si locis Dco dicatis nostrae imperiali polestalis bcniuolculiam impcnderimus, boc nobis ad aetemae
remuncrationis pnie||niia capessenda profutnrum fore liqaido credinuis. Quapropter omnium fidelinm no-
.stronim pniescntiuTn srllicct cl fulnroruin rofinoscat industria. qualltcr ulr iicncrnbilis nomine Bi.so episcnpns
scilicct aecclesiac coostructac io booore saDCtao Manae semper uirgiiiis cl sancti Chiliani in loco qui dicitur
Padcrbnumo atlnlit in presenliam nostram benfissunonun auoram nostronnn a^storom. piiquc genitoris noelri
co)iscri|iiu , in quibus continebatur, (|nditer ipat anleoessores nostri res praeblan aecdesiae cura hoaoinibaa
in ipsis rebiis consistcntibiui snb illorum rcfcpfnint mnndcliurilo. Precaliisque est mansueludincm , til hyc
ipsum a nuslrae impcrialis potcstatis consenso Hcri non recus<ircmus. Nos autcm ob amorem domini et
ob remedium anhnae pii gcniloris nostri ceterorunique nnteccssorum nostrorum, nec non et pro noSlrae
niercnlis augmento, patenios inores sequentes el benignitati eius consentientcs , ita ficri decreuimus. Prae-
cipientcs ei-go iubcinus, ut nullus iude.x publicus uel quislibet ex iudici:iria potestatc in ecclcsias aut loca
uel agros seu reliquas possessiones iam dictae aecclcsiac, quas nunc infra diliuocra regni noidri Ic^ibus
. pos.sidet, uel quae dcinccps in iura ipains fawi diuina pietas uolnerit angeri, ad causas iudiciario more
audiendas, iiel fr«'da cxij^enda, maiisioncs uel paralas facicndas, aiit fideiussorcs tollcndos, aut Iioinuics
i|)sius acccle!»iac contni rationem distiingendos, ncc uUas redibilioocs uel iniustas occasioncs requircndas
oHo umquam temporc in^redi «ndetit, tiel cn quae supra menioratn sunl penitus eugere presamak Ho-
minibus (pioqiie famulatum eiusdem monaaierii Itacinntibas m Hnsleromarcn qui sajtOBiee Hahnaa dicuntur,
CM. dipL VhL WmU. 4
Digitized by Gopgle
SST.
praedicUiin mtuidcburdum et tuitionem nostram consiituimus, at etiam coram nuUa iudiciaria ■potcstate
«tunincntor, tiMi coniin epiteopo «ot oduocalo qnom ei«d«ni loci episeopns degerit Qvioqnid nero
fistiis e^inde sperare potuerat, prac<lictac aecclesiae ad sti|)pn(lia pauperum et liiminaiin concrdimiis Kt
ipsc epbicnpus cum omnibtis rebus s\m noHtro fideliler pareat imperio, el siib noslra con&tiitat dcfeusionc.
Qnotiaua ipsum fratrcsque eiusdom loci pro nobb domtniim meliiis iiigilcniue exoraro delectet. Bt ut
haec nostrae consensionls anckwitM |dcniorein in Dei nominc obtinett finnitafeni, manu pro|iria nostra
ittbtcr enm rniifiniiauimtis et anuli nostri iniprc^siooe asBignari iussimns.
Si^liiinn fliiinu! Kiiroli (L. M.) ser^nifc^^imi frnpprrtfftris' Aiiijush'.
Aniijilivrlits niti< i lliirimt ad wrnn Liiilf/rrli aicJiK iipjwUiini let otjmui el (L. S. R )
Data XI. Kal, Octobr. Anno duminicac incarnalionis UCCCLXXXVU. Indictioiie \. Aniio ucro regni
KAIIOU sereniwmi Imperaloris AuguBtt, in Italia VU. in Fhueia V. in GaUia lU. Actum ad Luitinanna
curie regali in Clwisti nomine feBciter AMEN.
Dn ■urgcdrurit.te Urine kreUfonnige Siegel teigl dit recbti Mhmde Bmilrfld den KalMfa» MblErl|| m4 «lit aoblAcl:
leu Uiuplc, »ber mil S«biUt uad Ltw, mil dtr UnMhfilk: KwoIm lBi|k«r«l«r.
XXXIII.
Au dcM OnVwUGwtH 4v «ita Will|Ht.
In nomtne sancte et indioidQe Trinitatis. Amalfus gralia Dei rez. Si semomm Dei peticionibns qnas
pro ecclesiarum sibi commissarum ulilitatibus nobis suggessorint , clt iiicutrr annucrf' nc pic prospicere
nolumuB, et ad presentis uite cunmm prospere perageodam, el ad futurc bcatitudinis prcmia promerenda
id nobk profntiKvm liquido credimus. Cnde «mmbiiB sanete Dei eedesio noslreqae fiddibt» notum esse
Qotumus, qftoA fideOs ooster Booo abbas monasterii quod nocalur nona Corbcia insinuauit celsiludini ncisire.
qiiiilitrr ipsiiin mfmachonim rf^tifibiiim <thi oftnimissnm, nop noti Pt monnslcriuin pnrlLiruin ron>.titutum in
ioco Hcriuorl nuncupato, cui precst abl^atksa notnine iiatwigis, a uenerandc incHiorie anieces.s()re noslro
Lodowioo, pro etema ipsios omniMpie gloriosiBnmi generis sui memoria prinnim coiutruela, ac deinde
tam illius quam filii sui sercnisvimi rcgis Lodowiii ct suLCcsnnim cius !argitionibtis illustrati , ct (lercnsioiic
ac tuitione actcnt» fuerint conseruata. Quam ob rem noslram inplorauit clementiam, ut eadem monastc-
ria sub noslra toitione suscipicntes, omne.s donalioncs atque concc^innes a progcnitoribu« ac prcdccesso-
rilMM nostris cia coNataa nostte auctoritatis precepto firmare ac siabilire uelierans. Cakis ntionabjli ot
iti';t(» petitiorii assensuni prebentes, dccerniinn-? nlqitc itibpmtit in jHimis ut titnimtjTir r -"lolii-nn nim omni-
bus ad ea pertinentibu» plcni»siiue iniuunilatis securiiatu finialur, sicut ab anlcccs:>oril>(i.s nosiris cls con>
cessum fiieral, el in eomm preceiMis oontinetur, neqne publicis eiaeiionibus ud quibuscumque modiis
illorum hoinines a qualibet iudii^aria pote.statc dlstringantnr. Sed nec preratus abbas ciusque suoeesaores
ali(|iiando ih hostem ire cogaiilur, scd sicut antea cis a predecessoribus noslris concessum fiiit, omncs
siios iiassallos nobilcs »ccum in pria ub expcdilionibiis uacantci^ habcunt. Inferioris uero conditioniji quan-
tis opns babuerint, ad legalionem nostram et ad monafiterii utfliiatem, proot necessilwi flai^t peragnidam.
Deindc supradirln tTionastcria ciirn uniuorsis rcbus siiis itn in nnstrnm tuitinncm ac dcfensioiiem .siisripiinu.'!,
nl eonun decimas ucl posscssiones, siue rcgia donalionc siuc alioruiu bdeiium traditioue «dtributa.s uoi
proprio laboro acquisitas, nulla cuiuscunque ordinis aat dij^iiiatis persona qnolibet modo m enrerre pre-
snmat. Sed et episcopi qiii eeeieaias ad ca pcrtincntcs ollicii sui causa debont ailirc. non cvi.^ani maitnes
sumptiis a»l stiu inansionatica . qiiam prinium slalulum ftn i.it, cl in capiluluri iibro dc>cri|>tuin hubclur.
Preterea qiiod ab exordio conslruclionis corundcm inonast4,>noi-uin a nostris antcccssorii>u$ coastitiilum esl,
nos qaoque finaiter seraari nolumus, uidelicet ut ubicumque casas nel corles babueriint, ex rebus <paB
bidem sus laboribus acqoimnt, decimas denC nd portam monaslerii, moc aUii eas dare coganlor, quatinus
Digitized by Google
«7
inde, in nostram ac totius geaeris ooslri pereDncm mercedeiD, saperucnieatilius perejpioi» el hospitibiu
senuaiur, sicnt tn cApilnkri et m d«creto luodafi peraiiMuin eit Scenododut ei leUqoa fidelhira paupe-
rumque ( oDsinii hospitalk» e( mos f*iit aemper in Mcris conoedi ccnobiis. Proiode utrique congregaiiooi
re^tiliiris (-lcctioiiis pofestalem conrodimns , ut o\ monarhis inter se abbalem, el sanctimonirtlibus simiiiler
abbalissata, dura ita res c\i^t, chgerc hccal. Ad cxtremum quoniam !>uperius aonuoatus ccsar Lodowicus
^enlcm quam (>aier aou* sereoieflimui imperaior Karalas ferro edomitam ad clwwlianilati» lidem connert^
•d mcmoriam paterne uirlulis et reUgionis, monaslcriorum con«>tructionibu.s illustrare disponcns, hec doo
ad prr|iotuam tam ipsius quam uniuersc ut supra dictum itsl gloriosiissimc prosiipie sue elcmoHinam , sc-
cuitdum antiquam monastice disciplinc reclitudincm construi ct ordinari preccpit Idcirco iioti ea cuucto-
rum lideliam ooetrorun precipue epiuoporum. in quonim parrochiis ud ipaa uel corum rea auot poaite
tuicioni ac bcnignitati commrndnmus , ut ei.s, ubi illorum opc indigurrint, prouirlcntinm rt aiuilium magis
e)diibeanl, quam molcsliam ingerant, nec io ipsorum eccle«iiii a auis presbiteris missarum ceiebratiooes
fieri interdicant, sed m quid mii hnk «bi inde ucgari putaot. ad iioetram preaentiim et eynodalis eiaoinii
indiciiim defenot. ]u.stum c«t enim ut eil praiit, ({uod semper sub impertali et regia prodccc:isorum no-
strorum tuitionc fuerunt, cl nuod ilefrnsionem el rnnfirmationom rrnim siianmi ;i potestate beati Petri per
prccepta scdis aposlolice eoii!>equi merucruiii. Vl auleiu uiunibus innutescal, nu^ lucliil ex hiis que ante-
oenores nostri ad eadem loca doonierunt uelle niDnera, tflStm ex noslra addera aliqaid decreoimui, con-
ccdentt>s ad subsidin frntr-iin in prcfaUi noua Corbcia domino s<Tuleiitium , piscalioncm in Medrikc t-l in nici-
ois locis qoe ad iKMtrum ms pertinebat, atque uniucrsum beneficium quod Norliertus eius prouisor liabuiW
woa cum vambm nmm et familiis quc ad ipsam piscatiooem iwouidendani ei ad predicli Nadberti beae-
ficluro pertaiebanL Uec uero auctoritatis nosire conoMsio. ut pletiioram in Dei nomine oplineii firmilalam,
manu propria subter cam firtnauimus ot anulo nostro aarigoari iuBaiimia.
KngilbfTo notarius ad uicem Theolmari arehicappetlani rrrofjmui.
T>ntn III Iifus Dccembris anno incarnalionis Domini DCCC.LWXVII *) hidictione VI. aono I. regoi domoi
Arnulii piisi,imi rcgis. Actum Phorphcim paialio rcgio iu Doi uominc fcUciter AMEN.
XXXIV.
Councnit episcopali aoctoritati. pie lollictteqae lemper cogilare, qaalious ila ecdesianim Dei «olli-
citadiocoi habeant, ut sacris locLs, in quibus Vtcm ramuluntium scdulitate placatur. oporluna conferre
sulTragia non d«?lrcctpnt. Vndc ego Liudberhlus liret indigniis Magontiacensis archicpiscopiis , omnibus
saucty Dci cccle^^ fidelibus suggcro, quia uenerabilis fratcr nostcr fiouo abbas monai>t«rii quod uocatur
iioua Corbda, atUilit oobis quaaiplmii cyrographa gloriosissimonmi priodpum, ad ounfinnalioncm prioile-
gionim einsdrm monastcrii promulgala, inter qu^ proxime ei collafum, roniniiiriitfr ct ip>iiis rt ncriror-
dcnsis monaslcrii stalum confirmobat, datum scilicet a gh^rioso rcgc Arnuiro his ipsis dicbus nouiler ad
rcgniim pronccto. Super hcc etiam carias doaa oslcndil Romaoonim pontificum Adrmni aique Stephani,
in ipsis cariis coocedeotium, ut in luiiionc sancic st^dis apostolice preratum nuoae Corbeiae mooaslerium
pcrpHiialilfr baltrrrtur, simuhpic aposlolica auclorit t' ■ 'if crrnrniiiim . iif i<lrm monastrriiim pIcnLs.siniam
habeat immunilalcm ab omnibus quoquo mudo rons uol intus monasteriimi in rcs ad iliud pertincnles sese
preter uotuotatem abbatum loci ipaus penniscere cupieotibus. His ^tor omnibus apud nos rdectis, petnt
prefalus uenerabilis abhas, qun ct ra qtir' .ocris littcris pii>>imoriim principum confirmala ftirmnt, nuslra
quoquu auctorilatc roboraremus, et bis qu^ ab apostoJica sedc decrela sunt, nustr^ subscriptiuiiis carluJam
adiuugercmus. Nos itaque consideraiitos raligiosam eins esse petitioncm, pastoralisque esse olBcii, seruo-
•) Dia AMMft h ««• V«il|ifl hM «o MMnAs lifcmU DCCCLXXXVL
4»
Digitized by Google
StT. .
runi Dci iugiler ntililati ctHnmodisi^ue prospicerc, decorniinus ut pr|rata dno inonasleria, Gorbcicnsc uidc-
Beel moMidionHn. atqne Herifbrdeiwe sanctimoiiifiliain, de oainibm rebns qaae «el in commnni «mpra
Dirinorati pfineipis carln , ucl spccialihus aliuruin principum prcccplis coniirmatc eis cssc noscuntiir, nihflo-
minus tolom ex occlpsia?!lirn rl rpisropali saiictioiic dlitinoant {irnjitatom , ut nihil hahcant , imfle so niori
poseanl, quicnmquu sibi promittunt hcc aliqiio modo sc posse inmutare uel inrriujjcrc. iiahcanl igilur
prefhta mooaslerin reram suarnm libenmi in ommb» (Nqmoendi repilariler potestatem. ut qu^mqiie
oisdcm rnnnnsti-i iis in auro ucl nri;pntf>, in agris ct famulis seu quihnslilift rrhus fucrint oMiLlii siui' in
presenli dic collala essc consinnt, io disposiliune niatieanl eorum qui eisdcm locis prfiali suut, ul (juicquid
socnBduin Dei timorem rcgiilariter et canonioo disposuerint ad eoclcsic ipsii» uliKMem, liberam io oroni-
biw, com consilio fratrum sorurumuc, raciendi babeant potestatcm. Kt ut plenins proaeqnamur quod san-
Ctos apnstfiicKs i;iin (ticlns iiilciulisst' si'iilinnts. atfpir» nnif cos bcaliirii rir('|.'(>riiim ct rcucrond»! meraoric
Nicolautu sanxissc dc stalibus monasterioriim inuenimus, nos humiliier taniis auctoritatibus subscribondo
oonflrmamus. ut nnllns episcopvs Padrabramiensis aliquam ex eis uel acciptal uel expoecat porllonem,
nequc ucl in his qui regiminis locum tencnl, uel in ipsis congregalionihus aul in ipsis cocnobiis potcsla'
tem obtineat, nequc ipsorum dorainatione potiatur uUa, neque in clericLs ncquc in Tamulis, et in omnihu<(
qu^cumque ad inona&tcria ipsd uidcntiir habcrc poaaessiooes rcspcctum, sicut ab Qninihu.s cis haclcnus
serantum et consenmm est episcopis, in qoorum parroecbiis rcs eorundem monneierioram coniBcere uidcn
tur. Nec ad ipsa moiinsfrria uel wllas eonindem uel ipse pcr .se ucl ec(momus eius uo] arf^hiprcshii^^r
aut arcUidiaconus illius seu (ptclibet ex cius agenUbus persona potestatcm habeat accodendi, nisi fortc uo-
ceasjtafis cwm* wA dSectionis gratia uocaUis aduaieril, oe iroportunitale eui ministroramque suorum in.
quielodnie, sacris locis Hat moleslia, neque in eocleais prffays monastcriis suhicciis, uel in presbileils
eisdcm ccclcsiis ordinatis, aliquam tcmptct facerft perlurbalionem , nona consiitin ndc} ot anli<fuam cnn<r}-
luiioncm uiolando, sed sicut regulariter ct canooicc dispositu sunt ct longo iam tcmporc manentia, ita
quoque ruluris teroporibus maneant incoocuasa. Ordinaliones quae necessari^ fuerinl ipsis monasteriia
agcre uon difierat, altaris (juoqiin nt hnsilicnnini hrn^^cliriinnes >i'i" r in-st.cr.ilionf^s proul ncccsMlas poslu-
lauerit, uel in ipsis mgnastcriis, uel in a^ris corum libonter conccdal. Ciirisiua' quoque oicuiiKpic conso-
cratum per siugulos aimos prfbere iK^n differat, et pn> fab oouubus nullum munns c.xigat, ne spiritus
.sancti gratiam nendere cooatos» Symonis quod abdt dmooatiooem iacurrat. Hoo coostitutum non solum
Padrahrunnon.som , ucrum etiam omniiim loconim episcopo*;. nhioufn<juc prcfntn mmmstcria iir;! c^t^rlpsirif?
ucl agros uel familias habcre nottcuutur, obscruare siue cunclaii^mc scu conlriniicliono oporlcl, ul nullus
poteslatis iure rebus eorandem roonasterioram abulatur, sed mancant onuiia in polestate eis pr^tatoram
, el rcgnlari di.sposilionc , quocumquc nl (!i\Iinits nrl in iifrris, nol in f;uiiiliis, ucl in dociinis cis constanl
esse collaUt , sicut el apostolica ct iniporialia pi^>ccpta partim simul parlini .singillatim cis coniirmauorunL
Abbatcm ucro ucl abbeUssam in bis locis eligendi semper habeant polesiatem , ct cam per.sonam cligant,
quc propoaitum conucrsationis in utrdibct monastcrio ot moribus et babitu profiteatnr, non canonicum ant
laicum, nwjue altcrias mrinastorii monarhnin In rjuo spfciiTlitor nos audire dij^etur rcgia dominatio, ut
nullam eisdem monastcriis pryponant porsonam, <inc non ab ipsis congrof^alionibus fuerit regularitor clecta.
Debcnt eium rouodi principes honorem prestare Dco, quem sibi uoluni pi-o.siari a Dco, uidclieet ut qacm-
ndmodom cnpiunt a Dco stbi coDatum rcgni hnnorom^conycruari, sic ecclesie Chri.sli suam non dedignentiir
seruare lcgom Non cnim decct nequc iustum uidori potoril, ut .sibi militantihiis do ccclosio riirisli j»os-
sossionibus mcrcodom rcstituanl, el quod do rc publicu sua retrihucrc dtbcnl, id roddcro iioiinl de his
qof eoUata sunt Deo. Qua de re nouerit clcmcntia ucl nunc consisteniimn, uel succcsi>ionis iuro omniom
futurunun principnm, ;i scilo npnstolic;i snnf-iluni mistnupio siibsrriplinnf ri)|iiir;itiini , nf.'C iion cl ;in(c(.'0-
denlium rcgum prcccplis cuutum, ut prediclis mouastcriis nullas pr^-iiciant porsonos de quocuui<juc ordine,
oisi qii^ per ekctionem pndmlnlem saoiatur. Quonlam oero muAif qu^runtm* ab importonis homimbas
maligoitMis occasionca, oecesae esfscmper adoennrii tela c%eo pratectionlsrepellere, qnod apoeiolicn
Digitized by Google
(iccrcuit auctorilas, nos quoque approbamus, ut qtit ordioali fueriot ad rogimcn sopc dictoram monastc-
rioram. nulla potestate pr^ualente deicimitur, utiii criminis cansa fiienntdcprelicnsi, oiiusmerito rectomm u
non dcbeaiit adimiiialrara offidum. Is fittn^ uero maeulis siuo criminis alicuius denotatioDe $i rucrint ap-
p(<titi, non preter rrtnonicam et rcgularcm dcponantur cxaminationcm. Si quis ergo aposloiio^ sedis de
crctum, cui nos hanc conlirmationis cartulam uenerauter 8ub.scripsimu!i, contempserit, produl dubio dain-
natioBii censaniiii suscipiot. quam credimos dioino spirita por apotlolicam lingnam prolalAm. Nos igilnr
noslram sttbscripUonem annli nostri imprcssionc signanlos, ohsccrarous fratres ct coi^pisoopos nostros omnes,
in qiionim inanus Lsta deucnorint, ut sua eliain aucturitalo et .sub.scriptiono lioc confirmare aelint, ut qui-
cunquu hee tcmerarc prgsumpserit , gencralitatis nostn; sentcotiis Uu aoathemutis uiaculo obligcttu*, ut ne-
minem faabeat, de eiuus fenore «bi blandiatur aut se tueri poase pntet a senienlia danmBtienis. Cunelis
antoni ista scniantibus sit pav (lomini nnstri Jhesu ChrLsti, quatinu<: ot htc fnicluin bone aclioni<; rncipiant,
et apud districtum iudicem pr^mia fturu^ quielis ioueniant. £l quia apostulic^ auctoritati subscribeotcs
isia edidimiis, iustnm est nt illam sacram sedem eliam in hoe hoooremus, nt appeOationes ad eam fieri
lieent a pr^ictis locis ciun neoeasitas foerit, Eo miblieet tenoro, ui si hoc consiituium ab aliqM fnerit
preuaricatiim , nictrnpolifnnus oonim opiscopus, qno pj;o nunr licct in<ligiius fiingor offirio . porsonam huius
sancUonis uiolatricom conucniat, et huius nostri decreu te.siilicattonetii innotescat, utquc ab eo quod prauo
gessit recedere non morelnr, ex oommoni omnium coSpisooporttm aiiclorilate cmtfesielar. At si Ole eon-
lumacitor in f-ni fnfti pfrpcltationo pcrstitoril , licontia vi^ sit Roniariain a[>osIoIicamf[no .ioiloni atliie et
necessitatis suo causas ante papain qui tunc fucrit urbis Rom^ dcponcrc, ut pcr oum cf^^ta cau:>a rem
iustv damnationis senlenlia midtBlur.
Feloo munere diuino metropolitanus ecdesi^ Remensis episcopus tenurom huius sanctiouis perlegen»
ct diliv'»'ntfr pertrdctans , in omnihtis oftm probandam cl corrohniaii.Iain o,s>p iudicani, tam proptor
antiquuin ius monastoriorum ctiani hi^ eoenobiis consoruaudum, quam ad prccauendas niliiloiniiiuii
melestias hic sommalim probibitas, <]iio modemis temporlbos oontra sacra monasteria pcr quos'
dam episcopos rccontor onliiinios, nec non etiam por quoruiidam laicorum inrestatMHMSB grassari
rocponinl. Ad quas inhibondas rationabilis ordo seruatus ost. ut ct gloriosorum prinoipum hic
coucossioncs, et ponliiicum Roraanorum priuilf;gia, et archiepiscopi ciusdeni monasterii his umiii-
bus asiipulalio, ot ut o^teri uelint episoopi assonsum pr^bcra* nequaquam spemenda hie oontineMar
politio. Ciiiiw yratia illcrtn<! siniul of proscnliaHtcr ah codom uoncrabih arc! i r !|)o Liudberhlo,
noc aoa et a bouone rcligioso ciusdcin mooa^ierii abbato rogatos, boc decreiuin cpiscopali aucto-
rilale ratnm esse deoeineM, in nomine patris et lilii M spirilos sancii confirmaui et sobecripsi.
WiJliberbtuB Agrippiaeasis eoclesif archiepiBCO|His huic decreto mc^ mediocrilali recitato attcstationem
ot ttssonsttm prebens, quod nooos<ario BC rite pronui^atum sit, sub oblesiatioiie nomiiiis Doraiiu
iiostn iliud coufirroaui ct .subscnpsi.
ThiBdmarus eocfesie Salabui^Dnsis andiiepiBOopas binc dccreto conseBst et subscr^ieL
Rcdbodo Trcuercnsis archiepiscoptis apfirriliaui o1 subscrip.si.
Johannes Rotomagensis archiepiscopus consentii ct subscripsi.
llildegrimus Haluerstademfe epi.scopus ooosensi cl snbscripsi.
Adalinariiis ecdesi^ Ilainnrahur^otigts archiepHoopas con.soiisi et subscrijpai
LintntiardtH 1'ercellcnsis (>cclo>i<; o()iscoi)iis consonsi el snbsoripsL
Arn. Luirziburgeusis ecdcsio ppi.scopus consensi ot subscripsi.
Hrodberhtos Mettensis ecdesi^ cpiscopos ooosensi et sabficripsL
Atiulholmus Lurmacensis oftLscopus consctui et siibscripsL
Go<lctlianciis Spironsis opiscopus con.sonsi ol subscripsL
Yuicbcrhtus Ilildincshcmcnsis cptscopus conM^osi ct subscrqiai
Deih. UnirdmemM eodesif cpisoopu» consensi et aubacripsL
Digitized by Gopgle
30
Dodilo Caimartcensb «edesif cpiscopus conMMi ei sabscripal
Ilonnratus BebacenMS ecclesif epiMopos CooMRri c( siih^^cnpgi.
- - Heidilo Nouioma^cnsw ecclcsip ppiscopus cotiscnsi el subscripeL
Balthramnus Slrazburgcnsis episcopus conscnsi ct subscripiu.
Tneldo Friaiiigeaflt eoclenf episeopue conMmai et flabBcripaL
Ibiedulfiis Gttncensis ecdesif cpisoopns ooosensi et subscripeL
Dic Si lirifl ilt r Url.uruli- i«l cinp «rl;.>nr unil «rlir (-liarakleri<ti«che jjeriiian nche Mioiitkel. Die tJnttric'; riu : n 'er Bi"
«chlifB •iad io iwci Kcihrn, ilcren )eile elwa ein prittel dcr (anu-n Brcile der Urituada •iBoimail, «o d«» eio Drit»
tcl ker tdblicbm iit, iml mwar Momtlieli *pii eincr. Jmi Trate der L'rk«iM)« gMdiflirwfgwi Hn4, twhftBfcwn
Bur 4it CfllcfMMft 4ct BMoMk MiMlKrim *«a Batbercladt, «cldw mi Ende d«r entcn ReilM ctcbt, iit «M ctMff
bccoodcra HiHdicbfifl. — Dcs nalca icltircrlc cii^wlracklnSiafcliitccMtiirt, and nnr nocb cin rurmlncec iMkimt-
licfaci BndiiliiA dacn Obcif.
XXXV.
C. in nonuiie smettie et indiuidnae Trinttalis. AraoHbs dioinn fiiuenle grelia rex. Conncnit npMB ezcel-
IciiliiH? iit inior fldrlos suns muluam utilitatem protiiiln r' ct dc sin^ilorum rationabilibus commodis assensum
prcberc uelil. Qoapropier onuiibas notum esso uolumus, |J qu^Miiaiu iuter iidek» ooiitro» Bouonem abba-
lem ei Oddonem oomilem pro mutot militaie hano commntalionem recimus, ut res proprielaiis noslre in
Goddeuesbem ct in pago qui didlar Nihdienn, Oddoni beneKciiit«i.H, ad monastcrium nouc Corbegae, cui
prefatus proest abba<, in ius [irnprietalis tradercmus, cum omnilms fainiliis, manci[!iis. afjris, pralis, siluis,
aquifi aquarumque dccursibus, et omnibus omnino rebus lam inobiUbws quam inmobilibus, (]uatiaus ex hoc
ad prediotam mouasleriam cnm cmuii inlegritate mandpentor, e diaerso tntem res eiasdem mooaslerii in
orientBli parte ultra fluuium Ouaccram coniacentes in nostrum ius cum omnibus quae aJ ca^ portinont
reoeptas Oddoni in bcneficium concessimus. id est in Dalhem lilos Xlill. Colonuin L ct sextam partcm
s>aliniuniiu. In Odonhcm litos XUII. Colonos IL In Kikthi lilos 11. bi Leri litos XV. Colonam L mansos II.
ei diinidium. In Lauhiugi Colonum I. In Scoderstetl litos IL In Mallumstcdi lilus III. In Sophingi mansos V.
^ In Uradii litos VII inaiisos XII. In Roilfncsloua lilos XX. maasos LX. In Dallanf^ibiuIIi colonos H mansf>s XV.
1 11 ^ S ' In Ueriuuidi colonos et mausos XVL In Sladfordo culunos YU. ct ocuiuam partem totius marcac. In beiu}-
)i\tA\^if^ filio adoocati mansos VDI. In Ailmaiidesrodie mansos XX. Utrique ergo per hoc parti oonsidunnas eo
y V I quod atrimqne roaior coDunoditn.s in locorum situ habcatur, quam antea fuerit, et ut firmior isla CmiH-
boB in fiitnnm' temporibus constcni, mano propria roboFtlt, anuU nosirt impressione signtri precepimus.
Signttm domni An\otf\ serenissimi rccjis.
Aspertus cancelhnus ad uicem Theolmari arctucniipeilani recoijmui el (L. S. R.)
Data IIII Icl Jnn. Arinn daminicac Incamntionis nrCC.LXXX.VIII. Indict^one VI. Anno uero domni
ri^s ARNOI.Fl lai^is.simi rcgis priino. AlIuiu Fi aiiLlKJiiofurl pnlalio rejjio. in I>ei •) feliciter AmeX.
Om noch ^aX erhallcM Siegel Mtgt dM Mitwarli iebeade Uriulbtld de* Kunlgi, init iichiid aod Lcom, uad der Cm>
•) MBioerebtt.
Digitized by Google
5»
X.
XXXVI. 4
B AnB^ Mlb «ril. «4 SafaalMil mmIm,
In nominp sanctae et indiuiduae Trinitatis. Arnolfii'; diiiina riiiioiilc rlonvntia rft Si tldelium nnstrn-
nim peUiionibus pie anoaiaiQS, eoraau|ue conuuoditatibus pro Dei amoro succurrimus, sempilemae rctri-
butioniB compencKii iiide oob» hnpprtiri miniaie doJNiaaias. Qunpi-optcr iionerH oiDninm fiddiuai oMlro-
rum tBin preMoliam i|anffl futurortim Mlertia, quoniam Vuolflioluias uenerandus ac dilcctus episcopos
noster, mnnsiiptmlinis nostrae di{;nilatem prccalus e.st, (it qnnsdain iuris nrislri rasT; stbi in proprinm con-
cederemu». Cuius supplicatiuni libentcr saUsfacicnlC!», dedimus ci in pagis qui uocantur Uifaron et Rcimdi *},
intcr dna loea Seliheim et Solisan, quidqukt inibi frnlres eius prins in beneficiaih iiabuenint. eam omoi
integritate sua perpotuo iure in proprietateni , cum curlc <■! casa nmnibasqiie aedtHciis, familiis et iiinnci
piis utriu.sque se\us, ap;ris, pratis , pascuis, siluis, aqnis aquarumue dccursibus, inulcndinis, piscationibus,
uits et inuiis, acccssibus ct rc^cssibus, cullis ct incuJtis, quaesilis ct inquircndis, mobiiibus el inimobilibus,
et cum omaibus iusle el legHime ad easdem bobas aspicieutibus. Haec omoia supra nominato prcsuli
(ioditnti;; atqiip prr hoc auclorilatLs noslrae prcceptiiin de iurc ct dominalione nnsfra sibi in ius ot doini-
nium donauimus atquc Iradimus, eo scilicet ratiooia teooro, ul ah bodiema dic ac deinceps pcrpciuis
temporiboB Ubefam secttranHfue haboat potestatem leoenB, doaaodl, umdeodi, comonitiuidi, ael quidquid
exilide io omnibus sitn plaLinTit racicndi. nullo umquam tempore succcsiiore nostro irrumpenie neque
immutante, sed Dco oiiitnlanlc lia<»c donatio m)stra slabilis el inconcnssn prrsistat. miintminis nostri aucto-
rilale scmper roborata. Ei ut iinec largiliouis nustrac aucloritas inuiulabilciu obtiueal siabililHlcm , manu
propria subtos eam firmaaimos aanloqne aostro asai^iari iussimus.
Sigimm dcmni Amol^ (L. M.) m-miasimi retjis.
Afp^ tus caucrHnrins ad uicem Thentmari arrhirapellfini r^rmjnnui et S.
Data II. Non. Julii, anno doininicar incnrnationis DCCCLXXXVIIIL lodicliooe VIL aniio aatem regni '
domni ArnoUi sercoisiiimi regis II. Actum Francoaoforl.
XXXVII.
Nacb dem, geg«nwitrtig in >'rivatbe*ili be&odltchca , Origiaale.
G* In uoiiiino sanclac et indiuiduae Trinitalis. Arnolfus diuina faucnte gratia rcx. Notam sit omuium
fideliam ooslronim praesentium scilioet et futurorum indastriae, quallter quaedam rdigiosa || fcmiaa
Friduniii noiiiinc noslram adiit scrcnitalcm . pclms nt ci lirrrct ntnncni sni inris licrcdilalrm nostrao potc-
slati traderc, quatinus nostrae aucloritatis pormissionc darotur ci liccntia construcndi iu cadcm hcreditale
puellaris monasterii, quod iuxia morem «liorum caenobioram snb noalra defensiooe ac tailiooe sosceplam
ipsi dicbus uitae suae babero liceret, et qaaoKfia quaeGbct ex ipsius prosapia m eodem inoniLsterio aptae
ad Iioc intionirentur porsonae, ip-jjio in oins rociinon sibi snccodoro pormiUcrrntnr (aiins ppliiioni as.scn-
suin prcbentcs, oinncni ipsius hoicdilalein in ni>slruni ius nuslruotpio iirolcclionis munimcn suscipimus, ct
ut maiorcm babeat quiclem et securitatem ad construendum iliidem monasierium, plenisrimam ^isi et
hominibus ad sc portincntihns iminnnitntcm (Tinrcilinnis . por quam deccrniniiis afquc iubcmus. ut nullus
iud(>\ puplicus uel quiitbct cx iudiciaria potcstatc, homincs ip«ius quibusJibct pupiicis e^aclionibus di:>liui-
gcrc prcsumat. scd liceat eis ooram adimcalis ex noalra iwsiooe eooslitutii instltiam fimere, et oomino
iusta coaocflsiooem qua pTacdecessores noslri mooasteriis io suara defensiooem soaoeplis immunitatem dare
Df«M SMIa iilaiat ftrdoibH n Mta.
Digitized by Gopgle
32
CODSucucraul, sic mcmoraiac sanctimoniali fcmiuac cum oiuuibm ad sc periinenlibus plcnitcr iirmitcrque
concedimus. Et ot baec nortra aocloritaa conoesaio ftnnior habeatiir, el per ftiUira tempo» meliiia cre-
datnr, mano propk anbler tmt fipnabinnB et amdi noilri bpreanone aanjgnari insKnras.
Sitjnum domni Aruolfi 'I. M ' piisximi rfffi^.
A>tp(vliis Canrellnriufi mi lunvn Drnliiiari .\n-hir(ij\jtciiam reeognoui et (I, S. R.)
DatH XVU. KuL Scpt. Aihio incamutioniii Uomini UCCCXXXVIIU Indiclionc MI. Anno 11. regni Aniolfi
piiyiimi regis, actinn lunia Curpeia in Dei nomine AmeN.
Dti atirecdraclUc, dmi TlKa BceofiitlMiacidMm MM*«Bd« Sicfd komM nh 4cs M XXXV. 1».
xxxvin.
C. In noroinc sanctac ct indiuiduae Trinitatis. Amotrus dinina fauente gmtia rex. Nbtom rit amubas
nanelae Dei aecde^iao Gdolibus nosiri^e, praeaentibus sciUcet ct ruiuris, qnalitcr Bobo aen. || abba no-
slrnin procnlijs v< celsiludinem . qu;itimt<; nos qiia<5diim res proprirtalis nostrac, qnfi<« qnithim nobilis tiir
llobuuarl iiominatus prius iu bcneiicium habuit, pro rcmedio aniniac nostrae parenlumqiic nostronmi, ad
monasterium noua Corphea^noncupatum, coi idem Bobo et fratribi» ibidem Domino fnmulantibus praeesae
dinuscitor, in proprium concederemus. Cuius petitioni pro uelemae felicitatis amore annuimu» Iibent4*r,
Dediiniisquo nd idcm monasterium quidquid pracfatu» uir Hoiiiiai-dus in pago lluueitago in comilatibus Kc-
pcrti el Heitliardi et Ilerimauui cl io locts Piringisaiuarca, Schidara, Adekcnhusun ct Muchohusun nostri
beneficii tenuit, cum consensn eiiis, io perpeluam proprietatem, cum omnibus rebus illuc iusle respieie»>
lilms. t iirtllilius, aodifjciis, ten-is cullis el inniltis, :»j;ris, pmtis, rnmpis, pascuis, .«-iluiv. nquis nquaromqiie
decursibus, uiis ct inuii», oxitibus ac reditibus, quae^itis ct iuquircndis, mobiiibus ct unmobilibus, omnibus-
que appendidis ot adiacenitbns finibus illuc legaliter pertincnlibus. Haec nero omnia, hoe sont hcba
^vT^ftVVV ^^^' ^*' ""^''''^ '^* '''^ ^ domioicaiioncm praelibatt monasterti in honore sancti Slephaoi pmlomartyris
/JiOxi) rv^ Christi dirali Iradidinnis atquc contulimus, El iussimu's indc luis pmrscntps regalitalis nostrao apiro'! titu-
.» .^y^ lari, per quos deceroimus alquc iubemus ul idem Ilobo egregius aliba sui({uc succcssorcs ab liodieroa die
ac ddnceps potcstalem haboani integerrinum, easdem res ila ordinare aKpw i£qf»oiiere, prout usoi fraimm
inibi Domino militantium ncccNso cssc coiis{ic\criiit V.X nt hnr firmum et stabile perpetualitcr Conaistal,
idcm praeceptum prnpria umiiu tirraauimus luiuloqui; noslro sigillari iussimus.
Siyftttm domu Armtfi (L M.j inuiclissiini regin.
Asfeniw eencdkatut ocf wcem Deolmari arMeapp^am neo^Mui ef (L S. It)
Dma XQL KaL Sepicmp. aono nicamationis Domini DCCCLXXXViill. bidictione VIL amio IL rggni
Amalfi piissimi regps. iUstnm nd curiem cpiae uocatttr pQrtaaaha. In Dd nomine felidter amen.
fiw 8ia|il iit fwlcm «cfCBfM.
XXXIX.
Aw dcH KsfialbMAa 4n DMHMllb ni OmfcriklL*).
In noininc sanciac el indiuiduac Trinitalis. Arnolfus diuina fauenlc clcmontia scrcnissinuis rex. Si
liberalitatis nostrae more^ loca Deo') dicata nostro releuaroos iaaaminc atque tuemur, id nobis ad tom*
*) Drr AbdrMt Mdi BcBMicT, Itt MoMf* dwalL WctksM, htmuf. f. Abdwn, 8. Tk. 8. 14., cdct dle «slan w|if(fc«Mn
VarMatea.
»> iMlic. «) imncK.
Digitized by Google
B<f.
33
poralRm uiuun feliciler deducendom cl aetcrnac preiaia capeiiseuda proluttirum cssc li(|uido crcdimu!».
Quapropier oinniuni fideliuni wMtroram presentittm «cilicet et rotarornm cognoscat indufltria, qualilor oir
iicncr8l>ili$ episcopus aiquc Qdclis nostcr nominc K^ilnuuiis Osnchnigoensis accclcsiae pi-esul noBlnin adiit
scrCDitatcm pustulans ut fitlcni accclcjiiasdtac *) nostiacquc libi rf.itls ct immunitatis prcceptum fieri dccre-
msscuius, per quod rcs ct putcstatcs quac suo cpiscupiu iure debunlur finuiu:» ac plcuius pcr uoslram
Buctoritalem liabere ualniMet Cnius peticiMiein, ob «morem domtai nostri Jew C&M asBensum iibeoti
aniino prcliciilcs , ila ficri (lccroiiimus. Prccipicntc-* crsn tubrmns nf sicul rcliquac *} Dci arrclcsiac qiiiie
per totam tVauciam ct baxoniam cmiuulalis luicione ab anlecc^ribus nostris rcgibus oidelictit ct impera-
toribus conmtuDt, ita prcfati prcsutis sancia sede« pcrpctuo per hoc nostrum preceptom domino opitaiante
COnaislat, Ha Ut nullus iudcx publicus nequc aiia iiidiciaHa potostas aut comilcs ucl missi dominici per tem-
pora (lisctirrrnlcs in locis illius c[»i>ro[)atus [ilacita habeuda ucl frcta cxigcnda upI parafmla aut paralas
faeicndas ucl tidciussorcs toUcndos aut scnios ct Uddoncs ct cos qui ccnsum pcrsolucro deboDt, nec pon-
tem reataurare. Et ut liceret in. eodem looo Qsaabfuggeasi ^ mercatum babere et monetam ptibNcaraf)
institucrc et tcoloneum *) inde accipcre omni tcmporc nemine couIniHircntc, scd liceal prcfato uenera-
bili cpiscopo suis<pic succcssuribus cl suo aduocato re« prcdictac accclcsiac cuin omnibus quae possi-
dol ucl deiuceps adquisicrit quicto ordinc possidere soasqne aecdesias iiistc corrigere ct earum ") cau-
sai» absqoe uUa eontrarietate ordinare atque.**) dispoDere. Intuper etiam ad nostrae ccUitadmis auotori-
tiilcid i(tr>m >^ prcfutus cpiscopus sc rcclaroauit ma^tnam sibi deslilutioncm haberc dc dccimis quae ad
Osuabruggcnsem aecclesiam in hoaore sancti l^etri principis apostolorum consecratam scruirc debuissent.
Maximae scilicet et qoantitate et numero purtes ad eandem sedem ex debilo pertineniles inler mODBichoa
HumriaiBas "^j ct intcr |>ucll^ Herifurdenses uostrorum anioccssorum consptramine dinisas esae, ob
hocque inaviine niilliim ilcr cxcrciUilf cxirn ciusdem cpiscopMliis rnnfinia possc perfircrc, idcoqnc pro
bac cau.sa ciiis reclaniationi conscDSum dedimus, ita ut nisi Dani ud delcndain christianitatciu sui cpiscopii
oaues aseenderent. uuUum se suoaque ad aliud exercitale iter debite conscensttros. Nee aliquod de re|^
scruirio scciiin hahcri, scd cius soliimmodn (instomlitnti christiunitalis iin-n: i liKTsin tialidn '* pcrsLstat, ac
etiam nos nostrosque predoceiisoreti diuioac pictati cius cotidiaua conuneudct iutcrcessio, sicquo firma
ratione atabilitum eat» ut cuncti eius sucoessores baec eadem nobis «aQcita pari modo sortili fueriat, et ui
faioc ueriuB credatur et per futttra tempor» a conctis fidellbus oostris dil^entiuB oonseruelur, mann propcia
noBtra snbter eam oonfirmauimus et sigWo nostro aasigDari iossiouiB.
Siiimm domini Anuiffi I.. M i pitssimi rff/is.
.'Uiterliis canpfllaiius ad uicein TJteolmari arrfiiciipeliaiii rcrognoui el S.
Data 111. Id. Oclubr. dic anno iucamalionis Domini DCCCLXXXVUU. lndict. Vll. anno rcgni Amolli
regis IL Actum FraoGiHuifurt curte regpa m Dei nomine feliciler Amen.
XL.
K SiruRciii iiot. «rit. wept *)
In noroine JESU Christi Domini nostri. Ego Vuolfhclmus indiijinus Episcopns. omnibus dcsidcro mani-
festari Episcopis et Abbatibus et cuoctis sanctae Dei ecclestae fideiibua hoc ipiod ad prouiaionem salutis
*) ccdwla*. *) <t. *) eidscMii. WMIM. Oiotpr. •) moBatum |HiblicaiB. ^ tnl>i«fi. >") ■•viai. *0 ««csloi. >^ «t
MWuin. **) M. ") iadeni. **) Imfnientct. kwhardeote*. ■*) eiiigeiA ") TtlideL
*) Dic Urkunric emhrinl liicr, wabrtilu-itillcli aus liei» Ori^inalc, .in Trrichirdenea Slellen ricliltgcr ^Ti bci Kin<llio{er, ob«
wobl Strunclt. deo Text aa eioi|cn Ortcn, wo er ilim xa wcitJaanig MhicOt abgekiint bat. Die Ortho|raphie iel to
«MMMtgctlellt, wi* ai« iMi hi (leidiMllipHi Uriiuidea Met.
Co4.difl.hiit.WMtM. 5
Digitized by Google
'31
animac nostrae pcrticcrc cogitaiii et cogitatum Dco donanto percgi. Cogitabam enim hcrcdiuitem patcmam
diuino AmralBlui dedicare, ot hoc fedo animBe meae et pereolttin germiinoramqae meoram rademptionem
prmiidcrrni Iiilcr Iiiicf, [uiiis qiifim < crliiis delibcrarc posscm ^jualilcr id fii^rct, Cnntif;it inr fjnmi infir-
mitalti ac^rolarc. Tunc crgo consilio habito cum fratribus meis Aldrico ct Yuald el pluribus fidclibus
Dostris, tradidi ipsam ecdesiBm in loco qui dicitur Ulfloa ct ipsam cnrtom cam aedificiv et terria el omni-
bus ad cnin ciirirm peHincntilius ad reliquias sancti PanH ad Miini!j;omi>furd , linc dunlaxat ratione, ot «i
nia infii iiiil.itc [irins qii!im n1itc>r inilc dfcfTncrcm aiit «^tatiUTfrn finis niihi cur iiiict iiitnf , tnnr hnro fraflitio
ad ccclesuuii Miniij;omcrordenscm perlineret, si ucro Deus doiiaro mihi dignaredir .'^pacium loiigiori:) uilac
et lempaa aiind eligendi, liajiercm poleslatcm illam hcreditatcm tradendi ^ne canonids seu moiiaeliis sen
saiietlmonialil)us url aliis quihiiscum<{uc uellrm, pro luitiono autcin el patmcinio rensiis unius solidi annis
siogulis ad ecclesiam Miniii^ernerordciiscm solucretur; nisi forte placerel illius rratribus, ut hie annuus ccn-
8118 redimerctur aliu ((ualibct ro quam cUiforcnt. llacc laiiler dicta et gci>ta constant coram frequcDlia
popoli in ccdeaia sancli Viti in die solenuiitBits sanctoram Sdiastiani e( FaUani, preMnlibtis islis oonut9Mis,
Cdlbonc. Tliindinuo , llioilmicrrn, Viiririiio.
Vual hacc dum diuina tniscraliono ab bac infirmilatc conualerom, prospexi quod paupcrioribus locis
iartiiis subueniri possit. ct tanto sit Dco gratior elemosina, quanlo in quibus vperalar maiore arclantur
paupertalc. Consiliumque reperi cum f!(>rmanis meis et altis fidclibas, ad monMlnium aaneti UudgDri
i[>sam supradictam heredilalein donarein ct eiii« iialerem intercessioncm pro meis el parontiim moomm
cl gerroaiiuruui realibus obliuerc, et M>(*ietjiieiii fralcrailatis . ct recordatiouis in eodem mona.st(>no prome-
rari Traclabam quoque istod cam ehsra eodesiae nosirae, cam naioribus et medioeribos atqae minori-
bus, el Ciinclis supcr Iior (riM-r riticnfihns (^l comprobanlibiis et horlanlibiis, Hr^cm ^loriosissimuin Arnol-
fum ()ro hac causa adii, cuntu mccum ciusdciu monastcrii abbale Ilcmbile, et apcrui clemcntiae eiascau-' '
satn. (|uam cum eius pcrmissu et auctoriiate perficera denderabam. Quod cum iNo pro bub deroentia
siisciperc dignarelur, iussit hoc in sua presenlia perfid coram uenerabilibiis airhiepiscopis Sanderoldo et
ViiiHihf rlo. nblinic q(i(tqii(> uenerando Silhinln ct ntiillis niiis c|iiscn|iis ct ,ili!i.i<i|>irs . oomiiilMW el prininti-
biis rcgni, tradi(li(|ue ip.sc suprudictum prirdiuni, per nianuin aduocdli moi Suarini, |)re.sente rogc, in i\'giu
palaiio Franconoftnrd, II. Non. Julii, sanett» Linditero ad rdiquias Sancti Saiuotoris in quarum honon- ipsum
monasterium constriictum esl, quam donationcni suscepil comes llercmaniius ad manus abbalis Ilembil,
^ uid(^li(-(>t rilloa cuni aediliciis el sepibus, cum lerris ct siluis, cum a(|iiis el pascuis, et quidquid ad ipsuin
mansum pcrliiict qui dicitur Sclihoua, in cnlta tem sea nondum culta , quudcumquo in ea litis tradilum
uei dctnceps colendum et ponsidenduni , iusiipcr homines XXX. curo fiuniliis suis et tcrris quas tonc
possidcbnnl . rjnnrnm Incn ct nninina Kubtus habenlur scripta.
Pro bac er}jo dotiationc prcceptum rejjiae auctoritutis expctii et iimialionem signuculi cius. Deindc
redicns a comitatu ego VuoUbelmos cpiscopus. ct abbas monasterii saneti liudgeri, aeni ad locum eias-
dem Sancti. Ibi erjjo III. Id. Julii, die dominica, coram oinni populo et congregatione monachorum, cgo
Vuoinirlmiis c( fraler nieus Aldric candom Iradilionem dcnuo perfeciinus ad corpus siincti LiudL^cii, iisfan-
tibus his testihus. Vuilheri Helmdago. Folckeru. Siuuardu. Post haec in Miiiiigcmcfurd in conu(>uiu sjicrae
synodi. quam oongn^ri fed Non. Octobris, presbytori el diaconi et dcras oranis Himigeraefordensis ecdo*
siae. coram miiiicr-.ii [ilcbc ot ror.itn coinitilms qiii ndrrant, Horimanno. Foli licrto, Ilrodiiucrro. Thiadingo,
per ordiiiem intcrrugati a maximo usque ad minimum publivc fatcbatitur, omnia quac iu ^upradicta Iradi'
tionc gorobantor secundum sunm conscnsnm et uolunlatcra rationabilitcr gcsla esse, ne cui |)iitore possil
ulhis in^idiamm locus ct occasio hanc tradilioocm inrringcndi. Concesaernnl etiam unanimo fauore, uisolt-
dii<i fjiii ad sanctum Paiiliini jiro siqiradiVla precaria solui dobuei-al, imo nKinso ot fiimilia seiiiol rodimc-
rctur. Atque hic mansus et lainiiia c\ pnrte nustru datus cst ui iiiiiii nuiiciipata Gihonbeki per manus
aduocatt Dostri Bendiardi «d memoriam sancii PaoN. et sasocptin ab aduocato familiae sancti Paoli fiatedi,
qui in presentia totios eondlii precariam aduocato nostro retradidit, ne deiuceps ex iUorum parte exigi
Digitized by Gopgle
Stff — 890.
35
debeal. Porro presbyteri qui pre&eotes oraot, fucrunt Itii. Ilardral prepo8ilu& Liudulf. SiUamoa. Eogel-
bralb. CMolL *) etc. Honim onuniiiD id«D ooDsonaus et uolantas fuit at haee agerentur, ct anBthemai*'
xaucrant a parto Dui et Sanctorum oius actcrna soparationc, sl quis unquatn hanc traditionem irritiim
facere conalus fucrit, ucl aufcrre et detnere aliqua ex his quac Iradita sunl, nisi cmcnduuorit se ct corre-
xcrit. Laici quoque qui adcrant NobOeS fuerunt Cuinilus Mi|)radicli, ct Mc^inbard. ilardrad. Scbralb.
Thiadmar. •*) eic.
Tunf Tirrn tipnimus, ego Vuoinielnius opLscopus el abbas Ili riilnl mrinastcrii Vuerlliinensis, cujn reli-
quiii» sancti martyris Apolliuuris sanctique Liudgeri, quat> tuemonilu!» abbas ailucxil, ueniiuuii autem IL Id.
Octobris cnra oonnentn mnlto populorum et eum comitibua nd Ulfloam, et ooram uninem multiludine baDO
trdditioncm perfeci lcrcio, ego Vuolfttclmus cpiscopus et mecum fralrcs mei Aldric elVuald, ut saopcdictus
locus rifloa siih duminio sancti Liudgcri ad usum monachorutn in Wcrdiina dcscruiret cum XXX. familiis
el eoruni territoriis ct cum omni iotegrilate iilius Selihuue quac ad ipsam ciu-tcm perliuel la
bac ratione suBcepit iDtradDclis reKquiis baao traditioDom Hembi abbas per oiaDwn meam et Herimainn
comitis aUpie posscdil. Si aliquis iinqnam hanc tradilionem itifritigcre el rciicllorf' unlnoiit, hic ct piiltlicnc
exaclioDis damnum susiincal ct, nisi se corrc.\crit, anle (ribunal Christi Jesu domiui nostri iii dic iudicii
boc reatu ligatus apparcaL Actnm anno dominicae inoamalioius DOCCLXXXVHU. anno uero gloriosissinii
AmoUi regis II. Itidiclione
Hacc loca ct nomina rtmilinnim. In Ulfloa. Vucndo ct iJallL-iM- In Langonozca FrTsltninrd In Ricolfosficim. Vdo
el Vuanger. luDulmcni. .Vlainani ctGebbo. In Uunhiaron. iiroduuard. In Forkcnbcki, Miio. iu lcrnrzca"")
. . . . In Puopoo. Hasla et AbbiKO. k Nelhnbila. Meginger. In Solisaa. Vualdger. Focco. Athalheri. Olbelm
rt Ilrrn dil. Iii Anrii|Min Ilunuuard In Wcslahem. Erdag. In .Nihcm. Buodo. In Sturni Vucndi. In ilramers-
ihorpc. Embu. Laiulric ai Itiiedo. In Ueboiui. Osluuord. Liudhard. Osko ot iloio. In fiecoon. Liadgrim et
VttidoL
4
XLI.
Querimonia Egilmari Bpise. Osnabrtt^ ad Stophanam PapaoL — Accedit boius rcapoosioi.
E HMcpt. HMiMlert.
Dominf) sanr(i«imo et cgregiae sanctilatls apicc pmcslanlissimo, Papac Sfcphano, cxiguus senornm
Chrisd scrvtis, b^imartis O.soaburgen8is episcopu.s, cum omni subjcctac congregationv* calor\a, vcrae
folicilnliB implorat eoronam. Dnm orthodozam Chrisli eoclesiam apostolica inslitnlione rundatam et a sanctis
patrilHis firmi-sime roboralam, rabic perscqucnlium ct frandr iniquoruin (lolcinus (liliiniiiiam, ac pcr hoc
putius tcpidam minus(]ue in divino cuUn fervidani ^oiinus. Vcstrae pielatis juni, quae pencs Deura »unt
nanifosta, dc|)oscimus, at nos, (]uibo8 oviam ewD dominicnrom ooromissa esl, fnlciro at adjuvare dignc-
mini, (]uo cas ab errorc dcvio ad vmm veritatis et ad lumcn dc tcnobria rodtwere quearous, qnod tuDe
rccte lit, si prasilas in rectitudinem convertatur, »piap idco diti apiKl nm [mt varias ncgligcntia.H pullulat,
quia pcr multos retro anno» sancta Synudus minimc congrcgat^t hanc non rcsccaL Umio audire dijjnetur
samctiiwinm indusiria veatia latiaais aeotentiam, de cajus coDlroversia qnalitur pusiUanfaDNas Dostra. PriDu»
*} ln Ktndltnim AhirdAt Mgm hkr uaA 4S, wam ThcH «biMfadslUb tiMk yilirfitiii Himaa» Hm Sumk^ 4tr
Kiine wrgca, wrg|;claMen lul.
**) In KiRdlingirrt Abdrudkti rHi^ra hirr anch 18 Nameo.
Bm Kiiidliniitf tmiA tMk hke iw«b ih *vn Slrrack, walinclwinlich dcr Rint ««tca, wtfgillumt SMk: ct i|ao4 kn
In ea pnMeMum ett, cttB omni inumtiiura mofiilitim renim •! Immnbliiura, ul aihll inde ciiaiuti demat ucl aulhnli Md tt
toto redcat cd wnctum Liodserura, <|undcnnqB« et quiieaiDqiH Aicrit, 4nm cgo cz hae aiU cmigraueru.
«••*) WsdllHV ccfalcbt blSr dcn mhnchdalicb «nclchtisaa Mmmb» Sahnci, «in,
5*
Digitized by Gopgle
36
tus dc dcciruis, quibus subditorum .catcrvain pasccrc dcbcinus, contra Ju^ caiionicum ot fus ccclcstasticuin
injuBto ordine a nolns per vini ablatk, pro qoa v«ro re siot abUttae, et onde proceaierH origo. ut derU
mannn , qnihtis lanliimmnrln r-pisTripalns in Saxonia siinl constituli, non nisi qiiarla pars ad Osn.ibnr:jrnsom
ecclcsUiin in honurc S. Pctri priQcipis apuslolurum cunsecralam inserviat, cujuii cliam nos servitorcs sumus.
cum cactcrae partos majorcs ex qnaDtilato ot namero ad eandem aedem ex debito pertioentes. inicr mo-
nadios Ilnxilicnscs, nbi noua Corbeja ab cis vocitalur, et puellas Herivordenses dittiflao sint, prnc^lcr prac-
dia nonnnlln, qiirio cis c\ ipso cpisfopntti [n i fin Mitin siibjfTtfi siiiit, ct ccclcsijis l)iiplism:il*»s N. (juae priu.s
episcopatui anncxac, subjugatac crant, quao jani non rcqtuniniis, sod sallcm (lcciiuas tantum dcbilo per-
tineotes ad nos reddi, qnae aUatae sont, flagitaraus. Ilaec veridiea ralio est
r.iiiti iliiilmii iiiqii.iiii ni.i;_'niis cl inliiiiriiliilis piinccps Karoliis, ipii ijiMilriii Snxonicam pcr strcnua
bcllorunt ccrtauiiua, Doo admiiiiculantc , ad IkIciu cbristiauitatis converlcrit, syuodalis alquc c^ionici Juris
consultus singulos ejasdem Provtnciae episcoputus ex dccimBram alipaidia consdluiffiel , quia aliis ibi pasto-
res ct episcopi dooariiB carcbanl , undc puulatim roborari Giristianilas putiiisset. Ht ptMit ejtis cxccssum
iilius ejus bonao memorinc HIiHfnvicns itiu sanflrie prilLvviac projtncrntor Muuivvci, accidit ul trcs filii cjus.
inaligno usi cuntiiliu, cuiu in cu:»lQdiaiu inittcrent, cui consilio una conspii-ntione coitscnsuin el adjutorium
praedictae sediiB noalrae in honore Sancti Pelrt apostoli dedicaiae eptscoptis nomine Goswmiis praebuit»
ita ttt mucronem ab eo violciiter ipsc di.scin>j;or(<l. Ciiin autcni nirsus c\ cadem custodia, Dco volenfet
per adjutoriuin filii cjus oinonimi Hludovici ciim honorc ad rcsniim remcassct, pracdictas epi.scopiis suac
pcrfidiac ct iuQdclitatis conscius, ad cocnobiuiu Vuldcnsc confugicns, inonasticum Imbilum assumpsit, cl
seuMl in anno latenter ipsiuB opiscopatus locum in^^isere solebat. Sicque cpiseopalis cura sine praesule
et rortnrf» ea lenij)f>trifri romnnrliat InlrTim a nniltis invarlifnr, rapittir. flispr<r;;itiir et dissipatur, doncc
post mitissimi pracfali lUudovici phncipis cxccssiim, cuin valida ct pcriculosa regni (lisceplatio intcr Ires
filios imminerf^t, et am cx hiis, seilicet ejns aequivoco, hiyus divisio in sorlcro cederct, quidam cjus fido>
lis comcs ditissimiis, Cobbo mincupaUis , dc pnicdicto episcopatu qaidquid vohiit agere adeptus, i^rmano
cjiis noiiiIni> \Vr lin in mnnasli rii» Iluviliciisi tutic tfmporis abbaln, cl sororc «•jii'* in piiollarum rooiinbio
Hcrivordciisi ablialiss<i degtnitibus, ({uantum vuluil dc dcciniis quae ad cundiMii cpiscopatuin pcrlincbant
Iradi fecit ad eadem momislcria, tn aHcrina parochia altcriusqao dioccsi constilota, praeter nynodum et
con.scicnliam cpiscoporum. Cuni iutcrim Go/tn itus cpiscopus dc i.'Oiiti' Siiciiiuiin ipin nnlinalns rr.\C cum
pcrsccutionc cjectus cssot, Dcce^talo compulsus praedictum Cpbboncui adiit. ({uo iropctrantc et rogc con-
cedcutc, snsccpit gratulabunde enndem cpiscopatum. decimis, ande solarainodo conslitotas cst, raaxiroa
ex parle vacuatnm, eoqae raventc et tiraeote. nc Torte ci. ad qnod ordinatus oon erat, anrerretur, suo
tcmpore sinr» ali(|ua contradictinno ita pcrman>it I^jiilherttis voro praodoccs.sor Cl onopisoopns nnslor,
crebro pro ipso ncgocio bunthariiim cl Willibcrluin arcliiepiscopos intcrpollavit, ct variis occujtutionibus,
quilms 8aiicia syoodus per hnga Iransaela tempora non est eongr^la, obstantibus, cansa finetenas non
est determbaln. At vcro cum mihi indigno cjiisdem episcopatiis cura fuLsscl iiijuncta , ct inlor varia.<i ne^-
gonlias, cpias i)crloni;um est cnuclcarc, plures ecciesiaii iitcousccratas, aliqiiautas ctiam boniicidiis perpe-
tratis infcctas, variisquc spurcitiis ct flagitiis mioime purga(a« reperissom, in (|nibn.s prBodiciorum mona-
stertorum SQbjugati de pla^a occidentaO advenientes prcsbyteri igiioti, dc (]U(ir>jm consccratione ambigi-
miis, ofiicia cclobranl, ne ibi divina myslcria ab ipsi-, ci lchi-arenlur inhibondo inlcrdlvi, iloncr Vos, vcnc-
rabilcs patres ct ma^troa super hac rc consulcrcm. Quam ob causam illico praedicti niouachi et pucllae
ad aores principis AmuIG «ccusationem oontra canomca sanetia dclnlcnint, derereotce praeecptum, ut
ajunt. a Hludovico rcgc ct Rftbaoo Magonliaconso altorins poiitilioe dioccsis. .statutwn, sed noii corlis losti-
fifali"iiil)iis fidci iiceominiHlalum , quia frauduk-ntor dicitur ab ipsis ii(-tum. ut ipsi sino nostra diclionc vcl
aJicpia contradictionc pos.sidcant decimas pracdicti cpiscopii. coutra Jus cauonicum, cl quod primum iu
lundamento ejusdem ecdeaae « praefiiio maffto Karolo, oo^>i8copis et cauooico decrelo erat statutum,
ut maDerei ratoro, hoc miro et detestabili modo» quaiiter a ilagontiaoeiMe allerius diooeais prsesole fore
Digitized by Google
37
qucat imtum, ignoramus. l'nde an hoc, quod contrnritim canonicac auctorilali vidclur, an Ulad qnod
reigllluriler «X decioiis prius statulum est, rc!>tauran<lo rnhoretur, Vu$ judicalo, (iomine pater beatwime.
Inforaa nipiiidieti accusatores, qai mo, non tarocn in praesonlia, dc in6deltniti> ro^is accnsavennit, asse-
ronlcs me hoc velle deslruere, quod priores Augusli vH rni;es srrnxornnl , a<l ratioiipm nic vcnirn coin-
pulcrunt, dum corarn Arniiiro principe el epiiicopi^ novcm, (|uoritn hac^c sunl nuniina, Williberto
AgrippiDae Gokmiae arduepisoopo, Am Wirdbargense, Odilbaldo Trectanse. Drcgono Mindense, GodeCbaao
Spirense, Wicbcrto Hitd^Kumraense, 'WQierto Ferdett:-c, Evulfo Holmnrslodden^ . Bisone Patharbumense,
caiisain liuju$c'(!modi negocii in niedio prorerroni. ohnixis prcribus in amoro sunimi postorLs ol pontilicLs
Jcsu Ciirt»ti, cujus vicaiii csse crodunlur, «!t S. Polri uposloli omuiumquc Sunctorum bonorc pobtubvi, ut
«ecuudum conscriptuin, quod corao) eis legi Teci, et qood penes nos babcteus, et justa judicia el canonica
soita, reclo ilo hoo nopooio rrspnndrTiilo decomeront. Al illi snV-nifv vnlintiafom Prinoipis ct f]iionindain
Comilum, et ne cum offcndcrcnl ronitontcs, nil dc causa prolatu rcspuiidero pracsumpserunt , so<l ponitu4i
cum reiqwnsionc canonka io anore Dd pctita justicia mihi denegala est. Sicque adutando Ptincipi , jussus
suro ab co, si (>jas graiiam vellem habere propiciam, eju^ue potesiati oon contrairom, ul baeo in dem-
niis ol reliquis bujuscomodi nogooiis fjiionilosis nmnia pcnniHf^rom foro sinit invr iii. moafjiio oompnlsa
inlcrpcllatio cas^ta esL Sed nc hoc impctrarc qiiivi, ut accusatoros in praescntia oxhiberonlur et cau&a
recle examinaretar. E( patres beniKoiasirai, nisi super hujns controversiae querimonia dexferam jasiiciae
porrigalis, noo ciiiscopalc niiiil>ln iiiiii ad r.liri>tlaiiilalls olisiTvanliarii i|iiimus oxorcoro, noc clnustia iiuina
storii, quae ncc aiiqua iiivoni proptcr pcouriani ct dccimarum ahslraclioncm, cmendarc, quao nupcrrimo
cocpimus con»truero, no<]uc cleram ad Dci scr\-tcmm pascere valMumos et vesiirc, scd cogondum Vftriii
aeramnu dispergi dolebimus non posse rursus ( Mn.:i-('^aii Eccc, patres egrcgii, to( annis transact» tem-
poro praodooovsrirnni mooniin pniofat.if" (•< i Ii siao inconsociatao hricionn'; pornianonl, el oontra voluiitatem
iu»!»lram, quia proiiibotur in Caiiotiibiis jiiboiilc loge divina, uik^iarum officia ioibi cclebrantur ab hiit> de
quorum ordinatbne dubiiatutr. Decimi|p a nobis tolltmlar, parviias nostra non mcdiocrilor tn oramibus qoae
dij^na siuit emendatione contcmnitur, <|iiia ibi unam foraminis aditiim iniinicus invonorit inlrandi ofTondons
nd caulas oviiim hoslos ovhibobit. Indc vos siimmao sodls aposloliouo auotorom, cou tolius Ctnlstianilalis
Ciiput invocaiuus, cl qui corutn allaribus in paviiueiito prostrati putrocinia Sanctorum impioraiiius, ut salu-
tis et sanctitatis veatrae prasperitas protelelnr et in aeteroum gloria ct coma vestrvm dilaletur, pedibua
pietatis voi^trao mcnto provoluti, pftimns nt supfr liar rr rpiiil mihi^^ facicnthim sit consoalis, aut ulnini
«ib laciturnitalis nodo calcarc cl silcntio hacc lalia ])ruptor !>caiulala vitanila prcmere dobeamus, vel t>|»cin
recuperandi ex dedrou habcamus. seqaendnrave nobis sit, ut dc hac ccDsum aobtt justidam fieri rcda-
memuB, io propaiulo nobi.s enucloare oortumquo feocrc d^pwtor bcatiasiraa paternitas veatra, quam con-
servare digpetur inoffabilis pieUu sempiterna
Rosponsio Stcphanf.
Stoplianus sanotao aixislnlirai- cl iini\prsalis l^oninnrin l'nclosiao E|)Lscnpiis, Ep;iImnro vencrabili Osna-
burgciuiiii Ecclcsiac Kpi$copo in Uomino ^alutom. Itonoruin (qicnim ct spiriluaiium gtudioruni Doum aueto-
rem caso non dubium esi Undc laetari rae feccrant scripturac tuac ex bono atndio el cx intcj,Tiiaic Hdci
ct devotaonis luae, aed ex afDiclione tua magna cx parle trisinri, siip< r i[uo tu conqnestns cs el erabrior
a<l nr)s sonno commonnlinm norhifns ovf Non cportuit qiiidoin ab illis (|iiibus snstrnlari nt portari adjiic
hononiri dobui!»li, tot ac tantas, innocons ut crcdimiis, opprcs!>iono8 perpcli. Jlandasti oiiiin iiobis Sancli-
tatem tuam a Godcscalco novae Corbciae abbaie ct Horvordonse abbalissa ipsorumqne ihutoribus vari»
calamilatibus vcxari ct dilaniari. ot a|)iid (iiiiim nostrum Arnulfum crobrLs accusationibus pliis aoquo infa-
mari, Ecclosiain tiiam snLs dolibiis ol lidoliiim oblalionibus ovpoliari. Indo, fratcr, noii mirari, si lc nir>m-
brum maUvuli ct iin|ui pcrse(|uunlur, cuin ipsum Chrislum caput noslrum slnl pcrsccuti, .sicut ipsa ycriu-ui
ait: Si patrem ftimilias fieebebuc vocavenml, quanlo magis domeslioos qjus. Noli mnllam vexari, noli
Digitized by Gopgle
38
B»0 — Stl.
ttirhnri. sod conforlarc in Domino et in potcntia virtutis cjus. Nos vcro ad supplomcntum fralrc« cl
coopiscopiw nostrc» ampliiu (]uam qninquaginta vocavimi». oum qdbus regulartter (nctando decrevinms,
«piao et qiMllia libi ct tccum lili(;antil)U)< rcsponsn rcniilUimus, quia una eadcmquc dic illortini lilcras snpor
hiLsdcm iK-%'(iciis simul cum Uiis susccpimiis. mini rpistolis in omnium audicnlia praclcctis, multas ut
nosti qiicrinioiiias et opprctiiiioncs super illorum tcmcrilalc tua coulioeliat in se, 6ed e( illurum non mioor
erat lamentalio de tc. Quapropter necesrarhiro esse duximus, ut renolis lei^venalioDibiw, veritalift do-
cubrationc admiiiiciilom tibi a Dobis impcndalur ntquc ah iipostolica scdc snffra^ctur, ne in totiua Eccle-
sinc pcrtiirbalioncm hacc impiidcns pmccdal inlcnlio, ct ca qiiac a snnclis pracileccssoribus nostris dudum
proliibita fuerant, dcnuo rcvivli.canL Abbali vero lilcra» suis rcspondcntes rvnii:>itnus in kaec vcrba. . . . .
Xtll.
lta«h aiMr «dd dm Heuiicfaca ttbKolhdur Ratpc, xu Paili rt^urn mh 39, N««Mkbcf ITTt gcfefti|Ma
licglaubigtea Abiclirill.
quod Mtura cst in loco . . Hcn»i
et per le in eodcm Veo. Hooast. in perpetaum. Qomito nos pro piomm et venerabiliam locorom slata aug-
mentando soUicitiores exi$timu!«, et ad corum ulilitatcs proficieaAHl p^ctiio pastonilibus vijsiliis insistlmiis,
tiinta nobi»; acfrrnc rcmnncralionis pracniia co lar};icntc conqiiirimns, qiii di\it. hcatus scruu> illo, qucm
cum ucncril duiiiiuu& inucncrit uigilanlero. Et ideo omnibus &uttctac Dci EccIcMau lidclilius atque nostris
BOtnm fieri nelamas, «oggcKHeo noslro Apostolaini Sisonem re«erendiasimum Pndrabrunnenscm ^nsoopum,
(|ii;il(^iius prncdictum vcii Mnnnstcrium, cui ipsa praccssc <linoscrris. sifnm in torritorio diocccseos suac,
cum omnibus suis iustis pcrtincnliis ct adiaceutits, huius auctoritatis* nostrac Pribilcgio munircmus. Cuius
poatulMMnii Gtuere nitentes. praccipuc cum omnium sit Ecde«orum cura nobis eomoRSBa, hoc aposloKcum
noetrom pribilt^am ficri dccrcbimus, per (|uo{l cl id ipsum ucnerundani rooiiasleriiim rohoramus, ct apo-
stolica auclorilatc inihi rirl siisirnlntioncm «nrill.ti imi ni i r(iiifirni;imiis nmtics rcs, quac a inrc praciilrti
Episcopi cum codcm sunt monaslcrio conunutatac k-gaiitcr, ucl quac a lidclibus et Deum timcntibus sunt
ilri collatae ad usum et ulilitniem eorundero Sonelinunualtum. nee non et Decimas eidem praefiito mona-
stcrio annualitcr pcrsoliii ccnscnuis, qiiap dc sliitii*is uillis ciilcni (Iiiii ])( r>(>liiii|nc di^lifnf epixopnli simiil
ct synodali decreilo. Immo ot coosoitu ul iutuili sumus statulum e&t ct cauuuicc ordiiiatiun, quod si ita
rcs sc habct, infriiigi non debet, ae synodafia et canomcns wffvr
in praefata aancta PadrabnumeiMi «oclesia, aicut statutum esso oompcrimus, cui dc codom ueo. mon.
curam esse reporimus slalucntcs apostolir,-! ccnsurn dccrrniinns. nf ntilli ndi linrn fas sit quoquo modo
Gontra huius priuilegii nostrac cuufirniationis seiiciii pic ct miscricordilcr a nohis pruinul^tam agerc aut
tennerario ausu de omnibns quae eidem mon. soaeque congregaiioni legaSler Iradila sunt uel concessa
sibique a modo et dcinccps ti-adcnda ucl lcgitimo iurc confcrcnda aliipiid miniicrc uel auferrc, sibi Otiam
dcripcrc, potius nutcm ad utilitntcm Domiiio illic famulantium firma polcslale consislant, cnruni hono quae
nunc babcntur ucl sunt iuste cunquircnda . . Naiu qui limorc Dci puslposito huic confirnialiunui uostrac
priuOegio .in toto uel in parte contraire reperlus, Ulndque non iotegriter dtseruaro dislulerit sancta ...
cito adinoniius rcsipucrit, aposlolico mtirroiic rcriciidiis . f]iii ntitcm cuslas fuerit et obseruator,
a iusto iudice Domiiio Deo noslro misericordinni conscquatur. Scriplum pcr manum Grogorii Scriniarii
sanctae Ronanae ecdeaiae m imobb Haio Ind. nona.
f Beno
naletc f
Digitlzed by Google
sat — sffi.
30
XLIII.
B CapU receolipri in Kindlingrri Mu. T. XII.
Stoplianns Fpi«ff>piis scnitis scruonim DoL Ilemhil rf'1fi;in=o nMmfi vcnerabilis monasfcrii S I,iii(l;,'('ri
et per te eidem \cnei-abili raunasterio ia pcrpoluum. Quoties ca a nobis conccdi postulaiilur, quac piis
et vcoerabiUbm locis congrauDt, decet nw libenter concedere et votis religiosortnn apostolica aanctiono
raucre. Et idco rcligiositas tua nostro sugKCssit aposlolatui. (piatcniis idcm prcdirtum vcncrafiilc ni(ni;istc-
rium rum omnibus canonicc ct lc^nlitcr sibi pcrtiiicntibus ct ndiaccntibus aposfolicn aiictoritalo munircmus,
qucDiadmodum a piis Impcraloribus, Luthuuico sciliccl cl Carolo alquo Arnulfo rcligiosis (|uondam Au<!;ustiB
p«r «^instaUa eorum prec^pta munitum raboiaiaini)ue esse dino«citar Hnius rei graiia tuam sug^^csiionem
congruani forc prriiidnn(r<; , rnfiim duximus aurcs noslras tuis accommodarc prccibus, (jui uniuersalcm
normae curara diuina sufTragantc ^alia suscepisse dtiioscimur. Quaproptcr id ipsum sacruin monast«rium
hoios presenCis priaflegpi nostri sanctiooo ui prelibauimus munientes. decemimns a presenU nooa Indictiono
ut nulli polcstali ncc cuilibct magnac pamaeqao poisonae quacumquc dignitato pnditte ha sit quoquo
moilo illud inuadcrn vf! Jiiii f ntnnindurc, nec quicquam dc famulis vcl mansis noc non seniis et anciliis,
lilis cl liberis, siu<^ (|uin|uani de rcbus mobilibus vel iuuuubilibus dcquc cuUis et inciillis m(>morali mona-
slerii sibi vindicaro aut atteri donarc pre«m»ai, seil cum omnibas rebus ct posBOSBionibuB ac oblationibus
et rcdditibiis, quao rnimniec ct Icf^iliinc inilii (l;it;i. lriri;itn snnt rf (Innnta ac dcinccps donahiintur, luri ;ic
utilitati CFcbro dicli monastcrii et usibus Dco inibi rmuulanliura percmiiter contirmamu« sub tua dicionc
dcgere ad regondum ae regularher dispensandom. Imo eensemus nulli 8d<^m lidtara for» qnamlibet
snper ciuadcm monaslcrii homines (lieioiicm haliorc aut ad aliqtias cxactiones oontra rationem compellero
vel distringcre. m d sicuti a prcfalis lni[ii'i iiinrilnis Dciiinque titncntibiis oom-cwa t'xi-<tunl al(|uc fimiata.
ila nos cuiu ipsis prcccptis augustulibus uiuiiia ul ea cuutiucrc vuienlur adscripta inuiulabililcr ah omnibus
sanctae Dei ecdesine fidelibus apostolica auctoritate firmata obscnianda prccipimus, statuonlcs doeonMndo
ul qui Inmcrario ausu. (jiinil nnn oplanuis, contra hoc nostruni apostolicuin priuilegium ire vel agcrc prc-
sumpserit. et in toto v(>I ex parto, quod ucquaquam lieri mandamus, inrringere tcmptauorit boc quod ad
laudcm Dei oniuipuicitiis ci slabilitaicm eiusdem mona»terii ac monachorum sastontationcm ad nostrae
mercedis augmentum diuino tadi amoro staluimus, nouerit sc cvcommunicandum et nisi obediens fucrit
annthcniatc feriendiim, (jui ^oro rit>;tn<, fuprit nr nlKfrualor bcncdiclionem ac arafiitTn cnniffjnnlur. Scri-
ptuui pcr nianuni (ircgorii scriniarii saiictac Ruiiianae vcclcaiac, in racnse Maio, ladictiuno nona.
Bcnc vah^le. y
Data iill. Kal. Julii per roauuni Slcphani aecundiccrii sancuie scdis apostolicac, anno Dco propicio
poniificatii» donmi Sieptoni simimi ponlifids et miinenalis papae in sacralisskna sede bcaii Pietri apostoU
sexio, Indiciioae Vim. AMEN.
XUV.
C. In nomine s.inrtaf et indiuiduac Trinitntis, Arno!fu>; tliuina fniirnfp rlcmrnfin ri^-v Si seruoram ucl
ancillaruin Dci peliiiniulKis, quas pro ecclcsiarura sibt conimisiiaruia ulilitatibus nobis 1| suggvsscrint, clO'
mcuter annuiuuis ac i)ii' pr«s|>ici(nus, id nobis et ad praesenlis nitae cursum salubriter transeundnm, et
ad perpctiiae beatiludinis praenia Miciter pranerenda tiqoido pronitomm essc cpnfidimns. Qiiam ob rem
noiifril oniiiiiim fi<lc1!titn nosfronim praescntiuin scilicH afipif fiifuronirri i!irfn«lria. ffnniifcr 1'nirprchf et
Blso vcncrabiJe» ac dilccli e|)Lscopi noslri praccati sunl, vna cuin Ch^nrado lideli comite nostro, clemeii-
liam noslram. 4|aattnus aororibua sanciimoniabum, in mooaslerio Herirord noninalo sub honore sandae
Det gjenttricia Sbriae coMlmcio aiqoe dioato Domino baiDlttilibas, doctionem sDam inler se inlnmociis ab
Digitized by Gopgle
40 893 — StS.
atilccossoribus nostris cis prius per praeccptalcs CArlaB ConoMadni, pro rcmcdio animae pii §tmlbOm «oetn
Kaildiiiiuim' r( p;i> ct ili intlo nnstrJic raotoronimquo parcnlum noslrorum, simili modn oonrodoromiis, no-
stract|uo auctorit;itis scnpio uuni corroliorarotnus. Quonua petittuiiibiu» el sulubri consultui libcnlur itsMMi-
mm praebuimus, ct praeMiM pracceptam inde conscribi ioMnnus, qdcquid boni antecoesoreft noslri eidem
ccno))io (-ontulorunt , ct onitiia |M iuilc^ia ab ipsis illuc conccssa, pcr huc conccdcnlcs ac nustra aucloritale
coiiliitnanlos. Kt iiixta illonim monilidncin Itisdeni sororibus sccurum per lioc pracccptum conccdimus
urbilriuui ct pulcstalcm inlur sc abliatissas cligcndi, quamdiu Dcus aliquam intcr illiis tulem pracsignauerit,
ab ipso docla quae fanmlas Dei luibi Domioo mUilantos gMbernare ac re^re possii, nullusquc succesao-
nim nos;rnrurn hrinr iioslrac auotoriliKi-i oarlaiii [>f)ti>stalcin lialicat uiolarc, ut ipsas ob lioc inclius pro
uubis ct pruelibato gcnilorc nustro altis(|uc parcntibus uostris exoraie delcctet, Kt ut praescDS auclorilatiii
Doslrac praeceplum nuUa unquam mutabilitate utuktor aeo uiolari conebtr, manu propria illnd firmaunnu»
anuloque noMro assignari pracccpimu».
Siffnum tlomni Arnolfi L. M. srrenissimi retji.s.
Sifpmm domm Ubtdouuici : L. M.; »rrcni.s.ti>ni regis.
Arnustus notariut ad uicem Rotmari archiiapeUani recogmui et (L S. R.}
Data m. Nonarom Noaembrium dic, Anno Incamatioois Domini DCCCXCII. Indictionum X.<m Anno
rcgpi ArnoUl regis T. Actum FranchonoAirt io Dei Nomuie felidtor AmeN.
Dur die ureD davoo ouc>j vorttandca.
XLV.
lu iiomine sanctac ct indiiiiduac Trinitutis. AR.NULKVS (Uuiiia prouidcntc dcmcnlia Imporator aug;ti-
$tus. RpiaeApis, abbatibus, comitibus, nicariis, omnibosqne in snblimilate positis et nato maioribns in
Saxoniae partilju> conslilutis, In rhtislu saliialdrc ii.u cm ct utriuscpK'' nit.ic fclicit.ifpm cum siiiiile peronni.
Nolum ilaque gcncruliLuti vestry Ucri uolumus, quia screnilatis nostr^ auribus innoluit, <(uod sint inlcr uos
qui miliiiam coenobit quod uocatur noua Corbeia, id est vassallos eiosdem abbatiis phis iusto in Iiostom
ire compclliuit, cum boc audorilale diuorum anleoessorom nostronim ipsi loco suLsque conccssuin at(|uc
iiidiiltuiii ciara luro dinosciitiir. Oiiod rf nos morem .soijuonlcs prionitn. nnn niiiinri (Iriinlidiiis Miflcrtiii
titdeiu sacro&ancto loco ct rcotorilius ciiis cum omuibus regimini illorum subactis, Dunitno propitianlc, linc-
tenus cooBnnare stademns. Quapropter unioersitati ucstrae expresse mandamus et modis omnibns pronus
iiilerdiciinus, nc quisipiam e\ uobis ipsos militos qu(H]uo inodu initpia (listricttunc sou in expedilionetn aut
ullam exaclionem huiusinodi uiolontcr reddcrc aut racerc coailari praosiimal , scd liccat praerati inuniistcrii
abbati sccurc cum uuinibus curat^ iliius subiitgatis dcgcrc, et sicut ab antccessuribus nostris sibi suisquc
interitis ezteriusque ooncessQm seripioquc roboratam conslat. sin^ alicuios naior» minorMie ordmis peraonae
ufFeudiculo frui pcrpetimquc potiri in ^loriam et laudcm Dci.
Voa rfMi «Dfiadnicktan Si«tcl itt ecr «in Bfnchitiick iibhf ^ «of «cickcai dai BnMtUid dci lUiicff mch m tdicn,
nad «nr cw dcn IWilicMn Sicgcln tcndiicdcnt
XLVf.
C* In nomtne sanctae et iofKnidnae Trinifat&. Chuonradus diuraa targieatc dementia rex. Conuenii
noslrao rc(;ali colatlndini ut peltliones fidelium noatroram , hns procipne quas pro ecdesiaruni attri conunis'
sanitii iitililatibus sugii;orun(. nd otTrclitni perducamus, |] qunniiuu Iinc ct ;iil prp*:cntpm iiiiam pro.spcrc
pcia^ofltiam, el ud ruturam bcQUiudincm proincrenUain piufuturum liquidu crcdunu:;. L ude nouerit umuium
Digitized by Gopgle
913 — 922. * il
fidelnim nnsfrorum tara praoscntis qiiam futiiri tcmpon?^ indiisiria , qnod nrnicntps a(\ monastoriiim sanrto-
nmi martyrum Stephani atque Vili noua Corbeia nuacupatum, rogantc eiusdcm coenobii venerabili ahbata
Buobone vna' cimi ftatrUMw «ibi conmisjw, omnes coocefisioaies ({uas prioram regiim temporibns Inbuenmt,
finnitcr cidem loco OMieGMimiiB. Fnccipuc vt potcstaiem babcant intcr so cam Deoeaatas ueDerit abbft-
tcm eligendi. Et ut a nullo episcopo dc dominicalihiis mansis ciusdrm mnnrislrrii decimae exigantur, npquc
a comile ucl cx qualibcl iudiciaria potCi>taic culuni eorum et Hli ad lUbiiciuui fadcudam aliquo banno con-
stringBDtur, sed ooram «faiocalis einadem lod iiiBliciam fiwere cogaDtar. sicutaiiierionunFruieonimregum
temp(nil)iis pmpfato monastcrio concpssnm fui«!se ninctis fi(lclil)iis nostris liquido patct. Et ut hacc micto-
rUas iKi.sir;ii) largitionig fimiiter babcatur atque per futura tcmpora a fidelibus nostris verius credatur,
nostra propria maiiu sobter eam firmanimus, atqiie anolli {thj nostri inpreasioDe sigDari inflaimu&
Signum (L. M.) domni (Jhuonradi serenissimi regis.
AilMnen «oooefllsrtM ai viem P&igrvni arthi&^ptiOatii ree^Hom «l (L S. R.)
Dnm m. Ifon. Feb. nmio ab momnntione dffinnri IMXXGJail. Regni anlem donmi GbuoDradi sercnis-
simi regpa aimo IL Actum in ipso moDasterio Corbeia io Dei nomine Mieiier. Amen.
Dm aurgrdrucJLtc klcioe krelilurmigc Slr(;cl ccict il» icitwiirU «eheixle Bruttbild de« Kiiaigi, niit der koniglicliea Stil»»
btada, eiMr FahM wd ScbiM, mtd oiit d«f niMcbrill: Cli«oiiradui R«} «l«eb kt dcr grMtte Tkml dm BmiWi
Mbil tiatas UdiiM Thsn» dat BildM aad dw Sahrilk iwlorM vmiM.
XLVII.
(>• In nomino sanctac et indiuiduac Trinitatis. Heinricus diuina faucnte clementia rcx. Conuenit nostrae
regali celsitudini. ul pctitiones fidclium nostrorum, bas praccipuc quas pro aecclcsiarum || .sibi commi»sa-
mm ntilitaiibua soggerunt, ad cfTeotum perducamus, quoniam hoc et ad praeseutcm uiiam prospere pcr-
a^^dam, et ad futuram bcatitudincm promcrendain profuturum liquido crciiimus rn<!c nnnprit nmnium
lidelium noslrorum tain praesentis quam futuri tcmporis indostria, qiiod ro^ta coniugis nostrac domoae
regiDae Ibhtliiid», voa cum prble et equtooco nostro, nec noa cpi.^copi Adahraarti, qui lc>gataa Aiil ad
nos missos ab abbatc ucnerabili Folcmaro fratribusque Christo in noua Corbeia militantibos, et sanctis
niartiribus nustris aduocatis el intfrcessoribus Stophano atque Vilo fidclitcr scniicntihns, omnos crmcesjito-
nes qua» priorum regum tempuribus habucruul, tirmitcr eidem loco, id est praediclo abljati (>i fratribos
conoeflsnnuB. Praecipue ol potestatem habeant inter se cum necessilas ueneril aUwtem digeadL Bl ut
a nullo ppiscopo (\c dominicalilii.s mansis ctnsdrm monn*:tcrii dpcimae exigantur, ncque a comite ucl c\
qoalibet iudiciaria pole«tate coloni eorum ct liti ad iusticiam faciendam aliquo l>aiuio constringantur, sed
coram aduocatis einsdem iod insticinm fiicero cogantar, sicut anteriorum n-anoorura regom temporiboa
pracfato monasteno concessum tmM cuoclis fidelibus noslris liquido |>atct. Et ut haec auctoritas nostrae
largilionis fimiiler hahcattir atquo per ftitnra tcmpnra a fuiclihus nostris ucrins crcdfitur, et ne deinceps
binc alKjua dubictos hat, nostra propria inanu subler eani iirmauimus, cl aiiuli uustri imprei»ione signari
Sigmum demm Beimiei (L H.) «eremeeiitm regie.
SimoH nUanu» ad «fieem Berigeri arekie^peUam reeognam et {^. S. ft.)
Daln X. Kal. Han anno incamatioais domini DCCCCXXJI. Indictioiie X. Anno anlem regoi f^oiM»'
mai rag^ Heinrici IIL Actom in niNa quae dicilnr Quitiiing^bar^ in Dei neoiine ieliciler amea.
wlfd M dsr ^idi fo^MdM Viftmdi WidwitlMn.
C«d. dipl. Un. Woibi. 6
Digltized by Google
991 — «t».
XLVIII.
^^- In nnminp snnrfnp rt nKliiiifJnao Trinilatis- Hcinrlc ns (liuina faucnto clcmcntia rcx Omnium namqnr
tidcliuii) ncK>lrurum petiliooibus sercnitatis nostrac aurcin accoiumodare oporlet, majtimu lamen eorum, (^ui de
sacr» II inentioDein fochmt coenobiis ohienipcrnre decreniiints. Nam noslris crebroscentibus peccatis. tmil-
limodas paganonim co«Ug|i1iones, quibus ChristicolM alDixerant» lentimiB. Inter quas ctiam Mahthildam
dilectani coniuj;rm nostrnm, una cum Bodarbrunncnsis aecclosiao episcopo uideliccit Unuuano, seu el cete-
ris iidclibus Dos>lrij>, do saoctis ileriuurdcn»it> monaslcrii moniaiil^us inlcrpcUantcm cognouirous, quatcnus
iOuiim praecepla regiB, quae ab ellioioonim infeslatjone oxusta «inl, renomri praeciperemiie. Qaaprapter
noucrit omniurn fiilclinni iinslrorntn iiii1ii>triii . qiiia Tnisfratifiiic cn iirn rcplcti, ob aniorcrn Dri sanctonim-
<{uo eius, pelilioDibus corum asscnsum pracbcntes, prout ca ab antccc!i«oribus nostris liabcre uidebantur,
lUMtnie aoctorttatts renouatione praenotare iuMmas, ea scilicM rMtoiie, ut quicquid inuestitnra sopradicti
toci, etue dc regum ud cuivdibet persooae traditkme appareat, nuUoiniustae contradictiouis impitdimento,
actornalitcr ad ciusdcm confnrcgaticmis nulrimina iierseucret, quatcnus al)s(|ue' alicuins sccntaris ucvationis
conHiclo, sub noslrae tuilioDis muflimine, dignas ac I)eo placilas pcrsolucrc sludcant laudes, nostrasquc
BoelronniMtue anteoeflsorom quam et suceessorum freqoentent orationes. Qnomndam autem looorom tio-
cabula, qiiac quidnm falsilatis fraudc abstrahcre conanlur, linlc cMnscripto subnoctero pracecpimus. An-
gercsgouue. 1'iiinesuunldc. Ouoranbcrb. Liuduuiuosdorp. ct Uunbccb secus fluuium Sigina. Haec omnia
cum rcliquis cunclis poascsaionibiis, (am in a^ cullis et incullis, quam ct in omnibus appendiliis ad
praebtnm locnm respidentibus, iirma stabilique statione in iam dictae &imliae potestate perenni tempore
consistant. Ft iit hoc nostrae couGmiatinnis prncrepttira fimuim itabileqiie ponnaneat, mima noetn sub-
lus illud finriauiinu';, aniiloque nostro .si:,'il!;)ri praccepimus.
Siynum domm Ueinnci (L M.J sereninstmi re<jis.
l&moH Mtariiu ad uieem &r^tri arMa^eUtmi rseojfNoii*' ef (L & R.)
Datt XV. KaL AFR. Aaao incamationis Domini DGCCGXXVIL Ibdictianum XV.« Anno uero re^ii
riosimimi Heinriiii Mgis m* Actom Astnid in Dei nomine feiiciter Amen.
IDm aofccilrutkle kteioe kreUrurmige Si«fel Mist lUi radili aAende BnMlbild dr* K<ini|;i mit der k<>aigl>cben SdnMBde^
eine Lante in der recktcn, einen ScblM ID dcr KdIwo Haod haHcsd} mit der Umtclirifl: Ueinricoi Bcs.
XLIX.
Cr. In nomine sanclae et iiidiuiduac Trinitatis. Ilctaricus dioina faueotc clcmcotia rcx. Nouerint iidclee
noetri presentee seilioet et IvUnri, qualiter nos Heinrici acquiuoci ac dileeti fili nostri, et bdeani fliae
nosfrao rnimtu, coTicp.<simus frafrilnis in lorn I| qni uoratur Padcrbrunno Deo farmilanf ihtis , ut in eligendis
episcopis inter se propria ciectionc iu.\ta pristinum morcm fruaalur. si talem inlcr sc moribitt acientiaque
probatum inaenerint, qui eidem ofBcio aptos dignusque, quantum humana ad hoc oompelit fragilitas, di-
noacatiir, eontntlem crgo pefitione nostrae auctoritiitis praeceptura eidem sancto loco ficri dccrcutmus,
qnateniis snb iju.iii defensione antrcfssonim nostrorum fuit, Fla doinceps sub nnstia tiiitione el immunita-
lis defcii^ioiic cuni omnibus ad se iusto ct icgqJitcr pertincnlibus permanoaut. Praccipientcs ' ' *^ <] ucrius
^ Die CHarle darch Feuclitigkeil $o gelitlen, dau io dcr Hiue, durcb die (snte Brt-ite deraeiben, ein Sliick henmfefia»
im wtA «ortama |tgni|«* ht| M 4m Mgt ZailM Milen. Am dm «Mi|Hi U^nfniten dccwlbcii lel, ki Vercietcb«i(
Bb Apilbemi QrkoodMi, n. B. Lndwifi dni FraniaiM mn 8tt ond Kaili dM Diekeo xon 897, xo »clilir<uM.i], dat« die auk-
(iCiileon Stdln din BcMong ton der JorledktMO vsllliriier Hichlor, «od dm Antine dcr Bc^ubigunproraM:!, bcide
jtdocb ia AnidnMfct foo dn FoiHMln jcocr Utftoodca oIivm obwiichwidi colbicH.
Digltized by Google
915 -nc. 43
credMor «t dO^ieiitiiui ofaienietur, inaiMi profMria aoslra snibter notaDdo fimuMiiniaB e( aouU noatri dnpra»-
sfaHie e» atgnari insHmus.
Signum domni Bfiurir! 'L M ) inuirtifsnimi rr[ii<.
Poppo mnreUarim ad iiicprn Billeperli (irrhiraprHani rernfjnrmi rt fj. S. R )
DaU VU. idtu» Maii. Anno dominicae incarnationis DCCCCJUkX.V. iodictione VUL Azmo autcm Ueia-
rici regis XVL Actum in Arueite ia Dei maiiDe feliciter amea
Dm M%(4ncftle 9kgi Irt tofker liwcMabM.
XP.
0« Iii goiiiiiie sanctac ct indiuiduac Trinilatis. Rdnricus diuina 'fauciitc clcmcnlia rex: Si locft ud IM
seniitium mancipata in aliquibus || fulciirius bonoftciis, hoc profccto ad augmcntum aetci-nae spcramtis csse
rcmuncralionis. Idcirco nouerint omncs iidcios noslri pracscntcs sdliccl ot futuri, qualiler nos intcrueotu
Halitidae dilectee coaKii^ noetrae, saneiis monialibas femims in loco Herimirt nominato Deo femolantibiis
Concos,siiiiiis , ul in cligctnli!; abbatissis prnpria elrctione fmantur. Proindc Iioc nostrae nucloiitalis prae-
ceptum ois inde conscribi iutisimiis, per quod praecijpimas, quatiDus ila ut pracdiximus pcrmaaeat, el ut
hoo verras orethtitf , »aii« uoitra ilbid flmauimus et «ndo noBiro s%iUari insBnmM.
%nMn dmai Beimiei (L M.) MWtelMSMfH' regis.
pijpipo nolarttis ai utesm Biit^eirH neagtuvi ef (L S. R.)
Deta nn. Idus Octobr. Anno doounicae incaniaiionis DCCCCXXXV. Inifidione IDI. Aun» regut Hetn-
rici re^ XV!. Aclum in Altstcli amca.
Du Sk^el iM tirlorta pgtoftm.
LL-
C. In nomine sanctae ot iodinidnae Trinitatis. Otlo dinina largiente dementia rex. Comteait noetrae
rc^ali ccl»itudiai, nt petitiones fidelium noBtromm, bas precipuc quas pro ccclcsiarum sibi commissarum
utilitalibu^ !] Miagerunt *} . . . credimus. ITndc nouorit omnium tidclium nostroruin iiKlustrii , cjuia
adiens cxccllcnliam culminis nostri Folcmarus iienerahilis abbas nouao Corbeiao, rogauit ut cidcm mona-
slerio tatem concederemns libertatera, qualom ab anteceasoribiis noslris Francoram regibus aocepisae di-
noscilur. Ciiius [ictilionl i\s.scnsiiin proLcntcs, iiiicruciitu coniiiL;Is nnslnic rci;inae Eadiht simulque filii no-
stri LiuduUl, in supradicto moiiastcrio fratribus Deo seruieutibus eiusquc martyribns Slephano alqtie
Vito, umnes coocessiones quas anlerionnn Fegum Imnpoijbus baimerunt owiceasimna. Praecipuc ut pote-
sintem hnbeaini . . iuBaiBaas^
Signum dnmni Ottonis (L. M.) serenissimi regis.
Aduldag notarius ad uicem ffildiberfti arrJiicapellani recognoui et (L. S. R.)
Dala XVI. Kal. Nouembris .\nno incnrnationi.s domini DCCCCXXXVI. IndictiODe VIUL Anoo autem
scrcoissimi rcgis OUonis I. AcUim apud Lucrla in Uei nuiuiue fclicitcr Ameo.
Dv iHljiffdniefcM kNMtemilie oil «Incai dlekeii Binde lefeeteee Sicf el mJ^ dee aeilvefli «elMade limtbilil dee Koaij»
ait dir fceaigNefaeB Mnbiade, mia, LenM taA Sdiiid, Md vit der Ifanefcrifti Odde. DI.thi.Aei.
*) AUei «iMgelaMene «ie ia der UrkunJe Hrioricbi 1, Tom J. 923.
**) Dle ci«U|B Abvciefceaf iet: Mdne iei|hieai( eecterHet» «Bd eien piwffcie Mdn.
Digitlzed by Google
u
XP. III-
C» In nomioc sanctac ei indiuiduae Imitalis. Ouo diuina fauente clcmenlia rex. Noaerit omiiiuin fidc-
lium Dostronini j| prcsealimii leilieet 61 futuronim indiistria, qualiicr nos, Edgide dileclft ooniuge iMMtra e(
Tatone Bodarbmimeosn aecdesiae epiaeopo iDterccden(ibu.s, dc sanctb mooialjbas Heriuurdeoais coeuobit,
qnatfniis ntiirum praecepta r(';:;ia, fjiiiip a pnsanonim inffslntiftiK» pxiistr» sunl, ren(nir»n» prooipcrf^miis, ob
l>ci amorcm ipsorumquc pcliUoncm, proui ea ab antecossonbu.s nostris haberc uiclcbaniur, hoc nostrac
anctorttatfa renouatioDe iussimiia rediotograri. Id est inprteis itt cfigere inler se nbbal^m quando opiis
contigorit lict^ntiam haboant. Et quicquid inucstilura su]>radicli loci siui> monaslcrii nunc tcinporis parel,
siuc dc rcf;um siuc dc cuiuslilifl pcrsonc tlono vcl Ir.idilionc , absquc ullo iniust^ conlradictionis inpcdi-
mento pcrpcluuliUir ad ciusdom congrcgationis nutrimina pcrseucret Nec aliquis iudcx publicus liccntiaiu
hal>eat in iuMniiies ad prffotum monastcrium perilnenles uUam indiciariam c.xercere potestatem, sed oniiia
oonim res coram aduocalo ipsorum clrHniatur. Quam nostrac corroboraliunLs atictorilalem, ut firma ii^
conuulsiiquc pcrmancal, manu propria iiraianimus et aoulo noslro sigiUari iussimus.
Signum dotuni Ottonis (L M.) imUclimmi regis.
Pojpfa ad ttieem Fnieriei reeogamd ef (L S. R.)
Data niL ffen. A|ir. Aimo domiDicae incanialiooia DGCCCXt. lodiclione XO. Adoo OttooiB piisMni
nfB» ini. ActioD la Quililngoburg ameo.
Dii MlipdnickM VagA iit ■•nltirt
LIII.
In nominc sanctae et indiuiduae Trinilatis. Otlo diuina faucQlc clcmrntia rex. Nouerit omnium fidc-
Kum nostrorum tara presentium quam et riiturorum industria, qualiter nos j| pro amore Dei, prccalui fra-
tris nostri Brun diacoot oblcmpcrantcs, ()ru Kalute noslra, in clcinosina eius^Icm gcrmani noslri, usibus
fralnim Corbcionsis inonasterii, in honon' l>eali.ssimorum Christi martinmi .Sti iiliani atqae Viti conylructi,
proprictatis nostrae Centum XX. iugcra cuni XUU. curlilibus loois in pago ilcssc noniinalo, in uilla Kot-
mereslmsun dicia, in Oaterbenn marca, in comitalu AHionis, boc liberalilalis ncntrae precepto Jure pereooi
in proprium dooauimus, cum omnibus (|uae infra candcm proprietalcm conlincnlur ulililatibu^, mobilibus
ct inmobilibus. El ut haec noslrac regaJis muniriccnliac conccssio, in cleinosina antc dicli ^crinani rralri.<i
noslri, io prclibato loco Dco scruientibus iouiolabilis pcrpctualiler perdurct manu nostra sublus illud lir-
maotaiiaB d anoK oostri impressibne oorroborari iuasimas.
5K^iium domni Ollonis (L. .M.) sermisgimi regis.
Bnm eoneeUarius ad tdeem Fridtuiei anAieappeOtau reeognoui. (L & R.)
Data X. Kal. Jul. Anno TncnrnnfioTii<! domini nostri JIh su Thristi Dr.rCCXLn. Iudielione XIII. Aono
domui Ottonis inuictLssimi rcgis VI. .Vctiiiu Inimilriha. in i)ei noinim^ ATijcn.
Dm MrgedrHciUr, |vt ariwllCM Sicgd ici^^ dat BildniM dct ltbai|i in btlber tigaty witwlrU Mbcad, |criUI«tt mit
Sfiluld «Dd nlu, abcr Blt iioMMiklMi BMfl«^ nit 4«r Oaucferifk: f Ott» 01. Gra. Bn.
LIV.
C* In nomine sanetae et indimdnae TriniUMis. Otto diuina aaxilumte demenlia rex. Nottcrit omnium
fidelium nosirorum sagacilas tarn iircscntlura quam etiam fulurorum, I| (jualitcr nos per iiili rm nliim di-
lecti germaoi oostri Brunouis cl ucncrabilis aitbatis lk>uonis ad moaasterium sanctonuu marUruui Stepbani
Digitized by
f 4f — 94«.
45
atqac Viti quod Curbeia iioniinaUir, baimum super duas uiilas Meppiun nomiiialas, silas luxUi iluuium Eini>a
et Hbm in pflf^ kgn^MB^m ia oomitaiii Tbaringi oomiliB, eum monela et didoneo, inre perami in pro-
priiim concfs^iinn^ Jussimus (pioque inde hoc presens procpptnni conscrilii , [x-r (|uoii uolumu.s firmiler-
quc iubcmus, ut nuUus iudcx publicus io locis antediclii^ ullam insupcr cxcrccat potCiitatcm iudiciariara,
nisi prefati lcgitimas tidaocatus abbatis. Mercatom uoro oonstitaaot pubblicum in iilis ubicumque abbaii
placuerii locb» pacemquo firmisiDiam (eneant ac^gredicnles et regredkmtea et ibi manentes, «odem modo
slcuii uh nn1(*Cf*ssnri!nis' nosfris rogibus iam j)ri«^'iii .'iliis piiltliris meroalorum Inns concessuni eral. Et nt
haec uuclonlaj» nuisUa liriua ct sUihilis permancut, manu nostra iirmauimus ct aiiulo nostro insigniri iti&siiau&
Signum domta (L M.^ Ottonis iiiuictiasimi regis.
Brun cancellariua ad uicem Friduriei archicappeUani recognoui. (L. S. R.)
Diitn III. Kal. Junii, anno dominicf' incnrnationi» DCCCCXLVL iodictioiie UL reg^iante pio regO OttOOe
anno X. Aclum Frosa in doniino feliciler Amcn.
Dh 8k§Bl irt fcrtona fmtagea,
LV.
Aui itm iiltriten Kopialbucba dn Stilti Cortej,
In noniine sanctae et indiuiduac Trinilalis Olto diuina fauentc dcinenlia Rex. iSoucrii omniiim fi-
delium uostronuu tam prescntium quam futurorum indu&tria, Qualiter nos, per iateruentum dilecli fratns
iiQfitri Heinrici et ueiierabilis abbatia Bouonis, ad mooaaleriam sanctonuD martimm Stephani atqae Viti
monelum atque theloncum in loco Meppia uomiQato, sito inler aquas Emisa et Hasa, in pago Agrotingim
in comitiitu Duringi comitis, Jure permini in propriiim donauimus, iussimiis qtioquo koc praeceptum inde
consciibi, roanu nostra subtus signato et anuli nubtri inprcsstuue roburato.
Sifffiiim domni L. M 'i Odnms xfrniisstmi jvr/i".?.
Bnin caiirrllanus ad utcem tridund aidncupeUuui rcroijnoui.
Daia lli. Kal J;mii»r. anno incaraationis dominioj DCCCCXLYI. indictione III. «mio antem domni Olr
lonis X. Actum iu lulaheim.
LVI. ^^^^r-MTj Jtft^u.
J^-" In nomine sanctae rt infliuidtmf Trinitalis. Olto Doi gratia rex. Quicquid loois Pco dicMtis Hbora- -;/<'( f . ' a
liiatis regif conlulerimus, el ad pro,sentein uitam feliciter transeundam, jj et ad aetcrnam nobis profutu- .-j.ij .
Fsm neradter credimua. Proinde pro remedio animae domni ^iloris noetri Heinrid regis, et in etemosina /^(/((ti
(lonuiac i;ciiltricis noslroc Mahtliililao ct iidstri coniugisque nostrao Ai tii^idis, ceterorumque nostri debilo-
rum, ad mona.sterium iii loco Ani;ori nuncupalo, ab eadem duinina matre noslra regina in hoiHirc sanclao
Dei genilricis semperquc uirginLs Mariac sanctique Laurentii martiris constructam, tradidimiis proprielatcm
a Dioterico nobis datam. quam idem catenus habuit in locis subnotatis. In Selispura V. familias, et in
Burae I niinil. et in Oetc I. fam. el Lutten I. fam. in Dulmne etiam II fam cl in Haliilitrc 1 f. in Garlrt
I. f. in Emphfilete L f. ia Icttcnbura 1. f. iu Driootheim I. f. ia pago Lere, in comitatu licinrici comitis,
hi pago anlem Hasagpvue, in oomitaln Liutalfi, in Annike I. f. in Tnngbdm L t., in pago Agartinga« in
comitatu Sigjbcili, io Tneres H. C in Vnestereim L fl in Holniddo L f. in Auarupe L t in Laaadocpe L t
Dlgitized by Google
46
f «» — »5».
in TerMliRlic. b Aininero. In lik «( prenoniBatis pagis quicquid jd«tt vm «mnibiu •dNoentSs «ms.
Juflnnntt quoqne hoe prMan preceptam oonMribi. manu nostm liroatBm, annloqne noetro roboretnm.
Signian iomni Ottoni» (L M.) smnisfnmi regis.
Brun eancellarius ad uicem Fridurici archicapfillnni rt^r^qnoui. 'l, S. R.)
I>niH II. Idiis Jiilii, anno incamalionis DomiiU DCCCCXLVllL Aooo regoi Oltoois regis XL Indicl. 111.
Actuni iii Throtinannia, in Dei notiiinc fmaa.
Dat M%>dnMlLlC| bitr dwr ncbl wniglicb •vbilifM Ut aiidcnw* bflMkflclMa.
LVII.
Adflrlirtll aach dcM m Flwlilwtk ■•AcMhrtca OriBtMlc ■4l|c«li<ill ««■ dcn Bilittvilichar tlwycr w Mi>dc«.
C. In nominc omiiipotcnlis Dci et Mluttoris nostri Jheiiu Christi. Otto diuiiia fauontc clcmeotia rOX-
Noliiin sit (iiiiiiibns fMr lilnis m ~ins Jnni iinicMMilibiis quani futuris, Nos tradi(lLs.sc ( niiJain [[ iicncran<!np
malrunae notnine Ilelcmburhc prcdium quod nos habuimuii in uilla quae dicilur Viscbiko iure hereditano
et in idiis locis quonim nonuDB hic subier notala sonl. Iiaqne eadera nenerabiiis prescripta Hehnb. postea
adiit nostrnm scienilatcm, rogans quatenus conceclcremus stbi ut congregationcin sanclimonialium liccret
con^rc^iiti in antedicta uilla Vis^ bike. Ilane ips4im pctilionein concessimus in numinc Domini iiostri Jhesu
Christi ct pro amore sanctac Mariac omniumquc- Saiiclorum, pro rvmedioque animarum Ricpcrbti domiai
Stti et Riciiarddi ct Af>lfdebc iilii sui nec non et aliorum soomm proximonim. Bauc etiam illis concedinn»
|ii)l.r~fntfm, ul halicinit seu intir se siuc alintnl.' Mbbalissam eligendi libcram ac propriam facuIlaffTn et
ut Dulli seculari doniinio siot subieciae, cxccpto noiitro, qui earum aduocatus ac defeosor Deo auiiuenle
«sse uolumns. Predpientes eliam hibemus, ul nnthis iudex pQbficoa nequo qui^aiet ex iudiciaria potesiate
bominCS predictae aecrlesiae liberos seii colonos, litos aiit scmoa, in aliquo negocio iniustc distringere
prf>siim!it. nisi t.inlutn aduocatus loci illius. H;iec sunt predia ((uac pertinent ad supra diclam aecclesiam
Vi.scbike. in illo loco scx mansi plcui. In5u]>er etiam in kii> locis ita nominatis. Vuondrcdesa I. Vuigbaldcs -
husun 1111. mansi. Benneshuson I. mansus. Haddeshosun I. raansus. Tiadanbnson I. mnnaos. Hainanhnsna
IT tnansi Et in nliis loris ;ul rnini^feriiiTn nccclc.siof? Visibiki XXVIIII tnnnsi in p;ii,'0 Tilithi in (Nniiitatu
licrimaiuu comilis, itcnunque in pago Mcrstcn ia comilatu eiusdcm comitis Vtll. maosi, ot ia pago L.agiajjtf
VI. man5!i in comitatu Dodican. ct in pago VueslTala tn comitatn Hoinrid eomitis X. el VIII. mansi, ct in
oomitiitu ilnKluuerkcs VI. luaiisi. et in uilla quae uocatur Hramiu sliiMg II man.si, in Flahttborpe I. nansns,
in Anion Uil. mansi, et in comiiatu Vuirinhardi curtem nomine Thuliberch V. mansL
Signum dninm Otlimt^ fm-fmisKimi rfffit
Liuluijux not'in'iis ad uiri-m Hrunuuis archicap^flltiiu reco^nouil. (L. S. R.)
Data Ull, Idus Janutiiii. aiino dominicae iocaruationis DCCCC.L.I1IL ladictiooe VII. Rcgnantc pio regc
Otlooe aono XX. Actom Ibiigltibem foliciter in Domiaoi.
Du a«%adnd4c «csd iil mt Hiillla AsOi^ta.
LVIIL
C. In nominc sanclae el indiuiduae Trinitatis. Otlo Nouerint omncs fideles nostri pn sontf^s
scilicet ac fntun", |f quoliter nof» per inlrnienUim .\nALBERTI episcopi nostriquo ftdclis.^iml IIARDI.
cuidam lideli nosiro Rh^IOLT dicto quasdam nostri iuris res ia pago iiessi, in comitatu comitis qui dicitur
BERM, in h>co Uoeslnetri nancnpolo. qnioquid ibidem BBUNING comea liliosqne «inB AMAIJDNC in benefi-
cium babere uvn sont, nec non el omoo qnicqnid Olis in temporibus ad noatmm regslecn poteataiem ibi
Digitized by Gopgle
•»» — «ta.
47
pcrtiiiuit, cum curtlbas, Mancipiis, Edificiis, Pralis, Pascuis, Siiuis, Aquis Aquarunupte decursibus, Agris
cuhis el inoaltis, HoleiidiDis, Piscatk>Dibin, HoNlibiu et imnoblBbas, Ufig e( inuii« Qiiesitis ei toqai-
rendis, onuiibDsquc iure legiUiiM<pie Wl {mdlclum locum pertincnttbus, in proprictatcm . . . . Ea scilicct
ralionp, <|uatinns praescriptus pprpftualili r haLi at potestatcm teneiuii, tradendi Et ut
hoc nosliae largitionis cartuiii scrihi aaulii|U(; iiu.stri
Liutholf canceUarius ad utiem Brumms archicanceUarii recognouii et subseripsit. (L. S. R.)
Signium <fomnt (Htomt ......
Data XVI Kal DFXE.MBRIS1 AnDo dominicao incamatioDis D . . . . Addo OTTONIS seremsstmi
regni XXIIII. Actum in loco Dornpurc fclicitcr AME\.
IMt Ckutt M mitr *ard«rb«*, dM Sicgal aitar mali TwilkMMna «ciHltm md wk karwU UtchficbOT.
LIX.
In nominc saoctao et indiuiduae Trinitatis. Otto diuina ruucnte clcmcntia Impcrator augustus. Nouerit
omniani fiddinm nostronim tam praasentiun qnam futuronim || industria, qualiler oos sob optenta per-
pelue remunerationis et pro slatu impcrii nostri (]tioddam nostrae proprietatis predium in comitatu fidciis
nostri Osdagi cl in pasjo Nnrdagoe el in loco uidclicct subnotato situm, ad monaslerium sanrtae Mariac
uirginis, quod nostra genilri.\ uidcliccl Mahlhildis regina m loco qui dicitur Angcri ob mcmoriam domiui
Heinrioi regis scilicet et patris nostri constrnxit, ad migendnm et oorroboreDdom dooauinnis, eaelen iiide-
licrt qiip nominatur ....*; cum nmnibns npppntlirlis siiis, mancipiis ulriusipic spxti^, nodificiis, terris cultis
et iiicultis, quesitis ct ioqoirendis, uiis ct inuiis, pratis, pascuis, aquis aquarumquc dccursibus, exitibos et
nKlilibttfi, molendinis, mobfltbos scilioct et imoobiiibns. uel quicquid oiOilatis eiinde haberi potnerit, ad
ooiistr. ad utilitalcm ramulorum iiiibi Dco sanctaque Maria uirgino senilentilim* prouisor monasterii el
congregatimns sine ulliiis contradiclione tencat ctpos^idcat, et quatuor mansiis, quas domina nostra uidelicct
Mabtliildis regina cum nostra conibciitia cum curtibus, locis omoibusquc appcndiciis suis scilicet acdificiis,
maneipHs ntriusque sexus, dnas in Drodmuuie sitas, III. in Dninide. Uil. in Lenglere, ad pr^dictnm raoha«
sterium donauit, sul) Ipso impt rll d iiore uolcntfs ut prr fiitura sccula sine ullius contradiclionc perma-
neanl. Et ul hec nostrae impcrialis auctoritas firmiorem obtincat uigorcm et a cunctis sanctac Dci aeccle-
siac fidciibus nostris mclios credatnr et diligentius cooseroetur, banc cariam conscribi et anuU nostri im-
pressione s^ari ioaBiimis» qnam ot propria mann snbtus firraauiiDUB.
Siguum domini Ottonis (L. M.) magni et inuictissimi Impmiori» auguiti.
Liudolfus notarius ad uicem UuillHiebm archicappeUani recognoui.
DaLi XVI. Kal. Aug. anno dominico incamationis DCCCCLXM. iQdiotione VIQI. aoDO uero aare-
nissioii regis Oltonis Actum felicitcr Amea.
Dw m^cdracaie srane md «ofctoriicll«ie Siegel leigt dic rarwiit» idMiifc HUdH dci Rctci»f mil iltHtm Mintil
brkleidct, oit den Feldberrnilab und rui(h>jprrl, d«a Kwpf nit dsidl Mm» bcdccfcl} dwvbcr im IhMNMCt
i)U» Inp. Auf. — i Dic Cbarlc Ut «ebr be»cbjidigt.
LX.
Ci In noniDe sanetae et indinidaae Triatetis. OUo diuina fanente clemeiriia Iraperalor aiqjusloa. Nouerft
oominm fidelium iMMlromm pnteienttum «ciUoel ae Aitaronuii indnslria: || QmUter quaedan venerabilis
*} Die Sleilr, wo dcr Nama geitandca bat, iat (aiM aaralwrl; dia iiaaicn AabcbriA dcr Crluudc abcr IwiMt: Dc carta Bc>
Miii pcftlaenti sd Aogifiiii.
Dlgitlzed by Google
iB
S7S — fT«.
abbalisiia Ilcfordensi (nic) tnonaslcrii notuiae Irama, nobu scripla Hlutbouuici rcgis, de quodam mcrcalo
cmn omnaM» tnde «x^ndi oMbus, id est nioiieia, tdoiwo, vel fpnoquid ad pabiiciiDi uideltir pertinere
mcrcaUim, in loco Adonhusa nominato, afTcrcris, nostramque dtlcctam coniugem nomine ADELHEIDAM,
liaec cadcm scripta nos nuslri praecepto eius interoontu praefato monasterio renouari prccabatur. Nos
ucro pro animae nostrae rcrocdio et aetema rcmuncratione, more antecessorum nostrorum regum uel
imperalorom fadientee, eiusqne interoeasiom oonsenlientea, memoratac aecclcsiae HerolSordeosi eiuBque
al)bati<s,af Imma praedictae pcr fulura surrfdrnlium tempora, in loco supf^iti-? nominalo, potestatem
nun solum mercationiii constitueudum, scd etinm ad eiusdem praelil>atac abbatissae baano nostro
inqieriaK exigendmn, paccmque oronibiis quaerentibas. raercatom ac redeuntibos facieudum eoaoeaBioiim.
Et ut h;uM' noMtrae auctoritatis prorceptum cunclae ganctae Dei accclesiae iiliis nostrisqoe perpetoo Terius
crfdatur tidi iibu^i. nc firmum stjibileque permaneat, mana oMtra sabtos propria firmanlmnsr amili^ie MMtai
iinpressiuuf couMgiUari iussimu!).
Signum donm OUonis (L. M.^ sereiussitni hnpr. Aug.
V^t^^ini» «aneeOmW ad vieem BoAefH ardaa^pdbmi neogntnd.
DaU) V. ID. APR. Anno incarnationiji Domini DCCCCLXX.niI. Indictione IL ikmu» refp domm Ononb
XXXim. Imperii eius XUL Actum Vualbeob.
Dai Sicscl iit farinno gegaogcn.
Ex «alMM ■Mmnef^pta, ia ainaAil aot, ok. iMqit. «d SdhMMii muiIh,
In nomine Baoclae el indiuiduae Trinitatift. Otto diuina biaente clumentia Imperator augustus. Nonerit
nn-i>inrn iidclium nostrorum fam pracsenlium ipinm rt futurrinim Induslria, qnalitcr Folcrnarns Pathr-ibur-
iieiiais eccleiiiae uenerabilis episcopus, el Hmma SchildecensLS ecclosiac uencrabilis abbatissa, nostram
rogaoere seremtatem, ul illis ooncederemiM coaeambiam qnoddam in locis sibi commodis ihcere. Noeoero
quia pic rogabant, dignum duximiis uoluntati illorum consentirc. Praedicta uero abbatissa quoddam prae-
dinm in comitatu Rcgcnuucrclii comitis et in pau;o Niehcrseo et in uilla Sarramanninhuscn , cum omnibtis
appeudiciis suis, mancipiis utrius(]ue sexus, terris cultis et incullis, pratis, siluis, aquis aquariunque dccur-
s3mi8, qncailis et inqairendis, exitibos et redilibas, ad haee sex eqoas, praolOmlo epncopo et anae ecele-
siac per manum aduocati »ui Lutbcrti in porpctunni proprietatcm donauil et concessit. E contra nulmn
episcopus simililer per manum nduocali sui XUiderici abbalisisae el suae ecdesiae concessit quantam deci
malionis habiiisset in sao fpi^rupaln, uidelioet in oclo oillb hiriascemodi nuncupatis, SchOdeoe, Alden
Schildece, Buri;.;bike, Pauenhasen, Lutbrcctcshuscn, Sclihuscit, Kdishusen, Gcrinctorp. et omnia quae ad
curtcs oiusilcm ahbnlissao et onrum sanctimonialium [ifrtiiijjfre uidfnlur, ad stiutn dominiiim et suac fcHc-
siae in perpetuara proprictatein donauit, concessit et largitur, et eo umorc, ut Ubcram tnde habcal potc-
statem dandi, uendendt, ooramutandi, uel quieqaid aibi libuorit ladendi. Et ut hoc a sanctae Dd eocleaiae
liJflibiis nastrisquf luflius crfd.iiiir, pracsens pracceptum oonscril» inseimuB anali(|ue nostri impresMone
si^llan, ftianuquc pr()|)ria subtus firmauimus.
Sisnium domm OUoms ht^peratoris augusti.
Vuillegitii» emeeOarnu ad tneem Ra^berti ardua^eSami nolam.
Dato Xm. KaL Haii, mmo dominicae incamBtionis DCCCCLXXnil. Indiciione U. anno neco donnt
OtlMiis Begni XIIL bnperii VL Aclan Quldelingebttrij.
Digitized by Google
•T4. M
LXIl.
Am iam illMln CprtcyicWii Kophlhidbt.
Iii \ominf> snnclnc Pt indiuiduae TrinitaU.s. Olto (liuiiia fauente clemcnlia Impprator AiifiTisfn«;. Con-
ucnit nostrao impcriali celsitudini, ut petiliones fidelium nostrorum, ha« praccipue quas pro ecclesiarum
<ilri oommissarum atilbatibi» sug»erunt, ad effectam perdaAiinus, quando hoo ad praesentem nitam pro-
spero pertgondani Ot ad futuram beatiludinem promerendam proruturum liquido credimus. Vnde noneril
omniinn fitlelinm nostronmi indiistria. quia adiens excell*'nliam no>^tn ciilniini* Liudulfus abbas uenerabilis
nouae (^urbeyac rogauit ut eidem monasicrio concodcremus talem lihertatem, qualem a palre nostro
coimponrtoro augnsto ceterisqoo antecoflsoribas nostris regfboB uel iiDperatoribos acoepisse dinoseltar. Cxum
petitioni asscnsum prebentes, interuentu matrLs nostrae Adalheide, in supradicto monasterio fratribus Dco seruieiH
libus eiusquc marliribus Stcphano atque Vito, omncs oonccssiones quae anterionim regum uel imperalorum
tcmporibu^ habucrunt, concessimus nostraquc auctoritate renoaauimus, praecipuc ut polestatem babcaul iotcr
>e cum Mceasitas neQerit abbaiem eligendi, et ut a uullo episcopo de dominicalfliua mansis oiasdem noBarterii
decimae exipxinlur, neque n rninitihu'; ex qualibet iudieiaria poleslate coloni eonim et liti ad iusticiam facicn-
dam aliquo banno constringanlur, Scd coram aduocalis ciusdcm mooastcrii iusticiam facere coguotur, sicut
anteriorum regom od tmperatoniro tcmporibus prefato loco «nicesaiun fiasse canclt» fidolibus nostais liquido
patet. Et ut haec nostrau rnnouationis ac firmationis anctoritas firmior stabilicH-que conctM perpetim crcdatur,
hanc cartam inde scribi manu(]uc propria noslra subtus roboralam anuli ooslri unpreasuMio huaimas insigiiiri.
Siffnum domni Otlonis iniiicliiisimi Imperatnrix niigiisli. fM.)
V^uilligisus cancellarius uice Hopberti archicappeUam subsa-ip^.
Data V. Kal. Jnnii anno dcimnio^ iBearnatioDia DGGCCLXXHIP. IndiGL X. anno regni domni Oiionis
XnL Imporii autem V. Aetum iUlera in Dei norotoe feliciter Amen.
LXIII.
Aat ^Mt Vinllicfc Sslik^BmlaM^icbM AMli««.
Borchardus Dei gratia Sancte Magdebuii^onsis Ecclesie Archiepiscopus. Vnincrsis ad quos prcsens
Fcriptum perucnirc contingcrit, Salutem in Domino sempiternam. Ex relationc fideli quorundam nobis
iimotuil, quod quidam Episcopi ac alii, forsan pruptcr crrorem ijinorancic, ^c de iiiribus ac pcrtincnliis
coiusdam cennbii dicti Bruchurst. Monasteriensis dyooesas. ad se tamen minnne qiectantibus, intromitlnnt,
in noslram ct Ecclesie nostre, ad quam dirta iur;i el pnrlinenlie spect;irc no.sctintur, iniuriam et iacturam.
Quarc tam presentibus quaro futuris pcr prescntis scripti tcstimonium volumus ease noluro, Qood inclito
reoordatioois domini OUonis Imperatoris Aogusti reoepimos, nidimns ac tenemns et habemas Kteras snper
dicto CenoblOf non cancellalas. iinti aliolilas, sed onini su.^ipicione carenles, in hec verba.
Jn nomine sancte et indmidue Triuilatis. Ollo diuin» nntii f»ip'vn!or Augustus. Cum noslrum esse
sciamus, quorumcunquc fidclium nostrurum honesti^ obsc({uii petitiuuibus, scd maxime cum de diuinis
rebus ob animanim remodia gorondis, a qmbas quam noslra sappJicetur serenitas, assensam prabere eqnnm
ac cr)nf!i::iium esst! censemus. Indc cuiictorum fideliiim nostroniin tani prcsi ntinm qnnm et futuronim
compcrial industria, Quia vir venerabilis Adalbcrtus, saocle Magdeburgensis Ecclcsic Arcbicpiscopu», nostram
adiit Mxrenitatera, qnoddam ferens precepium. cnios auctoritato piissimas gonitor noster Imperaior Angastns
(j iKibiiim quoddam Sanctimonialium Hurchurst nuncupatum, duarum Christi ancillarum, fterlhc atqiic
llatliwiijo. primo labore Dei seniirio rnnstructum . ct ab ipso iam primordio rid fin^li-ni Archiepiscopi
Mugdeburgensis ca raliune subsidiuin uiundiburdiu ditatuui, (juo per singulos annos decem solidi illuc inde
peraolaantor, in sui tutaminis eonduserit deTensioae, roigitans quoqno iam dictus Ardnq)is€o|ras» vt idem
CoA. difl. iwt. WatlU. 7
Digitized by Google
80
»T4 — ffsa.
prcccpliiin Maieslatis noslrc aactorital« firmarctur. Cuius nos petiiiont bcnignc conspnticnlcs , cadcm scriptu
renonaaimi», et idem Vonasieriam cum omnibm apertinentm eias in noslrum eiiam oondaaimue mondi-
banliiim, nirn vtiiiis(|nt' snxiis mnncipiis, cdificiis. tcrris. ciiltis ct incnltis, |n;ills, piiscuis, siliiis. aqiiis
«quamniquc Uccursibus, muleiidiiiis, mobilibus el tnmobilibus, viis ct iniiiis, c.xitibus ct rcdilibus, qiiosilis
et inqiiirendis, el cum onutibus ad hoc iure pertinentibus. lode prccipiratpg iiibcmus, vt nec eiusdem
toci Kpi.sco{ius, nisi prccaiu abbatisse, idcin nionaj^erium, saoctuniiniiilcs schindas. cappellas dedicaodas
v»>l ftiiim rif»ricos ad {^radns prnmnnondi w. i:i;.'rcdi prcsumat. nec Jiult v pnMiciis m l cNnctor, scu qitisli-
bcl iudiciaric putcstatis, illaruni scniis vrl laluriH aliquam iiiiuriam \ol distnclionein inrerrc, aut vquos
tollere, fireda inde exigere vel maasiones poscere, vel aciionis vUiua rationem, niiN coram fllius Cenobii
adnocato. ipiisi]iiain racero prosumat vol potcslatem habeal. Iiisupor otiam arhilrium illis concessimiis,
abbatLssas intor so cli^ondi. scilicot quam diu ox supradicUiriiin Christi ancillaruin i^onerc aliqua ibidcin
tali dii^iia oflicio reporiatur, coiumuni scnsu eligantur. Pobt uutcm liuius gcneris derccluiu, dc cclcris. !>i
qua probabilis ad oand(;m di^nitaiem fuerit. licenier abbalissa conslituatur, Scd nnJla omnino illie liat
eloctio, nLsi sub iam tlicti M;ip;tlclnirf;ensi«! Arcliiopiscopi coniiiuonlia. Kt vl lioc nostrc ronoiiationis nc de-
fcoiiioniii auctorilas firmior slabiliurquL' cunclis pcrbeauiter crcdatur, bauc cartam iusiiimuii cuwcribi, auu-
lique mMtri inf)ros.sione signaiaiii |iropria manu sublus flfmaairaus. Dalam Illlt" Kal. Jnlii, Anno Domiai
DCCCr.o.LX.XIIII. ct Actiim Magd. Id Doi nmnine Amon.
Cntn i^^iliir r(nnl)iuiTi ef ini-a ipsiiis prefala, vt li(piido apparct ex promissis, ad quo ntiam confir-
maUo aposlolice sedis, .sicut ni aliis priuiiogiis Magd. £cclc!»ic rcparaudis accossit. ad noa cl Ecclc^iam
Magd. speeiare noaeantar, Rogamos et liortamur vniuersue in filio Dei palris. quateMis ob apostolice sedn
et Ecclrsir Mn;.d. rnifTonliam nos sinant porftiii ;ihs(|tin perttirlirilionc inribus anlediciis. In qiiorum oiiam
posscssioiic haclcuus dicta Magd. Ecclcsiia fui^sc dinoscitur pascilica ct quicla. Datutu Magd. Anou Uoiuiiii
M*. CGG^. X* m KaL Aprilis.
• ' t
LXIV.
E nucpl. Hcaiclcrl.
In nomino sanctae et indiuiduae Tiinilatis. nito (linin;» prfniidt nto cleinenlin Roinannnim Imporator
augiuttus. Noucrint omnos lidolcs nostri prcsonlos s(;ilicct ct fuluri, ipiod iios in Uci noniiiic ct dilecti^-
mae noslrae coniugis Theuphanu rogalu, latom potestalem donanimus Si^burgae et alib sanetis monialibas
in HcrbenbroSce Deo sentieotibus, ul nullus comes aut comitis uicariiis oarom lilos lihcros uol soruos
siipia dicUirum saiictiinoninlium in publieo mallo aut iii alin coiiimuni eolloipiio diiiidicet sine baiino con-
}<lnn^at, scd ciusdom munastciii aduocatus ot cungregationis cvindc sm propriu iudicio reuat ct sccundum
qualilatem r^iminis dihtdicet Concessirous cUam prcdiclis sanclimoniaKlMis cx impcriali maicstaic per
priuilc^il litiiiis munilioncm licentiain cligeiuli iiitor so r\!t!>;itissntn Doi seruicio aplain ipsistpn» ;til reLn ndnm
iduncuni, cl aduocatum qaemcunquo utilcni fcccrinl. Et ut hacc i)o.<4ra inipcrialis auctorilatis coacc^io
finna pemianoat, inssinuM hoc priuilcgium oonscribi ei anali Dostri iroproasioDe munin.
Dala VIL Id. NonemlMr. amu» doraiiiicae iDcamatiaiiis DCCCCLXXVL Indietione llll. aono nero rt^
toni Ottoms XV. bnperii VUIL Acumt Aroila.
LXV.
In nnmino sanctao ot indiutduac Trinilntis. Otlo diiiina fauontc clcmcnlia imper.iior augustus. Omni-
bus christiaiiac lidci rcligiosis culioribus ac rogiac ct imporinlis cxccOenliae majjnitudii|nem fidc Ucbita
•) W«U tUMfet Mi.
Digitized by Gopgle
61
iurn honorantibus astantibus el futuris ailhibiu bcripli pcr suLiccliuncm pateat, quaiitcr nos ct liddcm
nostrum Liudolfum uiddioet Gorbmensis ecclesi^ ahbatem coodeeuil qnoddani concainbiuin de praedw
noslris ob locomm oporttHitlateDi krter nos rao l)i ili^ i^itur pmcfatus Liuclulfus %ea(.>nibili<« .ibbas ex
ralioiK» <unr aliliaiiiic por maiium aduocnli sni Liiiiiolii duas marcas Mcginrichosdorf ct Mimilcvu tlirlas.
in i^agu l(a.sso^ovuc cl in cumitalu ijigcfridi comitii» aiias cuin oumibus rcbus illuc rito pertincnlibu^, in
roandpiiB ulHusque «exus, aediJidis, areis, agris, pratis, campis, poseuis, siluis, caiicUflque aliis appeodicitt
quc dici possuiil, nubis ob nostram pclitioiicm nniiitcr in pruprium atquc ad intcgriim a suo iure ct ecclc-
Mn<> siiac, quod vulo placcal nostro inde agcndum, rcd(>^il. R conint autcm in rocompcnsationc huius
traditiuuLs abliati pracdiclo ct ccclcsio sibi commissc dc portiono noslrao propriclatis pcr manum aduocali
nostri Liutgcri (b.-dimus quicquid visi siimtis habcrG in ulllis Bndincvcldon, Brungcringbtison, Lellibedli,
1\(>lioii, Curbcclii. el in Hnlriiclmsnn tlictis in pai:(> XiIilIii»rso ('l in comit;itii A.sichonis comilis sitis cum
oinnibus vtcnsilibuis illuc iurc aspicicnlibus, in muiicipiis vtriusque svxus, aoditiciis, arois, agris, prattii,
campis, pascuis, siluis, aqois, conclisquo alits pcrtinentiis qiif dici adlioc aliqoomodo aut nominari poasunl,
atqne hoc a nosiro iur*' in i ri lesiac superius dictac ct abbalis antcfati Ltudulll successorunique iUina pote-
stalcm pcrpclualitrr ibi slandum oinninu rcdcgimus, ct impcriali dominatiunc ad iiit('L;nim Iradidimus, sod
quia pracscri(itus ubbas noslrac votum pctitionis scifucndu huuc mutuu intcr nos faciaia cuintuutatiuncm
coroprobaiiil» id propier soam diloctionem «diccimas. vt ipse sniqoe saeoeasores m pr^Attis deinoeps lods
ipiictcm linbr-ant, nti[iu> ut nulliis conus vcl iiidicinna pcrsntia hnnr tr,inrjiiiililatcm iiiolarc prrsiiinnt hoc
nostri impcrii prcccplo iirmilcr intcnlicimus. Ut autem huius coiicambii vtiiiuque facti tradiliu por futura
dohinc lcmpora siabilior habeatur, boc nostrae dominatiom» pmeceptum inde oonscriptom dgilK noslri m<-
pressione signare ivssimns manaquc propria vl infra oidetur corroborauimus.
Siiitiiun (lonim Ollonis imiclimmi (L M.) imi>ernturis auyuHti.
Jlilflibijldus episrojnis et catire/larius nd uiretn ruil/igisi nrrfiifnpellnni rerogiinui.
Diila XVII. Kal. Oct. Anno dominicc incarnaliunis DCCCOIAW. iiidictioae Vil. Aono uero ngM secundi
Otlonis X.\. Iinp('rii autcm XIII. Aclum Vualahuson fclicilcr amcn.
Das «lurch ilctdiiuliguns itr Clurte *crdorl>enc Mnnogramiii itt daMclba wi« in der Urkuade fiir Herfurd foa ekeo
divcB J«hfi», — Voa dMt u%tdrMkUo trvnM Si«s«l i*t sar tiD BmcihrflidL iiwi|.
LXVI.
tn nominc sanciac et indimdnae Triniiaiis. Otto Impcratur Aiignstna. Si enlm libeitililalis nostme
miincrf Ifiris l)cu dicatis . . . confcriinvis , cl ad mnrtalom uilam tcmporalilcr tran.scimdam . cf nd
actcrnam prouiereiijidam crcdimus liquidu profulurum. Qua proptcr noucrit omiiium &dclium nostrorum
prcsenliiim scilicel ac futuroram solterlia, quaKicr nos pro rcmedio animae nostrae, interucRtu ditcciae
conlcclalis noslrac Tlioi^iihanu, (|iinsdam rcs a Ltidlhuvvico rc},'c monastcriu Ilcriuonlcnsi in honorcm
saiiclac Dci };ciiittici,s pcrpcluac uir^inis Mariae conslruclu et sanclao Pusinnac, quac ibi inlc.^ro loncliir
cdiporc, duos si'ilicet curles Oucranbcrh et Lindvuinesthorp , in pagu Angcrcsgauuuc cl in comitatir)
«itas, in usum sanctimonialium Deo ibidem famulantiam dAtos, noslrae aocioritatis scriptis rcnouarc nos et
rniilirtnarc, conlinrnlf"^ scilicct XX.\. iiiansns firm nmnrijiiiv iitritiisque scxus, trrri.^ ciilfis ct inrultis, prntis,
piiscuis, ircis, acditiciis, qu(;sitis ct iaquircndis, siluis quoquc, pi^icalioiubus , ct ciiUbus ct rcditibus, ct
omnibus quae io prefalb lods ad regium ius Ludlhauuid pcrtuiere itidebantar, Ea sdlicel ratione, ut per-
pclualiter in omm sanctimonialiam m praediclo manentium loco «ine cuiasquan) oootradictione teneantur,
•) IRcr !■ OrVul ck« LB^ fBr dan Hm«a il«a Gnttn.
7«
Digitized by Google
5S
— »BS.
neioini in bcneficium praostandae. Ncc non eliam ipsius traditionem in arbitrio electionis ilidcm rcnouamus
et eonfirmumis, dantes SBneiinionidibiJS saDetaeqoe ecdestee, sub qua ipsae regulariter uittant, eKgendi
intcr »e abbalissam polostati>m, cum quaclibct cnrum dominatus iura mortc mulaucrit. Illud ctiiim a
pracdiclo rcgc datum roboramus atquc sanciraus, ut nulla iuriditiaria persona in his quae eadom ecclesia
cuntincrc uidcalur, ud exactor, ucl publicas iudox cau«as agcre, uei frcda exigerc, seu ad maiuiiones
nd ad qniodlibet niiniBlerittin ootDpeHere, nisi aduocatus quem enisdeiD lod degerit abbatissa, quia boroi-
nes sub tutcla eiusdcni ccclcsiac rntTiscumque cnnrlitinni'; ngfntr's nh omni qund nobis dcbcbalur si^ruilio
prorsus absoluimu». data aduocaium constiiuendi potcstatc. Et ul hec nostrac coufirfDalioQiii ac iradiiiouii»
•notorilas finDa in fiitanmi stabitisquc periDMUMt, hanc cartam noeln iasMone coDscr^Mam «tquc sigoalwn
maDU propria snbtos finDBnimiia.
Siginim dkmni OttDmu (L H.) inmctitimi impentori» tngiuii,
BUd^oUbut canetBmiug tt ^iteopn» wiee UttUUgin ardiiei^dlani notaui.
Dala autcm Idus Octobris anno dominicac incamattoms DCCCCLXXX. indiclionc TIL amiO nero regm
secMMlt Ottonis XX. imperii autem XUI. actum Brocsalio io Domino felidler AHEN.
Dt* aufgctirxjckte (;ro$»e krfi^nirmipc Sipgcl icist 'la» »nrwjrt« sclicndc Bil(ini<< dc* K.iL<crf in hilbcr Figur, Rrlrvntf iB
dcr rcditeQ Btai eiata S\ab, in der linlLco dcn llcirhMprcl b«Ilcad; ntit dcr Unucbrift: f Ullo Inp. Aug.
In nomine sanctae ct indiuiduac TrinitattK. Otto diutna fauente dementia Imperator Augnstus. Si
sacerdotum nc ?!Pruonim Dei petitionibus qua.s nobis pro suis ncccssitatibus in«inti:iitnfHnt attrcm arcoinmo-
damus el ea^ ad cffcctum ducimus, iion solum impcrialcm cxcrccmus morcm, uerum i-tiaiii ud aclcniao
retribuCionift praemia promerenda boc nobn profutairam esae iiquido eredioniik Quapropler onuiiom fide»
lium nostrorum prarsrntitim utdplioct rt ftilurorum cnpioscnt inthistrin , qualitcr fidfjlis noster Gisalharius
MagatbburgeQsis sccuudus ct ucnerabilis urchiepiscopus, ncc non ct ucncraudus abbas VuereDbrabtus mo-
nasteiii VuN^biensis, adimmt oelsitudiDem nostram, poslnJaotes ut pcr oomcm abbaliam antedicto abbati
H nobis ooMesBMD aduocatos illi pro moDBsternriis ulffitatk causa disponere ex noslra permitterefur aucio-
rilatc. Quomm miiniiabili et iustae petitioni a$sen.<>um prapbfnic?; . i-onc<'.«simus proprictatcs monasterii
quod in Yucrdina situm csl por aduocatos quos ipso clcgcrit cx hoc pracseiiti auctoritatis pracccpto sta-
tuere et ordioare, et ne qnaeqnam iudiciaria dignitas aut potestas ds im'usle obsislere uDo modo praesu-
inat. Si autcm aliquis de aduocalLs inulilitfr rc.s moDastcrii tractaucrit ct aliis ailutuatis locuin ciiaruare
noluerit, et ad imperialem digniUUiem ia lon^m traclando peruenerit, non lioluju in illius dcrcclu occurri-
mus, ucrum etiam noslrae digdlalis gratiam perdoffB non dubitot El ut baee ncetrae auGtoritalis largitio
cunctii> rctru tcmporibus ucrius n onnclis fiddibus credatur, maim propria subUia cam firmauimns et annnfi
nofltri impreBsioDc fflgoari iassinuis.
Signum domni Ottonis srrrnis.^iitni et tmfpii Imperatoris Augusti.
Hildibaldus episcopus et caHceUnrius uice Vuilligisi arrhicnpeUani notaui.
Data VI. Kal. Haji, anno dominicac incarnationis DCCCCIJCXXIII nniio ucro re^ dcmni OttODis XXV.
imperii autcm XV. iiidicliooc XL AcUim Romae ia Dci aomiuo lclicitcr Ameo.
LXVM.
Bb StemcUi nMfi. 2M. crH. id Scbalnlt komL
iis — m.
63
LXVIII.
C. In nominc sancte el indiuie ffnr} Tnnitntis. Olfn dinina faiipnfe clempntia Impcrator aii?ri«:f»^ Omnium
fidcUum Dostrorum prcscnlium scilicct alquc ruluruiuin |j pic deuocioni pate<it, quoinodo Liuduifus Corbc-
ieosis aecdeatiM) aenerabilis abbas per fidetem snum legatiun Aeilberbtom nomtne nobis eonqneslna esl,
qiifji! prf(loc*'s<nres sui clusdcm ccclcsiae uiflolirrt abbnlcs- prr nriilci^oiitinni ppnliiliNscnt qiirindnm prr-
Goplioucm quam Uludouuicus quoudam rei pr^futo monaslcho dcdil, in qua conlinebatur, qualitcr ipse
llhulomiiciis rex ad moaasierinm iam dictom in honore sancli Stopbani protomariyris ') consecratara tia-
didit qnendam locum Ponlchurg nominalum ol onmem decnnacionem in pago Ammeri in cpiscopnlu Adal-
da;;i Rrrmpn<;is coi li siao ai (Mcpiscrtpi j^ilam, ct sua prccoplionc tradlliom^in ipsani conOrmanit. pro rci
firmitatc pcciit nosiram colsitudincm, ut nos omnem rcm quam pr^fatus rex pr^cepliunc sua prclibalo
Boonaslerio tradidit, de nono eidem ecdesiae traderemus. Noa uero ^ petiekmcm dOectae contcdalis noslrae
Theophanu uidelicel consoilis irn])crii iiDstri, el intcnicnlum fideliuin nostrorum UuiIIiju;isi scilicct Mogontine
sedis archiepiscopi ct Gisilharii Magadeburgensis ueaerabilis sccundi archiepiscopi, piam petidunem pr^fati
abbalis Liuduifi benigne soscipientes , nostrae dominationis et preccptionis auctoritate prfacriptam locmn
Ponieboig ttocatum omncmquc decimaiioni ni in pp^dicto pago Anintcri silam, sicttt pr^atns rex Hhidonai'
cus prfccpto suo donauit, frnrliflif nc conlirmautt , denuo ac iiouilcr donamus , tradimns nfqiic ronfirmamii':,
et omoibus regia et iinpcriaU potcncia, ae aUam controuenuaro pr^falo abbati suisque succcssoribus in
predido looo et decunacione fodant, omouio interdidmas. E( nt haec noslrae d<Mialioois tradicio ac con-
finnaiCib per futura tempomm cuiTicuIa a cunctis iidclibus firmior habeator, Imc nostre magnitudinis pre-
ccptum indc conscriptiim sigilli nostri inpressione stgoare iussimns, manoqnn nostra nt infra uidelnr
corroborauimus.
Siynum domni Otfonis inidelwM (L M.) imperatoris augttsti.
MitdiMdut ejptKep^ H eane^ariua uiee UtdUigiti areUet^eBtmi reeognm.
Datn W K:il Julii Anno dominicc incamBtionH DCCCCLXXXIII. Indictione XL Anno uero r^i 80-
Cirodi Ottonis .\XV. Impcrii aulem XV. Actum Ucrone felicilcr ame\.
Di« Clitru« wtd mit dcndbcn iacbeiaodcrv it» MttBogmMn, Ut tehr budiiiiist} Jctiterat {iekht jedoob dc* NoMi|r)iii>
mm ««* 111» Bar id «c friiiiwr. — Ou 8It|tl Irt ««ticrctt cciaDgeD.
LXIX.
C* In nomine sanctae et indiuiduae Trinilatis. Oiio diuina fauente dementia rex. Omnium fideliam
nostrorura lam praescntium qtinm et ruturoruni pi;ic ileuolioni pnterit, fiiinmnfto nir uenerabilis || Thietma-
rus Corbeicnsis aecclesiac abbas noslris obtutibus praeseolauit praeceptuin domni geDtloris nostri beatae
memoriaia Ottonis imperatoris angasti, in qoo conlinebatnr, qualiter ipsc quendam locam POntcbarg nomi-
nalom n rcge IHudouuico traditnm ad praclibatam ecclesiam in honure sancli Stephani protomnrtiri!> con-
sorrafMm, omncmqtic flerimacionem in pago .\nimeri dicfo ct in cpisropalu Adaldagt Brctnensis ecclesiao
arctiiepisco{>i .siiaiii, ab eodcm rcgc illuc condouatam, sua praeceptionc a nouo concessit ac confirmauit.
Pro rei laroen flrmitate petiit celsitudinem nostram, ut noa denuo pra^rti ttffs traditioaem ac fienitoris
nnsfri rnnfirmntionem praeccptione noslra confirroarcinu? rnins vcro pcfitioncm, pro nmorc ili! "i t !• ^c-
nitricis no»trao Tbeuphanu videlicct imperalricis aii^istac , ct intcrucntionc fidelis noiitri Yviiligisi Moguntiuae
sedk uenerabifis ari^cpisco[)i , bcnigne suscipiento. pracscriptum locnm PonCelnirg vocataim omnemqne
decioiaciooem in |»raedicio pa^ Ammeri sitam, sicut praefotus rex BhidouaicaB aniea praecqito suo do-
Dlgitized by Google
tST — iSt.
Dauil, tradidit ac coiiCrmauil, ct poi>tca .superuis iam diclus gniiiior noster bonac commcinoralioni& OUo
impeniior aufpislns nouitcr pcr suam pravceptionoin domuit ac corrofaoramt, noa bae nostrae dominalionis
cl pnu'C<'|>tiot)i.s iihiiIin n,") auctorilJit»' a<i praediclam CnrliiMi iiscin fcclosiam doniimns. trniliiiiii-. atiine cf»n-
firmamii». l'ndc ct rv^ia onmibuii maiuribus et uiinohbu^ linnitcr interdicimiis potcntia, ut pracnominato
abbati Tliictmaro 6deti nostro aut snis BiiecMsoribus nu!lam ki pracdiclo loco Ponteburg nuncupato et
decimacionc snpra scriptn ( otitroiicrsiain faciimt, ri nostroo pietatis rcpo com (lcsidi^cnt. Kt
vl h'r ni><ttf' i!(Mt;i't'i)ii> li;iili'i(i ;ii* < iiii(lrni;i!io por fiiltira l<'ifipnruni curriculn riinclis fidclibns firmitor ha-
lH'Utiir. \n>€ uoblrae nia^nitudinis pracccpluin indc conscnptnm bi^illi iioistri impres^ioiie tujsiiOre iuixsimus
manuqiic pr(»[)ria ot inrra videtur corroboranimna.
Signtm domai Oltenis (L M.) ^oriosisaimi rtgis.
mfdibabius episeopus et ctmceBariut viee UuiSigiiii arduepiseofi m9ffno«i.
D.ilr) VI Kal. Junii. Annn '!nnt!nic'<; in' nrnatiiini^^ DCCCCLXXXVII. Indiclioae Vf. Anno Wltem leftii
Otloni» r<'gnaiilis qiiarto Actiini t>rl»cia ielicitcr. .\uicn.
VoD dcm Sirgrl iil dur rta BnlcbMuck crkaltca*
LXX.
0. Iit nouiinc sanctac cl indiuiduae Triuitalis. Otlo diuina faucnte cicmcntia rcx: Omnibus Gdclibus
ntiitlris pracscnlibus scilieet atqtio futnris noium esse oolimnis quenKKlo quaedam nobilis|tmatrona Berbla
noniinata in (jiiodnMi r ociinbio Buryliiirst diclo a rundamcnto cncpit Jipdificarc accclc^iani in honoro sancli
Nicomodis uiurtiris consccralam, el illuc onmia predia sua sibi iustc inliercdaia cum coiucnsu et compro-
batione coh^edimi soorvm oondonauit Pro rei tamcn firroilale prcfatam aeocl<»iam cora omnibus appen'
dic& suls, nc ab inuidi8 aiicili alirpiid indc possit. in ius et luitioncm bonac mcmoriae aui iiostn Ottonis
inipcn»lori< iiidclii"»'! aiifjusti Iradidit. dcprccaiis illius t:raliani. ut ifini dicta apcclc.sia ct omnin illtu- ali
ca tradilu iii inuiidcburdium «ianctc ^agadaburj^cusiii accclcsiac pcr ciu^ prcceptiuDcm ct priuilcgium dona-
rentnr. llle antom eins uottnn benigne suscipiens. eandem aecdesiam cnm omtiibus Hluc traditis ucl do-
oandis, Ma^uadaburgcnsi <^ccloiac siii prccc(»li auctorilato subiiigauit ct conflrmauit. Iva srilici^t rationc ut
fxxh cius patrocinio pcrpctim consistat, ct arcbit-piscopus parlbenopolitanus , (|uaiido opus ciicncrit, abba-
lissuin ct aduocaUim ibi cuRStitnnt. at<p)<> a prcfato monaslerio censns dccero solidoriim, sicut cadcm nia-
Irona staUiit ac lieri ru^niiii , prnptcr subicciioncm ad suam ccdesiam quotaanis pcrsoluatiir. Scd cum
poat mortcm suprnsrriiili; ni^rliiai' intcr liliain ciiis I5i>rfhridaui ct (idi lrtn noslrntn Gisnlbarium . pr(>libale
iirbis partlicnopolitanc .sccunduin arcbicpiscopum, ahcrcalio ijucdain iiiuj^na oborirclur de pr^iis quae
i|)»a rcclcsiae a sc coostruct^ tradidit, eo usque cxcreoii eadem oontentio, quod finiri non potoit, vm in
no.stra ])r^ntia. Nos autcm fidclium noslrorum Uuilligisi uidclicct .Mogoiilini arcliicpiscopi, (>t Ilclharii
Podi'rbiiinncnsis («piscopi pium coiusiliura, ali(»runi<|uc (|uani pliirium rectas siiasi(»ncs sc(juentcs, iit lis
uborta dissoiucrctur ct Uci scriiitium non deficcrct in pirfato luonasterio, iioslra rcgia potcstatc fcciiuus
inier eos reoonciliationcm ulriinque comprobatam, ila ut archicpisoopos iam dictus Gisalbarius, ob noslnim
uoliiiu ct iiissiiin coinpiobarct, (piod cad.-nt Rcrihcid n ninnn aduocati ciiis Uuii;inauiii pro rcconcilialione
suscipcrct omncm hcreditalcm sui patris Liulbci ti iii sua ucstitura scmjier tcncndam. El u contra ut san>
ctimoniales prcscripti monaslerii ad Dei i<enniiiicm pr^bendam detnccps habeant, per suam manum ipsa,
filiis ehis Bornhardo ct Thiiringp conaenlionlibiis, pro nnstro uoto ct iussu in ccclcsiac ius ad integrum
diniillctct nc reiMcnt niiictam propriclatcm iiitrici cins Bercni-adi pcrpftimliKT tcnmdam, cxcrptn imo
Ioc(» <pii diciiur C.urni, (picm ip.sa cuuccdcnlc arcliicpisco|)o ct cius adiiocato lam diclo Uuigmanno, ciim
d(H;cni mamis ei fiuniUis, pro stabilitnte rcconcilialionis seropor possidendam acccpit Ibc itaque reoon-
dlialionc utriroque comprobaia el fitcta, ipshis et filiomm suorum rogatu, atque pr^diciis fidelibus noatris
Digitized by Google
tBff — f 91.
55
rtiitliiciso arrhiopiscnpo f»( Rothario opisropft rctrn^sqtK' pcrplnrim^s intcrcodonlibns, quae in erclpsino ins
pro reconciliatidnc (lorcliquit, nos nouitcr iiostra aucinrilatc »d eandcm ^cclcsiam donauiiuu», ct no indc
ab aliqiiB persQDB ioiiida, qnod a nobis illuc dooatum est sen ab aliis tradituni siue donaUim , oiiiqaani
(liuclli possit , finr nostrn prrTrittintu; ronfirmauimus , oi ii siipor nostro rci^io iiissu omninu intr^idirimtis,
lU nultus (iux ucl coinos aut rc-giujs cxaclor sca alia (ju^libcl iudiciaria (jorsunu niagiia siuo pania in agcn-
dia rebos ipsius ccctc^ic aul pradiB ffloc traditus aliquam dehinc potestatani excrccat, nisi satnmmodo po-
tC8tatiuii.s aduocalus ab archiopi!»copo Ma-:a(iaburgon.si soper ideni nonastcriuiii constitHtttS. Bl ut haee
iinstr.ie (loii.ttioiiis triiditio ol cnnfirmatio pn^^scnti ac futuro tcmporc firm:i st.i!jitisi|ii(' porm;incat, hnc prt!-
(>i>[)iuin indc conscripUim Mgilli nostn iu)prc:$:jiouc sii^oaii iussimu^ nianu(|uc prupria ul uilra uidctur cur-
roborauimns.
Sifiuum domui OUoms (L. IL) ^oriositaimi reyis.
Uililihtihlus epfsrnpus el cnuceUarius uicc L'uilli<jisi arriiiepisroj» rerr,ijnn>n\
Data V. Idus Fcb. Anno domiiiic^ incamationis DCCCCLXXXVIItl. Indictionc 11. Anoo aulem terlii
Ottonb r^nanlis sexto. Actum Aruite feliciter amen.
Dai ■ur):cdrnrkie Sircrl in^t <i.i< vorwirti Mknd* BfHtbiU 4w Kaai|t vit Knaat SMplw uoi BwdiHplilp
wtd der UtMchrift: Oit» Di (iraiia Hex.
LXXI.
Nadi dMh ((grawirlig ia l>ri*ttlM<ila iMfliMlliclMB, Orf|inab.
C« In nomine sanotae et indioiduae Triniiaii«. Otto diiiina fanente ctcmcnlia rex. Noium .<;it omnium ||
fidcliiim noslrorttm pracscntium srilii rl rf ruluniruni intfiistriao . qtiomodo sanctimonialcs dc loco Halcllia
nominato ad nu.s ucucrunl, nostrts oitiuiibiis prcnionstranics prcccptum predccessoris nostri Amolfi rc|p8,
in qno continebatur, qualiter ip!>e, rogutu Frideuui. prirnc einsdera monasterii abbatLs.sc, ({uc hoc in ho-
norc sanctorum martyruro Goniclii et Cypriani cuin soa liccntia a rundamooto construxit, sua(|uc hcrcdilate
ditauil, preraliim nionastoriiim ciim onini pnMlio nh ipsa ct aliis rclii;iosis pcrsonLs illur tradilo snh suc
iniuiuuilatis rcgiuiii tuitioncni su-scopil, ul sanctiinonialihiis Dfo ibi scruieulibuij, qiiando opii» et u.sus ovc-
gcrit, inter se eligcndi abbatissam, sua pr^ceptione eonccssit, et aduocatum super homines et loea eius^
dcin monastcrii. (|uom ipsc roniproliatirrinf . a rfi^ifiiis vrl itnprratoribus coii-^titnfiidum siinul contlonatiit.
scd (|uia contcotio qu^dam ialcr cmi cl Duodoncm 3Iiiuicru(}uurden!>cm epii>cupum, qui lioc su^ potestali
usnrpatiit, de elcetione abbttiMSf et aduocati constilutioDe oborta cst, r<^uerunt nostram o^twdfaiem, st
huic discidio nostrn auctoritalo fincm rucercmus. Quanim petitionibus, ob iiitcrucnlum iidclis noslri Ever-
}»cri Colonirnsis ccctc.sio vpnoral>ilis arrhir|*isriipi, alioniuMpio, Dcreiibaitli ducis ct Eitborli cointtis, celc-
roruiuquc lidclium perpluriuni consultu, obteniperantes , sccundum eleutionem ct comprobatioflcm earum,
commutti eoBsilio fidelinm nostrorum, archiepiscoporum et episcoporum, sapicntomque laioorum, abbatas-
sam Godrsdiu nominalain, cis dt^dinius, nostiaipir innnii in iii^osentin oniiiium abbaliam ci procuraiidam
cnnimcndauimus, ct adiiocatuni iuxtu uotum iltaruin Vui^niannutn nominc super huinincs et locii superius
uiiu dicti munastcrii rcgcndum constituimiis, et hac noslm pn;ccpiionc elccltuncm ct omnta ab anteccsso-
ribus nostris rcjj^s vei imperatoribus aut ab aliis rcli|^iosis illuc tnidila cunfirmaBmS) pi^cipietites firraiter \
rr^ia potcstatr, ttt nulliis cas dcliinr iii ali^piilnis ri lios itnpii^^tara prcsumnl El hoc Vt uerius credBlur,
hoc prcccptum indc c(M)»cnptum manu(|uc no.stra iiriuatuiu sugillo oostru »ignarc iu^mus.
Sijinum Domivi Ottonis (L M.) ^orioaitmm regio.
^dibuliius rjmcopus et ^otieMarius uice CuiUiyisi arckiepiscopi recngnouL
1>nta VIII. Kal. Febrnarii, .\nno dominico incaniationis DCCCCXCUL iodictiOQe VI* Aono autcm tertft
Oltonis rcgnanlis dcciroo. Actum Irolmanaie feliciler aiucn.
Dm Siccri i«t aatMM.
Dlgitized by Google
5«
LXXII.
C* nonime sniciae el mdiiiMluae TrinitatM. OtU» diuiin Ikneiite deracQtta rex. Si ecdesias Dei
nMtra rt><:a!i potciitia sublimare oonannir» hoc procul dobio e( ad praesentis || nosiri rcgni staium , eC ad
Hpiw l)r:itiliuliiii>- prncininm nnbis profuturum forf» croflimus. n»i;ii»rnp!pr nmnihi?'; {iflnlibus nostris pmp-
scnlibus st-iiicct alquc luturi.s notuin Gfest' volumus, quomodo nos cuin coiisiiio Hildibaldi Uuonnacicnsis
ecdesi^ honorandi pr^sulis ac Bemhardi ducis alJoniniqtte fidelium nofitromm, nota et pelitiones domn^
Iinmc Ileriuortcnsis nionastcrii rn iKTiiliilis iildialiss.ic ciincUicqnc con^rcg;itinnis snnrtne Mari.ie sibi com-
missac scqucntcs, nostra rcgia auctoritatc trcs ecclcsias ia pagis Bur&ibaat et Scopingon nominatis, in
uillis quoquc Rciiii, Yuadiringua et Stochhetm constnictas» cnm omnibos rehua et decimacionibus 'suis a
lliadoauico imperatore ob ranDedium anim^ stiat» ad pr^tum Hcriuurtcnsi; monastcrium traditas, cidem
monaslcrio morc nntcccssorum nostromm rmilirm.imiK, ro t<»norc ut inm dirl.-i domna Iniina abbatissa
onuiesque in codcm honorc silii succcdenlcs cuin prcdictis ccclcsiasUcis rcbus aliis<iue onuiibus a regibus
et impefatoribus pcr pi-rccpti paginam illac traditb Kberam dehinc poieslatem lubeaRt enra suis nuntttris
eode^aBtico ordine disponcre atque gnbcrnarc, rcmota amninm hominiim conlradictionc. Insupcr sub
cadcin corroboralione concluilinius ({uicquid a relijj;iosis ot Doum timcntibus pcrsonis ad sncpo iam dictum
moiiaslcrium Ucriuurtcnj»ti in pracscnti Iraditum cst ucl in futuro tradcndum cril. Hi ul haec noslrae
re^^e donationis eorroboralio ab liac hora u anlea firma et inooiiuulsa pormaneal, baiic oostrae dmaina-
linnis ( Diinrm.itioru ni indo oonscriplam stg^ nostri irapressionc signaro iussiraas maooqne propiia nt inln
uidclur corioborauimus.
Siiiiium domni Ottonis (L. gli)rinsissimi regis.
Utldtbaldus qHscojius rt canceliarim uice UuHligisi arMepiscopi recognoui.
Daia VI. Id. Jul. Anno dotniiiicae iocanialioDis DCCCCXCV. Indictione YUL Anao aulem tertii Ollonia
regnantis XIL Actum Bodfeldon fefidler.
Itei 8l«|d i« «litiUiM.
IJLXIIL
C. In nomine sanctac ct indiiiiduae Trinitatts. Otto diuina fauente deraenlia rex. Si piis pctitionibus
liddiura nostromm maxhne quas pro ccclcsiis sibi conunissis auribus nofltfis infuderint || ben^pmra pre-
bm'rimus auditnm, hnc pronil (hibio et ad prcsciilis nostri rcgiii statiim, ct nd rtrrnc hratitudinis prcmium
nobis profuturum forc crcdinius. Undc omiiium fidclium nostrurum tam prcscntium quam et futuroruia
DOQeril aolleTs induatiia, qnia adiens exoellentiam nostri cnlroinii Dietmaras abbas uenerabilis none Cor-
beiae, rogauit ut eidem monaslcrio conccdcremus talcm lihcrtalctn, qaalero ab auo gcnitorcque noslru
npc imn rt rctcris coimperatoribus uel rcgibus no*» prcmlentibus acccpissc dinoscilur. Cuius pclilinni
a.sseiisuin prcbcntcs, intcrucntu lidclium nostrcjrum, L iiiiliisi Mogontiacciisis ccclcsic ucucrabilis ardiicpiscopi.
ac lliidibaidi Vvormadensis ecclesif episcopi honorabilis, in snpradicto moiiasterio fratribuB Deo seraienli-
bus ciasquc martiribus Stephano alque Vilo , nirmcs rnnrf ssinncs ipra^ anlpriornm rep;iim vcl impcratorum
tcniporibus habuenmt, concessimn» nostraquc auctoritatc icnovauimus, prccipuc vt potestatem habcanl,
ciim necessilas veneril, abbatom elegondi. ot vt a nullo cpiscopo de domimcafibas raanais ehisdero mona-
^rii dcciinc oxigantur, neqiie a coinilc vcl cx qiialibct indiciaria potcstatc goloni eorum el liti ad iusli-
dain fadcndam aliquo banno coasti-ingantur , S' d coram aduomlis ciiisdrni innrtiistcrii iu.sticiam fnccre
uogiintur, sicut anlcriorum rcgum vcl impcratorum tcmporibus prcfato toco conccssum fuissc , cuaclis lidelibus
mKitris liqmdo paleL Bl vl hac noslrp renouBtioms ac confinnadonis anctoritas finmbr siabiliorqne cuncltt
Digrtized by Google
«•9 >-t*6S.
87
pcrpetim crcdaiur, hanc carUun macribt, manuqac prc^ria nostra subtas roboralaia, anuii nostri imprcs-
siono iussimus insigniri.
Sigmm <Iomw* CMir«fM> {L M.) glorwsi$nm£ fqtc.
MMtddu» episeopu» et eanotUariuM uies Uv^igiii arMepiteepi teeegmam.
DaUi III. Kal. .\ug. aiino dominic-ao incarnatioiiis DCCCCXGV. iodict VDL Aimo «cro leilii OUooiB
regpantis .\II. Actum in Gandcrctibcm feliciier ameN.
Dm Sicfcl itt TwlaMa |(|Mipa.
LXXIV'.
C. In nominc sanctac ct indiuiduac Triniiatii>. Otto scruus apostolorum Romanorom Impcrator augustus.
Omnhnn fideliam oostrormn lam pf«Mntium|}qaara ei fntaroram noueril umaenitBs, quod nos interuenta
oc" i)L'ti(ionc ncpjw^' iipn('r;il)i!is al>hiilissc, Miiginuiiardo ncistro ucnerabili capollano (leilimiis dnos munsos
regalcs in uilla Luttcrun in pago Ycntsgoi dicta, in borguuanlio quoquc Dalehcm atque comitatu Ucricldt
oomitts sitoii, Quos scilicet cum ommbus eorum ulilitatibus, arets sdKcet, aediliciis. lerris cullis et incultis^
agris, praiLs, campis. pascob, silais, uenationibus, aquis aquanimue decnrsibue, mdendinis, uiis, inniis;
cxitibus siuc rcditibus, IJim qnacsilis qunm inquircntlis. sihi in propritim tradidimus, eo tcnnrc tit idcm
Maginuuardus, qui nostram ul propriam diligit uitani, dc cadem proprictato modis onuiibus quicquid uo-
Inerit fociat, M secundum suum odle diq>onat. Et ut haee Intdilio firmior remaiMnl, Iwnc paginara
manu roboraiam propria, ul oeroitar infinias, s^jpto mMln» «ifnari precepiuMS.
Signum dmni Ottom» (L M.) eaetari» augtati
Uit •chraalen letlcroea Ri«Ma ift eiii Blaiii«|al niefciiifl, «ddiM olUieelShr einen Zoll im Dorchmeucr hit, nad auf
der einen Scitc eioea Kopf ■tlt dw Hmii^rift: Aiuca RmU} aoT 4er aodera aber dte IniMchrill: Oddo Ipcrator
In nominc domini nostri Jr-qi Chtisli. [[ Postiilamns nolum ficri cuncti.s Gdclibus eorumque successo-
rihus in postcrum alFuturis, quod quidam libcr homo Adalbcrtus nomine qnoddam allodium suum uidclicet
scptuagiota iugera ct II. cum domo et citrle in Bedelinkthorp, coUaudanle hcrcdc suo Hainizoiic, ncc oon
Twdicooe et Aeiooe, in proprium tradidit sancio Johanni Baptisle ciusquo rcgulari familic Schildecensis
cenobii, eo pact^) ut ci cotidic una cotidiann prcbonda unius sanctimonialis tn loco siipradicfo dcsoruicntis
dotiu', et in singulis anois, preter diniidiam marcam ttmc ad mantis solutam, tres solidi ci pcrsoluantur.
Iraditb exacta est eonsensn iosti heredis sui, ut dfetam est, sub domna GEVA abhaliafla nptndiclt
loci, ct aduocato Rcginaldo, atquc ut in omnc tcmpus stabilLs permancat, consolldata est regis banno.
Hniiis fraditioiiis tcstcs sunt fideles. Oodcscalciis. Rcinberlns Joh.innes Remingus el Meinzo preabileri. et
Geruldu» diacunus. ct Rothicrus acolitus. HalioLgerus. Walbcrtus. Bruno. Liuzico. Rcthicnu>. iaici.
V«B ciMa 8le|cl tci|t ikli i«iM 8fae.
LXXVI.
C* lii Qomine sandae el indhnduae Trinitatts. Ileinricus diuina faucnto clcmcntia rex. Si aeoclesiitt Dei
no«;lra rcgali potenlin suMimarc conamur. hnc pronil [[ (liibio »?l ad prosciilis nostri re;;ni slatiim pt
aetcmac bcatitudinis prcmiuiu nobk profulurum csstt credimus. Qua propter oimiibus lidciibus iioslriit
presenlibaB aeilioel alqno faMris aotam ewe «ohimas, qnoinodo mmi per inlenniitiiin diloclp ooniiigia
Cod. Mti. Um. WmiM. 8
Digitized by Google
8S
nostr^ et rcgin^ Canigund^ , una cum consilio Uuilligi^i Mogontiarr>nsis aecclesiae archiepiscopi bonorandi,
ae Bcrenliardi duck allonimque fideKnm nofitronim, aota et {ictitiones domof tiodesdbhii Heriftirdenns
uianaslerii uenerabilis iil>l):)tissae cuncl^qnc c()n^rc<;nti(iiiis saaetae Hariae sihi commissae sequcntcs, nostra
r<*j?»a flnrtorilnlp^ tros nccclcsias in pagis Dui-sibant et Scopinj^nn noniinatis, in uilli» quO(|ue Hrcini , Uiiatii-
riiigus ct Stuchhcim couHduclas, cuiu oninihus rchus cl Ucciiuationibus suis a lUuduuuico impcratore ob
remedium animae soao ad prefatnm Herirurlcnie monasferium tradHin, eidem monaslerio more anleeesso-
nun nosiioniiu cnnlirTnMtmis, co tcnorc iit iani (?irt t (Inmna riod('s«lliu abbalLssa omiicsque in •■<t(lcni hn-
nore sibi siicccdciUcs cum prcdiclis aecclesiasticis rcbus nliisque omnibus a rcj|;ibus et impcratoribus pcr
preccpii |)ii^iiiam illuc Iraditis liberam debinc pntestatem habcant cnm snis minislriB aeedcaiaslieo ordine
dlsponcrc atquc gubernarc. n-nioia omnium homiimm conlradiciiono. Insdpcr «aib oadcm oorroboralione
conchidimiis (|ni<'iiiitd a rcliuiftsi- t>t Oodin tlim iilllni-. pciNftnis ad >i pc iiini diclum moiiastcriiiin llcririir
tensti in presciili traditum csl ucl in liiluro tradcnduni crit. bt ut hacc noslnic rc^iae dunulionis corro-
bontio ab bac hora in anlea firma el inconuidsa pcnnancat, hanc noBlne doaunationis confirmationem
ude conscrqiiam sigiiDi noelri inpresaione aignare iussimus manuque propria ut iofn uidelur oorrobonuimua.
Sifiiiinn dnmni ffeinriri M.) rfiji^ iiiuii-tissiini
JujilbrrluH canrellarius uicr Uuiiityi^i m i lui nji-Uinii rrrnrj.
Dala II. Id. Aug. Aouo doniiuicao incaruatioiiis MU. IndicU XV. Auno ucro domoi UeiDrict regis L
Aclom Aroiidi.
Dwi •iifB(4nidrt« KtpH hH nm «ligffiilkiit Hrct ak«r imicIi Im« M 4*r Vrikiwdfi» ««4 «il «ir «m% imm «•rtwra
' tmwtpm. El fCijSt KiMiis. siiicnd aur «inrm StuhU uhoe L«hM, ab«r inif rin«m Politcr bcdeckt, dn n 4ca
8i»l«n dc* Konii^ «wei dieke, r.ast kiicrirurmige Wulile tiitde|. Du Ilaupt d«« K:ini|;« i«t ntit eincr Bachen Krun»
berlrrlt ; >riiir lliitulr licii li iiiir|;rln.!>rii ; in ilt r rci lili n lnll rr rincn kiirj. n, in riii l)o|>|i,'lk rcitr ;;ri n(lii;l' n ZcptiT,
in der liolbca cine Kn^cl mil tiaeta Krcute (dcn fictcbMpfcJ). Von d«r UnucbriA i*t. nucb m 1c*co; HciiuiciHM
D a lis. t>
LXXVU,
In nomine sanctae et indiuiduae TriniiaUs. Heimicns dininn rnucnte dementia re\. Nntum sit omnihus
fidclibus noslris proscntilins scilicet ot futiiris, fpialifcr ucnenibilis abba<5 nomine Hosjil 1) nnstram adiit
exccUcatuuu, supplicilcr orans ui nusira inagniiica muoiGcentia prospiceremuj» luoiiaslcriu cui prestdere
uMlereior, qood est oonslnieiam «uper fluuium Vaisen in toco qui didtur noua Corbeia in honorem Dci
e( sandi protomartyris Stepbani, nl(i et stuidi Viti marlyris preliosa pignon serutti nesciiiitnr. r.niiis petiliooi
ratiunabih proplcr flitiiniim amorcm ct iicueralioncm bcatorum raarlyniTn fii^sensiim prt^bcntes, hf»s apic*"*
sercaitatis nostrac circa ipsum roonH.stcrium licri iussimus, pcr quos deccniimus aU|ue iubeuius, ul nullus
iudex pubficuB ud quilibet ex iudiciaria potestale, nisi sdne illinB iod prouisor e( aduocatus predieii mo-
Bastcrii in ct clfsins aut loca ucl agros scii rcliquas posscssioncs prcfati mnnastcrii, quas modcrno tcmporc
iuste et rationabilitcr poasidcre uklelur, in quibuslibet eptscopiis, pagis ucl tcrnloriis, uel quicquid ibidem
propter diubum aniorem et iHios sancti lod uenentioocm ooUatom fuerit, ad causas atidiendas uei freda
ex^enda aot in:iii>i(tiic!i ucl paraias facicndas aut fidoiussOTes toUcndos. aut ullas reddibiiioncs uel illicitas
occasionos rrqnii-cndiis, ;nil Iiofninc?: ip<.iu<: monnstcrii tnm inscnnos <|iiani ct scruos ncl latos iiiiuslc di-
stringendos, ullo unupiam lcmpore iiigrcdi au(h<at, iicl ca qiic supni mcmorala sunt pcmliis evigerc ant
exnctiiare presoroal. aed Uceat ibidem Deo fanmlantibas, sub noetne immunitaiis tnitione quielo ordine
Wnere nc residcrc, (|ualinus mchus illos dclcctct omni Icinpnrc pro ntibis cl (■(iiiin;;<' nf».slra alipic slabili-
tatc totluH rt>}j;ni a Dco nobis cullnli, doiutni misericordiara nltentius e.\orarc. Insupcr otiam dcciuias uel
decimales ^cclcsiiis in quibusquc episcopiis 'ila teneant alque dlsponant, sicut aub anlKesaoribus nostris
ngibu» uidelicet «rt nnpenloribns (enen per preccpta uisi suut alque dispooere. Episoopis uero quibua
Digitized by Gopgle
«•ta — fl*«3.
seriiitiuTn el mansionalica debent lempore circuilus sui, sccuodum scripla stia fiingulLs nnnis pcrsoiuanl.
Et ut hacc auctoritas conces«uoni$ atque confiraiationis noslrae fimiior habcatur, ct pcr futura tcmpora a
eunelia fidelibna aaoctac Dci ^cclcsiae nostrisquc prcsentibus ct futuris melius credalur atqoe diligBnlaaS
ooasemetur, manu propria subter eam firmauimus ct sigilli nostri inpressioue assignari iossiaMU.
Signum domni Tldnriri (L. M. rff)i'< inuir/i-^sitni.
hjjilhfrlus rann-llariuii uice IJuiUiijiJii arcluciijtellaiii lecogn.
DuUi VIIII. Kal. Scpt Anno dominicac incarnatioiiis illl. liKlictione .\V. Anno ucro domni Ueiarici
regjs I. Actam Noaioina^
Vm dem •urgedniditCB Siccci iit xwsr eio crniirr Theil dc* ganicn VioraDgei abgebroelm, docfa iit die Fipir im
KM$»t wif «*•«■ «tebcfcM, ail ciocm Polttcr bcdccktco Slabie mImihI, dca K<i|»r ait ciaer nicdrifmi Itfwiic ba-
Mkt^ 4ic H>ii4c iMcii «■rgdMilPMi ud lA dar liakm dM BddiMpM hallMd (di« ndNc lil gncMMhdh «il «b.
fcbradca) aadi dcadidl n Mhaa.
LXXVIIL
Aui Jecn Kopialbocbe de* Dnmitint lu Paderbora.
la nomine sanclac ct indiuiduac Irinitatis. llcinricus diuina iaucntc clcmcntia rcx. Noturo sit omni-
bns Sddibus noetris presenllbos scilicet ot fiitaris, 4|aaliter aos ineeoifio Puderbunieoais eceleBif niserabiE
Condulcnlrs, pclicionique noslri fidelis Rolhiuii iicncrabilis cpiscopi, (|ui eidem scdi modo preesse nidctur.
ot oporUiit aniiucnles , in subplcmcntutn iam dicle ccdc8i| iu ius cunccdimus cl pcr hoc regalc pn ccpium
Gorroboramus forestum quod iocipit do Lulhera llumino <i tendit per Osuig ct Sioidi usquc ia uiarn qu^i
ducit ad Horobuscn, et de hominibus predicli episcopi lam libcris quam et seniis nuPa iudiciaim polestale
cotistringf*ridis . nWi rnrnTn nthtocalo tpiem ipse cpiscopus clegeril, nostra omniuinqtir noslroruiii 8ucccs.so-
■ ruiu et oouiium mortalium contradictiooe rciuuta. Kl ut liacc conlirmatio stabtlior cunctis pcrmaneat
temporibiis, hanc paginam manu propria corroboraaimns et sigilli noslri impressione iasigniri precepimiK.
Stgntm domai Sehuiei (L M.) regit inmvHssimi.
^l^btftm «onneeUaniu mee WiWgi» ar^eapdUud reeogMm.
Data XVII. Kal. 0( tohr. auoo incamalioms dooiiniGae M».!!*. Indictimie L aaMi oero domni E re-
giianlis L AGtom Bochbardon.
LXXIX.
C« In nomine sanctac et indiuiduac Triuitatis. Ilciuricus supcma fuucnte ctcmcntia rcx. Si locum dtuino
cullai mandpatum ^eque subiUuieo cum ornatu et corroboratioaam paginis coaeremaUim resUwrare, ||
oriiare ct ilerum sublimarc uidcbimiir, scimns rt ccrti sumiis, id non sinlttni Intido hiiiii.uin pnnfirandum,
ucrum eliam diuina oiercedo remuncraudum. Cuuclis igitur aecclcsiac Dci fidclibus ooslrisquc astanlibus
et succedentibu» compertum fore aolumiis, quod de inceodiu Paterbrttnnensis aecdesiae ntmium condolen-
tos, precepia aniecessorum no^trDiuin et oblatiooes iltleliuin nH^murato scdi hac prcccptati pagina rcnoua-
mus ilcrunu|uc confirmamus, dc <|uibus uniiin csl ilc cpi.scop;ifiis statu , di lilnc de tuitiono atque mundi-
burdiu ciusdcm aecclcsiac, ct dc omni proprictatc ad candcm acccicsiam pcrtiucnli, et dc cius hominibus
tam Bberis qoam ct scnds nalla hididBria peRsona ooostrii^ieadis, niM ooram aduocalo. qoam ipse episco>
pus elcgeril. ln.^^tiinT rciKHiiitmis cl roiidrinamus iriin hnliil.ic soili ((jinitatus supcr pn^os Palcrga, Agi^
Tbreueresga, Auga. iSorchtfcld . datos pro decimis nuu^ Corbci^ ad monasteriam perliocDlibus, cl dc pru-
prietate cieiieoram, si quts sine Iwrode Ubiran dnetft, «idem aeedeBiae coBcessa, et de tribus mansiii in
Tuisborcg et In Trataiaiuua, el de fciresto quod incipit da Delbna flumioe el lendft per Ardeimam et 8i-
8»
Digitized by Google
M — t«t4k
oedi usque in uiam quae ducil ad Herisi. Hacc igitor omnia quao sapra scripto iiabenUir, et qu^ ilia
dia tenere et poBddere aidelNilar qamdo comtNiBia fait, cepe nominatf wdi iMeitMfaaMmi in ins pro-
prictarium donamus cl fimiissiina Iradiliono restauramus, Ea scilicet serie, ut dumnus Retharius memoralae
aoilis ucncrabilLs antistcs onmcs({uc sui succossorcs uniuersa quf ad episcopium aliqua legali datione per-
tinent, sccuritcr obtiocunt nostra otnnium((uc no.-^trorum successonun et dnmiuni mortalium contradictione
remota. Et ut haee rcnouatlo ct confimiaiio stahilior cunctis pennaaeat tempoitbos, hanc paginam mami
pmpria roboramus et sigilli noslri inprcssionc iiLsiguiri precciMaillS.
Siijiium tliijnni flinnrici X. M.' rcji^ iwiirtissitni
Kijilhrrtiis. caitcvUariuA uice LutllnjiM an-lHcajicllaui rccog .
Data 1111. >'on. April. Aono dominicae incamatioQis Ulll. lodictionc L Aqqo uero domni iicinrici re-
I. Aotam Qoidiiingaburc.
Da« %tnt%e, dea auf dcni Tlirooe ■ilicndcn Kunig darttelt«nde Sirgel itt der Urkuode aeilwarti •urgedrockt. — - Ast
iiuiMnua Raiide dw Clwrt* <Ubt sit ichr ftwcrt «bcr }9ii|M«r ScliriA: 0«c Doa cst icgcDdan aiii CMHDtt*
LXXX.
C> In nomine aandf et indiuidnf Trinitalig. Heinrieaa dioma faucntc clcmcnlia rcx. Omnium sanclo Dei
aecclcsiac nosfronimquc fidclium prri^rnriiim ar fiiliirorum compcriat || uniucrsilas, Quulitcr doinii;i Fredc-
nma ueDerabili.s abbatissa eiusque mrur Immu coiniiis.sa Gcronc comilc adiuuantc conslrucsorunl quoddam
raonflaterram ad iionoreitt sanct^ Dci gcnitriciB ct pcrpciuc uirginis Maric dedtcatam, ad qnod omnem be-
rcditatem, hoc est Keminetail, H^gen, Bari.:;i, Tundiriun, Olhcre, hcc sunl in Tilithi, Uarstim in Auga,
Rothc in Uuikanaucldc, Bardcnuuic, Holmannessun , 1'uitlhorp, Brillingi, Biangibudibiirg, Adduncslhorp,
Hathcrbiki, Bodanhuson, Sulhcrburg, in Bardaiigu, Cluniki. in Drcuani, Uuigmaimesburstal, Bcnncdcsthorp,
in Hoaidi, Uuidlla, Unalderridi, Kokorbilti, in Heibnga, Hulana, Ann, Selila, in Hogtrunga, Hepatidi. Siid-
gns, cunctaque caram hic prf iv morata prcdia gralissiina uoluntalc tradldertint . quc ucro sila sunt in
comiiata fiernhardi ducis, tmdc noslram regalem aggrestif maic»laicm, supliccs rogaueruot, ut ipeum mo-
nasteriam m nostri ttandibaidio soseiperemas, falisqae liberiatis ac logis primatam eonoederemas, qwdem
Gandeshcim. Quitilinburg, Heriuurti lenerc uidcntur. Quod nos politionc Thcodrid Mimidonenais cpi.scopi
fccis.se, omniiim noscat imiucrsiln»! fidclium. Ad hcc statuimus ut in prcfatf» ,ilv!)ali<s<» sitoiiiio sororts comi-
tissf polcstatc prcdiclum monastcrium ct abbacia noslro pcrsistat cooccssu dicbus uitc caruni, post obilum
nero Qti«rum(|ue earum ad oostrum pobficam eadem abbacia ius in perpetnom pertfaieat. InsDper autem
uoliitnus iit nulla maior sinc minor rf 'pii iio>Iri |M^r>oiia in cadem abbacia placittim faccrc anl aliqnam
sibi molestiam infcrrc ucl publicam funccionem cxcrccrc, nisi aduocatus abbatiss^ saactarumquo mooialium.
Hoc etiam nosira rcgali auctoritate eidem conoedinras abbacif, Qt saiictf -raoniales eiasdem monasterii ab-
balissa defuncia licendam habeaol eligcndi aUam ad hoc idoneaoL Et ut haius nosirf aaetonUiiis prc>
ccpium firmias cmni tempore perseaeret, hano pagioam manu propria ndwranles, s^o noetro iuasiBnis
in.signiri.
S^nui» domta Uanrici (L. .M.) reijis inuictissimi.
J^'tfsrAf« (XMieettirAfC viet Uu0igiti «rtkieafftUam notauL
Data niL Non. Neiiembr. Anno donotidof incanationis ILIUI. Indiocione H. Aum oero domai Beio^
rid n. reips Hl. Adam Hag^ddrarc.
Dic Charic Ui *thr beuhadigt, Md MOi SlesA VM tia Bmdiitiick iibric, auf waldiciii iedccli dcr Kepier in dcr ncb«
teo ILiDd dei Konlg» oocb •chf dcutSefa nt crtcsaffa. — Dto hb Orijjioatc icndiwaAdcM Aoscbc de*
fdmc itt nu dtm G«r««(r*MlMn KDpidbDBhi •■tSBd. -
Digitized by Google
If •< —
61
LXZXI.
*!' Johaones episcopus scruus seruorum Dci. Dilccto filiu Hatario Putcrbruncnsi ucacrabili
epieoopo smBqne «icoesMiribiM Ib perpctinini. SacKwancla apostolica sedca dtun maCcme pietays et regi-.
minis uniucrsali'; in prrlosiis Chri!>ti optinct officium corrohnrnlidnis doctrino pf riurlfirttntis impcndcre in-
cessaoter eisdcra dcbcl suifiragium. Quocirca tue postulationi, karissime fili, in conccdcndo tibi toeque
•odia ecdcsif aposUdice audoritatis prtdleiipor et fibenti luiimo anhuimoB ct gratissiroa «nbni indnlgentin
ooiicedimns. Ita enim caput gaudere poterit, si membra intefra stabOito robore sc iKiljn-c scnscrii.
tur iit ab anliquis sancte Pntcrbrunncnsis ecclcsic scdcs, cui Dco auclorc prc<iiiii's. funilata ac rebus
diucrsi gencris dotata est, ut quc booorum uirorum ac Gdelium Christi coUaiioiic actenus copiis diuitiarum
poesesaonumque accreaiaee nisa esl, ita eam perpetao apostolici inris preeopto libi toisqne soocesBoribns
in perpettnim nirinrrc tlcrcrniirm';. Sirilrnio a prniioruni incursiono , dnlo cl dircplionc tuta (pifciirinpio
prcdicla ecclesia inimo scdcs cpi.<icopalis posscdisse aclonus uidctur, uvl quecumquc aojuircre iidclium
Cbristi coUaiione acquirere potucrit, id es( mcos, posscssioncs, onrtes, dMCeses diooesensiiKnqae territorin
sibi perlinentia. Itcm domos. castella, afpvs, iiineta,.flmnina, tacns cum omnibus que in cis fiuot instm-
mcnlis. seruos etiaiu et ancillas. itPmf|iio colono<!, cpnsiis simi rcdiltis. aut ctiam pr-nsiiines. kta oiiinia et
sicut supru dictum est quorumcumque posscssioncm predicta ccclesia habere uisa est aul uidebitur, aucto-
ritate apostolica eidem coofinnannis e( oorroboramos, e( in pcrpetnnm nalere deocmimos, ut noNa do-
lenlia aul iiigcnio ab ca subripianiur aiit alicncntur. Itcm dcccrnimus bcati PETRI a{io.<itoIi auctoritalc, ut
nulla ordinatio ibi episcopalis existat, id esl nullus con.sccrctur cpi.sco{)U8 in predicta ecclesia, ui$i eleclionc
filiorum eiusdem ecdesie approbatus. Si quis autcm insanus aut presumlor rcs ciusdcm ecclesi^ dcna-
stando aut diripiendo itcmquc niinocndo oontra hoc noslrc auctoritatis priuilcgium ucnirc tctnlaueril aut
obscninre dr*;pf\Pnl , nisi cDriiliL;!!.! riurnda l . . . e rcsipucril, c.vconimnnii^atlnni siiliiaccrU anatheoiatie
uiiiculo inuodatus. nialedictiouc etcrna damoatus sil et cum reprobis pocnis subiaccat perpctuis.
f BENR V.\LETE.
Datiim ct scriptiim pcr manus Petri abbatis et cancdlurii sacri palalii in mensc Decembrio indictioDC
(|uarta, Anno Deo propilio domni Johannis XVIII. papf lerlio.
Dm Sics^ bl «rkmo |f CMnm.
LXXXIf.
C* h nomine sanctae e( indbiduae Trinilalis. Heinrieiis dioina ordinante pronidentta rex. DioinBe pie-
tatis clcmentia || ifuae Nos ad culmcn rcgiae maic«tatis perduxit, ad hoc uoluit rcgnare, ut ^cclcsiarum
ordini firmaodo atqnc rorroborando .siibucniamus. His autoiii niaxiuic locis, quac ab anlcccssorlhus noslris
roi^ibus imperatonbus liiiidala, s<>d iatn pcccalis CJiigenlibas |>yne uidcbaiUiir annullata. Quaproptcr oiiiiiium
fideiium ooslraram prcscntium scilicet ac roturonim iodnstriae notum ease volumns, qualitor Nbe dioini
aimnts inslinctn, pro rcmodio animac Nostrae sm prircntiim riostronim, Ncc non ct lerrii Ottoni'; honao
memoriae imperatoris, dilectcque coniugis nostre CVMGViM)AE rcginac intcrueolo, alqoe Meginvverc sauctae
Podrcbronnensis ^cclesiae venerabilis epLscopi rogatu, sibi sanctacque soae fodesine a Karolo magno im-
penitore olim fundaUti-, noslris vcro lcinporibus inccndium passac, in honorc enim sanctac Dci genilricis
seinperqiic xiriiiiiis MAKIAE ct sancli Kiliani martirls LIBORII(|ue conrcssoris dcdicalac, comitatum (picm
Hahold comcs dum vixit tcnuit, siliiin scilicet in locis Ilauerga. Limga, Thiatmalli, Aga, Pathcrga. Treuc-
N^, Langanckt, Brpesreld, SilbiUr Matridd, Nibterga» Sinalfeld, BaOeuan prope Sprtada. Lmnbiki, Les-
«OD, Seunardeabnsdo, com omni legalitata in proprium ooncedimnn aliiae laiglinar per liaoc noeiram
Digitized by Gopgle
6i
tttl — litt.
rc$:alcin pnpnam, en vidolicct ratioiitt teiu/rp, vt prernlui; episcopns Mc}(invvi!re BuiqiHr NOCnHorn pT*e-
R-riptno iiocclosiao presidontcs dohmc libMim h»b«»Rt polestaloin , dc vodoni coniitatu oiusque tttilitalibus
«piicqiiid ei« placui i il r.u ii ijili , iid cf>nim tainon ulilitatcin iti Irsine, omni vidcliret inquictiidinc rcmota.
Kl ul hsxvi: noiilr^ traditionis sou cnnlirmatioiiis auctoritas stabilis ct iiiconuulsa omni habeatur lempore,
hoc proceptUDi inde cotiscriptum manu propria firmare curauinMia, e( «ipDo Doalro ioBigpiri inaaimas.
Siffmm donm Betnrid (L U.) rtgis inmctiMtmL
GtmAeriiu eanee&imu ad vwem ErkambaUi ardaeappiMam reeagaotiL
Batum ini. Iduf April. IndiclioDe VDII. Addo dominicae iDcarnalioois miliosirao Xl?* Anno vero domni
secundi UciDrici rcgnentia Vllll. Actum Tribura regia villa FEUCITER AHEN.
Dm iMMtwarU «lictit ni lirn dcr IHonoifrimin • un<l RccitjinitiofM^Ftirmrl «urpcdnickte , Rrime L.rci»(..rmiKc Sirsel, i''igt
«Irn Kaoin, mtl einrr nir<lriKr«l krone liciircit, l>riHc Haindc hoch aar|chaticA, io der rcrbtrn eincn in einc Lili«
a<tit«lic«dMi Slab, ni dcr KnkM «ina Kiigcl kclteml, ■■f cinMn nicdriien, ccfrirHcn Slitblc «Inm LdiM, Md a«f
rinrm Kittrn *iiie«di ^** Iwidca Scitea dcc Konisi w«i dick« Wvlila fcttdctt dia VmttMH bdili Haiafien DL
Grati* Acs. f .
LXXXIII.
C In numino sanctae et iodiuiduac Trinilatis. Ileinricus diuiua fauenlc clomentia rex. Quoniam diuinae
dbiposiitoDis prouidentia noe nd summum rci publicao culmen regendtnn prouoxit || et uniuersilati multo-
mm, quaiuuis merito inforidros, lamcn ominontioro cpiadam iiominis proro};»liua pro(>sse disposuit, eiuSi
oiiiiis niisoricordia .snmns .suhliinali, in omiiibus oportot obcdiro proccptis, vl ulililati subditornin proiii-
dcntes. quaiilo plus prc colcris siib spocio hunoris asccndis.sc cernimur, tanto magis iolcrius huiniiiati, his
qiii snb umbra rc^iminis doscniiunt, dcbilum rciribulionis oxbibendo fomitiari Conpaasione condescendamus.
Nain si i|iiotit,Ttcs scniiontiiim nnliis piiii' (liM irriiini.. intnitu CNntiiinanlrs iiniciiitjuo |)ro (|iialitate nicritorura
recomponsarc sluducriuius, dchilum pcrsolucndo dominicum precepluin iinplcmus, ct c\ccUenliam regiao
dif^tttallii
'studcro iiidimosi*) quandam cortem noslrae propriolalis ncnicsliMson diclam, in pago Li^, in conit-
l.Ttn Vdnnis sitam, qiiam ab Vnovvano Bromoncnso iirchio|)iscopo donanlc por udtiocatum sunni Vdonoin
aiisipic omni conlradictionc 'v lcgitima traditione accepimus. sanclac I*adcrbruuuensi aecdcsiac in honore
saociae Dei genitricis Uariae saiu;toruroc|ao Kiliani martiris et LttiorK coafeaaoris consecnlae,^) pro rome-
ilio ammarum diu^ memoriae OUonis imperatoris. tercii senioris scOicet nostri omniwnque parenliua Doeiio>
^ Dc dle Chcrt* Mkp «rrdaclira nmI tn awcl SiBrlte MfrtitM ttl, «a 1« ln dcr Mtlte, darcli dis Brritc derwlben, efa
Tticil »rrloren grgingrn. .^iif drn unglrirh lirrvnrtlclirndcn Rindrrn »ind »iin xwci ZcilL-n micli ciiii<Inr >inru«ininicntijn-
genitc Worte lc*l>ar, *ui drnrn •icb •chlirniicn liittt, datt in dem Frhlenden die IVrionen genaiint warcn, aur d«rca \ rr-
«wndWIC die Schealtang geMHi«h.
9) In eincr andem, glcichtciiigrlk, abcr ahenfitlle ner ItognieAlariiich erhallciUM AiM(tf(i|niiR defMtben CriiMidei Badel aieh,
an.Matt dcr ntiiero Einlritung (Qutiniam — uiilimtt»), dte r»t|ende: TritMiaal anime dilatanMM, it lecdrila* ObriiU cam
•ihi tiil-icrllt iMipliiniu' 'JiiJ ilc rr fi.i.liuni li.i uniurmil jli p.ili-.il, li.ic inUninmc, inlerncnlii (lllirctiMimae con-
lcctalii nfMlrae Cuni^undie rrjiinae, ncc nnn rt llrril>cili archir|ii«riipi Oihmirntii, Ad^lbaidi 'rraieclcatii , Tbvodcrici
MinieserdemnlaMi*, Theoderlci Mrirn*ia, Beroawinti llildrnrihriiirn^it, Thielmari Uiiirbrugenti* , Erici Hanalbeffeattev
Mnc«ao l>alcri>ninneMi «aedHiae hi honoraM Mndee IVi i^m.irK iv H*riae laaertqua KiUani Maftifii et eeeclt Uberil
ciinfiMCffii fioaaceralae, eel etlaci UcieaNefwa «eoerabili* cfjitc.^u) pnMidol,
J*) INo dfcl Idatcn Woftc fcMca ia dcf aweilca AMfei1||a«c.
4) la dar X. Aoir. Mlaa dic Wefle •aiwlac — «oaMcr. ««il aie cchea frilbf r elovMsballet liad.
Digitized by Gopgle
ittt —
63
nim simul nc dilrcfissirnf' roniiifji'; no>itrac r>l stabtlilnto rrj^iii, *' pmpnol-irio inro conccdimn!» cnm rmnibus
a|>p<*rtincn(ii$, rchii!;, tcrriloriis, uiilis, niaaeipiis utriii.M|iio s«'xus, silui.s, ucMialiunibus, acjui;» aquarumu«2
decanibiM, molendmis, piseatioiiibii». viis et imiiis, etilibuit ct redilibns, pratis et paBCuis, et cum omni'
bus aci|uisilis ucl inquircndi-^ . K:i r;iiii)n(> vt [>rcn<)minat«is c(»i.scn|Mi> cinsque siicccssores libtMMin |iotoslJi-
tcin in ejustletn accclcsiac utililatciu ucrlcndi hnbcnnt. Si quis aulcui ui pustcrum. quod abi>il, prcratam
accclcsiam inquictare conlciwlat de eisdem prediis. pcrpctuo anntliematc condcmnetur. Insuper C librM
auii opiitni coinponat. dimidtetatcm rcgiae camerf, et rcli(|iiiini partcm") eidem accclesiao quam inquictare
prcsmii|)-il Et ut hacc no«lraf> Inidirinnis aiictontiis sliihili'. pfrmnncat, hanc^ regaiis prccepli pajSM'^
coiiscril)! :ir inanu propriii (•rniHriiiiintcs sii:;illo noslro ius.siuui» insigniri.
Signitm domni Heinrtn seruitdi regin J.. M.]: iuuiciissimi.
GmUterhu emgtOariu» wlee EremHbatdi ardneoj^mU . .
Vm dea «iil|pili«ckl«« ai^l ^ BmdiilBcfc torhudan,
LXXXIV.
Au« Atm jungmn KopijlbndM 4m Donulini la Paderboro.
In nomine sanctac el indiuiduac Trinilnti.s. neinriciis diuina fatirnte clrmcntia Romanonim Im[)crator
augu^Uus. Quouiain diuinae dispotiiliomi> pruuidcnlia a«)s lul regendun) tncius reipublicac iiioiiarchiam apo-
stolicB benedietione priHiexit, Bitte omnia aatem boe bboniro dcbemus, ut qui coronam terreni imperii
conc«.'ssit, post cmciisum huius uilae spariiim ca etiam coronari permitlttl. <|ikic nnn aiifcraUir in iictcrniirn
Qiiud |>otissimiim lieri dcccrnimiis, m luca ccclii;>iai>(icis obsequiis deputala iioslra auctoritate corroborcoUir,
ut oiiini extcriore inquietuifiiie rcmota in iranquililalo permaneant. qoaiimis eorum pracibus adiuaewiir,
qiii ibi dio noctiique orationibus ui Dci ^criiicio uacare debeiUur, e( «{uod per nos, utputo cOMciencia
Ircpidi, (piererp non jjrcstimimiis, snnctue Dei eccl«'siac seruienlium pia inlercc.ssionc impctrrmus- Qw^-
pruptor uuiucrsilali lidelium nostroriini patorc uoluuius. qualitcr Megcnuuercu^ i'Htcrbrunncnsis ccclet>ia«
uenerabilis Episcopus, pro ecdesiaslica ulililale arduum laborem afcgresras. nobiscum iimina beatomm
apostolorum Petri e( 1'auli pia intcntione qucsinit, (hMiotc viippli^ atnnis , nt cc( lcsi;\ cui ipse pastorali cura
prcsiilet, in primis apaslolica, deinde no6tra iiopcriali aucloritate corroboreiur , pro co iiia.\imc, quia.
quaiido ccclei>ia Tuit concrcmuta, omaia eiusdom occlcsiae precepta atcpic priuiiegia incendio perierunt.
Cuius pelicioro, qula TBlioQabilis uidelnr, gratuilu adsenlientes, (piiopiid cadcm ecclesin per iusticiani ob-
linere debet antcccssoruin iiostrorum u«'l nostra oblalione, tetcrisquc (idclihiis ihi (■oll.iliiin in rchiis. lcrri-
lorik, ucl iu cumitatibuii ac disliiclu, uci quibuscumque utc>Ui>iiibuh, ac quicquid ipsc b^piscopus prctiictus
Hogenuuercos de sua hereditaic ibi conlulil, uol atiuiMie per commutalionem aut precariam legaliter ad-
quiHuit, denuo stabili dono concedinius ct iiiiperinli auctoritatc <M)nfirmamus. Si quts autcm noslrae con-
fimiationLs edictum ulterius aliipia prcsiimptione infringcrc ti-inpunicrit, Ceiilum hbroruin aiiri a«i noslnim
puudus coiupOMtionc multclur, au diuiidium camcrae nostrac pcrsoluul, rcliquum ucro cidcm cccle.siae,
quam temerarie inquictare presumpsil. Et at haoG eonlirmalio pcr succowiooes tempQrom stabilis et in-
*J Anclitt il«r SKlle onminiiiqiiB — r(««i, htt 9» S. AbiT.: «t iiwirianiiMii nilu noitlM ntoiM^ prcwnllt «idalicM «t
fulunK*, rriniu^iique nnilrar; <t!trr1i<.timjc, ncc minui pro ilafajliUla ffBBti
^ AnstaU «limid. — p«rtem, Iteiut e«: L. reg. Q*m. et JL.
1) Dic S. Awf. wliicbt cl iMoannlM
*) VuH Ucr ■<• in dcr cwcIIcb AhT, dcr iibrige Tbrit de* Teites, ocbit MoDngramm, D*lum onci Siffel Tcriorrn crgangrn.
<) Om ilMsc, nrb«t «ier canMfl PrtnMC Fowl, iit ir«cfarium, — Ein« dnde, $ber diCMUic Sdwiiknof «M BfiMirli »U
Xciicr «Mgcr<:rii«ie UrkaDde, di» «B tciilM» ait dcr awcilcii AiMTcriiguos BbciclBitiMi^ «M «dter «■!•■ fcifc«wcn.
Digitized by Gopgle
64
1«14 — ««iS^
coDuulsa perroaDeat, banc imporiolis prcccpU paginam iode couscribi ac manu propria confinnantcs Sigillu
HMlro inflHiDiia iDsi^nirl
Sigmim domni Smmiet tmniwami tt MiiiefiMtntt Imperatoris. (L H.}
Gvnttritts CaMseBariui uiee ErcofAaldi Arthicapiilam reeognom.
Dala IndicUone XI. nnno dotninicne IticarnaLionii» H. XIIIL anno uerO doDiDi HeiDTici seCDDdi fCgDiftn-
tis XU. luipcrii ueru I. Actudi Papiae fclicitor Amen.
LXXXV. *)
C. In oomine sanctae ct indiuiduae Triuitatis. Ucinricus diuina fauente clementia Romanorum imperator
aognstds. Neecffie est Qtctim ros bona agitor, prins eius ... || ...**) in oorde uiocaUur. Ke ai a ni-
dicc niisiTC intcnlioais prodeat, aniaros ncquifiac fruclus producat. Ea proptor non sunli audilorcs cuan-
cclicac Martliac, cuius inurc Mi-inuucrcus cpi^cupus noliis fre<|ucnli minislcrio salagil dcscroiro, ob intcr-
ucnluiu Cuniguudac irapcratricis aiiiiuslae contcctalis nidcticet nostrac. ncc non Euorhardi sanctac Baben-
bergensis sc^ episcopi, sod ot Egilbcrli Friangonsis coclosic ponliiicis, sacrosanclao Piatlicrbrunnonsi eccle-
siac in liotiorc S. Mariae niundi doniinac sancliipic Kyliani nmtiyris nU\\\f> Lyborii confcssoris Doiiiini ton-
sccratnc. curtcm Uonstccle dictam cum omnibiis pei-tioenliis, lcrris uidcliccl cultis ct iuculus, raancipiis
utriusquo scxus, molenduns, piscationibos, acpiis aquarumoo decursibus, quibus scilicet archicpi$co])ns
Onvvan cam possodil nobis<|uc Icgalitcr tiadidit, in pago Rittiga, in comitatu Bcrnhardi comitis, pcrpctuo
iuro possidondnm tratlitlitTms Ht iit haoc noslrac iiupcnali.s tradiUoiiis auclorilas firma el inconuulsa pcr-
inaucat, sigilli uosiri ijupi i^^sioue iiutic paginam manu prupria curroboraodo supler buUari iussimus.
Signum domm Ueinrici {L. M.) imperatoris inuietiesimi.
Gtmfmttt caiiflsrAiriM mee BrduMbatdi onAieopeBam notauL
Data XVni. Kal. l i in Anno dominicac incarnationis Hill. XV. IndicUonc XIII. AoDO aullMtt domni
nobirici sccundi rcgnanlis XIII. Iinpcrii ucro prinio. Aclum Huliuhuscn folicitcr AMEN.
Dm SifGcl «ar aut ciocr rothM Sdtaor, «od ««dcbcr ■«ck ciii Ucbctrait forliaodca ktf •cgcliiiogtt «Iw mlinrtcin
licfa cw HctiUficgd.
LXXXVL
Au« itm Kopislbuche dei DoaHtiftf w Padcfiioro.
Anno dominicc incamacionir! Millo<;imo XV**. Mainuucrco iionprahili cpi.scopo Patorl>ninnen.se ccnobium
dignc 1)00 laudabililcripic mumlo rogontc cl custodicntc, quiiluiii iiules Mainhcri nominatus, diuina ut crc-
(fiinos ainmoiiicioDe coinpunctus, qualitGr se ai^ernae heradilati adsodaret atqne mexlinguibiies flainmas
cuailorct, quicquid ullius habuil propriotalis in Rurgniin cl in Riilhnmiin rt in Srharlicm ad monastf riiim
a prcrato episcopo nouiter cunstructum ot ad ministorium (ratrum ct utilitatcm ibidcm famuIanUum, . onmi-
bus altcrcationibus aDiisns, Amuiuogo einsdeni' uioDasterii adoocato acdineale, in propriuak tradidit et
amisit. Ea nidelicet ratiooe addicia, at post hnius suae uitae euraim unnsquttque fratnmi prenomniafaraDt
*) Du Original dieifr UrLunde irt uhr bc*cliii<ligt , drr Tetl aiusile daher growcolbeili cut detn KopialbadM Cffiintt werdea.
Oicica ^ibt dcr Uricaoda iie Jobnabl 1013; aucli im Ofigiaclc Mlieiat die 2ahl «npriai^liGfa XII. gowcccot and ertl cpitcr
in XV. vcriladcft in icio. Dcr io 4cr Uritoado grbrMcblo iaipcialor>Tllci, «od dio oogCBefcwtco Rcgieniag*» aad
huiterthuiDi- Jibre «eigcn indciirn onw iilrrvprccMich , Ju»i die Vrkunde nur in dai Jabr 1015 gchcrcn kjm,
**) Im Kopiclbncfae atebt aa dii^ter Sletlc: eUtiv^ iui Origioalc ial ioileaiea «lcr Banoi dca AnnefaUcBen *» VM», <1«m niia
■chr «la «in Wort Tormotboo mtm.
Digitlzed by Gopgle
«MS.
05
por anniuersarios eiusdcm die» unam pamem ct unam carnem et emiuam mcdiam pru commemoralione
ipsius anunae accipiaU His iiideKcet firmHer peractis, prediclus HaiDuoercus episcopu« supenia oonpon-
Ctioao aminuiiitiis, ijualitar omoibus (|iiibus hoc forct compcrlum. ad diuini cultas aaemeDtacionem cor
prumtius adtrahcret suacqun iioliinuiti animiini uiiiu«f*uiiis(jiif» ilcudtinrcm subnectcret, unam ctirtom Suli-
cltem nominalam cum omnibos ulilitalibuji ad candcm curtem pcrlincntibus, cl Iriginla aratrorum decimas
ddeio dlainbario, cinn sno aduocalo Amnlungo, non m precariam sed in beneficinm ad snae utlae tenqraB
prcstilit, et si aliquis sui succcssorum prcscripli bcneiicii aliquid inrringcndo miuucrit , Mia accipiendi licen
ciam haburc sibi promisil. Iluius tradicioiiis tcslcs introducamus. Dodica com&s. Brun. Amulung. Ecbchrt.
Vuikin. Tamma. Rcdiald. Eugiimar. Ihiadric. Othclric Aliiric. Iba. Branhard. Buoa. Isgcr. Ihiatmar. Sicca.
Lindka. Adlia Eza.
■
LX XXVII.
Oberresle der Urknndpn Uber dic, durt li (Ir n nischof Mcinwci k. fiir dic Kircbe Ztt
Padcrborn, von verschicdenen Fersonen crworbenen fic!>il2ungen.
1. Quidam nobilis qui uocabalur iunior Meinlicri, htinuinr;' fragilitiitis mcmor, quoddam predium
nunuue Ilcugilderi ad duminium sanct^ Dei gcnitricis Marie ol sancii Kiliaoi martyris sauctiquc Liborii con-
fessoris, eum consensn nioris sn^ Hanime et ffli^ eius Od^, ioslissimB heredis sof , pro reraedio animf
sim; in proprium tradidit. Vndc c|iisco|)vis Meiiiiiiicrni> prcsul PatluTbrunpnsis . Dci raisericortiia inotus, XX.
aratra el C. maldra ai>iu>nc, quamdiu ipse Maiuhcrius uiuercl, omiii aniio coucessit Vxori uero «i| in
presentia EUuhardi ei LiuduUi comititm, «t hoc laudaret, lllL libras denariomm mtaft.
1L Dimoa gratia amrnoneiite, Yotemarus com assentatn sooram limlnmi nonyne Niihig et Waraiherd,
duo predia Hollhcm ct Aslan, in sancto dic Laroberti martyris, in quodam loco qw liocalnr Rinithclmi, ad
scdeni Patlicii(ruimoii>is ecclcsi^ in honorc Kilitini msirlyns rt l.iborii confcssoris, cum omni uliiilate eius-
dum predii, Eilberto id accipieutc, omui contradictionc procul remota, in proprium tradidit. Uuius tradi-
lioniB ruenml VMUk Lmddf eomes, el Brpo Qones, et ipse episoi^u Madkinanardus, et Benoa eomes,
et Ekkioo oomes, el Eittmdit et Ttada mililes Lindalfi comilis.
III. 0'ii''^m uoster f\M\< fnitcr nomint' Nilhin;,;, mcmor hnmnnr' fragililatis, quodam loci Ilolllicni ct
Buronau, cum omiiibuij appcudicii^, maucipiis nli-iusquc scxus. in uillLs, in agris cultis el iocultis, ia prali^
in siluis» in piscationibus, pro remedio aninM; sue suonniuiuc parenium, per adoocatnm snam nomine
UuoriDbacdam , ad doniimam sanclf Marii^ malri- ilnniini noslri Jcsu Chrisli et sancti Kiliani marlyris Libo-
riiqiio ronfcssoris iii proprium Iradidil Quo Hicto Palcrlinntnpnsis rrelpsif" uencri-l tlis prcsiil noiiiinc
Mciuuut^rcus bunnuni supcr Ilorohusun ct qucndam locum Luaucri nuininalum atquc iiulviiuiuurdi usquc in
cxitam sue uit^ eidem ooncesdt, ea uiddicot ratione, si prediclos domnos Nithinf; aRam raipenitoris Hein-
rici supeniiiicrr i. ut anniiicrsarium ciirs sii iit uniiis cpLscopi Paterbmniiensis dc sota curte Rokinauurdi
faccnM, ct CCC. clemosinas pro auima eiuj> darct, el in cadcm die exitiis cius cl anniuersarii unuin pau-
pcrcni cum I. camtsta et L bracca et I. eotte et I. tunicii , dunbus hosan ct untiunculis ct calliamcnts et
cirotccis et pillco ct cin^ulo ucstirct, ct iii naiali saiicli Kiliuiii nuirlyris plonum conuiuium ecdesiaatiois
fralribus, sicnt iii natali sancli Liborii confessoris, <lc iircnoniinala ciirlc BokinaiinrtH siniilitcr pcr^^olnorct.
Post-uitam domni Nilhinches, si quis confratrum eandcni curtcm Bokinauurdi lenucrit, anniuersariuin iinpe<
ratoris et eonuiniam in natalt sancli Kiliani, sicut prenominatus dornnas pleniter fodat '
IIoc ( iroi;r:i.ii!iii idco scriptiim csl, si ipsc cpiscopus Mcinuucrcus aut aliquis eius succossuriim dornno
Nilhinclie uii(|uitl dc his subtrahcrc uolucrit, ut ci intra cpLscopulutn I. uoroniH-rc cum XX. litis ot
aralris cuQCcdalur. buper hcc omiiia Uucriubardo hcredi suo L crusiiiam inurthrinam ct 111. uncias aun
pro mercede dediL IL Non. Novembr. acttun m Paterbnumen.
Cod. MgL liiit, W«MbU 9
Dlgitized by Google
itts.
IV. Quidam prcsbyter nomino VVirdagus quicquid propricUilis haboit in Baddunliusiua , domno Main-
iraorco episcopo ad dominiaiii sanef^ Dei genitricis Harw «mctique KOiani Mqae Mncli Liborii per suun
tutorem ciim uoluntafe siii horedis iuslissimi, PalcTltniniiensis c^nobii aduocado TmmHlo id accipientc, in
propriuni Iradidit, Ea uidcliccl rationc. iit a domno Maimnu-rco qucdam pcclcsia in oppido PumLssun sita
cum omnibus ad cam perlincnlibus, ct pars ^cclcsi^ ia uiila Baldcresliusun sity. qu^ ad cpiscopum Paler-
bnmnensem pertinel, supradiclo presbyiero uaque in finem uilf auf b benclicium ooncedcretar, et post
«•iii-^flrm |ir('<bvteri obiluiu sue malri ev partf pyiisfnju" in Piimissun ni-i:! ^i<'l)iis tittf' «tin dctur annona.
At si istiid lieneficiuni ab eodcm episcopo aut cius succesiiorc uel ininuitur uel abstrahitur umnino, pre-
dictus presbyler samn predium libcram babeat potestatem accipicndi.
V. Qucdam sanctc mooialcs Imtae ct bnuke. ettam soroirs, per suom aduocatom, tolum rpind habe-
baot predlim) iu Karala»t1iorp cum omnibus appcndiciis ad donuDiam sancif Dei genitricis M n i* [x rpcto^
tiirginis ct sancti Kili.mi miirtyris $ancli(pio Liborii confessoris in propriiim trridiiliTutil llac iiitlelicel tra-
ditionc tirinilcr pcracta, ueucrabilij>siiuus Palcrbruiicusis occlesi^ prcsul Meinuucrcus piii miiicricurdia motus,
eis duo lalaiia pro iUo predio dedit. et insnper deeem maldra, et 1. baoonem ') cnm inleslioK, uel I.
sa<;inalum porciim. cf XXX.VI. modios bnisii i|uotnmiis se (l;tluniin cis proinisit, Ea ratione, si ip.se uel
aliquis eius sucoessor illud iiUriogere studuerit, quod ips^ prcnominatp sorores iibere sua reciperent predia.
De teaiibns. Antdnae ooanea. Bk3»raoht. Tldebiier. Thiedrffi. bauea. Lwdbran. E|^. Mtbatd. Uosadns
prepouiuB^ HecO capoDanus.
VI. Qnidam miks nomine Brun, huius iiite rra<dlilatis raomor, pro gniiiedino saonini peccaminun),
ot pro animc remodin siii fralris Thiadmuri, ad domitiiiim sancle Mfirif et mnctl Kiliani martyris el sancti
Uborii, quicquid habuit proprietatis in lielauun ct in Uualdt-nstidi , in mancipiis ulriusquc scxus, iii areis,
in «igris, b pralis, in «qus, in silais, enm oonseDsa suf beredis Mae. in proprinm tradidit. Eo uidelicet
paclo. ut quamdiu uiiicrct lnn' licnpfirium qiirid c\ Mainuucrcus Palerhftiriiiciisis; crrlc<ic cpiscopiw cfin-
cea»it, boc esL Boffessun el iiemiuedcsuii cuiu omnibus appcudiciis in integnim ad suos usus pussiUcrct, cl
ai nel iste aenerabilii» c|)isc(>pns W. oel alios eius socceBaor inde quid oripcret, lum poteslatem snom habe-
rtst itemni reci|>ere. Iluius tradicionis hns intrddiicimuB tcstes. Dodican comitcm. Ymniid(>n comilem. VoIlS*
bald eoniitcni fierbard. Aniulung. Triadric. Sicca. Benna. BcnneJca. Mainunerc. Egia. Bosa. .Ysica. Aiilin.
Thiadric. Ad.tibert. Adiilf. Bernhard.
VII nominc Alfric dcdit cpiscopo Mcinuucrco XX agro» et I. aream in Aldiintliorp^*. t>b
bec dabantnr sibi et nxori eius L caballus, et XH. solidi denarionim, ot IL panni lanet, «t II. boconea^,
et VI- mnldra frumcnli.
Ob quoddam predium quod Hidda dcdil in Burchlinsuo, dabanlur sibi IL caballi ct 11. boucs, cl I.
orusina grisea. et IR. batooes, ct II. panni famei, el VHI. solidi denariortim et III. aolidi frnraend
Wicil de quodam loco qni uocatur 1'uitiisungan dcdit episcopo Meinaoeroo predhim qiiod iaoet n
Otliiheni, hcredibus eius annucntibns. Ob hoc aocepit L marthrinum roc*} pro L, s<didis. et uMUper ini.
talenta dcnariorum ct X. solidos.
Herimaii de Bohhnsnn acoeptt in PBterbmmien XXX. solidos, ciridara uiro qni nocalar Tada pro «na
domo ad dandum.
Qtiidam uir nomine Amulung acccpit de cpiscopo llciauuerco X. solidos et L moliorcm ad defcren-
dum cuidam sanclimouiali in Messccthi pro duobus pueris.
") Die *ila Mcinw. •etxt djftir anam pernam.
*) Auch bicr bat <li« *ita Meiaw. daat |>eroaa, to wie io rerneren ithnlichen Katlen.
^ Dte VtU lleiow. mM dafir Moiciii.
Digitized by Gopgle
67
VIII. Quitbro loiles Bruno uocaUi£. diuiDa inspiralioae inslincUis, cum coo2>en«u Wmidilburgi! coniu'
fp» 9a^, quicqaid habuit in marca qaf uocatur AiMnrodi/in sSuu, io aquis, in maneipiis utriiis<|ue noxiis,
ad dominiiiin saiirtc Dei genitricis Marif el sancti Kiliani martyriii ct sancU Liburii confcssoris in propriunt «
traiiiilit. Cunctorum notilir tidoiinni innoloscimus, (|uani henifjnc i|iii lunc prccrat Pallicrlirunensi scdi
Meiiiuucrcus cpi&copus su^ccpcrat, Illl. aratra quamdiu uiuerct in bcoelicium ci concesml. Uuius iraditio-
oia teates ialroducimns. Ifosaduoi prepoailam. RaeUaf. Benna Vito. SiocD. Hixii.
IX. Isti oinnos iiidcniot, 4|uaodo doinmis epiMiopus M I. lihram dcnariorum miait Benotii per soum
niincium Thrudbertum. Beima com(^<; Aimilnni; comes. £rp. iienmaa. AUrid. Godica. Hebttuere. ClitM.
Voldicrd. Ecilin. Widula. Helmier. RodJifrd. Vlla.
X. Diuina faucolc clcnicnlia quidam nobilis nominc Kcilin cum suo iilio Muinhardo iustissimo hcrcde,
quicquid liabait beredilatb in Harum cum VIII. inancipiis et omnibus illtie pertineBlibiH ad ahare sancte
Dci gcnitricis Marie ot saiicli Kiliani martyris I.iboriiqun mnfcssoris in proprium tradidit KpisoMpns uero
Mcinuuercus iUius ti-aditionis mcmor, prouarrato Ecilino quotannis XL maidra fniioenli, illL bncinr s sinc
iDinniiis, V. oaes do episcopaii sahstantia dari caoslitait. VuusquLsrjuc meorum suooetMMimi quotaiuus iieo
penduat, aut prodium sibi rcstituat. Filio aatem Ecilioi n morccdora I. cabalins. et L lineus pooous, et
X. makira frumenti, cl II. baconos ilnbnntur.
XI. Notum sil omnibus fidciibus prcscnlibus scilicet ac futuris, qualitor quidam nohilis Richardns
nomine, pro remedio animc siic i)arcntiim(]ue snornm. quicquid heredilatis uel proprietalis liabuit io uiUis
ac aiercan Gledabiki, IfirideGbessun, Heminanhusun , Ilcristi, Pcrranbasnii, Bolhnbusan. aut in oomi orien-
l.ill cvfTrilii . cnm conscnsu nc pf^licione sui iiislis.sinii hcredis WirLs, cum omnibus appciidiciis ilhic perli-
ncnttbus, editiciis, arcis, tcrris cuIU« ct incultis, pralis, pascuis, siiui$, uenatiouibus, aquis ai|iu)mmuc
decnrsibiis, molendinis, pBeationtbvs, mancipiis ntriiisqae sexos, et com oinni utilitate qucindc fieri potcst,
ad dnminium snnctc Dci genitricis Maric, Kiliaui martyris Lihoriiijuc confcssoris, omni conlradictionc rcmol<i,-
in proprium tradidit, d«'lc;;;niil at<ju(i conccssil. Viule epi.scopus .Meinuucrcns, qni (mic Palcrbrunncnsi
ccclcsic presidebat, hoc pic pcrpcndcni), unam curtim qu^ uocaUir Dclanun cuni XVi. famiiiis el .VX. ara-
tm decimacioanm predicto Rudiardo nsqne ad tcrminum uitf su^ concessit
Upc nnfc-m cn fpnnrn fncla sunt, si ipsc cpiscopus aul aliqnis cius surrcvsnntni hoc pnrlnm infi-ingcro
uoluerit, tuiic babcat Kichardus poloslatcm reduccre sua. Uuiu^s traditionis tcslcs sunl. Bcrnhardiis dux.
CSnradtts comes. Amuhmc oomes. Tbiedrie oomcs. Vlfii. Tfaiedric. Eppa. HonuDB. Thiedric. Thieimcr. Ercun-
hrccht. Thicdric. Liudbran. Henni. RSdbal. .\laincr. Wicilin. Cri-iiit Vil;i Bcrda. Gazuuin. Liudric. Eriia>l. ReinMU
Alauiiich. Aclhclhord. WicLicr. Poppa. Tiaiiiroa Ktiiiduuard. ^Viaiua Hiz v Gcla. WlfTicrd. Iliiliuuard. liaza.
XIL Vcstra iidelitas nouerit, quendam du numeru fidelium nominc Ricmanim, cum conscnsii iiistis-
simi baedb atqno fratris sdi Hrobtuuard uodtati, quiciprid hereditatis habuit in loUacrcshusun cum omni-
bus Utue pertineotibus, in uillis. in .siluis, in agris cullis et incutlis. in pascuis ct in aquis et in mancipiis
Titrin«*]ue scxus, ad doniiiiiiini snnclc M;iil<^ >:niilrifis I)ci ct pfrppfnc uirginis cl srincfi Kilinni mnrt\ris
sanciiciuG Liborii confessoris pro remedio aninie siic in proprium tradtdissc, ut in aliquo sua pcccata dcle-
ret Qued oiddicet Pateriiirannensis ecclesi^ nenerabilis prcsul nomine Meinanercus pie pcrpcndens, cMlem
qucndatn locum cum quatfnor inansis Nigiin!)ninniui inM li.Uuni, et dcciniacioncm s-upcr quandam oillam
nominc Doddanhusun , cxccpta curlc, quamdiu uiucrct, tribuit, et unum cabaHum, et I. unciam auri, ct
1. scutum ct 1. lanceam iUi et fratri suo super bec dediL liqc cyrographum idcirco scriplum est, si aU-
quis socoessor prcrati episcopi hec inrringere sludaerit, ut ille babeot licontiam reducere sua.
Xni. C. In Oiristi nomine notum «tl ooiiiSms liifeljbafl, qualiter ego BemuuBrdus pro romedio
aninw mee animaruiiique predecessonim sueccssonpmque meormii, ouesBentibas et oouealieffliibus cohcfe-
^ I>i« irtla MclMr. Mbrcito 4ta Vvam Bmmks.
9»
Digitlzed by Gopgle
dilmB mcii. frotra meo «dBcet Goddescalco et fiRo mm GoddcMaleo, tr«Iidi ee«i«ii( Mnct^ Maric gcni-
tridB Dei, MncUtmmquc Kiliani mnrtyris cl S. Lilmrii coofesBOris, quoddaro predinm in uillft DViriesi cura
omnibus appcndiciis ciiis, =i\\\m \n pap;n An?;n ct in con>itntn Honnonis comilis. Vnde cpiscopti<; Mpinmif«r-
cus ciuiidom scdis konorandus anlistes oius rei gralia dodil niihi in uita XI. aratra io Baddanhusun, et in
Ahnsun VUIf. arstni*), et 11. talenta denarionim, et 111. ceraiMaB, ot IUl. faaoones, «t XX. maldra amione.
Actum in l'uarinii'r<;i, |iresi nti' Id i piscopo, et tcstibus hiis. Erp. Ilunald. Godefrilh. Raediiir. Bacca.
Dodapa. Voicmcr. Uaia. Foppica. Ihiuiluuani. Brun. Po[)pa. Eica. Eppa. Gela. Hoica. Worad. Wlfheri. . . rza.
Azzaca. Euoriza. Ika pbr. Olic pbr. Puppa pbr. Eclcf. pbr. liuk pbr. Tiaza diaconus.
XIV. Notam fore aolnmus, qualitor quidam nir nomine Randonard, eura laodatione iratmm auoram
Volcl^ierea et Ekkionis, quodduin predium in Bikihusun in pro[)riiiMi iradi^lil nd Paterbr. EpiscopilS ueio
Meinuuerciis ob linc illis donruiit I. ei]inim el II. bou«'s <>) IIII. solidos denarionun. Uuins Causf testes KUA.
Amulunc cojucs. Gerbracht coincs. llkkica coines. HcTiliad. Koiulrilit.
XV. Notum sit omnibus, qiieniium c\ niimcro lidclium, Etliilicrum nomiiialum, cum sue uxoris uoiun-
tate Wicsuitliae, qdoquid proprietttis in Diesna habuerat, eura omnibus appendieiis illue pertinentibos, in
edificiis, areis, agris ciiltis ot incullis, pascuis et in siluis, ad doniinimn saiuti' Tlci iirnitricis et pcrpctuc
nirginis Marig et saucti Kiliani martyris saaclii|ae liborii confessoris, omui coutradictione remota. in pro-
priom tradidiBse. Vnde Paterbnnmenais eodesi^ uenerabiKs epiBoopus Meginnuercus, mi.sericonlia motiis,
oisdem I. pallium pro VII. libris, et VI. unicas auri ct XVU. ilbras ur^cnti ct IIII. solidos denariorum pro
m ■ I resiituit. Htiins (raditionis testes sant. Amulunc oomes. Bnin. Ihidier. Hilinuard. Thancbem. Vnuca.
AHiic hk.uuard ,\ctuni Kkunanlinchusuu.
X\l. Noium $it omnitms hdolibus, qualiter diio fralrcs Liudric ct Beciiinus cum Wicilino, quicquid
proprietatis habuerunt in Halogokircan , per nohiatatem domn^ Helmburga instissimf hercdis, ad dominium
sanclc Dci ;;enitricis Maric ct S. Kiliani marl\i i< T.iI)oriir]nc conrcssortS in prOprinm tradidemnt Episcopus
Ucro Meinuuercus pro tncrrcdc illis restiluit llll. libras denariorum,
XVIL Notum sit omnibus lidclibus prcsculibuji scilicel atque fuluris, qualiter quidam bonus christia-
nus Ferthinnnnt nocatus. cum ttoluntate lilii sni Alfdeches iustiasimi heredis, ad domhuum S. Dei geuitricm
Maric ct S. Kili.iiii inartyris et S. Liborii confcssaris, X.XIII. a<i;ros et L arcani in marca Calriki in proprinm
Irailiilit l!piv( i,j)iis MeinuuercMs. qni Innc Palorljninncnsi scdi prcerat, ad uitam illorum dunnim I. man-
«um in Ouuran Uucrgian, ea uidclicet ratione, quatmus iii nutali S. Liburii 111. dciiarios persoiucrent, iUis
comceaail. Huins rei testes auuL Amnhmc comea. Thiedric. Sicca. Bennaca. Godica. Voicherd. Sicca. Poppo.
Ekkica. Uudbran. Rjtbald.
XVIII. Notnm sit omnibus, qucndain fidelcm Aclhelherd nominatum, ciim sui iusiissimi heredis Uu-
cican assenlatu et uotuntate, L liouam in marca Listungun cum omnibus appendiciis illuc perlincntibus, in
editiciis, arcis, a^rls cultis et incaltu, pascnia et m sOois, ad domminm aanclf Dei genilricis Mari^ ct S.
KiUani martyris Liboriique oonfessoris in proprinm traiiidissc Vode Pateriimnnciisis ccclesic episcopos
Mcginuuercus, miscricordin mnin'?, oidcin VI. maerc pro lill. libris pro mcrcedo restituil. lluius iraditionis
testes suot. Amuiunc comcs. Erp. Uosadus prcposilus. Ucrcred. Waldbeni. Voumer. Wcaua. Thiaduuanl.
Hizza.
Die Tita Mciow. «chreibl dietea Mamen Godlea.
^ Dh liift llaiair. idisltet liitf oocli cts: lo BelMkteftWM X. anifSt ia Badwnnn V. ct dimid. io Bodckcfilboipt VIII. ta
OMdbn X. ta GcrcdcMoa VU. Ec cckitat idco Vi: ctao codet* olc dic jrtit
Digitized by Gopgle
69
XTX. Oiiiilam iiir n»minf^ Wlfliori, XV. a^ro<; in loco qui fliritur ^lfliorcshusim nim iixorc siiim>'t
possedit. Qui uiWclicct uir, piuipcrUitis nitnictatc conslrictui», illos prcilictos agros, ad honorem saueic
Harif sanctiqiw KOiaoi iMJtyria el nncti liborfi coofeMora, cin eoniliD ct nolimtale iaste horedi» «ufanel
uxiins, ahsquc ulla contrudictiono in propriuiu tradidit. Titnc cpi^iCopiH Heinonerca», por WDOrCOI ChriDti,
pro iilis XV. agns prfauioiDato uiro 1. lil>rani denarionjtn persoluik
HuhB rai lestes «lot. Rehwldns. Tiaia Becifo. TkKco. WidL Wmft, Whio. Lnidto. Krp. Oadag.
XX. In islios oiandi proccllis, Qoidain sentor nomme Tbiatoianis ooo mimmani sapcrbiens, sese
cuin otnnibus huninnis quibus potuit oriiare non tardauil honoribus. Qoodam uidelioBt Innc tcmporc illo
pn^diclus itcr suitnol ad cjuodcFaiii inonaslcriuin Ifcritinnlf» nitnctipntiim diri!;cn«<, il»i mai^nani fci i[ iniipiila-
lcn», sanctorumquc ihi rcquicscetitium, suyquc sorons abbatissc iioniino Godesthi ncc non cl congrcgatio-
nis sanct^ Harie thesamum ctmfregit, et fauie plns iusto Airanit pecuaie. Tunc non post longum tempus
sccumhim canonicain cnnstiltitiononi in synniiinii illo prcfntns imcaliis, qiinlllcr ajoid Dcuui et apiul nnincs
sanclos soos sosc a^oscorol, et ut iusta facorcl ct tniusta dcrclinqucrct aiamonitus csL Ista uiduliccl
nnuoQDitiooe nhnls corde Dei §nit» coinmotas. oomia qaq eidem essent ooosfitoeoda libeiitiashiie scse pre-
dixit adiniplore. Nain illi liine constitiilum est cpiscopo darc XXX. talenta d(»)arioram Ohid capitalc
crimcn nd (>mciidatidiini [norrclo Illi siqiiidcm landim pfcnmic non habenlc, omnc prcdium quod habiiil
m lirunincthorp^ ciun omnibus appcndiciis iiluc pcrtincntibiis, in mancipiis, ia siluis, iu aquis, in agri«
cultis et mcultis, cum coosensn et noluntate iustissioii bcredis soiBornhardi ducis atque fitMris sui, ad do-
miniiim .sancio Dci ^cnitricis Mario. sanctique Liborii oonfensoris et saodi KiKaoi inartyris, pro reooncOiB-
tioDC illius pccciinic in proprium Iradidit.
Si hanc traditioncm quisquam studcat inrringcrc, anlc cons{)ecluni ^terni iudiciii in die iudicii rod-
dat mtionem.
Illitis traditionis tcstinm nnminn infroiliiriniu^;. Eitis milos. Yda. Ileriman comes. Hcinric. Rolhnlf.
Enijilmcr. Vuirmatt. Nilhani Hcriilianl coiiic<. Hocilin I.indior comes. .Alfrir. Viioiia.
XXI. Epi.scopus Meinuucrcus dedit in rcconciliationem cuidam uiro nominc Keinhardo cl sug conte-
ctati Ricmode, do quodam predio in Sidigincbr Ul. libtas denarioram et I. familiam m Sumnelfam.
Hoc iiidcbat Gerbittch oomes. Ekbrachi Erp. Mercrad. EciUn. Benmica. Alfiric TiainiQa. Thiaduuard.
Uosadus prepositus.
(Aur dcr Rilckscite:) Adhuc autcm debct episcopiis XXIII!. sol.
XXn. Notum sH omntbtis BdoKbns, quandam domnam et nnmcro Gdeliura, Gcppe nominatam, de
Hahborpe, qoioquid hercditatis in Forsti habuil cum omnibus appendiliis iUuc pertinentilMis, m cdifitik,
areis, agris ciihis ct incnltis, pasruis ot in siliiis, nd ilnminitim sancl^ Doi srnitriri*! ot porpcliic uii^inL<
Mari^ et «ancti Kiliani martyris sanctiquo Liborii conressorLs, cura cottscnsu suonnn licrodum, omiii con-
Indictione remola, in proprium iradidiBae. Vnde Paiherbr. fcdesie uenerabilis cpiscupus Mci^nuuerGU
miBericordia motus eidera domnc XXV. libras dcnarioram pra mercocie dodil.
Huius iraditionis tesles sunt. Ainulung cotncSb Erp comes. Godica. Azaca. Volcherd. Liuda.
XXIII. Quedam mtillnr nnnilr>c Mirllillil , pf?r sititm ndtiocalnm atquc hercdcm .\uican, quicqnld hc-
rcdis ia Ueringi posscdit, Muinuuerco uenerabiii episcopo ct suo aduocato in proprium Iradidit, pro XII.
siclis nanmHnum et unn libra, qnod «1 taleotum. HuhiSv Iradicioiitt lestes saot Bodica cotnes. Tmmid.
Bron oomes. Benneen. Remhald. Aoca.
XXIT. Isti ftieruot presentes, qnando tradidit ad Paterbran. Oda, quioquid babnit in Siuuardes.stin.
Cnnrni! comcs. Ainuliin'^c cnmes. Erp Gonwsw Thiedric oomes. Fnnca. Wiltia. VffiL Uammi. Ekb^oct. Thie-
dric. Ihiatuuard. liaica, VVuldric
Eptsoopns HeumiierGos dedil ilfi XX. solidoc denarioraoL
Digltized by Gopgle
7f»
XXV. In nalali sanctomm marlirum Al)tJ()ih!> ot Scnnctis dedit cpiscopus Meinuuercus, Bonaa ei Crir
slioo d Ebbican aororibuB, ob ilind predium quo<l uoc«(iir Th«sll SidwBUii. VIEinhiisint EMib«rdi. Anaii-
itrtb. Walierewun. Suthcn). Er[M»sun. I. marlhriiKiin |irl!i/ pro VL tal. el I. zobeUnum kM^ pro VL In!. et
insuper iiili*r anrum ft ar^i iitiint <>1 inl<'r (m1>;iUoh XVIll. lalonla.
istuci prcscriptuni |)rc<iiuiii Dux Kcnihardus , anuucnlibus ct postuianiihus duabus prcoomioatis soro-
ribns. «d altare Sancif Mnrie ct suicti KOiani mariim Liboriique oonressoris, omni contradiclione proeul
rcniotii. in prDpriuni trailitlil. llliii^ tr:i<litioni.<i simt tcstcs. Amulun^ comcs. Bcrnh.inlns ((jtiics. Ekkica
comcs. IVcpoiiilu» ^illuug. Dccauus Uaica. Wcrinza |)rcsl)ili-r. Tamma. Ileriman. Itcm ilcrimau. Item Ucri*
nian. Tiamma comcs et oiti<; milc<t Godica. lir-nnaca. Prcpu.situ«i Raniuuard. Wacilin. Mcinuucrc. Bran. Erp.
Conn. Hvnald. C.odcrrid. O.suiiald. Goha. Mcinza. VolchcnL Tlaouna. Vda comes. Benna oomes. Heriman
COmCs. HiMiurinrt!, \Vc;;;a. Frfilfric. Bcnlin};. Gcrhriicht.
Qucdain domiia uoniinaia Oda,^) cuoi a^scnliilu suc matris Bcclilhildac ct suimct filii Gcrhardi ol
Thieiboldt. I. familfoim ct LX. agros ad altare sancic Dci f;cnilricis Marif ei «ancti Kiliani martiris Liborii-
quc cDnfcssoris in .\sopo propri<; traiiidil. Kpiscupus auicm .Mciniiucrcus, noo innicnior illius traditionis.
II. plciia i;ih-nia ci diintiiiiiiii va\. dcdit illi, ct ad iiiK-n) stic miq ct filiortut eiu» Gcrbardi et Xhictbaldi,
iu Palcrbrunncn unam lioniuin cum X.\X. agris cis inhiiii.
Mec autem traditb in naiali Jacobi aposhdi in Paicrbnmoen facta eeU
XXVL Epuoopns Meinouercus dedii cuidam mulieri nomine Weimikin, et matri eios Hamoda, et
aduocnio i aruiri Tadicao, L cabaUom et II. boncs et L uaocam ct IL lUini» kne, pro XXUII. hgris et pro
L arca in Ihliiucri.
XXVii. Episcopus comparauit ad Ticdricura ct ad suam vxorem Gcppam io Goslcri U. familias in
Lsodicl, com VU. nnciis anri et UI. libris denariomm. Amulnno fecit traiditioncm. Hoe aidebat BennB
eomcs. Vda comcs. Ilccil caluus.
(Auf der Riickscil^.!:) Dc predio Ticdrici et WicaleSi.
XXVfll."' NntmTi sit oiiiiiilni- 1;im fuluris quam prP-rntilnH . qtiod qiiiiinrn Cuno Pathcrlinirinnnsi-
^clcsic winistcrialis pro dccima sui prcdii in Adiumn, prcposilo W inonc ct c^tcris fratrihus maiuris ^cclcsi^
CMHcntientibus, annis singulis dcccm maMer in uOlicationem Silikcnsothc, fideUnm amicomm snorom ro-
g^tu pcrsoluiTC promisit, promiltondo conliriiiauit. Ilcc aiilcni acta Stmt COram his tcstil)ns. Winonc prc-
posito. Bcrnhardo dccano. Godcscalco. Rcinlifrlo F«fco riiiiradn prcpfKiin com rcliquis fralribus ct mini-
jOtiiiaiibus fcdesi^. VHone. Uugouc. Mauugoldo. licinncu. Volbcrlo. Aiiiiiaiino. Adell>cronc. cum aliis multis.
XXXIX. Netum sit onmibus tam ibturis qoam presentibus. qualiirr Digiga, quicquid proprietatis ha-
boit in . . durpc, cura coniugc sua, sanclo Maric uir!j;ini ct sanclo Kiliano martyri sanctoquc I.iborio con-
fcssori, ad prcbcndain fralrum in Patcrbrunnun. pcr suum aduocaliim Wiilikin, in manum nostri aduocati
Thcodcrici tradidit, ct ipse boc modo suc utilitati consuluil. ut pcr siiijjulos annos duas fersingas porciuas
et X. matdra . . . de parte prepositi sibi durcntur. Quod huiusmodi ratum essc stabiliuit, ut si qois h^
infringcrc uolucrit, pcr ;innnm hnhcaf licctifiain jiroci.iiiiaiuli . cf post unniim si aiiililiis non fuerit, .sua
rocipiendi. Cuius n i ti -tcs inlra notaiuus. \N idikin conics. Thicdcric coincs. Ilildclcc coracs. .... Acsic.
Annica. Mainwcn:. Tuppa. Reinlmrd. Poppa. Sihard. Reinmar. WiL . . Aebbic. Honila. Woa. Liothard.
Rotdag. EiUiard. WaUka. MOa. Heriman. . . . Wiga. Waldbreth. Thiedcric. Aescolf. BcmhanL Fritberie.
Ramwaid.
Dic VtU Mciow. h«t «iarur taaicaoi.
•) IMcM, nr 4te UcftMlle 4tr «origm ge*d»rMeM Tn^ion, mM ra der «il> Ifctsw. der hlgeaden BM||rmrt,
*) t)ie*e uod dic (al|eBde TradiliMi alBd Id der tila IleiBwerci mkkt cnrjibol} ct lit dcltcr MgewiHt «b aie la dlets ZeM,
udcr in weldie Zcil mc sdMircn.
Dlgitized by Goo
71
XXX.'") Notum sit omnibus tam futuris quam presenlibus, qualitor rimio^undn pcr aduccatum suum
Cisfltertum cum conseDsa et laode sororis et histissimf horcdis sa^ Beri< i|uic4|uid in pai^o Almnnga ei i»
uilla fircnkiun cl in Vuilhi ct in Spurca hereditario iure possedit, sancle Oei ecclesiQ in Patherbrunnon id
prcbcndam fratrinn tradidit, lep;auit, concossil , in msti^s rn!li< fi iru iillis. mnnripiis nuplis ct innupli.s, prn-
liii, pa&cuis, aquis aquarumuc dccursibus, niolis, molciuliiiis, iiisc-ationibus, siluis, uiis cl inuiis, quesilis ci
inquirendis, exilibus et redittbiis, et cum omnibas iure ibi perlinentibtis, ea uidelicet ratione, nt sibi soo-
qnc aduocato XV. lilirc in prccariam quamdiu uiucrcnl conecdcrcnlur in dcciniis ct mansis. Insupcr cliara
duos niansos in IIumbcrgGhuiiun eidcm ccclcsio contulil pro sna suoriinupic mcmoria, co pacto ot fralcr-
nilas ot prcbcnda iiigilcr ei COnccdcrcntur habcada. Pcpigit quoquc eadcm Cunigunda cum I19C nobis
Iradidisset, ut RBdulfT bchcficium ;>uum in Sialpo et 'Wisil saum per totam nitain suam aecundam morem
cl consucUidinem faniilin nostrc coclcsic oblincrrnf. ni^i forfc pro pccrnfn aliqito itirr iii iudicio familie
amitterenl. Idem ius in rcliquis miaistrts quot; ipsa dcdit liabcalur. Qugd .si li^c pactio fuorit fracta, ipsa
loUat soa et nobis reddanlor nostra. Iluhis rd testes sant bi. Bemhard oomes. Heinbold. Albo. A20. Tbiat-
mar. Thiatlwird. Rcinfrid. Waltcrc. Alucric. Frclhcboll. Hizil. Mcinhard. Ruothulf Hclindag. Wizil. Waldcric.
Boilo. Vdo. Ilcinrtc. Hclmeric. Wicmfin Wcrin. Wcrinhcri. Iloico. Hamuco. Admund. Hcio. Tammo. GodefriL
Adclgar. Ilcinric. llunico. Bciiuger. U<<nno. Waibraht. Hunir. Abichin. Acelin. Arnust. Abbclin. Miso. Poppo.
Wilbraht. Hiiaxa. Tiemma. TVkiharL Asceeo. Aiea. Bosa Rantwic. Radoo. Rodbraht Bomhart. Wemizo.
Thiadbnlt Mpinl^nM Pol^mnr Tliii>'!pric. Rocbraht. Adcchin. AzQchin. Haioo. DodidtO. Eppo. AluiliO. Mcnger.
Ticdcric. Uibo. Liudbratb. Tiaza. W czil. Tiaza. Hamiza.
LXXXVIIl. . •
C. In nombie sanctae et mdhridiiae Trinilatis. Ileinricas Dei gratia Romanoram bnperaior auf^isins. Si
aeoetesiaram Doi sublimattonibns omni studio || inscruiimis, aclcrnao retcibutioiiis [wemia nobis affntura
CS.HC spcramu.s. Quaprnpfcr omniiim fiddium Chrisli pnsi iifitini sriliccl ac futurorum nonoril uniiicrsitas,
qualiter Meinuuerccus sanclac Paterbruniiciu>is accclcsiac vcncrabilis cpiscopu», omnia prcdia quae berc-
ditario ture poissedorat matri suae AAitae oontmdidii Dehuic ipsa cnm manu mariti et adoocati soi Bal-
derici comifi.s, ('onsi ;i>.ii ('ti iiu liornluin. fvuirm prcdia polcslatiue iiobis donauit. At nos perpelliac bea-
titudinis spc ac pia prcfati cpiscopi dilcctique ncfiotis noslri, qiii sc omniaquc sua diiiino scniicio mnnci-
pare gaudct proce ct dcnocione commonili, prcdia cadcm lcj^itime nobis tradita, inter quae principaics
Cortcs sunt istc. Imniidcshusuii. Walmoiithcm. Ilauurlon. Hakilbent Handolbiki. GollhbikL Doddonhtmnn.
Hnlvlnncslcuo. Wakercslcuo. Cum appcrlincnlibus nillis, mancipiis utriusqiic scmis, sihiis, uiis el inniis.
exitibus et rcditibus. molendiois, piscatiouibus, pascuis, uenaliouibus. qocsitis ct ioquireiHiiSi omnibasque
mensilibns quac (|uolibe( modo dtd uel aominari possunt. sandae Paferbmniienst aeodesiae m homirem
sanetae Dei geoitricis Mariae sanctiqae Kili^ni mariiris nc be^ Liborii confcssoris cousiruciae, pcr hane
impcrialcm pai{inam Inrfsimur, omnium hominuio contradiclionc rcmotn In«:ttprr otiani iniprrifiti fiiirlorilalc
precipimus, ut nulla inaior minoruc pcrsona aliqua iudiciaria polcsiaic 10 cisdem prcdiis sc inlrumitUit,
nisi aduocatw qoem ehudem aeodesiae episogpu siN eligat Si qois aalem, qnod abait, hoc noslrae
denadonis preceptun infringere nisas fberit, oentiim libnis auri persohiai, I. eidem aeedeaiae, et L.
'0] Iiir<r-, in <1<'r Tit.i Meinvf. n!cht crKahtile Tradilioo, lindet tirh in d«in ■lleren Copi«rio det DomtCift* «i Paiethtnn, tfr.V^
iwiMlu n T rkuniiin au) der Zcit de> Diichur* McillWCrfc, Md wifd dcibtlb MtT M|McUoWM, «bglcicb dcf Utm» dkctC
BuelMb in denelbsa nicbt gcuaBt «Ird.
Dlgltized by Google
72
noatif caiikerf. Et ut hiiec mMlrafi inrgicionis anctoHlas firtn et incoiiiiBlia penttaneat, hoc prcccpium
inde coiuicriplnni ttann propria corrol>oraiites aigilb noalro iusainnis inei^uri.
Sitjuum Heinrici Hommwrum inuirtissimi (L. M.) imjteraleri»,
iiunlhtriuis cancellarius uice Errfnnhnfdi archicapjtellani recognouit.
Thita IIII. U\ns Jan. ImliclioQC XIII. Aiino (lotninicoc incarnationis M^^XM. Anno uero doinili Heinrici
sccunUi rcgnauUs XIUI. lippcrii autem Actum BRODiLVNNU. FEUaTER. AMEN.
b Aadcs iicfa aoch VAtmnt* vm MbmilM LdbnmMii, «ddna dai Shgal, wihncfaclnttch «!•• «bi lMcUiiec«l,
vtgMagl fewMca.
LXXXIX.
Aut dem Kopiilbucbe dct DonittiAj xu Paderboni.
C. In nomine sanctae ct indiuiduac Trinilalis. Hciiiricus diuina Taucntc clcmcntia Romanornm Impcratur
augustus. Ecclcsias Qu-isli auipliare scruoi-umquc cius ncccs&itatiiius pie ac dcmeater subuciurc impcrialis
promoliuois ordo deposcit Proinde fldeiiam CIiriBti noucrit industria, qualiter diuino iastincln aoMnoaiti,
el intcruciitu dilectis-sini.io roniuiiis nnstrae Cunigundae inipcrati iri> augustac, in itl tpsum fratcma caritate
collaborantibus Hcribcrto Colonicnsi arcbiepijicopo, Ibeudcrico .Miuic^rdeuordensi . Adcibaldo Traicctcnsi,
Thcoderico Mctensi, Wiggero Vordensi, Thietmaro Ossenbrugensi, Brioo Hauelbcru;cnsi . sanctac Palhcr-
bomciug aecclcoae in hODtircm .siinctac Dci i^cnilricis Mariac sanctiqae Kiliani martyris et aancti Liborii
confcv^^iiris romtruotap, nii vU:in\ M^niiiiucn liiv^ ticnrTahilis ('piscopiis jirc^iilct , quandam no.stram rnrtcin
Morongu dictaui, in |>ago Moroiigauo iu comitalu Reimouis cuniilis silam, quam nubis Voouuaous Itremo-
nenaiB archicpiscopus eum nutou adoocali aui Vdous tradidit, omohnn bomioum conlradictione remola, pro
reniodio animae aenioris noslri tcrcii Ottonis diiiuc scilicct ntcinoriac imperaloris augiLsti, ct tncolumilale
uitae noslrao pracsiTitis ac spo futurac, pcr hauc impcrialciu paginam conccdimns aii|uc largiinur, cum
oiunibus appcudiciis, areis, uillis, pascuis, aquis aquaniniuc decursibus, pisLuiiiutitbu:» , molcndiois, siluis,
nenationibas, caoclieque quaficunque modo nominari possiut utensilibus, ea nidelicet ntione ut.predictos
Mciiiuucrchus episropii-. onndfin fiiilim i|uamditi iiiunt in usus proprius potcstatiuc possidiat, jiost fincm
ucro uilac suae ad uestitum caaonicorum io eadcm Dco sanctaequo genilrici eius Mariae ucc uon beatis
Kiliano ac Liborio Mruieotitnn annoatim mcliorandinn pertineaL Si quis nero hanc nostram donatioDcm
infringere presumpscrit , ccntum libras uuri pfTsuliiat, L. cidcm aecderiae, L uero HMtrae camerae. Ei
ui hacc nostrno lihcraliiatiH nuttoiii.is stoluti^ it inconuulsa, ponnaneat, bane cariam uide conscriptam
manu propria robuiautes, >i^ilio nosiro iiis^iuius iiisigniri.
SigiaiiH domii Ueinnci imj>eratohs innictimmi. (L. M.)
OimlAentM eaneMarnu «we JEftftaii6aftb' ardtiei^peUoM reeogntmi.
Dota nn. M. Januar. indidionc XID. anno dominicae incaraationls H*.XVlo. anno nero doouit Heinrict
secundi regpantiB XUIL Iroperii aulem U» Actnm Drodtnannia feliciter AmeN.
xc.
Aoa deni KnpijIUarlie dcs DomtlUU ctt P«dcilkorii.
In nnminf <;nnrlnp pt indiuiduno Ti Inilatis. Ilciiiricus diiiinn fatifntc clcmcnlta Romanonim Impcrator
auguslus. Tribunal animac dilataiuus, si ccctcsias Christi cum sibi subicclis ampliamus. Qua dc rc lidc-
Binn Dei uniuersilati pateat, quod hac intentiooe. inierucnlu dilectlssimae coniectala noMrae Con^undae
unperatrids augastae, ncc noa el Heriberli archiepiscopi Coloniensis, AddbaUi Traieclcnsis» Thcoderid
Digrtized by Google
191«,
79
AtimigBrdetturdeiHie, liieoderici Meleasis, Wiggeri Verdeaws, Iliietinari OtM.'nburgeiisi&, Erici Haaclbcrgcnsis,
nnciae Paderburaemi aecdesUie, in honare saocfae Dei geniloflia Mariae «nctique KyHani nartyris et saiKsti
liborii coiisecratac', cui eliam Mcinuucrcus ueneraudus cpiscopos presidcl, qunndam curlem nostiae proprietatk
Bernesliuson dirtain, in pago Lisga in comilatu Vdonis siliim. quam ab Vnuuano Brcnioncnsc nrrhic|)iscopo
donaale, ct pcr aduocalum euum Vdonem legiUiiia tradiliune acecpimus> pro rcmcdiu aniniaruin diuac mcmoriae
Ottonis iuiperaloris tercS, aenioru acilicet nostri, et incolomitate uitae nostrae utriusquc prcsentia uideBoel
ac futiirae, coniugisinic nostrae dilcctissiinac, nec minus pro siabilitatc regiii, proprictario iure concediroua^
cuni oinnibus appcrtincnciis, rebus, tcrritoriis, uillis, mancipiis utriusquc scxus, siiuis, ucnationibus,
aquis aquarumuc dccunMbus, molcndinis, piscationibus, uiis et inuiis, exitibus et rcditibus, pratis etpascuts,
ct com onmibus aeqoisitiB nel iuqujreodia. Ea ralione ut prcnominatus episcqMs eiusque woceasores Kbe-
ram potcstnlcni in ciusdem aecclesiac iitilitatcni ucrtendi haboant. Si qnis antem in prtstcnim, quod absil,
prefaiam accdesiam inqiitf?tnrc cooteadat do cisdem prediis, perpctuo anathematc condempoetur. Insupr^r
C libras auri optimi cumpunai, dmiidietatem regiae camerae, et reliquam partem eidem aeccle6iae quatu
inquietarc presumpsit. Ei ut baec nostrac traditioois auctoritas slabilis ct inconimha pemMneat, hano
caitam iade conscriplam mami propria roboiantea, aigilb nostro iassimus insigniri.
Si(jmim domni Beiurici impfTaUins nu/jusli. M''
Gunlhcriiis canrpllarius uice Erkeubnldi archicapeilmii remgnnmf.
T)ata XVIill. Kal. Fi<br, Iiidictlonc XIII. Aiino domin. incarn. Mo.XVi*. ttUU) uero donni Odnrid se*
cundi rcgnaotis XUli. imperii autem secimdo. Actum Drodmaooiae.
XCI.
An dca KopiatbMfa* 4m DoMllllt tn Pftdcfkon.*)
Tn nomine sanclac ct indiuiduao TrinitJitis. Ileinricus Dci gracja Romanorum Impcralor ai^;ustos.
Diuinae pietatis clemencia quae nos ad culmen Impcrialis niaicstalis perdaxit, ad hoc iiohiit regnarc, ut
accdcsiaruiu ordini firmando atquo corroborando subuciiiamus, hiis autcm maxime locts, quae ab ante»
oeasoribos nostris refpbus uel imperateribns fiindata, sed iam peccatis engenltbns pene uidebaiitor annnl-
lata. Qua propler omniiim fidclium iioslrorum prcscnlium sciliccl ac fuluronim infhi.striaf iiotiim csse
uolumus, qualiter uos diuini amoris instiDcto, pro rcmedio animae nostrac scu parciituin nostrorum, ncc
aon el lercit Ottonis bonae memoriae imperatoris, dilectaeqoe coniugis noelFae Cimigundac impcratricis
augostae mteniento, Mqae Meginauore sanctae Padrcbromiensis accclcsiae ucncrabilis episeopi rogato,
{»ibi sancta»vjiie stme accclcsiae a Karolo ma^no imporatore oliin fuiidatac. noslris uero tcmjioribus in-
veudiuin passae, in hooore enim sanctae i>ei gcnitricis scropcrquc uirginis Mariac et sancti Kiliani inartiris
liboriiqve confesaofis dedicatae, Comiiatum quem Hahdd eomes dum niiit lennil, sitam scOicet iia tocis
Haucr^, Limga, Thiatmalli, Aga, Palhcrga, Treueresga, Lingancka, Erpesfeld, Silbikc, Matlclt, Nihtcrga.
Sinalfclt, Balleuan propc Spriada, Bambiki, Gession, Seuuardeshiison, cum omni legalitatc in proprium
coucedimus atque largimur per hanc nostram impcrialem paginam, eo uidelicet racionis tcnorc, ut pre-
fiilas epHOopns lleginanere niiqae suoeessores preaeriptae aecdesiae presidenles delime^liberam faabeant
poteslatcm de codcm romitatu piu-(]'i«» utilitatibns qiiirqiiid cis placiitTit faciendi nd conim tamen ntitita-
tem aeccleeiae, Omoium uidclicci mquietudine remola. £t ut bacc nostrae tradicionis seu oonfirmacionis
•) Voa itm OiiglHfc riaA mr mA HnwfcalfiBke «fcfig.
CU. d^i Mil. WeilftL
10
Digitized by Google
74
•uoloritas stabilis ct ioconcussa omni habeatur tempore, faoc precepttun iade ooafcriptaim manu propna
§tm»n mumm «t ngSh iioatro iusi^iiro intiiiiHii.
Si$mm dmnt Beiarki impertatiiri» augu$li (L M.)
GwiMenW eanedlant» wcs ErlattbtMi arduaqmaani neognouL
Dairt xvini Kal Ft br IndicL XIU. Amk» dominiwm incarnatioiiis llilhsiim XVL anno uero domni
Deiorici sccuodi rcgnaaUs Xill. Impcrii IL
XCII.
Ao« 6em Kopialbuche dc* Dooiitifts la Padcrbora.
lo nomine sanctao ct indiuiduac Trinilati$. Heinricus Dci gracia Romanorum Imperator angustus.
OmniiDii CluMfidoSaiii indiMtra nouerit, qnalitor nos diuini anorii re)q>ectn, e( dOectisrioiae ooningia
nostrac, qui duo siumus in carnc una, Cunig;undae iiidiOictH inipcrntriri-; angustac rogato Ot instincta, aan-
ctae Patcrbrunnensi aecclesiae in honorc sniirtac Dci gcnitricis Mariae et sancti Kiliani martiris sanclique
liborii ter beati confessoris dedicalac, t<iie predium proprietauimus, quale nobis omnium hominum con-
iradteUone remota tradidit Relmicns, uidelicet io oMnitaltt Herinianni oomitia ia Ihiliirine mansum miuni,
in Nirnh<'m niansnm I., in Sltiirmc Tnansiitii I . llaloslron inansiim 1., in Bcrllialostron nianswtn I., in I.f-
bcmbeke mansum 1., in Horlon niansutn 1., in comitatu Uttonis coniitis; in bluopo mansum I., in Ricoldmc-
biiMn mansum I. cum L. mancipiis utriusque sexus, arcis, uillis, pascuis, aquis aquarumuc decursibus. pLica-
tionibtn, molendinis, siluis, ucnatianibus tt omnibus appendidis cmiclisqne qiialicumque niodo nominari
possint utcnsiiibus. F.a scilirct ralionr, ut tilfrque nostrum tam uestiturn qtiam uictii sliprndialcm amndo
ab episcopo sedis subscriptao, nunc ucro a dumno Mc^inuucrco presuto et post a successoribus ipsius,
oonmioni canoniconm» conaens», com perpelna oratiotiuni participationc, plenarie inibi slciit imua fratmm
aceipiat et potcstaliue possideat. Et vt hncc traditio noslrac liboralilatis stabilis et inconcuasa peimaneat»
banc cartam indc conscriplam manu propria roboraiiles, sigillo nostro sublcr bullari iunillliia.
Sigmim ftnmni Ilrinrin Romanorum inuicdssimi Imperatnrix auguxli. (L. M.)
Gunilteriui icnicellanus uice Archanbaldi archirapellani recognouil.
Data lUI. Id. Junii, ludictione XII. anno domiuicac iucarnatiunis M..\V11. anno ucro domni Ucinrici
lecundi regaaulis 'XVI. fanpmii liD. Aeiom PatberbnnuuMi.
XCIII.
In nomloe Sonctao et indhiiduae Trinitatis. Heinricos Dei gratia Romanorum Imperalor Aogoatos. Cn'
nonum statuta non oro hominum «ed spiritu Dei condiia precipiunt, tit Fpiscopi frequentcr claustra mona-
cborum uisitcnt, et si qua oxtra regulam illic iuuencrint, abM,*idaDt ct corriganL Uaec u%ilaaler interius
cootemplanles, et in hulns uiiae ilinere ooera nosbv epiacopb impooendo leoiganlaa, caritalia caiaa, muB
qua diues paupcr rsl. cum intenicntu nmanlissimac conin^is nostrac riinipundae nidelicet Imperatiicis auf^ustae,
cum archiepiscoporuni Erchaubaldi Mogunlinensis, Poppnnis Trcuerensis , Gornnis Ma^cdebnrgensis . 1'nwani
firemensis, et cpiscopMiim Amoldi IIalaerstadensi.s , Epponis BabetiberKcnsis, Theodciici Mtatensis, Hcinrict
Wiroeburgensis, Theoderict Miinigardouordenais, Hcinrici Parmcnsis, Theodcrici llbdeiuis, Thiemonis Hers-
burgfnsis, Erici Hauelbergeasi.s , Lnicoruin quoquo, Ucrnhanli (Incis. Sii^ifridi afque Ezzicnnis comiiuin.
Abbatiam nomine Helmwardesbusen, cum omnibus suis appcndiciis mobilibus ct inunobilibus, scdi Pader-
jMnMori In honore aanclaa Mariao sanclorunique Kyllani alque Uborii oonslmclao, cui birigou acqotMliaaia
Digrtized by Google
— i»t8.
75
presul Mevnwerchus in presentianim prpest, in proprinm dpdimiis, nostroqnc iurp cl dominio in ius ct
domlDiuRi ip»iu8 amodo potesitatiue et iuxla reguiam saucli Bciiodicti cpi&copaliter di^poneodaiu alque po«-
«dendam inulidawi Et nt haae SMtne liwMoniB pi^iNi finaa «t meomraln penMneet, mami propria
eorroboraales atqne oniirmaatea, agpli nootri impremione «ibier eam sigiliari iamjmm»
Sifjniim dnmni Beinrid innirtissimi ^omonorum Imprrntrtris AuguMli, (L. M.)
Gufithrntis canpfillarius uice Erchanbaldi arckirni^rl/mu' notnmt.
Data V. Idus Julii, lodictioae XIL anno domiaicuc incamationis M°.XV1I°. aaoo uero doouu HeiBiiGi
aecundi rqpnnliB XVI*. taaperii lUI*. Aotnm lietao.
* * *
Wabr*cbeiolich aur dirte oder elBC verwaodto Angelcgcnheil, berieht ticti, rulgeade, im Original auf einea «choMlca Peif»-
MCHUtnir (tMhriabtn* Motit:
Hi sunt lestes. Thictmcr. Ekkica. Ludirr Rkkica Haodij;, Vunlhcm, Yuidukin. Bcnna. Kiza. Amulag.
Volcbal. Ihietmer. limned. UerbrahL Vuiking. Thicdric. Iba Acica. Ileriuuard. Barcbard. Dodica. Tiaza.
Vrelheric. Lefherd. BsehulC Ooa. Uuidola. Fronca. Heiiman. Thlaia. Bmm.
Episcopus Thicodericna.
Dux BtTiihardus.
Dc abbatia HclmuuardestT.
XCIV.
C. Id nomine sauclac ot indiuiduac Irinitalis. Hcinricus diuina fauente clemcntia Romanorum Imporalor
Augnstus. II Nooerit oroniam Dei lidelium nostrorumquo tam presentium quam subeeqaeniium iDdoatria»
quulitcr nos intcrucntu dilectao OOniugis nostrac CVNlGViND.\E uidclicet imperatricis augustae, lideliumrpic
nostrorum, Poppoois Treuerensis archicpiscopi, Erkanbaldi Mogontim arcfaiepisa»pi, Eberbardi Babcnber-
genHls cpiscopi, Adelbaldi Trajeciensis episcopi. Hem Popponis aUMUis Tolleam, Godefridi dads, Bem-
hnrdi docis, BeceUni comilis, aecclcsiac Paterbnmnonfli, coi venenndna epiacopas Heinwercus nostrae
uidclicct scniitntis paratissimus presidet, sub honoro njjino D»'i gpniCricis Marine sanctiqiio martiris Kiliani
nec noa ct beaiissitni confessorum saocti Liiiorii episcopi constructac atquo dcdicatac, tale predium quale
Vinila per mannm nohis dedit et consensnm coningb et adaocatt sni Ottonis, in looo Sihorgobasan nomi-
nato, in comilatu Vtlonis coraiti.-<, in pago ncrnini ruclihin , rnm omnibus pertincntiis s^nis, posscssionibus,
nmiicipiis utriusquc sexus, agris, acditiciis, tcrris cultis ct incultis. aquis aquarumque decursibus, pratis.
pascuis siuc compascuts, moleDdiais, piscatioaibus, siluis, utis et inuiis. cunctisque quesiUs ucl inquireadis»
in proprium hire perenm tradidmms. Et ut iiaec tradicio precepti nostri firma et iooonuuisa pennaneai^
lianc |M»yi»Mn inde conscriptam mann propria rohorantes sigilli nostri subtorbullari iimimus impresaioae.
Siejnnm domni Beinrici ffomananm (I. M. iniii'-ti<M'mi Imperatorii AugustL
Gnulherius canceUarim utce Etcutiilaidt ardncajnieUniti recognouif.
Data 1. id. Apr. Indictione L Aimo domintcae iocaroationls Millesimo XVillo. aniK> uero domoi Ueimrici
«eonndi regnantis XVL Imperii aotem Y. Adam Nooiomago.*}
•} Der WoBtiitai wd AiwimiiMpdift dpi apiilcr mit andcrtr Tinta cin|cln|ra. Zwiiciicii dcn bcidca IcMm W«Ic* «cr
vn, Un^i. b cia iiMMr Znrfidicoinai, wcWhvi dnc «W fmH^m lilad ait dvn utmHtiaMAim Wcflc TBITILE
(«Talit hat.
10*
Digitlzed by Google
ItfiL -
xcv.
In noininc pnlris rt fllli (>t Spiritiis s<incti. Iloclico comr? pfccaminum gnonTm r^tquo linmanac fra-
gilitali» tncmor, ac diuiiia anunonicionc conpiuietu$, pro remedio el conunenu>ractone auirnae suae, ad altare
el ad senndum noctae Tki .genitricis Uariae el eaneli Kiliani aytiris et saiicti liborii eonfesBorB, cnm
conscnsu nintris suae iiidelicei Ilildi^undao beredis sunc primitiiMie. firalrisque sui Sigobodonis asscn^u et
asstipulncionp , smim prf'<liiim fraflidit in projiriiim in his locis quorum nomina hic subscquHnttir. Viiart-
bcrhgi. R.ainlcros.sun. Erungun. Hadi. Hadi in .siiporiori Vuurailuhun. Robthoin. (jaramclti. Roduuardeshusun.
DlandebaBan.' Siliben. eam agris enltis et incultis, Mloia, attaia aqnaramae deearsilniB, pratis, pascais, nee
non eum utriusiiuc &cxu.s mnn( i|iii> <A cum omnibu^ ad haoc loca pertinontibus appcndiciis, uidclicet octo
molcndinis, cetcrisquc quac ndhiic noniinari quount uol nc<|ueunt et tamcn in eis sunt uel fieri possunt
utilitalibus. exccplis miuistcrialibus cius bominibus, Eilbchil, Randuuihg, Acilin, Gcla, Doda, Iloika, Mainza,
Tamma, Hibuke, Himle, celcrisqae mnlieribus iam ad genicewn eius assumptis non ollerias aaaumendia.
Ea racioiio ntqtio parrionc intcrposifa, nt dnm Dco iulirnto monoslcrinm PatcrbrnnnoTKp mnnorot inco-
iumc, pro cudem Dodiconc sacerdoli ati^ue diacono el subdiacono cotidie publicam missam cclcbrantibus
stipeMfoGs refocilacio quae conncnit uni etusdero ecdedBe fratri oonstipandiali dari daretnr. Sb aulem
ab epucopo ud preposito pubblica niis.sa cclcbrarctur, eadcm cius alipendiali^ rcfocilacio pro animae
eias romodio intor duodccini cgenos diiiidcrcliir. Ciini ncro idcm comos Podico, diuiiin sic dLspoueiite
prouideucia, huius uilac termiiium traii.sirct, in omnigena rccommemoracione ({uam pro eiusdcm mouostcrii
episoopo agere consuelado est, pro eodem comile Dodieone cdebrari debere. Videlioel in missarom et
salmorum cclobracionibus, luniinoi-umque inccndiis, eulogiarumqnc doiiacionibus. cenlcnorumquc pauponmi
rofocilationibtis, ct in omnibus quao in cpiscopi ciusdem loci annuali dop<»iciouis dic conuonit facore.
lluc tiudieiouc ct paccioiic pcracta autc allarc sanctac Dci gcnilricis Mariac, domiuas opiscopus Maiuuucrcus
enm suo adnocato Amulungo pro eodem prcdio in prccnriam cidem Dodiooni prcstilit quicquid in Desbur^
A.stnodori, Vue-slnederi , D.iliianhusun, Duoriun, Vflaliun, RR--!aki, Sililicni, Vncjiplillii. ad rcclesiam Paior-
brtmncosem proprielatis periinebat, atque eandem tradiciunciu , quam idem coiiics Dodico ad altare sanclae
Hariae iradidit. ul utrumqne, dum ipse niucrct , tradtcbnis niquc precartae usu fmctus uteretur, iHo aufem
mortera obcvnlo, in intogruni precaria et Iradicio ad su|iradiclam Patcrbrunnonsoni ecclcsiam roslilueretur,
.siinilitor exo'»p!is Ii-ilniN ininlslcrinlibiis iiiri<, Tin/onc, Boiinonc, Mainzono, nc diKdms raiiillii-. in Vucpplillii
babitantibus ct ad lioristolli perlincnlibus , quas ei in prccariam non conoessil. liacc autom tradicio tali
tcnore alque interdietione fticta est, ut si bdem cpiscopas uel aUqois eius snccessor de precaria ucl pao-
ciono, codom Dodiconc uiuenle, infiingerc uolucrit, isdom Dodico supradictum predium r<'cipii iuli li<renciam
habcat. Iluius rci testcs sunt. Siiiodo. Immcd, Sibebrt. Thiatmar. Bcrnhard. Amulung. Bcrnhard. Erp.
Ailbrat, Volcpold. Kono. Roduuard. Haika. Ilagcrvuorcd. Helmuure. Alfric. Mainheri. Rathcri. Vuikiog. Adal-
barl. bnnka. Asman. Folcmar. Hiddi. Bedlin. Vual. Vnidicr. VflTa. Hmiald. ThiadoHr. iKriman. Frilhuria
RainhnM Itirlnian Rodald. Ilildiunnrd. .^sda^. .\cca. Baccn Vnnca. Aica. A.sic. Rcdla Tinuca. Mninhuld.
Duda. Tamma. Thiadmar. Is^r. Uardered. Mainuucrc liiriman. Oua. Hamaca. Uciluuard. Frilburic. Godes-
scalc. Vuluerad. Tualdbard.
Om aaf|tdnickl«,'fckia«, nmda ««tri uigt «hi wOMdu» wwdJdsms BrwlMld »11 d«r Qiudirflk: to. K. Gnwlin
Vaite. t (Ei «chciBt dM» MBit «dter alcbl fcflkaalei akgA te IlKMh Mrim** Miv.^
XCVI.
Aus dcm Kopialbuche dri Domttifts xu Paderborn.
Quidam comcs nominc Sygobodo suaquo contectalis Wiodiimod nuncupaia, pecoaminum stiorum
alqae bomanae fi«gilitatis noii imBieiiiores ac dinlna In^initiooe ammoDiti, pro remodio el Baanim flom-
Digitized by Google
101« -^ieffi.
T7
mcmoratione animarum ncc non suorum parentum, ad altare sanctae Dei genilricis Mariac ct sancti Ki-
liani sanctiquo Liborii ooufcs.Hori$, cum conscnsu iitstissimaq hercdis Ilildigundac, unam curtcm quae nomi-
naUir Lindoluingcrod cum omnibus utilitatibus ad prcnomiiiatain curtom perlincntibiis , mandpiis utriusque
sc\us, B^rts cu]\h ct incullis, pascuLs, pratis , siluis, aqiiis nqnrinirmie dcciirsibii<: , omnibusque utcnsilibiis
quac Domiuari qucunt ucl ncqueunt in praprium tradidcrunu iiac uideliccl iradicionc io preaencia Imporatoris
Heinriei finniter peracla atque ante allare Dei getnlricis cognoscendo reiteFala, «bmanB MeurauercuB epi-
eoopttft cum suo adnocato Amulungo quoddam prcdiuni quod noininatur Corbiki cum aedeciin famfliia e(
una molendina pro eadom riirto fidem Sygobodoni atquc Wendilmodi in precariam prosti<it, iit qMnmdiu
ulcrque uiucret, prccariac usu fructus utcrctur. lUis autum obountibus, io inlcgrum precaria ad prenota-
tum altare restitueretar. Hacc ttaque Cradicio taU tenore atqae interdicCwoe facta esi, u( ri iadem episoo-
pus ucl aliquis Mii siiccessor dc prccaria eisilciii uiiicnlibus infringcrc uolncrit, Mipradictam curtciu riM-I-
picndi licenciani habcanU Uuius tradicionis paucos c.\ pltvibus toslcs inlroducamus. Dodico comcs. Bcm-
hart. Brun. Amulung. Asic Becflin. Kono. bnuka. Sicca. Sicca. Hemuca. Dodica. Oua. Alfric. Mcinhcre.
Tbiatmar. Engilmnr. Hiriman. Kraht. Iliriinnn. Ricihig. KobbOk Erdag. Waldric WOuQC Bette. Brua. Wicinail.
If^. .Thiadric. Bcbehrt Braohart. Boua. Uiridag. £ilui.
XGVII.
Vkar ^ammim ptidligtoM «Ku im KhiMii liwliiiWii»
lu nominc <;arcfc ct indiuiduc Trinilntis. Ilcinrirtis diuina faufntc clcTncntin Rnmanonini inipfrator
augui^as. Ubi ^cclcsiarum ueaorabilia loca a nosti-is prcdccessoribiis nobililcr adaucla, ut iu suo uigore
pcrsistaut, nostra «netoritate sanccinras, ab omnipolenle Dco, (|uem ki tm aanelk bonoramtis, etern^
rclribulionia prcmtmn rectpcrc iidclitcr ot ucracitcr speramus. Quocirca amctiC Bei ^clo^ic ointiiumquo
fidolium noslronim prcsentiiim iiiili lirct ot fulurorum uniucrsilati uohimus palcat, qunlil^ r riiicdericus
sanct^ Mim^jardcuordensis ecclcsio iicnorabilis opiscopus, uostrp celsitudinis adiil clemcntiam, pctcns ut
•iie ^deBi^ per noatri precepti paginam conoederemus et oonfirmaremus mtan abbaliam LieslM»m nomi'
ftatam, quam anlca prefata MiiDigiBrdcuordcn.<:Ls ecolosia haborc uidobatur elsi sine scripto, sitam in i>a^o
Drcni nc in roinitalu Hcrimanni coniitis. Cuiiis pclicionibus ut iustum est annuontos, intcrucnlu eliaiii no
pclilione Cunigundc iinperatrici!> august^ Doslr^ue coutcclalls dilcctissim^, alioruiuque lideiium nostroruni
ijat inibi preaentea ftterant, Bnerimrdi Bnienbei|sen«B el Heinwerki Podittiranncnria, Adalb<ddi TraieGtoneis
episcoporum, ducisqiu' Goflcfridi, pcr linnc noslri precepti pa£;innm, prclibito sedi cpiscopali sibiquc suis-
que succesaoribus in pcrpotuum coufirmamus ol corroboramus, ul in prcacripto lo<» Liesbem dioto noBira
imperiafi ancioritBile debbio Bberam habennt fiumhatem eernitinm Dei onRoandi penes ^oum amorem
alqne timorem. Preter h^c etiam dc aduocatis in predicto loco episcopis liccat agcrc ct ordioare sccuii^
duni fwrum uoluntatom aduocationoni in ipsorum mililia, iu\la (juod illis melius uisuiu fucrit ail ulilitntora
^cicsif pretilulato. Et ut h^c nostre preceptiunis auclorilas omui tempore stabilis ct inconuul>a (>crniaucat,
hanc paginam BMnu propria oonfirmanitae, aigplli noatri impceflaiooe ramimnB insigntrl
Sigaim dmnd Bmriet mraduimi el (LVL) Gmdariu» emeeBariw viee ArdmtboUi
MMMfiaiM» MiiMrafori» mgtuU. arehiqiitei^ et arehia^eamm reeognoidl.
T)atum anno dominicr tncamalionis M.XIX.*} indtctinno II. MUW domm Heinrid regnanlia XVm.**)
Imperii uoro oius Yl. XVll. Kal. Apriiis. Actum Goslari^ f^iciier.
*) Unprnn|;tich htt da grttanden; H.VII. ea Ut abcr Mf otMge W«il« carai|ilt;
••) Dm lelstc i. iD duaer Z«bl •cfaeiat ton jiin|eTcr Uud bctseTugt.
Digitized by Google
7«
XCVllL
et iodfflidiiae Trnnlatis. Reiiiricas Dei graiia Roinanonnn Imperator augustus,
QnoniMtt pfedecessores nostros rrges ucl impei-atorcs operatoe || esne in «iininno capite quod cst Chrutus
non ignoramus, quns scimiis in eius rnpnibris pcr fi<Iem nprrntos liabrTi atijrmpntando aiTflcsias Deo vel
sanctij iiacrataii, et pro ea ipsa re aeternac recompensationis premia adeptos fore, non sccus si sanctam
Dei aecdenam ad lioDorem sandorum suonnn creMero et muhipliGare doois od aogroentis stndoerimiu^
perpetuae reinuneratioiiis exullalionein nos nancisci speramus. Quapropter voiuersali ecclesiae praesenli
vidclicct ct futurac manifestum esse optando desideramus, qualiter M(>,^iuuucrchus Paterbninnfnsis ppi«co-
pus, noslrac imperiali e&cellcnliac dilcctissimus, sublimitatem nostram conuenit. postulans aecclesiae suae
vnam AbbaliBm Soeldiee vocatam dari, cuius coRtinuts petKianibus non inmerilo fiiueBtea, tntemenln Qm-
nigundc imperatricis nostrac \iiIrlirot dilocits^itiip comii;;is, epLscoporuin quoijue noronis, rnuani, Amoldi,
Diotrici, HUtiuuardi et Krici, optimatumquc nostri regni, Pcrnhardi ducis, Sigifridi coniitis, Ueriniaoai et
Bggihartfi consflii venlifaitione, supradictam abbattam sitam iu pa'^o Wessa^a el io comiiatn RrMkrid caaA-
tis sibi nec non suac aecclesif Paterbrunncnsi suisque suocessoribus onini concc<limus iure deiooeps poa-
sidendain. Ul uero haec prccepti pagina stabilis el incnnnulsa rnturis \il presenlibus temporibus foTma-
nere ualcat, propriau manus caulione iirmamus, et nostri sigiili impressione ralum ducentes si^^iari lusaiuius.
Signum domm neinriri ftfrenisgimi (L. M.) et imiirfisieinii imperatoriM,
GutUherius canceilarius uice ErdumbtMi ardacapeUam recognouiL
Datuin anno dominicno incamationis M^^.Wnil Inrlirtiono IT. anno dontui Hdncid r^jnanlii XVlL
Impcrii uero eius YL Xlll. Kal. Apr. Acuun ad tiusiiare feliciicr Amen.
Dw Shicl iil ifartM «iriiifai mwy.
C. in nomine stmctae et indiuidoae Triniiatis. Heinricus diuina fauente clementia Romanomm Imperalor
an(EiMtm. Ubiennqae «aneta Dei loca bonis nobis )| a Deo donatii eztolinnns, oob soium ailaa naatme
Jon uitjnilalem, ueram cfiam roj^ni nos prosporitatcm augerc .speramus. Quapropfcr noiiorit omniiim
Qiristi nostroramiine fidelium uiiiuersila», qualiicr nos pro remedio animae nostrao aatocessorumque no-
afarprum, nec nott pro saliite dileciae eoniugb nostrae CVNIGVNDAB imperalricis videlioet augustae, aique
per interaentom Geronis Magedeburgcnsis archiepiscopi, D6tichonisquc comilis, quandam nostrae proprie-
talis forcjstim in comi?-i!n oiiis<tom Dotichonis sitam, quae lerminum iuxla fluuiolum Fnlda nominatum snmfns
prope RcginhereshuMia ci lienhuson alquc fiibcrbach et Rulbrehteshusoa ia quoddam flumen Yvtscra
uocatum usqoe protendilar, inde sufsnm direeta quaodam i^hnn aomine Ginmodin aUiqgiK, abinde dKokni
prosi>cuta itcmin in Fuldam et sic sursum ustjue iam prcdictam uillam scilicet Rcgmlieresbnaoa per^iatiir,
snnrtao Paderbranneosi aecclcsiae, ciii ucncrabilis ct nobis dilectus presul Mcinuucrcus preesse (lidctur.
ad altare ct reliquias sanctae Oei gcnitricis Mariac. sanctique martiris et cpiscopi Kiliani et sancti Liborit
ooofeseoris, cnm onnu olilitata qoae ab eodcm prouvniro ullatenus powt, limiiler H perpetuo habeodam
•} Dic Chuta Ut titmlkh ■• dcr MiM* TmIm iio fnmn Lock. Die d«]«n« ^tHmm iniinww WwM M an
Digitlzed by Google
«•1» — t*lik
79
tradiniiM alqae concedimas. £t ut haec oostra auctoritas stabilis et iocoouuka pGrmaneat, eam maoa
propria roboituitcs, sigilli mMtri impreMioiue ioasimaa iimgniri.
Sigmm d^^miu lieinrid Romanorum (L M.) iauicluimmi imperatom augusd.
CrONAentM caMeiftirNM iijiw ErdumbMi arehiepuecpi ae (urehi«q^tMtm reeognaviL
Anno doDunicae incamationis miUestioo XTIIU">« iDdicUonc U<i> Anno uero domni Heinrici Romano
raiD inpentlorit «ngpsli aecmiifi regpttntia VnOm Imperii antem VIi« Actam XTIil. KaL Jamivarii Mdm
humn feliciler AmeN.
IXai groite, ur Seha der MoBagrasiB-PonBcl «ar dit Clisrte Jiurgrdnickt? Slrf^el icigt <)en >iue«iw KliMfi tnt
dcHCD LoniKlidMii Sie|ehi, mit d«r Uiaickhft: UctafiebM Di. Gra. Bomaaorii. Imf. Auf. f.
G.
In DOmine sanclan Pl mdiuiduae Trinitalis. neinricns «liuina fanfTjip r!r mf>ntia Romanorum Imperator
Augustus. Saluberrimis sacri eloquii iastitutioaiblis erudtmur, || cxempliM{uc rcli^osonim excelleatissimis
•dmonemnr, nt temporaKa et terrena pro Dei amore donanlea commoda, aelema et sme flno manentia
atudeainiia adipisoi bona. Quapropter nouerint orancs Christi fidclcs prcscnt<?s scilicct atquo tuum, quafiter
nos per intcrucnlum spiritalLs pa(ri<! noslri domni uidplicct papc BEXFDICTI, (lllfclissimcque coniu{;is no*;frae
Chanigundae, ncc non ucnerabili^ .Vogonlinensls accclo.siae archicpiscopi l^rchanbaldi, dilectissimique noslri
Babeidiei^cnsis cpiscopi Cberhardi. Frisii^nsis qaoqne episcopi ^lborti. maximeqne ob ioge el inde-
fesfium seruicinm vcncrandi McKinuurrchi cpi.scopi, iit illc nullins ncmuli obprobriis subiaccat, quin phiR
omnibus nobis scniiens, prcmia honorcsquc phircs a nobis accipiat, cxcmplisquc noslri emolumenti, altos
ad nostrum (idelc prouocet scruicium, ad Paderburnenscm accclesiain in honoro sanctac Dci gcnitric»
Mariae aanctique Kfliani nartyriB, nee non saiicti liborii confeaBoris oonatmctae. coi pnSglbu uenenibilia
Mcchinuuerchus episcopus pree.s.sc dinoscitur, quandam nostri iuris curtrni Hatnmonstf>di dictam, in pago
Rittc!ga et in comilaUi Vtonis comitis silam, oiia cum omnibBs oius pertincatiis siuc adhereotiis, ia qiio-
cuoquc pago ud oomitata flita ainl. oideficet cnm uic», utUis, eccleeiis, eemi» el aaciKa, areis, aedifiiBlitb
terria cnltis ct incultis, uits, inuiis, cxitibus et rcditibiis, qucsitis et inquirendii, ailinB, fore^libus. ucaatio-
olbus, aquis, piscationihiis, niolis. niolcnilinis , rr-}>\'.-i mobililjus ct inmobilibu.s , ac cetcris omnibos quae
rile 4cribi uel quoquolibet modo dici possunt uliliUUbus, hac nostrac auctorilatis irapcriali pagina dooamus
ao omaium contradictiono rcuota proprielaimiB, precipientes nt in Deo dilectas ndbis sepe dictas N. e|»-
aoopus iiberam dehinc habcat potcstatcm, suique 8ucces.sore$, candcm curtem Hammonstedi cum omnibns
appendicSs suis toncndi. posT^idrndi , ^pu quicquid sibi indc libcat iii usum cpi^copattis faciondi. Et ut
baec traditio oostra ab umnibus incorrupUi pcrmaiieat, hanc cartam inde conscripUun manu propria con-
imanlca, sigMi noalri inpreflsione insigniri insainHis.
Sbimm ikmid Beuaiei Romaaonm IJ.. M.) imperatom aupieli.
GunfAmiw «aacaUBriiis ad mem &ehaabMi ardaeaptSam Teeogaeui.
Sata Vnil. Kal. Haii, fai festiuitate aaneti 6eoi|;S marliris, Indictione ID. Aono dominieae incamationis
M*.XX*. Anno uero denmi Heinrici secundi rognanlis XVmi". Imperii antem VII*. Actam BABENIIERC
Dm KigA mr ■» idmrtw Mhmh Wmh M|diiait( miknA&Mit dia aia MmaU^i M «liar «•rioM*
Dlgrtized by Google
M
CI.
Aa» dea b«ideB raderbornUcheo KopUlbudicni.
C* In nomine saoctae et indtaidttM TrimlHti*. Heioricus dblB* tttOM (AmieaHSM. RonMiioiram ]in|Mralor
aiqpMUis. Si saiicinrum Dei accdcsiannn loca bonis nobia a Deo dooatis ditaodo extoUimus, non «dom
uitao iiosliac lonf^Mriiuiitatem, ucnim cliam rcgni nos prospcritatcm au{:crc spcramus. nunproptor noiiorit
omnium baiiciae Dci accolesiac fiUulium noslr<*rumi{ue uiuuer»itai> pre!>eulium sciiicel ac fulurorum, qualitcr
liofl pro animae noetrae remedio nostrorumquo antcceBsonim, oee non et pro sahite dileclae coniug»
n(>>tta<- r.iini^undao imperatricis uidclicet augii^itae, atque pcr intcrucntum Gcroiiis Magcdcburgcusis archie-
pis( f)iH Dntichonisqne comilis, quandam nostrac propnct!i(i<5 forf«Mfim in romifatn cinsdfm Dutichonis sifam.
t|uac inicium sumit dc Rothabniii|^ahusun , recloquc traiuile protonditur in Vuisaram (luuium, sicque ascen -
wro dttcit in floaium Fulda dictum,>} inde nero continoatim sertiat soi ascensus tenorem hixta enndem
flWTOWn Fulde usipie in rlmiiii ipii dicilur r,ininir>lhichi , ncc iion ad nppic^um quoii HoUhusun aocator
uiam tendit. Mniul graditur in Olhilanhutn et in Rccluabcrisbuitun alque ad RotiiierciiliuiMia. mox pergit
ad Rikillaliu&un atquo ad Beoorbilii, sicquc protenditur m uiam qnao tondit'} ad VuUrcdesliirdiun, iteroquo
in alteram uiam qnae extenditur ad Gonnesburin ct ad VuicinonncslinsuA, sicqoe !;iraudo circuit quaudant
uinni qune pcruenit ufsquc ;ul prcdictum opjnduni Rollialiiiiiigahuiiun, sanctnp r;Mlorbrunnensi aecclosinc,
cui uciicrabilis nobi^uc dilcctus prciiul Mcinuucrchus preesse uidelur, ad altare ct reliquias sanctae Uei
geDitrim Uariae sanctiqoe martyris et episcopt Kiltani ao sancti Liborii confessoris, cum onmi ntiiitale
qyyo ab eadem ullaleims proucnire poasit, firmilcr et pcrpctuo habendam tradimus alque c<Micedimu8»
ac de noslro iure ot dominio in eiusdem sanriae Paiferbnmncasis aprclosino ius ct dominiiim fransfumli-
nuis et dclcgaious, eo uidcUcct ordinc, ul iiullus cpiscopum iani dictae aecdcsiac eiusqut* suecei>sores do
predicla foresti disnostire ud impiietare presomat. Et nt haec noetrae aocioritatis paffM. siabil» et in-
pommVHi pemaneat, eam maou propria roboraotes sigilli noslri impreaaioiM insigDW iussimns.
Sifjnum rlnmni Tlnnrici .irn^nisximi el inuiclissimt fiomanontm Imperatoris augiisti. (L. H.)
iiuiihiiius canceiliiriii.s >iire Krcumbaldi archieiii.^riij,! rt nirhirnnrrUnrii rfrognottH.
Aiino duminicac incarnationis Millcsiino XX". Indiclionc 111. anno ucro domni Ileinrici imperatoris
augusti sccundi regnantis XVUH. imperii autem VH. Actum XL Ka). Junii ChSfunga feliciter Amen.
CIL
XP. In nominc sanctae et indiuiduae Triuitatis. Ilcinricus diuina gratia Romanorum Imperator auguslus. |]
Dioinae pietatis clemencia, qoae nos ad cnlroen imperatoriao maieslaiis perduxit, ad hoc uoluit iropeiare,
nt OOClesiaTam ordini tinnando alque corroh : : ' suliucniamus. Hiis aulem maxime locis, quae ab ante>
cossoribns noslris rouilni^ < t imporatoriliii.s luiulaU, sed iam pcccalLs exigcntibas penc uidebantur annullala.
Quaproptcr omnium iidcliuin noslrorum prcscnlium scilicct ac fulurorum industriao notum esse uolumus
qualiter ne» diuini ameris instinettt, pro remedio animao nostrae seu parenlum noslroram, nec non et
loicii Oltonis bonae mcmoriao Impcraturis, dilcclacqiic coniujiis nostrac CHVNIGVNDE auguslno intorucnlu,
alquc Mcginuuerc sanctae Padrebrunuensis ecclesiac acncrabilis cpiscopi rogatu , sibi sanctcquc suac cccle-
siac a Karulo uiat;no Iroperttore dim fondatae, nostris ucro lcmporibus inccndium passae, in honore enun
sanel^ -Dci genitricis Mariae sempcr uirgiins el .<mncli Kyliani martiris Liboriique oonfessoris dedicatne,
comitatum qoem DUioo comes dnm uixit lenuit, siium sdlicet tn iocis Heeaiga» Netga, lifiiteiVt, oom
>) Dm tweiu Capiir.: in fmiHi ^i «ocalar F«Mi> *) dncitar.
Digitlzed by Googl
t*31 — iBll.
U
omni le^litale in proprium concedimus atqne largtmur pcr hanc nostram imporialcm pagixtam, co uideiicct
leuore nlMniB, ut prefetiw episcopi» H. soiqae raocesMres preMriptae eocleslae pvfsidemlefl delunc libe-
rani habeant potestatcm dc codcm comitatu ciusquc ulilitatibus quic({uid cis placucrit racicndi, ad corum
tamcn otflitatcm ecclcsiao. omnium uidciicot inquictudinc rcmola. Et ut hacc nostrao traditionis con-
(irmationi» auctoritas siaijtiis el ioconuulsa omni babcatur temporc, hoc prcccptum indc conscripium manu
propria firaMioinnia el noelro atgilli» repeffcaaso iDaignici iuasuniis.
Siigfnufn domni Biemrui vietoriontsimi {L. M.) Itrtfiernloris augusH.
Gunlherius cancellarius nd virem nrrkeu\f>u!<li MogonUni archiepiscopi et archicapellani recognouit.
DATA Xim KAL. MARCII, INDK TIO.M. IIII. ANNO DOMIMCAlv INCARXATIOMS MILLESIMO XXK
ANNO YERO DOMM llElMUa SECLXUi REGNAiNTIS XVmi". IMPERU AUTEM VUL ACILM PODKEBRLN
FEUCUER AHEN.
Clfl.
An dmt FSntUcb-B«Mh«ia«TMU*ibargiMii«B Architrc.
Nouriit omniiim fidclium prcscntium «'ciltcct ac ruturoruro industria, Qualiter Nithardns Mimigornc-
fordcn!»i!> aocclc^iiae humilis anli»tes, ob peticioncm fidelis eui Bruuin^, dcdicauit basilicam quc sita cst
in i>a^ Bchun iniEUt fhmiuni Acarae noiDinatiun, in faonore sancif Hariae sempcr uirginis, cuique talem
condonauit libertateiB, nl prcabiter illius loci sinc ccnsu dcgcat, nihilque aUud cpiscopus prefaic aaodeMaa
indo accipiat, nisi con?;niciitihus synodum tcmponhus illic hahcat, cf qiic corrlL'< •fi l ) >.int corrigat, et nt
bfc plenius stabilitcntur, i|k<c Bruningus tradidit cpiscopo familiani unam in pagu bcopitigun, Adalbemum
cuin cunctis suae posaesnoni acddcntibns, terria, afluis, pialis, aquia, aquaimnue decnnibDS. Qnis pen-
ctis, talcm prcdicto putcstatem Bruningo cpiscopns (h Jit, nccclcsiae «uisque peipeiQO pesteris poandeMlaii^
Ut floc moIcKlinrnm turbationc quasi iurc doiuiuarcntur hcreditnrio.
Post multuruni ucro disccssus tcmporum, Domnus Sigifridus .supradiciae aecclesiac sedcm suscipiens
ad regmdwn» bBAe eandem iraditionem iu commuui syoodo Engilberhto socceasori efaisdem Braoiagp coq-
oedens firmauil, et banc cartam sigillo sancti Pauli imprcssam scribi prcccpit
Ofe Chane lll iht bBtchidigt, 4ocii «hM IwdcateBdca Vcfliitt dcc TciKs «cldh«M d« «c«f|« Aaageralleaa leicbt
«•d cielicr M cr|(fltMi «ar. Dic Sdtrift inl cine lelioiic lemaDifdM mottckel. Dac Sictci irt iimt«o ««iiwcrti auf
ciDtm »0B der Sclsrifl rrri pc1.i55<.'nrn Bjurrnr, djrch jwei, in dai Pergaiiient gcmachte, lange, pirallcl laufeoclc
Qgcncbaittc anlgeiiracLt ; «war iit dafon nur noch cln Uruclaatiick nbtiff man crkeaat daran aUcr deatlicli das
Braalbad 4» Apaclab Pwlac, wi* «or dccc bcLaoatca Doiakctitidwiccbca 8ic|clt wdsbaa alao bicr 4cr ollccl*
Abdndt *«vlic|t.
CIII*».
Ami KlodRBgcn lindsdirtllco-Saacilanf , B4. II. ■. 11,
In nomtne Saoelae TrinilaliB. Sigifridus Dei grat&i Episcopns. Gratia et pax a Deo patre el a Do*
mino Jesu Christo ct a Spiritii Sancto pitraclito nmnihus (jni parali siinl tcstimoninm pcrhihcrc ncrilati ct
non crubcscunt ucritatcm quando fnciint intcrrogati. Domnus Sifjifridus tercius ct dccimus a sancto Liud-
gcro Mimigardcuordcnsis cioitayB cpiscopu:,, primnm in cootemptaliua oita sob nomioe abbalis profcctus,
poslea ad gabenuiliooem aelioe prasid a Deo deetns, enm magnum studium habcrct lotios Dci famulami-
nis, inncnit in parochiu sua qnnndnm matronam gcncrc ct nioribits claram, diuiciis ot posses.siunc latissi-
inam, Reiomod a|)pcllatam. cum imica filia YFederuna, cuius tam majpia uoluntas fuit nouas batiilicas con-
stcnendi, mcnt cpiscopd coDseawidi, cmns oondio atque penniMi septen
Cod. dipL bhl. W«illiil. 11
Dlgitized by Goo^^Ic
n
qdbi» permaxiiDe emit neoeanria. Ynam in loeo qai dieitar Fariari. alterom n OppenlmliM. terctum b
Bunllac;i. quarlum in Curithi. quhlum in Ihtari. scxtum in HonUiorpa. eeptimum in Vnkitii.nh()rpa. Haec
sepleni lor;i nobilitor consiimmafn. nri<; ct rfliqniis S;i!iotfiniTn omata ct cactcris wPTnlta quibns iniligont
^<accrdotcs, cum magna kiudc el dLuuiiutic ununiquodquu in auo icinpore preUictus dedicauil antistes, cjui
nolena se ttm boni operis expertero oflee, do domilHis et nillia adiaoentibus quod nbi nidebatnr ad nnnm-
quamquc dfpiitault errlcsiam, ut csscl loc»:^ iiloiunis rii~.itai-o irifirmos, .«oiiclirc inrirtiios , ft illa implere
quae ad Dci scruilulcm cl ad fitJdis populi lam uiui quam defuocti perUncnt s^ilutciti .Si quis cx nostm
successoribus surrexerit ct hane oonscriptionem insti^nte dinbolo dissipare prcsumphcrit, sciat' se opisoo-
pali baiino in die iuilic ii (»bligatum et obstriclum, si (]uicquam euacuaucril quod hic habctur scriplum.
Idco ne poriculuin faciat aniniiip suac, sil ci liacc cli;itta pro tc^iiiiiiniid Sancii Pau!: a|>ostoli pafroni
bostri impresfia sigillo, ncc dubilct quod si .spcrnit cpiscopum, spernil apostolum, si spcrnit apostoium,
sperait filium Dei unigeniium , qui est teetis fideiis primogenitos mortoonim ct .prioceps Rcgom terrae , eai
honor, gloria et imperium in saccula saeculorum. ilae sunt uiliac quac tradcntc cpiscopo Sigifrido ad
Farlari pcrtinehunt ad ccrlcsiam ibi constiliilam. Dc Hillaihcki Ganliiiclt Vnp<;tholnon. Do his uillis
XXX. domus. Dc Cosuelda. Hauuni. Mottonlicm. Gaplon. Sudiuuick. iiembruj^giou. ilildiuuordin^wson. Quiu
qunginta et quatoor domos. Ostaniuik omnis. Farlari uaque ad doaMim Gelieonis in Kurtbeki. Bardamaras-
uuick. Iloltuiiik. Liudbeki. Bermothem. Segmori. Septuaginta ct qnafuor dnmiis tlo n.^scli -li rM.iion ui^inli
et quatuor domus. Uae uillac ad Iloentorp perttnebunt. Wersetborp. Aldcnthorp. liocnthorp tota.
Blasberi. HauokhursL Weppenihorp. Hae perlinebnnt ad Bantlagl Vflenbem. SncduutnldlB. Harhem.
Suthrcni. Waathhalhcm. Landrikashcm. Ilonhurst. Stokhcm. Buntlagi. Oldcnhrcni. trcs donios in forc^ito.
Hac uillac pcrtinobunt ad Ihtari. Do ccclcsia Wcrnnn. ipsa cnrlis llitari ot iiill i S:;n::nninglhai'p. I^isingi.
WesthornoD. Wigeringthorp. De bis uillis uiginti et scptcm domus. De ecciesia liitari quae Sulhkirike
noeaior undedm domns de ailh Ledscipi in qua sedent Gdo» Woldabre «t Aoeko. De Nortbkirken. IbtarL
Balliouuorkingthorp. Hildingthorp. et otnnis Pikcnbrok. Do his uillis uiginti quimpic doinns. I)c ccclrsia
Ascashcrgh. Westeringen ct Ostariiigcn ct tros oiirlcs ct una domtw Rarcmis cl Garikingthorp. Dc his uilHs
uiginli quatuor domuii. Wcstsniillukiiigthor]). Faringtliurp diniidta. Ad Viikingthorp pertincbil quicquid
tmns Lippiam flnuinm est ex nitegro. Ad Curithi pertmebit Vbbenbei^ omnifl. Cnrithi ex integro. dno
Sandonlliorji. Spiakonlo. Ilommonhcin. OtillinLjlhorp. diio Galmcri. Frifjlcsthorp. Bctti<'hoip I.ont'ri-vi. T."^-
setin. llac sunt uillac quao ad Uppcnhulisa pcriinebuut. Oauus Aliiitedi. Papingthorp. Fronothorp. Bre-
denbek). Hoitebures. Gerlinkingthorp. Frilingihorp. Ilanguni tota. Werilhon. Appenbulis. Haec snnt nomina
lestlum qui his intcrfucrunt el haec audicrunt. Odo prepositus. Wcrni uiccdominus. Dc kappalanis. HattOw
Grothniicrk. Ilripo. Yko. Bcnno. Walh. Gci ftid. Radlcf Guncilin. Dc laicis Goffcfrid Hcriman frater cius.
Lcfgard. Ilem Giode(rid et HcrimaQ fratres. E/.o. Berto. tieto. Scripturam istam iubcnte epi^copo Godoscal-
cus decanns dictauit, AdaUuird dbcoDnB soripdt, ipse domnos episcopos nomine et effigie sancli Pnali
fligpanit, sipiatam doomae Reumod et eius filiae Indidit et seeando «e tercio diuinae aulboritatis OAUeQ
«^idauit.
CIV.*)
C. In Domine sanctao et indiuiduao Trioitatis. Heinricus dinina Caaente clemcolia Romanorum Impcrator
augustus. Si ueaerahilia aecdestarum Dei loca difare ao sublimare sttidueijmaa, nobis id nninueque nosirae
remedio pnrenlamqne noetraram nec non regni nosiri |j «latni profiitumm ease mlniine dnbitamnB. Qnn-
Hit
iitttr Drkvnde ttimmt dle, nar a«di •twGhridlich erbaltene Urkunde vod gleichem Datum, wegco iie* (iuiea ilohuiucli,
Dlgltized by Google
83
propter nouerit omnium ClirisU fidclium ooslronuoquc uniuersitas, qualitcr nos iospicicntcii intenicnlum
dilcctissimac coniugis nosCrae CVNIGVNDAB imperafricis augnstap. assidae moDentis atqve inccffiabiliter
nolw iu luomoriam rcduccntis, qaod Meinuiicrcus Padcrbrunncnsis accclcsiac vcnerabilis opiscopus plus
caetcri^ fidelibus nostrls in seruitute noslra iugi deuotioiio sudanit, ( iiioni Par{prbrunnon«ii aocrlpsiat' in
bonorcm i>auctae Dei geoitricis Mariae saoclique Kiliani martiris ncc non prcciusi confessuris Liborii dcdi-
caMe. cai idem noUs dilectua antictes preesse uidetor, qnoddam prediiun noafnmi StNni dictnn, sitam
in pago Wcstralon, in comitatu uero Bemhardi coniitis,*) ctun omnibus dosdem predii pertinentiis, terris
uidclicet cii!li> ot incultis, curtificiis, arcis, cditiiiis. mancipiis utriusqtte sexus. pratis, pascuis, siluis, ucna-
lionibus, aquis aquanimijuc dccursibus, pisGationibus, molcndinis, uiis et inuiis, pxitibus el reditibus, que-
siiis uel inqoirendis, ceterttque omnibos quao quomodocanque dici siue scriisi aut nomimri possunt iitili>
tatibus ad ipsuin pioilium piTtinentilnis, por hanc nostniin iiiiperialem paginiim ooncodiinus at(|no largimur,
el de nostro iure ac diitninio in eius ius ct doaiiDiiun omnino transfundiinus. Ea uidelicct ralionc, ut prc-
dictus M. cpisc<ipus sibi(|uu posthuic sncoedentes liberam habeant de eodem prcdio eiusquo pcrtineotus
polestatem quicijuid ets placuerit ad usum aecclcsiao faciondi, omnium Imminum regiii nostri oontradictioae
rcmol.i. F,t iit hacc nostrac ingenuitatis auolorltas stabilis et inconuulsa omni posthinc pcrmancat tcmporc,
hoc impcriale prcccplum inde conscriptum manu propria coufirmantes, sigilli nostri impressione. itissimm
ins^iirL
Sigman domm Bmri^ Aommorum MiaieAVstim (L H.} tinperatoris augusii,
Gmthmut eone^ariuf tuee Aribimh artkhttppt^tm reeognmiit.
Data WIIll. Kal. Fcbr. Indictionc VI. Anno dorninicac incarnalionis Millcsimo XXIIL Anno uefO doiMU
Heinrici secundi rcennnti* XXI. fmperii autom VI!!!" Arfnni rodcrbrunooa feliciter amen.
Dat aufgedrackle groue kaMcrlicbg S>cf«l itt du lxr«iu bc«chricbeoe.
cv.
C. In nominc sanclao ct indiuiduae Irioitatia. Ucioricus diuina faucntc clcmcnlia Romanorum Imperator
augustus. Quoniam cBuine dignaiionis dementift || regendum totius rei publicae statom nos prouexit suae
immcnsc pieUttis magnificcntia , anle omnia ad boc laborarc dcbcraus, ut qui corona tcrrcni impcrii glo-
riamur, illa inoslimabilis gaudii gloria non priucmur Quod corlissime posse ficri crcditur, si loca accde-
siaslicis obsoquiis a christianis uiris dcputata, nostra auctoritale conGrmentur et oorroborenlur, ut oinoi
exleriori inqaietiidine remola, diuin» laudibus in cis nuincqpatt in pace et qniete donuno semire del6Clen'>
tor, et euris «t m^oeiB sfcularibus grauamur, coru» qn kk lege eios die «o nocte nkeditantur preci-
liiK n pi ccatorum noslrorum nesilnis libcromur. Qua proplcr omnium fidclium Chrisli noslronimquc
nouent umuersitas, qualitcr dilcctu.s mibis uencrabilisquo MEGKNWEHt^VS Potherbrunncnsis aecclcsiao anti-
sies, cebitudinem nostnm adiit, suppliciter exonns, ut Hooasterium in ooeidentali parto PotherbmaBenais
subnrhii nh oo in honnro sanclo Poi tjonitricis ct por|)Ctiir uirpnis MARic omniumquc sanctonim fiindalum
nostra imporiali auctoritale coofirmarctur , quatinus firatrcs ipsius Monasterii iu diuino seruitio iugitcr pcr-
mansuri, «b omni sfBuhri uiolentin et molastia nmioti et ■nmiti, tanlo expedittos uiam maiidatomm Dd
cuirerent, qoanto «is terrenf inoommuditatis impedifloenla nuDa ob.suireni Cuius huidabilis studii intentiooe
congaudcntcs , et pcr interucntum dilectissim^ cnniupis nnstrao Ciini^^undo uidcliool imiicrafricis augustc,
alioruraque fiddium nostrorura iustis pctitionibus gratuitu asscnticntcs, impcriali auctoritate dccrcuimus, ul
onuua a ■oUr uel ab ipso Mnerabili episcopo de soa heieditate ud aMaiide per cammulatioiwu nnt pre-
*) qaoddani pradiam BMlrain HobaiiMli dktam, litum ia p*go WmUaJoo, in comiUiii uaro B«i&b«rdi oomiti*.
Digrtized by Google
84
oariBm od «b «108 Jka cnhoribt» eidem HonMterio oolhta, niddioet m tenritoriia, nillis, areb. cnrtiSi
■edificii», mancipiis iitriasque scxus, tcrris cultn et incDhis, pratts, pascuU, campia, aqnis aquammqiia
deciirsilm«, molis, molcrnlinis , pi-ciitlnnibus, 8ilni«, iicnatinnihus, pxitibtis cl rcditibn«!, «iis ct inuii^ , quc-
^{\s cl inquircndis, cum oiuni utiiitatc cl inlegrilatc quc ullu modo cx ei-s prouenire potcrit, ipsiu«> Moua-
•terii ablMM eum «ois rratribns proprietario inre potestatinao habcat aique poesideat, et cnm epiacopi
liccnlia quicquid illis placDi rll m\ communcm iisiiin aoci lesiac faci.tt. hi^iuper cciam Brmiler el stabilc
perpcluo iure sanclimus, ut nullus dux aut comoH aut aiitpia persona pania uel magna qucmlibct abbatum
ipsins Monastcrii cum suis fratribus super eisdcm bonis inquiclaro, molestarc aul diucstirc, aut aliqua iu-
didaria potcstate se intromiitere presuniat , nlsi aduoctfus aecclefliae ab abbate et frairibne in defensoram
eleclus et ab episcopo constilutus, co uidoliccl tcnore, ut iuro cnntonttis ccclcsiao cum precepto el con-
silio abbalis omnia facial al({uG disponat. Si quts autem boc nostrae imperialis conlirmalioius edictam
aliqua presumptionc infringcrc templaaerit, oentnm Kbramm examinati anri ad mwtrnm pondos COTipost-
tione multetnr, Ut quinquaginta noslr^ caincrc persolual, quinquaginla eidcm ecclesie quam aosa temerario
in(|'ii('t.trr prcsTimpsit. Et iit hx cnnfirmatio ucrius crcdatur stabilisque ct inconmilsa omni lempore ha-
btiaUir, hanc impcrialis edicti paginam tnde conscribi, et maou propria contimianles, sigiUo aosU-o in-
«Smri lYSSDfVS.
Sgnum domni Heinrici Romanorum inuictissimi Imperaioris augusti.
GuntheriM caneMmui «tiee Aribonis orMeappeBatti rteogMuU. (L M.) Datun AVIUL KaL Feb. Indict.
Anno dominicac incarnationis Millcsimo XXIII*. Anno uero doomi Ueinriei aecnndi KgpaotM XXI*.
hDperii autem eius VIUI. Actum Faderl>runnon feliciter amen.
Dh ari|«iraati Ktta M im bmiii bcMluWi«w>
CVI.
In nomine sanctae et indiuiduao Trinitatis. IleinriGus diuina faucnic clcmenlia Romanorum Impcratcr
augustaa. Sl nenerabilia aooeleeiamm Dei loca ditare ac sublimare rtudnerimus, nobis id r^nique noetri ||
staliii profutiinim csse minime dubilamus. Quapropler noucrit oranium Christi ndclium nostronimque uni-
uersitas, qualiler nos pro rcmedio animac noslrac dilcctLssimaequc coniugis nostrae Cuiiigundac tiidclirct
impcratricis augustae atque pareutum noslrorum ncc non pro animabuK fidelium nostrorum quoruin ibi
oorpora requiescunt. Erphonis scilicet comilis alque Cooonb, nioDasierio noelro CSfunga nomioato, in
honorcm domini saluatoris sanctactiue eius genitricis, ncc non nicloriosissiinae cnicis atqiic beati rctri apo-
stolorum principis constructo, ad usum sanclinioQialium ibidem Deo seruicalium, quoddam nostri iuris pre-
dium HardinghusiMi dictum, silum in Pago io comitatu uero conuib,*) cum onmibus eius-
dem predii perlincnliis, terris uidclicct cultis ct iocultis, Curliliciis, arcis, acdificiis, mancipiis utriusque
sexus, pr!ili<!, pascuis, sihiis, «enationibns, aquis arptnnmiqiie rlccurslhus, [hm nlinnibus, molendinis, uiis
et inuiis, cxitibus cl rcditibus, qucsitis uci inquirendis, ccterisqtic oninibus quao quoroodocuinquo dici
riue scribi possunt ntilitalibus ad ipsum predium pertinenlibus, per hinc noslram impcrialem paginnm oon-
codimus alque largimur, et dc nnstro itire ac dominio in^eius ius ot dominiiirn oninino Iransriindimiis. Ka
uidelicct ratiotic ut Ipsius accclesiae ucncrabilis abbatissa Ota sibiquc posthinc sucrcdcntos lihei-am haboant
de eadcm pmprieiaic ciusquc portinenliis quicquid eis placucrit ad usum accclcsiac facieudi potcstatem.
«) !■ OfigiMle «M tMkm fir IhmA do Qmm ni dc* Gniln locr |rfiiMn.
Digrtized by Google
85
OfnoMim homiaiim regni nostri contFadictiono rcmota. Et ut hacc nostrae ingeouilatts auctoritas slabilis ac
iDcomiiilM omiii pMthine penmmeBt tempore, hoo imperiale precepton iiide oonscriptum maoa propria
ooDfiimaiites, s^jilli iMMtai^imjweaione iummmi insqsDiri.
Signum donmi Heinrid Bomanonm tnuielissimi (L. M.) hnperatofit AngutH.
Gm^eriu» eone^lwritts «iee Aribom» «trtitie<^pf>elhni recognov^.
natuin XVIUI. Kal. Fcbr. Indict. M. Anno (lominirae incnrnntinnis Millcsimo XXITI". Aniio aero dooini
Hetorici secuntii rognantis XXP. Impcrii autcm cius Yllll*'. Actum Padcrbruonoo fclicitcr amen.
-Sm M^cdrMklc Skfii id du bareiu b«wliri«lww.
CVII.
Quidam dn<. nomine Dnin, cnm neplo sna T(];tc uocitata. ml dominium sancte T)oi t^onitricis Marie ct
sancti Kiliaoi mar^iris Uboriique confes.sorjs sua predia in Sutde.sburch et Bctanum, Wailanstedi, cnm
oomibus Oluc pertineDlibus in proprium tnididil. Interea post quinquennium obitu impcnHoTiB seemidi Hein-
rici aducniente, predicta Id^ cum iiiro suo Brunone has omne.s Iradiliones iniusle rennuerc uolcbat. Epi-
scopns uero Meinuuercus tanla predia qunsi sapicns nolens perderc, domnc Idan usque ad exitum sue
uit^ LXXX aratra ad rcconcilialioucm tribuit, ea uidclicct ratione, si ipsc aut aliquis cius successorum
•haifiiJiere uotuerit preagData araira, qnatinus h^c predia eidem peDitos restituaL Vfltt. KaL Oetobr. «ctwii
Id Hirntiicltlun
Iluius rcconciliationis sunt tcstcs. Bembardus dux. llcriman comes et filii eius. Ileinric. Conrad. Adal-
bracht Bembard. Etcktca comes de Aslan. Bemhard oomes. Erp comes. Tiedrio eonwe Flresonie. Widnkiii
comcs. Amulungo conics (<i Irater cins !{k!ir )(ht. Rkkica comes. Gcba et 6!ii cius. HemriCi Cona. Volcherd.
Bcnna et fralcr eius. Godica. VlFa. Beua. Eppa. Ricdach. Engiza. Viz;i Ilildilin. Tamma. Rolhard Ekkira
Tiedric miles Ekkiconis. Bonnaca et fratcr eius Tiaza. Rciuald. Godiliin. Wizuca. Gela. Droga. Tbiapbalt
Tiamoia oomes et frater eios. Esic. Iringe. Oita. RcOm. TSedriei HeinhanL Xiedrio.
Bi Stisil mr N^idnidtit, lil iltr «■riom §epmsea.
CVIIL
Aiit dem Ropull>acbe dei Domitifts tn Pa<!erb»ni.
Notum sit omnibus fidclibus presentibus sctlicel et futuris, quod quidam fidelis nomine Hildehn, per
consonsum su^ contedatis Odc et iostisBimi heredis ipsios Amaldi, unam aream et XL. ingera cmn omni-
bus appendiciis, in pago Nihtcrga, in uilla quc dicitur Ilolthuscn. ol Amaldus seflicet cum conseon suf
niatris ciusdetu Odr ct picilicil Itildclini unum lilum in lUJi^o Almunga iii uilla quc uocatur Barghu.<un cum
sua tuore et iilio ct cum omniiiUis tjuc luuc babuit in area quoque et prcdio ct orooibus eiusdem predii
appendiciiii, ul domiDiom sanct^ Dci gcniiricb Marif et sanoli Kiiiaoi martiris sanctique IJborii confessoris
alquo poDliScis, {mi decimaUono supcr uillam Eraiggarolhun acquirenda, in proprium Iradidit Quod oero
Meinuucrcus episcopus pie pei-pcndens, prcdielo Ilildclino et suo conlerlali Odr^ ct Amnldn oTnnibusque
postcris cius candcm dccimationcm supcr uiilain qii^ uocatur Emiggarothuu pro predicto pn<dio pcr suum
aduocainm Amuhing in proprium dediL Hdc itaqoe traditio III. Noo. Nonenobiu primum focta, IIII. Non.
Januar. in Patcrl). itcrata atquc confirmata cst, consedcnlibus niidein arcfiiopiscopo llunfrithn ct cpiscopo
Siberhto et Hildiuuardo atque Limsone episcopis, et adataotibus Frithcrico, Gerberto, Tliiadcrico comitibus.
Brua Godebald. Erp. Ealhaboda. Beberk TuiJtiD. Thiaderic. BaohL Uffii. HaoU. .Godeacale. Beanalta. Folchard.
Digitized by Google
86
CIX.
C. In nnminc sancUte 4Sl iddiuUhlM Trinltalis. Chuonradus diuina raiicnlc clcmentia rex. Si seruonim
Dci pfticionilnis facilom flurpni acconimodantcs, locis diuino cullui manci||'|)atis aliquam munificcntia nfisira
adicit immunilatcm, undc comnkuranlcs ioibi sccurius ct commodius uilac cylc»lii> quictudini ualeanl uiseruire,
cxMrtinmnnis hinc presentibiis ali feKcins ae inaiisiiris perfmi beatiiu. Qiiocirea iMMerit oiuniiiiD Cbrisli
nostriqm^ fuU'liuni miitcla, tain pipsrnfiiim <ju;im succcdontium , qualiter nos pri) rcmodio aiiimo nostre
parcntumque no.strorum, nec non interucntu ac peticione dilcct^ coniugis noslre GISELiE rcgin^ ot ueoe-
rabilium Archiprcsulum Aribonis Mogonlini atque Piligrimi Colonien<$is , traditionem Hludawlci imperaloriai
quat» tradidil ad monastcria quoram onum cat mooachonjm noua Corbi ia nvincnpatalQ, aliad Mt SBOCti-
mniiiiilii.ni Ileriuordi nomitiatiim, qt?ao pio mfmorip crnitor illius llluduuuicus imporator ad normnm pre-
cipuorum in Gatlia mooastcriorum construxit, Corbcicnsc uidclicet ad similitudincm anliqu^ Corbei^, lle-
riuocdcnae uero ad Soesaionis simOitudinem, abbati Coriieiensi commeiidBoimas, ot ioxta ctmBaeladbiem
(jua ancillarum Dri co^p^tionilius procurari aoleat pn-positi ex ecolesiastico oirdiBe, tam in disciplina
quam in cunctis ncgociis qu^ famule Chiisli pro sexu et profossione sua excqui non posscnt, ipsfirnm pro-
uisor et palronuii eu;>lerel. Pro dcmosioa auteui gencris sui tradidit ccllam qiie uocatur Meppia cum
decimis et poBBessionibiis tuidique ad eam pertinentibaB, et ecclesiam Heresbore ctrennK|aaqao per daas
saxonicas rastas ad nouam Corbeiam, ad Hpriuordi-nsc ucro mouiistcrium in epi.soopatu A^Jnabrugp^onsi
ecclesiain Uiunidi cum subieclis sibi ccclesiis, io parrocchia Mttuicmcuordi ecclcsiam Rcni cum his quao
ad cam pertioent ecctesiis, ita sane ut declmanim alioraroqne redituam prouentus omues prefatis cederent
monasleriis, et ab ipsis liicisaim procurenlnT subiecle plebes, in baptismiUc, io eacharislia , in sepidtaiii^
in confcssione pcccaforum n\idiciida, el presbileri (joi principales ccclesias tcnorcnt archipresbilerorum
oOicio fungercntur, ad agenda omnia qu^ solcnl Ucri ab arcbipresbiteris episcoporum , ct cum ipsi cpiscopi
rircatiooes suas ibi agere deberent, ad eoram mansionem daretnr ut n capitolBribus anteeessoram noetro*
runi presmplulll babetur. uiilclicet quantum satis sit cis darii at epi^copi nott plva qu^ant. nec cum
plurilnis neiiiant. quam ut cis vuriiccic pos-int. Ne aulem in snmma debili episcoponui scruitii pKis e\i-
gcrctur quam opus sit, staiutMuul prcdicLaruiu ecclcsiaruin episcopi cum conseiuiu synodali corara antc-
CGssore noslro Oltone imperatore et arcbiepiscopo RhBbano c^terisque oom eo iu synodo agentibus, ut
dcntur ad singulas ecclosias porci ualcntes siiij^uli denarios XII. aul arieles VIII tantundcm iKiIcntes,
porcelli lUI. auc^ lUI. pulli VIU. Silule XX. de medone, de mellita ceruisia XX. de uon mclUta LX. paues
CXX. de auena mo^ C. flaanipuli DC. cssetque in polestate q)lscoponun, nlram b^ per slngalBS eoclesias
ad onum mansionaiicam an ad doa uelleni habere. Siatuit ergo prefolus aniecessor nostcr Otio iiuperator
bboram utrifiuc loco concessionem oIiL;cnde de propria congregatione in regimcn sui por futura semper
tcmpora congruf pcrbonac, et ut nullus iudex publicus liccnliam ia Lomines ad prefalum mooasterium
Heriuordense pivltBentes dfaim iudiciariam baboat exercere poteatatero, sed omnis eanim res oorara ad-
uocato ipsoram delaiatnr. Qoam constitutionem antecessorum nnsirorum instam el rationabSem, nos quo-
qiip |ir«,'dicto monastcrio Honnordensi procepto noslro rogali confirmamus afquc corroboramus. Et ut hec
coiitirinationis no8tr| auctoritas stabilis ct incunuulsa omui pcrmaneat ocuo, haiic pagiuam iode coDscriplam
inanu propria roborantes, rigplli noslri inqiroaBiooe iusajnnis insignki
Sigwm domat Ckwaradi (L M.] rf^is «aiiui^fissMNi.
5doAiBttt eafloctfBrittf imb Ar&onit er^ieap^ani neognouL
DaiB nn. Id. Januar. Indiclione TUL Anno doniniop incanaiiimis M.XXV*. Anno nero domiu Kuoo-
radt secniidt n^punlis I*. COBBBIE.
Dm Si«|d lu «(riMta
Digitlzed by Googl
87
GX.
Abtcbrift n»cli dcm ta Piichbeck •arbewahitcn Oripnale mit^bcill rom Bibliotbelur Moo;er xu Mindeq.
In Domioe sanctae et indiuiduae IriQitatis. Chuonrndus diuina fauenU) clemcnlia rex. Notum sit
oiDDibtM fidelibos iioititB tam pniflseiitilMis qmin Ailiiris, (|ua]itcr quaedam ueiterabilis || abbattssa noaiine
AbSg, anteceaionim nofltroniitt ngm ecilicet uel impcratorum aeripta, «nae accclcsiac qnac cst in
Viiisrbiki col!f>ra»a, tradila, in nustram prcscntiam contnlif, cailctnque ex nostra regali potestate confirraari
ac corroborari quaiu iiumillime rogitauit. Cuius potitioni iui ut dignom est asscnsum probentcs, ob amo-
rem Dei noetraeqae remedinni animae ceilieel et per intementum SI&EBERTI «anctae Hiadeusis aecclmiae
aenerandi prcsulis nrc non pt HoriiilianH ducis cctfrortiiiiqnc iioslronim fiJcIIum. iam (lictam abliatissam
nna etuo coa^cgationo sibi subiccla omnibusque iiluc nle pcrtinentibus , in nostrum mundiburdium ac
defensiOiiem ex integro ausccpimu6. Precipientes igitur iubcmus ut ouUus iudex publicus neque aliquis
ex iudiciaria poleslate bonamcs praedictae aecclcsiac libcros seu oolonos, litos aut seruos, in aliquo aego-
cio (listrinj^rrc prrsiimat, mf\ tantiim ndiiocatus loci illius, habcantq\ic sanctimoniales illac libcrnm pote-
staiem per succcssionem temporis inter se siue uliimdc abbalisfiam eligendi, nuUius seculari dominio sub-
iectae, excepto nostro, qui eanim defcnsor Deo aimnente eme «olamas.
llaec sum predia quac pertinent ad supra dictam accclcsiam Viscbiki. In illo loco VI. mansi piem.
Insupcr eliam in his locis ila iinminatis. Viipndrcdcsa L Vuigbaldcshusun IHI. mansi. Benneshiisnm I mansus.
ll^iiluC&busm^ I. mansu.«i. Tiadanhusun i. mansus. iiainanhusun U. man&i. Et in aliis locis ad ministcnum
aecdesiae TiscbQci XXVIin. mansi in pago Tilillii in comitata Herimaant comil», iteramqne in pago Her-
stem in comitatu ciusdcm comilis VIII. mansi. ot in pago Lagiiiga M mansi in comilatu Doilican, in papo
WesUala ia comitalu Heinrici comitis X et VIII. mansi, et iu comitatu Hroduucrkes Vi. mansi. Et in uilla
qnae noeaior Hranmesbei^ Q. maiisi, Fiahttborpe I. mansus, in Anion IIU. mansi, ot in comitatn Wirin-
bardi eurtcm nomine Thulibcrh V. mansi. In Tondirin Vli, mai». In Hertingehnsun uilla intogra. Et ot
hniv nostri rr^ntirm.itio stabiliK ct inonnuulsa pcrmancat, Iianc nostri precepti p>gp«»««» iodo OOIHCriptam
manu propria roborantcs sigilli nostri iiipressiooe iosigniri iussimus.
Signum domni Chuonradi (L U) ghnosissim regis.
Ottalricus ettaedkavts me$ Ar^om arduetqteBani reeognouL
Data E Id. Januar. Indictiono VIII. Aono doiniDiaae iacamalibaiB H* XXV*. Aimo avtem domni Knon'
radi secondi r^aotis R Actom Corbeie. *
OripwW liv da« Svl lAiAllai M.
CXI.
C* b nomme sanetaa irt bdimdaf TrioitatiB. Ckmnmdae dioma fimente dementia rex. Notom ril
omnibus Christi noetriqoe fidelibus praescutibus scilicet atqoe Itataris, qualiicr uencrabiUs abbas nomine
Tnichtmani<5 nostnim adiit oxccllcntiam || supplicitcr orans, ut nostra magnifica munificcniin jirojspirrrpmus
monasterio cui preesse uideretur. quod est constructum supcr iluuium WISERA in loco qui dicitur noua
COBBnA in honorem Dei et saneti STEPHANI prolomartyris, ubi et beait VITI martyris precion pigoecu
soruari noscuntur. Cuius pcticioni rationabili propter diuinum amorcm et ucnerationem beatorom nmrty»
nim a-sscnsum prcbentes, hos apices scrcnitatis nostrac circa ipsum monastcrium ficri iussimti'!, per «]iin<
deceroimus atquc iubcmus, prccipue ut polcslatem mooacbi, lii occesiiilas ueuerit, tuibeaot, abbalcm
Digitized by Goo^^Ic
88
fligcndi dc fratribus suis, ei ut nullus cpi.scopu.s aui iutiox pubiicus uel quilibet ex iudiciana puicsiatc,
niai «olus fllius loci prouisor et adnoeatus predicli nwnuisterii, in eoelesias aot loea od agroa aeo reKquM
possessioncs prcfati nioiiastnrii quas iiiodcrno tctnporc iustc et raciouabilitcr possidcrc uidctur, ad causas
audicndas ucl freda cxi^enda aut mansioncs uel paratas facicndas aut (ideiiissores t^)llciido8, aut ullas
redibitioncs ucl illicitaj» occasioncs requircudas, aul homincs ipsius monasterii tam ingenuos quam ct $cruo>s
nd fitos iniuBte dislringeDdos nllo mnqaaiD temporo audcat ingredi, uel ea qo^ supra mcmorata aont pe-
nitns rxi^erc aiit arlilnrc prcsumal. Scd ct de dominicalis mansis ucl nunc habitis ud po<;t acqtiircndis,
a reddcudis dccimis plcnaro idem monasterium habeat imiuunitalcm . et sicul hactcnus fuil, ut dcnlur ad
portam in susceptionem hospilnm et peregrinorum, in quibuslibet episcopiis, pagis aal torrilorns, oel
omnibus qiic ibidera propter diuinum amorcin et iilius sancti ioci ueDemtionem CoUaln fuerinl, ut liccal
ibitli in fnijiulaniihus sub nostrc immunitatis tuitinno quictn ordinc uinerc ac rpsiHere, et melius illoe
dclrct<<t omni tcmiiorc pro nobis ct coiiiuge ooslra atquc stabilitatc rcgni a Deo nobis coUali, domini mi-
sericordiam attentius exorare. InsupO' etiaro dccimas uel dedroaiea «colesias ro qaCbasqac episcopiis ita
teneant atquc dis|)onant, sicul sub antccessoribus nostris rcgibus uidclic«n ct inipi ratorilnis (oiicrc [kt
preccpta uisi sunt atque disponerc. Kpiscopis uero, quibas scniitium ct mansionatica dcbent temporc
circuitus sui, !>ccuDdum scripta sua singulis annis persoluaoU El ut liaec auctorilas conces&ionis atque
confinnationis wuHx^ firroior babealitr et per futara tempora a eonctis fidefibus sanctc Oei «odeeic nostris-
que prescntibus vi futuris mrlins ( r< f! i<-ir rffli^eniinflqiie obaenielar, maiMi fMopcia ^tar eam firmaaimos
Ct sigilli noslri imprcsNonc assiguari iu^dtuiu».
Sigmtm domni Ckmnradi (L M.) regis inuictissimi.
Odakieut eonedlariw uiee ArAonit ardiietq>eilani reeognotn.
Data Xi. Kal l < br Indictione MII.> Anno domiaioae ucaniationis IDCXT.* Addo uero domioi KTOK-
RADI aecandi refpaniis i.« Aotnm GOSURE.
Dm SStfd itt ««rlanB mut'^
CXIL
C. In nomioe sanctae ct indiuidu^ Trioiiaiis. Cbwmradus Dci donantc clemcntia rex. Ommum sancif
Doi fcdesie nostrorumquc iidelium presentiam ac falnrorum comperiat uniuersitas, «pnliter damna Fride-
nina || ueneiabili.s alilialissa cius<|uc soror bnma comclissa , Ccrono comllc ailiiiuantr' ron.struxerunl quod-
dam roouaslerium m uilla Kemiaata dicla, in pagu Tilithi, in comitatu Bcrnhardi ducis situm, in honore
Dei gcnitrids sanctc Marie uirginis dedicatum, ad quod omnem hcreditatem suam, curles scilicet ac uOlas
iiifra nominatas, Keminata, ll< ii:t n, Ilonjrn, Tundiriun, OilK rc, Varstan, Rothe, Bardcuuic, Holrnannessun,
Wiuhorp. Rrithngi, Biaugilni(liliurg, Addunesthoip, IIathcrl>ik\ H,MhHil'i«von Siiothcrburg, Claniki, Wig-
maiincsburgstal , Bcmicdc.stoq) , Vuidila, Vualdcrsidi , Kuk.eiliii^i, iiulana, Auu, Sctiia, ilcpsUdi, Siniga«,
gratissima uotunlate tra<fiderunt. Vnde nostram maiestalem refdara aggresay sapplices rogauemiil, ul ipsam
mona.steriuni in no-Jtri miinfliburdio suscipcrcmu.s. Quod nos potirione Gi.slc scilicct rcgin^ dilectlssim^
coniugis nostre, sed et inlcrueotu Sigebrabdi Mindoneoeis opiscopi fccissc cognoscat uoiuersitas lidclium.
Ad hcc staiuimus, M einsdsm moDastectt abbaiisse taHs fibeilatis, lcgis ac regulc primaln finierentur, quali
o^rf sancte moniales in regao nostro sub rcgula sanctt Benedieti iusic uiuentes tttannu'. Insuper oonoe-
diinns cidcm aMjiiic, ut nullu.s marchio, millus comcs, nullaquc nosiri iiupcrii mn^na ucl parua pcrsona,
in ea placilum faccrc, ucl publicam functioncm exire, xad aduocatus quem abbatissa qu^ tuac temporis
fiiorit cum sanctimonialium consensu eU^ro aolaerit. In obita uero abbatiss^ elasdeai moaaslerii fiberam
Digitized by Google
haboant arl)itriuin aiiani eligendi iuxta rcguiam sancii Bencdicli. El ut huius iiostrc auctorilatis priuilegiam
pcrscuerct, hanc paginam raano propria roborantes, sigiilo nOBlro inssinilis insigniri.
Signiim domni Chuonradi (L M.) regis inuictissimi,
Odahiciu eaneeSarivs uiee Aribonit onAieapeBani recognotd.
Anno dominicf incamatioDis IL XXIIU. lodictione Vii. Vi. Id. Febr. Data est in Merseburg. Anno autem
doinn! Knonrwli lecnndi regDantis I. Actnm;;
Dat 8l(|il iik wrlafw gegMsen.
CXIIL
Quaodo domm» epiaeopns Uaegnmnercos ammel iter nd Romam direxcrit, pio hereditsle Radielmig;^ ■
.Mhulfn et i)r> XT. talenta dedit, et lUL mansos com XX. maneipiia. Unn8<iuisque eonim sdnere debet
V. siclo» argenti.
Poslquani cpiscopus Mcinuucrcus de Roma ucnicbat, tunc iicrum prenomioatis in rcconciliatioQem
dedit L cnisinam onrdirioBm et X. solidos denarionini.
CXIV.
AiM itm Roptalbiie^ dtt Domiltfb tm Pftder^eni.
o
In nomine sanctac ct iodiuiduao Trioitati.s. Cunradus diuina gratia Romanorum imperator aiiguslas.
Pcrpendimna atqne ooMideram'nMis aoimas nostras peccntomm nmcolis obfasGatBs iioe nnillam poase inoare,
nos ad diuini lioinnis et gloriac maii.siatcm ecclcslns Chrisli siiMimarc, aeilificare, et de noslris rcbus
ditarc, paritcrque nouimus ad noslrae imperialis potcnciae dignitatem pcrtinere. eis qui Dobis domi uel
miliciac bcnc scruicrint condignam seniitutis renraoerationem exhibere. Proiade nonerint Christi nostriquc
iddos uniaersi, qualiler nos per intcrucntum dilcctissimac coniugis nostrae Gislae, ncc non filii noslri
Ilcinrici rcgis ct Brunonis Augti<^tcnsis episcopi ct Hcrinianni marcliionis et Eggilhardi fratris sui, ad diui-^
uam graliam et gioriam, pro rcmcdio nostrae animae, Paderbruuoeosi ecclesiae io honorcm sanclae Mariao
Dci g^itrida et aaocti Kyliani mnrtiris et aaneti Liborii conKessoris consecrBlae, eiusque prodsori Mein-
uucrco. qni nobis sepo ct multum frcq i ii' r et fidelitcr scruiuit, quandam curtcm nominc Eruitlc ad no»
stnim impcrialc ius pertinenlem, in pago Enijcrp, in romilatn aMtcm Marcuuardi sitam, prrpctiialiter ha-
liendnm tradidimus, cum mancipiis utriusque se:ius omnibus ad iiunc iiire pcrtincntibus, cum cctcns quo-
que uniucTsis appendiciis, sciBoet arcis, aedificiis, lerru cvllis et ioGollis, pratis, pnscnb, stluis, nenntioni'
bus, iiiis ct inuiis, cxitllins ct rcdilibus, nquls aqiianimue deciir>Il)us , piscatlonilnis, molemlinis, qucsilui
et inquireiulis, cum banno et mercato ctiam quod apud candcm curlcm solct habcri, ct cum omni utililalc
qnac iiidc potcrit pcnienire. Et nt hacc nosline Ireditionis aactonias firroa oroni permancat acuo. banc
po^nam inde coascriptam mnnu propria roborantes faisBimns ins^iri aqpOo.
SigMm daami Ckmrvdi i'mi^ef£>sAns itsmononM» ^KpertOorit m^ufi. ^ H.)
ddidrieue canosJlIanM reeognomt.
Dnln m, Mns Apriiis, Indictione Xa. ttmo dominicae IncmMlioiiis lI*.XXVn*. auw aulem domni
Cnmndi seenndi lepHuUis HI*. hB^pau oero R ictom Bomne.
Cod. dtpi. kiii. We«tr«l. 13
Digitized by Google
90
cxv.
Tn nnmino sanclac cl indiuiduap TrinHnti* rhnoiiradus diuina fauoiile clcmcnlia Romanorum !nipf>
i-nlor Aiigustus. |] Si piis pctitiouibut» iidclium iioslrornm. maxinie qiiaii pro ecclesiis sibi commisc^ts auribus
naslrw inriideriDt, beD^um prebnerimus andittini, hnr procul dubio et ad prcsentis tnperii noslrt slatuni.
et ad •etemnc Ix-alitlldinM prcmium prorulurum credimiis. Undc oninium ildclium nostrorum tam prcseu-
lium qiiain et fulurorum noucril suIIriN itnIu-tri.T . quia adiciis c\ec!lfnti,im nnstii ciilminis. Ilrutfimanis
iicncraiiilis nouau Corbeiae ubbas (•uricni ({uaniliim Godclcucshcim nunoiipatnin antcriori lcniporc cidciii
monasterio qucstus csl iniuste fore sublalam. Detnlit prelerea seonin Amolfi dini proKonitorts nofttri inpe-
riale dcrrcluin, riii oiusilcni curlis inci .i! concainliia , intcr cniKlcni inpcnil(ir<'in iitiiui' nmidncni prcilifti
monastcrii palrcm peracla. Cuius su{^ci>lioni lidcni accominodantcs, niaironam quaiulani Alucrcd iiucalain,
qunc i[>sam curlem nelnt liereditario lure tiinc (cniporis posscdil, ad palacium nostrum cuocari prcc<'pimus.
Quac dum proiata rafoHcra nccpiiuisscl , prcratnm curtcin cum omniiuis appendiciis, adnllentibus silii lilio
Osdii^o palrnnnqiit> suo comite Fritlicriclio , prcdicto ucnpniltili tihli.ili absqui! iilln controucrsi.i rciIdiJit,
atquc hanc Iliddi roonastcrii aduocatus iu!«u no!»tro reccpit. I'ost ucro abl>a:i clemenlia nostra prouocattu
eidem matrooae sepedictam cnrtem altemmqne Ghnnndian uocatam ac fumilias quasdam tn uilla Brame-
rinchlhorp cn condicionc bcncficianit, llt «i quid post obitum tms m kisdcro poasesnonibiis rcppcrialur,
abliiitis arliitrio disponatur. Filio ncro clns ciirlcni noniinc linniini/linsun co paclo conccssil, qualinus ilum
uiual hanc icncut, nisi hunc muniliccnlia uoslra iiliculii prins promoiicri contin^l. Post ucro in ius mo-
naslerii redeat. Et ut huius rcstitutionis auctoritas firmior perpetim crcdatur, manu proprta subttts robo-
rataro hj^IH nostri inprcssionc iussinnis insi::niri.
^ TESTES. Ilunrridus archicpiscopus. Meinuucrcus episcopus. Godchardus cpiscopus. Sigirridus cpisco|ias.
Odalricus canccllariiis. Asculfns. Sigibertus. Bcrnhardus dux. Adalbcro dux. Eraaatus dux. Liudulfus camcs
ct priniiiiius imporntoris. liiddi. Atnuluiigu«i oomcs, ot frater cius Ecbortoa. Wiggcr. Gcrlo. Vffo. Tiammo.
Poppo. Bern. Tbiailiard. Bmn. Gcba
Signum donmi Gnumradi intitc/iWmi Rnmmtorum (L M.; imperatiiris aaguift.
^datrieu« eaMeUarius viee Ar&onis ardtieanceUarii reeogtuMiil.
Data Ka). Ji t Iiuliciiono XI. Anno doniinicc incamationis Millcsimo XXVIIL Aiuio autem domni CfauOit-
radt «eomidi rejpiuntis UU. Imperii uero I. Actum Uag^cburoh felicilcr AMEN.
DiM Sicfcl itl varlnm fcguifeB.
CXVI.
fj- In nominc «nnrtnc ct imlitiiiluao Trinilnlis. Chuonradiis clcmcnlia rliulna fiincntc Hoinanonmi Impcra-
lor Auj^slus. 1] Noucrit oninium sanclnc Dci accclcsiac iideliuiu noslroruinquc prcscnliuiii scilicel uc futu
rontm indostria, qnalilpr nos ob interaenlum ac pcfilionem dOeclae coniu;>i!; itostrae G!$ILAR impaDiiricis
nu^uslac, cl nniantissimae nostrae prolis liciiirici rcps, ncc non Rninonis Ani^u^^ii nsis vencrnbilis cpiscopi,
lidr li iinstrn Siiiibcrlo Mindciisi cpiscopo ct accclcsino cui ijisc Pco dnnanti* prcsidct. in honorc ssindi
1'i-iTKi pnncipis iipostolorum ct saiicti GORGO.Ml niartyris Qiristi coaslructac , quandnni siliiuin Hidm
singnlariter in proprietate prcdioram eiusdcm MindcnBis aecdcnae, el tn pngo Enicrgoiitii. in ooniiUita
iicro T^criiii.irfii rfiif is , cuni fon^scnsn ct conlniidnlionc prcfnli (liicis R. ct siii rratris Dctmari. cclcrorum<iiK'
ciuium iu euiicin «lua usque niodo coininuiiioncm vcaandi iiabcatium, iii siluis, campis etpaludihus, uA»tt
fiumina Oasonbekc ct Alorbeke, v^iw in mctfiura flnnten Wermonon, et ktie inqtte ad Nbrfhsulerocani-
pon, ad Gortcm pcrlinens Sulcgon nmninatam forestari oonoesttmtis ct banni oostri districttt' ciroamaallMn'
uiyiii^cd by Google
— tOSl.
»1
miis, pa iiitlelicot rationc, iil nemo iilt<;rius iii codom foreslo abtiqiic prolibali ppLscopi siioruiiKpir succcs-
boruni liccntia putcstatcm liaLeat ucnaudi, &agillaiidi, retia aut laqueos poucudi, aul idlu iugciuo feras
dccipieiHli. qoae merilo sub iure banni eontincaliir. Si qai« «atem hnios noslri imperialis preeepti tomo-
rariii< tiiolnlfir extilcril, sriat >o r|)i>ropo ct stio ndtioralo lianni nostri smiimam (■omposititnim. Hf ut
liuc ucrius crcdatur diUgt'uliu&(jUc per tutiiru uiuioruiu curricula obseruclur, iuuic kartain iadti coascriptoffl
iubliisque maim propria roboratam sigilli nostri impreMKme ioaeimus insigpirL
Sigmm donmi Qmonradi inmttimKam Hammmnm imptrotmt (L E.) ai^«lf.
QdaHrieM eane&Uearins mce Aribom* ardacapeBtmi reeognouit.
Daia III. KaL Apr. Indictionc XII. Anno dominice incarnalionw lliHesimo XXyUII. Anno autem domni
Chttoni-adi sccuitdi re^nantis V. bnpcrii oero IL Aclum Ratispone.
Du Sl«|*l iit TcriaMa ,
CXVII.
C« bi nomine sanctae et mdimduao TrinitaUs. Cboonradus diuuia ftniento dementia Romanomm Impe'
rator augustus. || Nolum sil omoibus Christi ridclibus prcsenlibus scilicet ntquc futurs, qualiler nos ob in •
tpnientiini ae policionom nosirae dilcrtae coniufjiis GISAL\E impcratricis iiiil<'!icct anjjiistao, ct aninntlssimno
nosti-iio prolis tiiiLNHUli regis, nec iiou Mcijmuorchi PatcrbrumiciisLi acccicsiae episcopi, quuddam Bcrcn-
hanli oomilH prodium, Badperch dietum, curo mansis decem ctrea euaden moatem adiacentibtts, In pago
Nicliterga cl iii coniitalu Ilaholdi comitis silum. (|iio(! \<\c<> Iioiodiiaiio iurc in noslram poleslatem succcssit,
quia idem ips« U. cunu>s spurius erat, quod uulgo Wanburtich dicunt, ad Paterbrunno prcscripti cpi-
scopi monasterium in honore Sanciae liariae ei Sancli Chiliani uiartyri» sanctiqiie Liborii confessoris cod-
secratura Iradidiimis, cum mancipiis utrinsqne sexus, uillis, arris, aedi6cii8, a^ris, tcrris cuIU^ et incnllis,
uits et inuiis, prafis, pascuis. siluis, ucnalionibus , aqiiis aijiiantmne deciirsilms. piscationibus . niolendinis,
vxilibu» ct reditibus, qucsitis et inquireiulis, ncc non cum omuibus appendiciis ad idem prcdiuin iure pcr-
tiBentSras, ea aideU6et laiione, nt in prescrifili moaasterii potestate pcrpctualiier ezistat. Bt ut Iwee
nostra tradilio siabilis et inconuulsa omni permaoeat aeuo, hane pagioam inde coiiscriplam propriaque
mami sublas roboratam sigiUi noetri inpreasione insaimue insignirt
V l
Siijiiinn duiuui Chonradi Bonumorwn unperatoris (L H.) ifltiicljMNNiL
hdabncus cancellarius uice Aribonis arctiicape/lani recoijnnui.
Pnta Knl. Jimii, Anno dominicac incarnalioni«i M.X.XX. indictiooe XUi» Aimo domni Chuonradi regnan-
tis YI. luiperii uero IIII. Actum M^rsiburch feliciter amcn.
Uat aurgednirktr, groiwe uod oorlt tieniKdl g«t «rliaUene Siegel xeigt clcn Kaiicr, aur riorni niedrigen Tlirone iiUcnd,
die lUinde lioch aur;;rlioliL'n, iind in dcr rcchtm rini-n Si.il>, auT dcstco S|jiiie eln Adler, in dcr linkrn den Reich*-
•pfel iBit •iaeM KrcBte baltead; mit der Umwhrin; Cbunnrsdu* Ui. Gra. RoroanoQt. Imp. Aa|, f. — Die Figur dw
lUiicn iit Mhr WHmm«i|«dcScfct «ad dtr KapC imurilbm ■nlurmlicll fPSMi imt i
CXVIU.
C* Itt nominc .sanclac ct indiuidufte Trinilali.s. Cluionrudus diuina disponento gratia Bomanorum Impe-
rntor auj;u.slus Oiiiiiiiiiii Dfi noslriquo Gdclium uiiiii('t>.iiati notum 1| <'sse noliimns, qualitcr nos projilcr
amorem caelesii.s paln^>, atque ob iiitcrucnlum ac pcticioncm dilcclao coniu^ nosirdc GISILAE imperalri^ ')
V »ic
Digrtized by Google
n
1»S1.
augustae, nec non kari filii nos(ri nEINRICI regis, et proptcr iagc dcaotumquo nobis scruitiuin UBGIN-
WERCHI sanctac Padcrbrunocnsis scdis ucncrabilis episcopi, ccclcsiae cui ipsc Deo donanlc prcsidct, in
hODore micUie Dd genUrick HAltlB, beatique KyKimi Darlyris, nec noii coDfeaMra Christi liborii con-
««tnictar', illa protlin qtir hnhiifrnnl Rfrnhart et soror eius Hazecha in lori<; Alflaan rt Fllinun sita , in pnm)
Padcr(}a, in comilatu Amulun^, cum altis omnibus iiluc pertiaentibos, el cum omni ulilitaie que uel scribi
•ut Domiiiari uDo inodo «det. cum maneipns titriosqae Mom, cwn areis, aedificiis. agrls, campL«. terria
CoHis e( iucullis, pratis, pascuis, siluis, uenatiooibDB, aqui« aqQarumue decorsibus, piscutioiubiis. mdlis,
molcndinis, uiis et inuiLs, exitibus ot icditilMis, tjiwsitis ct inquirendis, pfrjietualiter haljciHia donauirmi?».
ea ratiooe ul prcfatus cpiscopus suique successores dc eisdem prediis nobis inipcriali iurc hereditatis libc-
nmi debioc babeaot potesiatem, qiiicqoiid sOii piacoerit faciendi, ad vtilitatem lameo ccdes% suc, oniDiiim
coDtradictionc remota. Kt ut hec nosirf traditioDis auctoritas stabilis et iDConoulsa omoi pennanoat oeoo,
banc paginam indc conscriptam manu propria roborantes, sigillo noslro insigniri iiWMHMW.
Sigtvim (hmni Chiionrarii imnrft.iffimt finmrinortim (L. M.) Imperatorit OUgUtti.
Odalricus caticeliarius utce Anbonis itidunijieHnnt recognouit.
Data XIIL KaL FEBR. bidictione XIIIU. Anno dominicac incamationis M.XXXI*>. anoo uero domai
Kttonradi secandi regDaoL VU* bnperu autem IIII*. Actum ALTSTETK.
Dm SWgBl i* dM bcwtu boektiabiiM.
In noniine aanetae et udniidiwe Trinitatis. CbaoiMrados Dei ordinantfl dementia Ronianoram bnpera-
tor augustus. Omnimn Dai nostriqae Bdeltum uniucrsitati notom esse || uolumus, qualiter nos diuinae rner-
cedis ob intuitum, nec non''^ por intenienlum *) dilectLssimae conlectalis nostrao GiScLac iinpci-aliicis au-
gustae simul etiam diiecli iiiii nostri regis Heinrici,^) et iugc seruicium Hoginuuerchi Patherbumensis aeo-
clesiae eptscopi sepissime nobi» fiddiler impenMim. eidem aeodesiae in bonore sanctae Dei genitricis
Hariae ac sancli Kylianl marlyris ct siuicti I.iljorii e]>iscopi cf confcssoris cun.struclae , predium Bcnnanhu-
sun, Ualabroch, Dadanbroch, situm in pagis Weliga et Tiiilhi in comitnlu Widukindi , *) cum omnibiis ad
ipsum predium iure ac legaliter pcrtincntibus,*) cum mancipiis utriusqiic scvus, cum arei<s, acdificiis, agris,
campis, terris coltis el incv^lis, pratis, pascuis, siluis, uenationibus, a(|uis aquanimue decDTsibus, pncalio-
nibus, molis, mo)endinis, uiis et fnniis, exitibus et redilibus, quesitis cl in<|uirpn(Iis , sou rnm nmni ntilitate,
quae uel scribi aul uominari ullo modo potcst, in proprietatem cundooauimus, et do nostro iuro ac do>
miDio m eiusdem aeoctesiae ius ac domtnium omnioo transftndbnns, ea oiddieet ratione, ni preaoinbmlos^
cpiscopus eiusque snccessores de eodem prcdio liberam poathac poteslatem babeant teiumdi, commoiaa^
ufll quicquid sibi utilitatis aeodesiae piacuerit faciendt, onunnm hominnm oontrai^one remota. El ut
^VHtwm ab«clir1IUicl moA «thiUiaa tAtaltiaiipmikiimim fibfr VfMmtm «. u w. «on gMAtw DMwt kMuat «ji d«r
*orliegendcn in ilcr Fauiuif gniMteBlbcllt iibnwHi «ul lit^ vat 4h «MtaB ■bhc|iIi«om T«»fhl«il«iibiiil<iii.
*) 4ii«iua — Boo fBblU
<^ ob ioteni. ct palidoocm
*) oec oon et Heinr. rr^. ilil. filii ocMtri
*) prod. Heiobnien, Wtoideo, WiodeloiMerode, Aldeodorp, BodiiertecMO, SttodcrcMen, Niiai Haawreucn, «itun lo pafo Aoip
n oooiitala C«ofadl|
V) iiicr itt «iiitcaebaUol: Hatkoaam ot BichiMoai tmm «iti OBiibcM.
CXIX.
')
*) idcm
11 II.
93
nofJtrap tradilionis auctorita? stabilis inconuulsa pnr an'ii['i:i '^rT-ilnriim rnrrifi!^ prrmanpatf haoc ptgi'-
nam inde conscripiam manu propria roburanle», Mgilli nu^lii imprci>»ione lussuuuii (>igiilari.
Signum domni Chunnradi imiirdmximi Romanorum Itnfieratoris (L M.) augusH.
Odalricus canceliarim utce Anfxinis iirchicapetlani recoijimn.
Data XI. Kal. Murcii, Tiidict. XIIII. .Vnno riominicao incarnalioois M^XXXP. aonO UCrO doiDDi Choon-
radi sccundi rc^nantis Vir. Imponi autuni 1111'. .\ctuiii Gosturc.
Ou Skfcl lA Tcrloreo {'(«ogea.
cxx.
Aw 4Mi EoplilbiMh* dM DMMtMf m FidtitoM,
o
In nomino sanctac ct indiuiduac Trinilatis. Cunradus diuina fanmln demcntia Romanonmi Impert»
tor augustus. Si ulti cx nostris ponlinciljiis .sui iuiclis ;.cniieii non immf»mnrc<< ;i!tfjiii ! f-. hiis qtiac nostri
iuris depulaotur bcmgno animo inpundimus, cum postca in nostro oramioe el scruimine promtiorcm ct
nnlb» elwdieworwn existero pfocul dulrio credimua. Quapropter onuiibos ClwiMi noetrMpie amatoiribns
pgoeentibm icilicet ac IntQrit perapicuum essc uolumus. qualilcr Wicilo nostram adiit scrcnilatcm, liumiliter
rogins ut prcdium Sannanabilti dictum, in istis uilli.s. Ilnrncin. Frrjdinctorp. Vincsbiki. Rarsoti. Kncchlahuscn.
Bodunbusen. ficnoanhumu Scuni. Def-ckem. Ilomao. Holtliuscn. situm, sua uxorisque suae Odae filiacque
nae Gedliae nec non GerlMireh filiiqne doa Hodonis pelidone ae eoUaodatione, ad nostaiuB imperialoin
manum rccipcrc curarcmus, prcdium Zurici quod noslrac fult proprictalis illorum ccontra <«ubiugantcs di-
cioni. lloruni igilur dosklcrio priroatum Doslroruin satisracicntcs coni>ilio, id quod itlonim ius quod nostri
erat iuris amicabililer remisimas. iVansactis aulem ila hHsomnibus, predictam prediom Sannanabiki, quod
toDO noslme indicabatur cs.so propriclatis, in comitatu Widukini in pago Wcliga situm, cum omnibus uti-
litatibus ad idr-m pcrlinenlibus, arcis, acdificlis, ;ij;ris, tcrris cuilis cl iiirultis [)ratis, pasciii.»:, canipi.s, sltuis,
ueoatibus, aquis aquarumoc docuriiibus, piscationibus, molis, molcndiai.'), uiis et inuiis, cxilibus ct rcdilibus,
qoesHis e( inquirendn, ob amabilem ooniugis nostrae GislBe imperatrkM augnstae interaentum, et ob mi-
nime denegandMi dilcctissimae prdis noatme Hdnrid re^ petidonem, ncc oon Hcrimanni marchionis»
Mcinuucrc*) iicnprabilis uitae cpiscopo suaeqnc accclcsiac in sanctissimae Dci :;enilricts Mariac ct prccio-
sijsimi martyris Kyliaoi nec non gioriosissimi conrcssoris Liborii honorcm constructao , eo lenorc in pro-
priom traiSdimos, nt ipee sdqne soeeesBores de eodem Bberam deinceps bnbeant potestaiem tenendi,
tradendi , uendcndi , commutandi, uol <iuicijulil placucril sihi facicndi, ad ullliliilem Uimen prcdiclorum
.sanctorum accclcsiae. Recordati sumus namque non in hoc tantum, sed in aliis sibi adbuc Deo uolcntc
a nobis tradendis prediis, (juod suum assiduum seruicium dcuotius ct cetoris oostre pootifidbiis frcquenlius,
non qnad nno, sed ferc in oinni (empore oertnm habuimus. Et nt haee uoetrae iradioionis aucloriias
Slabilis Pt inconuulsa pcr labcntia tcmporum curricula oliseructur, Iioc preccplum indc conscriptum siibttis
manu propria conhrmauimus ct corroborauimus ac si^lli nc^i iuipressiono diligeolius insigoiri preccpimus.
Signum dmni (^mradi imdcUisiiiii Romtmnim htptratorii augutH. (L IL)
OdbfrMttS OmoeBaruu neogaevU.
Dnla m. Non. Angusli, Indiclioae XIDI. Anoo dominicaie Incamaiioais M^XXXI*. mmo anleai domm
Ciaradi locandi rqpmniis VII^ Inaperit uero V*. A«inm Imneleshnsmi.
Digitized by Google
CXXL
Am dam KnpiitbudM dca DmmtilU m Meffaom.
In nomine «anciao ct iiKliiiiduao Triniiatis. Cbuonradus diuina raucnlc clcincntia Ramanomni Impp-
rnlor rfimi.^lus. Noiieiil oniniiiin Hci iinsiriijHi' liil<'liim» prc^ciilinm ilicct ac fiiliiioriiin imhislria, i|t!riIiliT
nos lidcli nuiilro Megiauucrro l'uiierliurni'ii>i qiiscopo oi accclcsiae cui ij>sc Deo douanlc prcsidcl, ob iu-
tcnienlnm et pelicionem dilectae ooniugis nostrao Gidao laipcratrids angustae et amanlMsimae nostrae
|Mi)lis llcinriri rcfjis <;l F^'ilt)crli IVisinj^ciisis accclcsiao iicncialiilis cpiscopi, nec non ob suum fre<|uens e(
ilcuoliini scriiiciiim, (|uan<lan) iiostrae proprictalis ciirtcm Gardcncliiki nominalam, sitiim in pa^o Lacni in
coiniUUu Konuuinni coiuitis, cum onuii sua inlt'|^riluie. uel qutcquid predii habuiiuus in uillis Hauinadal,
Holdug^ne, LiudttlucBhusun, sitnm in codcm pago et in comitatn prcnoniinali H. comilitt, cum oranibos
,1'! iflr Tii perlinonlihus, cum arcis, acililiciis, iiiaiicipiis it1rius(|ue sextis' inifii linliiinnfihus, ouris, tcrris ciilii';
cl iucullis, prutis, pascuis, cauipis, &iiuis, uciutlionibu^ , uquii» aquarumuc dccursibu.s, ptscalionibus, niuJi.s,
moleiidinia, uiui et inuiis, exitibua ot rediiibna, qncsiiis et inquirondis, seu cum omni utiKtaie . quae aut
scribi aut nominari potest, ia. proprium tradidimus ei do nosiro iure ac dominio in mom ius aique dumi-
niiiiii oiiiiiirio tmn^fiimlimiis, C'o qunipK^ lcnnre, ut prodiclits (idclis no^lor M. cpisroptis. siue longc siuc
prupe sil, nos siiac scruitutis nuu iiumcmores e.ss<» rccoynO(»cat , el ul ipsc suiqiie successores de i>upra-
noniinaiis prediis tiberam deincops potestatcm liaboant tcnendi, tradendi, uendcndi, commotandi, uelqaio
qnid placuerit fociendi ad usuin tiitnen prcnominntac siiae accclesiac iii honorc .sancli Liborii constructac
et conscrralae. Ml ul liuec noslrae Irndicionis aiictorilas slabilis et inconiiulsa omni temporo perseucrct,
huc prcccptum indc cuoscriptum subtusijue inanu prujiria ruboratum sigilii uostri impressione iwogairi
iusamus.
Signum domm Chuonradi inuietistimi ItomawirtnH htperatoris aujusfi' (JL V.)
Odalrivus mne^uriti* ad uicem Bardoms arrhiqiiscof» rteognomt.
Data XV. Kal Kebr. Indictione XV. .\nno domiiiicac iiu ai nalirjnis Mille.simo XXXIf" anno ailt0m doailli
Chuonradi sccuudi rcgnanit« VllL Iropcrii ucro V. Actum iiiltiuuai-dcsbusun fdkitcr Amcu.
CXXII.*)
C. In nnniinc sanctne et indiiiiduae Trinitalis. Chuomradus diuioa fauente clcmcnlia Roraanonun Impcra-
tor augusius. || Qtiia uos diuina disponcnto clemcnlia oi^ris superemmemus mortalibus, oportet v( cuius
muoere pn^celliinus, eius quo(]ue uolimtnti omnibiu modts parere studcamus. Quaproptcr onuiibiis Qu«li
nostririm' fiilclihns prc^mlilnr^ M iticct iic fiitiiri- iioliim essr" tiolumns, (piidilcr nos ob intci-UPiitunt ac pe-
lilioueui diieclac coniugis nostrue Gislne imperatricis aujjuslac et lilii uustri lloiiuici regis, cl £giU>erti b'n-
singeuais aecdesiao episcopi. fideli noslro Meginouercho BodrebrumiODsi aonerabili c|)iscopo, .et eoclesiais
ia honoro saactae Dci genilricis HARil^ ct sancti Kiliani niartirts cl sancli Uborii confcssoris eonstrucie ct
eonscci ale, cui tpse Pco donaiitc presidet , nmneiti |»otcsfa(cm enmilatos. quatn Ilerimannns comes iu istis
tribus pagis, Auga, Nelcga, llc^iga, baliel, cum oinni lure ad eundem comilatum iuste ac legalitcr pcr-
lincnte, et omnta predia in eisdem pafds ad nostras manns babita et postmodnro acquirenda, cumomiribas
ad cadcm merito aspiciciilibus, cnmarcix, cilincii-. riKincipiis, a-ris, tcrris cnltis et iticullis, pratis, pascuis.
campis. siluis, uenulionibiis, aquis utpiaruiiiuc dccursibus, piscutiunibus, luoli;;, moletulinis, uiis ct iiiuiis.
exitibiis et rcdiiibus, qu('siiis ct iDquircudti», sctt cnm onuii utilitate quae uUo modo inde prouentre polcril.
*} U«» Milir bcMliiHli(l« niiil *er*tuniiiiclle Origia»! itl mit Hiir« einer alteo AbitliriU ergaiut.
Dlgitized by Goo^^Ic
1KS
per hoe nostnim impmale preceptum in prupriom domniiinas alque lai^ti sumus, omninm hominum cnn-
tradieiione rcmota, co quoque tenore vt predicfas fidelH n«)sior M. opiscopus, sinc \ou-^o. aiuc pmpe sit»
nos suc scruiliitis non iminfmoros csse recojinoscat , cl iit ipsc suiipie successorcs ilc ( iMiiTn jiifdiis lifwj-
ram ddnceps potestaicni hnticat tenendi, tradeudi, ucndoiidi. commutandi, uel <piic«|uid placucril faciendi,
ttd lunni laroen prcnonunalae aecclestae. Haec uero doaalioois ancioritas vt in Dei nomine plenioita ob-
lineat firmilates, manD pcopria sobtas cam GrmaaimQa, si^ioqne noslro insijijniri iuflsimosi
^Su^lttffi ^mai ChuonrwJi iiwirti.ssimi Honianonim imitmUorid (L H.) augutfi,
Of/rt/riW/v rnntrllanus nd uicem JtiirJoiiis archiepiscopi recoijiiomf
Data XY. Kal. Feb. Indidinnc \'V. Anno dominiiMc iinnrnnlionis Millositno XXX.U. AODO auteni donoi
Chuonradi secundi rrj^nanfis Mll. imi>(?rii ucro V, Acluin Frilteilare felicilur amcn.
Dm Siescl isi Tcrloren g«saogeo.
CXXIII.
C. In nominc snnclae ct indinidtinr Triniiiiiis. Chnnradns diuirm fjinrntr dfmrnti;! Rnmanorum Itnpora-
tor augiistus. || Sicut nus ex |iroiii|ilis e( assiduis seruiciis lidelium nostrorum guudenius, ita quuquc dijj;iiiini
M iuslum esse nobis ttidctar, vt eoa de oondi^is sois premiis gaudoro faeiamus. Quapropter oom|)eriai
omniiim Di i n<»(riinit> (ideliuiu prcxDiiiirn scilicet ac fiilinonnn indiislria, qualiter nos oh iiilerventuin ac
])elilionem dilecle coniugis nostrae (•islae iiuperalricis uuguslac, cl iwarissinii fdii no.slri H«'inrici re^is, lidcli
mtstro MeginuuercliO venprabili episr«)po ct accclGsiao cut ipw Dco donante presidet iii lionurc sanctac
Bei gCttitricis Mariao et ^umi li Kilianl inarlyrLs sanctiqiie [.iborii egre;:ii < nnri ssorts cunstructe, sex mancip^
quoniin linec snnt noniiiia. Tliii (!i.u d.is plir I.iii/a. Hf^rcfirim. Klliilier. .\tlialuuanl. Wii liui i-Ii cTim omnibus
mi» subslujiliis pcr lioc noslruni iin]ieriale precepliini pcr|K'tuuliler in proprium tradidiiuus ct de noslro
luro ac dominio in suum ius alquc dominium omnino transrudimits alque largiti sttmus, co quoque tenore,
Vt prediclus fiilclis nostur .>I(i.i;iinnii'n !nH opiscopus suique succc^Ores de cisdem mancipiis liberam dcin-
ceps potcstalem babeaiit iH'iidcndi, Inuleiuli, coninuitandi . ucl ([tiic«|iii«l sibi pliipu« ri( ritcirndi. ad iisiiin
lamen auf^ ^cclesiac Dodrabruuueiisi noniiiialae. Et ut haec nostrae (raditionis uuctorilas plenas in Dei
nomine Imbeat firmitates, banc carlam bide oonscriptam subtosqne manu proprta robora(am« sigflki nostro
uisi||pi>ri ioasimus.
Stgmm domm OSwttdi iimieiistimi Romamnvm imperolwi» (L U.) augtM.
Sdalricuts fancellurius vice Hunionis arrhifiiisriij,i rrcognouif.
Data XII. Kal. Sept. Indictione XV. Annn ilominii ae iiicarnalinnis MiUesimO XXXII'* Anno autcm domni
CbODradi .sccundi n mianlis Vlll. Ini|»»Tii u< ro Vi. acluin MugadcburC.
Dm Siegel i*l lia tQkun betctiriebene, aber Mrbrectieii.
CXXIV.
Am itm Kopialb«ch« dca DgaaliAi m Pid«t«wn.
fai nomine sanctae et indittiduae Trinitati«. Choonradus diuina fauente derocnlia Romanorum hnpcra-
tar aogiuiitus.* Omnibus Ghristi noslriqiic fiiichiiin nniuersilati nutum esse nohiimns, qualiter oos ob inter-
uenluni ar pcitcioncm riiriif coiiiiiiiis nrisiiat.' (n/tilac uidelicel Inipeialricis aiigustae nec non ct dilccli iilit
nostri Heinrici rcgis. et .\leinuucrci l'adcrbrum»ensis aecclcsiac e])i.scopi tidcle 5eruiciuiii nobis si^cunduni
noslrttm uotum frequQutuMine impcoaum, quoddam nostri iuris prediam ia llannidde m paj^o Rietcga et
Digitized by Google
ltS3.
ia comitalti Udoois eoniilis sitaoi, euoi moiicipHs nlrioaque mxus, quomm haee sanl iioiiunitt. Vtigt et vxjor
eius Olika ct filius eius Albern el soror eius Atheihill. Voiclach et lilius eius Huua et soror eius Gclc. Ot
cum onini lcgo ad idem predium iurc pertinentc, areis. nedificiis, agri:i, pralis, tcrris cullis et incullis.
pascuis, siluis, uenationibus, uiis cl iuuiis, aquia aquaruinue ducursibus, piscutionibus, molcndiois, qucsilis
et inqaireoidis. oimnique utilitate quae scribi cmt nominari poloBt, ad momisterium sanciae Harae et sanctt
Chiliani smcliqiif Li!)'irii tradidimits tn propriun) perpclualilerqiie ibt exLstendum, eo iii(h>licet tenorc ut
ciusdem sacrac scdis episcopus suiqne succcssores liberaro iodc haboaot poteslatcm tcoendi, tradetidi.
«endendit commutaiidi, ucl quicquid sibi plaeuerit faciendi, ad usum lamen dasdem aecdesiae. Ad haee
sub eadem precepti auctoritatc tria mancipia. quorum bacc sunt noroina. Emma. Sioca. VorthubrehL nd
prodictum monasterinm in propriiim lradidimti<! Et iit hacr nostra(f tradicionis aucloritas stabilis et in-
conuulsa per onutium currinda annoruro pennaneot, hoc prcccptum indo conscriplum subtuaque propria
manu noatra conflmiatom, sigilfi noslri tmpressiooe tussimus insignirL
Sgmm imnS (^xumroii Jfomanona» Anpenifom wwtMiMmj. (L M.)
BvtrAardn» eamMBmiiu wes BardmnM anikie^tUam reeognouiL
Dala HL M. Ibii, anno dominicae incamationis Mtllesimo XXX' 111*. Indiclione L anoo auten domni
Chuonradi secundi rennanlts VIIll. Imperii VI. Actum Nouionago feliciter ameni
cxxv.
C« In nomine sanciae et indiuiduae Trinitatis. Chuonradas diuina faucnte clcmentia Romanomm Impe*
ralor Auguslus. || Si in monastcriis construendis sludium habiicrimus aul aliis in idcm conspirantibiis untum
prcbucrimus assensum, uon solum ad tcmporalis ucrum ctium ad aelcmi rcgoi commodum hoc nobis pro-
futunim esse non ambigimtis. Qua propter aolnm sit omnibus Christianae reliponis presantibiis sdlioei
atque fuliiris, qualiter nos ob intcrucntnm ac pclitiom^m dilectc coniugis no*;trnf> GISELAE impcmtricis
nidelicct au^uslac, et amantissimae nostrae prolis UElNRiCI regis, nec non ARIBOMS Mogontineosis accclcsiae
nrehM.>piscopi et PIUGRIMi Colontensis aeeelesiao archiopiscupi , simul etiam cum oonsensu omnium nostrv-
rum fideliniti (|ui lunc teniporis ibi affuorunt, SIGBBERTO MindiinonsiB fodcsi^ ^iscopo inibi construotidi
monaslerii in honorc sancli MARTIM lircntinm roncessimus. Insuper oinnium nouorit industria, qiuiliter
eiusdem scdis cpiscopus curtiferum i. in quo idcin mona«(«rium ct clauslmm cimileriumqnc sunt conslrucla.
et curtirera VI. ex ulraque parte monasterii, et salicf tellnris in. maosos cum sni ioris predio id est roan-
feis Xn. do monaslcrii sancti PKTRI propriclate in i$liu.s sancti MARTIM mona.slerii iu.s ac polcstatem com-
mutancrat. In loco enim Ilildiuuardingahusun diclo et in aliis uiliis ad cundem locum iurc pertincnlibu.s
ViU. pro coououlatiune dcdit mansos, et in Chizzindorf 11. mansos. In Lohc 1. ni. In WciiUrbracha L m.
fA in his IIII. locis XXV. mandpia. Fratribus antem ad idem sepedictum monasterinm Deo semientibus in
utililalcm Iradidil qtioddnra prcilium Cliemmin dictum, quod ob inleruenlum nostrf (lilrctf coniitjTis f, no-
strriquc proiis U. rcgis de noslro iure in suum ius atque potcsiatcm suscepit Insuper ctiam ad Rotbcri^-
dorfa uiiii dechnatioocm, qoam de nobis acquisiuit, m eonmdem fratruro usum concesaii.*) Alind autem
in cadcin luco uinclnm siiis in ntilitatoni decreiik WCeoSBOribus, ca uidolicct racionc. vt in vini dccimatione
nullam iniiisfiliatii aut molcstiam inft rant fralrihns. ct «piando do illo bibant uino lioc iiitetidanl, quia prius
ad omncm cpiscopatum suum (antum non habiicrunl uini qiinntuin scipbus capcrc polcsl, idcoquo fre-
qoentiores sbt ad Denm mtwoeasores nostri dileet^oe ooniujps noslrae G. et prdis noslnie H. regis^
quorom pelitlone h^ ipaa niaeta S. prelibnlf sedis episcopo in proprielalem Iradidimius. Qain etiam idem
«) V|l. dia UifcHi4t «M >iiiclioili Smnit h, WBrdl». T. Vi. p. S»,
Dlgrtlzed by Google
fl9.
97
episcopus ad prcscriplum «^nnrti Marfini monastcrium alia qtio m'i inil> orant Inca trailitlit, iil L\>t Egisborun,
Wolgaliogabusua. In Diotanhusun i. man;»um ct ulilitatoni siluac, ct tale prcdiutn quale habuit ad ^iiauburg.
hmiper etinn «d Vbhusen ID. m. In Loha I. m. In pago ctiam Laing» ra aiDu Triborin. Slodieim, Helia-
galiiir-i:illa. Holiiibeke, VI. m. In pago quoquc Marstem in uilia qup dicitur nrunhildi^jdorf !I. m. ct in Hu-
pida 1. ui. cl in Oride II. m. et in Volkcressun II. m. In pago Cizido. In uilla Hcrisiqroda II. m. Iti .Mon-
ucre 1. ni. cuin utilitatc salis. Itcm in Munucrc curtiTcrum 1. cum utililatc i>ali;>. In Bodukun I. m. iii Bcd-
deburo I. m. hi Hemenmg&hnsan I. m. In Helan V. m. In Uanebeke L m. In FrideganBun L m. In Nisnnm
fl. m. In r.ierheko I. m \c\ Folr hardcsdorf iitililatrni ?;ilur riim Irthiis ct!rtiffri<5. In Ilcruidc I. m. lo Hcm-
oiiDCburua UII. m. la Uuoluaradtngahusuo curtiTcrum L cum utilitate siluao. la Eildiason curtilerum L onm
utilitate sQuae. In Haddenbusun dimidium mansunL In Elusbusttn H. m. 1n Nitalstete L m. In Rodmi L m.
In Ilukhusun III. m. In Lippckc curtifcrum I. ciim utililatc siluc. Iii lU ibore dimidium m. In Suoucrdiui
IIII. m. et salic^ tcllurls II. m. ct diniid. lu Honrcdcro VI. m. ct dimid. In luhioninhusun II in. Iii Mor-ilf^n
uiium niaiisum. In Nitalstctc X. nu cum omni utilitutc illuc portinenti. In Wclucn UII. m. Ad prenutata
loea oamia |)redia quc tunc tcmporis snb rao inre babnit anl postea adquisinit, vel eliam iusto concambb
horiini predictorum locoruifi commutatidiio, vel alia iuris ordinationc recepit prfler illn quf ad alia
delegiiiicriit mnna^itoria, ad prcfatum sancti .M. monasterium, cum niancipiis, villi.<5, areis, apdificiis, aaris,
terris culli:> cl incullis, uiis ct inuiis, cxilibus et rcditibus, quct«itis et inquiieiidis, pratis, pa^cui», ijiluis,
uenationibna, aquis aquarnmne deeorsibuB, piseationibua, molendtnis et utilitate stloamm, nee non cum
omnibus appendiciis qu^ dici aut iif)minari possttnt, tradiflit perpetualiffr ibi c\isfcnr!n. S( d ut idem mo-
oasteiium in maiori eecnritato esset posilum, ct ut booa illuc data mious ab cius successoribns ucl ab
alns dissiparcntur, m mundibnrdio monaaterii sancti PETRI coDocanit, el ol per singutos nnnos eidero mo-
nastcrio censum id est V. solidos soliiat decreuit. Quin etiam coiistttuit ul semper m festiuilale sancti M.
oiiisJcn» ,';ci!is epi.^^copns cum fratribu'5 monastcrii ««aucti P. ad predictum mnnnstcrinm neniat nt sollfmni.i
missarum celcbret ct alia ostcndcndo caritiitem adimplcat. Al si aliquid aiiud ipsum adcssc impcdiat, fra-
tres ibi oonueniant et eadem snnnl feciant, ut boc modo concordia el amicitia mter illoa soKdelar. Bl per
hanc niutu^ caritatis exhibitioncm in Dci scruilio unanimcs coaptcntur Ad hec notum omnibus , qualiter
id ipsiim sanrti M monastcrium ct fratrcs inibi Doo .seruientcs sub nostra imporiali filiiijuc nostri H. alio-
rumque nostrorum succcssorum tuitionc dcfcndi uolumus, sic scilicct ut uuilus eius succes.sur polcstatcm
habeat, bona einsdem monastern aliquo raodo destmere ant aliquid de bonis eisdem aurerre, qnia pre-
scriplus epi.scop«<J S. idcm monasterium a fundamento ^dificarc cepit ct nulla alia prcdia illuc trnchdii. nisi
qaf de noslro dooo io suum ii» acquisiuit aut per se abiique ulla contradictione proprictatis iurc tcnuit.
Idcirco «i qnis einsdeni dealmolor esl monaslerii ao( predictonim dissipator bonorum, nflre sciai qnia ei-
dera raonastcrio fratribnaque ibidem Dco semiontibus in nobiB nostruque succoasoribvs cerlnm est inde
rcfir.Hum. El ut hoc noslre conccssiouis precoptiim per omne tempus stabilc permancnf iiv frirjalsum,
hanc paginam iode conscriptam subtusque manu propria corroboratam, sigilli aostri imprcs»iunu iussimus
insigniri.
Sigmm domni Chuonradi RotmHorum ImpercdoiU (L H.) iwuicUiaimi.
BwrAardv» caneaBtaeiM viee Pardwm wrdiie^tdlam rteognov^.
Data VI. Non. JuL Anno dominicac Incamatioais M. XXX. III. Indictione I. Anno autem domni Chuon-
radi necnndi regnantis Vnn. Impemntis nem VL Adnm Mersibiwdi feCciter amen:;.
Dw Si^ i«t iww •bgtlUlan, li«gl abw lom ■■4 aaA mnnShn W im Qiftmte, b lit 4m mIm twBhiianifc
Cod. difi. kiit. WmiCiI. 13
Digitized by Google
CXXVL
*I* lll DOOiiiti' sanctac ct indiuidiiac Trinitatis. Chiiiinr:iilus dioina fonente clemcntia KominOTUIii
Impcrator augusMis. || Nolnrn sit oriinildis r.hristi riostriqiio li(li'Iihiis, prcspnlibus nc futuris, qualitcr ante-
cesiior Bo&lcr bcatac memoriac licmncus inipcrator, cuius scmpcr animus in Dci occlesiis mdiorandij» (A
amplificandis ioai^ait, PtadcriminDensis paup^rlaleni miserBlus eocleslae, nralta ei booa tam k» pr^iis
quam in aliis facultattbus larga manu pro Dci amorc dilcctiquc sibi presulis Mcginwcrci assiduo el douo-
tissimo obscquio contulit. Inlcr quao ctiam comitatum Duodiconis quondain comitis eidem ccclasi.ic impc-
riali rounificcntiu lcgilime dunauit, tradidit, delegauit lllo aulem anteccssorc nostro dofuncto, nos qui loco
iOhiB m regnitm aurreaiiDns, por snggestioaeni Magontini pr^sulis, euideni ooaiitatum a pnfttta ftxlcflia
tulimus, ct iii ius Magontiiic ccclesiac, rudcs adhur in ic^no. initi«tn prrsnnsi consilio irrationabililer traiis-
toliiiMig et transmutauimus. Iroperiali autem nostra potostato Dci gratia magis magijjque in regno oonfirmata
ei comiborata, Megiowerous presul imperaloram deaoliaBinius seruiior et amator. Naitliae sedalis saiajcens
ohapqiBM, non oesiaiiit, lum quicuit, sopplicando, seroicndo, ipioadustpic noe, onmipotentis Dei in cuius
manu corda sunl regum commoniti inslinrUi , dilectaequc coniiigi»? nostrac Giscle nec non Hcinrici filii noslri
magnifici regis interueiilu, ^cclcsiac suac sciiicct Paderbruoncnsi , tolum Bernbardi cuuuLis quoodam comi-
latum, qut silus est in locis Hesse, Nitergo, Netgo, Ohtoresgo, legittma tradilione reddidimaa, restttuimns^
redonauiinus. I*rccauenlcs autem nos ct prccogitantcs, ne ali({ua postmodum inlcr ipsas ^clestas de hac
rc conlroucrsia ficrct et discordia, Mafiontinac ccclcsic comitatum qui situs est.in Cluumga prupler p»cis
confirmalioncm impcriali oustro iurc conccssimus, el lioc noslra parte ila est conpactum sicque dclinitum,
ot nealra eoctesiarum illanun aliqiiad de prediclis rclniB sibi inquisttis aliquomodo potiatur detrimontum.
Si quis autem diabnhV.i suasione scduclus, haiic nostrara traditioncm in aliquo inrringcril, sciat se odium
Doi sanctoruinque cius habiluruin. ci M. lib. auri puri compositunim, mcdietalcm camerae noslrac, ei
mediclatem predid^ Paderbcumiensis ccclesiae rectorL Qnod nt uerius credalnr et diKgontiBsime nb oami-
bos in pcrpetuuin scraetar, prfoeptom boc iado conscriptnm maim propria sobtos finnauHnus ei wigOo
noatro insigpiri iussimus.
Signum doinni Chiinnrarli fiomamnim {m]>erntoris L M.) imiirtissimi,
Biirrharrtn.'- raurcllinius uice Bardonia archicaptllaui recvguouil.
Datum iiii. Nun. Aug. Indictione I. anno dominic^ iucarnationis M.XXX.UI, aono autcm domni CiiuoO'
radi aecundi regnamis VIUI. imperaDtiia VIL aclum lintburg feliciler. Ameo.
Dtt Sltgil «ar «11 Mbaulca ItdMMa ««im ■mfbi^gt. «hM ZmiM iIm IMilwirit ki Am «wlaiM gtpafM,
CXXVII.
Aa* cioem •Iten Guter-VeneidiiiteM, TCrsliclten mil dem Kopialbncbe dei StiDe* Duitdorf.
LN HONORE SAKCTAE TKIMIATIS ET INDIVIDYAK V.MTATIS. Notum sil rcgiae polestaU omniquc
pontificalt d^;Mta«i eaoctoqoe eoeteaiastioo ordini aniaersoque popub christianae fidei i^;nato, Quod cgo
Hcinuucrcos peocalor, anno ab inciirnatione Domini Millcsimo Trigcsimo scxlo, liccntia .ScrcnLssimi Inqie-
raloris r.nnradi, ac consensn .Magmiliiii archicpiscopi Bardonis, Colonii^nsis archiopiscopi Hri iiniinni, Wcrce-
burgcnsis cpiscopi iirunonis, ccpi construcrc eccle»am cxlra Palherburneuscm ciuitalem in oncntali parle
pooiiam. ad aimilitadineai sanctae Iherosolimitanae ecdesiae, el ob hooonmi saneiao Dei geoitrioia et per-
pptiie iiirginis MARIAF, ac bcatonim apnstolonim Pctri et Andrcac, pro illa obtinenda n I* ^ti Ihcrusalem.
In hac autcm ecclcsia canonicos Dco scruicutcs congregaui, quibus uiclom et oestitum dc propriis bonis
miiustraui. . In die aulem aanofilicationis ecdeme, beneificlione pcracta, anto mianrum soUempnia, eermonc
Digitized by Google
lot«. M
fT'! po[inlMrn (inito, moro alinrum opclp^^iarurn T>oo consccratarum (lolnni ram . dnns curtcm iinam in Thol-
(ii-n, ({iiuni c\ hcrcdilaic patema posscHii, iluas precaric acquisilas, unain iii Wcllclbc, altcramio E&bikc, ct
unnm vonniere in Easike, aoaiD enrtein in VaOe. QiAi uero de predio bk eonliiio (aotoiii wm habebam, nl
Siinirorc iiossnt ad usus rcrlesiiip n;- iv o .'imiirntiiim in 0:1, rnnsilio fiHpliiim niconim accrptn, doeiiniis
sublcr scriplas de domiaicalibus curiibus ad mc pertincuiibu$ cidcm eccl(»>iac dcdi. Quarum prima usl Euoahus
ct tredecini ▼orenacit; ad ean perlineDtcs. Slidenen. Bcnodcdo. Gc^ido. DedindMsen. HeAUndiasen. Dalen.
Henkcldere. iiylamare. Suaoeren. Barchuscn. Brochusen. Ualhomen. Fatlierbnma. Snlhem el tres vorauerc ad
enm porlincnles. Kercclhorp. nollhem. Synuiirdisspn N\ onJiiis r» (jnaluor voruncrc ad eam pcrtinentcs. Elcsen.
Aschu. Burdi. Tune. Bekeua et quatuor vuruucrc ad cam pcrtincntcs. Hcnkc. I^uerc. Brochusen. Aslcn. Barchusen
et quinque voranere ad eam pertinentee. Orliiichu8eii.H^nchti8en.Burcha8en. Hopyn. YkamaiiiuDeUiorp. Bytce-
sctcti ') et tres voruuerc ad eam porlincntes. Hyse. Vnrikissen. Ekama. Hcligenkcrken et duo voruuorc ad cam
pcrlinente«; AMcnthnrp n.mlincUiorp. I.»;.'oltio ot duo voruinTC ad eam |»erlinenles. Dndcnbrokc. Breca. Hepen-
buiicn ct ([uutuur vuruuerc ad cam pcrtiueutcs. Ruthbagtisscn. Berga. Hollisminnn duo. Ogcnhuscn et sex vor-
uoere ad eam pMloientee. Seodcnebyke.*) Homa. Saetincthorp. Steiihm. Bardinetborp. La Nyhem etquatoor
voruuerc ad eam pcrlincntcs. Malride. Leuerinctborp. Ptimcsm Haddonhnson. Horstollo ct quiiif]U(> vor uuorc
ad cam perlioontes. Wei^ Tbesle. BrecaL Uciuriadaj>t>cu. Buire»cn. Daiiburch ct duo voruuerc ad eam
perlinentes. Darimrefa. Oatnedere. Tinrtbereh et tros voruuerc ad eam periioeotee. mmm m ipsa uiUa.
Westnedcre. Osldageaen. Culele et trcs voniuerc ad cam perlineutes. unuin in ipsa uilla. Vorste. Rothen
Hei-suilhohuscn el tros vfjnmorr ad eum pertlnentes. .Xxlo Ilvliiu hnsi n. Toninchusen. Cuilnke"} ct quatuor
voruuurc ad eam pcrlincutcs. Daluuic. En&he. Itum luishc. Lenkeuolde. Vilese ct unum voruucrc ad oara
pertioenteni. Veraethe. Ebike quf esl Mixta Horste. Ipsis autem oillicis qui domoa has predidas iuhabitaiit,
ud hiis qui post eos ponendi sunt, uichil omnino prelemiittcntes, nisi Quindecim lugcra pru uestitu, aliK
uero (jiie bbomnorint in aiitro uel nutrierinl in domibus. tani propria stia qwc' Iiahonl aut po.^^ton Deo an-
nuenlc posse^uri sunt, quam ud nustram potcstatom perlinentcs, quudrupediu siuu peiinuta, morc soUlo
absque ulla contradictione nddeehnarent Vt ei^ nulia ex hiis prdwnitterem,*) qn^ mihi a Deo data
eraiil. dodi etiam decimnm in Synatha supor armenta mea et supor cvaminn apum, fidclitcr Dco ct do-
mino lhc«u Chri.slo sauctoquo &piritui oiTcrens uota mea. Si quii» autem corum qui uideiitur hiis omnibus
precsiic, prcsumptooae hano-nostrant tradidoncm per malam aolonlatcm aui proptcr ncquiciam cordis sui
uritauerit, el secundnm noatram diapoaitbnem decimam uon dedeiit, dioens se non iustc daturam, et hoc
n proouratore fratrum, ucl ab ipso preposito loci, uel (pKnl iiuiitis est a communi fralrum quorimonia
proclamatum fuerit, si ministerialis nostcr huius rci rector esl, iuramcnlo se in reliquik noslris pur^bit.
si Uio, iudido fem igniti synodali seotenda se libcfabit Ne oero alioot mcoeasorum meonun non bonae
uohintalis uiro, uequc amorcm Dci in cordo suo FCtinens, mensao auae ^ipendia diminuisse uidear, sctat
has decimas me ct de hcreditariis et de acqui.sitis bonis centie.s restituiMse Ponebam etiam lerminum ut
uiiaquacquo solet habcrc ccclcsia, audicntc clcro mco cuncloque populu congrcgato, nullo conlradicente
sed magis ooloniati nmsfkt omnibus conseniieoto, confitente uniuerso elero haee omoia dne uUa eontni'
dictionc posse ficri, in primis uillam hanc (|ii(^ ilioitur Asjiotliora, aliam qiie uocutur Ilildellnchusnn . torciam
qo^ uocatur Ilaxsuilhehusun, Quartam Uohcnsilc qu^ uulgari ucrbo dicitur Quodun, Quiotam Esbcglinchusun.
Soper haae enaia oum ooo peesent babere uUUiatem «dhim aharam, poteslate episcopaU dedi eis lo Bencdeslo,
et in Mwichiig Thonietboiiim, Rentinchusomm, HitdeUndinsornm, Aapetharorum , in una quneque ebdomada
pondera sex plaustronun. Dedi eliam ad honorcm et uUlitatem ecolpsiae partem Sundorao mce iu orientali
plaga uiae quac uadit ab urbe ista usquc in Esbegliochusun. Sciat namque lidclis in Domuio fratcr nostri
ordinis loenm noatrani poflsasnut» onmsqne coclesia catholica, biis lileiiB ^
1} Dm Cof. t<^rcibt Bckneten. ^ &aa(ic'iiiU)dLe. Curbele. *) prcmittcren.
Digrtized by Google
400
Itlt — itlt.
hoc sigoalum, propriis luaniLus mcis sigillatum, peractaque i>enc(lictione sepulchri ct aliaris antepositi,
Octioo Kal. ittnii, niHm oelebnila, filiis eederiae fraditaoi, ce uidelioel rttume, nt » qoaodo tribdaeie-
nem scu contradictionem hiirum rerum prcnominatarum ab aliiiiio paiiajilur, scripliiraiuni lestimonio um-
tas approbctur. Tradicionem auiem banc m quis succe^rum meorum aut consanguincorum scu poslcroruia
eonuQ a qoibiie preeario paiieoi quandam acqutsierana inrriogcre uolucrit, Bcatorum apostolonini PMri ei
Aadreoe, et qiiiooponiiii Bardonia, HerimanDl, BmDOni»» qiioran leelinMnium priori introduximus loeOk
nostroque banno et omniom nntmnnim I>rn con^ocralarum in sccundo. cum ucnerit Dominus unicuiquc opc
rum suorum premia redditurus, cum Juda iraditore aoalbemate feriatur perpeluo. Qui autem posl instin-
ctum Dei palris onaoipoletrtu ex noslrts interfaere, quonim oonsOio auxilioquo haec onuiia perfeoerin,
paucis notabo nominibus. Sigchardus abbas Patbcrburncnsis. Vuino abbas Helmuuordishusensis, qui inen-
suras ecclrsiac H scjnilchri <lc Hicnisnlcm apporlauit. Hnsadds prf^pnsilus malris ccclc.siac, et fratcr ciii'!
Yffb. Dodico decuiiuii. Buuo preposilw» loci i$lius. BcccUiiU!t camcrana<t. Eppo dapifer. Eizo. Gcylo. fratres
el pincernfi Eue ei IQii eins. Landico et Boe. OudOb Tydman de BncniniaL Aldericos de Nyenhus.
GXXVIIL
B Slruidifl Ml. cflt ■Mcpl. aA SdMlmlt aiMlM.
Iii iioiiiiiic Jcsii f!liri<tl Doinini nostil. V.izo inihanua scnius Dei Ilerimannus episcopus crclc.-.Inni (|ue
cst in Ludin^liusun , anno dominicc incarnationis M°..\X\o. V1I<*. Indicttone V*. V. Idus Juiii, in honoretn
Domioi no^t Jc^^u Chrisli et sanctf cins gcnilricis pcrpclu^ uii^inis Marie et ssncti Stepliani protomartyris
Ct wnct^ Felicitalis matris ct septem liUorum cius dcdicaui. Bt cuui ipse uenerabilis abbas Geroldns ds
monastcrio snncli Liiidfjcn, iifl quod pcrlinct Iiec ccrlosi.i. prcsens adesscl , et propter fratemilatem nostram
mc rog^rct, ut predict^ ccclesi^ et bonis cius firmissimam paccm metuendo analbomate facerem, hoc eliaB
roganit, nt ila liberani diniitierem de dcdmis, sieut dtmism fait ab omnlbos anleoessoribus meis, tta uide-
licet ut quoscunquc manso.s ncl agros in hoc cpisoopatu tunc habemt iiet post habitora esset. libcre et
sioc nmniltiis decimis possiiicrct Ciiius pctilioni ci;o in primis per amorem sancti Liudgeri, deindc per
honorem iiostr^ fialemiiatis iibcnlcr satisiaciens, codcm modo prcfate ccclcsi^ cooccssi, ct forti anathcmatc
oonfinnaui, nl nuUus, quod omnino ahsit, de aucceflsoribns nostris uel aiib qnibustibet personis hoe m-
mutet uel infriiit:iit. Quod cgo, (|iianniis pcccalor, excmplum hononim rjiii lioc jirius conccsscnint sccutiis
rcnouaui, et hoc prfsuos manuscriptum abbati et ecclesif saacli paUis nostri Liudgcri coram omoi populo
tradidL
CXXIX.
IN NOHINB SANCTf BT INDIUnHJ^ TRINITAtiS. KOTHO DEI GRATU PATHBIIBItONNBNSIS |GCLB-
Slf EPISCOPIIS. II Pastorafis officii cora nos ammonct, de subiectoram quiete et salnle soOidle cogiiarc,
et ccclesiarum commissarum profcclni. aiifimcnto honcsiaiis , prospeclu ulililatis -olli-rter inuigilare. Vnde
omnium tidelium Christi tam prescnlium qunm futurorum nouerit uniucrsilas, quuliicr domnus Mciuwcrcus
nenerabflis huius Sanct^ sedis episoopnfl predeoesior roeos, se snaque enuiia dinino semilio pro ftemitslii
amore mancipare gaudens, inter mullimoda pi(> dcuotionis ct intcntionis opcra, aticiorilatc , consiiio, amili»
gloriosissimi imperatoris Hcinrici sccundi, mona.sierium in .suburbio ciuitali.s huiiis construxit, quod in ho-
nore beat^ MARIR pcrpctuc uirginis sanctonimquc AH^STOLORli.M PKTRI ct P.4VLI ct omniiim Sanctorum
eonsecrans, ei Iratres sub beati Benedicli regula domino famulantes in eo coadunans, in doleoi et mundi-
hnrdinm .ipsitis bona qu^ hcreditario iuro posscdent, ucl aliimde sua instantia legilimc obtimierat, solcmp-
niicr tradidit, dclegauil, ooocessit. Cuius iaudabilu studium ul numero el merilo omni tempore habcal
angtnentom et fodeaiasUop defenaionis fanamentnm, omnin eidem nonasterio canouioe eoUocata et flfnatik
Digitized by Google
ItSf.
401
in ihesauro, ornatu, ccclcsiis, bannis, decious, curtis, maiisis, areis, cdiUciis, mancipiis airiusque sexus,
oim omiiibai ad h^c lcgalitcr pcrtioentibiH, mobiltbos et imroobfltbaa, licentiam quoquc libenim secundam
Dci timonm ellgendi «biiBtem, lam regolari qmm opiscopali aucioritato ipsiw tMmasterii fratribus con>
cc$.<uim, animarumque curam c( sopulluram in hoiniinbus dumtavnt ad ip<iim mnnnsterium pcrtincnlibus
siue eciam in pos^fisi(Kie eius dcgeotibus, noslra pontificali auctohiate ct lianno coniinnamus ct corrobo-
ramus, qpatiDUS ftalres inibi sub rcguiari nonna domino seruienies, omninm bominum exactione et inna-
lione remola, communi bee nsui et honori profutura possideaiit , ct nostri noslrorumquc siicccssorum in
orationibus suis memores cxi><tant Cuiuscunque ergo condicionin uel rcligionis pcrsona quolibet modo ucl
ingunio h^c uiolare ucl aonullai-e prcsumpserit, analbcma sit, ct cum suis fautoribus, auctoribus, sequaci-
bus, • liminiiMis aancl^ ^cclesif tamqoam nerilegiis, inuasor nc deslmetor segregatns, omnipolentis Dei»
patrLs scllicot ct filii et spiritus .sancti. iram et ofTensrvm contra so sontiat, et beat^ MARIF porp^ tnr uir-
ginis sanctonunque Apostolorum P£TfU et PAVLl ct omiiiuin Sauctorum, quorum presumit cunlundere
^esiam, in bac iiil* e( in ftitnni, si non uelociter r«>n|)uerii, furorem repperiai Oinnes aotem decreti
bnius fontores et prefikti monaslerii derensorcs 1 1 ii.iorLs. omnipotena domknis sua graiia benedicat, et
merilis omnium sjmctnnim n pprratonim uinculis absolutos, ad etema gaiidia perducat. Cunctis cciam ia
eodem loco pro ^ternc beatitudinis dcsiderio mililaolibus, ueoiut a Deo patrc salus et protectio, et labo-
rum snoram ^ lema reaMmemlio.
Huius confirmalionis tcslcs siint. Hosadiis prcpositus. Dodica decanus. ViTo. Becelin. Beriman. We-
nmn. Tammn pt rotcri frntrrs omius lam canonici quam monachi nostro scdis. Imc'} nero. Hpinric. Erp
comitcs. Heriman (ribuniis. lieriiliaid. Ilunald. Heriman. Sibrath. Uiddi. Guotheri. Thialiiard. Kk.luliiirti. Ezo- .
Bn. Atbalbratli. Hoiica. Heoudca. Azoka Bennic. WidL Hathawere. Widier. Tadilta. Hoika. Eoelin. HOjin. Ges^
rad. Eila. J>ndi. Eppa Ibiedcric Haald et fraier eius Gerald. Wicman. et alit pbres.
Data Pallierbnuinon VIII. Id. Jan. in Sancta dic Fpiphanie Domini. Anno ab inraniationo cius
M^XVnil. Indictione Eegoaote Coorado Aomanorum imporatore, regpi cius XV. Iropcrii uero Xfl.
C^isGopaias antem nostri III.
Dm aiirge<)ruckl« gtotM kMliiBfmige Sicgel uigt du MmSM mIhM* Bnulbikl 4tt BitcboCi nit ttnbadMklea Bsuptc,
in der rcciiirii tiuii<i den BinhdliMMb haliMd. 8tmM tUA ali UHMhrilt bt Mhr MrwiMbl, Mnt 4ia lauura
aicltt geuu aiuucebea.
cxxx.
C In nomine sanctae el ludiuiduac Trinilatis. Heinricus diuuia fauenle clemcntia rex. Notum sit omni-
bns Christi mwtfjqae 6delibns presentibas sdlicet alque futuris {( qualiter nenembifis abbas nomine TRVGIT-
MARVS nostram ailiit excelleiitiam suppliciter orans ('lc allcs sviirlliLli ^vii; In dt.T glcicliarli^nn l'rkini(lc
Conrads H. von '1025, bis:) el melius illos deluctol omni tcmporc pro uitc animaeque nostrae porpelua
feliciiatc , ct pro remedio pi^ mcmorin genitoris nostri CUYONRADI Romaoorum uiddicet imperatoris au-
gusti, alqiie pro stabilititie regni a Dco nobLs collati, domiai miserioordlam altenlius «xorare. (Das Fot-
gende wieder ^cblautend bis »un Schbisse.)
Signum dotnni Heinrici tercii (I.. M.) regis inuictissimi.
TbMderieui cancellarius uice Bardonis archicappellani recognouit.
Data 111. NON. SEPT. Indictionc VII. Anno dominic^ incarnationis Mo.XXX.Vnil. Auao atttem dcam
UEl^RlCl tercii ordinationis rcgoi uero I. Actum GOSLAAE feliciler AMEN.;
Du 8ia|«l i«( Mriona §of^a§ta.
Dlgitized by Goo^^Ic
108
1»».
cxxxA
C* In noniine saoctae el iiidiuiduac Triniiatts. llcinricus diuina fauoate clementia rox. St pctilioncs
scrDOnim Dei iMtM et ratuMiabilcs ad effeetuni perdnxerintus, et ad hano dlain )| feUdas transigea-
dani* Bt ad perpotoiBI fitcikiS proinorendam procul iluliid nobis profuturum spcramus. Quaproptcr
notum essc nDliiiims, qiioni;»m urncriltilis abbas TRVCHIMARVS adiit exccllonti.im nostram stipplicitor
oraitt, ul nuslra muniticontia prospicoronius uiouasteriis !>ibi commissis, quorum unum cst noua (>0U^
0EIA oancupaium. ubi et ille rcgulari coostitutiofle t^Jb» V(Ml, et altoniiD esl eaiictiiiioaialiuin BEU-
FORT dictum, el pinpii< ;iMjati^-f. ciiiiis iioiiicn GOTKSDIV, subi«'Olum, innl juxta consuetudinero qua
ancillarum Dci congrcgatiouibua procurari i>uleiit prepositi, cx ecclestastico ordinc, iain diclo abbati
commcndauimus, ut tam in dBclpfina abbatissam loci htoet. quam in cunetii negotiis, <{ue famuic
ChrisU (pro sexu et) proressione suu cxc(|iii non possonl, ipaanim prauisor et palronus existcrot. Is crco
pctiit fclsitudincm nf>slrarn, 'rmuiljiii (puKl pin nicmorio anli-cfssor n(>slor Hlndowiciis iTnpcrafnr ambr>
bacc monasleria construi iussii ad norinam uidclicul prccipuorum in Gallia monastcriurum, nouam sciiicct
Coibciom ad simiiibidiDem anii(]ue OorlMN^, Ilerirofdeiwe nero ooenobium ad exenplum monaslcrii sancii-
mftff^linni in Su;^cssionense ciuitatc construcli), ct ut in elcmosioam suam ac totius gcncris siii institutionum
fnnitidcm pcrfcclio compl crclni ) . ccrli"<i,ini iiiris siii quc uocalur Mcppia, cum dcciniis ct posscssionibiis
aliisquc ad eam pertiacntibus, ct ec<.'le»iain i-ac^burc, quam Karolus primo construcos in Suxonia dccioiis
dolnnit ciraomquaque habilantium per duas Saxonicas raslw, prefiilus (Hludowicus) ad nouam tradidit Cot'
beiam. Ad IlerifordcnsLs autem monastcrii adiumcnlnm dcdit in cpisrDpntn .AsMnbruii^cnsi (•cclcsiam Bugi-
nitbi cuin subicctis sibi ('CclcKtis^ in parrochia ocro Miinigeroafurdcnsi ^cclcsiam Urcni cuiu bis quff ad eam
pertincnt ccclcsiis, itu sanc, ut decimaram (alwrunKpic rediinum pronentns oranes prabtis cederent mo-
nnsteriis, et ab his nicissini procurarantur subiectc plcbcs in bnptismatc, in cucbarislia, in scpidiura, b
confcssimic pcrcalcnim audicnda, ct prcsbitcri (jiii principn!(>s cx his ccclcsias tt-ncrcnt, arcliiprc^bitcronim
onicio fungercntur, ad i^ouuiia facieuda) que solcnl ficri ab archipresbileris episcoponim. Cum autem ip$i
cpisiopi drcatioiies auas ibi agere deberenl, ad eoram nnuisionatiea daretor qnod m capitubirifaias ante-
cc.<«sonmi nostrorum prascriptum habetur. Ille %itur rata osse uolens cctei-a omnia, tantum cxpciisas ad
miniHtctiimi cpiscopi propter egritudincm ct scncctutcm cius qui tunc fuit Gauzbcrti augcrc dcbuit, quod
iuxta pclitioncm primi ciusdcm loqi abbatis Wuriiii ita modcrari placuil, ut descripto quautum satis sit ad
seruittum episcopi hoc nullo modo sublrabBlur, et episcopoa oicissim «npliOTt non querat, nec cum ph-
ribus ucniat quam ut cis sufficcrc possint. In quibus satis esse conscnsit prefatus episcopns coram antc-
ccssoro nostro lUudowico et archicpiscopo Hrabsno, cctcriiique cum eo in synodo agcntibus, id cst, ut
(icntur ad singulas ecckssias porci IIIL uolentes stngdi denarios XII. ant VIII. ariotes lantmidem aalcoies.
porcelU ini. auc^ Iin. puUi VIII. situlc .\.X. dc medone. de mcilita ceruisia XX. denonmcllita . . *') pnncs
CXX. dc aucna niodii C nianipnli DC. sitqnc in polcstalc cpiscopi ulrum luicc pcr sinsiilas ccclcsias ad
unum mansionaticum an ad duo uclit habcrc. Ne autem in summa debili his pius miniis complerctur, boc
auctoritalis suf decrauit atqoc iussit (Hts eliam) adiungera placuit liberam ulriqne looo conceasionem «li-
gend^ de propria congreg^tione in n^pnen sai per futura semper tempeni congraf persope, quod et nos
*) tKe aui der •ebr bescliadtgUr. f>r!-;nil.rrlLun(!e Yrrtelnrasdciwnt Vkt aamk Hi
erg«Diten Worte tind ia Klamincru ringeichlostcn.
**] GMcbartise VrkuadcDi B. Kr. CXXXUl. habeo bker die ZM LX.
Dlgitized by C(
103* — «tM. 408
Gonfirmaroas et oorroboraiiuis. £t nt omiiis biiic dubielas toJkitar, maoo propria comkboraotes, sigitii
nostri imprcssioM ea rignari inariilMiS.
Sigmun domni Hanrici tereii (L M.) regis muicti.ssim.
lAeodmeitv omicdilSofiiiM iiiSas Bardmit aaehieapeUam reeegfumit.
Data m. Non. Sept lodM^ne VII. Aono domiaic^ incamationis Uo.XXX.MIU. Adqo autem donDi
Hcinrici tereii ordinBtHniia XIL re|pii aero I. Actam G05URE Feliciter AHEN.
On Slcfd iil «crions gcgiBfcn.
CXXXIL
In nominc sanctae el iDdiuiduac Trinitali&. Hcinricus diuina faucnto clemenlia rcx. Quoniara diuinae
diqKMitiooio prouideatia ad regendam tolios rei publicae || monardiiam au^ immens^ pielatis raagnilicentia
IM» prouexit, antu omnia autcm lioc labornrc debcmus, ut qui coronam tcrrcni rogni conce^^sit, po.st
emonsum huius uitr spacium , ea etiam ooronari p«Tniitlat, quo non aurcrntur in aclernum. Quod potissi-
mum ficri posiic dccernimu.s, si loea acccicsiasticis obscquiis dcputata uostra auctoritate corroborcutur, ot
onmi exteriore inqoietodine remota in tranquilfitate permaneant, quatinus eomm precilnw adimiemur, qoi
ibi dic noctuqiH^ orationildi^ iii I>ci scruicio uacaro dcbcnftir, ot qiinfl pcr no<; utpntr ronscienlia Irepidi
qiicrcre non prcsumimus, sanctac Dei aeccle»>tac .seniiciitium pia intercessionc impctrcmus. Quapropter
uniuenitati iiddium oostrormn patere nolunnui, qualiier RVODOLFVS sanciae Paterbrannenris ecderiae
ocncrabiliB episcopus, pro ^cclesi^ suc booore, iinmo raaxima aiiliiaie, pi^ intentionig deuotiune nos .sup-
plicitcr aditTinis fxoraiiit, iit cpclcsia ciii iffsc pnstornli ciira prcsidet, noslra rcc;a!i auctoritate corrolu r '-
rctur. Cuius pelitioni quiu rationaiiili.s uidetur gratuito as.seuticntcs, quicquid eadem ^cclcsia per iu^iliciatu
obtinere debet anteoeasornm nostroram reguro nd imperatoram wA noalra oblatione oeterisque fidelibiio
ibi collatum, in rcbus, territoriis, ucl in comilalibus ac districtu, uel quibu.scumquc utensilibus, ac quic-
quid MEIiKNVYFRCVS episcopiis, antecc.ssor sciJicet jirclihati Ruo«Ioifi episcopi, de sua heroditalo ibi con-
tuJit, ucl aliunde pcr commutationcm aut precariam lc^iuliler adquisiuit, dcnuo stabili dono concedimus et
rogoli anctoritale confirmamos. Si qnio autem nostrf oonfirmatioois edidnm idlerias aliqaa presnmptioM
infringerc toinptanrrit, crntum librarum auri ad iiQstnini pondus compositiono roultelur, vt dimidiuni ca-
mcr^ nostr^ persoluat, rcliiiuum uero eidem ecclesif quam temerarie inquietare prnsumpsit Ft ut haeo
conlirmatio per oacceosiones lemponmi olabilis «t iaconaaloR pennaneat, boiic rcgalis prcccpii puginam
inde conoeribi ac momi propria confirmanies ri{pDo nostro iussimQs ios^iri.
SigMm domni Bmriei krdi (L H.) ngnr iimiai*ti$ni.
Jheodericiu emeeOatiiu «wa AmctMHa «rcMcaNosflSornf fMognoiN'1.
Data Xm. Kal. Oct Indict VII. Anno dominicc iiicarnationis 1P.XXX.VI1II. anno autem doauii HEIN-
Ria terdi XIL i«gni L Actum Bobtfellit feUciter AM£N.
D»! gra«*e aurgcitraciie .siegd ie!{;t dcn Konig mr4<B Tbiwccllmd wid li ndrtm Hnd mnm Bub ballnd,
nit «Utciii Vogel (AtUer) koi dtr Spiuc
CXXXIII.
C. In nomiiic sanctae et indiuiduac Tnnilalis. HEINRlcus diuina rancnlo clcmentia rex. Si Ioci$ ilitiino
cultui mancipatiii aUquam mumficcotia nustra adicit immunitalcm, undo commorantcs iuibi Ij securtus ul
Digltized by Google
conun<Kiius uitac c^lestis quictiidini ualcaot iosoruirc, oxistimamus hinc presootibus uti fdidus ac maiuum
perfnri beatii». Qao circB nouerit ommum GiRsti nostriipie fideliam CBUtela, tam preaeBtimB qnan wm-
fiMlciilium , riiialilcr nos pm remodio ;iiiiin;ie nostrae [Kiri-nlurnque nostronim, ncc non pro petitioiM fllr
RKVOUTF.NSIS ;H-rlc>^inp ahhaflss*;' GOTKSDIE nornIiu\li; nastri dilccfr, Irndifionr in HLVODKWICI impera-
tori» (|unm tradidii ad inimast(>ria ({uorum unum (<^st nMniachorum nona COHitKiA nnncnjiatum, Aiiud e»t
sanclimoiiialiam BBRIVOHTI noounatara, qoae pine memori^ ffBaSliar Olias HLVDUWICUS Inperalor adnor>
mam piccipuonnii in Callia roonasterinnini conslruxil, rnnniFINSI? uidolicct ad .siniilitudincni antique
CORBBIK. IIERlVOKrHNSE uero ad SVESSIO.MS similitudinem , abbati COKBEIENSI commendauimus, ut
iuYta cuu&ucludineui, qua aocinamm Dei coagregatiunibus procurari solout preposiU ex ^lesiastico ordine,
lam in dtscipKna qoam in canclis negDdia, qa^ ttmvlq Christi pro soxn et prorcssionc sua cxcqui non
possent, ipsanim pronisnr f>f luitrnniis exLsten^t. Pro elcmosina aulem generis sui tradidit cellam fjim
uocatur MEPPIA, cum dccimis ct posscssiooibus uitdique ad oam perliQcntibus, cl ^lcsiam liERESUN^RC
circon)qua(]uo per duas saxonicas rastas, ad nouara CORBEIAIL Ad HBRlVORTENSfi uero monaslerioB
in o|>i>co|mtu ASNABRVGKNSI (^clcsiam BVi.MDI cnm subicotis aibi ^clcsiis, in barrodut HDIIRIINEVOBDI
eck'si;un HKNI rum Iiis qtic afl ram pcrtinfnt ccli ^iis, it.T sanc ut dcrimarum alioniinqiic reditiium pr«-
uonlus omiies prcfalis ccdcrcnt monasteriis, cl ab ipsis iiicissini proeurarcntur suhit-ct«; picbcs, in baplt.-
aiato, bt eaeharistia, in sepalturis, m confessione peccatonun audienda, et prespiteri qui prindpales fde-
sias tcnerent aiTliipresiiitcroriirn (yfficio furiiinrentur , .\d a,L.'('n(I;i omiii;i (|iic solont (icri iib arcIiiprc.-jiiterB
episcoporum. £t ciuu ipsi cpiscopi circaltoncs suas ibi agcrc dcberent, ad corum mansionatica darclur
Qt in capitularibus anteoeasomm nostronun prescriptum habcbu-, uidelicet quaDtum satis sit eis dari, ct
opisoopi non phw qnerant , ncc cum plurilms ueniant qoam ut eb salBcere poasint. Nc autcm in sunwa
dcbiti cpiscoponim sf>niitii pius » jLf rctur quani opus sit, statucrunt prcdictarum ^clcsiarum cpiscopi cum
coDsensu synodaU coram antcccsi>uru nostro OTTONE impcralore et ardiiopiscopo RABANO c^terisqoe
Cum eo in synodo agentibus, ut dentur ad sinf^ulas cclusias porci DII. nalentes singuli denarios XIL anl
arictcs VIII. tantundcm uulcntcs, porcelli 1111 :tuoae UIL pulli VIII. situl:ic XX. dc mcdonc, do mcllicta
crruisa XX «Ic nnn mcllila LX. pancs C.\X. de aucna modii C. manipuli DC cs<;ptque in potcstate epi^«o-
porum, utrum haec per siiigulas ^clesias ad uuum mansionaticum an ad duo ucllcnt habcrc. Slatuit ei^
prefatus anteoessor nosler OTTO hnperalor Hberam atrique loco ooncessionem et poleslatem el^jend^ de
propria congregfitionc in ro^'inu'n sui |)cr fulur;! scmper tcmpora congru^ [)ci'son<', cl ut nullu.s \\idfx
publicus liccntiam in homincs ad prcfatum monastcrium U£RiYOftT£NSfi pertincntes uilam ludiciariam lia-
bcai exerccrc poteaiatem. Sed omnis eorum res ooram aduocato ipsoram definiatur, quam coastituiioncrn
antecesaoram nostrorum hislam et rationabilom nos quoque predicto monastcrio HERIVORTENSI precepio
nostro regali confirmamus at^iuc corroboramus. Kt ut haoc confirmationis nostrae atictnritas stnbilis nt
ioconuulsa omni permaneat aeuo, bauc pa^ioaro indc conscriptam maou propria ut inEra uidelur corrobo-
nutcs. sigilK noslri impressione iosMmas insifmii
Signum domm Heinrid terdi (L M.) regis inwc/MMmi.
Eberhardu$ eone^arius uiee Bardanis orMettm^am reeognouit
Data XI. KaL Jamuir. Iiuliclionc \1II. Anno dominicac incarnationis Millcsimo XL. Anoo aQteoidoinoi
UEINRICI tercii ordinalioois eius Xlll. Regni ucro 11. Actuni HliRIVORTE felicitcr amen.
Dm wdffiiUmlkttiii daa tiat daa TkroDo «ticad f onlcnaids Skftl kt achr fccicUid%t.
Dlglfeed by Google
405
CXXXIV.
Altestr urkundlicho Nachrichten zur Gcschichtc dcs Stifts Oberwasser.
Eiaem w Ende dei 11. oder Anr«D(e it* 13. Jalirbttndcrt* |e«cbrteb«oen, ebemaU lun ArchiTe dei gedacbtea KlofUri gebohgeB
Aiuio ab iaeanMtione DoDuni HiOesiino XLL Indictione 'Vmi. nit. KaL Janoarii, regnante et a«t«Dle
imperalore ilcinrico torcio, in mnn;istrrio sanct^ Marii;. quod cst in Mitniiiiinlcwonl, consecralum est
principalc altare a uenerabih Agrippinensis ecclesie archicpiscopo Henmanno, administranlibus Bremensi
arcbiepi&copo Alchrando et Ifindeiui episcopo BruooDC, lo honore sancl^ crucis et sancte Dei genitriciii
et plnrimonioi sanetorvnu
Hcridianum nltnrc n Mn^nciacensi archicpiscopo , sancto scilicet Dardone, assistentibus stbi Bauen-
bei^ciisi episcopo, Sviihgero, qui pustea Roin^ papa ordioatus est, et Tiuetiuaro episcopo Uildiaesbeimeiui,
In honore aancii Johannis Baptisie et onuiiiini sandorom marttran.
Aqailonare altaro consecratam est a Partlienopoocnsi*) ardiiepiscopo Huofndo, iuuantibus Cazzona
episcopo do Cizce , et Osnebofisensi epiaoopo Aloerioo, In homm saneii Jobannis eoaangelistf et omninm
saoctorum confessorum.
Occidentalb arra dedieata eat a patre noslro domno BBRIHANNO episeopo, hvSm lod fimdatore el
gtniclore, fauentibus l.codiccnsr Cpiscopo Nithnnlo, ct Scclsvuicccnsi cpiscopo HRvotholfo, In honore san- •
ctorum apostoloruxQ P£TftI et Pavli, ct aUorum plurimorum saoctonuo, quorum aomioa scnpia
tn cehs.
Hano Dei sponsnm, ipse qui aiTuit impeiaior angnalaa Heinciens, qnadam sof propfietatia doitnit
curte, Honiin dicla, que siiii csl ia pnLjo Liuesjovvo, astantibus pene tnritTS regni primatibus, et presente
felicis memori^ prima domua ac matre nostra spirilali, abbatissa BERTHE1TU£, ipsius donuii et pairis
oostri Heiimani sormt;. qu^ ab infiuicia sua nec cum mnndo flere, nec cum mundo umquam uisa eai
gaudere, sed super gregem sibi crcditam cura pcruigili studuit excubore, que monacbiof reltionis sub
ob<:curitnte qunnti npud Deum in uita sua fulgeret mcrili, testaatur iMMUllllll, qni quacumqoe 01 caiua ao-
giLsiiati, ad sepulcrum eius confugicntcs rccedunt consolall
Trioesiroo primo quidem tam gioriosf et memoria dtgn^ oonseeratioais anno. scilieet incamationis
Dumini MLXXI. Nonas Aprilis, pcccatis nostris uere exigenlibus, tofa hcc dcdicatio, lot Deo electorum
saccrdoluin conlirmatio, igae dcuorante, in rnomcnto est euacuata, omnisque e<iiiiciorum honorabilis stni-
ctura ad nilulum pene redacta. Ex quo graui merore affecla cet buius ioci tunc tcmporis abbatissa IDA,
oere ut speramus bcaia, lecundum nominis sol interprctationmnr menle et corporc valde specioaa, quf
primp domno nnstre cosjnnta, eius in laribus tenere cducnta. pt tit prcciosus lapis ninliiplicihus pnlila ar-
gomentis, pluribus uirtulum rcsplenduit ornamentis. qua tani^ cxcelienU^ iiiia, talis matris successor e{B-
ceretnr emerila. Erat enim ad omnem Dd ^ortam stadioBsama, ad emnem cultam studii retligioaiB eC
ediScti inuigilantissiina , quodque rarissimum habetur in sanctorun noribus, diuinc mberalioiii multis sepe
commcndauit obsecrationibu», salubri prospciitatc nns incundari, siiis non sohim temporibus, sed et si
possei tieri, usque ad consummatioQcm scculi, uujuu brcuiier omiiia concludam, rectriccm tam soUicitam
ea saperstite nec quisqunm oomperit, uec in tota buius mundi latilndine dcinoeps inuenH, cnios laudi me-
rilo asscriliitur in sccula, quccun(|uo hoc in loco l><-n di^-na resonat gloria. H^c tanta ac talis matrona in
omnibos uiis suis laudabilis et gloriosa, timoris Donuoi ibetiaiinim mente recondens, noa ex quaato, sed
*) T)ariiber geidiriebcn :
Cod. dipl. bitt. WcAfal. 14
Dlgitized by Google
406
diuin^ bcnig»ilatts quonta sit habundantia pcrpeiidcns, ad rccdificandum toto nisu consurrcxtt, quod opificc
samino cooperanle ad perfectioms liroam pene nsqno perdnxit. Nam cum haDC Dei spousam ranllo appa^
rnlu iam pfTorn;i<:«rt iiin!irnir>. orr-ilfn IVri iri(lii lr> bcu prenr^nfa mfirlnlifnto , nno fnnttim anno nntp hniti^
aul^' coni>ccruUoncni , sinc dubiu cclc&tcm intrauit ad Jkorusalcm, ubi fclici commcrcio pro pcritum ytcrao
potitiir gandio. Sed locomroutabiii Deitatis di«po6iftone, quod non Itcait por ae, ipana reseraatain est
comobrinf, nostrc scilicoi dunMif abbaiissc CRiSTI.NI^, bcnc quidem et perfecte diriBttan^, quo omncs ma-
tfrtero siio prohilniis scmitas argumentose insfmrln , lontm Imnr pf consTeaatinnom «stimma flectionf, qiiorl
uerc scimus, slri'nnuc rcgit lcrcia, ct qucmcuiiquc cordis sui, diim ailhuc uiuoret, scnsil alfcctum, infati-
pbQi stodio perduoere noa oessat ad effeclum. Est enim ad uninersa quc optnna sunl stndiosa, pronam
huniilitatis et compassiunis scalam condfsccndcrc adniodum perita, in conimlsso iidclis, orationis conlero-
plationc slabilis, compunctionc facilis, oninibus aifabilis. ct lotam Dci gloric slrucluram, quam preccssorcs
cius supra liruam fundaucruut pctram, suis lcmporibus pcr ncglcgcnliam nc difluat, multis lacrimis san-
ctorum auffingiis non aolnm altentins oommenftat, sed et tpsa oolidie auper edificare non cessat, ut lalinn
matrum oompotif prnli, qtinruni si radix sancfa ct rami. IlnitK in^tnnti pcflcionc, immo diuina preucnicnle
iiispiralionc, auno M.LX.\A.V. mdictionc YIIJ. rcgnaotc impcratorc Ilcinrico lUl*». III. Idus Januarii, tterum
dedicata est ocddentalis plaga monasierii nostri a uenerabiK BRPHONE, hnins sedis «ntistitc. presulalw
auUimitnto merifis dccorato nt nominc, In honorc Domini noslri Jhcso Chrisii, oi uictoriosissimf crucis, ei
nanofo Marit^' pi-rpottio iiiririnis, ot snnrli Michnliolis nrrlinnjzrli , omniumqtio (•clrsiiimi iiirttifttm. ot sjiccialiter
sancti Pelri apostuli, sanctorumquc apostolorum i'auli, Andrcf ct omoiura sanctorum, in quo aliari conti-
ncntor rclliquii- apo^uriomro Philippi et Bartbolonei et aliorum plurimonim sanciomin. Eodero anito idem
bone Doluntatis episcopus, VIII. Kal. Aprilis, consecranit aram in capclla quc uocatur Ihcrusalem, In ho-
norc Domini noslri Ihcsu Clirisli el onuiium sacramcntorum cius, sanclo annuncialionis , natiuitniis. p,n.v;io-
uis, scpullurc, sanctf crucis, resurrcclionis. asccnsiunis, ct in bonorc aducntus spiritus sancti, et saoclc
llarif matris Domini. et sancti Thom^ aposloli, Quirini, Hermetis, et omniinn sancloram. In quo conti-
nontnr rclliqnif dc scpulcliro Domini. dc lif:;iio Doniini. dc mcnsa Domini, dc lapido Miprr quoni scrlobnl
angcliis Uuniini, Andrcy, Johaoai«s, Jacobi, Thoni^, Malhoi, Quirini, Victonni, llcrmctis, Alcxandri, Oi>vvaldi,
Gregorii, Nioolai. Seaerint, Caniberii, Ale\is, Leoou, Cecilic, Potronill^, Mari^ magdalcn^ et Harii,'
Ab inonrnationo Doniini anno M" lAXXM. indictione VIIIIj. IIII Knl Jaimai ii, c^nsccralum csl prin-
cipale altaro a glurioso presulc ooslro KltPilO.NK, In hunoro Domini noslri Ihcsu Christi, et mici^ cm<%s
•et sanctc Dci gcnilricts, et sancli Hicbahelis archangeli, et omniura c^lestiuro uirtatnm, Sancti Pelri, PbqE
et oninium sonclorum. In quo contincnlur rclliqiii»; dc lijjno Domini, de ucsle sanctc Marie, Pauli, Bar-
tliutomci, Panlalconis, Ncrei, Achilloi, Prisco. Aqtiilo, Quintini martirum, Bcnedicti abbatis, Gcrtliruflis \ir-
giiiis, GenofciM,'. Vereti^, Sercne, ct siinctaruui iiiilium uirginum, el plurimorum sauclorum. Mcridianuui
•dare consecramt idem noster doroons, In honore saocli Johannis baplwlf. In quo eontinentar relliqaie
sancli Stcphani prolomarliri.s, sanctorum innocenlum, Sancti Ciriaci marliris, Ssincti Soliastiani , Fabinni,
Gratiani, Quinlini, Pantalconis, Abundanlii ei aliorum sanclorum. Aquilonare allare, In honore sancti io-
haunis cuuangeiisic, Martini, Abandantii, Pancrati!, Benedicti, Drictii, Nieohit, Seruatii, Wicbcrti et altonnn
sanetoram.
Anno ab inoamaliono Dnmini M'M.\\\VII inilirliono \. VIIII. Kal. Foliniarii. dcdicala cst Mcridiana
capcUa, a ucnerabili huius scdis cpiscopo FAFHO.\K, In hoitorc Sancti Puuli apostoli, Saiicti Miniikltb inar-
tiris, Arabroeii, Egidii, lunocentii. Sanei^ Maric Magdalcnc, Afrr et oraniura sanclonmi.- In qoo cuntiaenlnr
relliquif Sancli Pauli aposluli, Miuiaiis. Ambrosii, Kgidii, Mario Ma^dalcnc, Agathc et alioriim sanclonim.
Anno ab Incarnationc Donuiii .M".L\XXVI1I. Kal. Fcbruarii, Itidictionc XI. Idcm dnmnns nnslor FRPHO
dedicauit aquilonarcm capellam, In honorc Saocl^ et indiuidu^ Trinilatis, cl victoriosLssun^ cnicis, et saoclc
Harif perpetuf uiiipnis. et saiwli Raphahelis «rcbangdi, et Jacobi Iralris Domini, «t Jtcobi fratris Johai-
y Google
lff«tk
107
nis, S)-inonis et Judf, et saoclorum martirum Cosnic ct Damiani, Sionisii, ProG<^i, Martiniiini, ct spccia-
Kler l^cii Benedicti, Anuiti. Romariei, GoloinlMuu, Galli, Adelfi, Ikburini, Soaeiri, Scolastiof , Bri^iti^,
Sopliio. Spci. Gdei, karitalLs, et omuium sancloruro. In quo coiitincntur rclliqui^ sanclorum, dc fibra
sancli Jacobi fratris Domini, Cosme cl Damiani, Processi et Marliniarii, Quirini, Uionisii, Ritstici Ot Eleu-
tbcrii, Nicumcdts, Slatcniiani, Lambcrti, Maurini, Benedicli abbali^, Scolasticc virgini:».
Eodooi «0110. XVII. Kal. Septembris, Idem ipse episeopus nosler ERPHO Ghorum noBtram eonsecra-
ult, In honore Doiuuii uostri Ihcsu riiri^^ti, ot sanctc Mario, et sancli Micliahi li^ arrhari;^*'!!. ct .>.nn< tnruni
apoiitolorum Petri et Pauli, Gercunis sociurumquc cius, Victorini et oranium »unclorum. In quo cuntineotur
rclliquif S. Victorini, DiomBii, Floriani, Soiicrioi, Liudgcri, Vualdborgis, Gerlhnidis, et Sancl^ Idc, cl alk»-
nim pturimoruni sanclorum. Eodcm die coasocrala csl occidontnlis ara ipsius chori, In honore Domiu
no^lri Ihrsu riiristi , ct S;inc(e Dci gcniliicis, S. Michidiolis, Gabrihclis ct noiiom ordinmn angclorum, An-
drco aposloli, Valentiiii, Mauricii ct suciorum ciu:;, Basilii, Simpboroiic cl umuium s;tnctorum. Iii quo con-
linentor reUiqni^ de sacorphago (^) Sancl^ Marie, sattcii Aodree, iflaaricii, llarceUiai et Petri, Laorentii,
Viti, Grogorii Papc, Rcmigii, Agathc, Drutliildis virginis.
Omnc dcbitum scruicii, quod in bac dcdicatione noslro cxbibcDdum crat aiitislili, ct omnia gonera
donorum, regin^ iam reseruauit polorum, quc ut solct cuuctis sibi deaotis, ccntuplicata illi recompcnsct
hic et m c^lis. Laudes referimus benignitati dluinf, qu^ nos huius consecralionis iocandanit reparalione^
ipsum inccssihili precc rogltanles, qtii non dormitat nccpic dornilcl, ut super hnnc dOBHUn patcma pro->
teciiuQC uigilet, oosque habitaotes in ea nunc et in cuum lelilicet. AMEN.
cxxxv.
C. In nominc sanctac ct inditiiduan Tritiit.itis. Ilcinricus diuina raucntc clcmcnlia rex. Omtilam fidclium
noslrorum lam presentium quam ct J| fulurorum soUers oouerit inUuslria, Qualiter nos diuina aminonilione
compuiicti, ncc non fidclissimo ac rrcquenttsstmo semitio HEREMANNI MIHIGARDEWRDH.\SIS ccclcsi^ *
uenerabilig episGOpi non parumpor incilati, (piandani curlem OOSlrae pr(>|irictatiji IIARVIA dictam, in pago
LnTC.OWR ct in coniitntu I)IKTI!ALDI comilis silam, pro remriliu animap dilnclissimi gcniloris noslri
CHVO.NHADI uideliccl iroperaloris augusli, ac pro pia rccordalione animg coniugis nuslrae CllV.MiliiLDlS
regine, simulque pro stabihtate uilae noslrf, nostrequc malris GISILE imperatricis auguste, altjuc pro
do.siilcrio diuinc relributionis, ad banc cccicsiam, quam predictus nERE.MAN.\VS cpiscopus in MIIDGAR-
TEVVRTE.NSI loco a fundamcnlo inccpit, e!im«]HP ad finem perdiirtam, nobis asUintibus , in honorem s.mcl^
Dei genilricis MiVRIae bonorilice consecrduit, cum omnibus suis pcilincnliis, hoc cst ulriusquc sexus man-
cipiis, areis, ediBciis, terris cultis e( incultis, agris, pratis, pascuu, campis, oluis, nenaliontbus, aqub
aipianimque decursibus, molis, molcndinis, piscationibus , c\i(il)us et rcditibus, uiis et iniiii^, qiiesitis ct
iiH]iiirondis, seu cum omni ulilttate qu^^ scrihi aut dici polcrit, Eo teoore in proprium dedimus» alque tra-
didimus, ut eiusdem ccclcsi^ abbatissa ccicrcquc raonmles Dei sandfqpie genitricis MARI^ seruitram abUne
. dio nOCtuque in commcmuralionem nostri paieiituinqne noslrorum oopiosius possint adimplcrc. FirmiMime
autem in eaflein racioiula tradilioiic \\w e\ce|)imiis, ul neqiie presens lIHROI.\.\XV.*> cpiscopus nequo
fuluri succcssores sui deinccps prcfalam curtcm ullam polcslalcm habcaut dc cadcm ccclcsia rolrahendt
uei in snoB usns uendicandi, nisi co coneamUo aut ea reslitulione, qu^ eiusdem ccdesic abbatiss^ dmni-
biLsque suis momalibus aut ex uicinKate aut ex utilitatis magniludinc commodior ik-I utilior csse uideatur.
£t ui haee ooslrae tradttiooia aiqtie largitionis auctoritas nunc et per soccedeotia temporam carricula
14*
Digitized by Google
408
«•4« — Ittl.
atabiUs et inconuulsa pennancal, banc paginam inde consoribi eamque manu no^tra ut sobtus uidetur cor-
roboffantes, n^K nofllri imprescione preoepimiu iiHigniri.
Signum domni Beinrid tercii (L. M.) regi» inmetismmi.
Eberherdtis rnnrrf!arius uice Bardonis archicano H^n: rrrnrjnmii.
Acta IIII. Kal. Januar. Indictionc VIIII. Anno liunimiciio iii' arnntinnis M \L 1. anOO mlem deoili |
HELNRICI tercii ordinalionis cius Xlll. Hegni ucro II. Actum MI.MIGAUIEVVRTE. A.\IK.V.
Votn Siegel itt keine Spur lu «aldecken; dagegen itl tuf dem lerrrn Kauiiie der CbarU!, wo iidi dti Siegcl befindta
•olltr, cine vertcbobcD Tirriicilige Sclilrlfe Ton gelbscidenrn Sclinurcn «agchcftet. ( Wahrichcinlich war •o dictrr
dat Siescl, oliM Zwcifcl too Bki. dcrglcidic» «on Hcipricli II. mxi III., jcdocb ••Micrtl mIIcd, Torkammeo, w
Mi||iUin(t, diM Bi nur Sail* dar DrfcHiid* iMnUiiaf, oad Itt da*od ob|cacliiiitlM wotdc*. Gaos wif ilmli«ho Vlmm
te 4i« MMbolto Mi «iacr Oikmd* PapM huft IX. Im XonigU Praclaiirf-Afcliifa sv OlMddMr hofMligt.)
CXXXVI.
In nominc sanclf' ft tndiuiduc Trinitatis || Ndla sint nninibns fiflolibus tani prosontihns qtinm futuris
ea quc in his inutulauiiiius littcris. bicut impcratoria (lij^uiUis omnes in hoc mutidu anieeedil honorcs cum I
neipui atrtQtnm exoelleniia, ita nteiram neeesse eet ipsins gesia cnm maxima obsermri dilqsenlia, ut non '
-if r]uis(]uam ubiiiis acnlium, qui ulla presumptuosa temcritjite andcat riijali^ inrriimcro liacramonluni. |
UEHiiiANNVS igiuir uenerandc memoric Mimiganlefordensis episcopus, perdcta ^diOcationc tcmpii in hooQra '
aidelioet nnctc ct perpetuc uirginis MARIR, td dedieationem ipaius ^cclesic domnora snora HBINIUOI |
piiastmam ac intnietisaimum imperatorcni inuiianit, et reuerenliasima ut lalem decuit uirum accaratione cum
multonim rpiscoponim ncc non nt prinrijuini nobilium comitatn siistcntauit. Scd prediclus impcrator ob
premcrendam l)ci omnipotenlis sueque sacratissime matris gratiam, conscntiente el coUaudaote rcgni sui
principatn, eandem fcdesiun nobiliasimo dotauii monere. eo arilioet, nt deoinm qof in Friria dnri ddwt
ex debito ({uod regium dicitw, eidcm ^cclcsic pro sui mcmoria annuatim fidcli pcrsoluatnr aniministrationc.
Vndo quidcm s.molonim palnim uori<i«inia dirfinitum est auctoritate, hunc fui.-sso roum maiestatis illius
sumnii et ctcrni imperaluris , quicuuquc huiu!>modi largiUonem irrilam fecerit, uel ahquid ab ea iniuste
Babtmzerit, ipaumqae iadissohd)ili ebllgari examinaiioae, niri digna resipnerft cmeodatiQiw, Acta uefo «t
hro consoctalio ot traditio anno dcminirc Tnrarnatinni?; mlllosimn XI..I. Indictione VIHL DSL KaL JaBnar.
rcgoaatc domino nostro Ihesu Christo, cui laus < t j;liiria per cuiicta socula AMEN. ^
Woder cio Sicfel i>o«b einc andero «iMMre Brglaubicung i«t Torbaadra, am aotcrn Baade der Cbtrle abcr cine klciM
Srthifc w nMiwidMiw achMiwa npMm, (Vil. dlc BccMrtacc *• ^ Vri(>>
CXXXVII.
Attt dcM Im Jahro «SH wI^cmmcbm aad iMichUich hcglMU||HB KcpldhiiCh» d«r Kirch» at. IfcDHcn •« lltedM.
In nomiflc patris ct fllii et spiritQS sancU. Bnmo Miadearis eederie solo nomine cpiscopus, Da
laman gracta qnioquid est, successori suvcunctisqne suis socoessoribus diuina ordinatione futuris, presenli>
vite securitatcm et ctemc boatiludinis cortitndiiicm. Quanlum diuine scmituus obsequiis anteccssorura
mcorum studium semper fuerit. vestre sanctitati notum erit, qui bac vita positi, onmi qua potucrunt deuo-
lione solummodo nitebantar, eoclesie ribi a Deo commisee aliqnam rdigionis vtiKialem conferre. qnatiam
nmfi<|^nM> conn peraeto iUKie rcsunrectionis cum bonis consortio et perpetue vite cum electis pri-mio
racrerentur nbtinorc O"»""" ordinis viccm ciim of;n qnoquo humilimus- ot nullo morito sed sola Dci
g^cia suscipercm locum hunc quem pro salute sua vnusquisquc eoruudem cl de propriis et diuinilus sibi
coOaii» beDeficiiB benigna aniplioanenmt albcta, ad eaiemphm ^Monm pro niodida meo adaogere cliaB
Digitized by Goo^^Ic
109
postmodum desideraui, sperans certissiaie me aliquem eiusdem vitc fore participcm, si io diuinis mioistc-
rib «onin aetiM aliiqoatenm aniiari fawiperem. Vade cum lam veiterabnimii patram fltrenmios aclus ez
mt^pro ooequarc non possem, aaltem vt in aliquo aniabile eoranl examplHiB praiequerer, nMuiaslcrii« loci
huius quo de labore eorum fundata et de beneuolenlie ipsorum collatione poslea sunt aii;incta, ciio etiara
queque illi cisdem contulcraot, meo tcmpore inuiokta corroboraui, et pro possibiiitate de pru[triis hcre-
ditatis nee boms et parte «lecimarnm quas exlra vnim necessarium seroioH mei oollectas ki poteslale
habcrc pottii, i!)i(Ieiii r;»imil;iiilium prandia aH^rmenliiui, (]ii;itiniis eorundeni iiilcrfcssloiiihus I;iri;it(.T
fretus, si de labore meo aliquid deuotionis muiius Deo placabiie incipercm, ipsi maiori onimi 6ducia offcrrc
valcrem. Hac ergo fiducia io aolo spcm habiturus domino, hanc paupcrcolam et adhac rodem ecclesiaia
voto magis quam cx poase fiiDdare cepi ad laudem el honorem domioi nostri lesu Chrisii eiusdcmque
gcnilricis eloriosissinu' nt sctnpcr virginis Mnric ct vicloriosissinio sancto rnicis, snncti(iuc Miohaclis archan-
geli et totius celesUs miiicie, saoctique Pctri oostri patroni ct sancli Gorgonii marlyris, el speciali saocti
HaoriGii aocioTuiDqae «oorun conneDdatain prMiflcgio, ei aauctoram mariiron Fabiaoi et Sebastiani, Ci-
riaci» I^Biiwrti, Georgii, Haw veneratioDi coDslnieDdam d«tiDnui, pro salute rideBoet aDiDiBram eonudem
antecessorum meonim et cunctorum suhsequentium communi proncctu, ct pro parentiim meomm scu et
propria recordationc id agens, et in quantum potui tum do propriis iuris hereditarii bonis dotaui, tum dc
sniMiaDtie nee eoVectinis et aeqoisitb vtilitatibas augneotaui In «foa n'delioet deootione si qna eat ad
sanctitatis vestre iudicium confugio, ol>sccr;ins vos pcr nonicn (lomiiii sanctoiunKpic siinul quorum meritis
hanc ecclcsiam destinaucram , qualinus sortis mee veslreque conditionis, qua omnis caro puHt mortem io
suam transil originem, non immemores. bona que cidem ecclesie cootuli, non. solum ad meam salulem
aed ad proueetun vestrum perpeUio profotara. eo tenore stabilire veliUg, vt ai hnnane fragPiialM inpe-
dientibus negociis dc vcstra partc plura non adclantur, sahcm hcc inuiolata permanere patiamini, et sub
manu vestre potcstatis corroboranda et finnanda preualcant, quatinus predictorum saiiotorum marlirum
inlcnientu apod Chrbtum soUeaati, pariter cum ipsis eterne rite regno partidpemiin. Ad hec, o vttiie-
rabiliB ordinis mei Deo disponente aneOBBMr, me indignum et peocatoren specialiler tuo sanctitati oom'*
mendo, vt si qiiid ncgligcntius circa prcccptum domini cl rn rommissi cura grcgis humanc fragilitalis tor-
porc commisehm, tue saoclitatis apud domiaum expcriar medicinam, quatious et post sortis lue torminum
libi sneoedentiom certias et efficacios peraenlias patrodmon, si ooeris mei nolestiis tne sanclilalls ovalione
aliquatinus dignabcris supponcrc. Hcc aiitcm c\ mc;i paruitu(Jinc huic contulcrain ecclesie. Dc propria
hcrcditate mea in Lecha et in iierl^a quecumque ego uel nialer mea possidcre vidobamur, vidclicet tri-
gintu el quattuor mansos, exccplo prcdio ibidcm positc familic, cum mancipiis cuncli$ ad cadem loca
delflraiinalis, vno acaicel exoepto clerico mco cui nomcn esl Vrono, aliisqae vtililaiibas, viOis, areis, edi-
ficiis, ap;riR. terris cultis et inculli<<, vlis ct luuiis, cvitilms' ct rctH(ihn?i, qucsitis el inquirendis, pratis,
pascois, sUuis, veoaliofiibus, aquis aquarumnc decursibus, piscalionibus, molendiois ct vtilitato siluc cuius-
dam, in qna doas portiones babuinms, d com vtilitate salis, nec non cum omnibns appendiciis que dici
aut uominari possunt. Mundibnfiio sinBdem MMde«ic tradidirous, In Afforde decem nanaos qnoa Meni-
v^'ardus dedit, in Gcfjonhuson vnum mansiim quem Liutbureh dcdit, in Wcdprbpn;on qtiinqiie mansos
quos Uildiboldus frater noster dcdit. In KKiunthorpe quccunque Hclmburg sanctimonialis possidere vide-
batnr, queqne ab ipsa emn patroni sni traditioae in proprimn susoepi, et dueanlis Inientis oomparam» bi
Lerbiki quecunque Hemuko fratcr nostcr in hcncflcimn hiiluiit, cl mansuni vnum in Allerikheshusun quera
Abbiko habuit, et sex mansos quos Thiatmanis Comes pro se et Widikindo comito cidem ecclesie tradidiU
et duos n)ans<^ quos Abbik et Erp doderual io AidaoUiorppe, ct in Thurnethe decem mansos, et prcdium
quodeunqoe IVidikiodiis Comea id Bnttiogtboippe babnit. «t qnodonnqae AUkier n IMo in benelicinm
haboil.
Digitized by Google
440
CXXXVIII.
GuTD iam fidci ct ucriUitis rc^nanlibus pcccatis rara osqnam tcrrarum habeantur uestigia, acquuni
ccnscnius ca qnc noslra modcrnit.Ls nlilitalibus ecclesiarum Dei contulerit, sub scriptione (Ittorminare
rirroissimu, ul si quis succcdcntium , quod mioas cupimus, ucsania imUgautc, irritarc disposucril niodiiiu
nostrai? tradiitonis, hae lefltinHNi&iti cartula conmcliis, se cerlo obnoxiiim ncogmseiA Mtenf vS&mSs.
Nouerit ii!iiiii^r«;i prcscnliuni fuUiroriinxiiic in rhrislo uobis cara dilcctio, qualitcr cgo BENiS'0 llimigrme-
f^irdensi;. iiuriHloniitius gratia Dci iacligctis, ulriusque uitac me^ statutn commendare satageos Saoct^ Dei
p;enitri(-Ls presidio, conductuft^aMMso e» admonitione pii patris nosiri scilicet ROIffilRTl episoopi, tradidi
pcr nuinnin aduocali mei RODVVARDI in ins ot dominiuni eiuBdoin sanclc Mariae quoddam predium in
SValthorpe silum Hoanu^iln' nmiciipntum cum omni-^-eiiaruin adi;ir«'iilia tilililnliim, ut ct noslnic cariUitis
meoiuria inibi porpctuaiitcr scribanir, el patruni noslrorum cpiscoporiim iiERlMA.NM sciiicci SiGlFKIDI
dileelio per huinsiiiodi Iradiiionis nostrae inicm«>lum ctema beatttodine felicias perrnialor. Vi autem no-
Strae li-adilionis nuUa sit dubielas, quicquid ibi possidcrc uid(>bar inlegro roodo tradidimus doiiatumqu«
cssc uolumus, ^ cum mansis et mancipits, pralis, pascuis, piscinis uquarumque dccursibus. Domnus uero
episcupwi KODPEHTYS ad prcscns uiium maiisum in Ihlcrc situm sua iDduslria acquisitum sanct^ Uart^
donanit, quen pro precario iure, nddilo dio qnodam suf proprietatis inansi» io Risoiibeke, micbi einsdem
loci abbatt-srv ppr manum admK-nti siti IJVPOMS ronrnssii, ea rationc, (it fpiMniHiu aduixcro et preC<irio
ct prediclc traditionis ular prcdio, auuisquc singulis duos dcoarioci saact^ Hari^> pro recogniUooe IradiUouia
habcam exohiere, postqnam me dam onitterse cam» ingresso precarium et predinm in usum vedeat in-
legrc. ib;!- sunt inancipia ad supradiclam Iradilioncm pcrtiiicntia. Adclword prcsbitcr. Volcmar. AblMioo.
Ticdo. ^Viuokiii. Rpzcla. Meresuind. l<'o!(-il Rcltcka Bcnna. Wrnnikin. 1'csuit Enckin. Tcslcs autem huius
rci sunt Amold prcpositus. UHipo dccanus. iiclmenic liinconus. iSithing diaconus. Sucl^cr subdiacuous.
Heinrili subdiaconua. RotbulT presbitcr. Hereman miles. GisclbraliL Etao. SiuBwm. Eoffm uillicus. Item Eb»
gcm Riclir.ilit !.i<ipi\iht. Thicdrik. Godcscalc Ei ux hoG Iraditio slabilis et inconuttba permaDeai, sigjiUo
domni nostri IIODIM^RTI iussn ipsius insigniuinius.
Vun «icni aurgednicl.ten , dcr tDriick^iuienca Spar Mcii, krvnrunnigen Siegel, dcm einugen, weldie* Ton Bisdior
Ruedpcrt baiusiit, IM nir da BtMhiiacfc «oriHMdaa, mT wikbaD «b TlMil v«a 4ni BildniiN dw BMnA
M cffccnen iil.
CXXXIX.
Aoi dem gericbtlich begUubigten Kopialbuclie <\f» Slinet S. Maaricii r.u Miadra.
lo nomiao sanctc ct iodiuidue Trinilalis. lliniicus diuina iauente clerncnlia rc.\. Si in monastcriis
oonstraendis stndinm babncriroas aut aliis nostris fidelibns idem vdenlibns assensum prebaerimos, non
sohim ad tcmporalis vcrum eliam ad rti rni r('i:iii C(HNiiii»dum boc nobis profulurum essc non anibifiinius.
Quaproplcr notum sil omnibus chrislianc rciigionis ( ulloribus presenlibiis vidcitcct el futuris, qualitcr Rruuo
Mindcnsis cpiscupus nos adiit, ct monastcrium e.v propriis berodttalis sae boois, in insuia quadam Wisare
fluminis iuxta Hiiidun posiia, ei sob polaalale saneti Peiri apostoli constituta , in bonore sancii Mauricii
nifiitiris sricinnim(pie eius ct nliorum sanctuixim, el pro nostri patris Clionradi impcraloris mcmoria, (|ui
cundcm pontiticali dignltalo sublimauil, et pro uostra «ospitale et rcgui ooiitri stabiliiate, et pro se suisquc
anteceagortbna sine aoeceasoribns suisque eiiam parentibna, a nobis lioentiam oonslruere impetrmut, quo
in loco vitam monachonim conslitucre, cisdcmipie abbaictn se licenter ordiaare M» postnlaniL El quia
vllnm in hae rc nouilatem incipcrc vel no» aliquid pxiiidi' pnslnl.irc antea non prostimpsif , quam mona-
slcriis suis quo inueoil aliquod supplemcntum addcrcl, lucumquc hunc sub noslraiu deicusionom suscipcre
^ rog^oit. Cnins iMlltiooi qnia iuala ao religioaa fiierat. neqtuiqttam conttirii, cli imerueoliMi videlicet
Digitized by Goc^^Ic
I«4t~<t44. flt
t
fiimiliarium nostrorum Hirimanni Colonionsis Archicpiscopi ct Ilunfridi Magdchurgcnsis cplscopt, simul ctiam
cum conscnsu cclcrorum ooslrorum fidelium {{ui lunc tcroporis prcscnlcs aiTucrunl, prelaiuiii monostcriuui
confltniere et monasliefliii vkam ablMtemque inibi oonstilnere itli pennisimiig. Qnod ctqn merito eius de-
siflpnn permillfromns, of> tamen maiori fiducia voto ipsius ronscnsimus, qui;i sicut prediximus idi in opi-
licopus ia primis sodis sue primatem ecclcdam rratrumque suorum proudium ibidem Deo sanctoquo Peti-o
&mnlanlian de heiwfitariit snv bonis ben^ne adanxit. E( doo «OMUteria, saneie Mari« viddieet et saaoU
Vartiiu, ab antecesBOre suo Sgeberto epttcopo inccpta, iste altenim eorundcm quod est sancte llarie ei
oj)ero el conseorfiiionf consummnuit, altcrum sancti Martiui vero cx parlo ([oiintf nii^mrnlaurrat, aliaqne
luonajiteria que in cpiscopatu cius ss\xh suo iure cranl, ol prandia ibi Dco scruicntium tideli ciiarititle sup-
plcuit, qualinus votom sonm in boc quoque monaslerio eo maiori fidooia poetmodum expedire posset,
(|uo ccclesiis sois qnas inuenit vtiliLatibus antca prodessct. Ad idem vcro monastcrium ex propric herc-
dilafis sue bonis siue et cx aJiis quccunque acquirere potuit collationibiis o( toiiinla mansos nim mancipiis,
Yillis, areis, cdificiis, agris, terri:» cultis et iuculUs. viis ot inuiis, exiubus ei icdiiibu», quciiiiis el inqui-
rendis, pratis, pascms, sihiis, aquis aquarumue deoofsibus, piscatiooibi», tnoleodinia et vtaitate siluarom,
Nec non nim nmnibiis appcndiciiv qiie dici aut noininari possunl, tradidif pprpctnnlifcr ihi prrmannula,
exceptis liis que vel ipse Ucu opitulaiito postoa acquircre polerit, vel coUaiiouo fidelium iiuic proucuiro
possint eeclesic, (piin etiara trigbta manaos et octc^ta aratra dedmationum de monasterii sancli Peiri
bonis ad sapplemcntum cidcm monustcrio oondonauit. Constitmt quoque vt per sitigulos annos in festini-
tate .sancti Mnnricii i iusdcin fiodis epLscopiis cum rratribus inonasterii sancli Petri ad supradictiim mona-
sterium veniil ao missarum fiolcmnia celebret ibiquo prandcodo cbai-itatem adiuipleat. £l si cpiscopum
adcsse aliquid impediat, fratres lamen ibi eadem eharilalis vocalione oonoeniaut, v( per hane concordiam
et diloclioncm in Dci scruicio deuotiorcs condiinODtur. Atque vt cadcm ecclcsia cum bonis suis nunc ab
ipso ci ooI!nfi« vel postmodum conferendis ab eius successoribus vcl ah aliis mafns secura consislcret,
in mundibunliuiii sancti Pctri ct tuitioncm nojstram ct sub potcstaieni episcopi loci illius culiocauit. Idcirco
notom sH einnibi», qualiter id ipsnm mooasterium einsdemqne id)baitem e( fralrea inibi maneolea sub ooslia
rcgali siue im|)rii,)!i sorcrssnnimtjue nostronim li:ifinnp dofcndi volannis, sic sciliccf ut iiultus eiusdcm
episcopi saccesspr potestatcm babeat booa oiusdcm moaa&terii aliquo modo destruere aut miQUcre. Quare
si vfll ille vel alius aliquis Iraiiis desiraclor el «OMMlMit bonoramque snoram disaipalor vera sciat, quia
abbati fralribtteqtte ibidcm Deo seniicDtibus m nobis noatiiiqne soocessoribos certnm est inde rcfugiuiti
Et vf hoc nostrp coneessinnis precppfiim per omne tempiis Rlabite pcrmancat ct inconM tl •tm , lianc p.ifzi-
nam inde conscriptam subtusquo munu propria corroboratam sigilli no.stri imprcssionc iusauuus insignirL
Ihitum decimo Inleiidas Febraarii, aimo dombuoe incarnalionis mflJesimo quadragGsimo terdo, Indictioae
vndccima, Anno autcm dni. Hinrici ordinationis XV. Rc^ni vero quarto. Aotum GoflJara in Dei nomine
feliciter Amen. Adelgeras Caoceliarios vioe fiardonis ArcliicapeUani recogpoaiL
CXL.
C. fn nomino sanclae et indiuiduae Trinilati.s. Heinncus diuina fauontc cicmcntia rfx. Si rcgiae libc-
ralitatks munificcntia locis Dco dicatis quiddam conferimus, || ct ad temporalcra uitam ct actcrnam uobis
profimiram esse liquido confidimus. Quapropter ommnm Chrisii nostrique fidelimn lam (krtiworum qoam
prescntium sollercia noucrit, (jualiter nos precipuc pro amnre diuino et aniinae nostrac rcmedio. tuni ob
iiiteraentum ditectae conlectalig noslrae AGNETIS regioac, quasdam res ab nntcccs.soribus nosti-is rcgibu»
uel imperatoribos mooaslerio Heriuordensi tn bonorem sandae Det gcnilricts pcrpetuae uirginis MARIAB
coastnicio, i t bcatae BOSINN^ corporalitcr inibi (juicscciiti, duas sdlic^ curles OVERANBERII el JLIVT.*
WINESDORF, in usura sanctimonialium Deo ibidcm faniulantiiim (!;ita?, nosfrae auctoritatis renouarc srri-
ptis et confirmare uoluimus, sitas in pago Angcrcsgauwc ct in comiiatu WHECUIiSDl comitis, cum onmir
Digitized by Google
I4S 1*44 — 1««T.
I
bus suLs appendiciis , hoc cst utnusque sexus maneipiis, areis, acdificiis, tcrris cultis et iocultis, pratts,
pweniB, aqiiis aqaftnunque decaisibiu, mob, molendiiyi, piKalioniibas, fliliii», ueDnliooilMiB, eutibos «I |
rcdilibus, uiis iiuiiis, qnacsiiis ct iiiijniifnilis , cnin onini ntilitalc (jiiac nllo nioilo inde poforll proiioriire
Ea uidclicet raiione, ut predieta ioca in usum saactimonialiuin inibi omiuum rcmota contradictione perpe-
tuaUlcr tencantur, nulli in beneficium prestaoda. IUud etiam ctim attteoeaeorum nostrorum tradiiionc ei
utipiilatioiie beugpie conccdimus ct coDfinnamiis, nt nnctimonialeB iidbi Deo famulantee arbilriom et po-
testatem habcant eligendi abbalissam, c<im rpiaelibet earum locum morte intcrcidpntc mutaucrit, et ul
ouUa iadidaria persoua io his quae eandcm ccclesiam cootioere uideatar, ud cxactor, uel publicus indei
caoaas agere nd freda eugere, seu ad mansiones ae) ad qoodlibet nmnsteriimi compeliere presainat,
aduocatus qucm eiusdcm loci elegcrit abbatissa, locorum quidcm horum homincs a coetcrorura omniani
districtu sint libcri^ Et ut hBPC rc;^iae noslrai- tnxliiidni^ pt confirmfllionis auctontas slabili-- iiiconuuki
omni acuo pcrmancat, baoc cartam iode conscnpUini nianu proprui ut iofra uideltu* corruburaales ai^i i
noeiri inssanaa inpresciooe fl^niri. |
t t
SiijnijDi Jnmni Iletnnct iercit (L M.) regts inutchsstim. 7 CR. -■ I
Ihieodertnt>i mmeliartus uice liardoms archicanc^llnrii rctoijmuii. I
Dnta VII Kal Oct .Aniio donunicac incamationis M''..XL.Iin. Indictione XIT ,\nno atitpm d
' rici tercii orduiauoui^ eius XVll. reffu uero Yl. acttuo Aquisjjraoi io Dd ooouac feUcilcr AMEM.
Dm Si^cl Ui «cntuft.
GXLI.
C. In Aomiike flanciae et indiaidaae Trinitatis. Heinricas dioina hvente clemenlia Romanoram bnpentor
avgustns. I) Nonefinl omncs fidelcs nostri tam l'iitiiii quam prcsentcs, qualitcr nos ob diuinum ainorcm el
ob remcdium Hoinif' noslrc ac fidelis nostri .Ailalhanli , ad ccclcsiam sanctac Dci gcnitricis MARIAE scmper
tiirginis, ct sancti Kiliani marliris sanctiquc Liiiurti cuDfcsisoris et sancte Brigidy uii^iiiis, in eleoiosiDani
fratram inibi Deo sub caoonica regida seniienthim, tale predhira qnate nos habiAnas in Bnendiatte dido
in pai;o Hr.SSI, in comitatu Bennonis comilis, cum omnibus ad idem pertincntibus, scilicct nrois, raanri
piis uirius(|ue sc\us, cdificiis, Bfp», term coltis et ineulti.s, pascuis» campis, liiluis, ucoationibus, aquis
aquarumue decunulius, pis$catio^iniS( molis, molendinis, uiia et inniiBi eiilibus et redttibas. qufsitis ei
inqubeodis, seu eum omni ulililale quf uUo modo inde proucniro poterit, per hoc nostmm imperiale prs-
ceptum in prnprium conrcssimus atquc condonfitiimus, rt illuc pcrpcluolitrr cxislcndum tradidimus, co
qooquc tcuorc ut nulius rcx, dux, coiiies , ucl uila alia magna paruaque pcrsona id tpsum inde alieaare
uel mtme presnmat Si quis autem huiiis nostrae kartae temerarios oiolalor extiierit, dhnnae senteniiM
periculum ineurrat, ct in die iudicii iude reddcrc sc sciaL Et ot baec nostrac traditionis auctoritas sia-
hilis ot inconniilsa omni tcmporc pcrman<'nt, Ilanc kartam iude cooscriptam sublosquo maou propria co^
roboralaia, si^iUi uofelri impressioue iussiuius iiiiji^uin.
Sigiium domni Ueinrici inuiciimmi liomanorum imperaloris (L. M.^^ augusii.
Bartwdeu» eane^ariuM uiee Bardome ar^defmepi et oriAieaaeeBarii reeogiunii.
Dota mi. Non. SEPT. anno domhiiof hicamationis H.XLVII. Indiolione XV, asmo anleni dMnni Bflis-
rid terdi ordmalioms ens XVIIP. regoanlis VUII'. «nperaiitis P. Actom m SOSAEI feSoiter AMEIi
Dm aofgcdnickte Siegel lei^ dco Kiiier «uf einem Sluhle (iUend, in der rechten emporgehubcaen Iland den Reirii** |
aprd mil «iaaa grauca KrMie, in im Unkca «inca lM|aa Slab «1 inmmb r—dwi JLnop fo iMllMMi i mit dtr Dw>
Mbfiil; Brfnrioa* OL Gii. Bobim*. lMp«. A«f, f.
Dlgltized by Goc^^Id
GXLII.
In noaune sancte et indiuidue Trinitatis. Rolho Dct gratia Patherbrannensis ccclcsir e|)iscopt].s. || Quia
.salualore noslro atteslantc, qui rccipit prophetam in nomjne pro|)het{, seu jastuni in nomine ju»li, morce-
dcm prophote uel justi accipict, cxpedit omnibus tiddibus obtcmperare momtttsaiataribus, rcbusque trans-
ttorib ac(|airete aU)i requiem o^lesiis namioiM. Vade nouerial onuies fideles Chrisli tan preMnies quam
falllri, qualilcr nos diuini amoris iiistinctu, pro remcdio animr nastrc prcdccf^s^orisrpic nn^stri venerabilis
domni Mcinwerci cpiscopi, mooasterio ab ipso in suburbio buius uostr^ sedis in honore Saoct^ I)ei geni-
trici» HARIE perpctuo uirginis, Sanctoramqoe Apostoloram PBTRl et PAVLI ooDstnieto, eai Woirgangos
vcnerabilis abbas preest, territoriam quoddam in FolcbettinduiaiMi ad amminiculum prebendc fratrum con-
tnliimis. quod cum omnibiis siiis nppcmJiliis viwinli marcis a quodain lifrcro liomino Bernhardo nomine
suij»quc hcredibus le^itcr proprictano jure acquisiuimus. Dcdimus prctcr hcc locum salis io Vflon , uas
at^Sealeom, de dedmis episcopii noelri n VVUgodeflSWi triginia solidoe siai^lis io posterum annis, de qui-
bus conlinuum lumcn acl >c|iiil( hi uni |)r( ili( ti (Ini)ini Mciiiw erci cpis<:fi[)i proviiJeatur ct in anniucrsario dc-
positionis cius ct nostro frainbus in rcfectorio Laritas in nostrc commcnioralionis mcmoriam amministrctur.
Hrc Dco sanctisque eius tali tcnorc ut prcdiclinn est deaola mcotc oblala, banni noslri auctorilate coniir-
maaimus, per terribile oomen Dei qoi judicaturus est uinee et mortuos et seculum pcr ignero oontestantes,
tll rnilla pcrsona nuigna uel panin, dnTnfstiea iicl cxtranca, contra huius rci scricm uenirc agcrcue pre-
samcns, prerati moitaslerii fratribus quamlibct iDjunaiii ucl molcstiam ioTeraL Quod si quis presumptuose
auemplaucrit, damnationem et nltionem iQoasoribiis ecclcsianim predestinauim a Deo incarrat, et cam
diabolo et angdis eius sonipitcrn); malciiictioni, nisi rcsipucrit, subiaoeat Vt ergo lain prcdictarum renun
ohlatio, quain nostri C|»Lsco|»alis banni confinnatin ucracilcr crcilatur, slahili<;4fnc ct inronimlsa omai tem-
pore habealur, pagiuam banc iu tcslimoniuiu ucritatis conscribi juKsimus, cl cam imprcssioiic sigilli nostn
signauimas. Hvias rei testes sont tam canonici qnam Monaclu noetf^ ciatlalia. Laici aero, Erp oomes. Bsic.
. Hcinric comcs. Eppa. Eckiliard. Thicdcric rnijilmcr. Alhalbald. Ilcrlinan Gotlika. Hunalcl Godcrrid. Warmon.
Iba. Ethelric. Ezilin. Vnumer. Tiaza. Wicman. Wickcr. Azaka. Tiam Eiza. Hiza. Liuza. Eika. Gcla. Sicca.
Ticmma. Ezika. Vnuka. Ennika. Rennika. Emmica. Azaka. Itcm Azaka. Willika. AlabranL Gerald. Bccelia.
EbbikA. Mb. TtuOkL Helmier. Bemheri. Wtriabralli. GcwKn.
Data PadiaiiruniMM. V. M. April. Anno ab incaynatione Doauni M,XLV]U. Jhdictiom L Rvgpante rege
HELNRICO tcrcio.
Vm iem ao^edracklta Skfd «iad mir nocb Spnw «sriiMdca.
CXLIII.
In nomine sancte et indiuiduc Trinitatis. Immadns Dei grntia Patherbrunncnsis ecclcsii* Ininillis mi-
nistcr. || Ofiicii no.stri e«t ct desidcrii, paci ycdcsiarum nobts commissarum iouigiJarc, ct earam utilitalibus
in ruturum Dci cooperante adiutorio patema soHicitudine prooidere. Vnde nouerint omnos iideies Christi
tam presenles quam futuri, quahicr domnus Wolfgangtis uoneralrilis MMtrp CNitlaiis abbaa iugi vigilautia
sic subditorum prf frr-iibu.s prospicicns, ut intcrnorum curam in extcriorum occupalione non minnrit fxtc-
rorumque prouidciiliam in intcruonim soiiiciludiue non relioquat, rnitcrn^ unanimilatis consensu ot consilio,
pfedium qooddam in Sturibrock, a quodam uiro Ricberto nomine suisquc lcgitinus herediboB in conriiatn
Erpoois comitis Icgali iure tripnta marcis acquisiuit, quod pro spc salutis suo el incohioaitatis angpneiito
communis utilltatis robus monastcrii cui hactcnus laiHlabilltcr jircfiiit, utilitcr adiccit, cuius suorumquc fra-
Inun supplici rogatu, tum eliaiu dilccti nobis auuiiouii iiuairi donmi Meinwerci ucncrabilis episcopi ipsius
ecdeaie fundaloris mtuitu, ipsiun predinm cam oiiMiibas sois appewliGlis, boc eat vtriusqne sexus nandpiis^
Cod. difL bkl. WfiMU. H
Digitized by Google
terru caltu et inculliB, pratis, pascuis, slluis, uiis et inoiis, ceteriaqm rebm que in eo sunt ael deiDoepe
6eri poflsuot, nostra pontificali auctoritate confirmauimus, ct oinnem hominem qui oontra boitts rei ieoorem
ucnirc ai,'»«rrnc trmplaucrit , anathcmntis innodari un"' iln r[MoaJii-:f(tiR rpsipiscat consuimus. Vl autoro hoc
tmii-^ ponliiicalis coulirmaliouis auctoritaii stabili^ el tuconuulsa a gencratiune in generalioaem iu^ter per-
nnnest, banc pagiam& conflcribi et «gilii nostri impresatone signari. tosiesque qoi aflaenmt fedntas assi-
gnari. Suot autem iii. Erp coracs. Heremannus tribunus. Godica. Tiamma. Azala. Gela. Eiza. Heinza. Eicft.
Azaka Thiaza. Poppo. Waza. Afric. Esic. Waldric. Godefrid. Ilunald. Ezelin. Volckerd. Ynumer. Gode.scalc.
Eza. Ebbica. Wiciuan. SiLal. Wigunc. Gcrmer. llagcr. Bccclio. Ltudric Tliietbard. Uolmdach. Uuoald iunior.
Waldrie. Actm» PaiheriiMrannon III. Non. Febr. Anno ab incaniBlione Domint ILUI. Anno autem doouii
TltMiirlci tcrcii rc^is. iniperatoris niit<Mii M>cunili, nrdinatioiiis oitlS Ujgeamo IpMltO, tlOffi qoidem XIII"».
Imperii uero V. Ej)iscopalu.s autcm nostii priino,
Dm aufgetiruckU! kreUliirinige Sic|cl t«i{l diii Torwarkn •efaciKle Broitbild de« BUchort, rait enlbtoulem Haaptr, ia der
rcchtca Uaad dea Biidiwftmfct lc tiokca «te f/mAlkUHam hitA fcdiaBd} nlt UaiMhrift: lnmwl. 6n. IH.
CXLIV.
Noucrint omncs tam futuri quam prescolcs, quaditer Sicco quicquid proprietatis ia Nauilgowe in ailia
Baoleichesdorf uel Buiio m comilatu Herimanni ex dooo Conradi bnperatoris possedit. sancte ecdesip Pa-
lerhrunnensi iurc Francorum, conccdcnle ct simul trndentc uxorcsua Azclon, cui idein Sieco prciliiita hoc
in dolcm dcderat, in proprium tradiilil et lcgauit, ea uidolicct ratiune ut .sibi ad cxitum uilc mic in prc-
caria sine seruitio V. libre in dcciinatiouibus et XV. iii debitis litarum ucctigalibus conccdercnlur, uxuri
uero ipsins, si forte post mortem eius soperslea foret, tantum V. ill^ dedmarum librf ad obitum oitc sue
lircslarentur. Qiiibus utrisquc dcfuoclis cpiscopus sua recipcret, et quod sibi placucrit inde disponerel.
Ad hoc idem Sicco feras llll. in forcslo Rcingercshusun singulis annls conccdi poslulaiiit. qnc nmnia iicne-
rabilis IMMADVS cpiscopuj» conccssil, lauduuit, cl manuscripto cuntirmauit. Si uero duaimus iiniuadus
episoopas ncl saccessorom eius qusqaam pactum hoc infr^erit, Sicco liberam habeat polestatem aoa
recipiendi el quotl uolurTit iiulc facicndi. Iluiiis rci tcstCH sunt, tam rlcrici quain laiciy M*— liobiles qmiH
ignobilcs. Winlnat Adelo Tliialtoduard (ieioUl, llezo. Ihicdcric. Bcrubard. Wuifer.
Eio Sicjel tcbcint oicht Torhaadeo gcwescn tu M:ia.
CXLV.
Notom sit omnibus tam fntaris quam. proeenlibus, qualiter Wrinbertus, cum conscnsu et laude fiUi
et iustissimi hercdis sui Bouonis, dno CUrfiKa in pago Thictmelli et iii uilln AldenthorpO. et XL iugera
el X. iugera in Rcmik<'iihusun ct insnper medictatem cuiusdam siluulc iii Bennenl)i'r;;c , sanctc Patherbrun-
ncnsi ccclcsi^ et domino ac ucncrabili IMMADO eiusdeui sedis episcopo in proprium iradidit, legauit, con-
oessit. Ea uidelicet Fatiooe ut pre&tos episcopus I. Tras uiilas. Odisihorp. Laueohasan. Thesperi. ad
ecclcsiam que m OdlBthorpe sita ct consecrala cst tcrminaret , et leruiinationcm cpiscopali itanno limiarct.
Quod ut ruiniTis ao magis nttnm inromiulsumque porinancnt, iilcm Wirinbcrtus ecclesie que cst iii Liuithi.
et Widikindo prcsbytcio, de cuius puirocbiu trcs prefali* uiiJi.* sumptc sunl, ipso annuente cl cuiiiaudanlo,
uoum maosum in Ubbcnbrocfce tn propriom tradidit ac donauiL Qttud si prefatus episeopas I. uel aliqais
successorum cius teiminationcm hanc infrini;crc, c( prctlictas nillas nurcrri' uolncril, liberaiu haboat pote-
statcm Wirinbcrtus iiel heres cius sua rccipidiciuli cl quoU uolucrit indc fncicn<ti. Hi sunt tcstes. Hcm-
hard. Ibo. Benno. Bcrnbard. WiribnhL TyMnmo. Wirinzo. Besoelin. Acelin finuiig. UociL Ermundag. Ekbraiit.
Bia Siigd tdMlol •iaht wkmUu» {t«at«n «il*.
Dlgitized by Google
tffsi — itia^
CKLVJ,
Am 4m PainhMfiiii^a XafitlfcHhs. '
In nomine snncto ct indiuidae Trinilatia. Noucrint omnos (nm ruturi qunm prosentos, qualitcr AsculiT
cum consrnsu cl laude fratrum suorum Burghardi , Frethcrici , iuslissimorum heredum quicquid propriptatis
in pago Rittiga ct in uilla /Vscoluingcrotbc in comitatu Thcodcrici coniitis hcrcdilario iurc possedit, sancic
PMberbrunneiMi fcdesiip in proprium tradidit, leganit, conoessit, in agris cullis et ioenltis, siluiii, praiis;
pn«ruis, aquis aqnarumuc dpriirstbim, pi^^rationihns, molis, molcndinis. quesitis ct inquirendis, e\itil)us ot
rcdilibus, et omnibus iure ibi pcrtincntibns, ca uidcbcct ratiooc, ul uoum foreuaerc in Daslingcroilie cum
omnibos suis appendiciis «I insaper VI. Ut^ concedantnr ei in precariam ad exitnm uite sue, ct pro ipsius
scruicio Hbra dennriorum detnr ei omni anno, conlandaiite et oonroborante boc domno el uenerabiU Im-
m;i<Io (•itisdfin srdis episcopo. Si nero aliquis «entiirus episeopus rnnstifnfiim hnc inrriiifrcrr rf ronrrssa
iiibi tollcrc uoluerit, liberam habcat polestatero Ascolf sua recipiendi ct quod iibiium ci fuerit indc fa-
ctendi. Huins rei testes aunt EUcibrahL Fkvtberic. Heuidd. Oddo. Hebnda^ Coooi. Eldbraht Bicmia]. H<rioo.
Aluolf. Iciko. Sibraht. Azo. Asoolf. Rcimnar. Reinmar. Meingriat Hcmoo. Brpo. Beia Thammo. Thiathard.
Hamaca. Vneca. Albelbam.
CXLVIf.
Aui einetn Knpialbuche dei Uarlini-Slini.
Ki;o Ei^ilhcrliis T)i'i pr;iti;i Mindcnsis episcopiis. In nominc nomini nostri Josn Clii lstl arcctcsi;ii? sanrti
Martini ad prebeudam fratrum, Almagchuson, Bodinga burslal, quae acquisierara ab quadam matrona cui
nomen Helmburch, ui AdelberinglMiiwn quoque tale prediom qnalecumque niiht dederat GodefHdus fitiua
liardoni.s comilis, et dccimationcm in codcm loco. losupcr unam decimacionem in Vanrcdere XXX. 8oU-
dorum, ct unnm molendinum Hindac. Ex hiis constitui ^in^iilis diebus uiiicuiquc fratrum album p,inr>m
dari trium librarum pondcrc, quibus oon dabatur prius iiisi doiniiucis ct paucis fcstis diebus. Dcdi quo-
qoe dao aratra in Bgisbeif;mi ad coneinoandnm lumen in dormitorio frotmm quod prius non habebBnt.
Insuiirr dcdi sanclo Martinn predium in ManninchulTcn , i]iiod antpcrssorps mri nh qujufani matrona Hizuka
Iribuii dccioiatioDibus precariaodo acquisieFaot, et uuam dccimalioucm Lutteron. Pretcrva cum consensu
et collaodatione dericonim ei laicormn bannom super cioiMem Mindam, ad aediflcandom et mclioramlum
elaustrum, ad prepositnram ■ancti Maitim perpctualiter coofltitui. ^O Egilbertus MindensLs episcopna baee
propria manu scripsi, ct ut sciatur cum esse inbaiinilum, quicumque ei. Iws donatiooibua witnimiMHi partem
usurpauerit, tam futuris quam prescaUbus, sigilli ofGcio assignaul
Ego Egilbenw Mindeiiiia episa^ras baec propria manii aeripB et «igillBai.
CXLVIIf.
h nonune sanetae et indinidttae Triniwia. EgplbertuB bamiHimins Hnidensb aecdesiae Deo aonoenui
cpi.scopus. II Omnibus suis siuxcssorihiis diuliia ordinalioiic ruturis post huius uitac longitudincrn actcrnam
horttitudinem. Quani uana et quara instabilis boiu» roundi gloria sil omnibus quae uelul umbra perlransil,
cuiu«i mcmoria ampUus nuUa crit, beatae memoriae antecessor meus, huius Hindensis sedis antistes Bruno,
rite pertractaiw, quioqoit de propriis hcreditario iure sibi successis, ct de olusdem sibi commissae aeccle-
si:ic beneficiis extra usum necessariura haberc potuil, ihiilcin Deo famulantium ad sustcntntionrm . pro
(Ihuuradi imperatoris mcowria, suique iilii Ueinrici tercii regis sospitate, et regoi eiusdeni stabilitatc, nec
Qon pro «0 moramqae aDlecesaonim et ooiiclomii le poat aobaequenlium, «eu pro omniam fidelium lam
48 ♦
Digitizedby Goc^^Ic
116
1099 <-llSI.
deftioclorum quam uiucnUum requie fidditer cootulit, quatinus pro his traitfitoriis aetema beatitadinc pcr-
fiui mererentar in caelis. Huiiis pie deuolioni» oonceptum diuinae miseralioiiia indefideM dencntia, qnnp
aemper qnod boatmi est inspirando praeiientl, dedit ctiam pcrficere, quod ae inapirando eicogittniiu Loci
igilur eiii<:dom monasteria quao anlccessonim suonim induslrin inaciiif conslnicta ot iusta eorum cnllaliim '
adaucta non !><ilum mihi sua «olliciludine reiiquid inuiolata, scd dc propriis hcrcditatis suae bonis satis
amplo et ma^fiee m praodiis fhitrum et flororam ibidcm in Dei seroitio maDentiom •ngmeniala. Bii
uirtutum gmdihus predictus Dci raniulus ad alla profictsccns, coopit in insula quadam WiBanie llmninit
iuxta Mindon posita accclcsiam fundarc ad laudcm ct honorom doinini nostri Jcsu ChriHti sancliiine Pglri
palrooi uostri ct sancti Gorgonii marliris, et speciali sancti MAMtlTII sociorumquc suurum coiiimondataiD
priuilej^, m qua religpcaos monachus ooogregauil, quations in sancto proposilo tanto lilieriiis ibidan
Deo scruircnt, qualinus a socularibus longius distarrnl Vrntni haoc iii Doo ritr ndinirisfrata, uti pcr
offioe tempus inconuulsa permafleant, sapienti usu^ coniiilio sub tuitioncm Ilcinrici inpcratoria auonim(|uc
sucoessonnn in pcrpctuom defendcndam ipsam aecciesiam cbliocauit Hnios venerebiliB patris tnm c$i;roj>ia
facia quoiiew ego indignns et omniam miiumiis mccum reuoluo, iliius uiccm sosee|iiMe uaUe erubosco,
qui in millo opore actiis oius prosoqiii naloo. Sod hncc mihi scpius cogitanti occurrit illa sancta uidua,
quae pro duobns minutiii reccpta esl iu acterna tabernacuia. et quod priua paruilas mibi bercditatis oe-
gBnil. bcm nolunlas poslmodum habondanler sidNniniBlrauit Tndidi ucro ad idem monasterium quoii
Bruno antcce&sor mcus construxit, cx his quae ad ius meum proprie pcrtincbant. ticc i|(ii.s(|(iam mfllicnii-
tradicero habcbat, LVI. man^ et XXVIIII. mancipia utriusquo sexus. In RETKRl]STii()Kl'K por «in^ulos
annos U. carrata uini. In Lindungou III. mansos. lu V^^ETBERGA III. mansoi^. in AMA.NilVSO.N .\. niaa<0!>
cnm V. mandpiis. In HEVERICSTIDE III. roansos cmn IHI. mandpus. In HVHBNHEIM X. roanaos cum
I. pralo, ot (nitn V mancipiis. In WEHCRIKAE XIIII. niansos ctim X niancipiis ot I inolrnrlinuin In AI-ES-
BIKE Vim. mansos. Et decioiacioflem in VALETIIORPE. cl in VNHVSON, et in HOLTIIVSO.N, et in UIL-
DiNESFBU>A decimaiionem triura arairomm. In HOLTinfSON U. mansos et I mandpium. bi OTHERO?!
IL mansos et V. mancipia. In WICBOLESSON H. manaoa. In HATDISSON II. mansos In PAPINGOIIVSO.N
I. mnnsum ot I. aroam. In DIDINGOIIVSO.N 1. mansum et I. arcam. El aream L in ipsa ripa fliimiiiis \Vi-
sarac iuxta Scalcabui^ ad acquirenda ligna in silua uicina. El hortnm I. in Mindoa iuxla curtim episco-
palem. Baec pro nostra mediocritaie huic oontalimns aeoolesiae» e( uti perpotmditer inoiolalB et iBOOO'
uulsa permancant, ex auclDritatc sanclae et indiuidiiac Triniiatis ci principiali potcstate beati Pelri npo-
stoh, cuius vicem cgo indignus goro, qui.s(]uis ca infregerit aut ulia fraude minnoril, nisi cum sntisfiirfinni^
redcat, in pcrpctuum cxcommunico, ncc sit ci pars ia terra uiuentium, scd curpure ei anirna dcsccndat
in infemnm.
Om Sictrf i«t wriuiB |i|H|n.
CXLIX.
C« In nomine sanciac ct indiuiduac Triniiaiis. Ileinricus diniiiB f^eute demenlia rex. )|
Noucrint omiies Giristi nostritpic fii^oles fatn fiituri quam prosontos. qnalilor nn(oro<!snr nostor t^t
amabilis paler dignissimae mcmoriae Hcinricus tercius rox et secuiidus inipcralor augustus prcdium quod-
dam dedit in ooaeambiom saiiclae PMherbnmnensis aeoderine nenerabQi episcopo RMolfo pro ono forcsis
ReipDherishusan dicto eidcm aecclesiae pertincnti. Et hoc concambium qiiamdiu nterque oivit iBmdia
ratum permansit. Scd post patris nostri scmpcr lamcnlandum obitum nos pro animac illius aetema rc-
quio et per inieruentum dilcclissimac maliis uostrac Agnctis iinpcratricis auguslao, nec non ob deuottun
Bc lidde senndum Immadi prefaiae aeoclesiae post Rddolfnm digni presnlia, foreslam reddidimiis, aiqBe
ail altarc >nnctiic Mariao matris Domini, el sancti Kiliani martvris snnotique Liborii ronfossoris ipsuni prc
dium scilicel curiiiti uiiam domiuicalem Kuningua dictam cum tribus miooribus. Samcrseli, Betlesdorf,
Julinbicbi, quae uulgo dicontar PorauiMrdij com vi^ati septem nmMis nd eflsdem curtcs pcrtineates, ia
Digitized by Googlc
H7
pmjs Wesloaltia et Treioe &ium e( in conutattbus Berahardi ducis el Rotgeri atque Berubardi comitum,
GWt onniiibiH tnk appendiciiB, hoo est atriiHqne «exoa manetpiiB, areis, aedifictia, lerris cullis et ioeuliifl.
agria, pnlis, paacuia, campis, sOuis, ucnalionibus, aquis aquarumquc decarEibiiS, piscationibns, molis.
nolendims. exiUbus ct rcditibus, uiis ct intiiis, qtH^sitls ct inqnirpndis, ct cura omni Juiq cl utilitutc (|uae
nUo modo inde polerit proueuire, in pruprium ilodiinus atquc ti-udidimus, £a scilicct ratiooe ut ium diclus
Imnaidiia PMherbrunnensia a^it oanenibflia aniistes stnqae aacceaaoret de prenomiaato predio liberani dein-
ccps potcslalcrn babcanl tcnondi, comimil.uidi , pi ccariandi, uel qnic(|uid sibimct tanlum in ii>uin accclcsiao
placocrit iodo facicndi. Hi m baec nostra regolis tradilio slabilis et iocofluulsa oouu pemuuicat acuo,
hano cartam inde eon^cripiam attBB jnopria fionoborantea sigiUi noslri impreasione nt anbtaa cerailur
HHRunns inaignni.
SiugiNam tfomnt Beinriei quarti regig. (L, H.)
GebdiarAa tmeeBtuwt vtca iMUpokU «tidiiaqfipeSbM tegognoui.
Dala est yU. Id. Apr. An»o dominicae incamalionis H.LV1IU. lodictione XH. Aono aulem ordioalioai»
domni Heinrici qaarti regps V. regni uero UL Actum apod Traieclum in Dei noaaoe fetidter Amen.
Dh Sit|dt «ddm MbM dm MMoinM iB%>Jmto irt tcrloMn cs|Ufiii.
CL.
OniBinil im Bcrils 4m Bibliolhekan Moojcr in Mindca.
C. In n(jnilnp sanctao ct infiiuiduae TriuitatL<;. Ileinricus diuina faucnlc dcmentia rcx. |l Omnibus
Cbrisii ooslrique tidciibus tam ruiuris quam prcsentibus notum esse uolumus, qualiter E^bertus ^piscopus
sanctae Mindoneaais aeodesbe in hooore sancli Petri apoetolonnn principia oonstniciae in noairam atulit
preacntiam piisaimi nostri genitoris Heinrid imperatoris augpsti c^teroramqoe antecessoram aoatmiim regum
uel imperatomm scriptii. in qiiihus cnn(in(>balur, qualiter ipsius prefatae «ecdesiac res cum omnibus iu
ipsis rcbus consLSt(>n(ibus in iilorum roccpcrunl mundiburdiura ac defensioncm, precatusque csl screnilalcm
nosiiam. nt hoe ipsum a aoair^ hnpcrialH polestalia oonseuso fieri aea recasaremus. Noe auiero <d> aroo-
rcni Doi noslrrquc animae remcdium nec non pm rrfinonim naslrorum stabilitatc, predeccssorum noslro-
niin et patcmos roorcs scqiientcs et eius bcuignilati assentieiites, i(a fieri decrcuimus, precipicnlcs ut
nullus iudex pabKcus ael quilibet ex hidiciaria potestatc in accclcsias aut loca uel agros scu rcliquas pos-
sessiones iam diclac aocdesiae, qjuas ounc infra ditioncm rcgni noslri lcgibus possidet nd quae dcinccps
in iura eius ctiuina pictas uohicrit augcri, ad causas iiiKlicnd;!-, ucl freda cxit;cuila, maiisioncs uel ();u;i(!nfi
facieodas, aut iideiussores toUcndos, aut bomincs ipsius accclcsiae, francos libcros ct aecdesiosiicos litones
maalman nel aeruos eohislOMt condilionis seu oolonoa contra mtionem distriugcndos, nee ullns redibidonee
ud mUeltia occasiones requirendas ullo unquam leaipere iogredi audoat, aut bannum ahie heribannum
sco ea qnae siipra memonila sunt ab illis pcnitus oxis^ore ppesiimal Hfjiuinibus qtioque eidem aecclcsiao
(amulantibus predictuin muiidiburdiuiu constiluimus , ut ctiam coram nulla iudiciaria potcstalc examiucolur,
niai eoram epiacopo et adnocatia eina. quoa eiusdem aeoclesiae epiaoopus degeril. Insuper etiam bannum
nostnim cl nidnetam tclonoumqnc siue marolhmi pulilicum ihi construi licere, et quicrpiid ad ii(i>tram
potcstatem pertiocre uidebatur, cidem aecclesiae donauimus, quicqiiid ucro fiscus e.tiiide sperarc potuerilt
pro aetema reinimeralione predietae aecdeaiae ad stipendia paupcrum ct luminaria coociuoanda concessi-
mos, et pcr se episcopna cam omnibus rebns suis nostro fidelitor pareat inqierio, et anb nostra cooslet
defcnsione, uii c^rae rcgnomm noslrorum accclesiae el cpiscopi, qualcnus ipsurn fratrcsrjue eiusdcm
loci pro Dobis doininum melius et iugiier orare ddectet. Coocessiwus quoquc cisdcm fratribus boeottam
e%Bndi ioter ae paatorem digoum et ideoenm, whio taneii n|;i8 ahm hnperaioro ommimi. El ut bam
Digitized by Goo^^Ic
noetra reg^lk OHifiniiatio tiabilM et incoiMnikt omm penMaott •enOr iMae CMrtiB vde COMCribt nMMiqM
propria cocfoboraotet sigiili BOBlri impreMtone ttwtinuai iMi^nrk
Signim domni Beimm quarti regit^ (L. M.)
Cebthardia eaneeBaritu vics liviipaUti art^ieaneetlarii reeogntnii.
Pnta cst VI. Kal. Au^. Anno doniinicac incaniatioui.s {T.LVIIII. Indictione XII. Amo aalam ordillKlioiit
domoi U. qoarti re^ VL Regni aero Ut Acloiii Polide in Dri nomnie ikeiiciier ameo.
Dm ««cd, «idchw •u^tcdffMk.t «ir, IM ha(Mii|(Mkiiillc0.
CLI.
Notum sit oinnibus tam prcscotibas quam ruturis, qualiler Imadus cpiscopus curtim qiip cst L'p!«pcr-
don, (|ue in pago qui dicilur Slnohtoeld ritft e$t. cum omnibtU SOis a|>p(>ndiciis, lura ia pratis, tum in
campis, tnm in siluis, tum tn a(]ui.^, Paterbraniieitii hieraiolimilau^ ecclc«e io die coaaecraiiooM eiusden
fcclesic (innanit nd laudcm ct i:lnriam hf^alonim apostolonim Pctri ct Arulrrr". tum pro sc, lum pro anun-
culi sui Mcinwcrci epii>cupi mcnioria, qui buius (XTic»i(^ Tuudator cvstitiL lloc aulem insuper cooiiiiiiiil,
ut ta ferio sancti Andref fratres de matrice ecclesia iHoc quot aonis oonoenireitt et Dei aeniilio dcnoie
interessent, peraciisque missarum sollcinpniis, coromonem de cadcro qoam dixi curti rereclkmem ibiJpm
])f>rripercnt, et in cathcdra sancli Pctri in ulraqui» congrcgatione dari uniciiifni»» fnilri (ftio»; pjincs , I. album
ct 1. ni{{rum, ct II. caracs el 1. aji&alurum, cl I. crainam ccruise ct dimid. et 1. hendilingum mcdouiii. 5i
uero in XUna ipsa dies eneoiret, darctur anicoique caseos integer e( dimid. H^c aotem Iraditio banB»
Sirrithi arcbicpiscopi Mof^onlini, ct RicbiTti rfn]iiisi> episcojn. et ipsiu> rhristinnissimi pastoris Immaili
scilii-pt sanccita cst, ut si qiiis . . . c boc ucl alia quc prius a Megiawcrco cpiscopo ecrlcsio donata craitl,
infringcre prcsumpsissct, ab illa ceb^ti Hierijssilem per ..... muoicatiooe cum Juda traditoro secludcrcuir.
Hnic traditioni iiilerruemot . . . s abbas loci isiius. Tammo abbas de . . . . huson. W(>rinhari camoranui
('.orbei.^cnsis. Wlnotns prepositus. Hezelinus dccaiiiis omnisqnf* f>l('nis matris rr rlcsi^*. Prcpositus . .
I>(>cnnus iioster Pulucrel, uustrequo congregalionis fratrcs. (linonian prcposilus cmensts arciiiepi-
i.copi. K;ncn et Walfhard de HiriuordL Berahardas adoocatus. Rcmbertus et Witherald de D . . . CDaradi»
de Hiii iii. Coblio. ei alii mnlti nobiles el ^obilcs, omnes ministri ad episcopatum pertinentes, cancUMiae
populus ad bcncdictioncni congre£;alus.
wcldic* auf die Qianc gcbcfict var, ut tcrbircB g^*agca.
GLII.
C In nominc sanctn»? ct inditiiduac TrinilatLs. Heinricus diuina faHciifa clrmentia rex. Quantum rep?
libcrnlitalis csl || ad usus ecclesi<; rcs ucl herodilatca donare, lantum r(>gif dignitaUs et bcniuoicot^ eae*
coiisistit. donaia pcrpetua pace stabitique lore oonlinnare. ne quibus gaodkil beoe parte, unquam dolctl
peins amisHis. Vnde onmibus Chrisli nostriquc iidclibus tam futuris quain pr^sentibus notiim csse uoiunins,
qimlitor nns X. man.sos in uilla Erslen dicta, in pa.uo Kn.L'iTLn, in coiiiitalu autcm OSOLT (■oinitis sitos,
quos ditectisi>ima maler noslra AGNES tmpcralrix augusla ob reiucdium aniro^ su^ cl anim^ patris nosln
pie mcmorie HEINRICI imperatoriB augusli, nec ooA ob longeaam oitam nostmm uit^ue iranquUla tempoi*.
frfltribos PODELBRVNNEN Dco in ^cclcsia sanct«; MARIK sanclique URORII confcssoris seruicntibus. cum
omnibiis appendiciis, lioc esl ulriusquc sexus mancipiis, ngris, pratis, pascuis, siluis, ucnalionibus , moli^.
molendiuis, tcrris cullis ct inculUs, uiis ct imiiis, c&itibus el rcditibus, qu^sitis et inquircDdis, in proprium
tiadidit, nos inqnam eident sanct^ Dei congregalioini perpetnalitar oonfirmanimns, el in flemun conba*
Digitized by Google
§•«4 — IMB.
119
dicUone remota omniam possidendos ooncessimus, Ea uidclicet ratione, nt prcdicti fralres iiberam inde
polMlateiii .habeant tenendi, in meliiia commutandi, ucl quicquid ad communcm iUomiD utUitatem uolueriiit
bciendi. Bt ut hec nostra teg^ ooofirmaiio siiie traditio «tabilis et iDCOitoiilsa ooini permancat lempore,
hanc cartam inde conscribi, mannque propria cotTOboraiites, Rgilli noalri impreiaione iussimus lOBiginiri.
Si(jnum domni Flfinriri quarli regis ''\.. M '
Siij^hnrihis r/inrr/liinus '} uire Sigefndt arducanceUarii recognoui.
Data Xlii. Kal. Augusti . . .
(Dm SMe* Ditwmt bt, ddidi V«MMd«inf dci «■Im Thailm 4ar IMmii*, «crtww f«gM(«.)
Dt* aur^edruekle kreiifurmige Siegel tcigt den Kunig, in lehr )ugcndlicher Gettalt, auf einem Slultle utaend, in der
mbim Haad md«a Sltki mf itntm SfilM cio V«iccl, la dcr liBfcw dca B«diMpW wii «incn sraMCD KrcuM
ballcDd; otl te llBiArifts fliip«i«M Di. Gf». Hn. f
CLIII.
In nominc sanct^ ct indiuidii^ Trinilatis. Immadus Det Gratia Patherbrunncnsis ecclcst^ cpiscopu». |1
Qgocienscunque religioEorum mronmi in sms oportoniiatilHis preoea exaudienles, qnieCi et utiliiati eoram
pateroo affoctu proiiiilrinus, ah omnipotente Deo. (pinn in snis nicinln-Is lionorainu-;. pronilnni lahoris nOS
rccepluros fidclitcr cl ueracitcr speramus. Yodc omnium tidcliuni Chrisli presentium ac ruturorum uouerit
deuotio, qiiulitcr domnos Eilbertus venerabilis abbas ^cclesic beaioram apostolomm PHTRi et PnuLi, quani
in occuienlali parte suburbii ciuitatis nostr^ domnus IIEINWBRCVS digae et laudabililcr incmorandiis epi-
scopus aunnrnlns nostcr ili uotissinie cons(rii\it. nos supplicit^r ndiit. et iit pri diinn quoddam in ( Oinilalti
Bcrnhardi ducis ia uiila ({U'; Mnllo dicilur, quod a quodam uiro Thancmaro noinino suisquc hercdibus
uiginii marcis comporauit. i-piscopaJis aoctorHatis coi^nnatione corroborarerous» humiHter petiit. CoiiM
iuslis precibns graioilo annuentee, ipsom pn iHuoi « nin iiniucrsis ad hcc lcgaliier pertinentibos, sois soo-
rumqiic frntnim prcscnlium ac futuroruni usibus Lanni noslri tnunimin(> ronfirniauimu8 ct prcsentis scripli
paginam in moninienlum et munimcntum pcqietuum sigilli nostri inipressione insigniri mandauimus. Iluius
rei teslcs sont Adelberlns comes. Ekkibertos comes. Fritlieric. Oddo. Cooo. Brpa Hoioo. Azo. leiko. HocSio.
Heio. Tammo. Hamaka. Vnika Rninmar. Itnn Ilpinmar Mein<;rim Tliiatharct .Adilhrand. Ascolf. .\luold.
Sibrath. Ricwnld. Ecbrath. Ilelmdng. Rcinold. Ekkibralh. firunhard. fiecelia. Weliko. firun. Widelo. Liofdach.
Wlfberi. Ihancmar. Acla sunt h^c Patbcrbrunnon. KaL Aug. Anno ab incaroatione dom. ILLXVL Jnd. lUI.
legname Hdnrico r^ niL
Dis adkednAta Slcgal iit dw fcmiu feMcMchcw.
CLIV.
Nicb dem Original im ArcliiTe tu 0«n»brurk. **)
In norniiie sanole cl indiiiiiliie Trinilatis. Notum .sit omnibiis Iidclibus 'larn prfsenlibns quamj futnris,
qualilcr domnus GisilbertuH el douiiiu Cuiiiza, prcsculc scilicct sororc sua cl cuiltiudaiiie, duo loca (uide-
lioet} BflseM el Bannniide eom familiis et mancipiis nec noa et alHs utilitalibt» ad illa iore perlinentibaBi
*) D» dicfcr Bmalcr •idi tn DrtnDdcM v«a tOM — 1069 findct, lo t»wt «cb bierMcii dic Zcil dicaer UriuiBde anniilienid
"} rie cinp;aiamiMrl«i Wwlc ciitd, liircki tecdiiidigDRB dw Ori|iiMlbi «ciliircs |C|HfiB, «ad hiir oidk WclHicl«iili<
kxH crgitnrt.
Dlgltized by Google
domnu ^BcnDoni} epbcopo supcrstiic cius4]iic aduocato Eucrbardo ad O^abruggcnscm accclesiatn t>aacto
Fetro apostolo in b««c ocrba .... tradiderunt, m quot uam aitf sa^ ecoolra m beneAciaBi 011»'. lifairas
dccimacionis cl lllW. rcnis. iil cst (Iiios porcos ct duas ccruas illi utriquc ad usque fiocm uite suo ha-
bercnl. Isti sunt testcs qui hoc uidcrunl et audiemnt. Canoiiici. Kilhard. Fobratb. Eiluuord. Atbalbrath.
Liuzico. Airuuord. Nobfles laicL Otto prefecti Godescald filius. Ilaolt Amulung. Vuoriii. Ezo. Beuniko.
Hrodmlf. Hczil. Godebold. Tbiederio. Thiedo. Vuidito. Uudolf. Celieo. Ricfrith. Rntolf. \do. Vaeriuberi. Azo.
Odo. Bcriiold r-t ntii intilti, nec non et 0UHM8 ciues. Haec aunt loca in quibus decimatio rila est. Bam-
uuida. Vueroapi. .Nimiidon.
Vm iwtes «cMwjivU adt Priytiitilfirifca mapMiaim SittA iit maA pnm BHkk m^Mm wmi mT aaoi-
Hlk«a dat fofwirit Mbaida biMbUMi» BmttblM lamllidi.
CLV.
Aiii, deta Kopialburfae det Jolianni*-Suru lu OtnaLiruck.
Pre))enda fratrum constitula csl maxime ex istin villis. Hcngcriuchuaen. Tbicdcnhuscn. Dodishuscn.
Greianeeduu Aldontorpa. Heslim. Burda. Hfamaaiilu. Oaren. GerilliL
Dei gratia B. Epist'opii.« Siirrrssoribiis siii> fpi.srnpis sciiipilernam salntcni in Chrislo. Nouerit cari-
tas uc»tra ymo diligcotcr allcndal que iu bac pagiii:i dicturus sum dc Prcpositura ad saiiclum Johaanem
Osnabr Sancte memorie domnus 'Hietmarus Epi.scopus congrcguiionem canoniconim ibi primus inMitnil.
Posl illum Heginhcrus pie mcmorie cum stiis deoariis locum ampliauit altpic regularitcr ordinaniL Priml
prcpo**itt ros t^fclcsie diligentcr .«cmabant, cenobiales diuini.s secularibusquc alimcntis sapienler pascfbant,
Deindc inprudcnti consilio coustitutus est in proposilum quidam uomine Tiho. Proptcr illius nogUgcotiam,
desidiam, i^uiam. bonor daostri peottos defecii. Uinkstri dcputali supcr decimas et uillas bona fratrum
ad se Irahebant, taota rmudulcntiii nt dc lihris Trigiata duabus non amplius profiterenlnr quam trcdecim
libras. Et ncpharium illud furtuiii sliiliat lure \L. aniiis. Tani !icolointt sacrilegii princcps erat quidam
Hartericus arcliidiaboli signifer ad dcstrucudum Dci sciuicium. Ad ultimum Doo noslro «Hmimas gratcs
atque gratias agamns, quod tam diu opertum erat reoelatum cst. Deiode prout ubum est meis fidelibus
dislrihiii singnlis oniciis (pmntiiin ciicnirc [intiiil siciit infra uidcbitur, ad mcnsjmi fratnitn viginti qualuor
libra.s, ad uinum cmcndum 111. librus, adauvi beneficium preposili cum duabus libris, ad ccclcsic tcetum
unam hbram ad cmendum scindulas. Insuper remanent IL librepreter frisgingas et pingucs porcus, pruter
ooavdma. preter aestimenta fratrum atque benefida, et qnidquid potest fieri de odcsia aruis. Nam Oeus
dlsil* Hgo snm nia, neritas et uiia.
CLVI.
Ori(inal !• BtiltM 4m MblMhilan Moofcr ta IIMn.
Notmn eaae eupimus omnibus fidelObus bim fttturts quam presenlibus, qualiier B. Mindensis cpiscopus
et dn\ scilicet HAGNVS conucnorunt in ciipclla quc' cst in uilla Runiberc, ct flde data dextras inuicem
acccpcrunt, ca quidem condilione, ut ipsc diiv fideli.s.simus tutnr ct drfcnsor sit Minden.sis ecclesie in
omnibus quidcm rcbus ct bonis, familiis alquo liberlis, cl ubicunquc ius ct raiio ualcnl tucattu: firmissiine,
si autem ius et ratio uacillent, consflio iuuet fidelissime. Ipse autem dux decimanim quas auus suus dus
B. felicis niciiiDric Iialmit .-niicr ciirlcs siias c\ prciiicti Mindcnsis episcopi conccssionc cain tantum partcm
babrat, quc eum allinet in partieione locurum cum patruo suo. Nam reliquam partcm ipse comes U. pritis
est in bciieficium consecutus. Et ipsa ((uidcm decimarum loca inferius sunt .subscripta.
(HiM hSft sbcr die Urkunde aur, und twar oiitten iu ciner Zeile, woraut um K> deutltcher erhellet, d«M auf der kJcii.
M« GharU pi« nidir gciciirislMa itMd, wm dcoa aiicli unur der Scbrift mcb fiir oicbr «!• ciM ZcOc lccnr Bmim
«bffg ict. EiD Sifil ««bciDt ^dtt MfhiodcR fnrcceo n Mio.)
Dlgitlzed by Google
llt» - fOTt.
121
CLVII.
Aw 4mi K«pldbiicli* 4m Doiuliib h MariHm.
Nolum sit omnibus Inm futttrb quaro prewntibos, qnaKter Innaclus Paderbornensis Ecdesir; F|)isco*
pus. iiieinor hnnKino rm^ilitntis ol N<"rnf' in Clni-ifo rclrihiuionis , pro nnimc siic suorumque predecesijoruni
Meiflwcrcbi scilicct c( Ruoiionis Episcoporuui rcmetiio , uec non el pro diu> ineinorio Heinrici secundi regis
el primi imperatons pi^ recordationis affectu, curtem Moronssa in pa^o Moronga sitam ct ab ipso Ilcinrico
impci-itorc eidem PiaderburDen^i Kcclcsi|^ ad uestitum fratruni iani traditam, a Meinwereo ef^scopo reten-
tani, a Ruodone uero episf^^po (Mnsilem .successnrc pastfa fratiilnis roddilam. ab ipso aiitcin hac nsqiie
iniusle postM^m, palris cl filii ct spirilus saucti tactus mi»cralionc ct fratcrna ammooiUis carilalc, salubri
pcniiencm ductus. fratribus sub ipsius Ecdesie eanoniei» ftd uestitus sui supplementum absque omni con-
tradicUone reddidil, ca uidelicct ratione, ut unus Iratiutn pn ter Epscopum ist prepositum eligatur, cui
cum fratcnia clectione el episcopali conscnsu huius ohetlifnoie cura in!»eratiir, qui fiifoli dispeni>ationo
fratrum commodilali preuidual ct bcnc admiiiistrando ctcrn^ rctributionis premium acquirat. Quod ul in-
eonuulsnm et stabile higiter petmaneat, bannis epueopalibns conQmMrait et manu propria subBer^tsii, ut
si 'iiiis nm(piam banc ratam coofinnationem uoloerit infringere, peipetuo cum Juda proditore feriatur
aualhcmato.
Ks:;o Immadiis diuina faucnte clcmcncia episcopus manu prnpria snb?cripsi.
Actum domijuc^ iucarnationis anno M<*LXXVo. Indiclione XIII>. Rcgni autcm Ilcinrici llilti. .WIII". Epi-
soopatus nero Inmiadi XXUH*. XT^ KA Sept ni cripta Paderbumeom monaaierii nnta scpulchrum cpisco-
porum, coMUn omni chri ol popnfi oonuentn et preaenda fdiciler ameN.
CLVIII.
E Mw. Bmielai
In oomine sancte et indiuidu^ TriuitatLs. Heinricus diuina fauentc clenientia rex. Imlieia est qua
stiiiTn cuiquc ius Irihuirniis, qua uia si in< rsscrinnis uiam regiam snh diiff' ninfjjno IHCV in lorram pro-
mij»iiiunis ingreUimur. At si forle fragilitatc humana recti» gressibus aliquandu cxorbitaucrimus, le;jibus
ecdesiaslicis salubriier adnonefflur, ut ad uiam reoertamur iusiicif, emendcmns in melius «piod per ne-
gligcnliam aut maliciose pecoauimus. Quam ob rcm in onme (cmpus notumessc nolumus, qiiatinus RdeKs
nostcr IIK.N.NO sccundiis, uerieral>ilis sancle Osnchrusijensis erclfsif cpiscnpu,'? , nostre roI>ilnilinis clcmen-
liam adiit, cocpiscoporum suorum frcqucntia stiputus, ac uct<'rcm super ccclesic su^ dccimis quchmoniam
lacrimabititer in aures nostras eOudit. Idem uero cum per onmem uilam soam a nolns optime meruiaset,
tum ea dc causa digninr omt andiri, quorl in funriiljus no<:p>->il;itihus nostris fid(>liler nohis et iiircmolus
coincs adlicsil. Talis aulem ciusdcm fidclis nostri proclauiatio fuit, quud anteccssor nnster uir diue et
imperiaiis memorie KAROLVS ecclesiara sibi commtssara a primis fondamenlis conditlcrat ct deciouw in
episcopio circumquaquc lerminatas eidcm ccclesie in dolcm contulerat, eo quod in prediis ant rogaKbus
rcdilibus dnnaria ad mamis in priiniiiis fidei et iiouellc plnnlalioiiis temporc illis in parli!tn>- nnlhi hahohat
Qua» donalioncs iusto a prefato principe eidem ecclesig datas el manuscripto regio sub impressionc anuli
ex more confirmatas, ad multum tempus aiebat ecdesif mansHse, nsque dum beliicis perturi)aiionibus
pars eamndem dedmamm sub Lndeuuico secundo per nianus Copponis ab eadctn scindcretnr. ' Ea de
caiisa cum pcr episcopos ciMsdcm ciiiitatis nctin < l discussiri in audientia prinoipiim atque anlcccssorum
nostrorum regum ct impcraioruin sepius habcrelur, diiutlicata esl iustior pars episcopurum. iniuslior
aduenariomm. Equidem prefatus Coppo prinus usurpator earundem dedaMmm ctim tolom occasibae
Cti. Stt, Vtm. Vntu. 16
Digitized by Goc
bellorutn iniiLsta dominaliono siios in iisus ra()erft, partcin Warino fratri suo gcrmano Corbeicnsi abbali.
pfl(rtcm abbaliss^ Adel^ Hcreftirdensi gormano siir coooessit ttaque episcopi caasam hanc in curia ageute«
manireslis coniprnlialionibiis {'iiiriTuiil, (lcH-iinas ud scse lonitima donationc redirc dcbcrc. VcotilBla cst
res in conciliis r|ualiior, |niino Uoim; siih papa Slophano, sccundo Trihiirio sub Arnolfo iniperatorp, tercio
Bunne, qiiartu Ingeliuheiin. Vl iii omniliiis pussessio dccimuruin cunimuni scntcncia episcupis adiudicarc-
lur. ]n ulttmo cliam pr«iontibus fcre omnibus Teutonicarum parlium episcopis, mediantibus Legalis Roroa-
nis. >>nli Jolianiii' pnpa, cuin XX.\. libraniin aiiri compi)siliini<' re.slitueretur. V( iuni tit sfTnpfT rliimiiiatiir
initpiilas iniiisiis. rcs supcrius emeiidata ct correcta riii^us coiTupta esl. lluiuscemodi uero cauj>am cuai
lidoiis no$ier |ircratu$ Osnebrag^nsis eccb sie episcopus ad aurea MMtiw sepius rofurrat Mspn eowfldtri
et corrigi postularct, nos ct oiaiis imbocilliiato dctenti ot aduersariorum eius prccibtu exoraii, mnllo len-
porc fnrtTO iioijloxinnw. T,mi!<'in as^iduis oius et cnfpi^copfyriim stionim iiis siitmi acnosocnlium admo-
oitionibus deuicti, iocum ct dieni statuiiuus. ad quem episcopus el aduorsarii eius cum manuscripli^ ulrim-
que uenirent Aderant XX. aut plures episcopi. tom prtncipes regni atqae alionun fidolium nostroruin
numorosa niultiludo, Lecta sunt in auribiis oniniiim ambonim cyro^^rara, dicla atque acta Minl ililii^enliiis
omnia. Acclainatuin cst ab omnibus iuslas csso partes episcopi, aducrsarioruin iniii>(as, aiijuo ut cideni
episcopo su^quc ecclesii! iusticiaro faccrcnius studiosius omncs instabanl. Quum ob rem imustum putantes
eqnitatem ne^igcre el iusticiD diuiius obniii, peticioiii fidelium nostrorum ct oonsPfo acquicuirons. Proindo
aiictorilatc buius precepli nnstri stntiirntrs statuiriins. nt oaedom decimo ad (loniiniiini ciiiscdpi (•iiiMpic
dispositiiinem, iiti KAROLVS iostiluit, rcuorlanlur. >icquo sil aduocalus alicpiis uul ulia nuiiur ucl iiiinor
pcrsona. qui episcopos einsdcm duiiatis hae in re ainpJias otquielMQ audeat, scd episcopi easdem dedmas
quioto onliiic ot paco piTpotua teneant, possideant, disponaiit, ea gpe et in diuino pictalis conGdentia,
ut !m'c ilceimarum iusta restitulio aniinahtis paronlnni nostronim, id osf nti!, auic, matrisquc nostro inijie-
ratricis A. et cari patri^i nostri li. iiuperaluris augiisti, llul pcccalorum rciiiis.siu cl negligcncio quam i|Kso
in bac causn commisit apud Dcum Gat obliuio. el ut in singutis diebus et in aoniaersario eorum qiii ia
bello conlra Saxones corruerunl ibidcm memoria fiat el specialis oratio anime SigrHdi in ctHleiu bcllo
occisi ortlinetur et fiat, ita ut sibi cottiilie spocialis mi.ssa et omni III*. foria communiter a fnilribtis tn
cboro una mis^a pro omnibus intcrfcctis nustris cl omnibus fidclibus dciuintetur, ct ad cursus borarum
Ps. I*. Prebenda quoque delur ei derioo, qui bec quf SigTrido debenl diligenter obsemeL Comtenimus
etiam ciim p[»i>c(ip() rollaudationc clorirornm siinrnm pro salute corporis ct animo nostre omrii clxloinada
XXX. missc pro uiuis ct dcfunctis ibidcm dccantcntur. Post obitum autcm noistruai spedaliter pro aninn^
nostr^ et parenium nostroram remedio misBf et KMidcin psalteria flHdem deeantentur nune et in omac
tempus fitturum. Talia enim optantc»i crcdimua apad miseriooRlen Oeum el nostram doleri negligealiam
et anteoossonnii (lclicia redimi, ipil hac in oatisa no^Iiirontor ot mnlicioso egerunt. Et iit Iinliis procopti
nostri auctoritas umni ^uo mancat stabdis et inconuulsa. kartam hanc scribi precepimus ct mauu nostra
Qt «ot conaaetudo regnm el imperatonim oorroboTaaiuus et rigUo noatro signari lusaimus»
Signuin domm ffemrM regis tpiaHi tniad^Mmnl (L H.)
C«Mutr4ut eomeeUarias uiee Sig^ridi arMepieeojpi reeegnouiL
Data M. Kal. Fobr. Indict. II. Anno dnminii -r; infarnationis ]1*UX*VI1I'. Anno atttcm rcgiu domni
Heinrid reg» quarti XX^^llI'. Actum Moguncip fclicitcr AMEN.
* * #
CLIX.
E M». Hcnteleri.
In iuiniiiio sancto ct indiuidu^ Triniiatis. Hetnricus diuina iauente clcmeniia rcx. Si qucrimonias
saccrdotuin, quas nobis de neceseilMibaa oocieaiaram aibi oommissarom oiblulerant, adtenlerimus» ei
Digitized by Google
ttt». 423
iiisticiam mlsorit onnfor illis iinpondoiiilo n<l finom pr>if!(i\o[imns, prcscnlis scilicct cl clcrnc Micitali> pre-
mia oxindc mcrcari liquiiio conGdtiaui^. Idcirco notuia csso uoiumus oiQDibus sanct^ Dei ccclcsic nosinscjue
Gdelflnis prcsentibus scOkset et fntoris, qualiter fidolis notfer OSN£NBi.VCGBNSlS episcopus secundus
BENNO in oostro seniicio lon^ tempore deuotissiiMu^, screnitaitt iiostr^ cicmcntinm adiit, apostoli pre-
ccplum scrjueri!;. ar^ucndo, inrtcparido , nbscrrando ct iuucnlulcm nos(r?im tri( usando, qiici iiiiouiaiii fa* iens.
sc Mioiiquu antccessores nostroruDi anlcccssorum ivciliccl aui oo»tri KV.NRADl cl cari patris noslri bonf
memoiie HEINBICI imperatorum foraitan in hac causa ignoninter delinquentinm temporibus mulies inra"
rins (<t iinrias opprcs.si()ncs dc potr niilais illiiis regioius, niaxiinc aiiicm a Corbeieme abbate ct ilcrirui^
dcnso abbatissa illorumque rautoribus, in dcL-imnrum dircptioiic ad suam ccclesinm dcbitc pcrtincntiuiii
iaiu Uiu miscrabililcr susstiauisse. Cuius proclninationi quamuiti scpius itcrat^ diulius (luam fclicius asscnlire
rcnucntcs, ^tis teneritate ac qimnnidam consiiiariomm nostronim tuniB tempm-is iuuentuti ooslr^ prom'-
dciiliiirn dissuasioni' ad Iicc dctrTminnrnla tiaiiis occasionibus pn^lixis iios c\ciis.(iii[iiii>. Scd tandcm cro-
brts cl iniinitis ctiam prO Chrislianitatis miscrabili dofectu qucrimouiis ut niulluruin clcncoi-um ct laicorum
ios sinun a»nosconliara rogatu et COQsitio deuictii WORMACIAH eidem cpiscopo suLsipic adiicrsariis, ubi
principibus nostris pro cctcris ro^i negociis conucnirc statuium cst, ut ct ipsi ucnircnt prcc(>pimns. Ibi
ucro X. cpiscopis X. abbatibus cctrrisqtic quam pluninis (•Ii iicis nr laicis prcscntibus utriusrjue pnrtis
scripta cpiscopus ct sui aducrsarii in mcdiuni profcrci^anl. i-4>iscopi ucro scriptis lcctis ct iatclicclis Osne-
bruggonsem ecdesiam Adriani [lapti consilb et oonsensu a maguo et 9)ostri uiro KAROLO primituB in
prouinda WESTFALA fundatam et a ueaerabni E^ilfrido Leodieenst episcopo consccraiaro, et quia sibi luno
tcniporis prodia uci alia in illn roijioiio iion craul dnnarin. undo opisropus ucl cloriri il>i !)r>o tiiiliiiiii(p<;
sustcnlarcntur, dccirois cunclorum intra tcrminos eiusdcm cpiscopaius d(;{jcntium cl iiouiicr ad (Uirisliani-
tatem oonttersoram oonsecralionis eius die dolalam, et postca Illl. apostolicoruro uiroram prinilegiis, scili'
cot I>coiiis, l'.iscli,ilis , Knijciiii ci rirt i:niil. staliilitam esse, cl onuicm honiinoni cisdom priiiiloi^iis antc nos
rclcclis, qui licc sancila nliijuo modo irrilaucrit, analhematizalum constarc, absque ulia anii)i,u;iiiinlc didi-
cimos. Cx abbatis autcm scripto quod attulit regaK auctorilate confirmalo ioninrem Lndouuicum ipiandam
Collam Corbcieiisi ecclcsic nomino MKiMMAM, Hcrifurdcnsi autcm ccclcsinin nomine BVMiDE cum decimo
.sibi pertincritihiK in cpi.scopatu OSMiBR. conccssis.so intrllcximus. Ad Iicc inrriiincnda cl adiiiliil.iiida cios-
dcm iuniuris Ludouuici carCam ipsius propria manu robonitam ct sigiiio cius a>signalani cpi-^> optis in pa-
lara proferebat, in qna idem Lndeooicus aui patrisqoo soi statota super eisdem decimis pi > f.uc Osnabrug-
gcnsi ccclesic stabiliuit ct in earundcm docimarum irailitionitius t]uicqiiam dorn^assc, ut abbatia acripta
rcfcruul, d(*n(>^auit. Abbatc autcm et ai)bnli-sa proplcr lioc soium qiiod ibi uidcbatur fioiicium nli({uid
quo iiiDiti posscnt non liabcnlibus, cpiscopiis piunmonmi unl(>ccssorum nostrorum rcgum cl inipcratorum,
ticilicct ARNOLFI filiiqae eins LVDBWICI. HEINBia priroi, trium OTTOKVM cartas ipsoram manibus ro-
boralas ct .sigillis sissignatas, ccclcsic suc oas.Ii ni drrini.Ts staliilicnlcs prcscnlaiiit lc^cndas. ibi ucro utro-
niinquc scnlcnciis auditis ct subtililcr diiudicatis, nrclucpiscopi , cpiscopi cuin omni ciero , duccs ct comitcs,
cliani ipsis prius faucnlcs, peticioBHM» cpiscopi ooosentire debcro iustidB esigente unanimi concordia
nmncs anirmabant. Pi-omisit etiam oobis preratus episcopuft, dccaoo ceicrisqtte eiusdem ecclcste clcricis
adstiiiiil.iiililMis, diiiii locus manorct itifcscr ct indcs»nictt!«, pro uila nosti-a staUiquc rogni dum uiiicromu.s,
posl obitum autcm pro nosln el caii palixs nostri llkiiAUiCl im|ierntoris aiii^iisli, malrisipic nostr^ AG.\E1'1S
imperatricis, aui, aui^e aniraanira rcmedio XXX. missas lotidem(|uc psidtcria pcr sinuiiilas cbdomadas
ibidcm dcuote decantm, ct ad omn(>s cursus horarum psalmum unttm. Insuper slatatuni i si. ut ia ^unnk
omiti tcrcla f(>ria communitcr a fiatribus in clioro pro nnima Sij^cfridi ciiri soriucnlis nosiri cctoronimfnte
qui pro nostro honorc dclondcndo in publico bulio corrucrunt, spcciaiis missa dccantctur. Qua proptcr
Domini nestri Jesu Cliristi et beati Pelri prineipis apostoloram et preci<»iH«nuNrum martyram CrUpini ct
Cri.spinlaiii, nvc noii pro ucncrationc KAROI.l itnpcratoris augusti magni ct pacifici ct ciusilcni c( i lcsio
fundatoris douotisstau et cetci-urum aotcccsitorum noetrorum eandcm ccclcsiam suis scriptis el prccopus
Digitized by Google
m
flt — lOBX
roborantium. ncc non ain patrisqnt" no-itrl alqne no^fra cctcronimqae uufolicpt repum qui in candcm
ccclcsiam iusticiam sibi dcnoijando poccauerunt animarum rcmodio ol libcralionc, cl eiusdem cpi»copi
sedula et diulnnia proclaination», noslrf imnMuwUitis et liberlatis prcccptnin snper eisdem dedmis opiscopo
sirqiio ccclcsio stabiliondis ticri docrouimiis. Prccipientcs orgo iubenius ul sicul rcliquc in regno nostro
sancl^ Dei ccclosio ab antcccssonun nostrorum rcj^nm et imperalorum prcceptis ct scriptis stabililc consi-
Stunt, ita el hcc OSNEDR. cccle&ia pcr hoc nostrum prccoptum Doinino opilulanlc stabilita consistat. Con-
fiedinn» etnra etdem cpiscopo et liceniiam damas imo precipimus, secnndum Kardi kiflititulionem deeimM
ciinrt: r ii:; h-fra •sui cpiscopatus tcriniiin> li;(liil;intiiim, quibus iam diu itiiuslo caniif , in snam ppiscopaloni
pot«--»laieni rccipcro nemine contradicentc. Sim! liccal prcfalo epii>cupo easdcm dccimas cctcrasque res
60$ eedesie quaa modo possidet uel dcioccps acquisierit quielo ordnie posstdere, suasque ecoiesiaa sicnti
celerorum ioa est episcoporum corrigere et earum caosas absque ulla contradictione disponcrc, Sicqua
firmitor slabililitni ost , ut cuncli oin*; «iiccossoros hoo nndom a nobi-- siiicita pari modo sortiantiir Et ut
auctoritas nostra iinniorein in Dci noniino habcat stabililatcm, manu nostra propna ut subtus uidctur
liaiie carlam roboFantca aij^o nostro ittaaimus ttsi^oaii
Siijgfmim ^mni rtgi» Betnnei fumH imdetitaimi. (L K.)
GebAariu» «anesBonW mwib Stfpfridi tmidetmeiSimi reeojpmd.
Dala III. Kal. April. IndicU U. Anno doniinico incnrnnt. MoLXX^VIIII*. Anno aolem repu doillui'rC|^
HeiBrici quarti XXIll''. Ai tum Rallsponf in Dci nomiiif fciiciier AMEN.
(Nach Slninck Mirpt. p. 339. «.^r dai Urigiaal dincr Urkunde mit Gnldtdirift gejchriabcn uad b«Ue eioe goldcM
Bolle, aur dereo einer Seite ticb dsi Bild dei K«Mi|s bcfand , lait der UoHailrifti Bciaifaot BcZ} Slll 4ar ■ndflf»
ftMl* 4ic 8ta4t BaB« atit dar OoMciifUk: Boaa eapot auiDdi n|it orbit A«m Mlaadi,)
GLX.
Duf> rralres Hezel et Einelcn dc Woslhcim tradiderunt quandara ancillam suam Thicthurgain .sorori
suc Ibikin uxori cuiusdam Rodegeri de uilla Durpethe, qoam matertora ipsius Thictburgc, Ebbcscin uxor
Hamecoou plstoris de HorehiBon, XHII. aoSifis a donrina saa el niro ipsius rcdemit et Sancto PETRO io
Eresbeif ad pcrsolucndum annuum censmn nummomm tradidiL Quod actum cst sub Marquardo
abbato ct Hiddicune coiiilto, cuius rei tostos snnt lii lliddico comcs. Sinicho presbitor qui tmditioiiom
ip«am banno iirraauil. Yolcsuit u.xor Hczclini, et rratros cius. Immo et Bomliardus. Elucnu caluus. Rc-
lliere. Ralhebodo. ThidericnB, Wllhot. Elaerus albus. Hdo. aliiquc qiiam plures.
El tit bfe tradilio ftmui eC inoomralsa pennaneai, a^pb Saacti VIII signala est et oorroberata.
D*s Sicsri i«t Tcrloren gegangen und dic Cbiria kMCliidfgti 4m VM%a aa ScMuiic fBiB AanaitiiaBC abcv aua itm
iiltettcn C«rTC}'«cltea Kopialbticbe ergaAtt.
GLXI.
Am dcB Blailaa Xofiaibocte daa Sillb Gorfcj.
In ncmine sanob^ ct indinidue Trinitatis. Berimannns dtoina rauente deroentia rex. Nooerint tmmea
.sanctc Dci ecdesio atque fidclcs n>giii tani fiitiiri qiiam prcsrntcs, Qum\ iipnprnhilis abhas Corbcycnsts
Marchwardus cxnrauit clemcntiam nostram, ut cyrographa prodccossorum nostrorum duobus ccnoliils stbi
commLssis iam olim cullata nostra quoquc auctorilatc firmarcmus, nostrcquc illis confirmalionis carlulam
adiungeremus. Cnius rationabfli et iustf pctitioni coram cpiscopis oelcrisqae prindpibas noMris assencteo-
tcs, sicnt in npnstolicis ot impcrialibus assignatis scriiitis conccssum cis el confirin;i'itTTi ost, dcccmimus
atque iubcmus, ut utrumtpic ceoobiumf Corbeyeoso uidelicct mooachofum atque Uurcfordcnse sanciimo-
Digitized by Google
425
nialinm, cum omnibus a«I ea pcrtinoniibus .siib nposlolica el impcriali tuitionc nostra pl<>ni<siitie liborlatis
iure fruaUir. Yolumus cium, ip^ lionanlc quo raucnte rcgni gubcruacula susccpimus, omnium ecclcsiarum
iura infra regna nostra lirauter slabilire, ooDoeaakmes aateceflsoram noslrorum singulis eodesiis snas con-
finnaru, omnibusque Dco faimilanlibus, maximo ni<in;i(lii>;, ad diuinum cultum dihitn xiiiiiia cli mentcr
impeodi. iiabeant igitur prcfata monusteria eandem quam actcnus et deinceps libertatem, ut nuilus suc-
cessorum nostronuu ipsa ucl rcs corum aut in beneficia dare aut alio iniusle uerterc presumat, sed liceat
prelatis res soas iniOS uel foris cum consilio fratrum sororumuc regulariler et canonicc disponcre et one
cuiuslibet conlraricfatf iifl rontrii(ii( lione libcraliler possiilcre, dccimas uel dccimalcs ecclesias immo uni-
uersas posscssione» suas iu quibusUbct eptscopiis, prccipuo in lircmensi, Osnaburgensi el Paderbtuneosi,
ubi plurinios habeot, el vea aut decimas ita inlegerrime (eDcaot atquc possideant, sicut ab aiileceBsoribw
nostris, regibus uidclicet uel imperatoribus hactenus habuerunt atque possidcriuit. Alitcr ciiim in Dei
seruicio pcrsisltio non polcrunt, cum prebenda eonim ex maiori parlc rif (liHinii> ronsiitnta sii E[)isro-
pis uero, quibus seruicium ct inaDsionalica debcnt tcmporc circuilus sui, sccundum scripta sua suij^ulis
ainiis persoluaut Proinde utrique congregatiooi regalaris eleclionis potestatem coDoedimus, et qui onKnati
fuenint, si forte, quod absit, in aliquo deliqucrunt, non prcter canonicam ct regularem deponanlur e\a-
minalioncm. Et ut h^c aucloritas coacesotonis atque conlirmationts nostr^ firmior habeatur ct per futura
tcmpora a cuuctis fidelibus sanct^ Doi ecdesif noslnsque presentibos et futoris melius credatur diligcntius-
<pie aeruetar , mami propiria snbler eam fimMMiimus, s^sUfi Mstri impiressione aanjgiiari iusaiBnB.
5£puMt domni Uerimanni (L. M.) regis inuirtiissimi.
Brnn riincellariua itu» Sigefridi archicaneetUtrii rrrorjuoui.
Diita 111 Non. anno dominicc incarnalionis M^I.X.XX"!!». domni Herimanni rcgtt L lodictione V.
Adum coram muJtis principibus in palacio re^o Goslarc in Dci aouune felicitcr Ameo.
CLXII.
Noimii sit omnibus oere Deum diligentibus ac fidem in proximos coosemaottbus, qaod quidam libcrc
Oiliis Honika nomine, JQnis HnasiB de BiimeUielde, propriam anefllam snam Uaborgam sibi ^ximA ooniugio,
quam cmerat X. solidia a Habone et filio eius Ebbi dc Ingheradingbnsan. Qoam postra interaenicntc
neeesfiitate, si prcoccupatus morte tcneretiir, nc hcrpdes m\ inter se certando eam addicerpnt «^oruiluli,
consdio aliquorum sibi oonsanguinitate adherentium accepto, nc eam sioe oonsolatore relinqucrcl, tribula-
riam dedit nd duos denarios per singttlos annoo peraolneiidOB super altare Soodonim aposlolorum Pelri
et Andro^, quod consecratum habctur a uenerabili Immado cpiscopo in ccclesia qu^ dicitur Hierusalcm,
ad oricntom posita ciuitatis Palherbronnens^, quamdiu uiuerel, Si iilium prucrcaret aul filiam, ciim quo
tu partu eadem bora adgrauala apparebat, posl mortcm malris si quis prior os«et ^tatis, cundem pereol-
neret tribotum, et filii eomm a generatione UBqne in goncrationem postmodum sernarenl. Traditio unt»
ista 00 lemporn farta est, quo [ rirn fps Hcrimannus Wcstfalo^ ciim exercitu adiit. anno qiioquc Popponis
epiacopi Vlt». tcsto ipsa oongrcgatiouc ao familia ad eam pertincnlem. Xradilionem hanc si qnis causa
pecomf od malo coosilb irrnrapere mtimr, simol enm Joda Iradilore pereai, anadMom lil « Jasn XPTGlo
doaaino nostro, et omnia que possidel. Ab apostolis vero eius P. et A. T. B. ae mairtirflMiB aanclis qno-
rum rclifinio in hoc allari conlinpntur , in dir iuilicii his (]'ii pr»iiniss<im dc\teram Dei tenent scpnrentur.
His adsocicntur quibus dtcetur, Ile maledicli in ignem eternuia qui paratas est diai>olo ct angclis cius,
ibi etne intermisrione semper maneotes. Omnis ergo qoicmiqae legeril boe manuscriptum, uel l^eolem
•udierit, rospondcat dicens, AMEN. Qui auiom in tcstiinonio cx progenic eomm ennti reciianda amit
Hfflmijpii A«-liiorir (rMr>r }l.-ms)>i «■( filii fiiis. Yadcrikio. iiassi Alucric. Uuglk
VoD eiacni Sics«l seift «icli kcia« Sgvr.
Digitized by Google
1081.
CLXIII.
Aui rlnrr allrn Abnrhrin »m Ende elne*, rhrmalii dem Klotler Abdinghor >u Paderliorn gchurigen, ond dcnmelben durrh clcii
bcil. VirelinM (enctienkhrni «t Ende dc* It. «der im Anba(e ite« iJL Jahrbuoderu gcnobricbenra Codeit deucn HnMfli>b«lt
dhi GcMhichlea der Beilivn Wiilebaduc, Antsirint niid RMibcelne bifaicB.
Siptiniintn sanctf CoIoDieiBis ^cclosio solo noinine opiscopus, FRilberico oonrratri et ooiiptscopo.
aoluntiirinm tiitn dcuotKsimt oraniinis (|uum seruimlnis sui cxhibilioneni. Cum nostris temporibus ultra
tnodnni ti iliiilationihiis u!iniM]Tii" jtn;.ii<tiis sinclii «■cdcsia in suis menihris sifnijjcrctur, ailco ut Inmquillitas
et pux inicgro dcsperarL-tiir, ('oiii|iatiendo tol pre^suiis txjtquc periculis subuciiirc illi Dco propilianlc
tractaoiiDiK, «t hoe tandem iHi rcmodtum ooasilio noslrotnim fidolittm prouidimus. ut pacem quam peccafit
noslris t>\i;:i iitihtis rnntiniunrr" Dnn potuimus. iiit("'rmis<i« snllrm (Iir!ni>;, (jiiantiim nostri itiris ruil , alifiunlonus
rrcupcrarciuus. Fccixuui» cniiu huc ct pcrrccimui». Conuocatit» igitur purrochianis Bustri» ad lcgitimc co«-
ductuin coDciltmn, quod Colonif in uncti Pelri matrice erdcsia, aimo domlnio^ incamaiionis iniiUesino
LXXXIH. iDiliciione VI. XII Kal. Haii habiium est, orditiatis aliis, quod de b» facerc diaposiiimiB. in
puhlico rccitaii Tri imii-. OmimI posKnTJim nh onmibus JiIii|Uiim(fiii (liiin-so modo trnctalun) esl cl relracla-
tuni, Dco incdiitnte in unum tandem conucntum e»t, el taiu clero quain [>opulu (Hiri uoto coni>eQliciitihib,
qno modo el qoibas per annmn spaciiB obscraari debeet edocnimus, nidcKcei ot n primo die adoeolm
Douiiiii usi|iie ad exnctuin Hpyphanie, ct ah intninte scptuaijosima usque in (k lan.is Pciiti costcs, ei pcr
totain ill 'm flictn, cl per unniim oinni die doiniiiicn, fcriar|uc VK cl in Siihh.ito, adilil.i lllinr. temponim
feriii. lunniuiniiue apo&loloruiu uijj;ilia cum dic subseculn, iiisupcr indiircrcntcr oiniii tlic ciirionicc ad iciu-
nandum uel feriandum stalula ucl alalnenda , hoc pacis decretum tcneolar, ut ilineranlibus domique na-
neiitihus scciiri'ritls ot ijuiclis tiilissima sil fraditio. ut rodcs ct iticcndia. prcdas el assultiis ncmo faciat.
nemo rustc et ttladio aut aliquo armoruni gcncre cpicm(|uum icdat, et ul oemo, quauis culpa Citicosus, ab
uducntii doiniiii usi|uc in oclanas cpiphanic et u scptiiajjesima nsquo in oclanas pentcoostos tollcrc presu-
mal ariiin, sculiiin. gladiiiin iiiit lanceam, uel cuiuscunquc prorsus armatur^ sarctnam. 1a reU{|uis iioro
ilirhns , ii! esl iii doiiiinicis ct sc\tis fcrii»-. (iiiiiiif|()p iipo^tftlnritm ni.Hin ciim dic suhsf^cnlri , ct ornni iXv^
ad iciuttuudui» ucl fcriuiidum !»tatuta ucl statucnda, arma ilfis lerrc licebil, ca tauien conditione, ut nulli
qnolibct modo lcsionem infcrant Si neccsse fuerit alieitt iolni spadum eondilp pacis, id est ab adaeiiti
Domini usquc ad octauas cpiphanie, ci a sepluagesinm osquc io octaua» pentcGosles mure de ncstro
cpiscopntn in aliiim, qiiu i-ta pax non tenctur, nrmn fcral, ita lamcn, nc alicni noccat, nisi impugneliir,
ut !>c delendal. iicuersus iiuicin in eplscupuiiim nostruin, statim arma (iepunal. Si contigcrit, ul dcbeat
obeideri caslenum aliquod pcr dies qui uifra pacem comprehensi smit, ab impuji^tione eessent. nisi «b
obscssis impupinriilnr ct repuftiiare cognntnr. Kl nc licc pacis stalula traditin n qiiaiiis pcr-intia tcmcre rt
impunc uioletur, iitiiiismodi uioiatoribus in comrouiie ab omnibus est dictata scntculiu. Si libcr ucl oobib
caiu uiolaucrit, uel (|uolibet alio modo defectauerit. absqne omm sumptuum aut amiooram inlernenlioae
B fintbus coiifinium suomm e\pcllatiir, totumipu* prciliuui cius hercdes siii loUaot» et .si beneGcium hahaiti
doiuinus iid quem pcrtiin t illud recipiat. Si ucro hciciii s ali(|uod illi. post/piam cxpulsus fucril, suslen-
laculuui uel $olaUum irn(icn(li!i6c inucati fueritil el conuicti, prcdium illit» aufciatur ct regi^ ditioni maiici-
|>etur. Qnod si se purpro de obiodis uohiorint, cum XII. qui equo nobiles dcI eqoe falieri fueria^
iurent. Si seruum occiderit homiiicm, decolletiir Si uuliieraucrit , manu puniatur. Si alto modo, ncl
ptipno. siiic fiislc iicl lapidc pcrcnti(«ndo defcclacerit. detondcaliir ct cxcorictiir SI niilcm, cui impiitii-
bitur, sc tanoccntcm prohurc uolucrtt, iudicio aqu^ frigiilc s(< c.\put*gct, ila luiiien ut ipsc ct nullus aiius
pro eo m aquam mRtatur. Si aatem timens uindictam, qo^ in eum dictala cst, aufiigerit, perpeta^ «i-
COniuiiinicationi subiaccliit, ct in i]U(iniiii|iic loco aiHliiiis fucrit, niiltantnr illuc litterc, pcr quas denuiicictiir
omnihus. (|(iod excoinniunicatus csl. et qiiod cum co cominuuicarc nuJli licitum esk Noo debel truiicalio
u uiiuuiu in pueris Qcri qui nundum XII aonorum etalciu impleacruDt, aed in Qlia qoi ab etate id csl a
Digitized by Goc^^
187
XII. annis ad maiorom pcmcncrant. Pucri tamcn si pugnaucrunt, ucrbcribus castigcnlur ct a pugnandu
deleiteantvr. Non lcdH pacrnn, si quis delinquentem seruam suutn uel discipulam nel qnolihrt modo
sibi subdiUim scopis ucl fustibus cedi iuaserit. Exi^pitur etinm ab hnc pach cftn^^litntionc, si (lomiiius rox
|Mih!icp pxpoditifnirtri ficri ins>(^rit, [iroptcr appptpndos ri?j;ni ininiicos, ut>i conriiinm sibi habrre phiciierit
proptcr diiudicandos iustici^ aducniarius. Non uiolutur pax, si interim dux uol alii coinilcs, ucl aduocali,
ui^ qni nioe illorum runguntar, plncila babuerint, et secundnm qond lex habel in forcs et prodoncs et
alIo$ noccnlcs indicia c\ercuerinL Sccuritatui ^tia omnibus procipuc faicosis liuius dominic4> (Kicis slatuia
traditio csl, sed tinn ut post pxploinm parpm rapcrc cl piedari pcr uillas ol prr (ioinns atnlrani, quia
tju^ in illos anteipuim ista pax .statupreiiir lex el scnlonlia dictala cst, lcgilime icnelntur, ut ai) iniqiiitatc
prohibeantnr, quia predatores et {(rassatores ab bae dtaina et ab onmi prorsus paoe exdpiuntur. Si quia
hiiic {>ic institiilinni contra irc iiilllnr. irt iirc p.iciMn i iiiit ;iliis Hrn pfinritlni' , uv-c eliam obscriiaro uoliic-
rit, missam illi nullus prcsbitcrorum iu nostro cpiscopalu cantnrc prcsumat ct nullam saiutis curam iin-
pcndat, ct si intirmatur, nuUos eum QiristiBttoram uisilarc audcal, ot uiatico cliam in fine, si non r&si-
pisdt. careai. Summa ucro Beo promiw^ pacis ot commmiiter coilaudate Lsta crit, ut solummodo non
noslris tcmpiirilms, sed in perpotuum npud posteros nostnis nhsnniftttr , qnin si cpiis cam irritare ucl
' destrucrc aul uiolarc presum()SL'ril, siuu hoc tcntporo seu qui post mullos annos circa Haam seculi nasci-
turus erit, a nobis inrecuperabiliter exconimonicatus esi Non augis in comitum aat tribanomin uel po-
lenlum, quam in lotius communiler populi potcslato et arbitrio ooastabit. ut uindictas suporins dictataa
uiiilaloribus s,iii( tr pacis infcrjiiit, nt boc diliijcnlissime caiiearit , ne in piinieuflis nniiriririm nel odiiun uol
aliud quod iusticie conlnirium sit cxcrccant, nc si ab.scoiuii possunl deiicia aiiquorum abscondant, scd
potius io pnblicum deferantw Nultus pro redimendis qui in culpa deprehensi ruerint peconiam acoipiat,
ncc fauore quopi;im culpabilcs adiuiiare r onfcinl it . quia qui fccerit, intolerabilc aninic suc iudicium incur-
rit. ac pcr omnes ndeles mcminisse oportet, nnn homini sed soli Dco hanc pacem promis.sam fulsse, et
lanlo tcnacius firmiusquo obscruandam cssc. Qitu circa uniucrsos obsecramus in Cliristo, ut ista pacis
neoesBaria taxatio innMaUliler custodiatur, ut si quis eam deinceps uiolare presumpsaril, oamioo a sand^
ecclesie filii» ser^nesfrrtnr, et h;innn e^rnrnmijiiii :iii(nii> inrmipenibilis ct anatbemale mansure pcrditionis
dam])netur. In ^'cclesiis ucro cl ecclcsiarum cimilcriis iioiior et reuerenlia Dco prebeatur, ut si iliuc con-
fugcrit raptor ncl fur, minime uilerfictetor nel capiatar» sed tamdiD mibi obsideatnr, donec lame urgnent»
ad dedilionero cog;atur. Si alitjua persooa reo arma, iiictiim uel fugam moliri presampserit, eqoalem
ponnm siriit rcm stf-tincbit. Clciicns nero ef onines sub hoc ordine uitnm (le^cnles banno nostro intcr-
dicimus iaicaii uindicta puniri, scd manifcsto criminc dcprohcnsi, episcopo ip.sorum prcscntcntur. Unde
laict deoollentur, tnde deriei degradentttr, nnde laid detruncenlar, inde deridab offidis suqiendantur. ei
Cum conscnsii laiconini crebri^ iciimiis c[ nerbcribus usque ad satisfactionem aiHigantur.
JVRAMI-;NTVM PAGS DEI. Ab aduentu Domini usque ad proximam dicm lunc post cpyphaniam, ilcni
a LXX'»» us4|uc ad octanam pentecostcs, itcm in omnibus uigiliis el ferialibus feslis, et Iribus dicbus in
oami septimana, sdlieet a aespera V. feri^ usque ad ditnculum 11. ferie pax sit nbiqne, ita ut nemo ledal
inimicum siium. Qni occitlctit, cnpitalem subcat senlcntiam. Qiii inilnerniicrif , manum pcrdat. 0"M'"f?"**
percusserit. n nobilis cst, librain componat. Si libcr aul minislcriulis , X. solidis, si senras, cutc ot ca-
pillis. Omnis domos. onmis area pacem infra septa ana habeat firmam. Ndlns iimadst, naRns effirtngat,
Dolhis infra positos temcre inijuirere aut uiolcnter opprimere presumat. Qui presumpserit. cuiusciiiH|ue
sit pondltionis, capitc plcctalur. Si fuijtons nliquis inimicum, uel suum tiel cuiuslibel septum inlrauerit,
sccurus inibi siL Quilibet kastam ucl quidiibcl armorum ultra scpcm post euin immiserit. inanum pcrdat.
Gnicumqne nero oiolatio huins pads imposiia fuerit et ipse neganerit, si mgenuus est aut liber. XII. pro-
balia sc cxpurgct. Si seruus, tam liln «piarn ministoiialis , iudicio aque frigide, ita scilicel ut ipscmel in
aqum-mittatur. Si fnrtum acciderii aut rapina, aut bcUum patfif ingruerit, etdamormore patri^ exortos
Digitlzed by Google
428
fOSt ^itt».
fucrit. armati onwes inwqQantar, ct in eondo et redcDndo paoom nnusqiiistjue habcai. Qui uero absqae
meuitabili nocessilate se «ibtmerit, »i principum innf aliqais eat, X. libras, si nobilis V., it liber aul
miDi.stcriiiIis II , si lito aut seruus V. solidos persoluat, aut witnn rt ciipilios pcniat. Oiii excommunrpaiTiin
uel quibusiibel bccienbus dampiMlutn «ciens reccperit, et contra legcs ucl diuinas ucl humanas dcrcDderil
aententiam dmnpnati dcfensor subcaL Viatori hospiliam nemo deneget. Neoeasaria ai babct ^quo »<ibi
precio ucodat , si non habct, a ucn» qui liabcnt eadcm conaoDtione acquirdt. Si hoapitiam negauetit.
nl neecs.<aria uciidcre ucl acquircrc ncglc.vorit , magistrum uilli; uiator appcllat, qui conuocalis ciuibns siiis
rogala iicgaiitcm ad prescns dccapillaturo cxcorict. Yialor si iuiportunus cxtitcril ct uiolcutiam in hospitio
«xereuerit, «icbioa^suoc hospcs conuocet, iniurlam denundet, quoram conriiio aatisractionem exigat ei re-
cipiat. Quibus si uiator non iK-i[uieu(<rit, ui raplor dainjitn iiir Viator si ncccssc habiierit, II"» in agro
inanipulos, aut si multuin Ircs cquis suis tollut, quos iii cudein agro aiil in proxima uilla dcpascat Pascua
pratorum ct poma nullus prohibcnt. Qui dcfcndcrit, pocnam fugitiui subcal. Qui conuicia in aliuni
diierit, ai mDes, baculis multctur, si rosticas, scopulis oxcorietur. Hic FIMS JVHAMENTI. Que ucro sc-
quuntur, orc omnium laudala et in manus epLscoporuui pron)tss,i c\ baiino roborata sunt. bk Omni pscis
lcmporc prcdicto oullus arma fcrat, niiu illa quaoi prejicripsiinu:» ucccssilaft cxigaL
CLXIV.
Ad oinniimi qui in presenti subaislmit tiel in faturo succcssermt fidcKum noliciam peruedre deMde-
ramuai quaKler ^O Erpho scptimus dccimus sanclc Mimigardciiordcnsis coclosic diuina miscrantc clcroeniia
Episcopus, fidoHum in quantuin poliii pclilionibus a.ssensum prcbcndo, opprcssis subucnirc, alTlictis parccrc,
confractus solucre, animum induxi, cum solum placcant oiiiiiipolenti, qui miscricordiy sunt dcdiu, iiec
inuident aliene fclicitati. Igiiur Domina Adalheihi Kricconhorsicnsls Dei gnitia Abbatisaa, pietatis amora e(
sjilut<' iilriiisquf uile, miiiislris qni ad tamlcni abbaliam pcilinchanl, ius .iliiiimnto mfliiis ct clcmcnlius
quam prius habcrenl couiilitucrc dis{>usitum habcns, assumpliii sccum su^ prouisionis filiabui», eiusdora
s(^ilicci Fricoonliorstenab cocoobii sororibus, domioa prepositalDA, decana QLA, custode Gcrboi^ allis*
quc quarum noiiiioa inscripta sunt, Thiodhilda, Suanihilda, Gertbrade, adiit Scrcniiaicm nostram caai
ridclibus nostris, siinimn doiiotionc ct humililato snpplicans ct dcprocans, ul pro diuini tiiuoris ct amori*
uenerutione. sui«|uc tidciis scruicii. ac oratione ct dcuolioDe totiui» iilius congrcgaUonis. cum qua prius de
omoibos neguciis cgcrat, quf et illi in ommbas eoosenserat, ct qof ndait uoluerat, optauerat, pcfioeftt,
Ot minislris siipra momoralis, »|uia non mclius fcre ius (|uam lili ct <|iii colidie ad curlcs scniiunt habup-
i-unl ctnl'' et plurimum ^rauabanliir, qiuilc h.ibont qui ad episcoputum pcrtinciit, qualc cl doiuniis iiiciis
Friihencuh pro sua clemeulia niinislins (|ui ad prcposilurain pcrlincnt, mc rogantc et impetnintc, consea-
tieate fratrom Niii^ardoaordcusium unanimitaie, ius (hHlorat, ooAcocderetar, et pev omma illis similes h
lcgc, iure, iuslicin fnrcrom Onijd i't;o hahito nim lidi lilins mris. tnm dc clcro quam dc roililibus el
(•cclcsic mini»lri£ consilio, cum placcrcl oumibuii, omnesquc, quta bonum illis uiderelur, acclamarcnt, ucl-
icnt, pcterent. GMere non rennui, et ad prcsens eum plnrimi tam de ctcro quam de miliiibus et niinislris
coeleaic adeneul, tale ius, lo<!om, iusliciam, qualom opiscupalcs ot qui ad prcpc^tiiram pcrlincnt minislri
habcrc uidonlnr. oonoosM, diMli, oonrnodciiilii dandoipic sub.scripsi, conrirmaui, ct per oiiinia illis sirailcs,
uolenlc roganlc domina coriim uidciiect nhbaiissa Friccoohorstcusi A., con»cnticutc eliam ac dcprecoatc
uoaiunuter tota illa congregatione, feci et tcstamcntam scribendo oontradidi, ct ne qou in poslemm temc-
raria persuna irritarc rata h(;c et ccrta abolcrc ullo paclo prcsumat. bannum cpiscopalcm saperimposui
ijuo cuncta illis firma rcddcrem, confirinareni , corrobarcm. Est iiis constilulum, quid a uiucniibiis. qiiirf
a (iefunctis exigutur, quid oportel ab omnibus tcucri, ac proptcrca ncccsse csl doccri ct ab utuiiihu»
diligcntiasime obaeniaii
Oigitized by Googl
< Haius constitutioiiis, traditionts, immo c( kndaiionis testcs inscribuntur, ut omnia cLTtiora rcddantur.
De Ciero btereiant. RnodoOto decaBns. Godascakns oicefkMiuniis. HenmaQQas cuatoe. Soehigerus. Adidftie.
Liudbcrtus. Gecberti» Bito. Dnring. Fnuwo. HetjmanniH. UoeriDhenu. Uuacilinni. GiBlbertns. et midti
atii cierici.
De mililibus ucro aderant. Lambertus comcs. Conradus longus. Liuppoldus. Godetridus comcs. Bcm-
hardus. Gerhardus de Laon. Godascalcus lilius cius. Ruocgcrus. Eilbertas. HnUiemiercas. ftuobertus. Folc-
berlus. Tliicdmar. Adalbortus. Wicbom. Meinhard. ct alii imilli.
De miuislris ^clesi^ hi rueruot. WeciL Suchlgcr. Liudbraht. Liuppo. HicbraUt. EilbrahL Ruoc^er.
Hebhard. Aniold. Adalbraht. Hogboid. lindger. AtdBn. Waloono. Ei^ttmtht. Werinbrahl. Altman. Heriman.
Ado. Odo. Harhraht. Hiddo. Thiedric. Uetcil. Bnrchard. Liuio. Berhiold. GerbiahL Snelilger. RicbrahL Wet-
cd. Watcilin. Atcikia. Godernd. GerlianL ct alii quam plurimi.
Actum Mimifjiniffnrd in cnmera ppi«»copi. Anno dominire incamationis millcsimo octogesimo Vl"». Indt'-
ctionc YIHI*. III. Kal. Juuuarii. iKam uero ordinaiioai:) domui Erphonis episcopi primo. Felidtcr. Amcn.
CLXV.
In itomine sancte ct itidiuidu^ Trinilatis. EllFHO diuioa miscrantc clcmeutia Uimigardefordonsis ctsi
■ aolo oomine cpiscopus. Si qmd sanct^ Dei ecclesie rainiatranlibas nlililatis pio alTeite impeDdere curanuu,
relribiii nubis apud Doi itii-.ericordiam speramus, maxime cum iuxta preceptum apostolit operamur bonmn
apud domoslipos fidfi. Qiir) cirva notum fieri cunctis D(>i fidclilius cupimus, qualiler cum fidelium nostro-
rum cousilio pr^bondam FRiCCO.NIiORSTIiNiilS c^nobii, que aut uix, aut malo dabatur, aut eciam impor-
tune •nbtrahdM^, nec post subtfaclioMm resliutebatur, ila ut VL dbdomadibas inter IVUVM et AVGV-
STVM mcnsem ncc polus ois, noc panis darelur, in cotcris autom tomporibu.<; confusc ot iiidisposilo et
coutra aiiamm coosuetudines ecclesianm) inulilitcr que iuste danda erant et uicaute minu>trabaniur, raiis
temporibus cautius et ptenius dah constituimus. quia si in afllictione positis non subucniremus , iram diuin^
idtioms proonl dubio incurrerenws. Pnnes qui dabanlar, qnamuis modius bonus easel» parui tamen et
wilos crant, quod in melius Commutauimns , cnnslilupntcs nt de modio sif^uli, de qno anto duodecim fie-
baut, decem panes bene Ixuii fierent, et de modio tntici, uii prius abbalissa scilicot ADALHEIT disposue-
rat» quatuordedm paoes parari iuflaiinus» oxcepto quod dc i|i>is paniboB tres qui singulis dominicis diebus
saperMmt, m suos usus dispcnsans accipiet, ea uidelicct ratione, ut semper in quadragesima VUIIni°. tri-
tici pro eis roddat, unde omnibus in commuue a quinla FERI.\ post caput ieiunii, TERCIA. F.T .SK.MA.
£T SABBATO, usque io terciam feriam ante pasdia, panis nouus in modum luof formatus deiur, et m
iisdem sapradietis FERUS dno becarii de mefiari oeniiMa ringoiis propinenlur, in didnis uero dmniincis
por siiii;ulas duo becarii ct panis de Rligiiio, qui uulgnrilor ro^^o subtilis dicitur, continuc dotiir, et quia
carnes prebcndari^, siue de porcis, siue de ouibus, siuc dc uacets es.sent, adeo uiles propter mucredinem
ct paruitatem erant, at aliquotiens fercalum non tongius quam cst minimus digitus alicuius adulti hominis
esset, decrewmus ooes el porcos meliorari, et porcum qui prius in triginla noucm fercula diuidebaliir,
pcr uigtnti quattuor secari, ct singulis duo fcrcula, siue porcina, siue outna iifl bouina fuorit raro, licnc
ct iuste secundom iUas carnes qu^ Monasterieniiibus Iratribus in maiori monastono dantur, et inter duas
onam aasatnmm darl Gootuaia dabantar pront placuit, non ui decoil. quia pars aliqua dabatur, plurima
anhlrahehatur, quia nihil certi, nihil tcmperali exhibebatur. Vnde inilo in commune consilio tcmpora con-
sUtuimus, nidolin-t in Aduentu, in .NATIVITATE DOMIM. JOHAN.MS EVV.\N(;EL!STR . In OCTAVA, In EPI-
PUAMA DOMIM, in anniucrsario abbatisse TIUEDHILDIS, in purificationc SANCi t MARIE, tn I>ASCHA,
in inuemioae SANCTf CRVCIS, In ASCENSIONE DOUINI. Jn PCNT605T6, fiOMlFATU, iOHANNIS BAPI.,
Cod. dipL faUl. Wm«W. 17
Dlgltized by Google
430
apostolormn PETRI et PAVU, assumplionis ct naUuitatis SAXCTl^ MARIae. HICR,VHFXIS, EO.MI et A.NTO-
NII. COSH^ et DAMIANI» NAXDII. OMNIVM SANCTORVM. HAHTIMI. ANDRB^. com pleaom dattir serai-
cium sppfom fnrcul:! . cutn )ili-iiitor non daUir quiitqtic rlnri. ml rcnnrn ucro gonns cibi i[nod uulgo slnui.i
dicilur, ct absiuturatn binis ut biiii& A Pa«cha uiMjuc Pcnlccostcn, SECVMUA et quarta FERIA, de porcis
^andibns siue framenlo paslk lardum, nisi fostiutlai ioteraeiierit, nixCa priin oonatitutom, donari «oiMliliii-
mus. Pisces non dabanlur in qaadragesima . protcr tmum Salmunem, qui in ccna Domini dabnluf. oeteimi
lcgun^ina et fabc uililcr ct incongiDC cocle donabantur, ncc frnt tllis aliquod solaiiun», unde posscnl, cum
Doo scruireDl, habere i»}Uilenlaculuw. Qua propler diuini (imuns paritcr ct aworis non ioniemores, cuin
fideliorilN» neatris acoepto eonnlio, triginta solidos in quadragesima dtsposiumus, uideticet decem de man-
ais qiMM dedorat dumuus IHITHKRICVS IvPSr, dcccm de dccimis quas ego peccator KHPIIO, ctsi indi»nus
succcssor eins, in DKUICATIO.M-: KIVSDKM Ft.CLKSlK tradidi, qnimyno dc GASGAHK, diin dc VKLOX,
trcs de VVAXLVLO, ut a capitu iuiuuii umiuc ui P^VSCIIA qualtuor aliuciu singulis, ut pro loco sanctisquc
Dei ^cclesib auenlioa exoient, quanto melioro emi potnerint, donentar. et ut huiasmodi emptio alicoi fideK
laico uc! cli'rico conuniltatur. ^'inuni flalintur cis. scil infliscrptf ct niiinis (]unm indigcrcnt , nndc consulto
opus c&sc uiditaus, ct quia idcro uinum dc ccliariu ahl)alii>sy dabatur, uisuni ost nobis ct iidciibus nostris,
VI abbati-s^c per se, .sanctimoniales soom proprium scparatim hafaerenl uinBm. ac pruptcrca «d compara-
lionem uini sororum ibidom Deo Ihmidaniiuni, quod stti ioris sit, in saum cellarium defentlar, libram
un.-un VV.VFtTANHORST. unam niai-cham do adipibns porcorum ct de bouinis coriis. nnarn mnrchnm
pcllibus ouinis, quatluor solidos dc VALOIlORiNON, cumpulauimuii, ul Don grauelur abbatissa, et caruui
oeesel qnerimonia. In diebua dominida et in omnibtis fosthrilatibus beearium oini queltbet. et in conuiom,
si in dcminica ctn iici int, doOB aocipiani .\ rcsliiiitatc omiiium Sanctorum asfiuc in Pascha oelaa ceroiaa
dabitur ct mcdo dclccatus propinabilnr. Aiitif|uitus ui!i--sim;i cfniisia nulli fere nisi indijjcntissimo potaliilis
dabatur, quod a supradicta abbati.ssa uidclicut AUALUKri , sicut dc trilicco {lanc bcnc ct honcstc ct uli-
liter oommutabaiur. ut omoi die qutnqae becarii bon^ ceruisi^, abne^to prialino oonstitalienis incommodo,
unicuiquc siuc domi fuerit ucl exicrit, tribuantui Ilanc constittitioncm eius utiuilc Iionain laiidamus, ad-
iuuamus, et eidcm sanct^ congregiationi [>crmuncrc ct non dcGccrc, banno noslro conlii-rnamus. Vencdicla
sit qnf io melios auxit uei auxerit, maledicta que in peiiia mulanerit, contrincrit, diroinueriL Oblationcs
pro iidelmm m«noria coHaiaa iuxta pri.stiiium suruari, dari, impcndi cciam placuil. Pecania ad COOipa-
raiidum ucstitum parua cral, ncc ad ilimiillutn alicui carum suHicicbat, unde inrpiisitiono factn , do eurti
IJuartanhorbl Xill. hbras persolucndas lurc iniiciiiinus, et de ipsis Sanctimontalibus ad uestitum cuilibet,
aitte in denariia, siue in pnnuis, siue in firumonto X. soUdoe dari oonslimto die, uidelieet ro fe^ aposlo-
lorum Symonis et Jude, disposuimus. pretcr libram quc Abbalisse cl quc ad Oomparanduin uinum dabilur
Consiictiido ibi crat aiiis .sanctis Dei cccle«iis ciintrarin, iit (inotquot Sanctimonialium dcfunctaniin prf iK nii-'
uacuc licrcnl, quoadusquo a »ucccdcntibus aiiis recupurarentur, sub iuro csscnt abbatiss^, in quos ueilot
eas usus oonoertere. Vnde mioai oidenlea illaram qu^ aoperstiteB fuerint lam tticlam quam uealHam.
quia paucas inuenimus ct indif!;cnles, communi consilio ct alTci (us iiicialc c(iii(!i\inius. ut cuinslibet dc-
funclc Sanctimonialis probenda posl obitum eias pcr annum donctur, ct postea subtrahatur, ut uiiicnliuni
et Deo ibidom scruicnlium oiclus el oestitus tanto Boelius et commodius impcndatur. inprimis cum
agercm contraria facraot abbatissc prcnominat^>. quf poau» per lidelea nostrae «ibmowta. sponte coosen-
sit, bcne iaudauit, ct ut 1k>c stalnlia cl inconuulsa pcrmanerenl, pcr omnia se adiuturniii iirunisit Ciii
eciani quf ad sc pcrtineant in suos usus scparatim discrela sunl, scparatim Sanclimonialibu» attiacotia
disposaimfla, at utn<pio parti soa constent et neutra alteram incuaet, orani abolita miuria, et eeeaanie io
fiiinram quercla.
Ijjjilur cum hrc omnia mnltoticns in Capilolio Fricconhorstcnsi , proscntc supradictn abbalissa pt con-
sororibus el clcricis cl familia eiustiem ecclcsie, nec non prescntibus do clero S. Pauli quam plurimiSi
enm mallis nobilibus tam aultfibus meia quam aliis et nostre ^cdesip eemdentibaa agerem ad allare sandp
Digitized by Google
fl«ff« — lt9>.
431
Cructs [nUsam colrhrans Illl. N. SEPT. astante turba innutncrabili, iicc dccroia, liec disposita. lu-c cnnsti-
luta banno cpUcoiiali, ul jierpetuo mancaiil, in ctemum consujtanl, perscucrcnt, con&rmauimus , corrobo»
ruuinius, consolidauimus. Sociindo in dodicalionc maioris fcclosi^ ^lonaslcHcnsis llll. H. NOVB, peitUita»
cundoin liaiinuni dotnniis Culonifnsi<; archicpLscopiis Ifcrlinnnnus, ct Lcodii^nsis cpiscopus Hcinrirtis, ol ov^n
Uuiiastcricn!»is opilio uidclicel ERPIIO, aslantc, audicntc iiilinita tam clori cpiuin populi qui ad dcdicalionciu
cunnciienit multUndiiie rechnoa, et qai ex his <piic(piam, ({uc supra scripui sitnt, irritam feeorit, perpetao
anallicmale e^tcommunicando condcnipnnuiiuiis. Tcrcia uioe III. IDVS FEB. cum in maiori ecdesia .Mona-
slcrionsi ullare in honorcm Sancti JOIIANMS BAPT. consccrarcm, (juo ooiam dic pf^nilontos tn occlcsiam
indu.\i, ct rcconciiiulioncin et indulgentinm tuiis uotis tolisque animis qunad potci-am faccrc insiiii, ulpolo
insequeati die Iherosolimam ilunis, eundem bannam repetsni. non tacoi, omnibt» indieaiti. Contestamar
omnos, (■omii r.iiiiiis cunctos, numcmus uniucrsos qui hcr ;iijilir i iint nrl in fntmo rrsrioritit, nc animc siic
poriculum dc his taccndo iiicurrant, quin cciam quod omnis jicrsniiii lu ( infringcns ucl irritans url ail-
nlhilare uoleos, iudicium diuinf ultionis incurrit, sciat, dicut, contcstctur, ailmoncat, ia Christi nominc
AHBN.
Aclum Fricconliont Aimo doiniDi<^ incaraatioDis MiUeflinio noaageeimOp IndieUooe XDl. nn. Nop»
Septemb. Amo Ordinaliooia mef qointo. Felidtcr. AUEN.
Dm rargadnickte >mI tagletch mH PcfBrawalitrftrcn Rrilgdiedele Siecel wt nor owk ram Tbcii erkalien. Hm welit
IHteh da$ MtchSfllche Bru*thilii (*«Mt dcm SSifel drr l<>lg<:ndi!a Urkunde •rrtchirdea) aiik dem B!*ch»r<itlab« der
reciiira mni «iBcm ge*rlilMceoe« Budw l> der UaJtco iiaod ; ton der Uinictirift iit auck n lct«a : S. £KP. Di.
GKA. M. . . . BBMB
CLXVI.
lo nomine sanci^ ct iodiuidue Tnnitaiis. || Sciaat fidclcs tam prcseotes quam fuluri, quia cgo Erpho
Dei gratta sand^ Honaateiriensis ^cclcsic prdaiaa aUodiom Ocelini Were oonsenao sni beredis lieuechiiu
sopibus ct odiHciia ab 00 libcrc cunqutsiui, sibi autem ego suoquc heredi decimas do oodem atlodio usqne *
ad c.xiluni uito mio conccssi. Hoc iliKjiio priinuni in riii-ti roca Ha.^^LccIir; toII;ui(Intum ost. sornndo iiirc
Wcslphalico contirmatum in placito comitis Dodcchini prcseutibus his. Walonc aibo ipii aduocalionem dc
eodem altudb auseepit. Hiao de Lecdene fireMns. Odo. Anno. Lueeehin. HoedOk Abacha Godeechalcns de
Lon. Liberi omnes. MinLstri autcm Hcmiannus de Larc. Bcrnardus. (•odesctinli us. Odelriciis dc Darenueldft
ct rrnlrr oiii'; Wiiltliardti.s. M.i/o dc Woro. Toodorirus dc RilriLcchi cl liliiis ciiis Hadoardus. Rodulfus
d(' Ltin. Wezclo. E^o igilur deiiide huc ipsuin uiiodium pru saiutc auimc mcc iu a.suui ^cclcsi^ beal^ Mari^
Monasteru donaui, ut tameo Ooeiinus et filius «us reddidus de eodem aHodio nsque ad exitom uitf sa^
haborct, scd tantum duos mmmios in trilnitiim supcr fTllnrc I)c;ito Marir quo(]uc aiino pcrsolucrct. Posl
murtcm uero eius iiliiquc sui ecclcsia bcatc Mari^ libero obtincrol, cxcoptis scplcm partibus Fredcncnsis
ecclesio. quf snnt sogrcgatt; in presenlia Weremboldi eiusdem ccclosic aduocali. ^po uillicns presens et
Rodoriciis frater eius. nycric. Lubcrtus. Odo filiiis Sucgeri. Suogcrttt de Wilnc. Anno millcsimo nonage^
simo II". dominice incarnationis, iudictionc XX llcc st iMliia sunt in oc( lcsia hviHc Marie .Mnnastorii.
Tosles igitur lam clerici quam laici hi sunt. Ludolfus prcpositus. Suegerus decanas. Adolfiis dc Lon. We~
zelo presbiler. Landdanai^us presUter. Hoico presbiter. Themo. Lambertos de Dalc, qui adnocalioiiem de
eodem allodto a Walone albo, qai antea eam babnerat, suacepit Haceco. Hobertns. filbertus.
Sm «nln icllwirlc cni^racklc Sirnel isl lcniilSniiig md leifl dc« Mtclnif in licltNer PI|Hi^ «It itnbwlecklni Rmflik
iikfigeM In Omle^ mil 4cr Onm-krilk: i Bepkei. IN. Gm. Mimif^tAtlbtimilk Efc.
n*
Dlgitized by Google
m
CLSYU,
In oomiae sanctc et imliuiUuf Trinitatis. Odalricus fauontc clcmcnlia diuina Miodensis episcopus. 1|
Nolnm eaic cupjimM tam succeisarf posleirittiti qoam preMolK temporis aetati, qaaliter oenerabila mainma
MERESVID prodia sua XI. scilicot Vorewerc iti pa^o qui dicitur Angcri in comitatu MAGNI duci^s, collau-
dantc ot coiiGrmantc filio suo GERMARUO mundibulo et hcrcdc lcgitimo, ccclesic nostrc absquc omni
intcrdictionc et coDdilione (dclcgauo:rit, Anno ab incamBtione doniini Mo.XC^X indictione IIU. V Id. Fcbr.
ocdinatibBiiB Mlem Doati^ auuo primo, quorum nonniua smt. II. in VoidviMoii, mum io Frithegoteiriiib
unum in (Wogerdon, unum) in Wcrmrriiuliiison, unum in Ilutiinchuson . II. in HrmeiihuKon. iinnin in Riii-
dcnithc, unuiu in Hiluise, unum m Acsdorpc, ct unum in Richildcsbiuthlc, quod silum est iuxla fluuium
(Alara). CQU omoSras appendidis, id cat areis, edfficiis, agris, pratis, pascuis, territ enM» et mcaitis.
aqnis aquanmiqoe dccursibus, moteiuleols. molis, piscationibus, siluis, ucnationibus, niia et inuiis, exilalna
et roditihiis, qucsills iH inquircnrli<! , cum onini utilitatc quc ncl scribi uel nominari potest, et CC. ntrin^icin'
sexus mancipia. Nos autem consilio famitiarium noslrorum admoniti, eadem predia, exceptis duoliU;>
Voreuuere Riodenithe el Firithegotettno, eidem malroo^ ex parte nostri quamdm ipsa quidem uixerit, pfo
aonuo ccnsu. qocm in placilo soluit, uno uidclicct dcnario, conccssimus. Insiipor utrisquc pariter, ei filio-
qiio siipriKliclo, XII libras dccimarum in bcncficium diMlimus, ea intcrposita ratione, ut si ip«i stiponiixe-
rit, bcuelieia cuni prcdiis rctincat, sin autem, ipsc quidcm bcueiicia habeat, prcdia ucru in usutu ccclesi^
oedant. Boo ot ralnm cl omni tempore inconnulsum permaneat, lcstibuB om^rmnuimna, aeriplis inaigpi-
uimus. sigilli nrslri inpressionc roborauimus. Nomina autcm trstium tam libcrornni qnam ingcnuorum
subscripla sunt. Thetric. Regiobreht. Volcwin. Bodo. Ucriman. FritJicric. Laudward. Widikia aduocatos.
AtholT. Aerp. Vofaaar. Helmwerc Aachoff. KerstiD. ThancbrehL Aeioco. Aelo. Dudo. Fritbe^. Asfaoiiak
Goderrith. Marcward. RotliLMd. Aethelwic. Hcinward. Aeihdger. TamiiM». Windilbem. linlhanl. Tbiederio.
Aegilbrcht. Thietmar. Uudolf.
Dm Siafcl, wclcbe* dcr CbwlCi ao ciacr *<hi Scbrift lcer gjOuttMm SleilB, nit adiaialeB PerBamcnMrelftii ta^
MAel «Wt iet tatlomi fefwien, — Dia Charto «dir fcaidiiili|l» 4mIi ««r wcn%* Wcctc pam tMlorn
gM, ««Idw otaB aoc dcv AUncfto bcl WiMMtiB M^iMt wid ciaciklBioMM aioA.
CtXVlIL
AoB ium Afchivo dae DowiHftoa b« OaoabcSck.
In nominc Domini nostri IHU XPI. || Xotum facimus ct notom cssc uolumiis omnibus lam nostri
quam fuluri tcmporis fidclibus, RVOTHVVARDVM nobilem nos WIDONEM saiictf Osnanbruggcnsis ccdcsif
episcopum adissc, ct couscnsu et oollaudatione ADALDRVB sororis ct lcgiplim^ hcredis su^ absipie omui
eonditioiie in ptacito FOLCMARI comiiis in ius ei proprictaiem perpetuc poasessionis fcdesi^ Soncti Pelri
0.'.naiilirii^'i;oii<:i ct nobis ad maniim adiiot ati no.stri AMVLVNGI frndiilissc duas curias, nnam I.INF: ct aliam
HE.MBEK^ cum quadrafpnta oominatis mancipiis, ct cum omnibus iurc ad pr^dictas duas curias pcrtioenli*
bus tam io manais poasecBis et non poasessis, qoam io c^teris omnibus rd>iis, que in ilBs uel in quibo^
conquc aliis paga babentor Insuper in prcdicti comitis placito dedit nobls et fodesi^ nostrc in parrochia
IIACKN duos TnaiK-nv po>.-;pssos, ct in parrochia RRAMFZCHf! «num mnnwm uastiim, et filium suuin HIL-
DEBRANUUM iii propncUtcm coilaudationc prcdicl^ hcrcdis suc. Et quia in his umnibus nobiscum bcne
ct Gdeliler cgit, easdera corias. quas nobb dedit, cum omnibos ad ipeas altinentibus, pretcr illos duoe
mansos qui HAG^ siti sunt, ct unum uastum qui cst BHAMEZCIIE, ci ct uxori $09 in bcneficium prcstiti-
mu" Insiipcr ubi ipsp uoluit ct clcgit, ad prydiclum bcncficium tres libras in dccimacionc minu?: iino
solido addidimus, iia ul si allcr conun allcri superslcs fucrit, utrumquc, id cst pr^ium quod dcdit ct
Digitized by Goc^^Ic
itf t — livf.
133
dcdmnlin quam prestitimiw, iii beneficium in uita haboat Post ohifum vero eorum sine omni contradi-
clione et pr^ium el decimatio ex toto io usum predict^ ^cclesi^ redcat. Si quis autem ox^succeseoribus
Mtttri», qobd «tiMt, boc' qaod mw fedimis blHDgere uoliierit. potestBtem Inboat predictiB ftOTHWARDVS
ad se pr^dta que dedit recipiendi. Vl autom hcc pagina Brmiludiuem habcat, sigilli nostri exprcssione
signauimnH. Acta sunt ista SINECLA in pronominafi comitis placito, Miis Junii anno miilesimo nonagesimo
septiino. indictionc V. Pr^cnlibus tei»libus e\ oobiiil>us. FOLKEH. GOZWLN. ADALBFJL GODESGVLC.
THIDRIC HATHBBIIAND. HEHO. Bk liberis aolem. FOHHVKD. WAUHIAR. et beryldi ad predicuini
pladttim perliiieiitei.
Da* Sitfgel, welafaw ■■%>dt«ckS w«r, i«l «mImm fifHitn. •— Dit TJffcaMU i«t Mbr Mwttr taA «liaraktMiilticii
•cbricbea.
CLXIX.
Atn iem Furillich-Salm-Horjtmar^sclicn ArebiTe.
Notum sit omnibus fidciibus, qualiler domnus fiVHGHARDVS Dei gratia Monastcriensis opiscopus,
scmpcr inopum et oppressorum pius miserator, Gerhardo de Graz, corum quibus dccimas suas debuit
uicleiiiaitie oppresso, sua miseratione subuenit. Staluit enim sua auctoritate, ut de domo et agrioiltura
suo aiiinintim Irps isnlidi pt XVI. iiiodii .'^iligiois porsciluantur, nullusqnc ppi.scoj)alis dfMli oxacfor ab ro
uel succcssonbus suis amplius exigere habeaL Uuius pacti testes adbibiti suni. Uerimaimus camerarius.
Amoldas dapifer. EDgilbertas ptnceme. BenihardM de Cbemene. Ricbertus de Lon.
Bn groMM 1(rel«f8rn>i;;r< Sirfrl («-•hfpchctiiiBcl Jai BlMkaft) mr aurgedrucit; «■ iit «fccr dcr «Wrc« N4 m4
i:t[i<H.rirt cr. I I - I ,^na *eri4wcii fffmB«*r iriQwcad dci «Dlcfcii dardifcdracklc Stilck aa-dcr MSckicil*
(ler Charle iitwo gebli«bea i«t,
CLXX.
LN NOMINR DOMIM. Nottim sit oamibas fidelibus tam preseotibos quam futuris, quod temporibas
regis Ilcinrici quarii, Donmas Gompertas veiiefabilis abbas RillkerfaraiiiieDstt ceaobii, prcdium qooddam
cum uniuor^is (|un ia eo erant iiiancipii.s. iiimentig et aleasitilNIS, io pago Osaeothorp, in aduocatia Ilcinrici
comilis dc Hictbikn, a qiindam CoJicone XX. marris comparatiif, rxpcndcns ad coemptionem illiiis calicom
argenleum dc sua ecctesia cum communi fralnim consiiio, ccrtc satis ulili et fructuosa oommutatiune.
Qo^ ooemptio postca apud Thoneredberg in pladto Erphonis presidis regafi bamo oonfihnata est. Ego vero
Iloiiiricus [)oi iiialia Palherbrunnensis scdis episcopus decimationem dc eodem prcdio iOi monasterio per-
potiialiter dclcf^aiii, taiii pro remcdio anime mee, quam intoructitu prefali GodiconiH, qni oam in bcncfi
cium eatenus posscderat, i>icquc rogatu predicti abbatis et fratrum ciiis iam dictam coeniptionein el iiuius
deciniationis tradilionem oostra pontificali anctorilate et banno slabitire, finnare et roborare caiaoi, et
istam cartam hanc conMituttonpm .scriptam rontiiiontcm s-igilli nostri itnpressionc insigniri fecii ftema feriens
maicdictionc onincs ijui hanc coiLstitutionem ulio modo infringcro prcsumpserint.
HuiuB tradllionis ct confinQattonis lesles sunt, tam canonici quam monacbt buius nostr^ principalis
sedn. laici Tero. Hver. Gerhard. Egbreth. Hago. Uffo. Liudold. EIeo. Essiko. Herebold. et alii mollL
Acta Pathcrbrunnon XI. Kal. Scptcmb. Anno ab incamalione Domini M.C. Indiclione VIII.
D» aurgrttruckle groue kreururmige Siegel itt twar xerbrocbea, doch erkennt man darauf aoch Uai Bild dei lilxeBden
Uiirhor« mii dem BiachorMUbe in der NcMc* afld dacB BMkc dtt liakcB HcBd; nilt dcr Vmckrifti BetwicM
GffC m. PathcrbnwcMMic SfC f.
Dlgitized by Google
134
iiot.
CLXXI.
Ifl nomino sanclc ct indiuidur Tilnit.'i[i> I!<^inrirti'; Dfi prnfia Palhcrbrunncnsis rcclcsie cpiscopu$. |{
Qnoticns i) nobis suhiccli ca pflstiiiant, quo sic corum profcclui conucniunt, ul racioni pcr omiiia cnmpe-
laul, non soluni <|ucsita ultro ofrcrrc, sed el quc prolicna sunt cis palcnia nos dileclione decel cxhibm.
Vode oninium Bdeliuin r.hristt lara prescntinin quam riiiurorum cognoscat industria, qualiter donioiH Gvn-
peitus ucncraliilis abbas hnius ritiitnti^ ntni suis fralrihiis nos adiil, cl ccclcsie commisse calamilales, supor
inccnsis eiui^ cdtCciis, dij>lruclis prcdii^, aduucatonuu cxaclioite, uiolcnlorum ioua$ioiie couquereAS, qua-
ruudam remm b nobis in pretfcntiaram caoonicam correctionem ct ^lesiasticp defensioniB io fotanMn
toicioncni racionabililer ct suppliciter cxpcliil. Nos aiitem oh honorcm et amorem Det, qoo coctesiam ein>
tuondain gubcrnandamquc susccpiinus, ct lirft mullo labore optate pacis ct quicti.s in lilorc collocauiraus,
ractonabili peliciuDi bcnignuat asscnsum prebuimus, ct primitus qu^ mililcs cl houiities iio^trt iuri suo el
beneficio oendicnuenint, plemrie resliluente». boc cnm aKis omnibus q«f eadcm occlcsia eatenos posaede^
rat uel deinceps posscssiiia cst coiinriiiniites el corrdhfniintes, prescntis scripli aiictoritate cl banno sta-
biliuiroiis ct communiuimus, sub aiiatlicmalis iuleiniiiiaiione slatucntes, ut nulla persuna partia uel magna,
domeslica uci c\trauca, coulra Dci ccclcsiiis seuien.s, ({uemlibel abt>atem et fratrcs preiale ecdcsic supcr
bonis conccssis uel ooneedendis, mobilibus uel inimobilibus, inquielare, molegtare aut diuestire presuniaL
Quod si quis nnsu tctnoraiio rTttrniiitnneril. ct quicqiiam ipsius eeclesic iuris niit honoris, siiio in abbatis
reguiari clectiune seu iii quacumquc ccclcbiasliof digoitatis et uiiiilali$ prouisione cl dtsposittonc imminuere
uel infrin!;ere |)resumpscril, anathomatis ttincdlo, nisi uelociior cnm condigna satisfitctione reaipiierit, inno-
detnr, hon(iris(|ni' di}!;nitatis suo pcriculum patiatur. Obscruaoles aulom eidem et in oodem loco qu^
sua sunt, rai^ci iroiiiia diuina custodiat et pnst hanc uitam ad elcmam foliriter pfnieiiire ronredat. Teslcji
httius coDlirmalioiiis suot. Thiclniaru& abbas dc iiclniwardeshuson. Roggcrus preposiiu.s. ]ieinl)o)dus decaiuu».
Conradus prcpoMUis. Benihardus cellerarios. Heinric. Godescalcus. Hixel. Poldtnrtli. et of teri omnes canoniri.
Laid ucio. Karolus lilius rcitis Danonnn. Fr|»hi) cnnics I,inji|iiild comes. Conrad. DurghardiLs. Tiemtmj.
Gamprath. \Valo. iieinric. ileinric. Bornhard. TliiclDiar. Libcri boininct». Minisloriulcs aulem. Kliier. Ecbertiis-
Atliclwort. Eizo. Ilcm Eizo. ^iuiicgold. llildcbold. Uerobold. Vffo. Hugp. Adclbratb. Godika. Sibrctk Gudc-
scalc. fiadolf. Bnm. Horinan. ci alU multL
Bai < PaiherbninmNi Kal. Nooemb. Anno domiiucf incaniatioms H.CL indictioiie VIID. Regotnlo Deia*
rioo roge llll
P^M lur Seit« aur^cdraekU frwiM kxeiitbmii^ Skgd acigt dcfl BUchor (in ticmlkh roiicr Fiipir} inil unbcdcfklM
tbwple, to 4cr iwctam ilMid df ■ BiMhariMab, ia dcr limk«a mn Mtmt Bach hillcn4, w»d anf tiscm brcitM ShHtt
■iuend; init drr Uwchiifti HifnifM Gn. Di. Pallierhnaacwb Bpe, f,SUiiA |c<ciwd ia «inM aadiilrfini
CLXXII.
It SlnnM&H iMept. iiot. crib
In nomine sanctf et indidduf Trinilalis. Adelbertus MogunliBf sedNls ardiiopiseopns. Qooniani noi-
oeriiis ecclesiis et monasleriis in nostro archii'|ii<ropatu conslitulis debito karitatis alTcctu <]n;mtum pns.^u
iniis consulfTc el prouiderc tenemur, ct coruin iustiii et hoDe»tis predbus non coutrairc, pro douola pc-
ticione diiectoruin ia Cbrislu ilitoruin Thietniari abbotis ct frabrum Helmuoardrsliusensis coenobii , suh im-
pressiune sigiOi noelrit acripto conunendari iussimus, qualiier fidelis amicus imstcr Comcs Dcdo de ZygHi-
berch et luor eiiis Helhurga nominf, sur prnprictatis unuin niansuni in (ihtithingen ab oi.sdem quondani
pr^fato coenobio pro octo luarcis artjcnti teinporibus pr^icti abbalis impignoralum, laDdem acceptis aii^
octo ntarcis argenti ab iUo abbate ct monastcrio, coasenticatibus berodibos «uis Honnaiuio dddioel ai;
Digitized by Goo^^Ic
IftHt — 1101.
435
Sigcbodono, iam scpe dioto ooenobio Uelmuuardesltusoa ia proprietalem tradidcrunt, in Isuslello quod
dicititr Burcgrona, Camite Harmtiiiio ibidem in oomicnli indicio prgsidente el nendilioQem «ue inidilioacm
ist^-im rcj^o baoDO flenteneialiter coofinnonte. Aet* kuA hfc nnoo dominJc^ uicamntianis M<*.G«.R Indi-
ctione VUU.
CLXXIII.
In nomine sancte et indiiiiduc Trinitalis. TTciitriciis Doi ^rnfi;\ Pathcrbninnr^nsis crclosifi eptscopus. ||
Quod ad multorum noticiam perueoire congruum duximus. littcrarum monimeolis maodare prouida deii-
boratione coraniRra^. Presens ergo etns oniniMine robseeatnra nouerit posteriias, qaaliter duf sorores
sccundum c<irncm libcrc Bcrtha ct Wnllbm^ nominalc, cum conscn.^u tuloris >ui Fritheboldi suorumquo
hcrrdum Bcrnhardi fl Frithcrici , quinque man<w>« in iiilln Suinueldc, quos hiTciiitario inrc piisso«l(»mnl,
ad Patherbrunncnsc ccnobium in honore Sanctorum apostolorum PEIRl el Pauli constructum, tradiderunt.
ttt oon solam benefidam neoessari^ cooMlatioiiis, eed eciam mniNum oporiuof experirentur derensionin.
ITcc (raililin primn fiuta cs( iii plarilo Walonis prcsidis loco qui dicitur Durc, coram multitudine
quc ad tribunai oius conucnerat, quara ipse regali bnnno confirmauit ct roborauiu Secundo coram prin-
cipali ultari Sanctorum apostolorum PETHI ct Puuli prcscntc domno Gumperto abbate cum omni oongre-
ftfttioae laicommqae mutlitudinG , ubi et HeinriciM nostrn ^cclesi^ adaooatus predictam traditioiiem de altari
siisccpil, rcpipque pnteslalis hannn pnslmrKlum in plarilo arltinrafif' Mir sfahiliuit. Postca prcnominate
sororei» ab amicis sui.s attitnonit^ sc ipsas tn proprieiatem predict^ ^'cclcsi^! dcdcrunt» et prcluloii luansot»
cnm nno qni orat «;cclcsie in eadom uilla, usibus suts qnamdiu uinerent prornturos in beneficium recepe-
runU Hanc Irnditioncm tatn lcgiliino fnclam bnniiii|u<> noslri niiclorilatc finnatatn, si qub» qiiod absi^
infrinccrc tcmptaiicril, ucl alitpiam lesioncm .scii ininriam [^rf^fati ( i nobii fralriht!'! inferre prcsumscrit, iram
ct ononsain Dci Sunctor.umquc cius iiicurrnt, dc hbro uiucntium incmoria illius pcrcat, cteni^ maledictiooj
cum dniliolo et angelis etus sabiaceaL Qof ne forte aitempiara quts andeat, et nt memoriale ro genera-
tionc c;cncralioniim pcnnancal, pasfiiiam hanc inde .scribi iussimus ct cam impressione sii^illi nostri subter
con.signatis idoncis tcslihus signauiinus. Quorum uomina licc sunl. Rockcrus prcpositus. Rcinlioldus deca-
nus. Cunradus prcposilus. (jO(lcscalcus« Reinbertus. Folcbertus. canonici. Liiippoldus comcs qui ad placitum
Walonis presidis presens crat. Worad uicedominus. Eixo. Ecbratli. Moncgold. Item Etzo. Rado de Brenken.
Bcrnhardus causidicus. Krilhcbold. Mcingoz. Sifridus. .\dolbcro. Folcbralii. ('ono. Vrlo. Vffo. liugo. Adclbrath.
Ilildebold. Heribold. Gode»calc. Sibralb. Brun. Richard. Radolf. Bccchn, Eckcbard. Eroost. FriUiemar. Ihie-
derie. Walebran. Widelo. Wdxiko. Wiio. El ptares alii stndb breuiiatis omissL
traditio et eonfinnatio Ibcta est anno incamatioois dominicf il.ClL Indietione X. Regiwnle rege
Heiiirico IIIL
DSb GhwU M mkt kMchSdigt 4ts 8lc|il Mrbraclntt.
GLXXIV.
Tn nomine snnctc ct indiuiduc Trinilatis. Ileinricns Doi GRalia PATIIerbniiiaiensis ccclcsic humtKs
ministcr. [| Si spcciaiibus cuiusquc fidclium nostrorum ncccssittitibus pcrspcclis saccurrcnduin cl consulcn-
dum forc pastoralis solliciUidinis oincium exigit, multo amplius et dignius fcclcsiarum Dci profcctui ucl
•lallationi eoiigirnam diligeniiam eihiberi, nonia ad eioa necessitatem et ntilitaiera atqne dlgnitntem peiti-
iicnlibiis rcbus. noua immo ncccssaria ct ulilia insfifnta prouidcri, ancloritas et ratio (lcposril. Qua re
dcbitam fcclesii» nobis commissis diligentiam impendenles, omnibus QirisU fidclibus tam Aituris (|uam
presentibiis notnm eaae nolamus, qualiter nir quidam Wlfheri nomine a domno Gumpcrio abbatc i^>ccicsij^
136
IIM — litl.
boatoitnn APostotoram PETR1 et PAVU. qun in pnsMoli duHale rila «rt, uniiB T«rw«re QiHdteoslide
dicdun, pertinens in curiam prefale ccclesie Witliun, Jore bencficii acccpit, et compelenlis Mroitii ^que ul
alii minislerialos (idcliiatrm pxhibons, ali(|ii;itmlm posscdit. Vir autcm quidam ingenmis nomine Worl,
«edcns Ucrciieutliurpe, habebat iii cuiuiluiu Magiti duoi-i in pago llallo Xoucm mansos paiern^- hercditatis,
quoB nsu rrw^lnario mima nln oomnM>do«» prebto abbati Guoiperto oAh«db, eoe in domiiiium fedesif
.suscipi, et Quallcttstidc in ius sue reiligi jMislulabat proprietatis. Cuius dosidrrio ahbas suorum iidcliain
gatiiiladons consilio, Quallenstide a Wlfltcro accipicos, conscnsu ipsius iUi proprictario iure possidendum
oontradidit, et ab eo, herodibuB nia fauenlibiB et predido duce, bona nia in Hallo 'Wlfliero iure bcnc-
fieii profutura in dicioncm eoclecif recepit. Hfc QOStra lioeatia et preseotia fiacia. iMtmio nostr^ ponlificab
anrtorllatis confirronuimus . el nmncs qiii hcc iufringcro ot annullaro absquc iusta et utili cotnmutatione . . .
sunt, pcrpctui anatlieroatis uinculo iimodauimus. Qu^ eciam ut pcr successiones tcmporum rata et iocoo-
vnlaB permaneanl, Ktteris ea mandari, lestibos comprobari, impressionc sigilli nootri fecimiw robonri,
Teitcs htiius rci sunt. Eluer comes. Worad uiccduminus. VITo. Ecbrath. Essiko. Eizo. Vdo. GdnOb GerfaanL
Hcrebold. Hildebold .\ltmna .\delbrath. Bernhard. Wiiligot. Sigcbodo. Wideb. Brun. Frithemar. Hutneaar.
Walcbrun. Aethelgcr Lu fdacli. Wlfinund. Bccelin. ot aiii mulli.
Actum PalberburuOD Xll. Kal. Septembr. Anno dominic^ incamationis M.CUI. Indictiono XL regoaoie
Heinrico tegjo UUi*.
CLXXV.
DI NOMSIB SANCDI ET INMVIDTf TRINITATIS. Ego GumpflrtuB Sm (^UTU PatheiiOTinneoci*
C^fiobii huroilis prouisor. Nolom ficri ctipio postcris noslris, quod quidam midittetialis principalis ^oclcflif
nostre nomiiic Godiko, propter miiltimoda suo fidolilatis ct dilectionis erga locum noslrum obsffjtita, man-
suni unum in Vsne cum molcndino, periincnietu in curiam nostram Wanbeke, tali iure a nobis accepit,
ot omni anno in Dootioiea medi^ Quadragesime unum Sabnonem fiatribas nootr» penoIuBt Qnod ai die
ipsa ucl proccdcnli sabbato non pcrsoluerit, eodcm iure et sentcnlia quo aliquis rainisterialium nostrorum
stafuta ."^ihi trfinsj^rdirns componal, uel si hoc faciTO rccnsiiicrit , manso porprtualitcr carcal. Si aiitcm
uel ipse uel pust morleni suam quisquam hcrcduiu eius uiolcntcr euadcin iuausum relinere uoluerit, ex-
oomnwiicalioni et mdedicliooi a beatf memori^ Heinwerco epiocopo inuasoriboa mMtr^ ^cdeai; impiecalf
subiaceat. Ad huius rci mcmorialc monimcntum, cartam hanc conscriptam sigillo nostro sli;nauiinus. ct
nomina testtum de pluribus bic afliumus. Vffo. Hugo. £cbreth. Ueimric. Folcbraib. Altman. Adclbrath. .tUberD.
Waltgot. HilddioU. HeitlNdd. AefiMni^ Addbero. Sbratb. GodeBcale. Walobnm. Beedin. Eickihard. Thiederic.
lielttag. RidMurd. BelhBrd. llBdolf. HaTlmaB. el alii nultl
Actum Patberbiuunon KaL ApriL anno dominlcf incamalioab 5.CV. bidictioa« XOL Regnanle Heia-
rioo nilta» rege.
Dm H%taMcfcte Stc|d Uk pMOA luMirt.
CLXXVI.
C. In nomiiie domini noslri Giristi. Ego Erkcnbcrtus Corbcicnsis abbas || hanc kartam in<^i conscribi
et conjicniari, >t sciaut tam prosciitcs quam futuri, qualiter Heilhenrichus el Cunradus liUi Thielhardi,
cum essent bomioes liberi, ia nostr^ ecclesie ae mandpauenrat Bemitnun. Sedemnt enim XIc>« roansos
in «ya q«f uocaiur Biliaslidi» et oe ipaoe eodosif, ttt nerereoiMr aocipere beoeficiniii et aedifiehu& patrii
Digrtized by Google
IIM — SIST.
437
8ui. cxccpta uiliicationc in GRO^igge, CroppensUdi, Hamnunthoip, et omni utiiitatc quo portinet ad scr-
oHnnn «blMtis. hoc 6nna sponsiooe collatidantes. ot nunquam super hoc nogoito aliquam inquietudincm
eodesif fiMMKnL Hcc autcm acta sunt Corbcic, Sub iuluorato comitc SiGKKIUDO, coram omni conj;ro-
pitionp aliisquc tcstibus , Scilicet Ht"inrie() prcposilo. W(!rnhoro. .Vdclbcrono. ac liuijnnc. Rot[)r>rto. monnchis.
Eikono palruo corum. Adclrado Comitc. Rodcrico. Ansbelmo. Liudoifo. Ilcrcnuumo. Odonc. Waidrico pin-
oema. Inunone. Annone. Item Annone. Redingo* Radi^Ub. HiMerica Brph. Wolmanno. Rotmondo. Braagero
pinccma. Ueriboldo vrbano protorc. Godescnlco dapifero. Item Godcrridu. Godcscaico.*) Walborto. Wagona.
Thiedcrico. Gerberto. Eberbardo. C('nrado. Waldrikn Camcrario. Godcrrido. Cbrisiino ct aliis muliis Uorum
otiam in presentia Reding Glium suum ^\Jbcricum cum consensu attaui sui Albcrici cl auuncuiurum cius
Attierioi et Addberfi in aeroilaiem saaoto Viio Iradidil cinn 1111«'. maiHis et dimidb in Oalethorph. vi
quod bal)uit patcr eins in Hoi-sIcnI ab abb.itc roiiscqucretur bcncficium. fjuc no vcl nbliuionc ant ali(|ua
occasioue vel ex nostra vei iJiorum parie inuuuteatur, et ne pars aiterulra amudo post coram probabilibus
teatibas flMtam conueoiionem ioqaietetur, h^c conoealionis karla patroni noatri Sancti WII ligillo «orrobo»
retor, cni a ncminc fidciiom tam pro hoooris m gralia, Imn pro eleni indicii vindfota oonten^rtorilMH
preparata rontradioi debclur-
Actum Corbeit; coram aliario sancti SIEPUAM pruiomartiris, anno iacarnatioDis ILCYI. imperante
Hehvico Vto.
Signum Sci Viti ifrifl.
GLXXVII.
IN NOMINE SANCTR ET INDIVIDVR TRIMTATIS Quia nonnunquam accidit, ut rortim gestaram
honiine.<> obliuiscantur , aui «i forto sciant noo foleantur, iccirco noUim sit uniuersis posteris nostris, quod
ego GnmpertoB Dci gratia Patheiimmnenais Cf nobii hnmiKi prooisor nansmn mmm in HQasan a quodam
eanonico matris noetre principalis ccclesif Reinboldo nominato, prescntibus ct rauontibus bcredibus eias^
tribus raarcis comparaui. Mansum istum poslmodum cuidam aurifici nomine Rcinboldo , fratnim alionimquo
Cdelium nostronim consiiio iu benebcium dedi, tum pro seruitio artis sup quo nobis (idclilcr et uliiiter
seniioit, toro quia ipse tres prediclas marcss super altare Sanetonnn aposlwlomm PBTRI et PAVU ad
ooemplioncm cius obtnlit. Tali autem r lii i itn' illi cura dedimus, nt quoad uixcrit ipsc co usu fructuario
ulatur, post morlcm ucro eius sil nobis IiIxt ab omnibus filii.s pt rognali.s eiu.s, ct noHtris ii.sibiiH seniiat
Iluc de cuuiia curtaiu liauc conscriplaiu ct sijjilio iiostro immo Sanctonim apostoiorum PETRI et PAYLI
s^natam. predielo ReinboMo dedimns, ut sit tam ipsi quam nobis in testhnonimn.
Iluitis rei tcstes sunl. Frithericas prepo.situs. ct ipsc Reinboldus faclus dccamis. HeioriClH. Folcbertiis
Gernandus. Ilizelinns. Imgram. Bcmbardus. canonicL Do fralribus uoslri». Lentfridus prior. Beodin. Bernlianl.
Juhannes. Gcueko. Aelbing. Ilennrere. Werhdier. Adelger. Rodiard. Albem. Laid nero. Bner. Wffi». Uugo.
Ilildcbold. Ilcrebold. Adclbcro. Ecbrath. Fokbrath. Wal^ Sibrath. Bruao. Godesoahx Frilhcaiar. Laetdag.
Ekkiliard. Bccclin. ct nlii inulti.
Datum Patlterbrunnon VL KaL April. Auno dominicf Incainationis M.CVII. hidictioae XV. Regnanle
Ilcinrico rcge Y.
Du MT 8dt« aa%edrackt« 8iee«i trt MnlSrt.
*) Von gUmT |Sagtrca U«0(i tit uber «iicMO xVamco (ctcbricbea; Uc liuldMMa.
Cod. tfpL hiit. Wcitbl. 18
Digitlzed by Google
43«
CLXXVIIL
Aot iem Koptilbudie dei Siirtt Cortej.
In nominc sancte ct indiuidue Triniiatis. Ucinricus diuina faucnle clementia quintus Romannram
Rez. Adctorilal» andaniiD seripUiraram et mtxiiae ex diuen» uecliis in enaDgelio didieimiis. ifDod do-
muTii Dci. que ipso testante domus orationis uocatur, nune htlariter dando» nnnc nota persoluendo, nunr
iiistici.Hn fiii it nilo drhfmtis honfirarc atque sublimare, nt hoc modo Dcum croalorem nosirum hic ct in
fuUjro prupiciuni iiabere inereaniur, cui scruirc ucre rcgoare eaU Cuius rci cunsideratione, ncratnim pcn-
«intea salniem et saeoesMmm MMtroram, ecdene Coriieienri snbaentre k hiis qoe neeeseario postdawt
(IrTrcnimu^ proptrr onmibus Christi nosfrifino ndolibus nuiic el s(^rnpor notum ficri uoliimus, qualitcr
nos cau<ia Dci et beatorum inarlirani Stepbani. Vili ct Justtni et aliorum sanctorum, ob salutcm DOSlram
HOBtrorumque parentom, digno interuentn Fritbcriei Colomensis Brchiepiscopi, Burchardi Mimif.^ardeuordeiH
ais episcopi, Eoerbardi Eist;uh'risis episcopi, Bencdicli Mutincnsis epiacopi, Herenianni eomilis, Godcfridi
fomitis, Sigcfridi aduocati, I.ndnnii i romitis, Wicbcrti cl alinrnm nnstrnnmi lidrlinm, ot precipue di^na
peticionc ueoerabilis Erkenberti abbatis, Ofliciun) quod quidani K^celinus sibi pro hcreditario benelicio
uendicabat, iodido oontubemaliam snoram ei abiaium, congregationi remisimus, et msi predictus abbat
cum fratribus snis intercessisset , digna ipsam ulliune pro iniusticia ei illnla punissemus. Quam abhomina-
bili enim iniusticia hoc non diro honcficium sed malcficium sibi uendiciin^rit , ipsius rei agnilio probabit,
omncm qui|,pe annonam fratrum extra canonicc addccimatam suscipien.s acitiuc dccimabat, el (|uod sceic-
alias est etiam septiaiabat, et hoe suom beneficiam - nelhrie affirumbat. Omnibus igitur noslris fiddibas
idem iniustum et sacriloizum ncclnmnntihns nt prfih.uitihiis, ipsnni ov toto nlTicinm con^rropitioni rrmisimti*
et coiiGrmauimus ut prcpositus loci iussu ct consen!>u abbalis cjui pro tempore fuerit prouisorcm amime
fratrum quem cautiorem ladicBuerit habcat. ncc ipri abbati uel cuiquam successorura eius seu alicni po-
lestali magne ucl parue idem commuiarc liceai. qui nero hoc temerauerii pro contemptu regie oiaiestsiii
fisco nostro CCC*» tnlcntn persoluat. Vi .inti in hcc iiostre pictntis conccssio omni euo iaconcoasa panM*
neat, hanc cartam inde conscriptam iiipre.s.siuiie nostn sigilli iussinius insigniri.
Signum domiii Heinrici quinli regis inuirtissiini. (L. M.)
Adelbertus cancellarius uiee Rothardi Mofjuntiui arehiepiscopi et arrJiicanrrHnrii recognoui.
Data II. Kal. Octubr. indictiooc XV. anno dominice incarnationis M.C.VK. Regnante Ueiniico Vi« R^e
lomBnormn anno II. Ordinalioiins eis VIU*. Aclum eat Corbeie ui Cbristo feliciter amen.
CLXXIX.
IX NO.MI.\E SANCTE ET tNDtVIDYI^ TUNITATIS. Nulum sit cunctis ^cclesie fidelibus. qnalitcr comei
ciuilntis istins Klfcnis nominc, pic rocor coniineiiioralionf»m nnimf* ^uo coniiiiiis Rc^fliitdi<.
mansum uiiuin in Othibcm quadruginla iugenim, consentientibus hcredibus cius, cum unu mancipio Tammu
nomine. ad ahare Sanctorum ap<Mtoloram Pelri et Pauli hac sub petidooe obtulit. ut idem mansus cnslO'
dis pnniidfnifi;i saiu tornm iisihns pro reqnio .'inimc eius dcscniir-ns, eiusdcro concessioni-< ohli ntn, fiitiirn-
rumquc anni:e commemoratiunis inloruentu, a pcccatoraoi ncxibus absoluta, iustonun cons^regeiur coasorli^,
et quf procella teropesiatis exorta, tonitra et fufanine percussa subito miser precibus ^ternf hieii
BOercatur pcrfroi sokck>. Ego (.umpci ins Dci gralia Patherbrunnensis ceiiobii bumilis prouisor, hec nott
ot rata apnd posftTOs nostros licri cupicns, hanc pa£,'innm indo ronsfrihi ct cnm sigillo Sanctorum apo-
aloloruui l^ETKl et 1*AVU el iiostro insignire mandaui. Testimonium perhibent huio rei utri idonei. VlTai
Digitized by Goo^^I
iitt - tiiii
13»
Hugo. EcbraUi. Hildebold. Adelbero. Eizo. AdelbraiL Folcbratb. Efisiko. Gcrhard. Godeacalc. Sibradi. Fii-
themar. Badolt Embcko. Meinger. Ricbaid. Liefdegb. EkkibMd. Welika ci «lli midll
Actum aimo dorabiof incaroatkmis M*.C.T01]. fadkstkme II. Regoaate rege Bemrioo T.
OW Chsftk iit Mhr tenilMtt md dn Stffcl» «ddiM dcndbca nit MlMMhii PMpmvMniliHi aii%clMltct mr,
Idmo gfcaasMi.
CLXXX.
Au« i]em groMcn Kopialbuclie ile« Domttifti mu Muniler.
In nomine sanct^ el indiuiduo Trinitali^. Ad omnium n iii' iritn p-^-iu niro dcsideramus, qnnliler dom-
nu6 Borghardus .Miinigardcrordeosit» cpiscopus, ob piain peliciunciu au dcuutuoi seruicium Ueriniamii camc-
rarii et su^ rcli|pose uxwis AdwfaDdia, el omnimB fi«tnim ooDaeaso-ac roicala, taleotmii decime fralribui
pic ac benigne dcdit, ea uidelicel condicionc, ul eidem dumn^ Atbelind^ fratemitas et integra sicut uni
fnlniTn probenda quousque uiuercl daretur, el si ipsa abscntc maritus suus H. domi esset, ipse pleiiam
prubeudaiu ctccipercl. si uero ncuter iliorum, sicutt fratri absenti domne A. daretur, hac autcm defuucla,
eina prebeoda flicol doniaf Emmf indewnenler Unn minoribus quam raaioriboa distribaalar, sed tamen
mapis plenarie, scilicet cum panf» nlbo et nigro, carne, lardn alii^ utilitatibus quc dantnr atl prrboiidaH
episcuporum iSigifridi, Thiedrici et Fredorici. Prelerea idcm llerimannus aoum mansum in Dorouclde V.
«oL penolnefltem cum quinque mancipiis, filiis snis Welzelino, Braeatone, Herimanoo benigne ae oltro
«msentientibus, ad usum fratrinn tradidit, qualinus in suo anniucrsario utriusque aimnl sui scilicet et uxorit
.siie roomoria cclcljrctur. H't nutom sunt loca do quibus dccimarum dobita soluuntur. Do Westbinnetheni.
G«ko II. sol. dc eadem uiliu Hamako U. sol. Lanzo de Mydddwic L soi. Hetzel de Sleinbcr^be II. soL
Adolf de Samaron 11. sol. de dotali manso ecclcsi^ don. 11. sol. de coria dn. aex aoL do domo Berahardi
dn. IL sol. de quodam in Stathedc quod iacet sub aralro Hatcwordi dccem et oclo numi. dc quodam
oruo sub aratris Gcrhardi Sucui in Hunielinctorpc octo nuroi. Hoc quoquo stabilissime dctcmiinatutn ost,
ut ideiH predictus mansus Doroucldc, atque prcdicte decim^ in custodia celcrarii pormanenm, qaicumque
celerarius Iberil, nt indo prebenda quotidiana administretnr. Facta stml b^ c et conlirmata banno epi8G0|Mili
anno rlnminirc incarnationis M'.C".X". Indictionc llla anno uem ordinationis Rurgliardi opiscopi Xll", in
ydoncorum tcstium presencia, quorum nooiioa subter notauimus. Canonici. Thidericus. Tburinghus. Burg-
bardus. Gerbardus soolaram niagister. Syraundua. Gerberhis. GodeftidDS. Betzeilinitt. Hdmwordus. Adelgotos.
Norbcrtus. Hcrolinghiis. Item Betzclinus. Volcbertus. Amulrif Kii:.;ilhorlus. Guntramnus. Liberi. Godcscaicus.
Bcrnhardiis. I.udliortus. I^nlfridus. Herimannos fratcr suus. Keyinlndu.s. Ruotdolfus. Adalbcrtus. MinistiTiiilf".
Godcscalcus. iilii sui. liode&calcus. Reyowardus. Wifhardus. Kngilbertus. Arnoldus. Werenzo. Herin>aiinus.
Wetzdtnos. Adalbero. Bernbardoa, Roothardus. Wlfbardus. EladbHM. Bninsten. Beraliaidns. Weringis, He-
nn /() Horimannus. KrL^tianuSb Gecbertus. Thiederiei». GodescakMis. Hathowordna. Ikata VUI*. Jdiu Angnali
Alioitg^rdcforde feiiciter.
CLXXXI.
IN nomine sanclf Trinitatis el indindu^ Uniiatis. Antccessores oostri uiri rooribus el uila rchgiosi
per omma son posteritati prooklentes, benignilatis opera, deoola mentis uitenlione, litleraram consignabant
testtmonio, ut si forte mcntem humanam oq)crit proiorilarum reraro obiiuio, slaiim ucnerandu priorum
niotnoria redcat ad cor, prcscnlalo simulfpio rccilalo [loracli oporis priuilogio I;;ittir Mimigardcfurdensis
fcclcsi^ canonicus GodcscaJcus nominc, prcsbiter iii urdiiie, precedciiUuui piilrum ue^iigia Udeliler iocodens,
tradidit «anclo PAVLO <A remedium anunf sn^ , ad uaum regalarinm Deo aernieaitiom, quoddam predkiiB
tt*
Digitized by Google
440
iii* — tiia.
ia Tclgoht sitiun, finnUsiina subncctens ralione, ut illud idcm prcdium scmpcr sub raanu decani fralrumque
coasonsu contineatur. et aniiualiiu in oififlia omnram Sanctonun obklio LX*. panuni eC totidem easeonm
cum oandfln fratrihus in roinrnunc deuolissimt' trilniatur. Hac uoro tmditinnp roriim imiUis testibns ido-
neis tam clcricis quum laicis legilinie et canomce pcracta, impctrauit ille frater Godcscalcus presbiler a
decano Helmeriko eondeni mansuni preatari caidam HeKettno eiiuqne fiUo Waltbardo post Olniii, ui dom
ipn iiiocrcnt, culorenl ct possiderenl, prodictnm oblationi-Tn deienninatB peraolnendo. Sed WalttiaidiK
filiiim iioii habcns iniit consiliuiu, «t unain dc filialnis suis Ibikin nominp rcdiniorel Cum diiobiis manripii5;
erga uiilicum Godescalcum, consiicmlc ct cullaudautc familia, el sic ab onini coactionc scruilutis alicua
ftcta, oopolata est honuni libm» oomine Eilberto io ooniuginm. Qoi poetea alriqoe et uir et malier caai
Wullhardo nliis(|uo amicis ucnicntcs in capitolium, coram decanu Thiodcriko ct fralribus dedcrunt sc in
propriuin cum iuramcnto sancto PAVLO sucquc familic rcgulari, ad candcni iusticinni obtinondam, qufira
habeot pertinenlcs ad prcpui>iluram, ea uidelicct coodilionc. ut boc supradictum prcdium , iam a Vuallliurdo
redditam decano, prsstiiretur ipstt uiaentibus et filiis snis de se forle nenturis, cmn ipsa irt dietum est
(lantln oblationo. Hoc totum cum utique omnibus qui adcrant in communo ptnrpn (. drcrinus Thioderictts
cum uoluutato fratrum, ipsum predium commisit Eilberlo et uxori sue Ibikb iure claustraii. ut dum illi
uiuaat et filii sai post eos illud scpe »emoi^n»i sdidiose persoloant debiliim cura cora officiaB. Hun*
ergo conucutionis iesUys sunU Thiednjous Decanns» Betzclinus. Gerbertus. Godefridus. Gcrhardus. Ilclmor-
dus. Ruotbcrlus. ftorolingus florimannus Giintramnns .\nui!ricus. Adalgotus p^-opnsitus. HiMiniiinniis. .A(f,il-
bertus. Hotkericus. VVicbertus. Mcinricus. liermodus. et dc ministris ^cclcsi^. Hcrimannus camerarius. Godc-
scaicus iiillicus. EngQberlus. Berahardus. LiutbertuSw Robtbardns. Bu«4uirdus. HarleaoigUB. Wallbardos. Rie^
bertus. Etlbcnus. aliiquo quam plurcs, quorum nnmina notare longum est. Scd largicntc gralia Det, et
olerirorum cl laicoruin ila slabililum cst tcstimonio, ut a uuUo possit infriogi sine aolmarum periculoi
Viuat ct rcguat Dominus pcr omnia benedictus Deus. AJklEN.
IK« Sdirlit itr 'Oricaodc IM «Mscictcimet MltSii ««4 chMvklniiltich. — Du m%c4tiickle 8i«ecl xcigt dM «dtwiili
ichcnde Bruilbild in heW. Pauliif , etica w wl« bci im ifflHrCA DowkiptlalaiUclN* Vrkimkico TaritMUIIi mI
iit aoi Rsnda bedeutend li<M:hiidt|t.
CLXXXII.
Am dem Kopwlbticbe d«i Slifkei Conej.
1n nonuDe sandf el indniiduf Trmitaiis. Nouerit onmis eias el sexus tara presentfann qoani ftrtiiroram,
{pwlitcr Rrkenbcrtus ucnerabilis abbas Corbcic ob rcmpdium anime su^ ct utilitatem suocessorum suOfmB
acquisiorit allodiuin Sigibcrti cuiu.sdaiu libcri ct liiTuc-ti uiri, scilicct quidquirl habuit in episcopatu Mogun-
tinensi el Potiicrburacnsi, in hiis uiliis. Grene. i>iboldc$sen. llem Wulfringhuscn. Salla. Andepen. Infemisi.
Saermci|$erinchuseiu cnm mioistertalibus uiris et aliis mandpBs nlrinsqne sexus, ^illciis, areis. agris. pra-
lis, campis, pasciiis, siluis, aquis aquarumquc dccursibus et omnibus ntensilibus ad cas iure asfHcicntiba»,
collaudanlibus filialius suis, Machthilde, Volcwiga, Aluemda. qiic iusta successione hcrcilcs cins rx^tifcranl-
Coocnssil bic uciierabilts abbas predicto uiro Sigibcrto iusta prccaria curiam qu^ dicilur Huidcssen cuo
omni utilitate ad se pertmente ct duas decimas in nillis nuncnpatia CapUike et Naani. ca eondiciooe u>
si quis de hiis prpdiis a prefato Sigiberlo in bcncGcio aliquis susccpcrii mortem ipsius irritum fial,
Et si quis minos acccpit ex hiis tredecim talentis. abbas id supplebit, iusupcr pcllicium et peUes lali uiro
oonucnientes uel trcs raarcas et diroidtam qnoadnsqiie uiaal singnlis annis mtrt fesliim sancti Marlini et
aancti Thom^ pcrsoluct, dc prcdicta aittem precaria Sigiberlos dabit uni filiamm suanmi noniinc JbcUUi
ganctimiiuiali (]uamdiu iiiuit diio talenla , morluo uero co eadcm pccunia cx prcraria rc^tahii filiV u^^m
ad exitum uiic. llanc autem donationcm fecit idem nobilis uir Si^bcrtus primum ad aitarc sanclorum
dartirum Siepbaoi et Viti pn> se et pro aaima filii «ui Sigibeili coram ooini oongrcgatione monaebonai
Digrtized by Googlc
lilS — 1114.
Ul
a quibus ct in fralenutalon suscepUis est, et aliii» muilis iospicicnlibus. Postca ipsam tnulictonem coniir-
nmiis collaudatione heredniD «laniia in coocSio Gerhardi comitis, «usciptente eodem Gerhardo ipso ab
abhntc aduocato supcr ca qnf slbi adiacent constituto. Que item ooofirmaiio ab hcrcdibus Tacta ea( in
concilin Rpinhn?(li comi!)'; \p<n rocipiente el a»)no<-;itr> snper sibi uicina C(»n.stl!iit(). Si quis itiifcm <;\ suc-
cessoribus nostris ei infrinjjcro uolucrit, ipsc libcram dispuncndaruni rcruni suarum habcal facullatcm. El
ut bec illt nta perraaneant, sigillo patrooi nostri insqpiari precipimus.
Isli sunt (cstcs tradicionis quc facta cst Corbcic ad altar(: sancloruni martirum Stcpliani et Vili.
Ilumpcrtus qui uicc aduocali cam ruccpit. Sigirridiis ct Tliicdnarus cognati i|)sius Si^ibcrti. Volcnand. Ans-
hebn. Wortwin. Adcbad. .\lcr. Gcrbcrt. Hcribold. Bnldo. Godcscalc. Hcrcman. Lenciko. liildibcrn. Cunrad.
et alii quam plores. Hii &iitcni alTuerunt conririnationi Gicte in concitio Gerhardi oomitis. Godofridus prepo-
situ.s. Ropertus portarius. Gcbehard capcllanus. Adclbrrtus raiionicus. Folcmarus comcs. Gumbertus et
frater eius Hcimboldus. Wortwin. FrttUerich. fienao. Reimbold. Uicel. Reinhard. Wahliric. Roibard. lucotin
et rraler elus Rnthulf. BiccL Thietroar. Ahicr. Calud. Hildeward. ReimberL Hartman. Tbtedric Harlman.
Gorlag. Thicdric. Vnico. Iko. Wolbrath. Wilcko. Aldwin. Alborich. Willico. Thiefmar. Hii omncs snnt liborL
I.sti autem iniiiistrriiiles. Bodo conics noclcscalc dapifer. Liiidolf ct ftutor eitis Hcribold. VolcIuTt rt fmtcr
eiug Godescalcus. Godescalcus de Holcpe. Herinold et fratcr cius Humpcrlus. Rudwin. Wcmhaixi. ct
alii mtdti inlerftaerunt id>i h^c aeta snnt secnndum legom et inaticiam Angariorom. Item tesles oon-
iirmattonis que facta est in concilio Rcinboidi coniiti>$. Ipse Reinboldiis qui ea rcccpit aduocalus supcr
sibi adiacentia constitutus. Olto. Tedi. cognali ipsius Reinboldi. Liudolf IlildebiTclit. Thetwin. Sare-
word ct filius cius Johanncs, Adclward. Mcingcr. Eucrhard. Briin cl fratcr cius Godcscalc. Bodo.
Hagor. Heinhard. Ricker. Isika Aldricb et filius eina RoinhcrL Tbiedcr. Ifareward. Heinbere. Thieder.
Rcnihart. I.iiithcro Jo<5eph. JohnnncJ. Afhnicht. .\i«\vnr(i. Rnso. Volcinar. Raben. Stcplian. Walhrccht.
Thicdrich. Gcrbre(At. Wago. Bruii. Uerthold. llelmwig. libcrhard. Odo. Waidrik. Marcward. Reinbcrt de
Aldentborp. Hoelt de cadem nilla. Otto. Rulhore de Ilohbusen com filio suo einadem nommis. Remgcr.
el alii comphires comprouinciales eorain. Acta sunl aiit(*tn hec secundum ritum Ostcrsahson hercscaph
in pnan St)Ihirj;o«p .\nno dominirc incariinlionis M". C*. XIII". Rcgnanlc lleinrico Ordinatiooia ncoc-
rabilis abbatis Erkenberti abbatis anno octauo in Chrislo feliciler A.M.E..\.
GLXXXIII.
Notom eflae ndhioM» lam prescntis quam Ritnri firi feleHbos, quod cgo HBINRICfS gratiaDei occlesif
Patherbrunncnsis episcopus, rogatu ucnerabiUs ERKK.\BKRTI Corbeiensis abbalis ct fretrum eius, trndicU
ipsis In iitilitatem sperialitcr frafnmj dccimns dc noiialibu» qii^' finnt snprn iiillani Iluxcri. in nilciibcrg,
in Rokcsbcrg, in Frithebugil, in omnibus que uel raodo eslirpata sunt, uel {>ost hac c.xlirpari poleruut,
pro remedio annn^ me^ ceterorumqne episcopomm Patherbmnnensis eedeai^. Tradiliones etiam anlM|nM
et omsonsum antccessorvim mcornm confirmo in cclcris dccirois omnibus quas in Patherbruunensi episco-
patu possidcrc noscuntur, nc quis futurorum tcrminos antiquos quos slatuerunt palres nostri transgredi
molialur. Et ut hanc traditioncm nostram cl confirmationcm ncmo cooudlat, sct iu ^ternum cis rata per-
manoat, has Klteras ipsis conscribi fccimus, quas ctiam iii testtmoidam mpresaione aqpUi noatri robonri
prccepimus. .\ctiini Corbeie anno dominice incarnalionis Millesimo ccntnsimo qtinrto,*) inipcinnle Ronumis
UEINRICO qtiinlo, prcsidcntc Corbeiis abbate ERKENBI^RTO. Data \VI Kal Miitim
Von dem auff^ruckteii Sicfcl ut nur ein Bruclutiick ubrig, au( wdl«.licai mao Docii ciaea Xttui too iem lUide einrt
liliMittn IHwlHift tiahl.
*) So lieat swar dai Origiaal; A» aber im laliM 1104 mdn KaiMr Haiarich V. nodi dcr Aht Erkenbert m der Befk»
lODg warea, «o ial ati teroutbcn, dtM hA XihnaU iM VoickM dn* Wnrt 4Min« autgciaiiea iM.
Dlgltlzed by Google
Itt*.
CLXXXIV.
Aiii cinem Cndex dei Slifle* Cur«e/. Handtcbrin dei iwuinea JghrliuoJerU.
S.niolo huic Corbeiensi ^eclrsio rnnsiilerc cupiens cgo ERkenbortiis fjralia Dei ahbas, sfd niliil titni-
tatis coiisiJcrans csse in foro quuti ailiacct |ioiiti iii Hugscli, consiiio fratrum et ministcrialiuia at4{uc aiio-
rum lideliinn noatrorum id exegi, ot «ngulb muiM de siogolis maoclib uel locit in quibus cum mereimo-
niis consi^Uiiit mrrrafnrrs , IIII"''. numnti kamcr^ nostr^' persoluantur in cathcdra Saiirli Polri, siriil ni^^s
csl et consuctudo in ouiuibu» loci» in quibus mercatus rugio priuilcgio firmati sunL Quod nc forte graue
sit aticui conim qm soluant, damos illis poiesiatem, ut esdem loct uendanl, ct pro uadtmonio uttibttp-
rit ponnnt ut antc consueuerant. Conies etiam qut nostra dispensatione uiOf prefiierlt. SCCipiut quod ab
illi'. ilii ituf Vorluin'. ubi lociis heredilario iure uacuatus fiinril Dc ipsa aulem p^ninin rnnvtifuiinus X.
solidos dari ad aitare Sancli Viti, ul per lotam XLin>n> crrea ibi candela pro nostra et danljum salule
iiigiter ardcot ilec pro loci utilitalG nos siatatBse quisque fidciis perpendat, qoi antem neglexerit wl
infrejjcrit, eterni iudicii sibi dampnationem adducit Huins slatuti testes sunt Gerbcrtus cainerarius noster.
CntI('f!i(Iii< prepositus. Ropertiis portarius. Ex laicis vero \Vi(likimIn<; Thietmarus. Thicderic. Hildibcrn.
Chrisiianus. Eilharrd. llogcr. Uoric. Tudico. Egono. Folcroar. Kcelin. Heliiidag. Adalrad cooiiLts et filii ciiu
II*. Thicdcric et Adalrad. Waldric pinoema. Waldric camerarius. Waldrio item pinoema. Gerbertns. Anaa
Liudolf. Adelbreth. Wrrn Prcspntp Siscfriiln adtinrnlo. allestanlc omni nnstra con£;rrp;atione et cunctis Hug-
scliensibus conciuibus. Quc ut rala ccclciac nostre mancaat, auctoritas sacratissimi Vili ipsiusque sigiili
inmonitas bec scripta corroborat. Actom apud eandem dUam anno incainationis Oomini ILdXV. RcgoaHle
Heinrico V. imperatore augusio. 111*. Idus Junii.
bdcm uonerabilis Eritenbertmi abbas utHilali fralrmn et suf aalnti oonaulena, stainit nobis ex qnilra»-
dam prediis quc ipse adqiiisiuit vel redeinit karilatcs in anno. Vndc sicnt illi pro his f lorn.iin dcprecainur
reqiiiem, sic infringenli eieruam imprecamur ultionem. Statuit priiuum in anniucrsario prcccssoris 6»
Marcwardi abbetis V. solidos frairibus de numso uno ia Cboleo. Redemit eiiam a qaodam Wembero U^-
talentis et dlmidio mansum I. in Wcllethc solucntem X. aoL de quibus fratribus stutuil V. in anniucrsino
patris sui X. Kal. Aprilis, V. in nnninorsario Tnalris XI Kal. Nouembr.|^ConC('.ssit cii;i(n fmlrilms niolcniliniini j
adiacens sub moale aqu^qu^ prctcrfluit Albahtcssen, quod soluil X. sol. precatu Godefridi prepositi. qui
ipsom molendinum rediMDil ab EtKelino XXIIb. sol. nt rralribns in anniuersario Titonis inchisi, qni enndon
prcpositum ad conucrsioncm penluxit, V. sol. inde persoluantur, V. rcliqui in sanclarum virginum , qaaniin
rcliquias ipsc prcpositus nostro monastcrio inucxiU Vnum quoque man.stim redrinit nb snpradieto Ezzclino,
qui iacot in Erclon. Uunc commisit cuslodi ^ccle&if , ut in anniuersario sui Vlli. sol. fratribus inde pcrsolual. |
Remisit quoqtto fmlribus XII. iugen, qnod nocalur campus gallinarum, unde anbetitoil eis in anntBeraaris
suo ceriiisiaiii XC modionim Rodrmil otiam a qtindaiii Aldolfo beneflcium suum , dimidiani scilicel carra-
dam \iai, uiidc fralribus ad anniucrsarium suum staluit scmcl propioari, reliqoa preposito dedit ad bospile»
suscipicndos. ne mnum frntram in nliquo minuerelur.')
•) Diener, m't dfr obigen tlrkpnde in kriner uclilichrn Vertiindnng itchcndc Anhing, i«t nfTcntor nnr rf:, wltU; ijrliclicr T.a-
Mt> drt Abtchreiben nnd koaDle erit oacli ErienberU Tmle |rinadit werdea; darfke aber bter do«lt «cdcf «egblcibca,
a«ch toa te Umi «loaMli iraia|lcicb aw wiillii, attmimian Bldlo Mlfcm wctdn.
Dlgltized by Goo^^Ic
llt« —
ttl8.
CLXXXV.
Aut drni KopitllKirhe dei Slirie* Cartej.
Erkenbertus Dei graiia Corbeieosis abbas. praesentibos atquo falDris, ^te futara snperaentur»,
tiotiun esso uoluinus, quomodo temporilnis noetrk per uicBrium meum Christinum clomosinam raonnsicrii
n«iau\i. Krail {I<'1i|iip i|)sc r.hrisllniis qnaftior talenlts a qiTafiior fr;itribus, Rcimhcrlo, Eremrridn. BfTlholdo,
RadolTo, assenticntibus iustis eonim hcrcdihii<, \n Crymmcnhuseu aream uDam XL iugcra cum omni
atifiiaie, fdificiis, pawuis, silat», aquis aquai-unHjuc decanibus, unde prefati fratree consensu heredum
soorum m. IVoti. llBii tnidicioncm mann sua more saxonioo iu presencia nostri et aduocali fi(l(>Iium(|uc
nostrorum coram omni oongrciiatione fcrpnint in moiiastfTio nostro ad rcliqiiias sanctornm iiinrtirum Ste-
pbani, Vili et Justini. ht e^o hrmaui iurc mco ad domum ciemosinariam coram biit> lestihus. Sigifrido
comite et aduocato. Widikindo ttbe adoooato. Tbietmaro libero. Adelrado. Gerberto. Eedino. Aanone. Erp.
Ilaeldo. Uabone. Waldrico camiTario. Waldrico pinccrna. Ilcm Waldrico pincerna. Godescalcn (!a|>irt>ra
Ucriboldo pretore urbLs. Ilorico. alii.s(]uc quam plurimis. Anno Domini M". C^XVi. actum et conlirmalum.
Tradidit quoque bortalu prcfali Cbristini qu^am nohilis femiua Hoburc ad altarc sanctorum marlirum
predicfonnB pro salute sua omnttqae sue pareotele, collaudantihus berede dus Reinbardo ei vomiundo
suo Orlomaro, In Crvmmenhnscn nrcn»; II mnnsns IH. iii Eilenhusen arcas II. mansos II. in Rcgilflinchiisen
arcam 1. nian(»um I. cum omni utiliiate iii ediliciis, agris, pratis. aquis aquarumquc dccun>ibus, el medie-
tate molendini in Crymmenhusen, qu^ predia sicnt priora conceni ad elemosinam monastern, et domnn
Iloburgf' prebcndam omni tempore uiU; suf" donaui. Anno domini M". C.XVIIII. II. Kal. Januarii, coram
hiis Irvlilnis Sifriiio aituocala. Adelrado. Herih(ildo. liildclKTiio. ncrhrrto Horiko. Sahsone. Wcrn- Kilhardo.
Chnstino. Hcelino. Reinhero. Hobonc. Godcsculco. el prenominalis Reinhero. Ortomaro. Hugone. Qmiirtiia-
(nin in placito Reinholdi, in enios oomiiatu cadem predia sila suni, prinio iuxta Olberg coram hiis tesli-
hiis. Vnicone. Hcremaniio. Wazzone. Ecclino. Barawardo. HjhMo. Reinggero. Walbcrlo. Wagone. HelmwiRO.
Wifimanno. aliisque innumeris diuerse condicionis cl etatts. Itera quoque ipso comes secundo ipsam tradi-
ciuncin rejjiu banno conru^mauil in quodam placito ubi OOMies soi comilatus bomines auditorcs ct testcs
oraot ll^ ut iocoouuba omni lcmpore maneant, bas tesiamentales titeras sigplio Saocti Vili patrom noslrt
mttniuimus.
CLXXXVI.
Aw dhM Ardiiw 4w FiMra wom StlvannlHsr.
Lodewicus Dei gratia Honasteriensis Bcclcsie Episcopus, Vniucrsis Christi lidelibus ad qnos presentes
litfTf» ponicnerint, Salutcm cum noticia veritalis. Nouerilis quod conslilntns in nostra ar tf>Htium infra-
scriptorum presentia Hermannus Rost, Canonicos Honasterii Varlarensis, nobis quasdam liicras venerabilis
in Christo palris domini Tbooderici, nostri qttondam pr(>dec(»<s(iris, etus uero a%iilo nl prima AMie
appaniit sta;illalas, sif!;illo(jue huiusmodi affixo a tcrpo Inrcnus eisdi ni litcris more vetenim. ornni nt appa-
ruit suspicione carenles, presentauit, supplicans aobis, ut easdem lileras iransoribi el sigilli n0i>tri appcn-
sione mamri facereniMis. qaarvm lilei«rttm teiMr seqoitttr in beo tierba.
In nominc sancle et indiuidue Trtnilalis. Ego Theodericus Dei gratia HhnigMdeuordensb Bpisoopua.
Quia boni pastoris e^t, utilitali stbi commissi gregis in omnibus proniderc, rcm memorin li-^nam, nc cam
anuosa veluslas obscurel, lileris nobis placuil auHbus posterortun commendare. Nouiui itaque esse volu-
mus taro Iblaris quam presentibos ChrisH fldelibus, qnod laerimBbilibas qaerelb oammm marke qoe Goplen
VOeator tn parochia Cosfeldensi inhahiUnitium interpollati, oh deuastationnn cinsdcm marke, quc in socci-
stone pukherrimorum in ea lignorum ab bomioibus Cappenbei|jensium Comitura fiebat, scihoet « Cnile.
L^iyui^c=d by GoOgle
Vartarrn<ii ncc non vl a Curle C.osfeldcnsi , llluslri&sunos comitcs ct fratres Godcfridum et Ottooctn atquc
iiepotem eonnm oplinra indoKB hiueMni HenricaiD, iiNillb nolMlilNis pefBoak adbibHiB. ad oonunanem vtilila- >
t<nn cuocnuimtis rt nmirn nmmnnifinnf, iit ab intolerabili tyrannidc lifnnines suos inliihorent, commooitnus
qui Nobilissimi Comitcs Godcfridus cl Olto atqne Ncpos ipsorum llcnricus, qunndo iani conceperani menle
yoluDiariani pro Chrato paupertalem velle snbire» "^uam que vocator Noriholi, (|ue in ipsoruin prctiio
succreuerat, nobis persuadeotibus, ad dilataiidos eiusdem marke terminos in reconsiliationem preteoii
facli, siniul eliam cl vltrnmn aliam siluaui que Rotfp vnrattjr in augnHnifalidiiciii Varlirpn-is inaikp oontu-
leruDt, ea videlicet conditione, vt YaiHiireDsis curtij pcr circulura anni in candem siluam Jus habeat omu
die com dnabus tantom secnrilntt indifferenter Ugna suocidendt, et cum dnobus curribiM el non phribns
euehendi. lusuper et sortem vnius Curtis in Jam jnrillcta mnrkn adeo plrnarie ac ri in ea «ta essot
oblineat. Decretum est elinni, ut si lioniinos eatidem marke Gopleu it)Iialiil:inl(>s, maliciosa inlenlioiic
jpsam siluam Northolt punilus deuastando succiderint, seu per se li^ua dolfceriDt, curlis VarlurcDsis Jib
ipsum qnod in bac situa habuerat in reliquiis iprins marke lignis obtiaeat. Sane et hoe determinatum tO,
vl Curlis in rosfelt omnes eandem villani iii roNri lt lani inliabitanles quam adhuc inhabilaluros aini.i
pa<;otiis et lignonim sarmeutis siia liceotia tucatur, ct sua sorle contenta nullani violentium ipsam marLe
inhubitanlibus in suocisione lignorum inferal Tt igiiiir hec compositio utri(|uc parti stabilis in eam
permaneat, cam contra omnjnm madiinamcnta fraudium et priuilegii nostri auctoritate roboramus ci sigilG
improsiimf» cominunimns Testes sont hii. Wescelinus, Renoldus, Capellani. Ilerimannus, Olto, Comites.
Nilhinc, Fraoco, libcri. Roberlus, llerimanDus, Bernardus, Amokius, \Vaiieru«, Svetberus, Godescala»,
ministeriales. Acla snnt hec dominioe lucamationis Anno M*.C*.XV]11. Indictione quinta.
Nos igilur Lodcwicus Kpiscopus prcfatus, examinatts literis hoiusmodi, vna cum testibus infrascriplls
easdem traMcribi feeimua et sitplli nostri appenaioae muniri. Actum Horsimare, preseniibus ibidem Kubili
virn (loniiiin r.isdbeito de Bnmchorst, nec non venerabilibus viris Rodolpho Decano Ecclesie sancti Lml-
geri Moniistericusis, el Nicolau scolastico liorstmariensi, ac Lamberto noslro Capellano, ncc non strenui"
viris Bemardo dc DruklMglieno roifile» Johamm Maleman, Bertoldo de Langhen, aliisquc quam pluribib
fide dignis ad premissa eouuocatis. Datum anno DoraJni H*.CCC*.XLIin. Ipea die beaii lacobi apotMlL
V«a dmi MedkSaileB Sl^ iM «wr IriclwMicU n^ntiem.
CLXXXII.
In nominc sanclc et indiuid'»^ Trinifnti^ Conradus diuina fauenlr Homr^nfia Mnrchio Misnrnsis Oiiiil
buA Chrisli iidelibus nolum «f»e uolo ct perpctuf roerouri^ commeDdari dcsidcro, qualiter uir ccclesiasticu^ '
Monasieriensis ecclesie antistes Frklericus. consensn uencrabilium nirorom fratram auorum, mcornm p-
reotmn, uiddicet marchionis Oedonis, Geronis, Conradi comitum, patris ({uoque mei Thielmoni.s, Lotero-
rumque alio con.sanLiiii i';''ls ariicnlo mihi cnnitinrtonim , ol consilio et licentia uenerabilis uiri Bucconis
Hahierstadensis episcopi, etclesinm qnc dicilur (icrbesicde, pro bonore saDcti Jobanois Baptisile, cuiu>
i«Ii(|uie ibidem continentnr, ex palrimonio predictonim principum dilatam consummauit. canoaicaBi-
quo oitam sanclimonialium , quam in eodein loco ino^ptam repereml, eonindem dominorum li(^i
laicorum iuuamine, iit br>ne nouerat, canonice et regularilor ordinauil. Inslituerunt cnim hii onine>
preDominali uiri in eadem ccdcsia morc tolius Roumuc ccclesi^ abbatissam, qu^ claustralitcr uiucns su^
spiriluaUter prfessel eongregalioai, eklcmque abbotisBf soam siniptlnrem parlcm de prediis preditic
ecclesie ad siuiin pioniriitiiiiirtn decreufirunt. Alia uero ad nitiinti (|tinftinr prchendas sanclimoaii^
lium el sustentalionem sex presbyterorttm ct uaius diaconi ct uaius subdiacooi dari iu«6eruot.
uero supcrcrant, ipsis laicis qui dicebamor miaiateriales ecdcMf ad mandottun sdius abbaiisaf teniire
Digitlzed by Google
lilS.
145
dcbcntcs, cuique ot dignus erat impeudcrunU Hoc etiam, ut his*) qui prouectioris gtatis intcr cosdcm
oogoatos esset adoocaliam haberet, et qnod nuUns ex ipen eandem aduocaliam aliqoo modo aNenaret
coilaudauerunt. Ipsi cliam stalueraot dari Mraioiuni aduocalo tcr in anno, duin pre«i(icrc dr lx t iiKlicin,
primo uidelicel post Epiphaniam, trcs plcnos porco^, trp^ modiolos Pt Himiflitim ^nUs. iria maldra ct di-
raidiuni fario^, Irij^iuta caseos, dinudiam «cxagenum scutcUarum, (piindocim bicana, quiaquc galliuas,
quinqua^nta ooa, septem sexagenaa aoenf, oiginti nmas cerais^, quinqne oltas, tria planslra- Kgooram.
In ebJomada pust pascba dandi sunt trcs porci, quorum quiiibct ualeal quatuor ^«olidos, beroam cam
inlcrioribus, exccpla aruina, capilc ct pcdibu<i ac sulta, reliquu sicut in Kpiphania. Item proxima dic
dcdicationis dabuntur sex oues et reliqua omnia sicut in pascha, scd sinc purcis ct bcma. H^'c ideo sla-
tnerant, ne adnocatus graois eaaet hominibns eodesif , sed eos deimsaral Qnkiqnid eliam de iusds can-
sis in placito suo ab hominibus ecclesi^ obtincrct, tcrcin pni-s sttn cssct, ct due partes ecclcsir' cndrtcnt.
Hoc etiam de conuouiii consilio oamiiun cognatorum, cum opus iicrel, ut abbatissa eligeretur. constituc-
raot. Riis uero hoc modo ordinatis predicti principes, snasn fratr» sui cpiscopi Friderici, et ob huc qoia
melius sciunt clcrici rogerc ccclesiasticos ordines quam laici, eandem abbatiam Ifoniiateriensi ecdesi^ hac
condic ioiK! ohtulfi uiit , ul quicunque Mcnajtcrictisis; cssct episcopus in eodcm loco iinam rtiriam cum bonis
ad iliara dctcrminatis habcret, ipscque cum illuc causa dandi abbaltssam, quod tamcn sinc predictorum
heradum oonsensn nunqnam fieri ddiet, uel pra aliqua alb eansa enudem eedesie disfKMitioae neoessaria
uenirct, semicium sibi Gcret, ct si ullra ciuMtfni ccrlcslr honis . . . sic immilleret, quod aHqoa sine tribus
causis rucerct quas detcrminnuerant, fti uel quod abbatiam sinc prcdiclorum liercdum conscnsu uel con-
grcgatiouis alicui darct, ucl do bonb ad prebeodas sanctimonialiam pertineulibus su^ mcnso assumerct,
nel etiam eiusdem fedesif bona heneficiaG inre liberis niris praslarat, quf eiiam ad iod et ad buins in-
slitullnnls (Icstniclionem pcrtincirnt , per hoc sii>t ct omrihtis sticccssoribus suis prcdicli loci potostatcin
pcrdcret. Hac igitur re tam liuiicstc ordioata, quani diu idera F. cpiscopus uixit, stalus ciusdero ccclcsi^
securas penQansii, nec aliquis pactum uQo modo infrcgit Sed mortno iUo, Erpo snhseqneas Monnsterien-
sis episcopus prcdictum pactum uiolauit, nam hona dusdem eodesic benciiciali iure liberis uiris CQgaatb
.suis poiTCxii. Quo facto comcs Thiemmo palcr mcus. unus de prcdiclis ri-alribus. (pii lunc siq)crs(os morc
iostiluto eiusdem Cticlesic aduocatiaro tcuuit, cum marchionc H. ct cum fralre suo coroite C cl cum co-
miie W. et fratre sao oomite D. ae com oeleris eogoaiis suis iniit eonrilhim quid facerel, oum pactnm a
80 ct a patribus illorum firmatum nipttim cssc uidetcnt. onmcs paritcr commoli, lcgatione facla cpisco-
pum Erponem iu ipsum locuin Gerbestede uocauerunt, ut de hoc faclo sccum tractarcnt. Ipsc aulem
uocatus ucnit ct uix dc prcdicl^ potcstalis ablatione , qu^ pro rupto paclo Gcri debuit, intcr sc ct cosdem
priacipcs pace comporila, bonis ccclcsic reddiiis, priorem pacli condicionem reilenuit connnuniqne con-
silio cam dcinccp« mtam c«;sc cnllinidiiuil. Reiteriilo ifiitur pnrlo |)rcdi(-to rcs tola tran(|uil1ri siac motw
pcmiaDsit quam diu idcm Erpo cpiscofius uixil. Sed eo bdclitcr in domino dcfuncto, Burchardus ciusdcm
Honaiiiericnsis ecdcst^ dictos episcopus superacnit et rem hoc prcdicto modo ordinalam innenions non ex
parlc sed omnino doslruxit. Nara dcfuocla ciosdem ecclcsic abbntissa, nullam aliam, ut rcgiila .sanctimo-
nialium exij;it, ipsis prcfrcit, scd jiarfcm tillodionim c|uc abbatis.so porlinuit, ctim nliis plurimis bonis qiic
pro aniutabus predicturum principum ct cognalorum illorum, quoruiu omuiuju corpora ibidcm scpulta sual,
in anniuenariis eoram ad dandas oblationes fralribus et sororibus, et ad dandas elemosinas panperibin
in altari sancli Johannis Baptislc nlilata ct bnnno llalucrstadcnsis episcopl coiinrniala fucrunl, monsc su^
assumpsit. Sanclimoniales cliam quas ibi moliores inucnci-at ct quendam canonicum, quia obcdienlcs erant
Rouianc cccl(^sif eiecit, ct quatuor su^ assentantes uoluntali retiouil, booa eliam ad carum prcbcudas por-
linentia sibi nsurpanit, qoedam iaauper eiuadem eoderie bona myilibna dedit, comiti H., domino Wiboio^
•) fiir ii.
God.4ipl.Ull. Wsdfti. 19
Dlgrtlzed by Google
IIIS -5-119«.
doimno H. domino B. ddmioo S. domino H. et ceteris oiulUs q/ubm doldt, et aio soniieiiiin Dei qnod in
il!u I laiisUo licri debebat coltidic prorsus dcstruxit. MoMuo aero illo dcsttucforo ecclesio, iieDer«lri&
doiiiirius iiu us l)Onr mcmorif' R. naluti>(;iilfn-is cpisropiiB e!»ro fprens lanlam loci destructioncni , commu-
nicatu consilio totius ecclestY. dignum du\il ad bonura statum preslantc Domino reformare. Ego uero,
quie loeus ille ad ncani speclabat tutelam et defemiociem, qoamuiii in eccieMasliois rebos adhuc enem
tener et fatuus, tamcn iriulldriiui ucncnihiliurn iiirnriiin, cpiscdpnrnm , nhbatum ceterorumque fideliuin
Cbristi precepti» et monitis iuslructus, libentcr e.\ liabundanti rerum mearum copia ad oterne beatitudinis
uilam obtineudam ct ad tcoiporalem feliciter Iransigcndum , diuina auxiliantc gralia, quod mi*c felicilati
apiissimoro Bdelium . . . «ixilb inctpere et in Domino perHcere oonslanter elaboraui. Qoid plora?
Sanctimonialos ille uiolcnter exslriise in locum suuin reducte siint , cf ip<yinim pptilinnp ordo illr antiquior
(iii S. Boncdicti regulam)'; et in seraUiras transniutHtus eeL Uomiuus aulem mcus II. cpiscopus cx regula
S. Aujpistim, commoincsto consilio eodesie et meo asaenwi, palrem spiritalem eis prfeme insljtmt, qui in
SpirilalifaiUS neoessitatibus .... tamcn pau r nunipiam luai pcr spontancam ct liboram olcotioiiem eis pre-
ponrrofiir His ucro ita beiic ordinatis ct dispositis suporucnit T. Monasicricnsis rpiscopus, qui omnc
quod ad lionorem ecdesif .... dcslruerc et adnichiliare conatus est , iloo tamon opilulanle niclul profccit,
niBi hoc solum quod de bonis eccleiif qninquaginla mansos qoi ad prebendos aanctimonialium pn» animi
marchionLs H inde iibstulil. pcr (piod cil.im ipsc conditioncin jib antoccssorihiis mcis factam iii-
frc$;it. Siipplicaui ctiam doniino Pap^, quatcnus boua ccclcsic qiio benoiiciali iuro liboris uiris tradita
fueraul, uidelicct coipili U. ct . . . de . . . ingrothe et celeris «|uos t^ium est numerare, bona quoque
quf prcfatus T. episcopus suo monse cst ausas usiirpnre, euu auctoritato congregaCioni, que Deo gralias
nunicro nd Onli m tiiginti moniiilcs sub saiicla prnrcs-iono scraluris sulifiita manet, rcddi farrrof, omnin-
quc quc ad faonorcm Dei ct ecclchie predictt; urdinata fucrunt, uctus quoque pactuin a parentibus mci&
condicionaliler fiictum, et ceiera omnia qiif ad slatum etusdem loci pertincDt, ipsius suctorimte robnrari
ac priuilo^io consigniri impetrauL Tali niodo, ut su|)radiclum est, Gerbestedc locus « parontibiis iiicis
in.stltiitus cst, talitcr cst por me roformalus. piT.scntibiis dnniino Cardinali qui fiinr mcnim fiiit, ac doniiiio
mco H. Haluert>taden$i episcopo, cl cetcris cpiscopis, atiliatibus, clcricis ac hiii-is irniitis prcscntibu^i. Annu
domniice iuGaniatiuiis Millestmo oentosimo oetsuo deciroo, in ipso looo Gerbcstedo, b nonune DoBusi
feliciter. Amen.
Dm Sicgd bl Ttriom gccan«aa.
CLXXXVIIL
C. In Domine sanclc et indiniduc Trinilatis. Erkcnbcrlus Corbeiensts «bbas presentibus atqne futuris ||
Placuit nostre bumiliiali omnibos nutum facoro in qiiibus temporc nostro pro p(is.sc (•«•closic nobis commis^e
proiiidimus, ct quanlo laboro qiic inutilitcr cmcrgcbant rcsccaro studuimu.s. Ka uiildii ct iutcntione, nl
succc»«uribus noslris, si qua siipur cuusis per iius quoquu modo Gnitis inquiotudo wulu iui>rii, dum qua-
liter compodia lijat nooerint, defensionero oertissimam lifc no^m scripta proferant, loco autem prodesse
nolcntcs obprobiinm siio dcsiHtc liabcaiit, si non snlum ipsi pro sc nm labornre, sod noc aliorura labo-
ribu» prouisu curauerint conscruaro. Fuit igitur io dicbus uoslris quidam FSl^E^PUJOTC,'*) qui oiagi-
•) Die eingcmlilownen. OriRinsle *orlor<>n gpgangenen \V(>rlr, stnd »a* der »ltrn Aaricfarift der Urkunde xii crgantra.
•*) Dmw dgf «rbiciher Ar* SlitMen, dem 13. Jatirhundrrl lifrrtilireiulra, Oirtc/Mbcil XnpltlbiMlics, 4ic ttil|rw«hllii(i<'
grirrliiM-b« Ma{wk«lv aH* wciclMT dicarr HaiM un (>ri](lniii« |er«ciiriabMi ial, airlil ««nUind, ttnd indcin er ■>« mit St»M>
gniKlirlrn Itlrinitclipn Rodt«iailMni «er«r«cll*rii« , den unerfiarlefl Mamm Twaealibaoc hifnudirichtc , iil wrilrr nlcht •>>
♦erwiindfrn. Kantn tr.ml in.Tn at>i-r n-lmn Aiigr-n , w<nn F j I li c , (tcr d:ii Ori^in.il mr sicti lutlc, ohne «11« Ahonng,
dcM er ci inil gricchitclirn ScliriniiigrD su tliun babe, dcn Piamcn Twactihaojic tchrcikl, ond rine grlcbrte Anacri<*H
dinfccr nwclil, wp «r ■■Mr aadm wui dcr Iclitcu BiKlct lico|C, dca Mcam dcc Gaucc Abii|o tMMMfliidea wlll»
Dlgltized by Google
111» — iiii.
' «47
stratutn ^ibi ei donuiiaiuni super bas curies uendicabat. Gud<;lmon. OueBbioon. HecUaoQ. Ziatcssoa Ikken-
haaoo. HaiiidiuRni. Medeotborp. Sologon. BraiBhornon. Friddenm. VBbikew BeraesUwrp. SatholL et per
hoo prebcndam fratrum sibi non fratribus uUliter usurparc inteiidebat. Officium autem ipsum sibi here-
dilartiim affirmabal, undc res ita Imhot. Pater cius Reinfridus d<' ip«i^ ruriis nnnuatini solobat atl ma-
ms prepo»iiti rcdilus coliigere, post hoc ausus csl diccre sui iuris cssc, inibi uitlicos staluere, pro libitu
eaaetti disponere. Meaireeto autem Dei iadieio eo Momcio interfecto, preeesBOr neas bcaie mcmorie
Harcwardus 61io eius adlitic ad mamiJlas pusito orficiiitn ct bcncGcium patris concessit, sed pucr paulo
post obiit, officium autcm cl beneflcium iu potestiitcm abbatis rediiU Tum niator cum hoc (iodcfrido
adbuc perparuo, adiutorio oorum quos adtrahere putuit, boncficium uix hac condiciuue oplinuit, ut offi-
ciiim eoreitt abbale muliieque qoi affucrnnt perpetim abdicarek Hoe pacto mater cootieait cum filio. A
mc quoquc ofricium non qucsiuit, cum benrficiinn stmm snsccpit. Post aufcm qiiam nupsit, initt^tis snis
lautorihus frctus, pro quo XXX. iam annis conticucrat, ofUcium requisiuiL Vndc cum mo ouuc pcr priu-
dpes et often» liberos botoinea meoe, nunc per oiiniMeriales meos nimiam soUidlarel, premio ab bae
aenlencn enm rcuocarc contendi, scd non rccepit. Judieio igitur qucsito, cum iam legc miniflteriaiinm
partz-m snam uiderct infirmari, quod prius t^htulcram retipere tandcin conscnsit. f|iiia nfticiiiin rcmnncrc
sibi non posse perscnsit. Dedi itaque ipsi Vil. marcas, et coram subscriptis tcstibus ofliicium uoluntarie
abdicaait Geilierto decano. Wvlfranoo camerarto. GodelWdo prepedto. Hogono prcpodlo oamiqne con»
grcgationc. Sigifrido comile et nduoc.Un Widikindo uicc aduocalo. Conrado de Euerstein. Sigebcrto nobilL
Heinoldo uassallo. Gumberto dc Wartbcrg. Reinboldo fralre eius dc Koaostcin. Rcmhardo de \N'aldek.ke.
Fulcmaro dc Ittcra. Folcnundo. Conrado de Euerskutc. Heiorico Olepe. Thicdrico. Bern. Thietmaro. mini-
Bterialibus. Adelrado. Godescatco et fratre eius .4nnone. Heribddo. IJudolfo. Waldrieo eaoierario. Iiem
Waldrico pincerna. Itrm Waldrico iiiniore. Godoskalco paruo. Gcrhr rto Rr inhrro. Annono Wcrnluirdo.
Walone. Karolo. Altolfo. Widoiooe. Odone. \(samo. Thiedrioa llcimwigo. VVagune. Waltbcrto. Folcberto.
Godescalco. Albwma soeero Godeiindo de qao racio esL Skerpotdo. Conrado. Beinbolda
AcUiai Corbcie anno Domini M.CXX. R^naute Ueiiirico Vio. Idus Maii. li^c ut nuUi sut in dubio
firmamas dooiiai nostri sancti Vitt sigQlo.
Dm Mf 41« SchidMfonMl darcb tkun Kiwntdiditt MlftdnMkt* Skf^ iM Tcrlora fHMgM.
CLiaXVIIIb.
In nomine domini noelri Iheaa Chriati, 9fia Rocherus MagedeVnrgenA fcdesi^ archiepiscopus, sob
prcsenti paginn iiotum facio nmnil)ii-^ riiri^li fidcliliiis tam riituris quam prcscntibus, quod litem et discor-
fiinm diu intcr canonicos Angarcnses suumque prcpoMtum Othelricum diu de prcbcndaii dispo.sitionc linlH-
tam, pacis et concordif cupidus, tandem commonicato comilio dccani prcfat^ ^cclcsi^ quondam preposito
oeterorwnque reiigiosornm viroram lam laicorum quam clericorum subscripta cmiditione sedaai, el ut ia
postcrum inuioliibilitcr pcrmancrel, firniiicr stabiliui. Sumnia atitcm conim quprimonie .specinlitcr fuit do
curto quadam iu pagfi Ueildajgesh^ sita, quam a ucncrabili oostro archiepiscopo Uartwigo ecclcsic An-
48»
Digitized by Goo^^Ic
148
li»t.
garcasi tradilani'; eiusJeiD fcclcsi^ canooicis in propaJaUerant, HuiiKquo ucrilatis le»tinionium
laanifesta cigillati uertnt, sed predictam prepofldun eandem «ortem gibi nsiirpnaM, et snb
priua roili L'iss(' ]htji1.iiii;ui(<i iiii1 Ad wdandjim huius disccptationis c<tMtroiioisi.im c^a . . tum
poncns, ot ulnquc parli prout Iiabilis potui consuleiis, statui quatinus seruitia ad priuatum usum prcpo^iti
pcrtiaentia (liianim marcanim prccio inminaercnliir, ct usni fralnim rcstituercntur, ita uidelicot quod de
Gurte U.i.ga. diniidia marca. De Siliburin dimidia niarca. Dc Sih(i]liii;.;husun dimid. M. De Angnrensi aero
curle, undc prius XIIII. dioruin cidcm prcposito scniitium iictsdlucliiiiiir, url ni.irrn .ir^rnli, seplem in
usu<; fnilrum reiuissis, VJI. alios in proprio u&u ipsc prepositiis sub prccio dimidie niarct^ ulttiiierct. Adtiitis
inMi|H I {ircposito in [truprium usum Heildagesbem. Bedingihurpo. ceteris omntbns ex intcgro in prebendmn
fralruin dispcnsandis. Huius nutem pacis et concordie testes sunt. Decanus Ilalhimardiis. Gezo camerariiis.
rrtMhcricHS co«;1os. Johanncs. Ekehardus. Guntraniuus pi-cpositus. Fredericu.s. Puriclianlns (ccfesie iu>-lr<-
mainres. Aiigarenses autcm ccclcsi^ canonici trcji. Aezelinus dccanus. Tbcodcricus. Ilucbertus. Laici qiiatuiur.
To]cinan]s.'Fredericos. Meinricns. Widolow et alii plurcs. Facla sont autem hfc anno ab incaraaliooe
INwuni M.CXX].
Das aiir|;rHrurkte gToiisc krri»lormi|;e Sir;;r1 zrigl ilcil CnblKlior, mil aa1>r<I#rktFm Hauple, luT cii(<in init Storen ^cv
•«hrncn Stuble tiUeoil, in tler recbtcn Iland den BiMhafnteb, in der linkeo eio oflene* Uuch Iwlteod; mit der Uoa-
«cbriat aantnia Dai Gn, HapAAmtnm Eedciia Archiifi^ f
CLXXXIX.
In nominn s.mctf' cl indiuiduo Trinitatis. || S. Dci gratia Mindcnsis cpLscopus. Pro omniltus qiK- cdc-
stis nobis reiribuit miscricordia , niclul digne retributionis humanua inuenit defectus, nunipiam tamen a
iust(< quantiim possumus tticissitudniis debito noalr^ deaotioob aoerleinr affectus. A parcotibus cnim ia
hac ecclesia, cui indignc presidcu, adiiuc puur obhtns, eadem Dei a8|Nrantc misoricordm, cum mnidma
onrilatis ct ililcctinuis aLiuiid.Ttitia nh omnilnis canonicis in consortiuin fratcniilalis cnnim siim rcrcpttis. et
ita mccuin pcr oinncs ^tatum uiccs omnium pcrscucraote gratia, per diuersa bcnciiciorum ct dignitatum
incrcmenta promotns, nullis ut dictnm ost prccedentibus meritia. commoni tamen consensu, oolimtaie et
pelioiono, prouisor ecclesie suin constitiitiis. Uiido notam es-c dcsidci aums lum futurorum qnam proscn-
tiuni cci lcsic iiDsttc nostriqiif' fidpliuni dileclioni, qiiotl pro his tjmtis diuine pielalis ct ecclesie nostro ab
ineunte etalc in nos respcctibus, et maximc pio spc clem^ rctributiouis, licc bcredilalis nostro predia in
occldentali parte flumiab q|uod Leina dieitor siia, unum Vorewerc in Sntrem, unom in Bedeburo, unum
in Idanhusen. unnm in Westreni, tinnm in Weclicrthercn , unum in Elmenhurst, eiim orniiluis ad hec ca-
dcm Vurcwerc iure pcrtinentibus, uideHcct mauciptis utriusque aexus, arcis, edinciis, tcrris niltis ct in-
cuUis, siluls. pratis. pascuis, aquis aquarumque decursibttl, molendinB, pLscationibus, uenatiouibiis, quc-
silis et adquirendis, cum omnibus ullalcnus usui aptis, licc inquam oninia cum consensu et collaudatjoiie
vni;m[n rt Irpiilitne hcredis mee Bcrti;', landante eli.iiii (liir>. Bninono ciusdem Berte niantn rt mtim^iburfln,
conscntientc etiatn in id ipsum et adstipulanlc Gdclissimo awico et cognato oodcmquc niumiiburdo mco
dno. Adolfo oomite sene de Scoamborg, hec in(|uam uniuerM fcdesi^ Mindenst einsquc patrMiis beaw»
Pctro apostoloruni principi sandoquc Gorgonio precioso mart%Ti, in pago Morstcme, in maOo Gerbcrti
Coiiiilis. rr.itris ciuiiilis Erponis, iuxta uillatn Riineberrhen , in orienfali part" pcrpctuo iuro possideml.-\
tradidi, ijed unum Vorewerc ex supradlctij» iii Sulhereni, ob rccorduliouem auiiiK; me^, iii Uiium fratrum
noorum incomniulabili firmitalo donnui. fcclesiam etiam in IdanbaaeD ab cpisoopo mdli conoodondam nisi
*} Di« 'Drkande dtt Ertbi«rtior» Ilarlwig iilirr die«e Srhcnkani;, vnm Jahre 1094, ist norh vorhinden, aber lo xrrriMai futi
ranlovbca, im van dcm laabalu nor nocb wen^ hcrautMitiodaii iM, uo4 eto* AbMlwift dcr «oriiindcacn J^igncale
MMiila «cia «ilHe.
Digitized by Goo^^I
itat-tisa. U9
sacerdoU qui ibidcm stabililer habitare Deoquc fidclilcr seruire studoerit, consliUii. £l ut li^ nostr^ tra-
ditioDig et constitntioni* deuotio nanquani in irritiira ducatnr, hanc cartam conscribi insainaB, si^K noalri
impressione signaainuiS, bantt tiOStri firmamcnto stabiliuimus, tcstibus idoncis curroborauimiLS. Ili mnl
tcstes. Xobilcs. Adolfns comes prcdictus. Ebcrhardus uiociloininus. Bcrnhardus el fratrr ri«<: Coiii). Mintstri
^cclfsie'. Ccrbcrtus. Kgilwardus. Horewardus. Liudolfus. Vastmarus, Prcterca alii qiiidam libcn houiincs.
H^IHUi. Atbelbem. Roioo. Rothward. Athdhelm. Ido. EflboM. Thancward. Eioo^ Heinhard. Dodilo. EgiMrd.
Dai Sir^rt. «ridii k ;iiir Cliarte, an eioMi «on 4cr Scbrflt fecr (elMwaaD Riiniw, ah •dMnlm PTfHWHttdfc»
aofiebenel «<r, iit TcrlurcD gr^aogca.
cxc.
ffnch einfr im fltcmjligen Miinttfnthen I.antlfi-Areliiirr aun>ewahr1en, ncueren Abnchrift.
In nomino Sanct^ ct indiuidu^ Trinitatis. Xbcodcricus Moiiuslcricn^is Ecclosio Dci gratia Episcopns.
Notom fieri vohimii* lam prosentibus quam rnturis Christi fidclibus. qiiod Comitcs Goilcfridiis et Olto Ira-
Ires pro aalule ammaram Bnarum obtulcnint sc ei sua qucdam Dco et beat^ Marie semper vii^;im ei
bcalorum fipostnlnnim choro omnibusquc Sanctis, vidolicot Qipf iilx r^-li quod iiirc allodii pnssi'|phanl, cum
aliis allodiis, curiis ct maRsis, Weme, Nette, Alstedcn, Ueilc, Capcnbcrjjh, cum uuiuersis usibus caruin,
sdlioet pratis, pascnis, viis el inviis, et irrigais, molendmis. neniorosis et campestribas, tradentes bfc iu
manus fratcis Norberti ad usam ct ncccssilalem fratrum tam prcscntium quam fiilurorum ibidem Deo
scniienlium sccundum apostolica instituta tl sccuiidum regulam boati .\iij.;ii>tini, sub disciplina cf ma^istfrio
prcuomiaati fralriii Norbcrti. Ego vcro Ilicodcricus supradictus Monastoricnsis episcopus, rogatus a Colo-
niensi Arduepisoopo et a snpraBonunatis fratrflHis OHone et Godefrido et ab uniuerso CanoniconnB ibidem
dcgentium colloi^in. X**.Vin'*. Kalcnd. Septembrls, in dic scilicct .\ssumplionis Sancto Dci goiiitricis scmpcr
^-irgials Maric, pcr pontificale ofOcium, babenles coopcralorom Spirilum Sancluin, castnim ot ciusdem
castri ambitum solemni coosecra^one vertimas et immulajiimus, ut cxindo esset, sit atquc pcrmancat im-
niiinitas atque dmilerinm, iacicntcs in eodem ecclcsi<; fuiidamentam, assignaates eidcm eedesif predtcta
allodin in dotcm prrpctnam Post licc autcm brevis el.ipso feraporis intcniullo, ct anrtn fralrum ibidcm
collegio. Godefiridus et Otto supra dicti gcrmaoi, adbuc in habitu posili niilitari, de allodiis quo tauc h^-
reditario iure poflsedcront, Hencgede, Corcle, Sorbecke, Wisele, Wesheim, cam nansis ct raansiaDariis,
viifl et inviis, pmiis ei pascuis. ncmoribus ct campestribus, ct ciim uniuci-sis usibus et appendiciis suis et
iusticiis earum, supradiclc ccclcsic Capcnbcrgh, scruisquc ct ;nu illis Dci ihiilrni constilutis, cornm tribuni.s
in stalutis placitis in usus pcrpctuos contradidcrunt cl transhuicnint, suasqiio dalioncs ct oblaiioncs in
synodo nofltra renonaaerunt et iMnno nostro sibi firmari postnlauerunt Ea autom quf Deo oblala sunl,
sacrorum aUcslationc canonum .sacrn ps<;o prrhibcnliir . undf (jni ci TIpo niirriro t l ad suum usum retincrc
pnrsumunt, sacrilcgii et ctcrn^ damnationis rci esse conuiocuntur. Ea proptcr «{uicunqiic tcmcrario ausu
Dco et fratiibus iam diclam ccclesiam et curtes vet anqnid dc .supradictis posscssionibus aufcrrc pr^som-
pserit, com fratribus nostns ccclesif nostrf prflntis cl saccrdotibus, in prcsentta nobflium et ecclo^ muii-
stronim . viiiculn nnnflicmatis u-iquc quo rcsipiscaf innodauimu.s. Vt atilcrn hcr tam a fuluris quam a prc-
scntibus rata habcanlur, ct hoc ordine le|jitinic gcsta el firmata cssc crcdantur, bulla nostra assignauimus,
et in virlute Spirilus Sancli, at perpebio incomralsa permancaot, vhiicolo bamit nostri firmauinms. Actum
vcro cst .\nno incamationis Dnmini Hitlcsimo Cente^mo vqjCflimo secundo. Conficmalom vcro Anno eios-
dcm incamationis Millosimo Ccn(r<:imo >-igcsimo quiiito.
Tcslcs priraf tradilionis. Adolphus comcs dc Allcna. Wigbolilus. Hruno tribunus. Wenicnis. Emunf.
Franoo. Lambertos. Reginbolt Bertholf. Confirmalioois vero qu^ Iheia est in synodo tesles. Bruno preposiias.
Rutbcrtus (lccamis. r!n,u'clI)<'rUis custos. GcrnnJns mngistcr, ncimwanliis. Guntramiis. Folcmariis dc Sanclo
Mauricio, ct omncs canonici ct sacerdotes qui sacr^ synodo tunc inlcrfueruut. Nobilcs vcro. Rudolplius ct
fratcr cius Bertiardus. Wem. Bonmrdns. HerenMit. Miniiltrnlcs ven». Wallenu* Xhietmu-us. Bruno.
Digitized by Google
liii.
CXCI.
In nomine sanct^ ct indiuidu^ Trinitalis. Ilelmburch humilis ancilla Dei. Notmn esse uolo tara fuUiri;»
quam preseDtibtis, «jood pro remedio aaimae meae, || «oNaudatioDe BERNHARDI de Lippe, in euiiu enm
tiitcla ot miindiburdio, consensinjue alionim cnlicrcduni roeorum, tradidi perpefunlitpr in proprium sanctae
MARIAK Dei gcuitrici reliquisque saoclis in ^cclcsia Uerisieniu (|ua(uor maosos cum omnibus svaa pertioeo-
Uis. boc csi aaimatia et inanimaiis, mobilibus et iamobilibus, silos in oilla OVERIDE oombata, in parro-
cbia LOVENE, in oomitaln FRIDERtCI oomitis ad Tbuneresbcrhc. Fecimiis antem boc ea uidelicot ratiom .
ul deincops omni tpmporc, rfmola oiiiiiiuiii hominum conlrulirtintir . pfrlinrnnt in pfrprtttum ail |>n'bi'ii
dam saaclimoniaJium ibidem Dco su^mjuc sanctissim^ genilrici sancleque SATVHM.NAt uirgini scruicntium.
fit tit hoc In fotnram in|^ firmum pereeuoret et inoonuuhom, uenerabiHs eitisdem loci abbatiasa V&K-
TRIX nobis pctenUbus hoc inde iussil Heri .scripluni, sigilli sui iii|iri >sionc roboratum el insignilum. Inlcr-
fucnml aulem huic tradilioui lideles isli. Venerahilis prodicta HKATRIX abbatlssji. Preposita llelmburch.
Decana UelroburcL Ida. Redin. Siburch. Reatriv. Gunderat. Cuncgimt. Liuldmt cum reli(|uis consororibus.
Ek dero. Ade^ Thietwart. HeJmer.^Uerrat. Harcwin F.\ l.iicbliberis et ministerialibu«i. BERNBART de^Lippe.
C&nrat eiu.dem lori nduocatus. Oilelric. Vdo. Cono. Conmt. Bernfiart rrmnit Widerolt. Ileinric. Odelric.
Alberic. Gudescalc. Reinhere. WczeL Riprcch. Vdo. Wiren. cum aliis multis ulriusque sexus fidelibus.
EGO 'niietmams nenerabilis abbalissf BEAIRICIS noiarins soripeL
Daia tll. Non. Mnrt nnno dDniinicae incnrnationis ]f.CXXIII. kdicL L Actnm HERISIE Mi moaoslen»
• aanctiflsinif Dci gcnilricis MaRi^ ieliciter AMEN.
'Pj» Sicfel, «ckbci •a%fdnickt war, itt fcriorcB |(guc«i.
CXCII.
In noroino sancte ct indiuidu^ Trinitali> Hcinriciis Dci f.ratia PatliPrbninnfn.sIs ecclesip cpiscopos. ||
Sicul sagncis industri c et laudaiulo prouidcnli^> cognoscilur res gcstas mcmori^ postcroruin commendare,
Ua Dibilomiiius desidi^ cl uegli^cntio a$cribitur, ncglcctu earom cmulis ecdesiaram aditum prcsumptuo^o
lnffftffftiii» oigpanler non premuniri. Que sollertcr contcmplantos, e( ^bniis nobis commissis ccclcsiasiicac
tuicionis prolcclionem in fulurum impendciilcs, oninlhu- fldclihiis notum os-^f uolumus, qtialitcr iiir qiiid.im
nomine VVigbardus ac uxur sua Walburg nomioaia cum duobus filiis suis Wighardo ct Folcbcrto i( iiipi>
ralcm camis so^ Hbertttem sob fcclesiaslic^ semitotH rcdlgentcs proprietatem, snhibri consQio {lari jur
^Miderio se in proprietatem Patherbrunnensis ceiiobii iuro mini.sterialium dcderunt, duosque mansos ia
Otlicn, qiios hereditario iure posscdcrant, luudaiitibu.s cl fauenlibus legitimis hcrcdibus, ccclcsi^ confereo-
les, cus ab ipsius ^cclcsi^ abbalc Ilamukonc Mbi postcrisquc suis a gcucralionc in gcncratiooom iure be-
neiicii profuturas reopperaoL Hnnc tradilionem a Frithcrico conaile aduoealo ^eelesif nostr^ apud Balho^
non regali banno fimialam ct stahilitam, banni nosfri muniminn roborauiintis, c l hanc cartam in tcstimo-
nium ucrilatis scriptam sigilli nostri impresiUoiH' msjgtiiri raandauimus. Uuius Iraditionis ct conlirmalioui»
tesles tMiucos de pluribus proferamus. Wino |iri'i)o>itu8. Bemhardns decanus. Conradus prcpositus. Godc-
EsiCDSi RebibcrtitS. Ranlwigus. Folcberlus. Uai huanMUs. ( anonici. Ministeriales aulcm. Vffo. Ilugo.
Hcinric. Ijlbreth. Adolhcro. Rcrnhard. Altman Foli luaili. Wclc iko. Waltgot. Albem. Reinzo. Filbrath. WaP- I
mund. necclio. Gcrlach. Actum ia Palbcrbrunnon XUll. kal. Jul. anuo ab incara. D. M.CX.\IIL lndict. L
Rcgnanic Udnrico V. regp.
D«s aa%ebellel gewcscne Sit^Kl Ut rtrfMSD gcgangcD.
Digltlzed by Google
Itss. 451
CXCIII.
In nomine sanct^ ct indiuidn^ Trinilatis. || Epo llamuko Dei gralia Palhcrbrunncnsis occlcsic humilis
minister. Notum ficri cupio postcris nostris, quod quidam uir Wighard et uxor sua Waltburg nominc cum
duobus niiis Wighardo et Folcborto ex libera conucrsiono sc daulcs in proprictatcm ^cclcsic nostrf, accc-
peniDl • MdNB mansaiD amiiD qaadragiiita jugenim in Othibem, qa«m come» ciutlatis huias Elferus pro
rf*(]iiio animo coniugi>> siip Rf^^rlintli'^ af! nllarc Sjmctorum aposloloriini PI'TRl nt P.WM optulit. tr»li con-
dicionc, ul omni anno in fc6lo Sancli Michaclis tara ipsi quam post cu:» poiitcrilatis su^ iilii duodccim de-
narios grauiora mooel^ enatodi ccclcsio nosiro persi^Dl, ol si hoc neglcxerint, nel daodedm coltdoa
soluaiit, ucl oianao careant lluius rci tcslcs sutil i-i preaentis scripti p.-i^tii;i «<t lioiititu s i|iK)ium sunt
nnminfi. Wino prcpositus. Bcrnhardus decanus. Conradiis prcposilus, riodi >< al( iis l!>i( us. Ht iiili(^rliis Hnnt-
wigus. canoDici. Mini&teriales autem. ViTo. Ilugo. HeiDric. Eilbrath. Adelbcro. liemliard, Walmant. Folcbralh.
Webika Wallgot, Albern. Rein»». Eilbrath. WarmtMd. Beoelin. Gorlag. et alit mnltL
Aefnm Patberbnmnon xnu. Kal. JuL Anno ab incara. D. 1LC.XXIII. Ind. L Rcgoante Hdnrico rege Vm.
VoM dcm, mit PergamtnUtnir«ra auf die Charle grlii-l'>i ii-n .Sii;;!'!, <|j* ««ilwiirlii «rliendc Bruiitliild det Altlri, mit unhr» .
dMfcNw H«ii|rtc, ciiM* Stob (a <t«r rcchtra Bnd ein Bucb in drr linkcii Uaad, vofitcUcad, Ut tm gmcMr Th«il T«r-
kma tn¥>Vh <Mte '"'^ ^ UaHclirift aldit nMhr mmicImd.
CXCIV.
1d nomine sancte ct indiuidoe TrinitattB. Heinricus Dei gratia Paiherbrunnenais fcclesi^ cpisoopns. |)
Nouerit oTnninm riflrliiim Clirisli t;im firr«;pntiiini fjiiam fuluroruni iinitifTsitas. qiiali(i~T (Xclnsta r|im cst in
Atlon ucneril in propriclalcm Pathcrbrutuicusi^ cctidliii. Aiiliquiorcs iiustri ili.\crunt ibidcm quondam fuis^
congrcgationera in honore sanel^ Dei genitricis ItAltlK coadunatam, in citius honore cadem basiliea esl
dediciita. Nunc ucro, pcccatis homirium ul putatur o.xigentibus, llix parua qu^dam uesligia huius rei di-
nosci possuiit. Vnde doninus llainuko uenerabilis Pathcrhninnensis cfnobii abbas lempoialibus rebus pro
subditorum nccessitatibus explondis scdule dcditus, bcalc Dci gcnitricis cl uirgiiiis M.\HiH amore prouuca-
tna, et rratrum et fidelium suorum consilio et attxilio animatns, Bernhardum oomitem fratram Volki^ de
Halosburgh, cuius propria fnit i^TcInsin, cum amicis suis adiit, ct conucntionem pro ceclesia cnm eo (a-
ciens, scdecim ei marcas spupondiL Qui ucniens cuin herede suo unico -scilicel lilio norainc Amulun.L;o.
tradidil ^cclesie beatomm apostolomin Pctri ct Pauli in Pathcrbrunnon ipsam ccclcsiam cum agrij> ct inan-
tSipm, pnscuis et praiis, ct cum omnibus atUnentiis, Widiicindo adnocato fcclesi^ astanto et com abbato
et fratribus sust iiiientc. Abbatc autem memoratum argentuin pcrsuluentc, nirsum uonil prcdicliis romes
Bernbardus iu placitum memorati Widikindi aduocali. et hauc tradilioucm iaudauit, stabiliiiit ac lirmaiiit,
legtlimo herede sno unico fiBo astante, laudante atque uua «ecum tradente. Vnde nos superne rcmune-
ralionis intuHn ac prcfati abbalis ct fratrum suorum rogatu , ipsam «Tclcsiam cnm omnibiis snis appenttitiis
r^rqtiisilis sf»n nrquirendis, nostra ponlillcali auotnritalc, (TrlcsiV; bfjilfinitn njmsfolortim r^lri ft Piiuli in
k'atberlirunnon confirmamus ct corroboramus, clcrna ferientes malediclioiK' oinncni hoininem, qui (jiicm-
Hbct abbatom et fratres ipsius monastorii super hae inquietaro. molestare aut diueslire presumserit. Vt
aulem boc confirmntinnis nostre aiictorilas stabilis rt Ir)r()ntnils,i pcrmancat, paginam hanc indc conscriplain
sigillo nostro insigniri fecimus. Uoius traditionis ct confirmalionis testes suiit tain canonici qnam monachi.
Laici uero. Tbiederic de Vordei. Brpo. Wezela Vffo. Hugo. Hoinrich. Liudold. Athclbcro. AlUuaii. Folbrath.
Altmar. Frithemar. Welciko. Sigebodo. Sibraili. Wnnound. Sibraih. Heinaow Eitbrath.lGerlach. Godcsealc Conrad.
Acta sunt hi^c Balhornon. XIUI. Xal. Decembr. Anno ab incanatkMie Domini H.CXXUI. ladtottooe U.
Regnnn)<> V Hfinrico imperatfinv
Uii gruMc, •citwartt neb«o <icr Sdiriri aurgrbtnct scwetcoc Sicsel iil lerlurca gcgan^va.
Dlgitlzed by Google
m
iitt.
cxcv.
Aw 4cai Ardiive der StaadabcViwlulk Kappcnberg.
C. in nominc &anc(c et in(liui<iu^ Trinilali^. iieinricuK diuioa fauentc dcmcntia quartus Romauorum Im-
porator AtigiKliis. \\ Notuoi fieri aolumaB tam presentibas qoam futuris Christi fiddibns, qnod Goderridus
comcs cl fralcr oiiis Oifo rn^fnim Capcnbcrg, qrifKl Jtiro nllfjdii |)(is>i(lcbant . cum iKii.irontihiis qnnfiinr
curii», Nette, Wcrnc, Uoiic, Alstcdcu, Deo patri oinnipolcnti , ct bcat^ Dci Gcnitrici Marit;, ct bcati!)6imis
apostolis Pftlfo et Paiilo, SanclBque onmlbus, spc futurc rotribotionv ammali optuleniui, tradeotes hoc
aeoerabiH firalri Norbcrlo suisquc frntril)us sibi i>ui)icc(is, conim(|ua Miccmsoribas in canonica profcssioiR^
sccunduni apostolica instituta ibidom dcgctiiilius. Nos ipsis fralrii)us nd impcrialc pa(rociiiium confugicnti-
bm traditioocDi haoc ratam el inconuulsam pcrmancrc slatuimus. Deccrnimus etiam ct lirmamus ox ru-
gatu comndem frBlrom, quod nullns eplscopus oel einsdem coclesle futanis prelalns potestatem habeat.
regMiem, professioncm, inalitutioiirin assumpiam iminularc, uci induigcnlia buiioris licenti^ cornimpcre.
, AduocntiK ibi nutliis siti nisl (picm fratrns ipsi uiifinimitcr cicgcrinl. Qui si incon>mod«': ticl iniitilis fucrit,
i>i scmcl, sccimdo ucl tcrcio correplus non cmcnduucnl, aliuw cli{;cndi libcram liabcanl faculuiem. Hoc
et fideles Dei sdre*) aolumns, quod eidem Godefrido eiasqao fratri, pro redemplione animf ttte^, mprof
dicto saccniotc pro eis inlcrccdcnlc , rciiinrn olFcnsam ex nniino rotulrinamus, obsiitcs ('Dniin mnntiniitti
mus, ct «luicquid causf uel exactioDis iu ipsos habuimuK ucl baljero possemus, ctcroaUtcr posiponimus.
Ad hanc oero nostram traditionem leates ydoneos adhiboimas. Adetbertum Mogontinom archicpiscopam.
Fridericum arehiepiscopum Coionicn.sem. Hartwicum Ratisboncnsom cpisoopam. Ottoncm Bauenbcrgcnscm
cpiscopuni. Hriiiionom Spircnscm i^pi«roptim Ilrriin.innuni Aiignsteiiscm episcopum. (Icbpliardum Ilorbipn
lonsem episcopum. Alii quuque principcs. Ilcinricus du\ Iktioariorum. Fridericus dux. Sjmoa dux. Pcrtoltus
dttx et frater cius Cunrados. Hardiio ThoipoMas. Hardiio Gngelbertaa. Berengariaa coBie«i \Si oatem Irc
noalr^ Iradilionis aadorilM ctabflis ct inuiolata orani permancat eno» iiMio indo cariam acribi, et ^pi
iiostri imprcssionc iussimns insiimiri. PrctfTca qimsciinqTj»' pnsscssioncs , quecunque bona, in tcrris, uiiicis.
mancipiis, ccnsibus, decinii.s, molcndinis, aquis aqiiarumuc dccursibu£, pratis, pascuis, nemoribus, cani-
pcslribus, monlibus, collibus, iiallibtts, ant quibnslibet aliis rebos prodida Capcnbefnensis ecdesia ui pre-
scnliarum possiilct. aiit iii fiiliirMiii crmcos^itnic iioiitificum . !aii,'itiorio rcL:iiin nei principum, oblationc
iidciium. seu aliis iustis modis putcrit adipisci, omnia ci impcratoria auctorilatc coniirmamus. In (piibii^
b^c propriis uocahuHs duximiis exprimonda. llcugcdc. Curede. Sorbeke. Wttde. Wcshcm. cum mansi^ rt
raansioBartis et unluorns usibaa et Jtnticiis suis. Si qua igitur ccclesiasticn sccubrisae persomi haiio nostic
constitntioni< pn|;inam scicns contra cain iionire tcmptaucrit, si secaildo terciooe COmmOttila presumptionieni
8uam non corrcxcrit, indignationis noslre [M-nam scnlicl.
Stgiuim Heinrid Quaiti Itomauorum Imperaloris L. M.) Itudetiuim.
Piojlipjius Cancellarius Recoijnoui vice ArchicanreUarii.
Data anao dominic^ bicarflationis M^C*'.XXMU<'. Indiciione XIU. apud Lobwiscn. Quando domiwis
Impcrator anulum et baculom eoctcsi^ RcmblL
Dw «ie gcwakDlich aurgedruckte grnMe Maieitiiu«i4Ys! Iit swar hh tbcra HKfle idiMibAft, jedoch dic Figur dci lu»-
MM Mbct ■!«■ ipwMrcB Thcite dir ItaiHlflft loch cifealMn.
*) Im OrigiMle Uebt durch ciaen Schreibfelilcr: frrire.
Dlgitized by Google
1123.
m
cxcvi.
In Christi nomine. Notum ps<5e uolnmns fam prpsontis nii qtiam fiitiiri rhrisli rnJclilins, Qualitor
ego Wioo prepositus niatris fcclesi^ Sancti LlBORil, conuuujucalo Beniluiitit decaiii iiosUi ecterurumque
rralrHDi ae fidefiiira nofllronim consiBo, decreuerin ut qoieuinqQe uiNicn» proeiirmierit cortin qnf est in
LESSETE, el libera est a soluendis (lcciniis, pro dviobus mnnsis ad ipsnm porlinrntibus, undp nohts iure
debontur decioif, wper graoarium Qoslrum VIIll. maidra fruinenti annuatim dcbeat persoiuere, ita concessa
abi deciina, nt aiue ipsemet mUicus atne eliuR quicumque ex cupmdietk iminw quicquam ipso concedente
MNierit, nulUis ct in congrcgandis dccimis uim ullam inrerat, aed ipM oiUicus utililali suf ex his ut liboerit
prouideat. Si nero ipsc inlliciis plus agrorum de quibus nobis docima dcbctur qnnm snprfidictos mansoe
seminauerit, debitam de eis oobis decimam dimiual, et tiic onmis inter nos et fratres uostros mooacboe
de deciniB diKeptaiio ceaeeL
Hutos rei testes snnL Hamuco aUias, oniiis u%iianliB ut bfc fierent dBboranit. Roolhard. Gerlag.
monachi. Bemhardus decanus. Cuonradus prepositus. Rcginbraht. Esic. Gcrnand. Rantwig. canonici. Bi
laici. Volcbraht. Waldgot Altman. Adalbera Bernbard. Yolcniar. Hize). Sibrabt. Warmuod. Liudol/. Gerlag.
aliiquc quam plures.
Aii%«4rad(t ift 4m illflfte, §nm MUHmifit Sicfrl 4m Domluipitdi n P»4crl>oni, nit «icm *«rwiru irhowdpn
■NilUfci* dui lliil%M ta blMftMiiclMr KMdtftftbtr«ii|iniMd«ditwi HMpt» ■od in 4« Iwkai Bi«d «m Mrilkp
ivlla hailOTdt nd dir UmwMfti Sci. Ltboriiit EfCk
God. dift kiit. WMtiid.
30
KachweisDDg
I. der abgebildeten Siegel.
1.
2.
3.
4.
3.
8.
fit<ritjq(el KaMer 0«e'« UJ. sebarig lu dcr Urkuode Mr. lAXtV.
GriimeriN Si««rl dc« BiichAft Mdavm^ «oo Padcrb«n>; mn dcr mik df
fcoildencn Slr^oUuniiiilung. I)ic CrLuiiilc, zu welclier v* gcliuftei i*^ oiabt
dcna Fragmtfnte bei ^r. 968. «Jer Regc*t«s Cfwibot <iod.
Kleinerc« Sii^el det*clben , geliorig xa dcr TTrkonde Kr. XCV.
Gruxeres Sirgrl dra Biicbori Imnti \on Padcrborn; lu dcr 'Crlc. Nr. CXUXL
ILIctaeres Siq^el desMllMa, mit cioer «niiken GrmiaB} an» der olt dcm Moe. TOlerl. Altcrtk. n M&oitir «erbood,
HmniluoK. Die Urkande, lo welclier es grhurti.-, iit oicJit mdir oechioweliio. — Doreh e(D mt ipfifc
Ut iltfr Kopr In (Irr Abbilduni; tcrlLchrt genctcbnet , da cr iin Orisinalc nmch dcT
Sivgel du liisrbofi Erpko ton Uim^udevord; «o der Orlt. Hr. CLXVL
$ie«cl doi BiHbjfi AUiirU wo P^idcrliom; w dcr Vrk. Rr. CLX».
Aerieslca Sieset dea Domkepitde ao PaderfaofOi cu der Urfc. Vr. GXGVl.
wtereed. AlleithSmer m
; «iellciclit «ar ea dl^ewfr^
Sieflrl*
(lii
% der abgebildeten Monogranmie deutsdier Kaiser und Konige.
:Mi>nrt^T^nime Kaitcr Ludwigi J<:« rrommea liod bci deo Urkundcn Nr. 3, "i >in<i 4 in den Text ciajedruckt. )
1. Kai«er Lothart /., Vrk. fir. \VI.
3. Kiiale iMdmgt dce Deotidieo, M«$ Utk. ffr. XVIII.
3. l).-v»cllu ii , 87(1-, rrk. >r. .WVI.
4. Detfclbcn, untullsliiaaii; (ghae MiltelUridO , SfiS; UrL.
»r. XXV.
5. Kai.cr KmU At* Dicken, 887; f.k Nr XXXII.
li. Konig* .<<rnii//, SS<; Urlu Kr. XX.W.
t. DcMclbco, tin\ ond •etoct Hachlwlsen, litdlMfa dea K«s-
dc», aureincr Cliartc; Urk. Kr. .XLIV.
(i. Ktjnig Conrad* /., 913} Urk. ^r. XLVI.
9. KiioiK HmridiM /, 927; Ufli. Mr. XLVIU.
1». Dr.wlben, 935; I rk. Nr M.IX.
11. Kuoie Oiio'« /., 944); Urk. «r. UL
IS. Demelfceo, ala Kaiwr, t13; UA. Hr. LX
13. Kji»i-r 0»o'i //., 980; Uik. ^r T.Wi.
14. KiiOig (/l(o'4 ///., 9liT; Urk. ^r. LXIX.
15. DcMClbeOtWiS; Urk. Hr. UXI.
16. Dettelbco, 995; Crk. Nr. LXXII.
n. Dem. 80« dcfM. Jabre; Uffc. Hr. LXXIII.
18. Ki.nig Heinn\h II., 101(2; Drk. Nr. LXXVL
19. De««elbao, IMt; Vrli. »r. LXXXIL
30. Deemlbca, ab Kaiicr, IMS; Urfc. Hr. LXXXV.
Jl. n.^.rUrfri, 101?; Trk. Sr. .\CIV.
23. Dc««elbeo, 1019; Lrk. »r. XCIX.
33. KooiK Comwb tr., 1MS; Urfc. Nr. CXL
2t. Dc«.iIL<;n, al, Kjivrr, tH3t ; Vrk. Ttt. CXVUL
35. Deuclbeo, 1032; Lrk. Vr. CXXIU.
3C. Detadbeo, 1033; Urfc. Nr. CXXVL
27. Klinig rU!n,ich$ IIT , tnW; rrV. Kr. CXXXL
2d. DeueUica, 1043; Crk. A'r. CXXXIU.
S». Kiinhr AMinVAa /K, ««99; Urk. Vr. CU
3». P. * C. -<nk(inig» Hcrmann, 10^2; rrk, Sr. CLXL
3t. Kaitcr lUiiu-idu K, 1133; Urk. »r. CXCV.
oiyui^ uy GoOgle
REGESTA
HISTORIAE WESTFALIAE
Die Quellen
Geschichte VV^estfalens,
in chnnuilogudi geonliittan
Nachweisungen und Ausziigea
Digitized by Google
Vor Chr. 56.
4. Als Ariovist dcn WalTcn Casars crlcgen, und dic IIciTscbafi der Romer iiber Gallien und BelgieD
bis «D deD RhdD «usicedehnt war, begiiint auch lur dte liinder zwischen ftbetn tinif Weaer die
ersio ge3chichltticlic Mor$;cnrbthe. — Vcnlrungt von'dcn Saeven, kommen dic r>i|iiMer und
Tenchtcrer auf dns Ii;iki' Rhcitnifor, trcffcn hir r mtt den Rnmorn zti<;ammen, iind \vcr<lcn von
Cusar fast alle treulos niedergenietzelL Kur ein Theii dcr Reilerei rettct sich zu den Sigam-
brem. Gtaar vertangt ihre Auflliefflning; der krSftige VaQuslamm der ^^arobrer aber b^nt-
wortet diesc iiboriniilliige Forderung mi( stolzer Weigcning. — Ea (juae secnta cst hiemc, qoi fml
annus Cn. Pompcio, M. Cnisso Coss., tsipctes Germani ct item Tenchthcri magna cum muhiludine
hominum flumcn Rhenum iransienmt, non longc a mari quo Rhenus iofluiL Causa transcundi
ItaH, qnod ab Saevis complares enDO» exagitaii beUo premffibuitar et a^Nndtnni prohibebaDtatr.
. . . Qui complures a!i:i' Supvorum vim sustinuerunt, ad extremum tamen agris cxpulsi et multis
GermaDiae locis trienDiuni vcigati ad Rheaum pervencniiit, quas re^ones Mcnapii inc-olebant etc.
Iid. Caenr de GaO. lih. IV. cap. 4. 4. mn OvtfM^cei, JtOvoi rtgiuevixov, xal TayiQiat
Aanvd» xporcpov 6ipiw4f(ns tjcxivaiv oxttoualoig rQtimaQai rav KaUutQog txitkav ig mvtaxt$-
jjfAimv 6 Si Kcddtra cnhoT.^ -stQtOfkvofUvotf: cnnw t7n&^<s9ai, rov^ 7ri3i'c(ific y.crTccSxair xKt rb
ifa^os ixtivots is rfio$ ai<pvidiov ovta cwivfx^iivtti , ag T«fOa(}ttxovTa fivQiadtts rovtav etfyKO-
9n}t«n. JKirramE t» h 'Pdft\St twv ri^ ^vffftMpia» yqol, ytntfniv ItfBMym&r, hekmfm voit; fiuffia-
Qotg rbv KahttQo, a$ tVayts fl^yov ig dutjt^a^xmaiihovs i^'uca(iwov. Apjii;in de rcb. Gall. XYIIL
(ed. Schvkeigh. Vol. I. p. 89.} Cf. Cacs. B. G. IV. 11 — io. Sueton. Caes. ii. Plutarch. Caos 22. —
llla pars equitatus Usipctum et Tcnchtberorum, quam supra coimnemoravi praedandi fru-
meDtaDdique canaa Noaam traDBiaBe Deqne prodio iDleribiBse, post fugara fiuorum ae trans Rhe-
num in ilnes Si;.'riml)rr)nim rrr^^pnmt setpir' ciim iis coiiiunxerat. .\d quos (pium Cacsar nuncios
Dusiasel, qui postularent, cos, qul sibt Galliacquc belium intulissent, sibi dedcrcot, respondcrunt:
Populi Romani iroperiimi Bhenum ftnre: si, se invito, GcrmaDos in Galliam iramire dod aequum
existimaret, cur sui quithiuam essc imperii aut potestatis traos Rhenum postunret? Cacs. G;
IV 1n. — Imlem dieso Ercifjnis<;p dif Vcranlnestini^ ■wiirden. tiass Rdihs .\<llt'r znm erstr^nmale
diesseit des Rbcins crschienen und an dic Grenzen Wcsiiaieas vorrucklen, l)il(ien .sie zugleich
dcn Anfimg des Mltestcn, aber rahoireichsten vnd bedeulsamsleD Zeilabscfanitles der westQi-
lischen Geschichti».
2. Cfisar schlaj^ eine Briicko iibcr den Rhcin and vcrhecrt das Land dcr Sigambrer. kehrt aber,
ohnc tiefer in Deulschkind vorzudringen, nach kurzem Aufenthalt auf dcm rcchten Rheinufcr,
nach GaDien sunick. Ubii, qoi nni ex transriienanis ad Cacsarem legaios miserant. amicitiam
fecerant, oiisides dederant, magnopere orabanl, ut sibi au\ilium feiTCt. rjnod jjni^-itrr jib Stir vts
premtfrCDtur, vel fii id facere occupationibas reipubiicae pfohibereiur, cxercituxQ modo lihcnum
!•
Dlgrtlzed by Google
4
V«r Cht, 9i — N.
transportarct: id,sibi ad auuUum spcmque rcUtjui temporis satis futunun: tantum csse nom
aique oiHdmeiQ eiofl ex«rcitus» Ariovislo pubo et hoc novissimo proeGo Ciclo, «tiam ad uhMMs
Gernudionnn nalionei, uli opinioiie et amicitia populi Romani tuti cssc possint. Navium iDagnui I
(•opinm ad tran«jwrfnnfltim exorciliim |)o!lirrIiunliir. [| Cacsar liis do c'aii>is, (jiins rDinmcmn-
ravi, Rhennm transire dccrcvcrat ; sed navibus transire ncquc salis tutum essc arbitrabatur, nc<|uc i
nia« neque popoli Romani digniiatis esse slatuebat Itaque» elfli summa dilBcnlias fiicitindi pot-
tis proponcbntur propler laliludincm, mpiditatcm altitudincmqaiB fiuminis, tamcn id sibi conteii-
dendum aul alitcr iioii Irniisducenduni cvcn iluni r\i>tiMuihal ... || Diobiis diM oin . . . omni
opcre efreclo, excrtilus tiujisdudtiu-. Cacsar, ad ulraiiKjuc partcm poutis iirmo praesidio reliclo,
io fiaea Sigambrorum oontendiL Inlerim a compluribua civilatiln» ad eum le^iati veoinnt, qnflias
pacem atque amiciliam pr-frntibns librmHfnr rcspondit , ohsidcsqiio ail so adfluci jubct. .M
Sigambri, ex eo tcmpore, quo pons in&litui coeplus est, fujja comparala, hortantibus iis quos e\
Tendktberis aiquo Usipelibus apud se bt^dMat, finibns niig exoeaserant «naque omnb expr
laverant scquc in soliiudincm ac siivas abdideranL || Caesar paucos dies in eoram finibus ma-
ratu.s omnibus vicis; aftlificnMpiP inc-cnsis fnimcnfisfpjc «siiccisis, s<' in fincs rhionim rcrcpif, al']ii?
iis auxilium suum poUicitus, si ab l^uevis prcmercntur, haec ab iis cognu%it: Sucvos, po$tca({uain
per exploniUtres pontcm fieri comporisBeiit» mofie sno ooncifio habito^ nnncioB in oauMs parl»
dimigisBc, uli de oppidis dcmigrarent, Kberos, uxores suaquc omnia in silvas deponerent, atque
omnes. <pii arma fcrre posscnt, unum in locum convcnirrni: luinc cssc dolectum medium fere
regionuiii oaruiii quas Sucvi obliuercnt: liic Romanuruni advcntum exspectare atque ibi dceer-
laie conslitaisae. Qood ubi Caesar coniperilk onnubos bia rebna* confeelis, quannn reram cauM
transduccre excrcitum consiiiucrat, ut Gcrinani^ iiu liim iiiiiciTct, ut Sitjambros nlcisrrrotiir, nl
Ubios obsidiono libcrarct, dicbus omnioo X. el\'Ul. trans Khcnuin consumtis. satis elad laudcra
et ad utilitatnn profectum arbilratns, se in Galliam rectpit pontemque rescidit Caesar B. G. Tf.
Itt — 40. — EvQov di Tovg te 2!vyufifiQovg ig ra iQVfivic a%'axtxoiua(iivm>s xid rovg Ji>uij/Jot'j
aviSTQstpotUvovg, ms xal /So^tfiwvay Ofiik», awq;^p^f«|y ^iwofi^fHi^ iAMNM^ DioCaM.XXXiX.4&
(ed. U. Steph. p. 427.)
53.
3, Nochnials iihcrsclireitcl Caf^nr dcn Rhcin; kchrt abcr zuriick, als cr crfahrt, dass sich die Sucven ,
nach dcm tiaccnis-Waldc zurucl^ezogcn habcn. (Cacsari Lbii refcrunt) Suevos omncs, postca-
quam certtores nundi de exercitn Romanoram venerinl, com omnibns sois sociorumqnc copiiik |
qiias coc};i.sscnt , penitus ad cxtrcmos fincs scse rcccpisso; silvam cssc ibi infinila mai;nirii(linf.
quae adpellatur Baccnis; hanc lonfje introrsu» perlincre ct pro nativo muro obicclam Chcnisco»
ab Suovis Suovosquc ab Cheniscis iniuriis iiicorsiombu$(|uc prohibcrc; ad cius initium sil^ne
Suevns advcntum Bomanorum cxspooiare constitnisse. Caes. B. G. VI, 40. !
4. Daranf wcmlct sirh Ciianr pci;cn dic Klmmnfn: nhcr jclzt fallcn 2000 Sigambrcr in GallirTi j
Traos nticniiin nd Gcrmanos pcrvcnil fama, diripi Eburones atquc ultro omnes ad pracdam cvo-
cari. Cogunt cquitam duo milia Sigambri, qui sunt proximi Rheno, a quibus receptos ez fop
Tcndilheros atqne Usipetcs supra docuimus: traoseunt Rhcnum navibns ratibusqne XXX mililius
passunm inrrn cnm locnm, nhi ])ons crnt pcrfcctiK pracsirliumquc ab Cacsarc rclirliim. Piimos
Eburonum hnos adount; inuilos e\ fiiga dispcrsus cxcipiunt; maj^no pccoris numcro, cuiasr iunt
cnindissiroi barbari, potiuntur. Invilati praeda longins procodnnt: non bos palns, in bcOo lairo-
Ciniisquc natos, non silva(> morantur. Cacs. 11. G. W. ^■y.
Dicsc ubcrrnschcn rin romisches Korps untcr Q. TulUun Cicero boi Aduatuca und boIa;jrm,
abcr vergcblicli, das dor%e La^jer. (Cacs. B. G. \% 33 — 40.} Gcrmani, dcspcrata espu^*
Digitlzed by GoQgle
▼«r Cbr. S3 — If.
i
tione castrorum, qrTOt) nnstrns iam constitissc in roDnitioiiibus videbuit, CUm W pnetfof qnam
io silvis depofiuerant, trans Rheuum sese reccpcrunL Ibid. 44.
Uober die geraiaiBadieii Peldbcaj^ CaeMin md nodk m beachten Lhr. epit. C¥. Caewr
victis (jcrmani.s in GalJia qacsisque Rhenum tran.sccDdtt et mflOiMMim parlem domuit. Sucton.
Cacs. i'y Gcrmanos, qui tran«i R}u>ni)in inrolnnt. mftTimis afTeeit dadilmt. Eotrop. IV., 44.
Gemianos ti^ans Rhenum adj^cssus tmmaninmnits proeiits vicit.
32.
6. Deut.schc trctcn von nun ao in rdmischen Solddienst und nehmen an allcn WaiTeathateB in Gallien
Antbeil. So «ejfiten vierfaundert denlache Beiter bd NoTOdimmn (Neovy) — Caes. B. G. VII., 43.
Und als ganz Gallicn nir dic Freihcil aufstdit und die We^ nach Ilalicn und dcr Provins
veifipcrTl, eilon auf (^ai^sars Riif (Ji>nt?irlif' Iliirssclianrcn vom rrrhfcn Rlicinnfer hci-lK"i. Cac-
sar traus Rhenum io Gcrmaniam mittit ad cas civitalos, quas supcrioribus aimis pacaverat, cqui-
losque ab hia aecersit et levis armatarae pedites, qui inter eoa proeliari oonneverant Eoruoi
adventu, quod minus idoneis equis utcbantur, a tribunls miliium rcliquisque, eed et equitibua
romaiiis atquo ovocalis crjuos sumil Gormanisfpio (rilnn"t Cac-; R. 0. MI.. 05. — Bei Gei^via
und Alesia Iragcn dicsc wcscntlich zur Kntsciuniiung i»ci. li». VJI., ti7. 70. 80.
Aoch in dcn foigenden Jahren finden wir dentsdie HQIirtnippen erwihnt V^. Caes. IK 6.
Vni., 13. Sic folj<;ten Caosar iibcrall hin. Ihro Kiihnhoit rnt*chicd sowohl die Schlacht bei
Pban>alus Appian. dc B. c. It., 64. Flor. IV., 2.) wtc don Sieg bei Alexandrien (de b. .\lex. 29.).
Auch bei Philippi fochten sie sowohl auf Seiten de$ Ikntna, wie dec Ootavian. (Appian. d
B. C IV.. 88. V, 447.)
46.
6b Niedcrlagc dcr B3mer nnter ZoAtw, durch die Deutschen. — > d 41 dir fi^wKOff twv t6ti
avn^avTOv rofV 'Pcofinlois JtoUfUBVt oOmo rrni» xal xov jiSyovOmv i* t^s itoliae ii:>iyaye XQog touf
Ktlxov$ lylvFTO. Zvyuuj^oo! T( yao x«l Uvat:riTai r£ xcc\ Ttyxrrjoot to fUv «parov h rtj c(rpfr/p« rivaif
avtav evXiu^vTis avtOTavQaactv. ixura bi imI tov 'Pijvov du^vtts tt Jiff^uiVLav xat -rijv
ndKfbtv iiailKnittv fo ts ckanNov to tm» !Pofi«&iv huXdw nt^at» InfXptoOMr. mA tpnyovew
tCVtois imaTtcifiivoi, ta tB yloiXlo aQXpvti avrov ivitvxov avihndroi x«i ivixtjduv xcd Ixihm'.
pM^diw di taHta b Avyovatog aQiJrjee filv ht tcvtovs' ov t^ivun xtd Sfffov »oU(un> ia%ev. oi
fOQ fia^fioQOt, tov te jioiMov naQaoxevaioftevov wti ivdvw iKfaetvovtti Mvtofuvot, ig
iiannv ffv^opqtfap tui «mvitte imal«ttVTo, oiir,Qovs Sovteg. Dio Cass. LIV., 20. (p. 62S ~
Accepta in Cirrmnnta rlarlrs <vh lojratn M. T.ullio, hotnim' in omnia pccuniae qonm rocio fa-
cicndi cupidiore ct intcr suiuniam vitiorum dissiinulationcm vilii>si:>simo, aoussaque lcgionis \.
aqutla voca^t ab urbe in GaDias Caesarcm. Vcnd Paterc. 11., 97. <^ Graves igaominias dades-
quc duns omnino neo alibi quam in Gcrmania acccpit, Lolliannm ei Varianani: aod IiOlIiaoam
maioris inriiiiiiao qnam dotrimcnti. Suot. Oela\ ?3 — Ins!i)ii.s Romannnim Germani circumvcnli
&ub M. U)llio icgato gruviler vexati. Jul. Obsoqucns 1'roiiig. cap. 131. — Centurioncs roma-
noa, qoi ad stipoodia mnsi eraul, eircumventos cracibus af6xenint (sc. Sigambri). Schol. ad
Horat. Od. IV. 2, 36. H, 51. — yrciQtun ruvr(c xuzfilTt] ru TO-i'»; ztohuovvrcc tt^ij; 'Pi.mf.tov,:
tlt iv9i96vTct Xttl Jttthv cifpuSTafuva ^ xai xtttaliiaovttt tttg xtctotxias.xav nXtlo St yvtoQtfia ifxijQ^fv,
ti iTttTQnre tois tfrponjyors 6 Zf^tfro? Stttfittli^ wv "AX^iv, (tettovtsi tovs ixfigt intmiita^iivovs.
wA iftvitOQtit^ov vniXapt <STQ(ctr,YtfV tov iv ^fp^J^ Ttoitftov, it tov ^o rov 'Ai.^ios xa&' T)<St>xlitv
SvTbn' r-7i'yntTr) xr" fii^ jtOQO^vvoi tcqos t^V xonuma' rijj i^dpap. ^^^avro St tnv .to/.f fiPi»
£ovyanfiQot nknoiov oucovvccs tov 'i^vov, MiXavtt ijpvtts ^yntova. Kaui6tv qdig ditixov oAAor'
Dlgltized by Google
5
Ver Cbr. 11— tl.
Siioi dwaatevovtts xai xata/.vo^uvoi , aoaiv d' acpuJvuiuvoL, nffodidovtts nal ta ofUiffa xiu T(t$
mi&nte. Mfos oSs ^ imatf» ftiyu Siptlas' ^ ««nvNiv^ «« fiiiflasu mtifiliei^t tuMauf
OL A'>iy()L'iix4>( xfi! a( ToJriJi' [';r)Jxoof wap' 0^4; r« T(Ma xaytucta 'Pafuciov neta zov atfftettiyov
Ovadov KovivtiMov nttffttoaovdrj^ivta anfiSitto f| ividgag. ItiOav di dixus oattcvtfs xal xa(fiojo»
%A vHVtiif» rt(fnavixu> kc<nxg6taTov &Qltt(i^v xtX. Slrab. VII., 1, 4. Vj;l. unlen Kro. 32. (Die
Lesart des vontehendcn Toxtos xmui9tv rjStj ditlxov tetl, die aUe Handschrifteii aiid Alttgaben
bicU'n, ist. w«Min man niclil dem Vi-rb finf nnfjcluirifjc Ui.Hleutung boilcfjl, ohnc Sinn: wnhr-
scheiuiich stgov zu schrciben, da sich 6ui%ov leiclit au!> ^di] erUart Alsdaoa wiirc zu
iniwpretiren: k. if. «. «. #inw«««vov0» mi iwFwlvovn» icvA.;
n.
7, Uebcr zwci Jahro war Aii<;>is!iix. dcr Nicdorlajio dcs Lolliii<t wo^on, in Gallion crohliobcn. Dann
iibcrtrug cr seineui Suhno J}rumi die Uewuciiung dcr Rlicinufcr. — Erster Fcldzug des Dru-
tns. — GviiateB Germaouic, cis Rheonin ct trans Rhenum podlae, oppognantar a Dniso. Mi.
epit. CXXXMI. — tav rt yag Svya^figav xal tuv ovmucxav avtcav dta tt r^v tw AifoAm»
axuvtiiav md 6ta to tovs raXattts fi^ i^tkoduvhiv aroAfftiaOftTciv a<pi6i, t6 tt vn<qy.rm> jiQOXttti-
A«/Jf .... xtti rovg Ktktovs tijQi}aug rov 'Ptjvov ditt^ttivovTttg ttvixoi't. *ai futu tui>ro ig tt t^9
xa¥ Ovatirttav xata oi^ijv t^v tut' Btttaovcav vijaov iii^' mA. Suyu^t^ti imSH»
im:Ta(i!).ifioi> m^jrff; i:t6n9r,6n'- fi,- ts tov Slxfttvov 6i(t tov 'Pt/iw xi.TiizlnuUig Tm'g rf 'X>()ti(ji't>r;
^iuioattTO ■/■('■'( i\' Tr;v Xuvxidu dta 3u(iv^s ifi^aJuov iTUV&vvtvOt , tcav nkoiiav ijl T))i tov
TStiKeuvou nu/.iijfjivus ini ^rjQov ytvoftiimv. luil ton fiev vm twv ^ttaitav, nti^ avvtatQcatvxo-
fov «vt^, at>>9fls ivgxufifOi' 2^t^(dv yicQ ijv xtL Dio Cass. LIV., 32. 622.) — iv td 'yfitaeie
^Qovaog Bnov^rtuovg xm-fiwjiffjjrjffj^. Sli aii VII , \. 3 — Das Jahr dicsos Krcipnt-st s w irdzwar
vou Strabo nichi anj^ogcbcni duch ist woiil ohne Zwoitcl das vorbtelietide genioinl. Uie vor-
handenen Qacll-Nadirichlen gebcn wenigstcns kcine 'WahncheinlJcfakcit, dass aidi dicses Fhw-
gcfechl bei emem der foIgendcD Feldziige erdgpet hatte.
*) Di« StntimitclM Slclle litt mmotliig» Wcilcraagm ia clmnataeiiclier Bimkht «cranlmt. AvimMtraiBfieli ipriflit
•le «on eincm lanj;w!erig«n Krirg«, <ler reicb an i!en nijnnli1ir.iir»j<ten Wrchs<-iriltrn «^r. K.ilit hyihe. «icli rficMS
bald jenrs drut^che VoIIl an die Spitte der IWi i^ini^' ;;i'M.liwungcn. Mrlirn>»!.i M-i «lcr Kric^ durch feirrlidi
iMsirgclte Vcrlriige beeiMlct wordrs , abrr V'rrr.i( 1 ihe ihn iinmcr von neurnt wiedrr ins Lebfn jenifei».
Sdion dicM Andaatuii|ca {caugco, vm die cinc Annahme, daM Sinbo ala Anraacvpvafct de* Kricgn <tic Varif
BUdic ltlcdcrl«sc lietnclitc, vSIIIk anbillbar ■ariiriuaweiien ; der Ancriir dei Sl$aaibircn Mel« ftl TietaMlir
riel «tiliT liiiiuufdiriirken. Eine andrre Anojlin»'. ilii" ifioi'» F.ri'i|;itvn iti» J.ilir ?.'> fv. Clir.^ *r-l/l, rrirtiii;'""
indrM rlitJifjlU allrr ncjjriindun^. Einmiil );i'*i. hii ht der biganibrer bci drn krirgeritcheo Vorfjillcn dicwi Jalire»
giir ki-inr Erwiihnung; uml Ihil IixI w .iIhm lieinlich <ind, wie bri drn Tnrherf;rlirndea Fddlli|CS Id dvn Jahrra
S8 and 29« Meviaciui Volkcrfcliarteo geineint. Gciirlit abrr «uck, e* wann Sigaaibrcr ycceilT W bitle dedi
Str»lK> Didrt vMi aolehcn Vorgiinsrn den Anr.>ng dc* Kriegr» ilalirrii kSnnea. Bia tam Jabre 16 (t. Cbr.) «nns
niinilicJi olU- Fcldtuge t;c{;rn die DcuUclicu i i ri inn lii' t nlrrnrhinunj;cn, die licle Jalirr ju&cioandcr liegcn, vod
nur »ugcnblirkliche .\liwchr und ZkiihliKiin^ mulhMilligrr ADiallc betwcrkrn. S. riio Csu. XLVIII., 49.-, LI.,
31 — 22.; LIII., 26.; LIV^ 11. Eine anhxllcndc aad emMere AllAlirrkMinikeit wrnden dagegen dic Riincr d<a
drvlndwQ Aagrlfgeiilieitai ent mit d«r cladci Loliiatui aat aiM cnt machle aicfa daa BcdiirfniM riihlbar, di«
V.SIfcer em rNliten Rbeiaarer danernd tu benibtccn. Fruber nnr drre«<l«, verTuhr daher Ram jrtit aogrtfbiiebe:
c» bcgano einrn EroIjerun;;»krIi'(;, lirr. iinn'lne Lnli'rncliiiiun(;iii ab^^iTci Imcl , lil» jn ileia Augcnlilicke rorl;;'-
«riibrt bat, ala Stritbo jene Dcoierkuiigen nicdcrschrieb. Allrn ri<lgrnden Fchlii>scn itl i«nach ein und da»«cll>*
Cepri^ wi%edriKkt; limmllidi fcann man cie nla inaammciibanitenda Hpentiunrn, ali Momenir eiam md dn*
arlbca Kemprea mMben; aad denmadi antcrKrgt «• kanem ZwdM, diai Slnb» die cUdc» LolliaM mm^
•n ab%er Stdbi ale Urbefccr dcricUien den S^gcorfmr Uck> acant,
Digitized by Google
▼•r Chw, «S-^t.
7
8. Zweiter Feldzug des Drwus. — Chertwd, Tencteri, Cattt (al Chanci) aliaeque Gsnnaiioniin Irans
Rhaniiii geiilM mibactaic a Dmso rcferuntur. Liv. cpit CX.\\VIII. — "Afm 4% Mqeg fov
nolsfiov ttv^i^ aQfif]<U xal t6v ts 'Privov ijrrifatd^ xrd roii; OvaintTag xrfffroA.rtTM- xov ts
Aovjtiav Jt<u{a imL ig Trjv tov £vyd(t^at» ivifiaXs xal Sl airr^g %ai ig tijv Xt^vtSiuitu jr^oeja-
QTlce (uxfii vov OStttovgYov. tjdvtofd^ dt foviD xoi^tku, ott of ZvYayi^qoi tovg X6nov£ fupovg
CttV Mfoaoixmv (itf telrjgavtag eff toi 6v(i(iax^0ai iv ogy^ a%6vteg jrnrdijful ia avtawf ^fttfS-
tevaav' xal rt5 xaiQu rovru} tXu&( n)v jjwprn' «yrtijv difl^fAfft.jr. x«/ ^(/(?>( «f xfrJ tow OvtiSov(>yf»',
si (i^ Tov Ts imtfjdfiav ioxdviOt nai 6 ;(f(fX(bv eviomc %ai rt xtu O(iiivog iv Ta otQtccoaido avxov
dtiwvtfm oi yoQ 3ioke(uoi aXXag ts ividgais avrov ixdxatfav xal stort ig axevov xol xoiXov %aQt'ov
xaraxiflaavTtg oklyov 6U<p9eiQOV. xav naisavdl av datakeattv, ei (i^ xara<pQovijattvTe$ atpav, ag *(tl
lakaxtnav xal (uag ixmaci}s ovttav, 0(i6as ttvToig davvTaxxtn ijafriaav' vixr}9ivtts yitf i% toi-
Tov ovxi&' ofutlas itfMivovto, iUlit wo^^a^ev (liv atpitg mi^tZtfiiow, iyyvg 6h ov Xfoa^Mar
<D(Jrf rnv ^govOov dvrtx«Tc«fQOv>jiS(ct^a dvrav ixft rt, y o rf /lox^TttK^ x«( o 'EXiiSiov (Svaui^^nnn^
tttt, qp^ovfioy ti atplatv imtttilatu xtd ete(fov iv Xattois xa^ evt^ rj» 'Pijv^' dUt (tiv ovv ttwta
tme tt ktmidoos ti(tdg lUa to bd w/Aijro; 4^ fd Sorv Hiem t$ TS SOv gnOwWiWW i^vaia, ixu'
Sicv SittOtfaafnagt z^'tfao&at Viufle. Dio Cass. LIV., 33. (p. 623.) — In Gcnnania in CWtris
Dnisi oxampn apum in tabcmaculo Hostilii praefofli caslrnniTn oonsedit, ita nt fnncm
practcndcntcm praeGxamquo tontorio lanccam umplcetcroutur. Huitiludo Homanorura pcr insi-
dias subiecta est. Jul. Obeeq. prod. 438. — Sedere (apee) in castrie Drori hnperatoris, qdnm
prospcrrime pugnatiim apud .\rbaloncm ost, lKuiil<|ii;ii|iiam pcrpclua aiirtispicMiin conirctiini. qui
dirum id ostcntum cxistimnnt scmpcr. l'lin liist. nat. iH. — Dic Vcsto Ali.so wird bald in
dcr Niiho Licsboms im Miinsterlschcn, bald l)(>i Elscn im Padcrbornschcn ge&ucht. S. v. Lcde-
ha^9 L n. T. d. & 8. 9tt1. % In neuesM- Zeit habeo iiek v. BardelelMtt (ZweiM md Ansidi-
tcn iibcr dio iirtlichc Lafjc <tc^ vr>n Drusus im J. 11 'v Clir^ ('ihrnitcn r,i<tcl!> an rlcr T.ippc.
Kassei, 4830. S. 72. ilg.) iwd Clicrl (Alle Geo^phic Dd. 3. S. 443.} (ur iiaiu m an dor Lippe
entodtieden. Rs irt faier nidrt der Ort, in diese Unlersocbinifi^ tiefer einzu^chcn. ObersllieiR.
Scbmidl, \sclchor in neoster Zeit die sorgraltigsten Lokai-Forschun^on hin.sic-lidtch der Schaupliitxe
der Riimrrkricfrr» vorjjicnnmmcn hnt. ^latilit aus iibcrwicgcndcc r,-iiru|{ n Aliso an dic Miiiidung
der Glcnnc in dic Lippc, auf dcn grosscn Kamp bei Scliulto .Noinkc, sctzen zu miisseii. — Auch
Uber Arbalo scbwanlien die Ansichten; jcdcnbOs ist dioser Ort aof der Rlickziigidniio, von der
Wcscr zu suchun. — SoUle aber oicht vieileichl in der obigen Stdle dcs Plinins: apiid ABso-
Dcm, zu le&en soin?
40.
9. Drittcr Fcldzug dos Drustis. — Bcllum conlra trani»rhcnanas gcntcs a Dni<;o gestum rcfortur, in «juo
intcr primores pagiHlTcnint Senectins et Anoctius tribuni civitatis Ncrviomm. liv. epiL OCXXIX. —
Ttc de dfi Tav Kektav tav rt uV.av xnl rcji' -Y('rr«v (^o i^ yiio rov^ I^t>ynu(ir)ov^ urridrrjflccv
xal t^s te xofits ttvtav, ijv oUuv «OQtt tav 'Po(w.iav fii.^ipeatcv, t^a%'iottie<cvj o .Joor^oc t« (tev
kiAmtt tSt itt ifftftSaato lui nntt ttmo t$ Tr,v 'PtDfitjv (se. 6 Jifoiaog xal o 2'i(i<f/iui;) avp
Vfs jivfoooco evvexo(ua^aav (iv yicn rJ, /iovydovvtti «t «Ua ovsMf iyyvdtv JEsXsoic
tfOfnkr» Oikfifis). Dio Cass. U\., 36. (p. 623.)
9.
40. Vicrter Fcldrn!? nnrl Tod tlcs AJru.wt. — Dclliim arhcrMis GcrmnnnniTn tmns Rhcnnm rivllntcs
gestum a Dnuu rc'fc:rtur. lp!>u a fractura, oquo supor crus cius culia|K>o, Iriccsimo liie, ({uaiu id
Digitized by Google
V«r Ckr. «^t.
accidorat, mortuus csk liv. cpit. CXL. — H i%o^^ hu h ^doixfos lura xoii KQioxivov
oU' I; M rmv Xina» iaifitiU xd «^oqA»* njf YigV » iv mni
'KfooasQ iHQOvftrfoq xff! ToiV 5r(Kicj«t7:n'i'rrtj ot f>t'x «fWfjiOTJ M^iTTm>. xaiTfr^fi» nQog rt Trjv Xt-
Qovcxiav (Uxiofti xtti tov OviOuvgYov diu^of; ijACcdf lujlffi tov 'Ak^iov navta aoifdutv xr/L Dio
Can. LT, 4. (p. 627.) — Cura ai4|ue oniw Gcraiaiiici belli ddegata Dnuo Glaudio, fratri Neniaii.
aJolcscfiitl (ot !nnt;inirm[tir virtntum, quot ct quanlas natura inortalis rfci|)it vol iudnstria pcr-
cipit . . . iiiuin, inajjna ex piirte domiiorcm Gcmutoiaet |ilQrimo ejus ^entis variis in locti
pntlbio aan^iiinc, fiiitoniiii iniquitas, coosulcii), n^ptitcm amum tricenmiiiu, rapuil. Yellcj. TMcit.
II., 97. — HisKus in eam provinctan Drusus pvnun» domoil Isipctcs: inde Tim ilu ros |torrucar-
nt et C<ilto<!. >':iin M;ircoin>innorum spoliis insi^nibus qucndiuu cdituui tumuiuni in tropaci tnv-
dum excoiuit Itule validisisiiuat» niiliuaes, ClitiruiiCO£s KMicvosquo el Sicandirois {)arit«r aggrcssus
est» qvi viginti centuiionibus bcrcmatis hoc velot sticrancntiim sunisorant bdlum adeo ceria
vtctorLie spc, ut praedain ia anleccssuin (laclione diviserinL Cbcrusci e(|U06i Suevi aunim ct
argenttnn. Sicanibri cnptivos clc.acranL Scd oinnia rclrorsum. Viclor namtpic Diaisiis cquos,
pccora, iori]ucs corum ipsosquc pracdu di\i.sit cl vciididit. Practcrca ia lutclam proviaciarum
{waeadia atque «uctodiaa ubiqoo diaporait per Hosam fluinen, pcr Albim, per Viauiipin. Kaai
pcT Rhcni quidom ripani quinquaginta umptiiis' riistolla dircxit Rtinn.nm et (jcsotiiam cum pon-
tibus iunxit claseibusque firroaviL Jnviaum atquc ioacccssum in id tcmpus Ucrcynium sjilium
patcfecit. Hor. IV., 12. — DruBns in Oermania primo Lsipetes, deinde Tencteros et Catlos per-
donauiL Harcomannos pcnc ad intcmccioncro rtnidiL Postea fortissioias nati(iii<>s, ct quibus
nnlnra vires, cotisuctudo expcricTiliam virium dabaL Chcruscos, Sucvtw et Sicanibms paritcr uno
bello, 'scd etiam suis aitpcro, supcraviL Oruti. Iiij>tur. lib. YI. cap. 21. (cdiL Uaverkamp. p. 446.}— i
Die verworrene Dantdlong dea Floros erstreckt sich augenschcinlicfa oI)er alle FddzUge des
DruBO^ UIkI ffttt btS aof don Worlausdruck abhangig davon Lst Orosiiis. niagdiesals
Ftngerzeig diemm, wie wmig luittsch mancfae neaerc Unlcrsachiuig diese Stdlen ht-
Dutzt babe.
]]|e fgenus Soevoe aore indondtoaqne Sygambn»
Contudit irK[uo f(ii:ani bnrhara tcci.',» (iedit.
Mec tibi dolotos potcril oarrarc Sygaiubroji
Enabiw et Suevoa terga dediaM» auis.
. Pedo Albinov. in cons. liv. v. 17— 4&, 314— 34 S. — CL Senea coaa. ad Pdyb. 34. ad KarcS.
* Sueton. ClawL 4.
I
8.
44. Den Krieg gegcn dio Deutschcn fortzusclzcn kiinunt Aufpnstus sclbst nach Gallicn. ITicr iibcrpbt
cr Tiheriiis dcn Obcrbcfeltl Kntiin ist diescr abcr hIk r dcni Rhcin, so bittcn die Dcutschen
um Fricdcn. — Sigambrcr und Sucvcn wcrdcn aufs linkc Rheinufcr iibcrtjesicdclL isl xovs
jbfooue ititAuvaB. tuA tcMs Iv otnrif ^b^ieitw i TifUtiog te» S^fMm tiifir
tpo^ir^bTfi ovv uvrov^ o' /?«oj?f,'poi TiXrp' twv S^rycaijlijov rlci;('l»atur KcevTafigav) hfxrjQxim'-
6ttvto ' xai ovti tote ivviov tivo^ (6 yag AvyovOtos ovx itpri Ofpioiv avtv ittUvav oatiCfO&ai) ov9
v6tt(fOV. Ijtifit^av fuv yoQ xai oi 2^vya{i^i (\og. KavtafiQoi) ngta^ts ' TOVmrov 9i iSi^ta» tuaiQiifl^
9mt ri, Sats xal iiulvovs 9&tit»St «d «oUovff *a\ iXXoyifiQvs omv, n^o(5(fxuUe&at^ o xe yiiQ jSyoo«tat
OviXttfiav avtovi; nohtg rnvtg xtctf&Fro y.cii ixiirov Svattvaextt^dciiTif taitovg xaTFX(yij(STnto. ncu'
covsov iQovov fieV tiva riavjfaSscv, ixitxa inl soU,^ x6 «a&j}fi« Otptav roig Paiutlois «vxttjdiioaav- i^><>
Cass. LV., 6. (p. 631.) — Holea ddnde du8belUlraaflliitamKei!oiiein,qnodiamnet virlBtei^liD^
Digitized by Google
Vaf Ghr. 8—«. u. t.
9
tana admimstravit peragralusquc vidor omiiM partes Gcrmaniae sine oUo deirimonto coaimiM
cxcrcitns (quod prat*eipu<' Imic diu i srmper curac fuit) sic pcrdDtmiit cam, ut in formnm paene
stipeudiariae redigerct provinciac. Xum alter iriumphui cum altcro coitsuJatu ei oblatus est^
Venei. Ptterc. E, 97. — SoevM (aL Dlnoa) et Si^mbros dfldenUii se tnidiixit m Gflliiam tlupB
in proximifl Rheoo agris oollocavit. Sueton Octav. 21. — Bello gcrmanico XL. millia dcditirio-
mm Iraiecit in Galliam iuxtaquc ripam Rheni scdibiis nssij^nntis collocavit, Quas ob et ovans
et curru urbcm ii^cssus ost Id. Tib. 9. — tjuu Leilu CCCC. miliia captivorum cx Gcrmania
IranaUilit et cupn rqNim RhQiii in Galfia ooUocaviL Ealrop. VIL, 9. (wo richt^|er ebeofalts
XL. miUia zu lasen.) — (Tiberius) GcriTninfis hello arripuit, e quibus quarlraprintn milliri caplivorum
victor abduxit. Oros. 2\. — Se {sc. Iibcrium) Dovies a divo Augusto in Gcrmaniam mijisum
plura consilio quam \i pcrfccisse: sic Sugambros in deditionem acccptos, sic Suevos etc Tacit.
ann. II., 2G. — quoodam Sugambri cvcisi ct in Gallias traiecti — Ibid. XII., 39. — (AognstM)
Sicambros in Galliam transtulil. Aurel. Vict. epit. dc Cacs. cap. 1. — ravrTjs (-sc. r^g TrotttfUas)
di tit (uv tig tfiv KUtixiiP fiet^^yov 'Po|4«m() ta 6'i'q>^ futatnx(tticvttt ele t^v iv §aX^t Xfi>9i'iff
«ttfKaKc^ Ma^ool* ioauA it cMv ^IU]«M «d twr SavYi^ifHim» V^k^ Slrab. VlL, I., 43. — Adasa
zn der Ucbcrsicdelunf; mag die Anlage etncs limes auf dem rechten Rheinufcr gcgebcn haben.
(Tacit ann I , 50 limitom — a Tiberio c«?»|)tiini\ Vi^I Sockcland, Ueber dic Vertialtnisse und
WohnMtzc dcr dcutsclicn Volkersch. S. <0. flg. Dass iudess die Ucbersiedelung nur eincn Idei-
nen Theil der genannten Volkendiaflen tral^ daran Itann eine Vei^lrichung limmtlidier objger
SteUen keinen Zweifiel geatatteD.
7.
M. Aof dic Nachrichi von ncucn Ikwegungen eilt Tiberius, dcr nach Rom abgereisl war, abennals
nadi Dentadiland; riehtet aber niclrta Bemerkenswerthes aiu. wartil9hww tam» iv f$ A^fia-
vla /ffopfitjdij. . . . iv yoff rg I\Q(uevla ovSiv «|/ov ^vv^s <5wl^. Dio Ca.ss l.V, 8
d). ^iS — 34.) Diese AngBbe des Dio GasBitts erhall volikommene Bestatignog durch das liefe
Stilhichweigen dea VtUm» Paterai^
6. n. £
A% tiberiux peht nach Rho(hi.<^. WaTircnd dc.^j.sr-n ,\bwrscnlioil. kurz vor dcr christUchen Zeilrechmmjr,
bcrehligt L. Domtius iUiembarbus ani Rhein. zavza xe ovv uua xai rtc rmv Ksixav ^moOij. 6 yag
^hftittog scfOttQov (uv, Icds ht tav ir^og ta "lCTQa xaQlov 7]^%t, tovg T£ Egiuwvdovffove i* r^e
eftfl/iig ov» old' ojtog i^ttvtttttavttts x(d iwra ti}tij<Siv itigas «Xava(uvove vMokafiav iv (ti(fu t^e
Mr^Qxo^nvtdoc: xaTayiif 5?rr' rov 'AJ.^Siccv (iijSfmg ot ivavtiov(dtnyv StnPttg cpiXiav te rois txiiin) PaQ^a-
(fo^s ovvi^sto mi ^ia(tov in avtoi) 'Avyovtttp /d^tftnro' toti dt n(f6s te tov 'l^vov futfl&ov
hkA ixKt&Svtag «fwq^ JQpotfdMaw «aa^nfclii» K ht^m» HM^tus Hutfri?x^aa «al «nweypoi^gdiM eqwv
tgX tove aUove §tt(f§tt(fove imbism, Dion. Cass. fragm. a Jos. Morellio edita. Bas.saui 4708.
p. 3?. Vi;I Fr Roth. de Germania L. Domitio pcnclrata. 1825. — Dicscs wichtijic Rnuli.stuck
ist auiFaliendcr Wcisc bis in dic neucsto Zcit iibersehcn, oder doch nur fluclitig bcnuUl vvor-
den. Zwar gebort es Mos mit aeiner letzten Ifiilfte hiehen aber da es birfierige HissversiSnd-
nis.<;r nnd irrtliiitnlichc Annahmcn berichtjgt, schien die voUstandige Millhcilung angcmcsscn Vor
dom Erschcinen dcr Morelltschen Fragmentensammlung besciiranktc sich namlich unsere gaoze
Knnde von den &folgen des Domitiiis in Deatacidand anf £e folgcndcn wcnigcn Worte dfla
Tacite fann. IV., 44.): eiercitu flumm Alhini iranscendit, longius pcnetrata (icriiiania, quam
quisquani priorum; «ditti sich nodi die Notiz desselben SchrifiateUers ImUpfl, dais die pontea
Digitized by Googlc
10
Vor Cbr. 6. n. t — aaeh Chr. S.
loogi oin Wi-rk ilics^^s FoWhcrrn gewesen sein. (ann. I., 63.) Niin abfr prfahrcn wir »m drm
beregtvn ilnich>(uck. dass L Donulnis xu zwei vencfaiedeaen Malcn an dcn Granzeii D^t^ch-
IttMb den Oberberelil fiilirte, zaerat ani DanolNidieii Iom, daDn «n den Ufern des BbeiiH;
diw er bci zwei Lulcmchmungcn in das Innere DenlidilaDds bethciligt war; da.*» dcr EQw-
Zug nicht, wic ni.in hislicr nnnahm, vom Rhcin au«, snndcrn von dcr Donau hcr slatt halfc,
und da^ nichl bci dicscr (jclcgcnbeit, sondcm ffpatcr, bci der AnwcM?nheit am Rhcin. die Er-
richtung der pooiefli bNigl «rfolgle. Ancb der Zcitpunkt dieser UntemebinnngeD trfti mm cat-
solii('<!('ii hi rvor Dcnn da uns das DionLichc Gcschirhtfnerk rwi«:hcn dcn Jahrcn 6 v. Chr. —
5 n. Chr. nur luckcnhafl crballen \mrde; nach dcm Anfanisc dcr ehrtsUichcn Zcitrcchnung abcr
Tioicias, daon Tibernis and zulelzt Gcrmanicu$ am Rhcin befchligtcu: so miisscn dic bcidcii
Fddzfi^ den Jnhren 0 — I v. Chr. angebdren. Beide waren nber dnrdi eme lingere Zwiscbeii'
leil pctrennt (ii(f6ttft» fitf — roTt \ so dass wir un^ iifwiss nirht iiTr n. wcnn wnr rlic An
weseobeii dcs DomiliiM nm Rbeia kura vor die chrisllicbo Zcitrcchnuog sctxen. — Ucbcr dio
ponlea fanigi vgl. die zn 4& p. Chr. (Nr. f7.).
Nacb Chr. 4—3.
44. M. Vinieius bcrchh;;! am Rhctn. Dicscr luhrl drci Jahre Krieg gcgen dic Dcutschcn. protinns ffi-
bcrium; in Gcmiaiiiarn misit. ubi antc tricnnium sub M. Mniciu . . . immcnsum e&arserat beUuiD.
Bntt id nb eo qoibiusdam in iods geslnm, qdbosdun snstentatnm fdicttcr: eoqno noniine de-
ereta d onm qtedodsdnia nscriptiane openmi oinameola trinmplialia. VeOd. Paterc IL, Itt.
i.
45. Der Krif»!: lialtt» hh m dicscm Jahre forl^edauert Nun wird Tibmu.'; wiciIiT nach Deutschland
pr-cliicki Olinc bcmerkcnswcrthe Thaten, aber nit ht i^hne grossc Ei fnLc ilnrcli/iclit or Doiitsch-
land nach vcrschicdcncn Richtungcn. ixl tovg Ku,xovg iitffauvaav luv xai akkoi xivig, kttqa-
%m>«f 4e wd d fifiifioe' wd ftigft tov soMfMW» «p6fBpov phr nw Ofk^ovgiyovt ptti M «svw
xai Tov 'j^Xfitov X(fotidQiri<ftv, ov (uvtoi xai aiiofivtifiovtvrov ri tore yt txQaj%ri' xaltoi »al avro-
i^fatoifog f»} OTi tov jlvyovotov, ailn lud tov Tt^iov hc ttvxoig xXtjt^evxog , »al tiftas ^iVf
$Uovs Falov Hevxlov rov t^g r^ffuiviae a^jpvxog Xafiovxog' ixtid^ fi^ fiovov axai, aila xai
isvt$9ov ^ofh^Hiras uvfovt imd^mno. Db Caas. LV., 88. (p^ 650.) — Intrata protious Gc^
manin: stihnrli Canincfates, Attuarit, Brurt(^ri, rcrcpti Chemsci. ircnfps inimaniores ct mox no$tn
cladc nobilcs, transitus Visiii^ penctrata ultcriora: quum omnem prtem aspeirimi «t periculo-
dsMni be&i Caesar 'vmdicaret; m Us, qnae mmoris erant dvciinuDn, Senlinm Satnnuitim, qui
tnm faigBtiis palris cius in Germania fuerat, praereeoael, viram multiplicem viriutilms, navum,
agilcm, prn^iflum, niilitariimiquo orficiorum pfvticnlcm ac pcritum parifor, scd otuMicm, ubi nc-
gotia fccisscnt locum otio, hbcraiitcr lautcque co abutentem, ita tamen, ut eum splcndidum ac
hilarero potins» quam hnariomm ant deaidem dkeres. . . . Ind enis aosliva usque in neaseai
Decembrem prodocta munanis «mohniienlam fiiere vidoriaie. Vdld. Patero. E, 406.
5.
I& Zweiter Feldzng des Tibavu. Pfetaa sna Caesarem paene obsbrnciiB bieme iUpibns hi aibcm
traMt: at tulcia impcrii cum vcris initin rciluxil in nrrmrrniani. iti ruiiis moflns finibus ad capal
Jutiae (Lopme?) flumiois bibcma digrcdiens princcps locavcrat Pro dii boni! quantt voluminti
Digitized by C(
4f
opera iiueqaeiiU aestato sub duce Tiberio Caesare gcsgimus! Porlostrata annis tota Germania
eal» vieiae gentes, paene noniinlNis incoiKRilae, reeeplae Cauchoram nalioDes. Oinnia eorum
iuvcntus, infinita tninicrn, iminons;i (.nrporilius, sitii locdnini tntissiinn. IrncJilis itrnm una nim du-
ctJiHtii suis, iK>{»la fulgenti annatoque miiitum nostrorum agniine, ante inipcratotis procubuit tribii-
nal. Fracti Langobardi, gcns cUam Gcnnana fcritatc fcrocior, dcniipic. quod iiumquam antca
spe conccpium nedum opere tenlatum erat, ad quadringentcsimum niiiliarium a Rheno usque
ad flumcn Albim, qiii Srmnonnm Hrrmimduronimqric fincs praetorfluit, Romaniis cMm sij^nis pf^r-
ductus exercttus, et co<lcm, mira lelicitate et cura duct!» tcmponiaiquc observanlia, cla&>is, quae
Oceani drcumnavigiivcrat stnus, ab inaadiu» alque inoopito anle maTi flai&ine Albi snbvecta . . .
exerdtui Cacsarique se iuo.xit. . . . Yictor omnium geiitimn locoromquo, quos adicrat, Cacsar
rum iMOoliimi inviulatoqiiu ct scmd tantummodo masrna cum cladc lio.stium, fiaudc conini ten-
tato cicrcilu, in liiberDa le(^oues roduxil. Vcllci. Palerc. IL, 103 — 107. — aitia dt tov xatntQ
Hwuiunfa» fmlfiumg tt tuftidimi tui it^tag hnnqof^ toyCAniK iyfwsst Dio Cass.LV.,S8i. (p.650.)
6. u. f.
47. Wiibr^nd dcs pannonLschcn Aufslandes herrsclit zwischen Rhcin midWeser tiefcrFriede. Rcimische
Tru(»[»cn sind uln r (l;is I.,ind zcrslr<'Ht; iii dcr Niilic dcr ItcsitJtungon entstihon ^frirkto und Ko-
louicnj die Furstcn crhaltcu romisK^e» BiirgciTccht (TaciL aim. I., 58.); ihrc Suhne trctcn in
rifnoischcn Diensl (Tac. L c. II., 9. VeUci Pttiere. 0., 448.): in Kom sdlMi uugibl eine Wadie
getreuer Deulschen die Persoa des hnperalors (Soet Oci. 49.) So ist das Volk auf dcm
W<'_'i' rf.tnaiiisirt zu wcrdcn. — ^*l^V Tiva ot 'Pojuatoi «i'r»;^ ^'sr. rij? r^pum^ag) ovx (t&pdo,
cOA nav xui itvis x/it(fsa9ivtaf (dto ovSh is uSto(flas /ti^fttjv atpixtxo) xat <ix((axtotai tt avtov
ivoiuiov gvvoSovg te tiQr^vtxas ixotovvto. ov fthxoi xal xav xtctQiav i9av tav te 0vn<pvtav
s^aKfiii» xtd t^s atkovoitov duuxrjs tris xe ix tav ojcXanf i^/oiKlias fxAcAijajuVot ^aav. xai dia rovro,
ting fuv luaa filfaiu wu oS^ ttvi ftaa (pvXax^s ^cfwvOwMW avtitf ovts i^affvvovto t^ xov [iiov
pnap»% aut iHv^uiio» i^is «Uocoi^imvoi. Dio Caos. LVI, 4& (p. 667.)
9,
48. Befreinng des nordwestlicheu Deutsehlands, darch dic Niederlage des Varw. —
ixA Si 6 Ova^ o KvivtHtog, futa r^v tav Zvqo» Ofg^v t^v ts ^ytfUVtia» «49 Hfffiavlas
htfiav x«l xa itiuj ixtlvots ix tijs OQ^g iltoixCiv, ?6niv<fEv avrovg «^pourfpov lutaatijaai, xal xa
tt aiia ag *«i dovltvoiMSi tnptHtv ixitattt xot jgijfiata ag *ai nuQ varixotav bf(faa<itv ov» i^i-
egfwto &X oT TS m^Smtt t$$ ]ipotf0«v dvMtfrsfoy liftfyiaio^ «wl m tfVMf^ aataatoaut
1CQ0 tfjg dki,wpvlov Stisxottias xffoxtfiavttg, ix fdv tov tpavfQOv ovx axistijOav, xoXiovg fuv xffos
Tft i^fvf», xoiiovs Si xai iv t^ otpittQ^ tav 'Paftaiov oQovttg ovtctg' St^afuvot Se tov Ovoqov,
9S Kttl Muvta ttt aifOOtaOiSoficvd atpttSt xot^(S<wtts, XQOi^yayov tcvtov xo^o xov dxo xov 'Pijvov
Es *s t^v XBfov<sxtSa xai xQog tw Ovtaoufifoi». aaatavO'' fifipHamata «al tpthxtixteta Suiyayovtis
xtoriv ectTM waQiox^nv xai uviv 6tQcaiarai' SovXiveiv 6vvKUii'ot. \\ Ovt ovv ta OTpccrtvuarct,
a<sxtQ tixog iv xokifuct, csvvtLX^, xui <ut' aviwv tiv^voi'? «itowot Toilf iiwdtoiSt as «txi ixi
^vlax^ %aQiov tivav, ^ xtu kt^<stov <svXi,rj^tiSt, xoQnTtofixais vi tittt tw ismffSetoiif, StidmHta,
^Mtv Si ot ftdXusttt ovvoii6<s<tvtts xal ofnyok xris xt ixifiouJi^ lui tov xo/.tuov }7i o/utvt aUet
Tf Mu 'jQ(ii'vii>i; iccxl Z},yinegog, ovvovrtg rt ca-rw «^2 x«l QvvKfrtcoitfvoi iroAXax«s'- i}ciQaovito^ ovv
avtoii xai /tijtf Tt Shvov XQOsStxoy^ivov mi xdtsi xoig to tt fiYvo^vov vsorosovOt xtti ipviMtteiS-
9mt ot MUfaunotiiaovi omms MMMvMOf aULa aai bimfmvtosi t>s fumfo oifsoI; vs tafattofAws
2*
Digitlzed by Google
Vm9h Clir. 9^
mA htivovg iutpalXoveiv btavlaravttd ttvtg sc^oroi tav axotsv takov obmivnt¥ i» iia(fttexev^St
j'/i7jrfa ftt]fi} f^Kifii]^ ftdiTMv icuu nolfiici&iVTUi' Civxtj) (fvXaxf^v tiva «onjtfijTm. xul ioxtv ovto'
XQoaiix^ttuv Tt ya^ i^oQiiavia xtu xoQifuifyv ag nal ta tfvftftoxuta naQaaKSvaCovtis xal Siaut-
jf/lmv 01 xifo<s^ofi(h^<KH>ng. tug te dwaiutg iv holfi^ xtj oSoag xaffiJiafiov «ol &iiuKdimvrts nog
tUfa l^fbkv txaatot axQttttata^, ovg jtQotsQOv ||nfx£0av, ixijXtov avta iv vXaig ^iij dxHtaifitMlg
ovTi. KmntiViicc "«« rt cirK(ta't]6av noXifiiot «vfr' vsijxdov ovrig xul TtolXci xal Sftva Uf>yG<invTO,\\
Td ti yoQ oQTj xal tpttQaYytodii xal mmiLuia wu ta divdQU Mtl xvxva xal vxtQ{ti^7tti atite tovg
^BfudovSt mA 9fbif «ovff Moltfilows tf^Aft mfOMtdstVf iKdvi ra tipvovsag tuA dAoaNMOtwnv fi9»'
Qovvtag te ta tovtov dioiuva xovij&rjvat, ijyov H xol «^£«9 noXXitg xal vototpoQa xoXXa, ag
xal iv tlQi^vi^- xaidig tt ovx oXiyot xal Y^muxtg ij ts uXlrj d^tQtaitia avxvrj ttvtotg Owilxtttr
otfrc x«cl xccra tovto itDudaaiuvTj odotxoQi^ 29^0&(u. x^v rour^ xal vstbg xcu avtftos xoivs
ImqttwdfiniiM ht «d |mUov tff&s dtioxttQov f6 tt fVat^m oIui^qov Mtfl tt mis «"^ *i9^
toTg (jTi}J^itU ytvoutvov acpcdiQUJTUTcc avTovg pccSt^nv iTtohi xal ta axga rav divdQtov xata9Quv6'
y*va xai xatttZLTtxmtcc dutaQttisotv. iv romurg ovv Sq tivt anijiavi^ tott tav 'Paftaim' ijvrcn;
ol fiaQfietQoi xavtaxo&tv a(ia avtovg i^vtxivttitag 81 tcvttav tmv loffiaSttfetttltVt «tt luu Fftxtm<H
tm> tQiftftav ovttg, xtQtttStoixliUcito- xal to ftiv XQatov xo^adtv i^aXov, tnttti ^i, <<')s' rjuvvno
fiiv nvSilc, fTtTQciamvro S't tcoIuh, bfi/ooe avToT<; ijaQi]6civ. otcc j'ap ovri iv ta^t r»vi akXa avtt^
taig tt tmd^tttg xal toi$ aoxXotg xoQtvofUvot, ovts avotQatpi^vtti srg ^fdios dvvfffimw ^Ucrrovs »
m4K hiowvf tmvt^ ttffoi^uyvvvmv «^tv Svttg fxaaiov (thitMitt ivUSfttviiouiUv. || Jvtti
tt oSv ittfueomtiitvetcvto, laQlov uvog inivifitlov (og yt Iv oQti vJUJftv ivtHtiitto) Xafiofnmt
xai fitta Tovro rdg ti xXsiov? and^ag xol rSXXa tit ft^ ndw cSfiaiv dvftyxttia, rn (trv xtrraxtcv-
Oavtig td dt xtti xtactXtMOVttg, avvtetayfthfot ftiv Xjj ndXXov tg vOtfQai^ txo^fpOr^Oav, aOrt *m
ig ^dAv tt fmfiov mfOXUQ^aiif oS fihtoi xti tami{^tnA «nflitaSawi. iva^9t» M Sfttvtts k tt vtat
avfy:: -rrthfi^^v y.nl 7;_(i i'i'oito itiv rtQO^ rovg XQoaxlxtovtag etptdtv, ovx iXdxiOTa Si S^ x«l xocB
Yoi/ro ctvio tnrmov. ttvtStQttpi^vot yuQ iv OtevojfaQi^ mtms aJ&Qoot ixxtig ts oftov xei oxXifm
ixttQiianstv avtoig, xoiia fAv xtQi ixXXijXoig, xoXH 9b xeA wtQl totg divdQotg iatpdXlovto. t6tt yif
ijfiiQa xoQtmfiivotg atpiatv iyivsto, xai avtolg vttog rt av&ig Xd^Qog xal avtfiog ftiyag XQOiSx^liv
ovtt not 7ti}0ih/ai ovd'' TiStctts^nt xayiag ixitQtxsv, dXXd xal tr)v z?^'"*' f^pdg rnv n',),i.n' cicf tHm.
ovtt yoQ tols ro£cvfiatf(v ovrf roi^ axovrtoif ^ xate ys atsxioiv (m xal dtafiQoioi^ twtfaig) xaXos
jg^a9M aSvKvto. to% y«g «oitqiA>tf, ^iloig tt *o tdidttov ovM lui t^v ^lovtfCKr «nl t^ itpHov
wA «q; tamgufiittog dSta Ixovtfn^ ^;tt6v xov tavta ttvvifitavt. XQog d tti, avtol tt xoXv nXtlovg
ytyovott^, (xtd ytiQ rav a)J.C3V tSrv wnortoov XfQiaytoxovvxav rJi^rnl aXXog tt xal Irtl rf; hls
OwqJl^v} xai ixtivttvg iXdttttvg ridrj ovtttg (xoXXoi yoQ iv taig xqiv ftdxtttg dxoXcalsaccv) xai ixvxiow
tt ^fkw ud mtsipSvtnonr Sttt M4«iv OSofOv mi toSe «Uovff «ovs ieyifuiitutovs, ^ofiifiivtme fui ifMt
^oyQrft^aatV ^ xut XQog rav ix^t<^rav chto&ccvacii, (xcct ycfQ TiTQafilvot jjCccv) icr/ov Sitvov filv, dvccyxcsTiyv
8i, toXft^atu- avtoi ydf iavtovg tlsxiKiftvav. || Slg dt tovto dtt^yyiX^j, ovSi tHv dXXatv ovdtigitt, d xol
l^^eno tts, ^ftvvuttr &X ti^tov Sojftvta atpav ifttfnjaavto, ot St, xaL tk OxXa xttQsvttg, ixitQtxot
tffpfiy r^ ^vXofiivp ipovtvtiv. tpvysiv yccQ ovd' tl tdftctXtOtd tts ^9tXfv, idvvato. ixoxtno tt ovv iims
xag xa} r:in)n xal txnog. xav xdvttg dxioXovtO, rj xai idXotkcv, tl firj ot ^ap^ft^joi ntQl r^v rijg Xties
tiQSay^v tt<5io)Mt iyivovto. ovto yoQ otts i^ofuviatatoi xttXXol dxiaxaaav xoi ol auXxiyxttti, ol dvv
tcvtoig ovttg, tQoictSSv «t tfVft/Soiftfovcce dofar «otff IvavrAHff (vv| yaQ ixtyivtto xal ov^ ioQovi^
^ jntl xctQa tov 'AaxQrjvou ueiupfihfot xaQiaxov. xax rovrov ixttvoi tt ixiajov trig Sua^ag xal 6 'Aaxq^
vttg, fuii&ov tb yiymiitvov, ovzag atftcsiv intxovQrjat. xal rivFg hftcc rovro xal rav iaXaxortsv
dvtxofUafhiaav, kvtQo&hntg vxb tav oixtiov ixetQoxij yuQ acpiai tovto soi^Oat, iip' ^ tt f{«
f«9 IntlAw a»twf Amu taato fAv v&stfov ifknm, Dio G«8, LTL, 49— SS. (p. 667—670.)
Digitized by Google
VKeb Cbr. t.
48
Tantom quocl nltimam imposucrat Pannonico ac Dalmatico bcllo Cacsar mannm, qtiom intra
quiotpic consummati tanti opcris ilies lao(»tao ex Gcrmania epistolac caesi Yari trucidata-
rumque legionnm trinm totidemqne altrvm et sex cohortinm .... Tanu QainctH
lius, inluslri magi"? qinra nobili orlus faniilri vlr ingcnio mitis, morihtis qiiietus, ut corporo ita
animo immobilior, otio magis castrorum quani bcllicae adsuetu» militiac, pccuiiiao vcro quam
non oontemtor, Syria, cui pnnAuwH dedaravit, quam panpcr divitem ingressos dives paopcrem
reliqmt; ia qnum exerciliii, qni erat in Gcrmania, praccssct, concepit esBB hommea, qni nihil
praeter vocem membraque haberet hominum; qniijnc nliuHi> (iomari nnn pnferanl, posse iore
mukeri. Quo proposito mcdiam ingressus Gcrmaniam, vclut intcr viros pacis gaudenics didce-
dioe, iuriadicliombas agendoque pro tribvnaBs ordine tnhdMt aesliva. || Al ili, qnod niai ex-
pertus >ix crcdat, in summa rcritato versutissimi natumque mendacio gentLs, simulantcs fictas U-
tium serios ot nunc provocant^s altfr altoram ininria, nunc a^ontes j^tias. qnnrl oas romana
iustiUa iinirel fcriUb»que sua noviUite incognitao disciplinac mitcscerel et solila arniis dtscenii
inre tennhiareninr, in snmmam sooordiam perdnxere Qdneiilhmi, mqne eo, ut se praetorem
orbanum in foro ius dicere, non in mp(lii> Gcrmnniac finilms ovfrcitui pracesse crcderet. Tum
iuvcnis, genere nohili!;. manu fortts, sensu ccler, ultra barbarum promtus ingeuio, nomine Armi-
nitts, Sigimeri principis gcnlis einK ilnB, ardorem anhni vullu oculisqoe pmalBrenB, vUbimm
mifitiBe nostrae prioris oomes» e(wm dvilatis romanao ius equestremque ooBseciilns grndam,
se;riifin dncis in occasioncm sceleris usus cst. haud iinpruilenter ^peculatus, nomincm celerMM
opprimi quam qui nihil timeret, et Hrequentissimum initium es^se caJamitatis secoritateai. Primo
igitur panoos mox plures ni societatem eoMflii recq>it; opprimi poeae Romam et dicit et penoB'
det; decrctis facta iungit; tompus insidiarum constituil. Id Varo per virum eitis gontis fidelcm
clariquo nominis Si'?'"-'fMii indicalur. Ohslabant sed iam fata consiliis nmncnKpie antmi eius
acicm praostiiiixei-aut : quippe ila so rcs habct, ut plerumque deus forlunain uiulalurus coni^ilia
oomnnpal elBeiatqne^ qnod miserrbnam eal, vt, qnod aecidil, id etiBm merilo aocidisse videsibir
ct ca«.us In culpam tmr-r-if yo^n^ itTq io se credere spemque se benevolentinr merito
acstimare profitctur. Nec diuiius post primum indioem secundo rclictus locos. || Ordinem alro-
eiannae eabnnitatis, qua nulla poet GnsBi m Fardiii dBmnam in cxtcris gcnlibus grarior Bonnr
wS» fuit, iu.stis voluminibus ut alii ita aos oooabtmur exponcre: nunc sununa deflenda esL Buf-
citus omnium fortisslmns, disciplina, manu, experientiaqiio bcllorum inler romanos militcs princeps,
marcore ducis. pcrfidia hoslis, iniquitate fortonae circumventus, qunm no pugnandi quidcm cgro-
gje occBMO, m qnantmn vohieiaut, data esset miseriB, castigBtis etiam quibusdam gravi pocna,
qnia romBnis et armis el animis usi fuissent, toclusus sflvis, paludibus, insidiis ab eo hosto ad
intempcionem truciclatus est, qncm ita sompcr morc pecudum trucidaverat. ut vitam aul mortem
eius Muuc ira, nunc venia temperaret. Duct piu.H ad moriendum quam ud pugnandum animi
ftdt: qaippe paterai avitiqne caMnipli saoeenor bb ipse tnmsBxit At e praefeet» oastromm dno-
bos quam clarum cxomplum L. Kggius, tam turpe Ceionius protlidlt. Qui quum lonso maximam
partcm absumsisset acics, aticlor dediiionis supplicio qoam proelio mori maluit. At Yula Mumo-
nhis legaias Vari, cetera quietuB ao probus, diri anctor exempli spoliatum equite pcditem relin-
quens fuga cum alis Rhenom petere in^rossus est Qood factum cius fortnna nlta ost: nonenim
dosortis sup(>rfuit, scd dosortor occidit. Vari corpis somiuMum hostilis laceravcral fcrita<;: caput
eius absctsum latumquo ad Maroboduum et ab co miij^uro ad Caesarcm gentiliiii tamen tumuli
sepallnia hononitnm est. TeO. Pntere. H. 4<7 — 419. — Gennani vksti magis qoam domhi
crant moresquo nostros magis (piam arma sob itnperatnro Druso suspicicbanl: postquam vero
ille lUTunctus, Varii 0"inf^i'i' libidinom ac suporbiam haud scctis qnam saoviliam odis.so cocpe-
runt. Ausus iUe agero cunventum: et in caslris ius diccbal, quasi violentiam barbarorum et
Digrtized by Google
MB«h Cbr. tu
lictoris vii^ et pracconis voco possct inkiberej at ilii, qui iam pridem rubigiae obsitos mes
inerteKfue moererent eqnoa, nt prinnini td|;^B et «aeviera atnnjp iure Tiderant, daoe Anmiiio
nnna riirnpiunt; i|uiirn intcritn tauta orat Varo paci:» Gducia, ut ne pracdicta quidem et prodila
per Segp.stcm unum prinoipum coiiiurationc commovcrctur. Itaque improvidum et nihil tale
motucntcm improviso adorti, quum iUe (o sccuritaiilj ad tribunal cilaret, uudiquc invadunt, castn
npiunt: ires l^jjonea «qpprinuDtar. yarus perdilas res eodem, quo Qnuienaein diem Paolm
cl fntn r<t cf nnimn sprutiis. Nihil illa cacde pcr pnliuics porqno >il\as rruoiitius, uihil insnlta-
tionc barbarorum intulcranlius, praecipae tameo in causarum patronos. Alus ocukw, aliis manus
ampatabaiit: untaa oe autam, rcsciBa priiu Knjf;na, qiiam m manu tenena barlianMi, «tanden»,
inquit, «vipera, aibilare desiste. » lpsiu.s qnoiinc ((insulis corpus. quod militum pietas hnmi ab-
didcrat, cnWssnm. Sifrna ct jiqiiilns dnns aillnic l);ul>;ii i pfKsidcntr tprtinm si^nifiT prtns, qnam
an maout» hoslium vemrel, evulsit niersauique intra balt«*i sui lalebra.s gercns in oruenta paiude
aie latuik Hae clade faetum, ut iroperium, qaod in litore Oceani non steterat, ia
ripa Rheni riuminis starct! Flor. IV., 12. — l ebcr die Mlsshandlung der Leiehe dcs Koru»
vgl. auch Tacil. ann. I., 1\, dcr als Lrhcbcr der Frcvcllhat den Sohn &?yi'm«r"s, des Bniders des
Segesies, neiiiit. — Lcbri^ens waren sanmillickc drci Lcgionsadler in die Uuudc der Dcutscbea
gefiillen und zwar die Beuto der Marser (Tacit. amt der Bruclerer (Tacit L c. L, 00.)
Und dcr (llinncfn ;l)io Cass. LX , X c^cwnnlcn.
SchicUal dcr Rumiscbeu Gufangcncn bci den Ucutschen. Yariana clade quam mulk»
splcndidisHme natos, seDatoriam per militiam anspicantes .^radam, fortona dcpressit! aKuro n
iUia pastorem, alium cuslo<lcin ca.sa(- rccit. S( ncc. cp. 47. — Quum in caplivos sacvirelnr t
Gcnnonis, pracdari facinori'^ nin tor fint C.nlilus (".ncliiis, vctiKtntc fnmilinr' snac di}a)is.simus : qui
COmplexns catcuarum, quibas viuctus crat, scriein ita liias iniisic capiii suo, ul protinus parilcr
sanKdnis cerebrique proflavio exspiraroL VeDei. Patere. 0., 4iO. Da> Grabstein eines Jfoiiwf
Caelius, der bei der Variani.schen \icderlajj;e seui Leben verlor, wurtle im Anfun^e des 16. Jahr-
hundcrls bci Xnnlcn gefundcn und stcht ^c^cnwarti^ im Uonner Muscum. Hr Ini^t fulp;ende
Inschrin: M'. aKUO T. F. LE.M. B0.\. LEG.\TO LEG. XfiX. A-N.N. UU. S. CECIDIT BELLO VA-
RIANO. OSSA LNFERBB UCEBIT. P. GAEUUSl T. F. LEIL FAATER FEQT. cf. Lcndks Ceotoal-
mus. II. S. 1. flu
Spalerer Bcsuch des Scidachlfeldcs durch dic Romcr uuter Germomcus. (Vgl uotcn Nr. 26.}
Dttctnm inde agmon ad ultimoB Bructeroram: quantumtiuc Amodam et Lnpiam amnea SDter» va*
statum: haud procul Tculobur^iensi saltu, in quo reliqniac ^ nri lci^inninnque insepultae diceban-
tur. li,'itur nipido r.acsarcin iiivnilit solvcmli snprcmn mihlibus «iuciijuo. pcrmoto ad miscrntio-
ncm omni qui ailemt exfircilu ob prupin(]uos, amicos, dmqoc ob casus bellorum el sorU'ni
hominum. Praemisso Caocina, at occulla aaltuum scrularelnr pontesque et iqg$eres bumido pa-
ludum ft fallucihus campis imponcrcl, incedunt moestos locos vi.su<|uc ac memoria dcformes:
prinia Vari castrd hilu anibitu ct diiucnsis principiis trium lcf^ionuiu manus oslcntabant; dcia
semirulo vallo, humili fossa accisae iain reliquiac cunsedissc intclligcbantur: mcdio campi albea-
tia ossa, ut ftigerant, ut reslilcrant, diisiecla vcl af^rala: adiacebant fi^pnina teicfam equoruro-
qnc artus: simul Iruncis arborum anlclixa ora: Inris propinquis barbaran arae, apud quas Iribu-
nos ac primorum ordinum Genturiones mactavcrant. et cladis cius supcrslites, pu|piam aut viD-
ouh elapsi, referebant: hie oecidissc le-^atos, illic rapias atiuilns: primura nbi vubras Varo ada-
Ctum, ubi inf''lici deiilia et suo ictu mortem mvencrit: quo tiibonali condODatus Arminius, qoot
patihnla r;iptivis, quae srrohcs. ulque signls et aqnilis per superbiain inlnseril. Isrilnr Romanus
qui nJerat c\crcitus, sextum posi cladis annum, trium lcgionum ossa, nullo noscentc, alicuas re-
Uquias an suorum bnDw tcgereti omDes ut oooinactoB, ul cwMWBgpuneca, ancta in bostcn ir^
Digitized by Google
Ifaeli Ckr. 9.
15
Bioesti simo] et infons! condebant Primum exstraendo tumdo cospitem Caesar ponH, gFHlis»
liiDO munere ia dcrunctos, el pFaesentibtis doloris socius. Taciu ann. L, 60 — 62.
Wo tst das Varianische Schlaehtfeld zd suchen? — Zwar hat kaom eute aodere ge-
schichtlichc Frago in .ihcrcr, wie in jihigcrcr Zcitso vicle lilerarische Vcrhandhmgen, als diese, her-
beigcriihrt; aber Uotz allcr minutiosen Acngstlichkcit, trota; allen Srhiirfsinnes, den man aufbot,
ist denoocb dcr Rrfoig ein sehr unergicbiger gebliebcn. Was sicli nach den vorstehcndcQ An-
eaben des AlterdiunM mit entachiedener Gewis§hcH feslstellea Kast, beeehriinlit sieh anf die Aa-
nnliinc, (lass dnr dreitiigige Kampf inncrhalh flcs Toutoburger Waldgcbirgcs. nichf " fir ^on den
Ems- und Lippeqiicllcn statlTand. t Allcs librigc, bcmcrkt Diit voUetn Reohle v. Ledel)ur, was
man mr Emuttclung dcr einzelnen Rnhepunkie, Lagcrpliitze und Kampfccencn hat angebm wol*
len, knrni nur als ein schr triiglichcr Vcrsuch gcltcn, die Ittt dte dentsche Gcschichte so
ausserst wichtige und entscheidende Schlacht iii ihren einzelnen Momenton, wic auf cinctn Si-
tuationsplane zu verfolgen. » Ucbrigens sche man iibor die betrdTendc altere Literatur Grupens
Orig. Gcrm. Thefl 4., & 130. flg.; iiber dte neuere v. Ledebnr^s L. u. Y. d. Bk S. 496w fls. —
GfimtiKer ist das Resoltat der Forschungcn iibcr dic ZeitderSchlacht; dcnn dass dic drci
Schlachttage auf don 9., \ 0. u. H. Septcmbcr d. J 9 fnllcn, hat Ed Schmid fBcstimmung
des Tages dcr Pcrmannsschlacht, Jena Mi\H. und in der Ailgem. iilucyiJ. dcr Wisscnscli. u.
Kiinsto, IL SeoL 6. B. S. SS4.) mSgBchst wahrscheaiKch gemachi
19. Die Tliinicr, dif; dem Blutbade oder dcr Gcfanucn^rlnf' ciitranncM , fl i fiteten nach Ahso und ent-
kamcn von dnrt spiiter giiioUich zum Rhein. xai ta iQVfuaa ndvta imiSffX' ^ Paitfia(yu attff
iws' ^tQf^ 0 dciiolri^ivtts oStt wif *P^vw 8id^ike¥ oSt ig ttjv Thiarluv wtO^mlim. uiX vit
iiutvo %tiQdoa<i^ai i^8%nni?h]6avy biiX fuqrt nokioqnttiv i^jtlatavto xal to^ottue oi 'Paiuuot 6vjyois
iXQamo. iitra dh tovto ffvdofurat tpvkax^v tov 'Pijvov tovg 'P&fuxhvs Ttfn^aasdai «ol rav Ti^l-
fftov tSvv fiaQti 9Qoodjnfvuv ififftafviunt oi ficf mUiA ixtevior^eav tov i(fvfuttos' oi vito)*uf-
fMw^ mmHt Ctr/bv e^eov ^tauiKSitts wnvg, «( S ivtos Svtts 'Pafuaoif img {th tvnoQow tgo-
tpric;, nma ymtinv f\in'm', (k*i^9H<tv ir^^fx^(tnmt' mg 91 orrp Tt§ iitfxovQH ttvtou; xal 7.tfiw Svv-
fijpvto, i^^k9ov, vvxta tijQtjaaififg %iifuqtov (ijtfav 6« otqaxtatiu (tiv oiUyot, aoxktu dh xokkolj xoiro
fiiv nfmwem wA 9tiSnf9w ^tmti^fuv tSv fitnffiifmf «9$19oy' xpig ttvfi yw^wvM i^mgi-
d-)]<S(cv xcl ndirrig ctv a^rcoXovto yj xat taXtOtftn', (i (ly] nl ^inficiQoi Ttioi xi]v a^T<(iyi]v rJJg Xilag
itffcmmrtn ya) ol tSttXaiyxtoi t(fO%aZm> xt avitftotjcsnvxis do^cev itaQi<S%<ov, as ivttmvQla tois xoltoQ-
mvndvois ihlkvds». tlta nid 6s d).7]Q6s inixovQij^,6ttv. Zonar. ann. X., 37. (p. i09. ed. Venet.).
Einc Vcrgloichung mil Dio Cassius zeigt, dass dicser die letzten Voi^nge htithiimlich dcr Nic-
derlage des Varus unmiltclhar folgen IjLsst. — Rcliqiii ex Varlana clade, quum obsidcrentor.
quia defici fnimento videbantur, horrea tota noctc circnmduxcnint captivos, dcinde praecisis
manibas dimiserunl, ne spem matnrae expugnaiionis rcponcrent in fame Romanorum, quibns
ingena atinientonim supcrcssct Frontin. strateg II! . 1'), i — Caclius primipilaris, qui in
Gcrmania post Varlanam cladcm ohscfssi'; nosfn''? pm dncc fuil, vcritiis, nc hnrhari Iii;na . quac
congcsla emnt, vaUo adroovcrcnt ct castra cius incendcrent, simulata lignorum inopia, missis
nndique, qni ea Awarentur, eflfecit, ut Germahi universos tronoos amolireniur. Ib. IV., 7, 8. —
I.ncii ctiam racdilli pracfccli ca«;tronim eorumqur, <iiii ima circMmd.iti Alisonc immensis Gcrma-
noruni copiis obsidcbanlur, laudanda virtiis est: qui omnibus diflicultatibus supcratis, quas inopia
rerum intolcrabilcs, vis hostium faciebat inexsupcrnhiles, ncc temcrario consilio nec scgni pro-
videntia iLsi spcculatique opportunitatem ferro sibi ad suos poporero reditnm. . . . Reddatnr
verum ]. As|)rcnatl tcstimoninm, (|ni Icijatiis snh aMincuIn suo Varo militans nava virilifpio opora
duaruni lcgionum, quibus praeerat, cxcrcilum immuuem tanta caiamilatc scrvavit maturcquo ad
Digitized by Google
16
Jlaeli Clir. i1.
inferiora hibcroa desccndendo vacillantcs iam cis Rhenom sitanun jjeutium animos confirmavtt.
Sunt tamen, qai ut yivo» ab eo vindicaUM ita iti|^atonim Sdb Varo oocupata credideriiit patri-
monia hcrcditatomqiic r\ci-i i xn citus, in f|unntum volueril» ab eo adilBin. Vcllci. Patcrc.II., 420.
— Nach (lcn r.ntnbiiiatioiirn des Oberstiieut. Solnnldl muss auch das neucrdin^ wiedcr aufge-
fundenc rbmijiche ka.sleil aul dero Annenbcrgc bci Haltem, welcbes cino bcfcsligte Etappc aof
der HeentrttHse nriacbeii Castsra velem mid AUbo tnldele, bald nadi der Schlachl bi TealolMv-
ger \Valde von dea Dculscben enMbniit uad zenlBit wwdea Mb. Zlachr. II vatcrL Gesoh. v.
A. K. II. S. 334.
20. ^cn 80 gross, wie der Schrecken Roms und die Ycrzvvciflung des Augustus (Dio Cass. LVI, 23 — ^S4,
SaeL Oct 23. 49.). i»ar jeizl dk» B^jeisleniiig der Deotsciieii. Addidevat Segeates leptis filium
nominc Scgimundirm si d ifivnni<; conscientia cuncUiIinfnr qnippc aniir), quo Gcrmaniac desci-
vero, sacerdo^ apud aram Ubioruin crcatus rupcrat vittas profugus ad rebclies. Tacit. ano. L,
S7. Cf. 1., 60. — S<^r die deatsche Leibwache m Rom iiMiflsie entwaJlhet weideiu (Dio Cua.
LVl., 24. Suet. Oct. 49.) — Nur dcr Am^ibarier Boiocdhts bildct eino ufu-iihmlichc Ausnahme-
aderatqufi iis flanis prr il! i< i:f>ntes et nubis quoque fi<lu.s nomine Boiocalus, vinctuin «'^ robol-
lione Cherusca iu.s.su Aiiuuui rerercns, mux Tiberio ct Germanico ducibus sUpeodia ineruisse.
24. Auf die Ifeeliriclit von der Niedertage Taflt A»gvtHv$ in grosster EOe eni neoes Heer znsammen
und scndel hicmit Tiberius nacli Dputschlaiui. 6 Sk Ti^iQtog Sutjii^vai tov 'Pijvov owt h(fiviv,
iiX i^riifiiiiifv iairrjQav, (t^ oi ^u^^aqoi xoxno xovq6Q0i.v. aXX' otij ixiivoi Siafirivcii /roA^ijtfor,
jfvovrfs mkov noifovtu, Zouar. ann. X., 37. (p. 4t0.) — CL Dio Cass. LVL, 'ii. Veliei. Paterc
i.i. Tiberius ond Germanicyis, dcr Sohn dcs Drusus, gchen iiber den Rhcin. (Tibcrius) ultra Rhemin
«inn exercim transgrcditur. anna inferl ej, qaem arcnisse pater el patria conienli erant, peao'
trat interius, aporit Vtmitps'. vastat agros, urit domos, fundit obvios maximaque cum gloria htfy-
lumi omnium, quos transduicrat, nuroero in hiberoa revertitur. Vellei. Paterc. II., 420. — pod
Gtadem sttb Varo acceplam eiu.s prosperrimo rei cmn eventii eadem excua Gcrmanta. Ibid. 42S.—
Jtfo^xoi; 91 'AtfOjUuo fKRl Suciiilov Tccv^v vxarivduitos Tt^lQiog fiiv xal ApfutvMos ainl wui-
T01' S^ymv ?g rt rrjv KtXrtKrjv i<si^aXov xal xccridoct^v tivk avxrjs. ov fifWoi ourf fidxTj rivi tM-
ut}tsav (tg yoQ %uqag ovdiis «vtoi^ ^ti) ovte i&vos tt vjtriyayovto, dtdukts yitift ftq lud OvfttfOf^
tii9fe fUfaUgmt»»^ oS lAfo m^ja cov ^Afiwv «i^Moiv «^rov «ov to9 ftfcomifW
yxlvKit^i . . . rV(a';;Afl-(n'. Dio Cn.<s. \M , 2". 'p. f.TI^ — Cf. Zonar. ami. X., 37. — TraliCtn-
ru.s Rh(>num commratum omncm ad ccrtam formulam adKlriclum non antc transmisit, quam coa-
sbtcns apud ripam e.xplorasisel vclucalorua onera, ne qua dcportarentur nisi concessa ant as-
cessariia. Trans Rbenum vero ema intn» ordmem temiit, ut scdcns in ccspite nudo cibum m*
perot, sacpc sine tentorio pcrnoctarcl, pracccpta scquentis diei oinnia. ot ^i quid subiti munpris
iniuugeudum esset, per libeUos daret addita muoilionc. ut, do quo quisquc dubitarct, se oec aiio
interprele qnacmiqae vd noctis bora uterotar. || Disciplinam acerrime eie^ . . . ProcEHi
quamvis minimum forturae caftbastpie peiniittm t, aliqaanto constantios inibat, quotics iticD-
brante se subito ac nullo propellcnto dcciderel iumcn ct cxtingucrctiir, confiilcns, nt aicbat.
oslcnto sibi ac maioribus suis in omni ducatu cxpcrtissimo. Sed rc prospcrc gesta non multum
abAih, qum a Bniclaro qoodam oocideretur, coi inter pnaimoa vttsanli c4 IrqjridalioDe deiecis
TadL um. XilL, i».
10.
n., 180. Suet Tib. 48—4»,
44.
ITtcb Chr. fla~ 14. 47
lormenlis expre^ coDresBO est cogitau raciooris. |] A Gerauuua iu mbem post bicnnium ro-
gressiu triamphum, quem dirtnlerat, egit. SaeL Tib. 18—20. — Bie mitgetheilicn Angaben
SCI2CD dks Bichligkeit der hicr gctrofrcDco chronolt>gischcn Anordnung ausf>er ZncifcL Bieher
eelumb nnii den FeUaig des Tibeiiu» nod Gmaamau fiilBchlicli dem Jahre 40 beL
S3. In den folgenden Jahrcn dauert der Krieg ohne wesentliche Erfolge odcr bemcriienswcrthc Unter-
nehmungcn fort xol fteta xoino (sr. n^fuevutov tud Kaxhavos vxat.) ifnfooro (sc. b Jvy.). . .
htl ton Ktkntov xoUfUtv nQWfusu, yaqtt oatot avxov euMai^ai fU}V ayavttxtuv, d luptiti
«MMirelir ifA. Dto Cass. LVI., 26. (p. 672.) — BeOun ea tempesiaie milliim mai advemis Ger-
nrinris snprrrmt. abolcndnn maf,'i}i rnfaniiao ob ainissum cum Quinctilio Varo rxnrriftim, quam
cupKiuie profercndi imperii aul dignum ob praetnium. Tacit. aon. I., 3. — Yon Kricg»ercigni.<t-
aen geed^l gar ketne HeldnDg; onr triMeo irir, daw die Gandkan damab ronusohe Besatznng
anfnahmcn (Tacit ann. I., 38.) mid der Amnbarier Moealiu gngen aeia etgenea Vaieriaiid
kampfte (Tacil. aim. JUn, 55.).
U.
Bl. Am Ohprrhoin bofchligt C. Silius, am Nioderrhfin ^4. Caecina, boidp unU>r <lom Obcrbcfohlp dos
Germanicm. Der letztere bescbmchligt den wildcn AufirahT dcr aicdorrfaeinischen Lcgionen
den die Nachrkht vom Tode dea Augustus (f 49. Aug.) veranlaHt hatte, ond fdhrt die Truppen
zur Siihne zu einem Vcrwiistai^RUige in das benaclibarte Maraeriaad . . . iunctoqna ponte tra-
mitlit cluudccim millia e IpfponilMw. ?ex Pt viginti '-^rm-^ cohortes, OCto oqiiif<ni ilas, quamm ra
scditiouo intemorata modestia fuit. |{ Lacti nequc procol Germani agitabaiil, dum iustitio ob
amiasun Auguetom, post diecordiis attmemnr. At BomanuR agmine propero ailvam Gaestam limi-
tcmquc a Tibcrio coeptum »cindit. ca^tra in Iiniit(> locat, frontem ac tcr^m vallo, latera con-
caedibus munitus, Indo saltus obscuros permeat consullatquo , cx doobus itincribus brovo cl
solitum sequatur an impeditius et intentatum eoque bostibus iocautum. Dclccta longiore via,
oetera accelerantur: etenim attolerant exploratores, fcstam eam Gennanis noeiem ac aolemiibaa
cpulis ludicrara. Caccina cum cxpeditis cnliortibus j mrMro ct obstantia silvanim amoliri iubctur.
legioncs modico intervallo aeqmmtur. Juvit nox sidcribus inluiitris vcatumque ad vicos Marso-
mm el cirMmdalae slaiionea atratis eliam tnm per enbilia proptcrque meosas nuUo raetn, non
anlepoBitis vigiliis. adco cuncia incnria disiecia crant. ncque belli timor ac no pax quidcm nisi
languida et soluta inlcr tcmulcntos. M Caesar avitla^ lcf;ionc.s, qiia latior populatio foroi, quattoor
io cuncos dispcrtit. quinquaginta uuiliuui «palium ferro flanuuiscjuc pervasial. non scxus, ooa
aetas miaarationrai attulit. proftna «mnl el nci* et oelebenimnm iffie gemilMia lemphnn, qnod
Tanfanae vocabant, solo aeqiiantar. sinc vulncre militcs, qui scmisomnos. incrmos aut palanti.s
cociderant. Excivii ea caedes Bructcro^ Tubaotes, Usipeles: salUisquc, pcr quos exercitui regressus,
inscdere. quod gnarom dnd: inoesflilqQe ilineri et proelio. pars eqoKum et aniiliarine ooborles dnoe-
baot; mox prima lcgio; ct roediis impcfHmentis sinistrum latus unctvicesimani deKtrom qnmlam datt-
sero; viccsima lcgio tcrga firmavit; pnst ccteri sociorum. Scdhostes, doncc ogmen per saltus por-
rigcretur, immoti. dcin latera el frunt<;m modice adsultaotes tota vi novissimos incurrere: turba-
iNmlnrqnedensiaGermanorumoaterviBleTeB cohortea, qnnm Caesar adveelnsad vioesimanos vooe
magna, hoc illml tcni|)ii.s obliltcrandae seditioni.^, claniitiibat : pcrjicrcnt, propcrarcnl culpaai in deciis
verterG. Evarscre animis onoque impetu pemiptum hostem redigunt in aperta caeduntque. simui
primi agminis copiae cvascro silvas castraquo coimnaiitvere. Quietum inde iler: fidensque reccotibus
acprioramoblilnaaiiUiamhibeniiBbcatw. TnoiLann.l,AO— IM. — a])ioGaaa.LVI|| di(p.aB&.}--
Bi|Hto VUL Wsnu. » 3
Digitized by Google
18
Haah Chr. 14 — IS.
Ueber die Rif^toog, welche dcr Zug des Gcnnanicus Dahm, wie iiber dio Lage des llarscr-
Landes bMteheii nocb bmner •bwdchende AnMdifam. S. v. Letklnir L u. V. d B. Sw 141 %
— n.iss die RVOier bel Cnstra vetera (Xiinlcn] ii(>or dcn Rhoin gingen, ist unrwcifeihaft; ahdk
l;i>st das nequo pror«l und die weitere Erzahlung des Tacitus, so wic die Jnhrr«7oit ;donn frii-
hL'.stcn.s konn der /.ug ersl Mittc October staltjjcfundcn babcn) eben so sicher auf cme geringe
Entfermnig d» Ibner flcUiefleen. Ueberdies vtmen wir, dafls sidi ifie H«raer an der Tan»-
Schlachl bethcitigtcn, also von dcm Sclilarhtrililo nicht wfit criircrtit v hiit ii. Dics allei
besUauQt oos, .ibre Wohnntze nordwarts yod dcr Lippe anzunebinen. Dic bilva Caetiia wiinle
demnach der IKumnerwald finan hat an Coesfcld g<cdacht xmd hier eogar dnen Nauene-Anldang
tu (inden gt^meitit ; der linies a Tiberio coeptus iu der Nahc Schermbccks za eiidien min (tiber
die dorligen Landw<'hrcn vj;! Ficilli rs CiCM hichtcn uiiil Altcrihiiincr dcs untcm Gcnnanicns
S. 464. flg.); imd mil den liallus, wodurcii die Romcr kamcn, waren die Berghohen nordwarts
von Hdtem gemeint. Slatt aiif dem gewtthnlichen Wege elwa bd Ibttern liber die Stever ies
HacMr-Land euiudringen. bMtte ndi GennaniicuB nehr nttrdlieh dorch die Boriten-Beiiie gewandt
86b Die Uneiufijkeit zwischen Artninitta und Segeetes bestimmt Germanicug un Begjume des FrUlqahn sa
rincr rnlcmchmung gej^en die fattcn, wiihrcnd er Caecina nach Westfalcn snndct, wo Segettet
' scinc Tocbtcr, dcs Armnitu Gattwn, den Komern in dic Hiinde lieferL Spcs incesacrat, disH-
dere bofltem bi Amnninm ae Segeetem, insigoem utrwnqnc periM& in noe ant fide. Anniditf
turbaior Geimaiuae; Segesles parari rebellbnem saepe alias et attpremo coovivio, post i|U()d in
arma itum , apeniit suasitqoo Varo, ut sn pt .Arminium cl ceteros proccres vincirct: nihil ausu-
raro plcbcm principibus amotis, atque ipsi tcmpus forc, quo crimina et ionouos disccmcreL sod
Varas fato ct vi Armmii oeddil. Segeatce. qinmqaam eooseosQ itentis in belhmi Iraetu^i diseen
manelnil. auetis iirivatim odiis, quod Armiiiius filiiim cius alii i)ticlam rapucral. ^cncr invisus ini-
mici socen: quaequc apud concordcs vincuia caritatis, incitamenta irarum apud infensos cranl.
II Iciitiir Gcnnanicus quatuor lcgioncs, quinquc auxiliarium millia et tumahaarias catervas
manorum cis Rhennm ooleniium Giecinac tradit. toiiilcn) lcpiDncs, (luplicum aocionim nmiieiiiii
ipso ducit. posiloque castcUn super vestigia palemi praesidii in nionlu Tauno expeditum cxei^
citam in Cattos rapit. . . . Fuorat animus Cheruscis iuvaro Cattos, scd cxtcmiit Caecina huc
fllne ferene arma, et Ibnos oongredi aoioe prospero prodio coUboit. || Nec^ue mutlo poiii
l^ti a Segeste venenuit amilHmi orantes adversus vim popularium, a qnis drcumsedohatnr.
validiore aqud cos .\rTninio, qnando belhim suadcbat Nam liarbaris, quanto qnis auclacia prom-
tus, tanto magis hdus rebusque motis polior habctur. Addiderat Segesles legalis tiiium . . . (vgL
oben bd Kr. M.) Addaelos lameo m spem demenliae Bomaoae pertdit patrie mandata bedg- '
ncquc exceptus cum pracsiflio Gallicam in ripam missus est Gennnnico prctium fuit convcrlrre
agmen: pogjnatumqoe in obsidcutcs ct ereptus Scgcstes magna cum propinquoram el clitinlaum
mHmi. luerant feminae DobOee, mter quas uxor Anmnii eademque filia Scgcstis, mariti inagb
quam parentis animo, neqne vieta m lacrimas nequc voco supplax comprcsais mln siiMun msab
bus gravidum utenim intuens. Ferebantur et spolia Varianae cladis pleri$(]ue eorum, qiii fom
in deditioncm venicbant, pracdac daia. || Simtd Segestes ipsc, ingens visu et ioemoria bonae
flodelatis bnpavidas. Verba ehis in hunc roodum ftMjre: Non hio mihi primus erga p<^niluiD
romaiium fidci cl coa^^tanliae dies. c\ r|iio a divo Auinisto clvitatc donatu.^ sum, amicos inimi-
cosqiip ex vestris utililatibiis delc^, neque odio patriac (quippe proditores ctiam iis, quos anlc-
ponunl. invisi sunt), vcram quia Romanis Gcrmanisque idcm conduccrc, et pacem quam belluiD
probabmn. ergo rqitorem filiaio meae, Tioblorem Ibederis vesiri, Anmnhni afmd Vanm^ qm Ina
16.
Ifaeli Glir. tS. > 49
exercUoi praeMdebat, rcum fecL diiatus eegnitia ducis, quia panim praf^iclii in legibQs «rat, ut
me et Annmiaitt «l oonsciM viaciret, flagiuvi. teetis iUa nox, mihi utbam potius novisBimtit quae
sccuta aoDl, deleri qoam defcndi possunk cclcrum el inicci oatenas Arminio et a factMMIO
eius inicclas porpessus siim Vtque ubi primum tui ropia, vetcra novis cl (iuicla lurbidis antc-
kabeo, a&{W ob pracmium, ticd ul mc pcriidia exsolvam : simul genti tiormaiiui um idoneus coo-
ciliator, ei poautentiam quam pemiciem meluerii. Fro inveula el errare filii vflatam precor,
flliam noce>,sitate Iiuc adductani faleor. tuum erit consultarc, utnim piacvalcat, qund c\ Armiiiio
coiicepit an quod ex mc genita cst Caa>ar dcmenti retvpooso liberis propinquisquc eius inco-
lumitatem, ipsi scdcm vetcro io provincia poUicetur. . . . Aiminii uior viriys seonis atirpem
edidit. educatus Ravennae imer, qoo moK Indibrio oonflieOitnB A, m temporo uMmorabo. Tacit
ann. I, 55 — 58.
26. Dio GcfangeoDobmuag aeincs Wcibcs entilaount die Racbe dcs Arminius: die Cbcmscer und alie
beuBciibBrte VSlker luft er m den Walfen ant Nnn dringt Gemmiieut Badi WostfUen vor
und vcrv. ustct alli s Laod nrischen Ems und Lippo. Fama d^iti beni^eqae ozcepti Segestis
vuJgata, ut quibusquo bcllum inviiis au! cupiciilibus cral, spc vcl dolorc accipitiir. Arminitim
supcr insitam violeuliam rapta uxor, !»ubieciui» i>er\ilio uxoru utorus vecordem agvbanl. voiita-
batqne per ChemeooB^ arma in Segealen, arma in Cae»«rem poaoena. neqne imbris temperabal:
egrcgrium p.i'rPTn' maa;iium imperatorem! fortem cxcrcitum! quonim tot manus unam muHor-
culam ave&chut. «ibi trcs iegiooes, totidem legatoe procubuiaae: ooo enim se proditiooe oequo
adveiSDS feminas giavidas, sed palam advenna annaloa bellmtt iMdare. eeni adbne Gennano»
nnn in lucis signa romana, quao diia palriis suapewlerial ooleffel Segestes victam ripam, redderet
filio f^accrdotium : homincm Gcrmanofi nunf]uam satts cxcusaturus , ipiod inter Albim et RTirnum
virgas ut sccuros et tog^ vidcrint. aliis gentibus ignorantta imperii romaiu inexperta cssc sup-
pl^, nescia tritmta: quae qnando exnerinl irrilusqne disoesserit ille inter nnmina dieatus Au-
gustus, ille ddectus Tibcrius, ne imporilum adolcscentulum, no scditiosum cxcrcitum pavcsccrent.
si palriam, parcntcs, antiqua mallciit, quam dominos cl colonias novas, Arminium potius, gloriae
ac libcrtatis, quam Segeslem, flagitiusae servilutis duccm, sequcreutur. |] Conciti per haec non
nodo Ckemsci sed eonteraiiinae gentes tractusque in partis h^uiomenis, Arminii paimuB, veteri
apud Romanos auctorilate. undc maior Cac^nri mctus. et ne bellum mdc una ingrucret, Caeci-
oam cum quadrag^la cohortibus romaais disirabeodw bosti per Bructeros ad iluuteQ Amisiam
miltil, equitem Pedo praefectos finibna Fririoram dncit, ipse imposilas navibas iptaMoor legiones
per iaois vexit, simulquo pcdes, eqnes, dnsris apud pracdictum anmam oonvenere. CbBnd,
quum auxilia pollicerentur, in comm3itium ad.sc!ti sunt Dructcros sua orcnlis cxpedita cum
manu L. Stortinius missu Gcrmanici fudit intcrque caedem et praedam rcperil undeviccsioiae
legionia aqnilam eum Varo ^wwit^»»» Bnctnm inde agpnen ad dlinuM Bmelaroram, quantumque
Amisiam cl Luppiam amncs intor, vastalum, haud procul Tcutoliurgicnsi saltu, in quo rcllfjuiae
Yari legionumque insepoltao diccbantur. || . . . (Vgl. obcn bei Nro. 18.) Sed Gennanicus ce-
dentom in nvia Armininm secntos, ubi prinnnn oopia fuit. evcbi equitcs campumquc, quem hoslis
insedenil» cri|N iubet. Aiminias ooUigi suos ei propnqnara ailvis monloa verlit repenle, mox
signum prorumppndi dcdit iis, qrios pcr saltits occultavcrat. Timc nova ade lurbatus pqn«>s,
niissaeque subsidiariae cuborlcs et fugientium agmiue impulsae auxcrant constcnialioacm, trude-
banturquo in paludem, gnaram vinoentibnfl^ iniquam nesoiii ni Caesar prodnetas legionea inslru-
xisseL indc hostibus terror, Bducia militi, et manibus aequis abficcssuro. Tadt ann. I, '30 — 6.1.
Als das romische lleer dcn Rilclaug antritt, wird Caecina bei den langcn Briicken heftig bcdrangt
Nur mit Uiihc crrdcht cr den libeia. Mox reduclo ud Amisiam exercilu legiones classe, ut
advenem» reporlat; pen eqnilnn Klove Oeeani pctflfeBhsnnni iassa; CaedB*, qni aoum miliiam
3»
Digitized by Google
Maeli Ckr. IS.
duccbat, monitos, qnanquam notis itiueribus regrederetnr, pontes iongoe qaam maturTime sape-
lare. Angpstn is Inmes vastas inter pafaides et qnondam m t. BoiDitio iiggenitus. oeteraHmon,
tcmicia gravi cocno nut tivis inccrta crant, circum silvae paulatim adclives. quas tom Arminius
implcvil, compemliis viarum ct cito agmine onustum sarcinis armisquo militem quum anlcvcnis-
set Caecinae dubilanli, quonam modo ruptos velustate pontes reponcrel simulque propul^ard
hoatem, caslMt niecari m loco ptacuit, nt opiie, ei alii pro^am ineiperenl. [| Barbari, perfrii^eie
stationcs sequc inferre muniloribus iiisi, lacessunt, circumgrcdiuntur, occursanl. miscrtur operan-
tium bellantiumquc clamor. et cuncla paritcr Romanis adv^va: locus uligbe profunda, idem ad
gradnra tnstabilis, procedenlilMtt Inbricns, corpora (i^ria iMids. neqtto GbFaro pila isier midas
potcrani. conira Ghernecie «nela apnd polndes proclia, procera mcmbni, Instae ingenles ad
vulncni facipndit tjinimvis procwl, non dcmum inclinantis tum le^ioncs advprsae pugnae oxcmit
Genuani ob prospcra indcfcssi nc tum quidcm sumta quictc, quantum aquarum consurgcntibas
ingis oritnr, vertere in sobiecta: mersaqoe bnmo et obmto, qnod eflbclum operis, diqdicalni
roiliti liil)<)r. Oiiailragesimum \<\ .^tipcndiiim rjiorlnn fiiircndi iiut ini[)cntan(li liabrlcil, socnndanim
ambiguarumquc rcrum scicus coquc iulcn-itiiH. igitiir futura voivcns non aliud rcpporit, quam
ut faostem silvis cocrccrpt, donec saucii quantumqiic graviorls agminis aoteirent. nam medio
montiiim ct piilnduni priri-i^cltalur planities, qiiac lcnucm acicm patoretur. Delq^tnr legiones:
quinla dextro latcri. unoivioosima in lacviini, ymrn.ini ducendum ad aginen. virfsinianiis mlvcrsnm
secuturos. 1| ]Nox pcr di\ersa inquies, quum barbari festis cpulis, laelo cantu aut truci sonore
subiecta vaflium ac resultaiitis saltos conqilerent, apud Romanos invaJidi ignes, interruptac voees^
atque ip^ passim adiacercnt vallo, obcrrarcnt tentoriia^ insomnes magis qnam pervigUes. ducem-
que tcrniit dira quics: nam QTitntilium Varum sanguine oblitinn ct paliidibus cmcrsum ccmerc
ctaudirc visus cst vclut vucanK^m, non tamcn ol^ccutus ct manum intcndcntis rcppulissc. Cucpla
luce iniasae b lalera legioiies metu an coolnmac» loeum desemere, oapto propere eampo Im-
mcntia iiltm. Ncquc tamen Arminin»:. qnnmtpinm lihcro incursu, statim prorupil, scd, ut haescre
cocou fossisqnc impcdimcnta, turbati circum miiitcs, inccrlus signorum ordo, utque tali iu lem-
porc, sibi qiiisquo propcrus et lentee adversom imperia anres, imimpere Gertnanos iubet, da*
initMiB: en Vams et eodeimiuc itcrum fato vinctae legiones! Simul hacc: et cum delectis sciodit
agroen ffniisriiie maxime vulncra ingprit. illi sunguino suo ct lubrico palndnni lapsanles, excussis rc-
ctoribus, disiicere oi>vioi$, prolcrero iaccntcs. plurimus drca aquilas labor, qviac ncque adversum
ferrf ingraentia tda neqoe ip lunosa hnmo poterani Caectna, dum snslentat ndem, suflbno
equo delapsus clrcumvcnicliatnr, ni prima lcpio scse opposuisset. iuvit hoslium aviditas omissa
cacdc prsicdam sectantium, cnisaequc legiones vespera.<iecnte die in aperta ct solida. ncfpic is
miseriarum iinis: stnieodnm valluin, petendus aggcr, amissa magna ex parlc, pcr quuc gcritnr
htnnas aut exdditiir oespes, non lentoria manipulLs, non fumenta sanciis. infect06 coenoaut
cruore cibos dividcntcs, ftincstas t(>nehras ct tot huminum millibus unum iam reliquum diem la-
meotabantur. || Forte cquus abruplis viaculis vagus el clamore tt^rritus quofldam occurrentiom
oblarbavit lanta inde oonsienatio mrupaae Germanos credenlinfli, ut emicti morent ad portsik
qoaram decumana maxkw petcbator, aversa bosti ot fugientibns tutior. Gkedna, conqietlOk
vanam esse formidiiiera, fpium tamcn ncqiic auctoritate neque prccibus, ne manu quidcm,
obsistcre aut retinere miliieiu quiret, proiectus in limine portae, miseratioDO dcmum, quia per
corpus legali eundem erat, dausil viam. simnl tribuni et eentuiiones blsum pavorera doeoe-
runt. jl Tunc contractos in priticipia iti-ssnsque. dicta cum silcntio arci|.)crc, tcmpnris ac nc-
cecsilatis monct: unam in anni.s sulutcm, sed ea coBsilio temperaiida, manendumquo iolra
vaJlum, doaec cxpugnanifi hostes spe propioa aooeoderent; nox unidiquc erumpendum: 3ln erap-
tionc ad Rbenuin perveairi qnodd ft^isereiit, ploM dlvH, prQfundas nuf» palodea, saevUiBn
Digitized by Google
KBck Cht. Ift — 1«.
hostium superesse, ac victoribos decus, gloriam. qnae doiui cara, quae in castris bonesta, IQC-
morat; retiODit de MlvefM. Equos dehinc, orsus asuis, legatorum faribanornBique mBllnamlnfiaM
forliaBiino emqaa beUatori tradit, ut hi, mox pedes. in hostem invadorcnt. (| Band ninna inquies
Grrmann'; spp, cupidine et Hivcrsis ducum scntcntiis afrrbal: Armiiiio, sinercnl cpvdi e^«!Sf>s<|ue
rursum pcr humida el impedita circumvenireui, suadento; alrociura luguiomcro et laeta barba-
rii, ut vaUum anniB ambiipnit, pramlam cxpugnationom, frftnvs eaptivos, inoomqitan pra«dam
fore. Igitar orta dic pronmnt fossas, iniiciant crates, suiinna vnlli prensant, raro supcr milite
ct rpjasi ob mctum defixo. post<{uam hafscrc mtinimcntis , (i;itiir cohortibu» signtim coniuaque
ac Uibac concinuere. cjun clamorc cl impelu ler^^is Gcnuajioruiu circumfunduntur, exprobrantes:
non iiie aflvaa nee pahidea sed aeqvis locia aeqnoa deos. Hosii fiNile escidium et panoos ae
scniomios coijit.infi sonus tubarum , fulgor armonim , fpi.mto inopina lanlo maiora offunduntur,
cadcbanitxuc ut rebus setmndis avidi, ita advcrsis iacauti. Armiuius ioieger, loguiomerus pu84
gMve vdnos pugnam ilesemere: yvif^ Iraoidatum est, doneo ira e( dies permanalL Nocte de-
nnmi raversne legionesv quamvis plus vulnarunv eadem ciborum egcstas fatigarct, vim, saiiiiatem,
copias, ctmrta in vicloria habuere. || Pervaserat interim circumventi cxcrcitus fama, o( infcsto
tiermaiiorum agmine Gallias pcii: ac ui Agrippioa impustlum Rheno pontem solvi prohibuissci,
eranl, qni id flaghium fermidine anderant aed femina ingens animi nmnia duc» per eoe dies
induit militibusque, ul (piis inops aut saucius, ^ostcin ol fomenta dilargita ost. Tradil C Plinlu-s,
Genmaniconim beUorum scriptor, stetisse apud principium pontis laudcs el gratcs revcrsis legio-
nibus habcntcm. Tacit. ann. I., 63 — 69. — Die pontes longi hat man entweder in siidlioher
Riditmig von der Uiitor-Knis odcr «cstwiirls vom Tenloborger-Walde geauciit, je nnchdem
man Caecina in Voibiiidunii inil Grrmrtvimx 7iir Untcr-Fms zurtickmarschiren und (larui crst
zum Rhcin zichcn, odcr, was doch jcdcnfalls ak das Natiirlichere erscheint, ibn schon friilier
vom Haiipikorps sieli trennen liess. So findet sie v. Ledebur, der erslen Ansicht folgend, in
der Miihc Itillcrbecks, in den Haiimbergen (L u. V. d. B. S. 314 flg.); wahrcnd sich Grupen
(Orijrii- Gorm Th. 1 S fla; ', Wilhclm (Gcrm u. s B. S. .303.), Schmidt (Zciisrhr riir vaterl.
G. u. A. IV. S. 347._; u. A. fur dic weslliche RichUmg und die Umgcbtmgen vou Strombcrg,
Ahlen und Bedcnm entsdieiden. Naeh der letateren Aniidit bitten vra* in den, im Sommer 1835
im Kirch.spicl Beckum cnltlocktcn nnd luitcrsuchten Grabern, Dcnknifialc dcr Nirrlpi I t^ic Cneanas
anzunchmen. Vom Obcrstlieut. Scluuidt haben wir weitem Aulsdilitssca iibcr dicseo Punkt
cntj^egenmsehen.
S8. bn Qienidter-Lande iibcrv^og jetat Amin» Ansehen: aticb S«§imer, der Bruder des SegesUs, mll
scincm Sohnc. •ward jc-tzt fccrwtinf^cn, riimischon Schutz zu suchcn. Jam Stcrtiiiius, ad accipien-
dum in dcditioncm Scgimcrum, fratrem Segcstis, praemissus, ipsaok et filium eius in civilatem Ubi-
erum perdmerat, dala nlriquiB venia: bdle S^simaro, cnnotantiua HKo, quia Qoinolilii Vari oor^
poa iUnsiBBe dicebttur 11111. I, 71. — a Bio Casa. Lm,48. (p. 708).
Wihrend G«r»umwu« dcn Si7iu» gegen cUe Catten enlaendet, bricht er selbst aof dte Nadiridii von
der Belagcrung Alisos in Westralen oin. Cacsar . . . Silium lcgatum cum cxpedita mann innip-
lionem in Cattos facere iubol: ipse, audito, casteilum Luppiae flumini adposiuuu obaiderip sez
legmnes eo duut. . . . neqne Caeaari oopiam pugoae obaaaMrea feeere, ad ftunam adventa» dua
dilapsL lomulmn tamten mper Varianis legionibos slraclnm et veterem aram Dniso sitam disie-
cerant. restituit aram honorique patris princcps ipte cum legiombns decucurrit, tumulum iterare
haud visum. et cuneta inter ctuitellum AiisoiK^m ac Rhenam novis limitibas aggeribusque per-
mnniia. TadL ann. IL, 7.
Digitized by Google
Hach Chr. 19,
Auf cincr Flotto von 1000 Schifrcn fuhrt er sodaiu aeia gesammlM Heer iiber die Zuyder-Sce
tar Eins und Twi dorl zor W«ser. Hter greift er zwefanal die Deoiwlieii m, aber ohne Bnl-
si-luMilniig. Lacoe inde el Oeeauni wqae id AmiitfWM fldMD aecunflit navi^iionc pcrvchiiur
Classis Amisiac rclicfa lacvo amnc orratumqoe in eo, fpiod non siil)\(>\il: tranjsposuit militem
deitcras ia terras ilurum. ita plurc^ di^ cfHcieniii<$ {lontibus aiisuuiii. Et equus quidcm ac le-
((kHies prnna aeatuariii niMidum adcreaeeiite niide inlrepidi tranafere; poatremum aoziionnn ag-
nicn Riit;i\iq\it' in partr m , flnni insnllant aquis arlornifuo nanrii ostontnnt, turbati et quidam
hnusti sunt. Mctanti caslra Caesari Aiigrivarioram dcfcctio a tergp mmtiatur. missiis illico Ster*
tiDios cam equite et annaturu leri igpe et eaedilNis peifiifiain ultuB eal. || Fhmien Vmnps Bo-
naiM» Gierusco.si|uo interfluebet eiue fo rtpa com oeteria primortbns Arminitts adsiiiit quaesitoque,
an Caosar vonisset? postrpim fidos«e rr^ponsuro pst, nt lirm-t cxim fnitrc colloqui, oranL Erat
is ia cxcrcitu, cognomcnlo Fiavius, insignis tide ct ami&so por vulnus oculo paucis anta anok
duce Tiberio. tom pcmiasum: progre«8U9que «Jnlatar ab Araiido, qut amolis elipatoribus, nt
Mgiitarii noslra pro ripa dispositi abeoederent, postulat, ot, postquam digressi, unde ea dcforroitas
oris? intrrros^tal fratrcm. illo lueum et procliiim roferente, qumlnam praemium recepisset? cx-
quirii. Fiavius aucta stipcndia, torquem cl coronam aliaque militaria dona mcmorat, inridcnle
AnnimoviUB servitii pretia. || E\ni divcrsl ordiunliir: bic magnilndinem romMiaiii, opes Caenrii
ct victis gravps |»ornas, in dedili<mcm vcnicnti paraUim ( ir incntiam , neque conitiyrom ct filidm
eius hoitiliter babcri; illc fus patriae, libertatem avilam, pcnetralcs Germaniae dcos, matrcm
preeam sodsm, ne propinquurum et adfinkun, deni(|uc gentas soae desertor et prodikir, qnen
imperator esse mallct. paulntim inde ad iurf^u prulapsi, quo rainus puj^nam coasorerent, m
fluminc quidom intpriecto cohibchantiTr. ni Stcrtiniiis adcurrcns plcnum irac armn(|Tic ci cqmim
poscentcm Fiavium atliiiuisselw cemchatur conlra miuilabundus Anniuius proeliumque denuntian:»:
nam pleraqne laiino sermone iDKmaeiebat, ut qoi ronNUiis in cantris doelor popularium menm-
set. II Postcro die rici-nianornni aclrs tratis Visurj^iiii stctit. Caonr, nisi poiitilnis pracsidilsque
impositis darc in discriincn lcuioncs haud imperatoritiiu ratus, equilem vado tramittit. praefiiefe
Slertinius et o numcro iirimipilarium Acmilius, distanlibus lucis invccti, ul hostcm didttQeienL
qna oelerriraas amnis, (.ariovalda dux Balavonun crupit. cum Chcrusci, fugam simulaiiles, b
planilicro paltilttis circumiectam traxere, dcin coorli ct nndiquc effusi inulnnt adversos, instanl
cedeotibus collectosque iu orbcm pars coogressi, quidam emiDus proturbanL Cariovalda, diu
suBtenlata bo«tinm saeritta, bortatus snoe, ut ingraentes eatervos globo frangerent, atque ipse ia
donaisBimos inrumpens, congcstis tclis ct suflbsso eqiio Inbitur ac roulli nobilium circa. cetoros
vis sua niit cipiilcs cum Stcrtinio AcMiilloqtio sTibvcnicntes pcricnlo cxomorc. |I Oicsar tran»-
grcssus VLsurgim indicio perfugae cognoscit dcicclum ab Armiiiio iocuiu pugtiao: couvcnisse et
aJias nationes in rihram Herenli saeram, ausorosqoe Boetomam csstronmi oppof^tionem. baliiti
iiulici fidc*; ot corrcbantiir igncs sugpjrcssiqnc pro|iiiis speculatores audiri frcniitnm rM]iinruBi
inimensiqac cl inconditi agminis mormur atlulerc. I^lur propiuqoo sunuoac rci discrunme ei'
plorandoB miKtam animos latus, qnoitam id niodo uioorruptum forct, secum agiiabal: tribunos ct
conturiones lacta saepius qoam comporta mmtiare; Kbertorum sorvilia ingcnia; amicis ineM
adulationem; si concio vocetur, illic quoque, quao patici incipiant, reliquos adstropero; ponitiH
noscendas mcntes, quum secreti et iocustoditi intcr militaris cibos spem. aut mctum proferrcoi
II Nocteooepta e^reasus aiminrBlii, per ooculta et v^gOibns ignara, oomite nno, oontactos booMns
feiina pcllc, adit castronun vias. adsistit tahcmnctilis fntilorquc fama sui, qiiuni hic nobllilatcm
dnds, decorcm aVm^, plurtmi patientiam, comitatem, per seria, per iocos eundero animum iau-
dibus ferrcnt reddendamciuc gratiam in acie Caterenlur, simid perfidos et ruptores pads ultiolB
et madandoe. Infer qoae nnns bosiaoBii, latinaa lugDM »dam, aoM» ad vnlhm equft
Digitized by GoogU
Hack Chr. tt.
S3
voce ina^a cooiuges et agros et stipeadii in dics, donec beilaretur, cestertios ceot^ios, ci qm
taMftigisset, Arminn miDiM polUiMur. boendit ea coalmiralia tegiOiniin tras. veniret dies, da-
rclur pugna: sumptunim mililem Gcnnanorum agroe^ tracturum coniugcs: accipcrc omcn et mn>
trunonia ac pecunias hostium pracdac dcstinaro. Torlia fcrmo ^igilia adsullatum est castris sine
conicctu tcli, postquam crebras pro munimeatis cohortcs et nihil remis&um scoscre. 1| Nox ca-
dem laeiam GemMnioo Ipgnotem Mdit viditque se operatmn «t sanguine sacro reeperaa praetexta
|)iili:bri()r(nn aliam maotbus aviae Auijuslae accopi-vM'. Auctu.i oininc ndillconlihus au.spicii.> vocat
concionem et, quac sapienlia praevisa aptaque inuninenti pugnac, disscril: non campos modo
militi romano ad proclium bonos, sed, si ratio adsit, silvas ct saltus. uec enira immeiM bulMlr'
rormn scuta, enormis hastas inlflr Iruncos arboram et enala hwno virgulta perinde baberi qumi
pila et gladios et haerentia corpori tegmina. denj<rrf»nt ictns, ora mucronibu.'^ (j-ni rcrcnt: non
Joricam germano, non galeam, ne scuta quidcm ferro ncrvove iirmata, sed vimiuum textus vel
tenott» fuenlw ookwe taibalaa. prinnm ntcnnqae «ciem bastatam, oeferis pneusla ant brevia
tdn. iam oerpos, ut vkn torvum et ad brevcm ia^olam vulidum, sic nuUa vulncrum palientia.
sino pudore nn^^itii, sinc cura ductim abiro, fiigore, pavidos adsersis, inter seainda non divinl,
non humam luns memorest. si taedio viaruiu ac DiariH linem uupiant, hac acie parari. propiorcm
iam Albim, qoacn Rhcnnm. neqm beUum ullra, modo ae, pairis patmiqae vMlsia prementem,
ii.«;d('ni in torri.'; victorcni sisterent. Orationcni il ir-is sfcutus militum ardor sigmimcjuo pugnae
datum. 1] Ncc Armiaius aut ccteri Germanicurum proccres omittebaiit sttos quisque tcstari: bos
esse Romanos, Tarianl exerdtns fugacissimos, qui, ne iieillnm telerarent, sedillonem bidaarinli
quorum pars onosta vulnerihns tcrgum, |>ars fluctibus el prooellis fractos artus infensb ninalll
hostibus, advcrsis diis obiicianl, nulla boni spe: classcni qiiippc ot avia Occuni quacsita, ne quis
veoientibus occurreret, ne pulsos premcret, sed ubi miscueriut manus, ioaue viciis ventorum
remommve sobaidinm. meminissenl modo avariliae, omdeliiaitt, superlHae. a£ad dbi rdiqnum
qnam tcnerc libortatem aut murianle sennliom? )| Sic accensos el proelium posccntcs in cam-
pntn, rtii ldi.stiviso nomen, deductmt. h medius inler Vl^airgim ct rolles, nl ripac iluminis cedunt
aul promincnlia mootium rcsistunt, inacqualitcr sinuatur. ponc tcrgum iiiaui-gubal i.il>a, cditis in
ahnm ramis ci pam bnmo inler ariiaram trmieosL Campnm et prima sflvaram barbara aeies
tcnuit. soli Cheru.sci 'm^& insidere, ut procltantibiM Romanis dcsuper incurierent. No-.ter excr-
cilus sic incciisit: awuliares Galli Germaoique in fronte; post quos pcditcssagtltariii dein quattuor
legiones et cum duabus praetor& oohonibas ac delecU» equUe Gaesar; exitt lotidem altae legio-
ne«i et levis armatura cum equitc sagittario ccteraeque socionim cohortcs. || bftentus paratusqoe
miles, ut ordo agminis in acicm adsisterct. Visis Chcrtiscorum catervis, quae per ferociam pro-
niperaul, validissimos equitum incurrore latus, Sterlinium cum cctcris turmis circumgrcdi tcrga(}ue
inradere idiet, ipse m tempora adAilaras. Interea palebenimum augurinm octo aquQae petera
silvas el intrarc visie impftatorcm advcrtere. cxclamat: irenl, sequerontur ronuinas uvcs, pnjpria
lcgiouutn niimina. Kimiil pedestris acies infertur el pracmissus eques postremos ac lalcra impiilit.
minimqoe dicto, duo hosUum agmina diversa fuga, qui sdvam tcnuerant, in apcrta, qui canipis
ad<«titcranl, m silvam niebanL mie^ mter bos Cherusci coUibns detrudebanlur, inter quos ins^fnis
Armiuius manu, vocc, vnlnnre sustont.ihat pnp^iam inctiluiprafqtio sagittariis, illa ruptnnis, ni Rae
torum ViiHlcitcorumque ct Galhcae cohortcs signa obiecisscuL nisu tamcn corporis el impetu equi
pervnsil, obfilns fiiciem soo eraora, ne nosceretor. qoidam a^ibnm a Chaiieb inler anxilia ro-
mana agentibus emisstimque tradidcrunt. Virtus sen frans eadcm Inguiomero effuginm dedit
coteri passim tnicidati et plorosque, tranarc Visui^m connntos, inicrta tcla aul \is nnminis,
postrcmu nioies ruciilium t-l inciilenles ripae operucro. quidam, turpi fuga in suiuma arlionini
niai ramiMpie aa eecahantas, admolis sagMarns per hidibriwn Jigeboiiiinr. alioa prorulae aiborcs
Digrtized by Google
u
lltcb Chr. tt.
adflUere. || Slagna ca victoria neqae crueata nobLs fuit. Quinta ab bora dici ad noctem cacM
hoBles deoon milfiii [MsniiiBi cadaveribas atque mm op^evere, repertis ioier spoS». eoruB
catfnis, quiis in RomanO!* tit noii diiI)io evenlu porfavci-ant. Miles in loco proelii Tibcrium im-
peratorcm salutavit sti^uxitque aggorcm et in modum tropaeorum arma (<ubBcriplii> vicianun
gentinni noiBiiubos imposuit || Uaud pcrindo Gennanos vdnen, luctus, cxcidia, quam ca spe-
iMft dolore eC ira adfedt. qni niodo abve ledilnie, iMu Albim oonoedere pandMint, pupnin
volunt, arma rapitint. plcbes, primores, iuventii<;, scnes agmen romamim rcpente inmrsant. tor-
hant. postremo deltftiint looum flumiae et silvis clausum, arta intus planilie et humida. silvas
quoquo proruiida palus BinbibBt, insl qood htiis nniun Angriwn hio aggcre estulenint, quo t
Cheruscis dirimerentur. liic pedcs adslitil. equitem propinqQis lucis tencre, M i^gressts sUvmn
logionihis a lerjjo forct. [f Nihil ex his Cacsari incoainituni : cor.siJia, locos, promta, occiitta
noverat u^stuMjue hoslium in pcrniciem ipsis vertcbat Seiu luberoni legato trailit cquitcm caiu-
pumqae. pedttnm aciem iia instraxrt, ut purs aequo in sflvam aditu inoederet, pars obieciiim
aggcrcm riiitcfctur. quod arduuni, sibi, cetcra lcgatis pcrmisiL qiiibus plana evenerant, fadle
inrapere, quis impugnandus a^or, ut si munun socoederent, gravibus supeme iclibus couflicta>
bantor, SensH dox imparem oiuiiinas pujpiam, remoiisque paulum icgionib» ftuulilores libnh
loreaque exontore tela et proturbaro hostem uibeL mLssac e tormcntis hastae, quantoqne oon-
spicui maiiis propugnatorf»*! , tanto pluribus vulneribus deiecti Primtis Cncsar cutn practoriis
cohortibus capto vallo dodit impetum in silvas. collato iliic gradu certatum. hosiem a tergo
palus» BomanoB flnmen ant monles dandebantw utrisque neoeaBtas in looo^ apes in virtute, salns
e\ victoria. || Nec ininor Gcrmanis animus, scdgencrc pugnae et armorum .superabaiitur, quum
ingens mullitudo artis locis praelongas hastas non protenderet, non colligeret, ncquo adsultibus
ct vclocitate corporum uterelur, coacta stabUc ad proelium, contra iniies, cui scutum pectori
adproBsimi et inridens capub» manus» latos barbarorum artu% nuda ora foderet viamque airagB
hoslium aperirct, impromto iam AiTuinio ob continua pericula sive illum rcccns accrptnm viilnus
tardaverat. quin ct inguiomerum tota voltlantem acie fortuna loagis quam virtus dcscrebat. el
GermanicuB, quo magis agnoBoeretur, detraxerat tegimen capiti orabatque: uuistereut caedibns;
nii opus captivis; solam inteniecionem gentis linem bello fore. Jamque aero dici subducit cx
acic lcgioncm faciendLs castris. ccterac ad noctom cruure hostiuin satiatac sunt. cquites ambi^ne
certavere. |j Laudatis pro concioac victoribus Caesar congcricm armurum stnuil supurbo cum
Ituilo: BEBELUTIS INTER RliENUH AIAINQUB NATlOMBtJS BXfiRQTUM TIBEMI CABSARI5
KA MONIMK.MA .M.\RTf V.T JOVI ET ArGr.^^TO SACRA^ISSE Mox Ijclliim in Angrivarios
Stcrtinio mandal, ni dcditioiicm prupcravisscnt. atque illi supplices nihil abnucodo vcniam omoium
ucccpcrc. Tacit. ann. II., 8 — 22. — Ueber diesen FetdBug dea GBrauniieKB und die hier er-
wiibnten Oiiiichkoitcn sche man die BCbiitBbaren MittbeihiBigett Scbnidfa in der Zeitoeb. fiir v.
c. u. A. IV. s. nio— ;5"s.
2tl. Kiium xuriickgekelirt ^die Flottc war durch eincn Seesturm an den Kiisten der Nordsee ner>
Mrcut und tbcawcise venuchtet wordcn\ wendet sidi G^rmamSeuB, wSbrend er ^usniit 38jOOO
Mann gegen dic Calten schickl, mit cinein noch gr6s.sem Ueerc gcgen dio Harser. Sed fiuna
d;L->sis amis.«ac ut Gcrmanos ad spcm bclli ita Caesarem ad cocrccndtjm ero\it. C. Silio cora
trigiuta peditum, tribus equitum auUibus irc in Cattos imperat, ipse maioribus copiis Marsos in-
rumpii, querum dux Hanovendus nvper in dediiiooem aeoeptus propnqno luco defoamm Varia-
nitc lci;ioiiis aquiliim moilico pracsidio scrvaji inilicat. Mis.«n e\tcmplo manus, quae hostcm a
fronte ciiccret, aiii, qui terga circumgre.<>si recludcrent humum: et ulriaque adfuit fortuna. co
promtior Cacsar pcrgii ioUrorsus, populatur, cxfloioi& mn UMim oonpedt bostem ant, siaibi
restiterat, Btalim pnlBum nee unquam nagis. nt m etp&m ooipniam «at, pavenleiii. Quippa
Digitized by Google
lf««k Cbr. IT.
96
invictos el nullis casibus superabiles Rumanos praedicabunt, qui penlita dasse, amis&i^ amis.
posl cunstrata equorum virorumque corporibus litora cadem virtute, pari ferocia el vcluU aucli
numero ionipiueBL Reductai iode iii liibenia niles. Tecit ann. II.. iS.
39. GlMnzender Triumplizug des nach Rom hebnborafenen Gemumiait. C CaedGo, L Poroponio eoeg.
Germanicus Caewr a. d Vn. Kal. Junias triumphavit de Chcruscis, Cattisquc ct Angrivarii<i, quae-
quc aliae nationes iKfinc ad Alhim ((liunl: vet'ta spolia, captivi, simulacia inonlium, fluminum,
procliorum, bellumique, quia conticerc proliibitus erat, pro confecto accipiebatur. Tucit. ann. U., 41. —
htm» 8i Mhv Sauwug lui xtiQi&gov ««or%i npfMMtif» i^mifitmoit ^(^itf^j h ^ i^qm(fi-
^fv^ij r(7)v fTCKpRVfdrarun' «f^pwv OMtiKxa y.ccl yi-vcaxojv Hffuyovvtog re I^iyuiTov vt6$, XrjQovC'
xav ijytfiav, xai aitX^^ avrov, yvvrj d' 'AQfUvlov xov SlolifUtQXV^Sttvtos iv rois X^QovOxotg iv
X(f6s OvoQov KovXvtOMV iteQa«icov9n^eu mxl wv fri ttovejipvros rov mohpieiVf Svofta 0ovailiXSa,
Mtd viog tQurris @ov(ulu(6g' hi dl Ztat9a3tog lUynii^Qov ') viog rov XriQoviSxtav fjytftovoe iud ^
yxrvri rovrov 'Pafiig'^ Ov-xQOfivgov') frwyanjp, fjyfuovog Xcatu)v*) xal jJtvdoQt^, BcuroQiros '^) rov
MHavos aSikipov vios, 2^ovya}t^os- Etyitsrrig^) 6i 6 xev&tQos rov l/fyjifvlov yal *^^S dUarq
fifv yvtifufv «vtov mi iafiiv TcatQov t^ropUifM mrI ^piifi^ mtflf» xav ^p$ixaua9 i»
nfig iyofuvos' irrofottv^ xoi Aifk^"^) rov Xarrayv itQtvg xoi oJJm adfucra ixoftxtvQrj ix
rav fff?ro()9t;u/i'6n' ifh'(7w K(tf^vfj(mv xrtl 'Afi^mvav, BQnvxrifimv, (h'<6liTmv,^) XrjQOvOimVf Xit'
retv, XazTovttQiav, jiavdmv,'\i Ibu^a mcav. ^"^ Strab. Vil. 'j ^Vgl. oben bei i\ro. 6.}
33. Umordeas b^^en in DeutacMand die ChenKoer vnd ibre Verbilndete Krieg gegen die Soeven
untci' Minafioduus. Sucvi praotendebanlur auxilium ndv. rsiis Chcn)';rn'; orantcs. nam disccssu
Romanorum ac vacai externo meUi, gentis adsuetudinc cl tum acmulalionc gloriae, arma in sc
vetferant vis natioonni, virtus dncum in aequo, sed Karobodnnm regn nomen invuum apud
populares, Arminium pro libertale belbntem Tavor habebat (| I|^lur non modo Chenisci socti-
qitp eonim, vetus Arrainii miles, sums^TC bcllun», scd c rvmo etiam Marobodui Siievae gentes,
bemnoncs ac Langobardi, defcccro ad cum. quibus additis pracpoUcbat, ni Lfiguiomcrus cum
manu clientiam ad Ibrobodonm perfugisset» non aliara ob cansam. qunm qnia fratris fitio htveni
patniiis seriex parerc dedijmabatur. Diri^untur acies jwri utrimquc spc nec ul oltm apud Ger-
manos vngis incursibus aut disieclas per calervas: quippc longa advcrsum nos militia in.«iieve-
rant scqui signa, subsidiis firmari, dicta impcratorum aecipere. At tunc Amiinius equo collu»>traiis
cuncla, ut quosqoe advoclus erat reciperatam liberlatem, tnicidaias le^ones, spolta adhnc et
lela Romaiiis dcrepta in manibus miiHorum nstcntnhat . rontrn fugacem MarolnMl ii rn apprllnns,
proeliorum expertem, Uercyoiae latcbris dcfensum ac mox per dooa et legaiioaes peiivisso foe-
dus, proditorem patriae, salellitem Gaesari^ haud mihns infensts animis exturbandum qoam Varum
Quintfliura inlerfecerint menunissenl modo tol proeliorum, quorum cventu el ad postremum
eiertis Romanis .satis probatum, p"nes ntros summri bflli fiicrit ][ \eqiie M»rf>boduu« iactanlia
sui aut probris in h(»tcm abstincbai, sed Inguiomerura tcocns, illo in corporc decus omno Che-
roflcomm, iHins consiHis i^esla, qoae prospere ceeiderint testahalDr: veoordem Armmiom el re-
rum nescium nlicnnm ijlorinm in sc tnihcrc, qwoniam trcs vacua.s legioncs ct (lnccm frnndis
igtiarum periidia dcccperil magna cum cladc Gcrmaiiiac ct ignomtnia sua, quum coniiuu, quum
iUius cius scrviiium adhnc totorent Ai se duodecim legHW^nis petituB duoe IflMrio iUibatam
•) Varirt. led. •) CoJd. .Ilyif^oov. VH.'Pufi!t. *) MMCCtHcd. 0('»[io/i.f«i'. *) Co<td. Bni tur. Mo*C. fiuiTNt.
Digitized by Google
Mteb Chr. It — it.
Germanorum gloriain scrvavisso. mox conditionibus acquis disccssum: nequc poenitcrc, qiiod
ipRoroin in nwnu sft, inlegnmi advmam Romaoos bellmn an pacem incroentam nnlbt VSa
vocibn.s mstinctos oxerciliis propriao quoquc causac stimulaliant, quum a Chcniscls Langobardis-
qiic pro anliquo dccore aiil roconli iiberlalc, ct contra aiif,'oii(Jae dnminationi ccrtarctnr. Non
alius maiure mole concursutn ncquc ambiguo majji^ evcntu fu^ ulrimque dcxtris cornibus, spe-
ralMlDrqi» nirenm pugna, ni Uarobodnnft caBlra in coNeB anbdoxiHel. id signnm poroolai ftdl:
ct lransriii;iis paiilatim nudulus iu Marcomanos conccssit nitsilqiie lcgatos ad Tibprinm ornlnro!:
auxilia. Responsum est, nun iure cum advcrsns Chenii>co$ arma roinaou invocarc, qui pugnantis
in enndcm hostem Romanoa nnlla ope iuvisBel HisBas tamen Dmsus, nt rettuliimtt» paciB fima-
lor. Tant. ann. II., 44 — i6.
34. Um dicsc Zoil sind von Slmbo die Nachrichtcn iibcr Dcuts^-hlaiid im 7. Buche soincr ytoy^ipixa auf-
gezcichncl wordcn (YI., 4, 2. VII., 4, 4.^'. 8ic gcbcn zwar iibcr die Liindcr zwisschen Rhcin
und Wescr mancbe schMlcenswerlbe Notizen; aber die Ansbente im Gancen ist dennoch nnr
kiirjjlich; ilbcrdics ■wriicii dfr vii lon hand.scliririlii lu n ran uiifi lrn, bosondcrs iii don Eii;onnamcn.
die TcvtC!>k.ritik scbwicrig. — ^iucbfolgend stcUcn wir die bctrctrondon goo^^raphischon AngMicn
zusammen. Evdv^ ttthmp ttt M/fa» ^PifVO» fitBK tovg lCelcws ^Qoe ^^v Id laahfdm Ti^
pttuol vtnovttti, fuxQov f^aUittovtls TOtf XtiHfmA ^viov tt xlcovtttffic) rf;$ uyQMnjTOf; imI
tou fif}.'^>oi's xai T^s ^ovOortjTOs' raXXa dl rrftpojrAijtfxo» xal fiogtpfttg zrl 'lOtoi ■/.al piots ovrff,
oHovs ftQflxaiuv rovg Ktitove. ^Uo itxaia ftoi doxova P&ptuot tovto ccvroi^ &t<s&tci ToJvofMc, 0j
t» yvit6hn>s rutonv ^pgt^iiv fiovlifuim- yvitau» ycr^ o( rkQfunot nnra t^v 'Aafuite» Staittm,
II %0ri di ta fta> irpiura fUQT] rtjs Zfii^aff tuvcq^ ru nQOg *P4*to (fiff^ tuv htfioXav axo t^;
XTfyTjs f«j|rtu/t'Oi,< • (Sx(Soi> rai xn] rovro f>sri rh larrftiiov Ttjg xdQeg xlatog rj icormtta shsa.
Tavrr^s d« tu ^iv tls xiiv Kf/.Tixi]v fttxtjiyuyoi' '}'u(uuou . , . Metu St Tovg XBQaxorttfUOVi
t SiXtt iotlv i&vt} Ta (laeiv tou 'P^voo ted tov "Mfitoe «MBpoir, og aMpolilipiUSp nag hietvf
jrpo^ Tov 'Slxiamr, oi'z .^hlrrui yj'H>"^^' •tJjifQ ixHVOS- u^rf[|t' y.td r.}.h>i :Tinaud
«kforoi, av iv tu A^utaif jJqovoos Bqovatcoovc; xrcrtvttvfutjpioi, Qiovfie a<SavTtae asm votov XQOi
fio^Qttv xol cov Haimvov. 'EiijQrcu yaQ i} yuQ'^ ^9°S vatov. . . . Z&iMi f hAfita^'^ kmt
I&VT] rtQfittvixa, XriQovOmi rt xal Tartoi xal l'(tut:(iQioinm xtd XarrovttQtof 9q6s di r^ ^xucva
^MvyttfitiQoi rt x«i Xciv^oi ilcftc Xafutfiot) xal RQovxriQOi xai Ktujioni, Kavxoi ri xtcl Kaov^.xot xttl
Ka^iuvoii xai akhjt xjuiovg, 'Ezi ttcvtk ii 'JyMOif tptQovTttx BioovQyie te moI Aovxias xora-
f»g, dt^wv*Aftiov mifi ^meaioiog «utMoog, fUtv 8ttt BfmmdQmv t&v &icnivttv* || TSv
/fputnijr, as tixov, ot ftiv aQoaaQxrvoi nuQtjxowSt rut Slxfccva. rviaQiiovtiu S Kno tov ix^lav
Tov Pi^vov Itt^iTts Ttjv oQXtjV ftilQt Tov "Akfitos. Tovrav S tiol ^vaQtfiaTUTOi IjovyaftfiQoi u
xai Kin^QOu blrab. YU., 1, 2 — 3. 2, 4. — Tiktvraioi ii Mevaaiot rav ix§foXav itp' ixttttQa nv
«oniyiov, MHwiMoiJtfMff ISlq nnl iftvfavq ovx vii'tjkiis, aUet xinniif^ vhig lui AutiMiovs, vtettt toi»
xoi'i fl^ TSmnrcci ^Tof; «fi/Jpoi FfptttrfOK /7«(jj}f 4* vjttQXttvrBi rr^^ xorctfttas Tttvrrjs ot IjOvijlSot
MQOtSttyoQtvofitvoi rtQftavol, xal dvvaiui xtd stX^u dttttp*QOVtis tov ttiJLav v^' »v td i^itann'
ffgvoi luttitptvyov tls Tij/v ivvog «ov 'Agvov wi4* nol StUM nnt^ «Uovff ti&rovs flvMmnvMMk
nnl iid^iiavsat t» fiaMavfac t«w «ol^itfv» a^^tttov iA wHtaivofAmv. Slrab. IV., 3, 4.
19.
3B. D«r rtamcbe Senat wdst daa Anerbieten einea ffiti^flingea der Gatien. AnMfnk» ta ermorden.
zuriick. Reperio apud .scriptorcs scnatorcs<pic conuulcm lomponim. .\diiandcslrii principis Cal-
tonim Icetns in s{<na(ii liltcras, ({uibus moitom Arininii proniitlobat , si palrandac ncci vcnouum
mitterctur: rcsponsuiu c&se, non frando noquc occuilis, scd paiam ct annatum populiuu roDM-
nnm hostes auos oldscL TaciL amL II., 88.
Digitized by Google
VMk Chr. n — Ifi
21.
36. Armmius wirtl emiordcL Cetfirotn Armtnius absccdcnlibus Romanis cl pulso Maruboduo rcgnum
adfedai» liberiateai 4)opuIariiuii advenam habtiit petilusque arai^ quam vnria fortuna cortarvt,
dolo propinquonim cocidit: liborator haud dnbio Gcrnianiae ot qui noii primonlin jiriptili romnni
stcul alii regc» ducetiqnc, sed florentisstmtan imperiiuu lacessierit, proeliis ambiguus. bcUo non
victuB. 8t>ptGra et trig^B ann«a vitae, dwidecnii polcntiae explevit eanitarque adliuc barbanui
apud gontcs; Graecorum annalibus i^ulus, qui sua tanlum mimnlur: Rumanis haud pcTinde oc-
lebris, dum vctcra cxtollimus rrccnliiim incuriosi. Tacil. ann. II., 88. — Tiiri!u.<: ('rw idiii zwar
die Eruiordung dci> Armiiuus imtcr dcu Ereigni>>i»cn doii Jaiirs -49; aber nur, wcil itiiti dcr da-
mals beabaichiigte HordaiMchlai; dam dne passende Gele|^;enheit bielel. Denn da er dem Ober-
»ic;?cndt'n Einflussc df-; Aniiinins nri diT hc/riclinctrn Stello ausdriicklich einc z\volIjahrij;c
Daocr zuMrliroibt, die»cr Einllw>s abcr ersl von dcr Variani.<ichcn .Medcrlage aa gerechnel wer-
den kanni so muaa der Tod des Artimim iu das Jahr !21 gcsctzt weidea
26.
97. Bei dor Bewaltigiing des thracischen Au&tandcs wcrdcn dic Romer voo cincr Sigambrischcn Cohortc
aotersitilxt li {ac. sagiiiarii) dom eniinus graawbantur, crebra et inulta vnbera feoere: propiua
ilicodcnles cniptione .subita turbati sunt receptiqae subsldio Sugambrac cohortis, quam Romanus
promptam ad |)cricula ncc mintis cantuuni ct armoriim tiiintiltti tnicem haud prociil iiistru.xerat.
Tactt. aiu). IV.. 47. — Dici>c Erwabnung dcr Siganibrer Lsl die letzte gcschichllicho. Ucnn
irenn auch' der Name bdm Javenal and Marfial (sat IV.. 447. — de speot III.. 9.) and sogar
noch hfi drii Dirhtpm dcs rj, itrul G, Jahrhunderls. Iicim r.Iamliari (de bcllo Gct, 419; in Eu-
trop. I., [itii; do IV. coni>. Uoiiorii 446 j epithal. 279; dc betlo Gild. 373; in I. cons. Stilich. I.,
\ ; in n. oons. Sl> 18.), Sidonius Apollhiaris (ep. 4. 1; pancg. Avit 42. 414; cp. ad Maj. 3i ;
Narb. 246) und Venantius Fortuiiatus (ad Charib. reg. 6, 4.) zum Vorsdiem kmnait; 80 darf man
(](>( li Di( Iitt i^tellcn, zumal dicse spiilern, in goschichUichcr nrziehung nur mil jiu.sscrslcr Hehiit-
samkcit gebiauchon. liu gegcnwartigeo Fallo hicraus dcn Fortbestaixl des Vollics za ftilgcrn,
ware nur einer g^buiBch unkritischen AnOusung magKch. Bw auf den 'Worlansdruck NacbilSBr
des kla.ssischcn Ailcrlhums riiigen niirolich dic Schriftsteller dcr spatcrn Zeit in Allcin nach alter-
thiimlichem Klange und Gepriingc: Wcndungen, Gloicluusse, Bilder tragen eincn, oft ins Eiiizelne.
cnUchnlcn Zuschnilt und zumul in den Namen wird oil bLs zum Ekel Antikcs uud Modcrnes
dordi eioander ^«inrt Weoo Sidonius Apollinaris z. B. (ep. 4, 4 — 4.) sagl:
Tu Tuncnim cl Vachalim, Visurgiii, Albin
FFanoorum cl peniliiii«uias palodes
Intiares. veneranlibas Sicambris,
Solis iDdiibus intcr arma tutus.
SO hal er mgeiMCheinlich dic Iiorii/is< h» Sltille ilV, 44, 51 — 52.)
Te cacdc gaudoulcs Sygambri
Compositis venerantnr armls.
vor Aii;;<'n i^cfiabt. Dcnnoch hat maii 'stjlchcii Bichtoi->lcII(_>n hishor oin ont.scheidende8 Gcwicht
bcigclcgt Man gcht namlich von dcr Anstcht aus, der Slamm dcr Sigambrcr sci uoch im
5. Jahrhondcrt nicht erluichcn gowcscn ; er habc im Gcgentheil den Vorrang in der rrankischen
Viilker-Verbindung bohaaptet und das Konigsgeschlecht der Mcrovinger hervorgebracht. Das
ganzliche Slillschweigen dcr gleichzeitigcn Gcschiehtsrhrcibor , (I;is.s Juiinn . Ammian, Sulpicitis
Alexander, die n&titia imperii, ubwoiil dietK! von dcn Ampsivanem, lirucicrern, Chamavcn, Qiat-
toarieni, Tubanlen, Cauchen, Angrivarieni ond Caiten hiiuGgc Hcldung thueu» der &fguBbrer nul
4*
Digrtized by Google
t8
ll»«k Ckr. f« — 41.
1
kcinbr Silbc crwahncn, dles aUes crwcckt kcio Bodenkeo, errcgt kciae Schwieri^eit. Man
fitfltet «ich vorwcg riir jcnc Ansiebt mir die genannten DidMer, ohne iogar ra mericen, dan die
Xrijgnissc, worauf man sich bcrult, nichl cinmal, was nian will. besagcn. Denn hicnach bildct
das Volk dor Sigambrer nicht etwa cincn Thoil dos friiiikisclicn, sondcm ps bpsfoht zwi?-rhpn
Frankcn und Sigainbrcrn vbUige Idculttat, so dass der neue Nanie der Franken in dic Steile
des alten aigambrischen getreton »1. Und nidit blo8 die ob^en DichtersleDen dienen hicfiirznni
Bcle|j;, sondern auch allr iilti rc frarikisrho Chroniken (vgl. Ecrnrd Commerit. do rcb. Fraiir. orient. T.L
p, 490, 619. Duchcsae script. rcr. Franc. T. I. p. &94. — Dio aJtc vita s. liildulphi oennt Z.B.
dle Gegend nm Tricr Sicanbrfo.); wio denn auch Lydus (de nrng. p. i4S. ed. Bonn.) ausdrUck-
lich Sagt: tud £xfya(iPQOi£ iaaYQVxviiv T}itelXei. O^yyovg avxovg Tjyfftovog 'Att^ujveiv ixl toi
iUCQOvto^ ot TttfH 'Prjifiv xcil 'PoSavov. Wcnn dahfr drr I5isi Iiof ftmigius bei «Ir-r Taufc aii Chhd-
wig dic bckanntcn Wortc nchtet: mitis depoue coUa Sicambcr! (Greg. Tur. U., iH.), ^ wili er
oicht etwa die S^mnbrer als einxelnen frSnltischcn VoUnstamm beseichnen, sondem die Benen-
nung Sicambcr ist ihm \oIIi^ gleichbedcutend mit: Francus. Dicsc Anuahmc voll^er Idenlkit
war im 5. und 6 Jalirhundert sogar unler den Franken selbst allgcmein gewonlen; wiihreml
dagcgcn von dcr vermciolhchcn E.xistcnz cincs bcsondcm {ninkischcn Sigunibrcr-Stanune» da-
mals nicht die nnndeste Andcutung voriumden isL — Uebrigens ww auch dieeer Uemflils-
Glaube uur a»i.s Tnic^schliissrn hcrvorj;<\^.in;.^cn. Die Sigambrer warcn es, wclrhp in dcr ;iltcm
Zeit untcr allen dcutscbcn Yolkcrschailcn dic romischen Waffen am mcistcn beschafligtcu luid
liich vor allen duidi Ifuth und Tapferkeit hervorthaten. Ihr Name ward daher glcich Ibrchtbar,
wie dei- cimbriscke (Slrab. VII., 2, 4 und in allen rbmisehen Provinzcn gchbrt: dahcr cin sle-
Iiender, wilikommener I.ioblings-Ausdnick fiir die kl t--' i hcii Dirhlcr. Vgl. Pcd. Albinov. in
con». liv. 47, 311. Propcrt eleg. IV., 6, 77. Ovid. am. 1.. 1 i, .t». Grat. cyncg. 202. Horat IV., 2, 33. j
44, &i. Jnven. IV., 447. Hart. de spect. 111., 9. SigambrBdi und germanlBGh wurden von die- |
sen fast synonym gcbraucht. Sij ahcr nuis5ten dic fadcn NacbiifTereicn der spatem Dichtcr,
woran sich dic geographlschen Angabeii des Straho iind Ptolcmaus rcihcn, wclcho beide dic j
Wohnsitze der Sigambrcr in dic Nahe der Rhcin-Mundung, also iii das Kernland der spiilera ;
Franken legen, eiiic AnnnhmQ vcraidassen und befesligen, wodurch bis in dic neoestc Zeift die
mannichfaltigstcn Irrtliiimer licrvorgerufen wurden. — Gcwiss ist das Volk der Sigliaibrer SCfaoa
sebr friih, viellcicht in dom Bruclerischeo, untcrgcgongcn.
41.
38. Gabinius utui Ga!ba siegen, der er^tc iibcr dio Chaucen, dor lclzlo iihcr <iic f!allcn. iiuTvoi (sc.
oi i^iXev^tQoiJ de xat tag Tipig avtitv (sc- tov KiMvdiov) tag ixivtxiovg ini toig ev Afovpt-
xteiH^ nfajfidgt &^fMm hattup,
7Cohftr,&ri. xatTOi xal rorrw hu o ts rdl^ag 6 ZovXycUioq XdxTOvg ^xfcmjtfe xax ITovMhos
raovli>tos MttV(fOV6iovs (icge: Xavmvg) vixijtiag ta te aXka tvdoxiitjjOe xal attop arQOttatixov,
og fiovog ht na^ avtoig ix tiis fov Ovoqov avuipoi^ ^v, ixoftiaeeto' <og xal aXji^is ovona avto-
XQmofos ttftfadfmv t^mv tdv KXavdiov kafisiv. Si ixpftdvp ot avrol ovtip MavfOi »Ar>
fijjtfovtfS 7crnri<STQd<fr]SttV Zoxnjtmnos f^v yicQ navlivog xrl. Dio Cass. LX., 8 — 9. fp. 770.'i —
Gabinio Sccundo, Ciiaucis, gente Gcrmanica, supcralis, Oiauaus coguomen usurpare coogcssit
Soet Cland. S4.*)
*) Maa Lat uahtfnititktt W«iM an du SteUt Aet Dio Cuiioi die vundwliclMltn Bnndjiltaacn Tertacht, mihttai
Swtou WmIs aantr ZmdUi ttcllM, daw Aa)/»i'{ (Uti Mmt^vniovt u achnlfcaa «ai. Siilcclaad, der mcI» ait
Digitlzed by Google
Macli Clir. 4t. 20
47.
89. Die GierDwer erfaahen Aoffm tom Ktfwg. Bodem aiiao ChenMooram gens regem Bonn peti-
vil. aniissis per intenia bclla nobitSMB el uno reliquo stiqiis rcgiao, qui apud urben IttbebatWf
nominc Italicus. Palemum huic genus o Flavio fralre Arminii, malfr fx Catumcro principo
CaUonun erat: ipse forma decorus cl armis equisquc in palrium nostrumquc morcm excrcitui.
Igjlur Caesar anetom pecuniB, additis stipatonlxis, borlalnr, geiitiIedecusma|^aDimocapM8ere:
illum primuiii Ronino ortum nec obsidem sfti ( ivciii iic ('\tcrniiiu iinpcilnm. Ac prinu) lac-
tus Germanis advcnlus, atque eo qood nullis discordiis imbutus pari in omnes studio ajjcrel.
celebrari, coli. modo comltatem el tonperantiam nuffi invisani, sacpios vinolentimn ac Ubidbivs,
grata barbaris, usurpans. iamqae apud proximo.** iam hnigius claroacere, qoom potentiam oius
suspeclantes, qui factionibus florucrant, (tiscedunt ad conterminos populos ac tp^tificaniiir. ii(IImi
vetcrcni Gcrmaniao libertatom et romanas opes insurgerc: adeo neminm iisdcm in terris oitum,
qui principem locam nnpleet, nisi exploratora Tlavil pro^rnics supra cundos attoOator? frustra
Arminiiim praescril)!, cuius si filius hostili in solo adultu.s in regtium vcnisiicl, possc exlimcsci ia-
fcctum alimnnio, scnitio, niifn, nmnihtis (•\tcrni< ;il si patcrna Italicn nions ess«'l, non alium in-
fciisius arma conlra palriam ac dcos jieualis quani paroutem eius cvercuissc. || Ilis alqoc t4di-
Imis megnas oapi»» eo^ere. nec paudores Italicum sequebantur. non enim inrupisse ad invitos,
sod accitum niemorabanl. (piando nobilitatc ccteros anleircl, virliilcm cxpnrirentur, an dignuin
sc patruo Anninio, avo Catumcro praoberet. oec patrem rubori, quod lidem adversus RoiuaiiOii
volentibuB GennaniB stmilam nnnquam omisiaaet fidso Kbertafo vocabulam osteiuK ab li», qoi
privatim degeneres, m publicimi (>\ilio.si» nihtl spei nisi pcr disoordias habeant. Adstrepebat
binc alacrc viilguf, et magno inter harlinrns proelio victor rex: doin soriHHla rortiina ad supcrbiam
prolapsus pulsusquc uc rursus L,angobardorum opibus rclectus pcr iacla, pcr advcrsa rc^ Cho-
ruBcas «dflictabat. Tacit aaa. XL» 16—17.
Tollilrr EnUcbiedenlieit (OtHmr die Verliallnitje u. WohiM. d. ileuUcli. Volk. S. 51. <tg.) der AiimIum T. X4d«-
hmftf MmtfWiwt Mi Mtffinwt korruiBpirl, widcnaut, (iUl in •iiu» «faM m» iiehiiiBBMa IrrthaBt *coii er
nit MMMrt Jtia«fM«c leMn wilt. DaBegm elrrilet dcr guu Ziminiiicahsiif itr Slells. Clatidlm legt* licli anT
drn Ratli «cincr Frei|;<l.nncncn ptcicli itn Anfinge «eioer Rrgicrung wrpin dcr Errulge io Mjiurilanien ilie F-hrcn
eines Triu«i|>)>L'< lu. hiete Erfolge icicii abcr, meiot Dio CaMiuf, getcitweige denn, dau *ie «iurcb die Ueibiilfe
dc!i Claiiiliii* III .Si,in(le geltonma «itoMi to$»r noch «a dn Lebieitcn dei Calisnla crfochten worden. D«r
Trii*Mpb Mt «Im eia« Anmuuans fweiea ii*4 er miiiM ee •Mdeffanrrr «rMbeiiieB, «U ta doaeelbea Jalii«»
dt CI««diM •or HemelMfV getangt mI, Gelba ind G«blid««, der ttat iibcr dle Calten, der ««deN iilier dte Cau-
chen geiiegt biittcn, lo itjii Claudiui in Folge dieiicr Sirgc ini*. rccht Jcn 1U'ln:inii n Inipcratnr an^cnnmmcn liibc,
Ebcn iene Mauren , ialirt dann Dio Catiiiu forl^ Ton dencn cbcn die Hcde geweteit wi , lt4Ut.-n in dem darauf
folgendcn Jabrc ■bcrmsla dio ^VaiTcn crgriDni W. w. Nach dicnr Andrulung dci wabren Sinnei dcr DioniicbcB
Worl* «ird ce iraiiutbig *eio, die VcrbeieiwHnnMiucbeii die aMB ngaitclU bal, nocli eioer «eitero Kriiifc «•
wilcfwerreiu Hor miige gcgen Ukert, der licb aadb (Alt. Gciofr. Bd. S. S. 5S.) fSr Muiiooi^^ cnUcbridel, etiancrt
werdeo, da*i die .\nnahmc, dte Cauchen IijUco krineii Ariticil dcr V4ri.inivi:!icn Mcilcrbge gehabt, allei Be-
weitci cnllichrt. Drnn daraui, daii lie ipalcr gcgen Arminiu» laciitca, laiit lich nichl rolgero, dais lie den Rumcra
auch lur Zeit der Varui • Sdilacbt berreondet wareo. Voo ihrem TolkjlbSoilicb deuuchen Sinoe gaben lie m
Gifaalbcil ««fac b«i dan FcldiiigM dai G«t«i«akn« nnd In d«a Biribea der Biiawr din «iiticlii«d«n«l«a B«w«iani
CT. Tactt. ann. n., flT. Udier^w ilnd w«1i1 nor dte hMnen CaticTieB, !n dcrcn CebieT im S. 14. (n. Cbr.) etn
rvraischri praetidium slaod »nd dic FrM,- \inisla bg, Vcrliindclc in i . rrnanfcujgcweHro. Cf. Tacit. ann. \)., i».
— Uie Abicbrciber dce Dio CcMiui scbeioen iibrigeni tob den libjschen Vulkerachaftea bcmrc Kunde gehabt tu
babnn, li» 'nm *m iwaMbohMi. lo liadtt m* UtVlL, «. wut LXKL, M. JVnciwijMir fandMdb«i Mau
SyiMMnit
Digitized by Google
30 »»eti Cbr. ^T-^St.
40. Uuk dieselbe ZfH verH-iisten dio Cauchon das «DteM Gerawnien. Ak aber CtrMd m dem eigeneii
L^inii» hif aiiurcircn wiU, ziohl Clandius ulle ramisdio Bcsatsnmgon iibcr don Rhein nach GaUien
/iinirV Pi i iiioni u-iiipiiH ('haiici nulla dis.s('n>iionc doini et niorti' SniHjiiinii alacros, duin C«r-
liulo advcntat, iiifonurem GiTDiaiuan) iocursavcrc ducc GaDna^co, qui naliooc Caoiiicla», auxilia-
ris et diu meriitts. post Iranfifiigii, levibus nav^itt praedsbaBdus Gallonrak mBxime oram vastalnt,
n<wi i^n;iiii>, ililr- t t iin!ifll*;s «•ssc. At (lurl)ulo provinciam ingrossus nia^iia ruin rtirri ft moi
);litria, cui |iriacipiuiu illa luihtia fuit. trireme» alvco Rheui, cctora» oaviuni ut quaequc hahiles
pcr aestnaria ot foMMis adcgit: HnlribtuqDe hostium dcpremw ct eiturbato Gannasco, ubi prae>
sentia saiiit compo»ila sunt, It-^^inm^s opcinm et labo is igparaa. populationibus laciantes, ^'etereai
ad uioiem mlmir || Ceti-ruin i> trrrnr nilliti ^ lHr-;;rs*juc in divcrsum adfwit: nos vlrtulcm
auvimus, barbtiri lerouiam iufregere. Ll iiatio l-ri.siomia post rebelUuQcm cladu L. Aprouii coe-
piam iofensa aut malc Gda, dat» obsidibus» oonsedit apud agros • Corbulone dcscriploa. Men
scnatun), nia;jti-<lralus, le^cs imposuit ac nc iu&sa cxuerent, praesidium iminuui\it, missis qui maio-
r«'s Chauios m\ di>ditioiicm pellicereiit, siinul Gannascum dolo adj;n'deroiitur ncc inrilac aut de-
^i>iuTes insidiuc fuere adversus traQsfugam ct violaUircm fidcL 5ed cacdu cius motae Chauco-
rum mentes» el Coibulo scmimi robdlionis praebebat, nt laela apnd plerasque^ tla apnd quosdm
iii sinistra fanui. cur hosti ni fon. iicl "* iiil\ri>..i in iiwiipiiblicam ca.sura; sin prosp«>re egisscL
formidaluiium paci virum iii»ij;iiem el ijjuavo priucipi prac^-avcm. ijjitur Chiudius adco Dovam
in Goimanias vim prohibuil, ui refcrri praesidia ds Bbeinmi itdiereL || lam cast» in boili
sok» mulicnti Corbuiuni bae Gtterac reildunlur. iile re subita, quampiam multa simul oQundeicalai;
inetus ex iinpornior'-. conteniplio c\ baibaris, ludibi-ium apud socios, uihil aliud prolocutus q«3i!i
bcatui) quoiidam dui es rumaiMMiI bi^ium rcceplui dcdit. TaciL ano. XL, 18 — 20. — rvaioiii
da^tos KoQfiwlmp iv «g JEeitviKg «effutijfmv %d tt ^fuuSfmm awBCfie^ti lui tmt fh^itm
SJJjov^ Tt xcci oe^ ix(UJ>i'v Kkvxo^'S ixaxoat. xcu uvrov iv rij xoiUftm ovta b KXavdtog avfxahei-
tjjv Tt yag agtrTiv avtov xai t^v aaxijoiv (ut&av ovx iaitQtil-tv tema ixi akiov av^ri^vau »-
Qoytivoi Tovxo i Ko^^vf.ov i:tavrikdf, Toaoiitov luivov ttva^q^' <^ tuaui(fim oi xditu mi
«rfOKqT^tfaiTf;.' Dio Qiss. IX., 30. (p. 788.) —
El vos, cririli:' ! ln llis arccrc Cavcos,
Opposili, petilis Rouiam Rhcoique feruces
Deseritis ripas el a|Mrittai genlibtts orbon. Lncan. Phan. I.» M3. «q.
51.
41. Feiiidjicligkeiten xwisclicn deii Chcru&ccm und Caileii. hsdem lemporibus in ioipcriore Gennania
Irepidatum advcntu (^attonim, latnicinia a^tantittm. ... Oli metu, no hinc RoraaiMis inde Che-
nisci, cum cpiis nelei-num ili-ronlnit , cin iim.:i*i'ilrrf ittnr , icu^titos in urhcm ct (ilisldcs iiii^crf.
TaciU ann. XII., 'il. 2H. — (ici <liescr Gclegcnhuit wurd<>n Gefangcnti aus dcr Vanis-Scbladu
befreiL AMta. laetilia, quod quosdam • clade Variana quadragesnnum posl nnnura aervitie ei-
emerauL f adL I. c.
it. Die Ansibarier crsdieinen am llhein. mn sicb dort verdrSngt von dea Caudien aaznsiedeln; wenks
aber von dcn Roracm luriickuewiescn. Fosdem aj^Tos sc. i|uibiis Frisii decedere iussi orant)
.\nsibarii oreupavere, vatidior geiis non modo sua copia scd adiacentium pnpnlorum niiseraliooft
quia pulsi a Cbauds ct sodis mopes tutum cvsilium urabanL aderalquo iis clarus per illas ^enlcs
flt nobis qnoque fidns noaiiBie Boiocalua. vinetum ae rebdbone Chenisca inssu Anninii refereas
mox Tiberio el GeriDamoo dudbns alqiendia merttisse: et quiiiquajpnta annonim obsequio id
Digitizedby Cooglc
Hiich Chr. S9 — 11.
31
quoqiic ndinnfjrr»». qtiof! Erpntrm <;nnm fJifinni nostrae sublicorof qnnlnm pnrtcm campi iaccrp,
in quam pecora et armcnta militum aiiquaxido traiuimilterentur? servuront sane recopto!» grc^bus
inter honiiiuiin fikowni, nodo oe «utitatem et «oKtadmein manent qmim amioos popnlos. Cha-
mavonim quondam ea arva, mox Tubantum et post Usipioruin fuisso. sicuti coelum dcis, ita
terra.s genori mortalium dalas, quaeque vacuao, eas puhiicas ossc. Solcm doinde respiciens et
cctcra sidcru vocans, quasi coram intcrrogabat, vcUcntnc coiUucri inanc solum? polius mare
«uperAmderent advenns terranim ereplores. || Et commotas hia Avitus: patienda raelionnn im-
poriu. id dii-^, (pins implornront. pl;icitiim. ut nrbilrium poncs Romanos manorol, quid dntrni,
quid adimcrcnt, ncquu alios iudices quam se ipsos palerenlur. Uaoc ia publicum Ansiburii.s
respondK; tpsi Boiocalo^ ob menioriam amidtiae dalunim Hkgros. qnod Ole ut proditionis prolimn
aspornatus iiddidit: deesse nobiis terra, in (pia vivamus: in qu8 Dioriamur, non potest alque ita
iiifriisis iilrimqiic animis disccssnm. llli Tlnictprns, Toncteros, ullofinres clium nationos sociu.s
bolio vocabanL Avitus scripto ad Curtiiium Manciam superiuris exoreitus lcgatum, ut Rbcnum
tranagroMas arma a lei^ osfenderet, ipae te^ones in agrmn Tencterum indoxil, excidium mini-
Ums ni caus.ini Mi;iin (!i>>;nciarcnt. Ijiilur iilKi^tcnlibus his pari mrtu Hnutcii. (fto-
rls (|uoquc ulieiia pericula deserenlibus £ola Ansibariorum gens rotro ad Usipios et Tubanles
conccssit. qtinrum ifnris exacli, quum Caltos, dein CJicruscos pctisscnt. crrore longo hospite*
ei^ni, hostcs in alin, (|uod inventulis erai» caeduntur, imbeHis aetaa in piaedam divisa eit Ta-
dt. ann. XllL, 55—56.
70.
43. Als Clatiditi» CftiUs dio fiatavcr zam Aurstande vorloitot und sich nach den ersten f^Unsligen Erfol-
pon pofton Castra velera vvondot, bolhoili^on am Krio^r <\ch nnch dio iihcrrhoinischcn Dcutschen,
vor allcn dio Bructcrcr und Tcnctircr. lungunlur liiui tori Tciiilorique ct c.vcita luinciis Ger-
tnania ad praedam famamqne. Ta»l. hist. IV.» 81. — Hee Tapferkeii dieaerDeotsdicn geschieht
mi^hmink vnr Caslrs» vol(Ma, wio in don Gofnrhti^n jjof^cn l'it»"''i Frwiihnung, L. c. 23. st^. —
UaUi Iritt gaiiz (?) Dcutscbluod mit Cmiit iu Verbindung. Civilcm iauueniiis aoctibus nnivorga
Clcnnanta extoHebat. sodotate nobafeswiis obaidyn fimala. L c tK. — Gatten, Usipier und
Haltiaoer bciagern Uaua. L o. 37.
44. Iromor bodonklichor vviid dor Aiir>fand: iinnz Gallioii fallt ab, bald auch dio Legioncn unter Voeuln,
ondlich auch Caslra volijra. Der Lcgal Mumnuun Lupercux, v\ olchor i;ofangen ponommon wurdo,
wird aJs Goschenk rur dio Vdeda bestimmL Mammius L^ipcrcus legatus loj^ioais inter dona
miMus Voh-dnc. Kn vir^o natiouis Bmeierae late iroperilabat vetere apod Germanos more, <]uo
p|pras(jiio foniinnrum falidicas et augosoonfo s ipcr.^liliono nrliitranlur doas. Tuncqu»' Vflcdjm
aucloritas adulevil. nam prosperas Uermants rcs vl excidium logioaum praedixorat. Scd Lupcr-
ens in Ilinere mterfoclus. TadL bisL 1V„ 61.
45. Go£;on di)' colonia AgrippincnsiSt die stels mit don Riimom bofroundet gevvescn wnr. riclilet aich
dcr Hass Hcr Doulsohon. Die gegenOborwohncndon Tonclcrcr vvollon ihr harlo b<'dingunj»i'ri
auflogon, sie appollirl abcr an Yeleda und Civilis. aArbitrum hubcbimus Civilcm et Vcledum
apnd quos pacla sanctenlur.» Sic lcnilis Tencteris legati ad Gvilcm ct Vdcdam ndsM cnm do-
Tii>; (uncla cx vnlnntnlc Agrippincnsiiim [(crpclravirr Srd coram adim adloquiquc Volcdam
notiatnin. Arcebanlur adspeclu, quo venoraliouis plus inessct. Ipsa edita in turre, delectut» e
propin(|uis consulta respoosaque ut inlcroondns numinis porlabat Tadt hisL IV., 65.
Digitized by Google
32
Ktth Chr, Tl — tt.
46. Als Prii/ius Crrnilis (]pn Ohorbefchl ubcrniiiiini. Ivt lirt das Gtiick auf dic Scito der Romcr zunick.
Im Tricrschcn wird das Hcer des Civilis, in wclchem sich auch die Bruclcrer und Tencterer
beiiuuleD (anugtro corau Braoleri Tenci«riqae, Tach. bist. IV, 77.) aurs Haupt geschla^ ond
bis nnch Caslra vclora ziiriickgeworrcii. Alsbald fullcn die Agrippinciiser ab und crmorden tli
Tolbiacum cinc Cohorlc. dic aus Fricson uiid Chaucen zusamniengcsctzt war. Civilis . non
invulidus, flagrantissinia cohortium suarum iulcgra, quac c Cbuucis Frisiisquc coinpo^ita, Tolbiaci
nt Gnibus Agrippincnsiuin agpbaL Scd tristts nuocius ftvertil, delMam oobortem dulo Agrip|M-
ncnslum, qui largis qraJia vnioque ei^itoa CreimamM» dauM foribua, imedo emiMven.
Tadl. hist. IV., 79.
47. An dem damnf erfblgcndcn nni^uddicben Kampfe bei Castm velera nebmen audi die Bmderer
lobhaflcn Anthcil ;Dructcrorum cuiiciks tranaiavil, TaciL hial. V., 18.); aie wcnlcn indcss ungcach-
ici dcr Hiilfc ilpr CIkhh ( ii Tiyili Cliauoonim au^nia veiMre, L. c 49.) mil den Bataven ge-
zwungeii, iibcr dcn Hhciii zu v\cicbciL L c. sq.
46. Das AdmiralsehUr dea CenaHs, das bei eiiuHn UeberMl erbentet worden war, sdudceii die Beot-
sch(^n (Inr Veleda. M(il(;i Iiirn rcvrcti liosli". ("iiitivi-. naviliiis pracloriam Irircmem flumino Liip-
pia doiium Velodao traxorc. TaciL \usL V., ii. — Darauf kniipfl Cerealis niil ilcr V^eleda Unlcr-
handlungcn an. CereattSi per occultoe nnndoe Batavi» paccm, Ci\ili vcniam ostcntuns. Vdedam
pTopinquosquo monebot, forfnnam beili tot cladibus adversam opportuuo orga populnin romaDQin
iiUTito mulnro Cacsos Ticvcios, rcccpln<: l'l)io.s, ercplam Balavis |)alii.im: nrqnr aliiid CivilL"
aniicilia puratiun (juum vuJnera, fuga», luctus. cxuletn eum ct eiitorrcm rccipicntibus oncri: el
saiis pcccavisse, quod totiens Bhonum transccnderint si qoid ultra moliantor, Inde minriam el
culpntii hiiu- ultionem ct deos fore. || Miscebantur uiiiiis promissa. Et concus.sa traasrhenanoruin
fide, intcr Baiavos quoque senaones oni, noa prorog^odam ultra ruinam etc. lacit. hisL V., 24 — 25.
1%. n. r.
49. Nocfi iintcr V'espa.i{an riichlcn sich dic Rnmnr an dcn Bructcrcrn. Mindcstcns wisscn \^ir, dass die
VeMa in r6tai»cbe GofangCDschaft geriuUi. vidimu« sub divo Vespa»iano Yelcdum diu apud
plerosqoe nominis loco habiiam. Taeit. Germ. 8. —
Captivacquc prcccs Vclcdac — Slat. Papin. silv. 1., 4, 91.
Ueber dio Veleda v£^. auch Suid. s. v. 4^ciafiavett- ig fierit BtJ^6as tv JKcilriKg.
77.
50. C Plinius Senindu.s v\idmclc Tilwf, als dicscr zum 6tcn Malc Con.sul vvar, dio historia naturalU.
wclcho mithin in dcm vorstchcnden Jahre bcciidct wui-dc. Einc rcichc Fiindgnibe nicht blo!)t>
naturhistoriseher, sondcni auch gcschichllichcr, gcographischer und urlislLschcr iNolizen, ist das
Weric auch fUr dio Kcnntnisfi dcs altcn Gcrmaniens nicht ohue Widiligkeit. Au.sscr dcn allge-
mcincn gcograpliisrhcn .\r)i,'nlicu iiinimt cs auf Wcslfalr-n iiusbcsondcrc durch ilic Sdiiklcrun;:
dcr Chauccn iind ihres Landcs Bezug. Gomianonim gcncra quinque. . . ■ Aitcrum geuus Ing^c-
von(>s, quorum pars Cimbri, Tputom ac Cliaucoruin t^cntes. Ptoximi aniem Bheno btaevone*,
({noriim pars (^imbri (lcge: Sicambrij. Mcdilcrranci Rermiones, quorum Sucvi, Hcrmunduri,
riiatli, Chcni^^ti. . .\mnrs cl.iri in Occanum dcfluunt . . - Alhis. Visurjtis, Amisius. Rhenus,
Mo&a. introrsiLS vero, nullo infcrius nobiUlale, Hercynium iugum praciciiditur. I'lin. hisl. nal. IV.. 28. —
Sunt vero m' scplonlrione visae nobis Chaneoram (se. gentee), qoi maiores mmoresqoe appeOan-
Uir. Vasto ibi meatu bis diorum noctiumque singularum hitcrvallis efTHsus in imniciwum a-itur
Occanus. actemam operions renim naturae controversiam: dubiumque torrao sit an paiic ia
marix lUic nu.scra gcns tumulos oblinct allos aut tribuuiUia structa manibus ad expcrimenla
Digitized by Google
Hscli Cbr. 91—8«.
33
aliisMmi acstus. casis ita impobitis, Daviganlibus similcs, (juum iiitc^mt aqoae oircumdatu, nau-
rraitis vcro. quum receflserint. fiigicntesquo cvm mari pisces eirca tugnria venantar. Nob pecu^
dem his habere, non lacte ali, ut finitimifl, De com fcris quidem dimicare contigit, omni procul
nl»Hpto fnitice. Ulva ef palu-tii itinco ftines ncctunt ad practexcnda piseibus retia, ( ,i[)tumque
manibu^ lutum veulis magis, quaui soie siccaiitcs teira cibo& et rigcntia septentrione viscera !>ua
uruDt Potaa nounisi ex imbre servaio «erolnlNia tn vealibtilo domua. Bt bae ftentefli» m vincaa-
tur hodie a populo romnnn, .MTvirc ilicunt, It;> csl prnrccto: muhis foituna parcit iti pocnam,
IJ Atiud c silvis miraculum: totam reli(iuam,<iennaniam rcplent adduntque frigori umliras, allis-
sonae tamen haud procid supra dicfis Chaucts circa duos praccipuo lacus. . . . bi cadcm sop-
tcntrioiHJi plagia Hercyniae silvae roborum vastitas intacla aoris et coqfj^nila mundo propo im-
morlali sortf miracula excedit Ut alia oniittanlur flde caritura, consirvt aftolli colles occirsantium
ioter se radicum rcporcussu, aul ubi secula l«llus non sit, arcus ad ramus usquo et ipsos intcr
so rixantes curvari portarum patontiinn modo^ ut turmaa cqnitum transmittant ^andifisri maxime
^cncria omnes, «piibus honos apu>i Roinanos perpetuus. Id. XV]., 1 — 2.
Das •»'iclitii;<1r Werk de» JHiiinis fur dif dctitsche Gcsrbichte, dif I^r/iihUm!? der romischen
Fcldziige m Beulschlaud, ist leider, bis auf eiiic durflige ^ioliz beuu Tuctlus .6. obea Nr. 27.)
gamt verloren fe^mgen. Beilorum Geimamae (libri) vifpati quibus onnia, quae eom Gennsnis
gfs-imiis bclla, collefiiU lnchna\il, quum in ricrmania mililaref, snmnin monittis. Adslitit enim
quiesceuti Dri^ Nerouis elG^cs, qui Germaniac latissiiuc victor ibi pcriit: conuuciidabal meroo-
riam sui oiabalque, nt se ab iniuria oblivionis aflsereret Plin. iun. Ep. III., 3. — Sclion xir Zeit
des SytnmachitH war die Schrif^ nur noch dem Namen nadi bckannL luiitar, si fon VOtum
iuvei, etiam Piinii Secundi Gennanica belia ooDquirero. Symmach. Ep. IV., 48.
M. Ak Dofiiitian Krieg gegen (lii- Catten fuhrt. scheinen auch Bewegungen am Nicderrhcin slatl;iefuii-
den zu haben, indcm der Kaiscr ira Landc der I bicr Feslen errichteto. Imporator Caesar Au-
gustus Gennaiucus co bcUo, quo viclis hoslibus cognomen Gcrmanici meruit, quum iii fiiiibus
Ubiomra casldta poneret pro rnictibus locomni, qoao valk) comprehendebal, prelium solvi iuBsit:
atque ca iustittac famn nmnium tidcm adstrin.\iL Fronlin. Strat II, 11, 7
52. Gloiclizeilig ereignet sich die kiihnc, aber un^iicklicbe Untcmebmiing ciner Usipicr-Cohorlc in Bri-
tannien. Eadem acstaie eohors l^iorum. per Gennanias conscripia et b Brilanniam transmisfla^
magnum ac memorabilie fiiciomi tuisa est: Occiso centurione ac mililibus, qui ad tradendam
dtsciplinam inmixli mHnipulis c.xcmplum ct reclores habebanlur, tres liburnicas adaciis per \im
gubcrnatoribus adscendere ct uno rcmigautc, suspcclis duobus eoque interfeclis, noudum viiigato
rumore ut mtracuhmi praevehebanlur. mox bac atque 91a mpd et cum pleraque Britannorum
sua dcfen.-anlium proelio congrefsi, ac saopc \i(iorcs, aliijuaiulo put.M, co ad cvtrcnnifn inopiac
venere> ut iuiiiiQisaimos suorum, mox sorlc ductos veM;crentur. at«[uc ila circumvccii Britanniam,
amiflsis per insdtiam regendi navibus. pro praedoinil>us habiii, priminn a Snevn, mox a Frisfis
intercepti sunt ao fuere. quos per conunercia vcnumdatos et in nii-tiani asque ripam mulnlione
emenlium adductos indiciiiin lanti casii'; inlustiavit Tacit. Jul. Ai;ric. vit 2H. ~~ «trprrriojiai yoQ
Xivts ataguuSavus xai ixtaovtofxpvs xj^f^QZ^^ <povtvO(tvtts is i^oia naxitfVYOv luu ilttvu%-
fc «KUfg Svut xQoegffivue. Db Gaaa. LXV1., SO.*}
*} TillMHoiit ••Ut Am Feldiug gegaik dia CiIIm ia in «orii«<|(k«idt itkr, d«a B«wcm •■f «iM MfiiM «liilMnd,
ipckiit inp. V. ait uil>. pot. IL «•iMata. DitM iit akir •Btmdir —iiclil» «dcr «• ImA «!■« V«nrwhMlMi| ia
84.
■•■HlS
kiH.
W«illU.
S
34
85. u. f.
53.' In dicsem lahre oder dodi hM danmr b^i^t ein hngwier^er Krieg der Catten gegen die Qie-
niscor. XoQiofiijQog Sf, 6 zav XtQovgxav fiaOiXtve, vjio Xaxxav i* rrjg a^itie r^v x(foe Po-
^tUwg tpiiMtp ixxfiSov, to (liv agatov itttlQOvs tivas naQilafit xal KQtiTtov iv ti) ita&od^ iyivnv
firtinr iyamaitup&tis v* teitov, intidti ontiffovs tois 'PaiuUois Fiuni^t, tov ^futua/o» lnittvOf
mi «vtK^aj^ |iJy owt hvjjt, 1^4^« ^ BLafit, Dio Case. LXVII., 6. (cd. Reim. p. 4104.) — Sie
Vohn dirsi s Kripges vnr f!rr Sdinr dcr chei-xiscischcn Macht. In Inlore Chauconini rntlorum-
que Clicruiici nimium ac tuarcontom diu paccm inlacesi>iti nulrierunt. idque iucuodius quam tutius
tmH, quia inter inpotcniee et validos feko quicscas, obi tnami agilur, raodoatia ac probitas 00*
mina .•iupcrioris sont. i(a, qui olim boni acquique Chcriisci, mine incrtcs ac stohi vooantnr. Catlilt
virlnrilius foifnna in snpicntiam ccs.sil. Trncli ruiir,'i Chcnisoonim cl Fosi. contcrmina gens^ ad-
Yorsamm rerum c.\ aoquo socii, quum in socundis minuros fuisscnL XaciL Germ. 36.
9H
64. Die fiructcrcr woi-don von doD Chamavcrn uiid Angrivarioru befebdct. Juxta Tonctcros Bructcri
oiiro occurrebant, nonc Chnmavoa et Angrivarios immiKrBsae narrator poWa Bnjcteris ac peniin»
excisis vicinarum conaoosn nMifflram sou siiporhiHc odio, seo pmeike dulcodinc. sou fovore
quodnm crga nos dcorum. nam nc i^pcctaculo qui<loni proolii invidoro. .supor LX milia non ar-
mis telisquc romanis, scd, quod majjniliccntimi cst, obluclaliuni uculisque ceciderunl. Maocal
quaeso duretquc gentibua, si non amor nostri, at eerte odium aui: qunndo wf^entibua imperii
folis uM iaro pMesiare foituna maius potest, quam hoslaum disoordiam. Tacit GeriD. 33.
99.
55. Siogreicher Feldzog dos VfUrieiut S^fMirtimo gegen die Broctorer. Heri • aenato Veslricio SporiD-
nflo. principc auctnrr, triitTnphnli'; >f;ifin (ierTnf.T r^f . noii iln . ut multis, qui minqunm in
sletcTunl, nunquam caslra vidcrunt, nunquam dcnitjuc lubarumsonom nisiin spectaculis audicrunt,
vormn ut iUis. qoi dccua istud wdoro et sanguioe rt factis assequebontnr. Nam Spurinna Bknc-
terum ro^cm vi ol amuB induxit in negnum ostcntato(|un bcllo rcroci.ssimam gcntcm, quod csl
pnlrhorriinum victoriar pntii-;, tfrrnrc piTdnnniit. C. Plinii <'|ii'>t 11, 7. — Da Tnrilns' und Pftiuiu
uiicrwahnl ia»sea, svann die bonlcn i. nghick.srulle, wclcho ilinT br7.ahiung lulolgo die Bruclerer
tcnfen, sioh en<%aeten; so luinn iwar jcde Zeitbestimroon^ immer nur als nmllnmiaasliche ^llen:
indcss glauben wir doch dic hior j^i-trofFcnc chronologischc Anordnun^ poj;on jodc andcre bishcr
anficiionimcnc pcnilgcnd rcchtl'oitif;cn zii konncn. Was das zulctzt orwahnlo Ercigntss aiiholan^.
ho gibt namlich dic Bricfsanunlimg dos jungorn Pliiiius giTado in diescr Ilinsicht nicbl unwich-
tige Andeulungen. Diese Saromhmg fiint zwischon die Jahro 96 — 440 (n. Chr.), da nnter aSm
Bncfi n, wdchc cin vcrlas.sis<o*! p^rsrhirhtliclifs Mrrk/cirhrn m sirh traiTn, und dcren ist cinc
schr grusse Anzaht vorbanden, kcmer vor Uli mid kciucr mtch IIU gcschriebeii wurde. Da «ir
nnn ans einem Vriefe erfahran, daBS sich V^Ufinvm Spmvma bei eiuem Besoche dcs /Wiintf
im 77. Lcbcnsjahro befand (ep. m, 4.; ; so iiuiss uns cin so hohes Altcr bcrochtij^on. dcn Fdll*
va% dcs ^iun'iHia so woiti al» mo^ich, oach dem Anfange des vorbezeiGhneten Zcitranms nt
4m Zaliln itanccAMldai «id itt IV atott U in iMm. Daiin die Munim DpiiiiliMS erti «rii Aem lahr*
M <lni Beinaineii GemiiiileiM, drn licli brlcaBnlKHi 4le««r K»i«er wpgcn dei «■.allt«cbe«i Fel<iiii;;ri hel|;clrgt IijI. •
Aucli ilie 1\li'./u^i' Agrirolj tn Britannicn inii-nn ' n r' n li nn cin Jalir weilrr liinaii«ge\cliiilMTi uerilrn, dl
*irli auj Tacilui rulgern lust, data die Uolemchmang «icr Vtipicr uod dcr KfieK gcgen dis Callcn eiaeai
JwmMna JUitt ••teWMM. Tm. it|fifc «11. tt. ib n.
Digitized by Google
Haeb Ctir. »9.
96
verlcgen. Ant Rhein befehligie aber w^liread Nervas Regicrung dor spatcre Kai»er Traian unii
blieb dort bis 99; iibcfdies wicsea w. dass sich Sfmrinaa zu Anran<;; der Regioruiiit des Nerva
so Rom l>erand (ep. L 5). Folglich hat dtT Feidzuf; (i«\s 5//urttma friihesteDs im J. 90 «tauhabon
kiinncn- dcnn ilm untor Trninns Oljerborclilcn jcnc riilfiiichmiin^ Hiisfiihron zu lasson. «I;»;;fi^cn
slroitci einnial die gauzc Fiissung; jcncs Sclircilicus, und dann das holie Anschen, dcsscn sich
j^tifiniut sdiOD UBier Ikmilian uod frllher erflreuete. Der eioage Einwaiid, dcn man gogcn
dicsc Annaliine allcnriiils crhcbcn kunntc, und ilcr aiu h wirklich bcnutzl wordcn isl, utn S/iu-
rinnas Fcldzug friihcr, ak die ^iederiage dcr Bruclercr durcb die Chamavcr zu sctzcn, wiirdc
ebcn die An^tabc dcs Taeitu$ sein. dass das Vdk dor Bruotercr faat ^nzJicb au/gcricl>cn w urdcn
sci , wahrcnd doch Pliiuus dassclbe bcllo fcrocisaaiam gentcm ncmit. Indcss schon dic WciBO,
wiv Tacitus sich auitdriickl, dcr ('n hraucfi dJT Wortc «■ iiarratiir » und «nunc« zcio;i, (!,i>s liirr von
cincr licgubeubeil dio Rcde bni, w (>lctie su eben erst »ich erciguel haltc, so dai»s nur da.s ersK;
vagc Gcriicht davon m Umlauf gokommen war. Tadtu» aeibst nusst diesem Gerede. wic dcr
Bclsntz n narrallir » bcwcist, kcin(-n sondcrlichen (ilaubcn bci. und dass es in der Tliiit cin unbe-
f{riiiidclc:i wiir, crjiiht sich arn <irhcislen f;craih' nm (]vr Fiiliiczcit, lia wir das Volk dcr Bruc-
tcrcr noch Jahrhundcrtc iiinduich, uiid zwar iuachliger ais jc ziivor, auf dcm Scbuuplatzu der
Geschicbte erblickcn. Da TaeHu» oaeh seiner aiisdrticliliGlMn Anpibe dle Germania wiihrend
Trnians zwr-itcn ('nnsttlal:», aUo im Jahrc 98 ,^Gerai. 37.) sdlrieb, SO wird demnacb aucb dio
Nachricht, dic cr gibt, dem»elbea Jabre angchoreu.
66. Uc GemMnwa dcs Taeita$ iict onter anen Sehriften, wclche ons das UasBfache Alterthum erhaltcn
hatt ftir dic kiMuitniss dcs altcn Gciinaniens dte wii-hti^slc. Goschricben kurz nach dcm Re-
fticrun^^siintntlc Triiiam wurdc .sic spiiter, als dic vita Julii Agricolae. wclihc (lcm J, 97 angc-
hurt, und friihcr, als die bisloriao und dic annal(<!$ vcrliuitit, und so bildct sic lulghcb aucb
seitiich den Kem und Mitlctpunkt eincr sduriAslelleRsdien Wirksamkeit, weldie fUr dio Gcsehichto
Deutsdilands, insbcsondcrc abcr dcs Rhcin - und Wcscrlandcs die schiitzbarste Ausbciilc f^cu iihrL
So wic niiinlich die dcutschon Kricgo, wovon Tacituit crzaldt, grbsstcnlhcils auf wcslfiilischcm
Boden und ${cgcn die liicr hciniischen Volkcr gcfuhrt wurdcn, so hat auch dic Gcnoauia vur-
zugswdse Westfalea vor Augen. Dies bewcist vor Allem die groase Almlichkeit. (fie in hies^or
Vcrfa.ssuni<, in hicsiijer Sitto und Lcbenswcisc noch zur Zcit dor Knrolin;.'pr mit dor Bc.sclircibnnj;
des lacilut be»taod, so wie vielo Grundziige dieser Schiiderung nocb viele Jahrhunderto lipaier,
- manche bis in die neuesten Zeitcn ihre Gdtnng bewahren. — Itas wicbtigste der 7aaYeisdien Be-
Bchrcibuii^ liisson wir nachslclu>nd folgen.
Dic altcn I)<:utiirhcn wohuten in zerstreut licgcndcn Einzelhofcn, wie der wcstfiilische Bauor
noch gcgcnwiirtig: htadtc kannto man nicht. Nuilas Germanonim populis urbcs babilari &atii»
notum est: ne pati qnidem mler se iuneias sedes Cohmt dlscreti ac diversi, ut roos. ut
cnnipiis, ut ncmus placuit. Vicos iocanl non in nostrum niorcm ((mncxis cl ( oliaorcntibus acdi-
iiciis: suam quisque domum spalio circumdat, .sivc advcrsus casus ignis remedium sive iu.scitin
acdificaodl ne caementonim ^udem apud illos aut to^ilarum usos: matornt «d omnia utonlur
infonni e( dtra spedem aut ddectationem. quacdam loca diligenlius inlinnnt lerra iia pnni ae
splciiilcnto, »i( picturam ac liiKMmionta colorum imitclur. Solcnt ct siibtrTmnor^s spcnis apcrirc
eo.s(iue inulto insupcr Gmo oneranl, suffugiom hiemi et rcccpiaculuin frugibus, (]uia ngorein fri-
gorum eiosmo^ lods moUhmt, et si quando hostis adventt, aporia populatur, didita antem ct
defossa aut !i.'noranlur aut eo ipso fdlon^ quod ({uacrciiila Tncit. Gorm. 16.
Dic Hauptbc.schHni?nn^ war Ackorbau und Vichzuchti dcr floden arm und rauh. roblich
war dic Urcifclderwirtiischaji. TciTa elsi ali(|uanlo specic dilTert, in univcrsum tamen aut silvis
horrida aui pahidibua foeda: bwnidkir» qua GaUias . . . adspwit: salls ferax: firugifcraram
6*
'K4«b Cbr.
arbonim impatipns: pecorum foecunda, sod plerumque improcersu ne armentis quidem sau.s
honor ant gloria froiitis. nnm«ro gaudcnt. eaeque «otae et gratuBiniae opea muA. — Agri pro
niinicni cullorum ab univiTsLs in viccs occu|iantnr, quos mos intcr se scctitnliini di.^nationem
parttuntur. racilitnlcni particndi camponim spalia praestant. Arva pcr annos mutnnl: el supcrcsl
aper. ncc cnim cum ubcrtatc cl amplittidino soli laboro contcndunt, ut pomaria conscrant ct
prala separent et hortos rigcnt. sola torrae scgcs impcmtur. Ib. 5. 26.
I>ic Vcrfassimg hatli' cinc domokrali.sche Grim<llaj;c: .sic bcruhto auf dor Souvcrdoilal dcr
VoLksgcmeindc, dic iin Gauding, dem Mitlclpuokte aller ollcnUicbeo Gescbafle, zugaauQentraL de
maioribua (rebus) omncs (consuitant)... coennt, oisiquiil forttiituin et snbitttm ineidii. oertis diebis;
qiium aut inchoatnr luna aut iroplotur. nam agcndis rchus hoc auspicatissimum inilium crcdunL
Ncc dicrum numcrum, ul nos, sod noclium r<mipiit:int. sic coiistituunl. s\e ff)ii(lioiint nru duccre
diem vidolur. lUud ex libcrlatc vilium, qnod non simul nec ut iussi convcniunt, scd ct altcr ct
tertiufl dies cunctatlono eoeunttum absumilor. Ut tnrbae placnit, oonsidunt annali. sQentium per
saccrtl'!!'''^. ([iiil)ijs fiioi rt cocrcciKli iii^ o<t. im|)<'i"it(ir. mo\ rr\ vcl princ('p<;. prrmt nota^ (■iii(|Hi',
proul Dobilitas, prout dccus bclloriim, proul facundia cst, audiuntur, aucloritalo suadcudi magk
quam inbendi potestate. Si dtsplicnit sontentia, fremitu aspemantor; sin placuit, frameas coacu-
tiunt. honorali.s.simum adsonsus frctuo cstarmis laadaJD. — licctapud concihum aocosare qnoquB
et discrinicii ciipiiis iiiii ii<!prc. Disliiictio pocnarum c.\ dclicto. Ib. 11. 12.
Fiir dcn Fricdcn bostand cioe besuudcre Obrigkeit. Der Graf besass mil Zuziebung eines
AuBSchusses von Frden das Riebleramt und die voUrieheiide Gewalt Dafbr hatt» er Anthdl an
den Bussen und wurdcn ihm Bcden dargcbracht. I->li^'untiir in iisdem ccmdliis cl prineip<^s, (|ui
iura per pa^os vico.vjuo rcddunl. ccntcni sin^uiis ex plcbe comitoj? coasilium simnl ct aiictoritas
adsuot. — Mus cl civitatibus ullro ac viritim coorcrrc principibus vcl armcntoruiu vei frugum,
(juod pro honore aoceptum cliam necessitalibns subvenit. equonnn peeorumqne mnnero cm-
victi miiltnntiir pMn» muliae reg|i vei civitali» pais ipsi qut vindieailnr vd propinqais eina essail-
vitur. Ib. 12. V). \ i.
Es gab edle Geschlechter. An die Ahstammung waren Vorziigc golalipft. Ansser der Fii-
hiplccit zu dcn (ilTcnllichcn AmtiTn {{chijrto dahin dio Vorbcnilhunp in allon, die Entscheidang m
(lcii miiidcr wichligcn Angclcpcnhcitcn, und das Rccfit. ein Dicnsls;cfolge zu bcsitzcn R'^_" s cx
nobiliiatc, duces ex virtutc sumuot. — De luiuoribus rebus principcs coasultant, de luuioribus
omnes: ita tamon, ut ca quoque, quoram penes plebem arbilrium eet, apud prindpes pcrtrac-
lcnlur. — Insignis nobililas aut inagna prilrom mcrita priiicipis dignalioncm etiam adolescentnlis
adsignjint: ccteris robiislioribus ac iam pridcm probatis adgrcgantur. ncc rtibor iiitcr comitos
a«pici. gradu.s quin etiam ct ipsc comilatus babct iudicio cius, quem scclantur. magnaque et
comiium acmulatto, quibu.s priinus apud principeai suum locas, et prineipum, cni plnrjnii el
accrrinii rnmitcs. Hacc dignitas, hae vircs: magno sompor elocioram invennm gh^o ctrcamdari
iu pace decus, in bello prnesidium. Ib. 7. 14. 43.
Durcb Dien.stgcfolgo wurdeo dio meistcn KricKC gefilbrt. Noc solnm in sna gente cuique
sed apud finilimas quoque civiiates id nomcn, ea gloria est, si numero ac virtute comitatns emi-
HWit. cxpetuntur enim legalionihus cl muncribus ornantur ol ipsa plonimijiic fama bella profli^ant
— Quum veotum in acicro, turpc principi, virlute vinci, turpe comitatui, virtutem principis non
adaequare. Jam vero infome in onmem vttam ac probrosom, snperstitem principi soo ex ade
rcccssissc. — Si civilas. in (pia orli sunt. lon.iia paci^ ct olio tdrpisil, pl<ni<|iic nDbilium adoles
centiuin pclunt ultm cas natioucs, quac tum licllum aliquod gcrunt, quia et ingrata genli quies
et lacilias intor ancipiiia darcscanL niagnumi|uo comitatum noonisi vi belloque tueore. exiff^t
enim prindpis sui liberaEtate iUum bellaiorem eqtinn^ illaa enienlani vielrioeniqM IhmwiMn.
Itaeh Cbr.
37
opulac et, qtianqnam incompti, largi laiDCo ajpparaUu pro stipeadk) cedunt matoria muiu6ceatiae
per bella et raptus. Ib. 13. U.
Nur GcpoeowmchaA. an dor Volk^;enietnde machte frei und rcchtsraliiir. Nobcn dcn Frcien
war namhch ein zahlrcichcr Stand vnn rnfrcicn vorhnndon, dnr nlu-r in ^crscliiodoiio Ali^tnfiin-
gen zerlieJ. Aieam (quod mirere) sobrii intor seria exerccnt tanta lucrandi perdcndive lcnicritale,
al, qaum omaia defeoerant, «KtrenM» ae noviMimo iaciit de liberlaie ac de corpora conlendant.
victus voluntariam servttalcm adh. qoarovis iuvcnior, qoamvn robuslior adligari se ac vcnire
jKitlliir. l a cst in re prava pcmicacia: ipsi fidcm vocanL scrvos condilionis huii)<; pcr commcrcia
tradnnt, ut se quoquc pudorc victoriac cxsoivanL || Celcris scrvis non in noslruiu im»rcra.dc-
«cripUs per faii^liiBm ministeriis ulunlDr. Soam quiaqiie sodem, sooa penatea r^pt. rramcnli
modiun (lominus aiit pccoris aul vostis, ti! I no, iiiinngit: et scrvus hactcinis parct. ccfcra
domus officia luor ac libcri cxsequuutur. Vcrbcrarc scrvum ac vinculis ol opcre coercero ranim.
occtdcre solent non disciplina et ceveritate, sed impetu et va nt inknicum, nisi quod impnne.
libcrii non multum supiw servos aunt, raro afiquod momentum in domo!. nunquam in civilate,
excejiiir; duinlavat iis ^cniihns, qnac rr^i^nntnr. iln enini ct supcr ingcnuos et supcr nolnlcs hs-
ccndunl, apud ceteros imparcs libcrtmi Ubcrtatis argumontum suiiL — Douiinum ac scrvum
nullis educationiB delidis dignoscaa: inter eadem pecon, in eadem humo dcf^l, donec actas
aeparct tngcnuos, virlns agnoscat. Ib. 2i. '25. 20.
Dic (iem(>indc-Vcrbindunp beruhtc auf Gesatmnlbiir<^chall. Olnvnli! Diutrachc gcbrauchiich
war, iionntc doch aucb dcr Mortl durcb cinc Vcrmiigciisbussc gcsuiitii wcnlcn. Suscipurc tam
ininticilias aeu patrb seu propmqni, qaam amicitias neoesse eal. nee implacabQes duranL hiitnr
cniTn rtinm homirirlinm crrlo armcnlorum ac pccorum numrrn rcripitqttr' sntisfaclifmcm uuivcrsa
domus, utilitcr in pubiicuin, quia pcriculofiiorcs sunt iiiimicitiae iuxta liberlatcm. — pars multae
rcgi \ci civitati, pars ipsi qiii vindtcator vel propin(|iu8 eias exaolvilor. D). 21. 48.
Mit der Schntzpllicht dcr Vcrwandtcn stand das Erbrccht in Verbinduog. All^cniMnes PrilMsip
dc-si IlM-n war dir» Con^^anijuinilat. Tcstamcntariscbe Vcrfii^itm^pn wnrcn unbi-kannl. Sororum
tiiiis ulcm apud avunculiim, qui apod patrem honor. (Juidam sanctiorcm arctiorcmquc hunc
nexom sauf^nis arbilranlur. . . . Heredes laoncn snccessoreaqoe sui cuiqne liberi: el nuQum
tcslaiiicnluni. Si libcri nrm siint, prmiinus gradus in posscssione fralrc>, palrui, avunculi. Qtianlu
plus pro[)inquorum, quo maiur adtioium oumorns, tanto gFaliosior scncctu»: nec uUa orbitatl»
prclia. Ib. 20.
Heilig war iie Ehe; eigendiOmBdi dio ililgili aevora ilBc matrimonta: nec ullam
montm partcm mafris Inudavcris. nam propc sn!i hnrhnrnrinn sin;^tilis iirorihns contcnti sunt,
cxccptis aduuKium paucis, qui non iibidinc, scd ob nobililutcm plunmLs niiptiis aoibiuntur.
Dotem non uxor marito, sed uxori maritus oflSert hitersunt parenles et propinqui ao munera
probant : munara non ad dcliefas mnlebros quacsiia, ncc (piibus nofvn nupln comatur, scd hoxoa
rt frrtintnm c^pinni c! sriitum cum framca ^^ladiixpic in h;icc mnncra u\or accipilnr, ntquo
inviccm ipsa armorum aliquid viro adfcrU hoc maximum vinculum, hacc arcana sacra, hos c<m-
iugales deos ailMlnmlnr. Ke se mulier entra virtulom cof^iationos extraque bdlorum casns pntct,
ipMS incipiciilis nialriiiKinii ntispipiis fidmonclnr. venire RC laborum pcnciiloruinqiic sncinm, idcm
m pace, idcm in proclio pas.siirain ausuramquc hoc iuocli bovcs, hoc paratus c<|uus, hoc dalu
anna dcnunciaot cic vivendum, sic pereundum. acctpere sc, quae Dberis inviolata ac digna rcd-
dai» quae unrusaocipiant, rnrsus qnae od nepolesreferanlur. || . . . Paocisshna mtam oumcrosa
gcntc adnllcrin, qtmmm pnrna prncscns o\ marilis pormissa. accisis crinihii*; nttdntam coram
prupiacjuis c.xpcllil domo maritus ac pcr omncm vicum vorbere agiU publicatac cuim pudicitiao
nolla vcnia. non forma, noa aetate, oon 0|MiMiB maritum mvenorit. Ib. I& 19.
38
Hcck Clir, ft.
AiMer der Bc^chmbung dcs aluleuUchcnSUtats- und ilauswcsens gibt dic Gonmania zugleich
wichtige Aufschlitoe iUj«r AbsUnnmaDg tuid geographbdie AMblge der gennaniscbeD Vdlker^
scharicn. Ipsos Germaiios iiidi.uoiias crodidurini iiiiiiimcquc aliarum genlium advcntibiis et hospitiis
mixtns. — Celebrunt cimiiinibus aiiiit|uii> (c|uoil unuin apiid illos mcmoriac cl annaiium genus
c»lj Tui&couciu denia tcrra cdituiu ct Itiium Mannum origincni gcntis conditorcsquc. Mannu tri^^
filios adMguBiil, e qunrmn nominibu» proximi Oceano iQgaevoucs, medii HeimiiuNies, celcri Istac-
voncs vocentiir. ([niil:iin, ul in liccnlin vrtiistatis, plurcs fleo o;fns jiluio>.(|iip gcntis adpcUationes,
Marsos, Gatubrivios ^3iS. uiariiOtisi gainbri\o&; Suovos, .Vaiuiuli(»s iidlirmant caque vera et anli-
qua mama. — IVoximi Cattis ecrtum iam alveo Rhenum, qniqae temuous ewe suCBdai, Lsipil
ac Tcocleri colunt. Tenctcri super solitum bcilorutn decua equesUis discipKoae arle praeceHont.
ner maior npiid Caltos pedituui laus, quaiu TenctcrLs cquitum. sic instilAicrc niaiorcs, posteri
imitantur. hi iusus iufuiitium, luicc iuvcuuni uumululiu, pcrscvcraiil uoac&. inlcr ruuiiliam et peua-
les ct iura soocessioauro equi tmdunlur: excipit Olius, noo ot eeicra roanmos natu, sed prout
ferox bello et inelior ]] Juvta Tenctenw Hnictcri olim (ti ruriciiatit , ininc Chumavos ct .\ii}{ri-
varios inimigrasse uaiTatur. . . . ^vgl. vorh. Nr. 54.; || Angrivarios et Ciiamavos a tcrj^o Diil^iihini
(MS. Dulgitubini — DHJgicubioi — Dulcuhimi) et Chasuari dudunt aliaequc gcntcs haud pcriudc
memoralae. a fronle Fristi exdpiuni .Maioribus rainoribasqne FriMi- xocabtilum est ex modo virian.
riraequc nationes u.s<[ue ad Oeeanuin Riu im prne1e\ntitur ainbiiintipic imniersn<; instiper lacus
cl Homanis clasMbu» Davigutos. ... {| liaclcnus in occidcnlcni Gcrmaniain noviuius. in «cp-
' tcnlrionem ingenli flcxo redit Ac priroo slatim Chauoonun gcns, quanquam incipiat a Frisiis se
parlem litoris occupet, mnniom qoaa e.\posui gentium latcribus olitcnditur, doncc in Cattos us<|ue
.siimelur. Tam immonsum lcrranjm spatitim non lenenl l;>ritMni C.hatiri seii et iinplcnt, pupulus
inlcr Gcrman(» nobiltt<»imu8 quiquc luagmtudincm ioiam iiiaiiiit itislitia tucri sinc cupidilatc, sinc
imputentia, quieti secretique uulla (mivocant bdla, nullii raplibas aut btrocuuis populantar. id
pretium virtutis ;u \irliirii prnnripimm ari;umcntum csl, (itind, tit siiperiores agnnt, non pcr in-
iiirias adsetpiuiitur. prumpla tamcn oranibos amia ac, tii rcs poticat, exercitus, plurimum viroruin
e(|tiorumquc. ct quiescenlilM» eadem fimin. || fai lutere GhauGorum Cattonuuquc Chcnisci ni-
miam ac marccntcm dia pacem iiilaoessiti nntriomnL Ib. % 38 — 36.
99—117.
57. Kai»er Tifiian befi-lii;! Riiiii-> iliM isi li;ifl wirdcr in dcn diesscitiLTn (linitsfliPn I,;iriili'rri Rriinan:
iui|icrii, quud post .\ugustum dclensuin iiiugis fiicrat quam nobiliter aiupliutuni, fiucs lon^e iuteque
diOadit urbes Irans Rhmram in Germania reparaviL Eulrop. VIII., S. — Apud Agri|)pinam Gal-
liue urliein insi;.'Tiia suiiipsil imperii, mov Gcrroaiiiam trans Rhenom in pristinum .statiim rcduxiL
Oros. VII., 12 — Wahrscheiiilich ist nur das siidwcslliclie Deutschland gcmcitit; liii rrtnf scheinl
VKuiigslcHs hinzudeuteii Aurcl. Vict. dc Cjics. XIII. Itcr cunditum pcr feras gcnU's, »|uo facUc ab
usqne Poniico mari in Galliam pcrmcatur, castra saspcctioribas atque opportonis locis exatmcia. —
UebrigeaB bcstieht sicli aiif dic Anwc«cnbcit Traian$ am Rbdn aadi Uart Bfigr. X., 7.
Nympharum putcr amnitmiqno Rhcnc
..... ncc te barbara conlumeliosi
Calcalam rota conterat bnbuld;
Sic ct cornibiis aurcus rcceptis
Et romanus eas utraquc ripa:
Traianum populis suis et urbi,
Tibria te dombn» ropri» remittaB.
Digitized by Google
Kaeh Ckr. f«« — ISO.
39
UO— 150.
58^ Voniigiich in diwo Zeit Hilh cHe sdiriftstollorischc Wirksamlwoit des bcriihmten A(^'plicrs Claudius
Ptobmmu. Wcnigstens (Echorcn dit^or soinn bdden tfauptwerke aii: die j^rosBe ABtronomie
//«{h^uffTue^ Ovvra^is), wclche von di n Arabom don Namon Alniai^pst orhiolt, nnd «lio aus
achl liiiL-berB bestebende Geographie y^ajfifiupiat^ vip^ijyitiis). Der Atmagost erscbicii namhch
tm J. lil oder beU nachher, da von d^n dera niH^etheiiten, von Ptolemamu Mlbet angestcKlcn
astronomischon Bcobachtan;!:cn dio friihcste ias ncunte Ro^norunusjahr ffadriani, also ins Jalir
126, <lio spritostf abcr ins Jahr iii fjillf Iin A!ni.ii.'f"«t abor gcschioht dos scographisthcn Wcr-
kes ais eines kiinfti^ und buid crschciaoiidon Er^^ahnung. Ygl. U., 12. S. 148. dcr Ualma'scbcn
AiKgabo. — IMese ytmff«tpm^ iipi^n^ int Ar die «Ite Erdbewhreflnmii; eoie ttberaim bedeu-
tondo und F.pocIi<>l)i!(lfn(Ic Stiirift. Nriracntlich iiber ■DrnljitiilaiK! Iiictrt sio l ino riille wichtiftor
iind thcilwoisc gaiiz ncuer Angnben, uiid thoiU aus diosom Grunde tiioils wcgon dcr auschci-
ncndcn Gcnauiitkoit diente sie bisher zum Ifauptanhalt betrcffondcr gcographischer Lntcrsiichan-
gon, wciin ^li-ich dic kntische Windigung dcs Si In iflstollcrs daboi wodcr im Ganzon noch im
Kinzolncii bcdculcnd gcwonncD hat — Nat li>i<'hond rolgen in der fUr das Verttiiiidniss benii-
tbigjten Aui>«lcbiiung sammliiche liicber bcziiglichc Slcllcn.
1% JYffuivi&V njv fAv AnllfiM^y n3ttv(fiaf a^m^t i '^'^vog mmtttios* ti o^tMgv 6 Df^-
Mnk xki rov 'Pifvov ixfiolag
OvlSfov notofiov ii{ V*)
Muvitfimit «9 «d /*) 9*^
'Jiiaelov icoTct^iov lyfhXtd xfr
fd Ttriycu tov «orofuiv ifi vil
OvttovQytos notafwif ixfioXtdlUt M f )
at ariyii TOV xoTaftov Xll <^
"Ai.^ifyS itoita\Mv ix,%).cii Xtt d'*)
. . . KatiioviU di rt)g rtQfucvU^ ta (uv na(fa tov iHjvov Jtotapav of^^voiq ax UQXtcov 01 ve
Bovtf<f«T<(ot^ of ftix^ol mi of H^ifafiPQotf^ i^' o@g i>t Xe^q^ot oC Aiifffiifdot*)-
ttta Tiyxrifoi^) xal 'lyxffiavis tteta^v tow") 'P^vov xal xav 'Afivofiaiav ^"^) 6(fiav xtu
ht 'ivtovfQYOi'") Ttal OvaQylav^s ^*) *al KuQitvol, vip' ovg Ouitfffol jtai )j tav
'Elovi}tiav '^) "Eqijhos ^jJti tov liQmUvov 'diaiav OQtav t^v di xoQaxeavitiv vstQ piv tovg
Bim0amifovs '') oi 0^l€toi") (Uxfttoo ^d^HtOfbv xomiiov, |mit dt Tovtoof Kav%ot 0» fiix^ol
coti OvuioiiQiytos Mmei^ dut Jiavxoc ol ^$ltovs fi^ tov UlLfitot Motttfun/'
VarieL Ircl. >} Ba, iii>o^ F. ; y J^- «y IMtob*. «f c tt f J( Mad. ^ Kmgufpar^ B. E. PaUlin. t. M.
Mutjni/iitrii Med. ; xij c' Me<l. ; rd it E. Ptblin. 1. H. vi Me4. Bmc fcnum «111« priorra ««1^» MiNne»-
tuin huc trainlulimtn cum B. F,. (i. Pjl. 1. M. Med. l'tnu4irin fliiT/iin add. A. B. D. E. F. C. PjI. 1. \ Imlr»-
lioi». *) »» Pal. 1. M, *) A,? conie. GMshof. *) Bm-ohkto^ M. '} B. D. E. Pal. 1. Viod. 2:,-,nfij}foi
F. XvKffiflct (lic) A. SryyunfiijM vulgo. f ut Zair. «I Mif. •nulfnte GnAni, •> JSm^ Aof. vlllgn; Sw iifio. Mcd.
.2'oi /;,'o4 A. G. Xw>9^w D. F. Pak 1. Srij^o, Vind. OqMti Him<^ M. JMttto .Aqn|^«||4w B. E. 1.
Jayya^tn^iat Mcd. Longolufdi .i<of}^/?u\> (>ic) M. *) TX^ntfw A. B. D. E. F. G. Pal. 1. Mcd. Vin4. T}r*tn>ai M.
Tiyynfvi F.dd. 1. 3. Tiyypot Edd. 3. 4. TVyxTn»» Gra*h. '/yxiiiMni; F. 7rirf(i»»M»c B. F. ('.. P.il. 1. M. ik yin<iMi»«
(lic) D. wjmiMwtK (*<c} Vind. Ht^itt*^ Mrd. JVntimHS A. 'lyyi/itiH^ Edd. "} rwi e coniect. Graiili. i< tulB».
'..^M/toAiy F. VfiftNiyfcSNr M. "j^ipmw Hed. U^p«^&i» t«I|d. '/»•&»«» B. Pal. 1. Mea. '/rrwwit M.
'/rroivV^» tuIro. >*) Ofa^hm^ H. Hed. >>) 'Eiovtitiur B. E. F. C. Pal. 1. M. Hed. T-<>vi.,pimr (aic} A
Vt^xKwr I). Vind. '£4U«i>irriwi' C. Pal. }. 'HiMn^r^itn Edd. '") BtatiyaK; M. >') ■/'y.oie» M. tf^'aiiie» tiilgo.
>) D.I dir nfirirhmnig voit '/j mit dcm riiiriilhijmlirhrn in dcr \Vill>rr(:«clmi AlHipbe uad •Mlit |ebnMKbleB Zaichen
oickt miifllch war, m> witrde kieliir dea «Mh «iMat iifalicbe ^ (KwiPill.
Dlgitized by Google
141—130.
ixl tbv <tv%lva Ki^ftQuais Xtffdovri&ov ^ovts,^^) avrijv 6s r^v x^tlotijaov vxnji fiiv tovg
Zi^siMg*^ Ztyoiilavsg**) . . . ftme toAt «co cov JUimitev «M«vio8 cov
Zbtnj^ov sorafioD <Papo3£tt»ot"') . . . Tuv Sl htog xal ^t6oytlmv i&vav fdyi6ra filv i6tt to
ts xov £ovi^fifav xm> 'jiyyskaVf^^) ot u6tv avatokucoxtdoi tov jksffo^if^mv'^') avatdvovKts
xffos affxfovg ^iQi xov fUeav vov ".M^ms mtaitov, xal vo t&v JEov^Pmv tmv Stii96v»9**) . . .
'Ekdoaova di t&vt] xal (itxa^v xiivtat Kaviav fiiv tov (uxffov nal tav 2jovijfiov Bovoditt$pot
Oi fitigoi;?,**) v<p' vv^ Xaifittf Kavxov Se rav iinlovcyv xal xov £oin](ic}v 'Ayygtov-
iftott^'') flta Jayyo^dfidoif^^) v<p ovg ^ovlyov^vioi'^'') Ijo^ov^) di Kol tav
Suvilpav TtvtovodQV**') nti OviQovvot") . . . ItHi» viA ph tois Z^aovag obev»
ZtKyyai'^) . . . vxo di tovg luX/yyas"'^) Kakovxovts'"-) iq>* &tdse(fa zoi- "Akfltoi itotafum,
. vtp' ovs XaiQOvexol"*) xal Kaftavoi''^) ftijfit xov Mijli^xov oqovs ■ ■ ■ Tldhv eat pvarolcav
fuv xav Afivofialav'^^) 6(fiov oixovOar vxo'^') fiiv xovs £oir^^$ KaoovaQOt, dta NtffxtQi-
ttvtst") ^o. Javiovtot, vf»' ovff rotf^ttvot mrI Mu^oviyfov ^mo Sk tovg Kvfavovs")
Xixxai*'*) xal Tovfiavtoi . . .
DHhs 8h xldtvtm vaxit c^v rifffiavlav iv (thi t^ ifgKUnto atSt'
^PAqoufi xij s ff v6 $ ^**)
ZuacovtMa v9 y* v8 y'**)
T[-At).{cc iM vt *")
^j^lQttVQV Xtt S Vt /**)
TQv^ova.*'') yitvtpdvtt.*^) AtQifttQls.*'') MaQteyvlg. ixiQa MaQtavig. Koivorjvcv. *^) jtttOvttL*") 'JBmh
000.'*) Amttfiovffiov. Bowlsiov. OvtQowov. Oviifitiov,^*) !RNfyiiow> 2iuufyov. 'AnaaKmll^*^
jSv rc5 t'.To royto xXifUtti moh - r^f
IdOxifiovQyiov 3(( £ vfi s'**)
MnwAM iiyo' ' viS**)
\inct. licl. '■^Ioxc d '.'tlorai; B. C. T). E. F. P»l. J. Med. Vind. jii tortt et Avtortff G. M. >») S,-ym'limrn E. ^1701-
k^t,i li, i'at. 1. /^ ,.! M. *>) «'-n.t-JM.c. A. B. C. D. E. F. G. P«l. 1. M. Mcd. Vind. ««(»«)»,■«.• Edd. »')
A. 'AyyfliHr Med. 'AfynAmr ifulgo. ") Aa^rtv^t.iiorr B. D. E. F. G. Pal. 1. Ed. 4. Attfji^a\jiur Vind.
Am*fli^' A. M. Mcd. At^tfi^^imr C Edd. 1. 1. t. *«> xi tmr Xiti^nn Xtn^r M«d. Xe^^ tvIc».
«) JtMPWMopM IL H. qai ■imnw MaiHiaiitoP H. ^ 'Arn^^mi^ A. B. C. D. B. Pd. S. UtA. Viod.
■^rn«i«l>«" -^"r; A, B. E. F. P.it. 1. An^topn.-^o, *olj;o. ") Joflfoi'/uu M. 5") '.Yiim» Med. J<-
^oiwr C. ^^) 7ii'r«ra<ttioi li. 0. E. P«l, 1. Tniema^iiii M. 7>fr(»«i<|ita) .^. XiiToroai»» vulgn. '"'^ Oi^tiwii^. .V.
II. n. E. r. Pal. t. Vlnd. Ed. 2. OvtQoiiroi Med. Ovtpovroi Pal. 3. Ed. 1, 0('i^'roi (9<c) tl. Ed. 4. Oihtiovroi (tic)
Ed. 3. »i) J&;igT<w (iic) M. Aifr- *^ «ZU^ ncecMtri* MrifcimM. 2^iA.^f H. .«ii^. A. F. U«d.
it. D. B. C. P«i. 1. VlBd. 'ihrr-t BM. «>) Mtt XtAMo^ A. mt ^mW.*^ ViDd. jr«U«Mfr IM.
C. D. Vind. Ed. i. 2. 3. .V'.,ooro<,>.. t!. K. Pj!. 1. X,u.„tci M.
!") Kuifiao: C M. ^'') 'A,',roi\iMr B. D. E. F. G. P*l. 1. Vind. Ai.roptum, (»icj A. .Mcil, M.
'Ai ro.iaiior Tolgo. **) r.io B. E. F. P«l. l. M. Mcd. t'.T>p Edd, ri.T» /.ir Grj»h. *") 7V<(rrf(>ruiff B. Pal. 1. y,^ii,-
fmMK D. iV>iraiaw( G. A'*ffaurttt M. AttfninuMiK Vi«4. **) Xtituumt G, Mcd. Ed. 1. JCtt/itHr»^ C O, F. P«I. }.
Viod. Ka^aMt B* B> I^'' K- iCiMMttf«jt« Edd. 3. 3. 4. Xmwin^ A. «■) Xnmrw M. **) dUfoiVi H. Inlp.
'Plier/i A. ^itvirfi Med. [Fli.vuru. Tar.j 1 ai i '.'iiT.t C. M. [tua tuUnda. Tac. ann. IV., 73, coorerri iubet
^al>l)e in jpccimine,] *^) Ttr,i.,a L. I*iil. 1. M. 2Wu> Tolgo. [Teiel?] **) 'PajHyurar. B. E. [Fabaria. Plio.)
7\,t]ow B. E. Pal. 1. '/\>i,:>r,<. M. rtiiot*» A. jTmoi^a F, Tiitpi^a Tulgo. ") ^fiffani A, F. M. Viod. ^oi^ra
B. E. Pal. 1. Ai9«m ftilgo. [LcTefanum iUn.] *^ ^idi^fD^ A. D. Xi^i^uc Mcd. **) £«m«m>«i> A. JCmwmm* U,
JCeiMSi^ror Wed. «<) .^lmAv B. G. Pai. 1. Clttlm. XMmiiW M. U2m««J(_A. VUM«t»{ H. *•) <WpirA>* A. OSffifrm'
Mcd. Or.por.rie» G. »*) W<iiai.«ail.« M, *»; «: «' B, E. G. Pal. 1. M. 7: «' d" Tolgo. [Asrn.urKiura Tac lliB.]
*«) Ati^a^ C. D. F^Pal. 2^Mcd. Vind. Aafuim CrMb. ^ /' B. E. C. Pd. 1. M. «9 g Med. *tf B. Pal. 1. M.
Digitized by Google
Mi9toXaviov
i
Bofidiov
ZxtffiQvtiait
■ Xa
7s( g
va s **)
Mowitiov
'A6xaXiyyiov
•r •
Tovkuiovi^ui»
yo'
va yo ")
jQojtata ^fOtvoW
ly s 9
vp g 0 * )
AovxTtia
Xd s
Midwtov
e y
v/S/ <")
iUdoi'.*'') Bovdopi^^ov. AtvmQtsros. ^pffovtov. '"') Frhnftf. I^ldiaM.''*)
£v vso toucD xiUfiart xolUts atSc
Bovdogls mi S ^ va '»)
MRn^iffiMW A V y '^)
^klpVAVVOV J ^ V W)
J\'ot/afo(ov ;ia ^ s'
Mi\l6*a^ Jm s' V yo'"*)
AmSQinv Stg' pfl*
ja}iDftHwOK«*) ^gowoMb*^ BlpyiDv. MfnafatiL»*) Bminfm,**) Miififiav9ov wA.
Varietjlc«t._»*} J19 { A. < / Med. ^ c fjf*^ pI«diolMUi Itia.] Tavdtim G. BL <l «4 a E. G. P«L 1.
M. »9 r >r r [ncadiin» lliB.1 M & G. M. i. Ai«iijnH» A. Viod. c' iL D. [Hcwmlimf
,_**) ^««Ai B. Pal. 1. •A^taUi M. '.^uova Med. l^a^o £. F. 'A^aaiu, Tolgo. «« £ B. E. G. Pal. 1. M.
latp. M »«l6o. [AmUi* Tac] TavL^tv^^ic* Med. Tsvi^^or M. ct iii_ai«rsiae «») yo' G. M. ") 4^
}>u\wi> M. A.tvtfui-:»' Pal. 1. Med. Kai4ofn (aic) M. iCufderai' Tulgo. G. M. «i yd dedimu* cum Manacrt.
456. Ki y Tulso. *«) Tfuuuitiiwvmf Pal. 1. r^T«MiMllf«vg«i> B, E. 4)^ «' jr' fi. E. •*) Mimia A^F. Viad.
.«<»'.TT«. B. E. PkL 1. Aanm iL_ B. E. PaL t. Vtod. Mmviam Mmmw M. «r «' r A.
B. D. E. F. P»I. 1. Med. Vind. p, ^ G. M. Inlp. 7 ? / Taljo «») '.#[«,1;« B. E^P. Pal. 1. Med. 'Ai^r^ov» M.
'w^iir^x^u Tulgo. /'«^airia G. M. Kulalria Pal. 1. **) ^i.i.,^»eiij«3of 1'^!. 1. M. «' A. D. F. KeZffjmi;**
B. E, Pal. 1. ") MtTiiotm)* A. B. C. D. Pal. 1. ]. Mcd. Vind. ") .,<i/ueou7uior A. .,4<^<o«i<'jU<«t D. MiluaHnm
B. E. Pal. 1. .A^oiUie» Tolfo. '*> 'jfyt^nw G. M. ««> Jki^Mi A. M. S^Omu Pal. i. "lillMiOTr A. eiiMOi
'Mito»* M. Uybrtipr B. E. F. Ptl. 1. [Alito Tae. 'JOmm Dh Ctn.] ^ B.»#i«<r A. B. D. E. F. G. PaL 1. M.
Mtd. Vlod. Boi-JuqIq Tulgo. ai) < <f B. E. Pat. 1. Sli^d. iij Tulgo. i<> M. -Witi .Vt«>t conmltii scri]niitnn.
Mmrfaife» M. A/urruuer Tulgo. 5«'/, '/4 ialp. [MaUiacuni Tac. Plln.] ,<^.Mat »»» M. i A. i«c) F. l'al. 1.
M. [arx Taani':*] '•) m «' A. [noveaim] ">) M^iena^ef B. E. F. G. Pal. 1. Mcd. bilp. Mi/ii^i^cH; tL MgUnaio^
Tulgo. T r' U. £. G. P»L I. M. 7j vulco. •') /'««W £ewr A. F. Vind. r<it«Mwi(M» Mcd. lUi c B. E. G.
P4L i. M. S dT «dIs». » f' A, »r U. it^rtM* JM«NM» B. E. Pa 1. iCrMwtt F. P«L 1.
Tm.ona Toi^oici^ M. «•} MffMcMi P«ll.Mad. J%««M*i B. E. M«Mpfdi IfoMaTalR M. -) BmnfUr M.
Rcsctta biit. WMt. 6
Digitized by Google
140 — 1»«.
Kr,<}oi di vTtiqyuwttti t^? rHnicvias utcta liiv tas xov 'Aipias Ix^oAa; a[ xtdoviuviu Sa^o-
vetv'''') TQUg, av ro (uxa^v uolQag.
?.a ?; , — a«ud. Ptolpni. Goo<?r. II , l(). cd. Wilberg. _
Tav 8i iv Tii ViQuavia 6ut(Stl(uav noXtcav ri fuv 'Afiariic. r},v fiiyioT},v i']ui'Qca' lyji a^mv i-g q
mi dtiiimxiv ^j^Xi^avddtias x((os ivOas Offais r) ii jtovnTiia t^v fuyiOTtiv iift«pav Ix^i a>(fov
MM iiiiSt^itev "AkeiavdgtUiis nqog diftfuc Sifatg <t yo\ Cbud. Ptolcm. Geogr. VIIL,'2. (aach
dcr Aiis^abc von Monlaniis imd cinor bricllichcn MiHhcilnnj; iles Ilrn. Prof. Wiibcrj;).
Dcn vorslclicn^lcn Aiisziiiicn lioj;l ilic ^Vilbori^-Grashofeche Tcxics-Rcccnsion zu Gninde:
nur ist, uiibcdcutcndc Einzclhciicn nbgorccluict, abwetchcnd von ihr in don Tcxl aufgcnonuBcn :
IS^yxxffiiM statt Dfjw^ot, jlwyYoPaQdm (S. 40. Z. H.} suni Juxxofiai/doi und bei der Uingenlie-
stimnriir,' ^nn Nn».alia, wcil PlnIi-iTiaiis [>1;)nn)iis*it£; bi'i tlfr AnfTiihruns; (Irr Ortschaflcn von W.
liach (J. fDrUchrcilcl, tilall dcr Wilbcii^.-ichen Lcsarl y dic Vulgala yo'. Zu dcn offenbaren
Comipii-lon ^'cbdrt Uberdies noch dic Bnntenbestimmung von Amasia. Denn -wib-e die Vulgata
va odcr dic Wilbcrfpiche Lesart va g richlii:, so miisstc diosor Oit, wic dios hinsichllich Ali.>ium's
und rnrroflimunrs dcr Fnll i«:t. in dcrn f()I:;cmlen Klimn, unlcr dcin .scchszchnti-^n Prirtillol auf};c-
fuhrl .*iciii, als dcsi>cn nordlichsic (imnzc Plolcuiiius au.stJriicklich vGcogr. I., 2;). cf. Ahnag, U, 6.
p. 84. ed. Halraa, vo im s slalt vk 9" zu lcsen) 61* W Br. angibt. Auaserdcm wissen
vvir auch, dass Ania.sia nach dcr Miindun.u dcr Fms liiii , f<)I|;lich \\c'm nonlltclu r laii
cf. Tacii. ann. 11., 38. SoUtc also vicUcichl dic Vulj^ala va vurzuzicbcn und Uici>c bci dur schr
haufi^cn Vcrwechselong von « nnd 9, bi vS umznandemscinT— Uochstwahrseheinlichiat femer
der iin Toxtc mchrfach crwuhnte Nnnio 2^d^ovts aus oiner Coiruptcl cnLslandon, Bckanntlich
crrcct dicsc friilic T!i wiihnun{^ dcs >a< Ii-^ivrlu n Vnlkcs in };cschichllichcr Ilin.si( ht s(^hr viole Bo-
dcnkcn gegcn sich, wcbludb iiach ciix r ciicdcni zicmlich ^ingcu An^icht, dak« dcr Icxi de»
PtolemSns im Millelalter maimichrach vcninslallet wiire, dieser Namc bei Vielen fiir ein apileres
Einschicbsd {sall. Uin so willkonunncr isl dahcr dcr Unisland, das.s von W'ilbcrg8 krili.schcn
Iliiirsmiltcln dio jjiosscro Halftc au dcii bcidcn crstcn Stollou dio Variantc Z^ovtg und Aviovts
gibt, und auch noch .spiitor cincr dcr bc.-.sern Codiccs, naiulich dcr Mailiindcr, diesclbc Lcsart
Uctel. Ist C8 Diinilich schon an sich wahrschcinlichcr, dass dcr unbckaiuite Name der "l^^ovfs
in dfri '-[nilcr wcUbcriihmtcn dir JLVJIwfs iibcrcinLj, .1!- uin^^ckehrt dii -^f r in jcncn; so nilkhtc
Ubcrdics diese Variante noch au.s cincm anUcin Grundc dcn Vonnig vcrdicDcn. Plolcmau^ lasst
die Wolimilze dieBOs Volkes bis znm Flnss Xaiovdos roichon uml crmnert dadurdi miwillkttr^
lich nn dic Sicllo dcs Tacitus (de moribus GcnnaiL e. 46.): Celcra iam bbaJow: HellDsioa eC
Oxionnc; i';,! Fxionas) ora hominum vultusqiio, corpora afque arlus fcnnim ^crcrc. quod cgo,
ut inconpcrtum, in mcdium rchuquom. W'cnij^tens diirfle bct ciucr scharfcrn kritischcn Wiirdi-
gpng der belreSenden Anf^ben dcs PlolemSus j^gen die Idcnlitiit der Bxiones imd Axones wohl
nieht als Gcgcnuninil j;cltcii(l ^i niacht wcj"dcn, (I;iss Ptolcmiius ilii^ Axiines ain osiliclicn F.Ih-
Ufer, Taciui» dagcgen dic £\iono$ (Qjuones) iibor dio (>$Uiche Granzmarko der Suevcn wohncn
las^
Wcnn man hinsichllich dcs VVcrlhcs, dcn dlc Angabcn dcs Ptolemiius in Bcziehung auf
Deutsclilntid habon, noch iminpr l inc uinfa.s.scndc und eiiidringlichc Kiilik sciniissl, so Iii'^( iler
Grund davon haupt^iachlich durin, dass dic bcispicUoso Vcrchrung, woroit schon die naciisten
GcnerationeD dio Werko diesea SchriftsteOers omgaben und dio ibm aeHwt dea Zunamen 9wus
und tooricfOff erwarK nichl bks darch das gaDze MiUelalter hmdturch forlspwahrt, wo sofar
Variel. I«ct. «>) £4wi>» Med. Sa^im» C D. PaL 1. Viad. ^ r B. E. P«l. 1. M. «C i* «1^0. — Bis aitf
dM EiasEklMiHMit* iit ait Var. Imt. der WOb. Ainfifc* MlaoBnm.
Digltlzed by Google
140 —
43
soiiio Astronomir' nnd Gcographie als die einzi<;e Fundgrube des belreffenden Wissons gall, son-
dtTU auclt bis auf dic Neuzeit iiacligcwirkt liat. Das reiclihuUigc Mutorid, das in dcr Gcogra*
phie niedergelegt IbI. die ywHm sonst ganz imbduuuileD Vdikcr- uod SlMdteiiemeD, die xahlrei-
chfn Brciton- und Lanf^PidKvlimmiingon, tlic p.issciide Anordnnni r|i>s gewaltii^cn St<ilT''<, iihor
baupl die weil aiio aliolicbo Ci-zcugni:ic>e des Alterlbums iiberrugcndc Vull»liuidigiicit und Wich-
tigitcit seiner SchrUt — alle diese SGhattbBre EigcDlhiliiilidilicitca besladien das UrtheU und
licsscn dio Kritik nor sellcn ihrc Siimnic crhcben. Woon dics abcr |:> m IiiiIi, so ^in;^ man
iiovvdhnlifb mir von cincr nflrr niHlrm rin/i lnhr'!t m^: (hiiipgcn wurdc der schnl(.st'Hi i i^, h;*
Gi'sanuntcharaktcr uud das Vi-rhatiiiiss tlcs Ptoiemaus zu scincin Yorgungcr Mariiuis \on l yrus
au^ser Acht gelassm. Die Hanpiwerlte des berUhmlen Aegyptiers tragen indese cin und das-
sclbe Gepragc. Was zuniichst dcn Aln agest anbclangt, so geht niimlich das Urllieil unseror
gntsslen Aslronomen dahin, (la>s dicscr iu allen llauptlhcilen nur eine Copie Hipparuhs bildo.
Cc ipi' il Y 1)0" > '^!^^ Uelambre in der biugraphic universdle (tom. XXXVI. p. tTS.), ci
d'iri-cpri<hcnsil)lc dans la Syntuxc matlicmatiquc, ccst la UigODOim^e^ c*e8t ia partie purement
s])lii'!rique et la theorie ninliieninfiquf ilcs eclipses. Dans toutns rrs parlics Ploli^int^e n'a fait
quc copicr liipparque, qui avait rciiolu tou» ces probl^incs avunt luL Er fuhrl dann die^it,^
AbliiingigkeilsverhMltnisB noeh wdler ans vmd scMieast (pu S75 — 276}: Ptdimdo n*a pas ii6 un
grand aslronome, puistjuil n'a rien observi ou qae du moins il ne nous a transrnis aucoiiQ
obscnation ii la({ufllc on puisse accordcr la moindre confiance ... mais il Ait un savant
loboricus, un roathd-niaticicn distingud'. Wic Delambrc urthcilcn auch tialley, Lciuouuicr, La-
lande , Cassini, BouUiBu. 'Vgl. Biogr. un. a. a. O. Eben so wie der Alouigesl. ist niui aoch die
Gcnprnphir nnr Copic, nnr ciru* rclici^.irljcilnnL; (lr'r Sf^hrifl tlcs ifariniix , wolici iVi^ nipr\pn
Zulhatcn vcrhaltnissinussig als gcringiugig crschcinca. Dcssen hat aueh Ptolcmiius sclbst gar keioc
HefaL Er preist namheh scinen Vorgungcr nidit hlos seiner kntischen Uin^dit, sondem aach des
graseen Flci.ssc3 und der grtivscn Sorg^t vegen, womit cr ilic vorgiingigc gcographischc Lito-
rattir und zuglcich ci!?cnc rrkntuli>;nn«;cn in scinpm umfanghaIli.;Lii Wcrko bcnutztc iiinl in wie-
dcrbollea Ausgabcn bcrichligic. tpaivtrca yati xcu nkdoiHv iazoQiaig TUifauittaxas noQcc tug m
Sm9» (fr yvmttv iHfovtue ft^ *<V sMtMrw «pdw xSv mrfov fmi kofuiMae ^heUqpos
incvo^tyaiSfcSi; Tt r>j$ flwvarjg a^iddug, otf« fi^ XQoarjXowcog hvYXt^^f nmiaxtv\Uva v.al i'.t' fjtfi-
vov xcu vcf iavtov to XfatoVt cas i» tav iK&6atav ctvvov rijg rov yeaYQacptxov nlvaxog dioff&ti'
eeog nXtiovav ovemv A«ari MOKcAr. 1., 6. Dahcr gcht dcnn auch cingcstiindcn f^ine Absicht
nur dahin, dass cr mit Aussi liluss iI>t >Iangcl sich an dic Ansichtcn und Angabcn dcs Mmrmu»
durclipinL-ip; anschlicsse. ivu xrjv }^(Of(t]f tov ctvSgog oAijg xi^g avvta^eog tijpijtfojiifi' x^9^
tav tvxovtav zivos Su)if9aaaa$. L, 49. cf. L, 6. Lcbcr dic Miiogel in dem Werkc dcs Mahnus
«pricht er sidi 1. L e. 0 — 49. auafQhriich aus. Sie bestanden in der unpassenden, Glcichaniges
xersUickelnden und darum dic Bnnudibarkcii crsclnvcrcnden Anordnung dcs StoSics. So umfass-
ton z. B. die Klimate, Liingcn- und Breitengrade bcsotirlrre Rubriken, so diiss, wcr iibcr dic
geograpliischc Ljigc cbcs Orlcs Aufechluss sucbtc, gcnoihigt war, sammtlichc Rubiikcn zu ver-
(^eiGhen. Badurch wnrde bei dem grossen Umbnge v»A hti den wiederiiolten Ausgaben des
Werkcs, welchc immcr von noTir^Tn wiodor Zusalzc und Bcrichti2iinr;rn orhieltcn, V('ranla.ssung
gegeben, dass dio Bcrichtigung oft an cincr Stelle eingetragen wurdc, an ciner andom dagegcn
die friihere falsche Ang-abc stehen blieb, so dasa nun nantentlich in den geographischeD Orts-
iiiui in (lcii nriiii/.licsiiinmungen dcr Ltindcr viele widcrsprcchcnde Angaben vorhtfildeo waren.
I., 15 — 16. Und solchf V< rsclicn ktmnten, wio Ptolcmaus mit Rccht hpmrrkt, um so wcnigcr
vcrraicdcn wcrdcn, wcil Marims aucb bci dcr ictzlcn Ausgabc noch immcr nicht euie auf
sdoe eigiBiMi Angiabeii gegiriMote Gharle m Staiule gdmdn hatte. I., 47. JMimAM mdite
Digitized by Google
140 — ISOk
also im GcgeosaU zu scincm Yorgiingcr bcide Mangel zu vermcidcn und dcmnach cinmai dcm
Stoffe eine leicht llbenichUidie Anordnmi^ zu gcben, tmd daim die tor6nd]icheA Wideffiprttehc
«icder zn bcsciti^cn. Ucberdics abcr boriifl er nch auch noch auf eigePC ZnlhBtea. Eini;;e8,
a]>n (irii h jcdfiif.ills nnr wcniirf"-'. stclio rni! soincn cigoncn ErkiiMili_uini};en in Wiil('rs|)rucli mfls
d* x(d xoig vvv iotoQov(u'vois ovx txft tfvfi^ova;. I., 17. Dio Bolegc, dic cr dafur anfutirt und
dic cr anf Aussagen von KBunootco stiitst, bctreflen insgesanunt Indien und dio siidlichc OstlhUste
von Afrika. Nachrirhlcn. tVw ilin 7.ii;,'Iritii voiTinlasston, in diosen o.stliclion iiml siiilliilicn G.r'
i^cnden, cincr wahrcn tcrra iiun;;niia, cino Rciiuzirung der Liiogcn- und Breikmgrddc vorzunch-
lueii uud dcdialb srinem Vor^un^or dne zn wcito Ausdehnuni; dcr Brdo nach 0. nnd S. xor-
xuwcrron. I., 6 — It. — Soloho Gcslandnisso miLsson tlio Folaicruni; naho lo^ron, da.ss uns in der
'/Ee}yo<«pix{] ixpijy^dis ciponllioli nnr dio Schrifl ilos }fiiriii\is vnrliojjo, niir froilirh in cine andf^rc
Forni uingewanUcU; ciiio Auuabnic, \vok-lie durch cinc Deiail-Priifung dcs Wcrkcs vollondd
bcstatigt wird. PtciemUus schrieb luiniKch dieses Werk um die Mitte dee zweiten chrtttfichen
JahrhiiiHlorts; wiii-c es also cigcne Arboil <l. h. aiif oi;;oiie Anst-hainint; und ci^jcnc Benutzun^
iler ein.schlagliehon I.itoialiir f^e^riiiKiol i;evveson, nioht aber oiiie frcmdo, so wiirclc es natiiriich
mil dcr Abfa:9«ung£2cil auch iiboraU iiii Eiiiklang stohon. Die^ ist abcr uichl dor Fall: > ioliu<,'hr
rcicht cs, wenige Einzebiheitcn auBgeRommcn, scinem Inhalte nach nicht ttbcr die Reiuerung
Trnjntiv hinan<:. Ztin Bp\vri>;r> «ollen hier eini;_'p hclrcffende Pnnkfc niihnr nnscrJcutct wenlcn.
llckaiiiitlich bciitand iu dcr riiuiiiichen Kab>ci-zcit ilic Sillc, da.ss luaii ciilwcder ncu gcgrtiodcte
Stiidte naeh dcn Namen der jvweiligen Kaiiscr benaimte oder dasa auch iiltere Stlklte ihre fril-
hcrn ii ii ilcn kai.serlichen Bcnenminj;en vertansclitcn DarUr lierert dic Gi'srl)i(htc der erston
nmiisi hen Iniperatoren violo Relo};!', boi Nionianilrn ;ilior zalilroiehcr, als huLsichlhch Iladrians.
Kine grusso Mcngc von Siailien crbiclt uiimlich \(m diesom dcn Niuncn Adrianopolis ^iuultas
dvitates Adrianopolis appdlaviL Spartion. Hadcian. 90.): und noch kiioncn liber zwani^ namhaft
;;cmaclit wordon dic enlwo<Ier nach soinem Vornanii n ArHuf. ijrlor iiach seinem Hau|)tii;impn
beiiaont wurdcn. So Adriauopoiis in liiriicicn, friihcr Uj>cudania ;.Viumiiui. XXVII., i.;, Adrtano-
theras in HyBicin. Adriane tn Cyrcnatca. zwei Aelia in Hispanian, Adte Gapitolina, friiher Hiero-
solyma u. s. w.; remcr Stratoni<-ea in M^u oiinni' ti. Mo|>sucsto, Adana« Aegac und Tarsus in Ci-
lirioii. Nof» - Cacsarca im P(mtu.s, Cloneis in Tlir;n ii n. Dir) C;k >arr'a in Pal;i>tinn u. s. w. Gleich-
falls vcrdankle ihni Marcianopolts, dio Ilauptsta<it Lnter-Mocsien>i, Gruiiduiig und Bcncniiun^
(Amnuui. XXVD^ i.). Nun fiodct sich aber mcrkwiirdiger Weisc von aUen auf Badrian bczii^-
lichcn Ortsnamcn nur cin einziger im Plolemans , niimhch: 'hQoaolvfuc ij vvv xcdovtUvr} 'Adia
KimiTtahiu [V., 16.1, daderZusalz bei PhilippopolLs : >j jMtl 'AbQumonohs llll., II.) falsch und im
rwoirolhafl (ilotsscm isl. Cf. Wilb. ad h. I. Ueberhaupt wird von Stiulte-Namcn, dcreii Kutatc-
hunf; der Rcgioiungnoit Hadrians anj3;chbrt, auaterdcm nnr noch dio Stadt nnd der Ninnoa
'Ain.(rmw iri .\(\^vpfrn crwhlinf. L'n([ ilofh werrir^n S*i!iltc. wr^lrhi^ nacli fi iihorn Kaisem bcnannl
sind, iii grosscr Zahl aufsjs-luhrl. bo, uia bei dorn naclision \ oi l,;iii^. r Tmjan «lehcn zu bleiben,
Aeytov A' Ovhtla (II., 8.) Tpciwv»} Aeyiav [W , S.j 7>aioKo§ ;.<ur, v III., i) TQoiavtt }\\., i .)
Ovkauxv6v (in., 8.) Ovlxutvov -111., 9 'rQuuiv6:toh>; 111, II.) TQaiavomlts (V., 2.). Auch wcet
auf Trajnn dcr Sladtname nXfazivojtohi (111, II.; hin. Wic hiiisichtlieh jener Sliidte, so wic-
dcrhoit sich dassclbc mcrkwiirdigc Schweigcn auch hiosichtlich dcr ncucn Pi-ovinzdiciluugcn,
wdcbe Badnnwk und seinem Nachfolger AadoiiMm sugeschriebeD werdeo. So wnrde namenilieh
vfiii crstcrm Itiilien in vi<'r Jurisdiclioiien gi-theill. Mii.ss nun schon ;illi's ihosi s dic Vertnulhiing
bcgriindcn, dass das Wcrk dcs Holemaus sciocm StoIFe nach dcr Regicruiig Trajans angchiire,
80 dcutcn auch noch andcrc Einxeinheitcn auf dioselbo Zeit hin. So erscheiot Dacien noch
nieht als Provins: noch auid hier nicht, wto bei don ttbrigeii Donan-Pkovinseii die Standhjger
Digitized by Google
1T4 — SIT. 45
romischer LegioDen auijgcruhrt und noch wird ZamiizegeUiusa aLs koni^lu la* Ro^idonz aufgefiihrt,
wenn aneh ronusche Colonicn, die gleich naeh der Bewaltifitinf; Daciens j^c^irtindot wurdon,
schon nanipnllich nufgczcichnct stchcn; cin Schwankcn, ilas .sieh ebeii tliircli dic mclirfiiclicn
Ausgalirn dr-s }faiiiiits frklarf iind wolil d irauf hinzudctitcn schcinl, da~-- dii' li tztf diojcr An.s-
gahen bald nach dem Kndc dcr UacLschcn Kricgc ervchicn. WeuigslciLs ist cs danii auch er-
IdMrfich, wanmi die «piiteni parlliiBcheii Fddziige Tngmti flJr das Werk noeh kdne AufibeatG
Hcfcm. Blchrcre Yblkei-schaflcn trctcn niimlich dainals in dcr Gcschicluo auf iind schlicsscn
sich (lcn Ronicm an, wic dic HeniochiT, Machelonen, Apsiler, werdcn abcr vom Ptnlemam nicht
cmabnt; mehrcrc Orlschaflcn in Jlcsopolamicn , ^bisyricn, Bal)ylonicn iind Arabicn crliinjien
ebenfidie damals entwcder durch hartuiicki^c Verlheidiginng oder durch sonsti^e kri<'^crische
Erei^rnisso cincn geschiclitliclir-n Nanicn, Adrmvsfrc, Mivi-;rrn' itn Tii^ii^. Alr.i, Ozn-.dil.uia,
aber auch liie kennt und ncnnl Ptoktmus nicht. l^autcr Ihat>aciiea, dic wobl nicht bezwcifcln
iassen, das.s wcni^c spiitere Zathaten anssiescMossen, der gcographiscbe Stoff. dcn das Wcrk
des Ptolemnus bielet, dcr Regicrun^iszcit Triijnm entsprichl. In diesc und dio Se^cntng Donti-
(lanx fallt nun ab(>r dio schiiftstcllcrisehc W irksiiinkeit d s Muriuu^: dotm eiiiitial nennl ihn
fioieindus dcu spiitc&tcn dcr gleichzeitigen (jt^of^raphen ijiouaos tmv xa^ 1^/1«$ I., (i.; und dann
wissen wv, dass er einen Thefl aoincr Nachrichtai iiber AfHca den FcldzUgen des i<il<0ceiw und
Ma(i-i'itijs vcnlaiilvf, von donrn erslcrer nach Euscbius im J. 86, aLso unler Drimiliiin, i,'<^L'cn dio
Naiiamoncn kncf^te. Y<!i. Zonar. p. 580. C ed. Venet. — So bielet diose ganze Untcrsuchung
oni einsiuiuni.!<cs iu-gebniss, diis aufteoscbeinlidi fur die eperieOe Krilik des ft^mSm von groeser
VVichti}jkcit Lst. Die Kachrichten dicses Geographen stellen iins al.so Deiitschland nicht in dcn
Vcrhaltiiis--cii dnr. wie es sich uni die Mitt<! oder, da raan iiTthiiinlii I1 dic Alifas-iiii;^szclt bi-her
zwischcn lUU und 180 n. Clir. annahro, gar gegcn das Eude des zweiten chrisllichcn Jahrhun-
derts bcfiind, somdOTi die Germanb des P^lmSM oder richtiger dos JlfitrMtw ist der 2ei( oach
bald oach TadtuB zu aetzeo, CidgUch gegen deu An&ng des gimannten Siiculums hinabvuriicken.
474.
M. iMdiwa hMmimi wchrte den Einbmdi der CaniAen b Belgien ab. (IKdiosJnlianus) Be^jicain sancte
ac diii rexit. (^iuchi':, Gcrmaniac popiili*. qtit Alhim ntivfum nrcrilchnnf , cnimpcntibus rcsiitit
tuuiuiluariis au\iliii> provincialium: ob quac consulatum meruit tcstiinonio imporatoris. Ael. Spar-
(iaii. Did. lolian. c. 4. Wdl das Gonsnkit des iMitw Juikams ias Jahr 475 flilU, so fand das
&eiijniss hiichst wahrscheinhch im vorhergehenden, also wiihrend dcs Markomannen-Kricgeg
statl. Glcichzcitii; waicn ntich die ratfcn wiedcrholt pef!;cn dic Riimrr als Feinile aiifgelretcn.
Calli in Gcriuaniam ac Rtieliam imiperanl . . . (inisi,us csl) contra Oiitos Aulidius Yictorinus.
Capilol. M. Anton. phii. c. 8. Cattos etiani debellavit (DMSm Julianus). SparL 1. c. Es iSsst
.sich dahcr wnlil aniu limcn. da^;-: dio Di''iif-i licii. dercn Hiilfc der KaLser i;t u-cii die Donaii-Volker
erkaiiflc, aus dcm Hhcin-Wcscrlaodu stammten. cmit et tienaanoniia aiuilia oonlra. Gernianoa.
Capit. 1. c. 0. 24. V^. Ledebor*« Bruclcrer S. 247.
211—217.
60. Die Deulschcn an der Nordsee, in dor Gegend der Elbo-Miiadung, vcrmuthlich aLso dic Giiichen^
•nwingcn sich von CmwaiBa Tribnt uad SolddicnsL 9n»ilitol ntd %u» «09 teo*^ mMrt^
jMpl ws xov "AXfitSog kePoXas, olxovvTotv ixQia^oavto xqos avzov tptXlav airovvxts, Tra jfiijiuttit
Aff^r.MJrt». (^ft^)] yciQ ovzas iTCtTCQUXfi, 6vp>ol avrtfi l^rt^ivro TcnXmiqSHV amdovvtts' olg %aOi 6vv-
i&sTo. 7UU yui/ d xoqu jvciftqv avco^ iliyeto, tuW offuvtts tovg xit^^S tSovlovvto. dl^9iis
fwp vouf tHtvtevg «Rfsol^ ilsiffito, foQr H *Ab|PseAns «i^|Mi|Jov ad co i^fiiQia» mA t» jgutbm
Digitized by Google
46
aoifttxtv. (z6 (uv yKQ ix iioi.i^dov *ara(f/v(fOVfUvoVt to 6e xcm i* %aXxov lucttcgffvwviiwov ioxivti-
tm,) Dio Gaas. LXXVJL, U.
256.
61. Die Franken, fiir welcbo noch lange dcr Haaus Sigambern syDonym gpbraacht wird (vgL
. ob<m Nr. 37.; und wclcho (Iil* siiinpri^cn Niedcrangen an der Issel bewohnen (rranci inviis stnii
paludibus, Flfiv Vn|)isc Pnt!» 12 , raiii;f>n an, von hicr aus in Gnllien ein/iulriiiiifn, worden
aber vob dem nailimaligcn KinM.T Aurclian ^daoials Feldiierm des liaitieRS Valerian] zuriicLge-
trieben. Idem (Aorel.) «pud MagDntiBCum Tribunus lc^^ionis sextae GeUicanae» Franooe imieniefl^
cuni va^arentur por totain Giilliuni, sic ami\i( «ft (reccntoe OL hiscaploe, septingentjs mteremtifli,
eub corona vendideiit. Vopisc. Aiirclian. 7.
Von dieser Zcii an wiudcrholtin sich dio Kricgo dcr Franken gegen die Romcr. — Dcii
Gegenkais4'r Ih^sitmius 261) nnlefstiittten die Franken gegen Gallien. (TrebeH. GaUien. 7.). Kaiser
Anrelian riihite bci sciticm yrosscn Tiiumphc, im J. 274, Franltcn unlcr tli n }irsip;;t('n Volkorn
niit auf (Vopiiic. AurcliaD. 33. : , und dcr nacluualijje iuu^r Jhrobus hallc sich im Kiicjje gegen
dieselbeii au^geseiduiet ^Vopi^c. Prob. 20.)
277.
62. Kaiscr Probus nimmt don in Gallien cingedrungcncn dcuLschen ViilkcrschalVcn die gemachicn Ero-
bcrgngen wieder ab, und treibt sie Uber den Rbein lorileL (Vopise. Prob. 13.) — Bei dieser
Gclcgcnhoit iiwi; f'> urx In^hcn 8cin, dass er gefangene Frankcn an das schNsarzp Mccr \(t-
pihuttU!, die abcr von hier aus, aU Seeraubnr, das mittellandischc Mcer bcuuruhigtcu. Cffcq^
nmv twv ^aetXil (sc. n<f6^(p] aQoati»6vTov xal tvxovTtov oix^anai fioifd rts ««OtfraM, sdo£M
tvxo(fii<saaa , tijv 'EiXiAa twisaitaU» tamtav. xol Xixikiif xffotHjfintftt wA ZvQaxov^mw ntpo^
liilaou xoXvv xaru Tavtrjv tiffYttOato <p6vov. "fj^i] ii xal jiifivrj 7tQo<jo(fiua&tt<}a xui thoxQOvO^ilaa,
ivvufuas i* KuQxi^ovos iatvixdtuf^e, olmt yiyovtv ckad^g iffeevtA&av o&adi. Zosim. llistor. 1., 71.
— Recnnabat qm'ppe in antmos iUa sub divo Probo et paoconun ex Francis captivorum mcre-
dibilis audacia et iiuli.inia rdicilas, qui a Ponto u^pie conr^tis navibus Graeciam Asiamque po^
pulali, nec impune plci'is(|ue Lihyae litonbus appuLsi, ipsas poslrcmo nnvalihiis qtionfhmi victoriis
nubilcs ccperant Syiacusaii, cl immcnso itiuerc pervccti occauum, qua torra.s irrupu iiiuuvcraut,
aique ita eventn tcmenUrtis ostonderant, nihil esse dansom puntieaa despewtioni. qno navigiis
pnlcrct acrcssti': Ktimcn. Pancityr. Conslantio dict. cap. 1S — ^ Es ist hicraus zii schlicsson.
duss die Fraukcu schou von ihror Ueimath her mit ScbiOahrt und Seerauborei bckanot sein
nnusiea.*)
287.
63. iJic Sacbson crschcineu im nordw estlichen Dcutschland als Grcnznachbarn dcr Fraoken (Franci
et Sozones iisdem oonfines, Ammian. Marcellin. XXVIL» 6.), ond tvierden den Rtimem beknmit,
indem sic, ini inscliafllich mit dcn Frankcn, die Kiisten von flclgien und Arinorica beunruhi.^^cn
Kaiser Diocletian uberlriif^t dic Vertheidigun<{ der bedrohlen Provinzcn dem Carausiua, dcr
aber die erlangte Machl bcuutzt, sich in Britannicn zum Ilerrscher auEeuwerfen. Carausius . . .
cnm apad Bunoniam per tractom Be^^e et Armoricae pacandom mare aecepissei, quod Frawii
et Saxonee infestabaat, . . . porparam «imsit «i Briianniaa oecnpaviL Entrop. K., 21.
*) Dlt Begebeoheilen der FraDken werden weiterbin nnr erwabnt, in ««fem tie mit denen der &ach*en in Vettin-
Digitized by Google
187.
47
AbctP-se^en von jener isanr. vorpinielton und unklar^^n, wahrschoinlich nur einer verdoihotmn
Lesart angehoingcn iNouz dcs hoiemaus ;s. Nr. 58.J lemen wir dic Suchsen urspriinglich zwischcn
Elbe iukI Weser kemieD, imd gerade dieses Land bat das gaiize Mitt^Her bnidiirdi don
Namcn Sachsen vorzugswci^c hrhnltr n. Ist hiiTiiaLh anzn ichnion, dass die Sachsen Nachfrili^iT
dcr aUon Kauchen warcn, und zu dicscD ia demselbcn Vcrhaltnisse fitehen» wie die FrankcQ za
dcn Sif^tnbom? — Dem twaffom» qMiterer Dicbler, welobe die Bewobner dei SeiAMila&dea
noch Kanchon nennen, ist allerdiogs nur wedig Gewieht bjisakigeD; x. B.:
— Rhcnumquc minncom
Cornibus infraclisi adeu mitescere oogis,
Ut Salios jam rum colat. flexosque SicaiDbri
In falcem curvent Kladios. i^t minasque viator
Cum videal ripa.s, quae sit Romana, rcqnirat:
Ut jam trans fluvium, non indignantc Cauco,
P&acat Bel^ pecus — Ctaudian. de bnd. Slfficb. lib. L 230«-SMt.
.\Ito Sai,'Pn iihiT die Ilcrkimfl der Sachscn Sic soltcn zu Schiffc (aus Skandinavien?) in
das .spatcr von ihncn benannte Land gekommcn sein, uud zwar zuersl das nochmal» sogenannte
fladeler Land ara Bdceo Ufer der Nieder-Blbe b Besibc genomment dami Too bier ans einen
Tbeil dos damali;2;en Gebieles der Thuringer erohcrt haiicn. Widukindi Res pest. Siixon. Uh. l
c. 3 — (5. ap. Portz. Monum. Gcrm. hist. Scriiitoi. Tom. 111 pag. 447. .sq 'rber dic friihcre
Ausdchnunjj des Thiiringer Landcs bis an dic Ostscc, vjjl. Fabricius: das fruhcre Slaveuthum
dor zn Dcntsehlaod gebttrigen Ostdee-LSnder; in d. Jahrb. des Itcldenb. ToreRM f. Geseli. «t
Allorlhuni.sk. 6. Jahn;. S. 7— 11 ' — Tino andcre Tradition las.st (mit rnikolimn^ dn wirklichen
Coschichto ?; dic Saclisen aus Brilannion konniion, vorwcchsolt abcr jonen altcn Eroberungskriog
gcgcn die Thiiringcr mil dem viel spatcrcn :i\r. 81.), vou den Frankca und Sachsen gcmcin-
schafOicb gpfiihrten Krio^c, wolchor dem Thiinngiachen Reiche em Ende machle. Tnundalm S.
Alcxnndri. np PiTtz Scriptor. T. II. pag. 674.
Dcr moralischo Charakter der Sachsen wiixi ats rauh und grausam, aber edelmiilhig ge-
sdiildcrt GeiiB Saxonom fera cst. Salvian. de gobem. Dei, Kb. IV. (in ej. Opp. ed. Rittei^.
Nor. 1623. |>a};. 141.) — Saxones crudelitate cfferi, sod minus pcrfida. Id. lib. VII. (p. 263.)
Letztcros wii-d besondcrs im Gcgcnsatze zu dcn Frankcn gesaiit 'qniljDs fnmiliarc est ridondo
fidcm frangcrc, Vopisc. Procul, 13.). — Gcfaugcnc Saclisen, welchc zu Hom in bluUgen Kampf-
flf)icl«i aahrcleo sollten. brachten sklk sdbst ums Lebeo, nm dieser bircnflicheii Sehmacb zu
onii;r hi ii. S\iiini.ich lih. II rpist. 46. — Auch spatore Schriftsteller riihmon din sittHchcn und
biirgcrlichcn Tugcndcn dcr Sachsen. Lcgibus eliam ad vindictan malefactonun optimis utoban-
tnr, et mnlta utilia atque sectmdwn legem natoiae honesta in morom probitate habere sinduerunt
IrJinsl .S Alox. I c. pag. 675. — bi antiqua Sa\onia, si \irgo palf rn;iin ilomnm cum adullerio
maculavcrit, vcl si miiHor marilata, perrlito focdcro niatriinonii, ailnlicrium porpetravcrit, ali-
quaudo cogunt eam propria manu pcr lafpienm suspensam vitara finirc, cl super bosUim iUius
inocssae et conerematae eorruplorem ejus snspendmit; aliquando, eoogr^to exerdln fbemineo,
flai;ollalnm eam mulicrcs per pa^os circumquaque ducunt, virgis cacdontes cl vcstimenta oi ;»h
scindcntcs iuxta cin;^ulum, et cultellis suis totum corpus eius secantes et punsentes. minutis
vidncribus crucntatom cl laceratam de villa ad vilkun mittunt, et occurrunt sempcr novac flaf^el-
latrioes, zelo pudidliae adductae, usquc dum eam ant mortuam nut vix vivam derelinqunnl, ut
caelerac limorem adultcrandt ct linurionili haboanl. Bonifac Hpist cd. Wiirdlwein, pag. 192.
Im Kriegc macblen die Sachscn sich dcn Romern, vor allcn andem ihrer Feinde, durch
ihre Starke mid Gewaodlheit fiirditbar. Die EigBBilfaamliohkeit ifares K(^||ilhreiis besimid ni
2«T — 30t.
uncm'arteten, rascbcn und '«-echsdoden (^bcrfallcn. Zar Seo zcigtcn sie besondcre Geschick-
liclikMt imd Aindaaer. ^gayyot «al ZK^oveg, tav vxIq tov 'P^vw tui fotUfit» 9«lttcna»
itim» ra ftaxiiitiraxtt. Julian. OruL I. in Opp. ed. Spnnhcm. pag. 3i. — rtftucvmv zs oi TiQot-
«rof ra 'Prfi'© x«t ti; daXarrii ty ^Qoi; t6itf^av, . . . oti Sj) aJrj]' ngo6oau£ dvOiucxa Jtai ^<<>f(&
iiacpiQovta xuv aiXav i&vov yivij ^aqpoQtov ovx axo^ fM>i^> ^ rvY%ivu xitlrtg ov* mf^til^
ii£ m»«g foSno l^fMi&ntf oAr: Id Orai IL L c. p. 66. wo iwar die Saehsen nicht aos-
driicklich ponannl wcrdcn, aber nach dcr anjjcfzcbcncn Lap;e zwLschen dcm Rhcin uml dpm
wc$llichen Mccrc (d. h. der \ordscc) doch wolil zu verstchcn sind. — LaioviSt ^avrov
TUtQriQOUtcoi tav ixtiai ttiiOfUvav PoQPaQOV, dvfia «cu QUfin xtd xo^fp/a rg «iqI ras C^X^S
vonl^ovrts. Y.osim. Ilist. UL» 6^ — Prac cactcri^ hostibm Saxoncs limcntur ut repentinL Amuiiaii.
Marccll XMII . 2 — SaToncs, pens in Oceani liloribus ct paludibus invii.s sita, virtutc et agili-
late lcrribiiis, pcriculosa rumaiuii tinibui». Orosius Iltst. VII., 32. — Nuucius asscvci-avit. vos . . ,
litoribus Oocani curvis merrare conlra Saxcnnm pandos myoparoncs, quonim (piot rcmi^es vi-
dcris, totidem te ccrnerc pules archipimlas, ita simul omRM inpmnt, paront, docent, dLsciint
latrf>oin,iri . . Hoslis cst omni hostc truculcntior. lmpro\i$as agjjrcdilur, provisus elnbittir;
gpcruit objectus, steriiit incautosj si sequatur, iutcrcipit; si fugiat, evadit. Ad hoc, excrcenl
tllos nanfragia, non terrenL Est eis quaedam einn discrkninibaa pela^ non notida aolon, aed
f,iTni!i;irit;is. Xam quoniam ipsa , si fpm Irmprslri'; ost , hrnc .trnTrf»'; rffifit nrcapandos, llioc
prospici vetat occupaturos, io tuedio iluctuum scopulorumquc coufragusorum »pe anperventiH
laeli pendtiaiMur. Sidoii. ApollBnar. lib. Tm. epist <L
297.
64. l)ie Frankcn, welchc unter dem Schutze des tarauxiu.<i (vgl. 63.) Bata\*ien und <las Land bis an
die Sdieldo beselxt haMen» werden, nach der BeBicpmg des iolzteron, dareh don Kaiser Cm-
.staiitius wieder zuriickgelriebcn urnl zuui Tlicil auf rbiiusches (icliicl vcrpflaiizt. Mulla ille
(Coiistnntius) Fraucorum niillia, qui Balaviiim alias«{uc cis Rheniim terras in\aserant, inlerfecit,
dcpulit, cepit, abdutit Epitbal. in Constantini cl Faustao nupltis, cap. 4. — ^Constantius)
(luui aedificandis classibus Britanaiae recuperalio comparatur, terram Bataviam, aub ipso quoiH
dnni .iluinno sun n (Ii\ iT>is Krnncnnim irculiLiis nrctifvitam . omni hoste piir^Rivil, nec rnntcntus
vici^, ipsas in Komaiia^ transtulit natiuncs. Etinicnii pancgyr. Constuntino dicl. cap. 5. —
€ontc8 Franconun penilna excisae. Ejosd. panci;. Conslantio dicL cop. 47. — Dims ietileres
bloBB dne rodooriac^ floslcd war, lehrt die Fdge.
m
4(5. ?(m Kaiser ComtmOin dem Grosaen 'wird iieriihmt, dasa er aoinea Taters CmulanliM Siege iflier
dic Frankcn forlj;osetzt, und don vcrrintcn AnjjrilT der Bructcrf^r. riiumaven und niehrcrcr an-
dercr dcutschun Volkcr aiif das Honiischc Gubiet, durch pcrsonlich ^eriibrte Lnlerfaaiidlungon
iibi^eweudot habe. Tii jam ab ipsis coram (sc. Franconim: re;;ibiis aiispicatus cs, nmidque et
praclcrila iUoruni sccleni punisli , el lolius !.'enlis Itibricain fidciii tiinore vinxisti. Epilhal. I. C —
AlTc^ i'-'! |uicn:i (cmeritatis rcfics ipsos Franciae, qiii pcr iiliscnti;ini patris tni pnrem violaveranl:
nnn duhitasli ultuuis puoirc crucialibus, nihil veritus grnlis illius o«ha ct inc.xpiabiles iras. Eumcn.
paiieg Coostantino d. cap. 40. — Fhmci ipsi, practer ceteros truces, quorum vis cum ad bcUa
circr\ cscerol , ultra ipsiim oceaniim acslii fiiroris cvccla, Hiqiaiuarum cliam oras armis infc^las
habcbal: ii igitur sid) armis tuis ita concidcrunt. iit delcri fundilus pos.sont. . . . Qiiid metnoreni
Bruclcros? quid Cbamavos? quid Cheru.<ico$, Vangionas, Alatnanos, Tubantcs? bcllicum slrcjiunt
nflimina ci immanilaa barbtriac in ipsts vocabnlU adbibct borrorenL Hi cmnos si^iBlun, dein
Digitized by Google
tss— sss.
41)
prtritor arma»i, conspiralione fooderatae socielatis cxarsorarl Tn tainon, tmpcrtHnr, nihil mnpf
tinuiisii, qiiam ne tiniercris. Adi$ barbaros, et dissimulato principis iiabitu, qunm pruximc po-
leraa, cnm duobus acoedis. Nuncpiam «bI excebior prinoipaiiis, qnam Vnm se pablico sDbmiuil
oflicio. Facis verba, sprm illonira agitas et versas credulitatcm. iicLas tc cs.^e praesentem. . . .
Invictos ducis, ct solu» tiraeru$. Tot regna, (ot populi et tantanim natiounm coogregatio iiidigDam
$e viribus tuis putat, qucm credit abeentem. Nazarii panegyr. cap. 47—48.
66. I)ic Sacbsen dringen, gjeichzeitig mit dco Frankcn und Alemaoncn. in die Rbeiugegendcn cin, wo
iiber vierzig Stadte veTheert, ausgepKindert, mi wde threr Einvrohner weggefiibrt werdeo.-
Der Kaiscr Constantius wird hierdurch veninlaaa^ iemem Neffbn Julian die Aursicht iiber Gallien
7M (il)erlratr*»n /SreniJTKvrM»? . . . 9(cStut>og 6f rn nmTftyrtv 'PauKhig trrr^ma fiaQ^aQixt:'.; itfodotg
a3ini.i^lifuva, xtti ili^ccyxov^ niv xai yOM^ULvavs nuu ixclovtts i^dtj TtgattQdxovta aoifis ixixfiiievas
mTc; Tr/.rj&oi;, li]\'6autvovg (Xtxu n/.ovTOv ).(rrf VQcov dvaQL9[i7'jTov. x. t. A. . . . fx tjji' '.■^i]i'K)V 'lov-
kiavov (utaxtftxtrixt, tws avzo&t ^doCo^ovai evvowaf . . . iad di lis rijv Itakiav ix Tijs "EiXa-
6os neTaatfiTos ^k9tv, MmMfWtfl (li» «iMv uatlkl^, . . . miI vo% vst^ ras "Mxus IdvtUiv
Siufmw, Zoaim. Hisk UL, I. S. — Ct Ammian. Iforcdl. XV.» 8.
336.
67. Mim, nachdem er das liidte LTer dea Oberrboins von dmi Alemamien befreit, und den Nieden^ebi,
von Coblciiz l)is Cblu, ganz vcrhcert g;cfunden, nimmt Coln wicder in Besitz und schticsst mit
drn IVnnkim IViedcn. Nullo itaque posthaec rcpiifmantc, ;ui rfcniperaiidam ire placuit Agrip-
pinaiu, aiitc Cacsaris in Galiias advcnlum c\cisam: pcr quos tractus ncc civitas uUa visilur, nec
caflldlum» mri quod apnd Conflnailei, locam ita cogBomiiwlam ubi amnis Him^ conrumfitur
Riieno, Rigomagum oppiflum cst, et una prope ipsam Coloniam turri?. leitur Agrippinam ingres-
8US, non ante moUis cst oundc, quam FraDoorum regibus forore mitcscoote perterrititi, pacem
6rmaret Rdp. interim proAitaram, et arbem redpent wonHiawmaii. Amiiian. IbreeU. XVI, 3. —
Wahrschcinlich sind untcr dem .Namcn dcr Franken ftuoh dw nach d. VOr. an dieaem KriegO
{[leicbxeitig beibciligtcn Sachsen mit begpriffen..
368.
08. Die Sachsen versuchen, durch das Gcbict der .salischcn Frankcn 'dic h.itavische Insel, in das Rd-
nusche Gebiot einzudringeu, und ak die Frdnkeii ihnen den Durchzug verweigern, greifen sic
das Rdmiscbe Gcbiet zu SchilTe an, l>emachtigen sich aber Kuglcich jener, dorch di« Theilung
des Rheins gebildcten bisel, so dass dienranken sicb genotlii i n, bei denRSmem Zuflucht
zu fuchcn Zdl^ovts . . . Kovddovs, ftotQcn> CfCn' oitkc, tis tijv vni) PcafuUtav icaxexof*ivt)v ixxin-
xovCi yiiv. 01 Se vaco ^Qoyxttv o/to^cn' avtois uvtav *ai.v6iuvoi diap^vai, . . . xioiu vavmiyij-
tifumt wd 9m tw 'Afwov ^iao ^QOYXon' izofuvriv vxeQpaXXofUvoi y^v, ixl vxi^xooi» 'As«
fmbie ifide9ifiear. xoi Beu^l^ xgooiovrtg, ifv ii%a oiii,6^tvos h 'JRfivs vrfiSov nout waOtig
jroTBu/ff? (iti^ova wj«J<w, ro ZaXtcov ^&vog, ^gdyxav axoftoiQov, Ik t^? olxtiag XWQrt^ v7to ^m^o-
vav eis Tavci]v tijv vifoov dxtia&ivttiSt i^tfiaiiov, Zosim. Htst. ili., 6. wu nber, aiislatt der irr-
IhamKdi genannlen Qnaden, ohne Zweifel die Oiamaiven zn vmteiien lind, — Aus der Angabe.
die salischcn Franken seien vorher von den Sachsrn atif dic hatnsischc Insrl zuriickgedriingt
worden, liisst sich ubrigeos scUiesscnj dass das Gebict der Saiicr sicb vorher iiber eioco Ihetl
R«SWU but. WettCd. 7
Digitized by Google
S5«.
clc8 Landcs z«'ischcn der Issel uod Weser (vicl)eicht bis an die Ems?) erstreckte, und die
Saehson auf Kosien der ersteren sich hier amdehnlcn.
Die (lesandUTi dcr sjilischon Fraoken erscheincn bei Julian , als dioser cben emen Angrilf gcf;cn sie
bcal)sichti{j;t ; worauf dersolbc , tlicils durch GUtc, llicils dun li Srlircckpn, sie zur Ucbcr;;abe
ai) dic Rouicr bcwcgt. — Auch dic Chaniuvcn. dic cinen Kiiifall iii das Uoiuiitcho Gcbicl vcr-
suchten, werden vaa Mtm in ihre vorigen Wohn^tae mrOdtgedrKngt. — JuHa» •ehHeBst auk
dcn ChamavPti oincn Vr>rlrn;i iin<l Itcliiilt dfn Snhn i}irf's Konigs Jwclchcr von ihncn Hir frnl '^'c-
hailcn, von Julian abcr gcrcllct wordcn warj als Gci^icl. — Salier uud Uiamaveo werdcn in
BSniischo Dienate aulgenommen. Tbvro fu^av i mtAiap, iveambt fhf vai^ JGMMRteifi* fle^r/<'?
Sk Tf9 <jrp«cTM, rovTots fuv xcaa to x(>nrnj!n' (\ta^Kjf6^fm, ZaiJetv ii (irjSivtt xtttvnv, tj xtalvtiv
ixi r« 'Ptofia/av oQia Sur(i(a'vuv, oia (ttj xoXifiiovs iqn&taiihrivs t?) mTtyxr] Sl xji xciQa
Kovddav iimiviOdai. Tiroiri;^ ccttfddfKvot tov xalaoffos t^s fthtv&foaias oi iMktot^ ol fuv, axo
vifeov lunt tov «940» fitimUag vno ^Putudout bufmomtto ot M &»pifvf6fm8
tis tu OQi] xatfitaav, ixttai rov miaoQog axavtts xa&usttt(Uvoi, xai i9tijovti tic xad^ {avtovs ivdir
ioitts. Zosim. Hisl. III, 6. — Quibus paralis, pelil primos omnium Francos, cos vidclic«*l, quos
consaetudo Salic» ad^icllavit, ausos oliui iu Romano solo apud Toxiaudriam locum habitacula
sibi figcre praeliceiiter. Cui com Tnngros vooissei occurrit tegatio praedictoram, opinaoUon
repmri Imprratnrcm cliamtum in hibcmis. p.in ni sid) hac iQj^e practrndrns , ut quicsccnlcs cos
tiini(|ii.'uu in suls nec laccikscrct i|uisi(uam occ \cxarct. Uos lc^los, ncgocio pleoe digejito» op-
po^^itiuiuo oondtrionnm pcrplcxtiate, ut in iisdem trtctibus raoratunis, dom redeont» maneratos
absolvit. Dictoquc citius se({uutu.s profcctos, Severo ducc misso pcr fipam, subilo cnoctoe ad-
«irrssiis, tamqunin riilrnlnis tiirlio pciciil^it, jamqiic prccanlcs polius quam resuUcntcs, in oppor-
tunnm cicmcnline paricm ctVcctii viclonac flcxo, dcdentcs sc cum opibus libcrisquo susccpit.
Giamavos itidem auaos siniiliB adortus, eodem oeleritBleparlim cecidit, partkn acriler repugnan-
lcs vivosqnc captos rompc^^it iii vin( u!a : ;i!!fis ]iia('cipili fujffi ticpidantrs, ad sua, nc mililem
spacio longo dcfatigarcl, abirc intcrim pcrmij>it iiiuocuos: (|Uonim lcjtalis paullo postca mussis
prccaturo conftultamqne rchm sult, humi prostratis sub obtntibus cjus, [wiccm hoc tribuit pacto,
tit ad sua rodir(>iit incoluiiR>s. Amnuan. Marrcll. XVII., 8. — "Oti tov 'IovHmcvov ig tijv xoke(dtar
XOQOVVto^, xai tav Xa^ia^av ixtrniUTav rpcfSieQra xut rtii'rT;>; cj^- otxtias, o 'lovkutvos OwiXtOfftL,
xoi tijv fiaaditt o^av TfQoiK^tiv xif.tvaas, inttdii jtfo^Wt xal inl tiis ojj^ijs c*<9ev tottpfma,
kafioB Jtixdo», to «riloBw odv fffoiv v«|»tf fueiof, ^ifn/a iffo» duUysto tofg (knffiJifoit. kuhmv di
Xtnrta noutv, ovtov ttotfiav, bgav tmtfioitMov tt Spn xal avaYxalav avtp tijv tigriVijv' (Xafui'
fiav yao urj fttwlnnhror dSi'vntm> iert rijv trj^ Rofttavtxffg vijtSov (SiTOfrourtticv titl ru 'Ptoucaut
q)(fQVQia dtaxifixtn&at ■) xafurtoiitvoe vxo tijs Z9*"*S 2<*?'£^<'" tiQ>iviiv, xai ofitjifa t^tft ka^v
ithttmg Stmeuf. .... twf 8k huttvovtov md «tiovwaw o9s fio^ittm, fUeoAtifiuv tiS9*g «mt
tov /3«<Ji>U'<a? «uriBi' (UTihai ^raifa, :iX(:ttoiihol-, Zv f^xfv nixfiakattn', JcJ,Tf(j ovx Txcov. . . . ovtt»
Msii ax>t(}i; iifl JiQdyfutatv dfti]x<ivots xid di-(}:^i>6ois (ut oi/uD/ijs iauivtwv tiiv ftiv fidijv^v, «dtovv-
tm», tov di ixi^tjtotjfuvov ontjQov daayoQivovtcav fti] fx^tv, tov t$ vtttVMOV mifttyii^v Smnttv
OC(|e (iaaiXtxas koq' avToi» Siattd^vov. x. t. A. Hunapii Excc. dc l«'}OTlionibus gcnlium .ul nuoi.
cap. 1. in Corp. Scriptor. hlst. Bvzant tnl Bonn. P. I. paj; il. — Tat"r« ovro 5(«f>fi^- o xniocQ,
ikiJuin/s tt JMtl Kovddov fioiificv, xal tav iv tfi Baxaovl^ vijflj» ttvas, va^funMv iYxatiXti/tv.
Zosnn. Hist. III., 8. — Die Nadirichton des ^nnmimf* JfareeOlfRM wm) des Zosimns ergiSnien
sich gegen^itip:. «nd CS geht dnrnus unnbwcislich hcrvor, dass dcs lctztcrcn Quadcn kcine
nndcrn sind . n!s dic Cliamavcn . dic also cnlwcdcr damals sch»m 7u dcn Sachscn gchortcn. odcr
bald hcrnach mii ilincn vcnschmolzcn. Sic haltcn ihrc Wohnsitzo niirdlich von den Bruktcrcm,
ao dass sie mil ifaror sttdwestKchcn Gremce dco Kheio berllbrten, und ihr Nanw hat sich in
Digitized by Google
SM — Stt.
»1
Hamaland crhalten, wclches als ein sachsischer Gau genannt wird ^Pagus Sa\oniac iiuniaianl;
8. unten mi venclued. Ort), and nullBb deBsea daber amdi SmIimii ta dee Bliein grenzte.
Vgl. Nr. 403.
m,
70. Die Sachaen wcrden imter den y&kam genaimt, wddhe Brilaniuen durdi unaufliSrlicihe Einfiille
bcnnruhi^n. Anunian. MaredL XXVI., 4.
m
71. I^er Valenfinian riistet sich gegon die Fraidien, Sachsen und Burgnndcn, weldie zn Wasser nnd
711 Lnnde in (rallicn rinfallcn G;illit*ano'i Irncliis Fr.inci rl Saxnnr?! iisflom confines, qno fjnis-
quc eruDi()crc potuit lerra vfl mari, |)raedii.s accrbis incendiisque et captivorum funeribus ho-
minnm violabanL Aimnian. NareoO. XXVII., 8. — ValentiniBnua . . . contra Saxones ct Buipm-
dinnps. qiii |ilif> OLiouitila iiiillia arrnatonim priiiiiini Rhoni in limhn castinmetassent, movit pio-
ciuctuuL Joruandc» de Hc^ «Aicceia., in Liodcobro^ divers. geot. Uist. aot. Scrr. p. 54.
370.
1% Mit SiKhscn, wilclic znr .Scc in (}as Romischc Gebiet einfjcfnllcn "wnron, .schliessen dic Rnnier
ciucn Vertra^ und bewegen sic zur RuckJkehr, uberfaUeQ sie aber auf dem Rtickzugo vcrratlie-
riscb nnd machen sie nicder. Enipit Saxomnu imdtiindo, e( oceoni dilBcuhaiBms penneatis
Rooianum liniilcm gradu pelebat iiitento, aaepe nostronim fuDcrihus pasta; cujus eniplionis prt>
mac pnicclhm N'annf'nu.s sustimiit Comes, regionibus iisdeia a(i|MKitus, du\ diuturno hclloriim
labore comjiortiis. Scd (unc ad mortcm destiuatae plebi congressus, cum militcs qiiosdam
ruisse el ce vulneratum bnparem fore certaminibus adverteret crebris, dodo fanperaiore, quid
agi i1<>ljcrct, i<l cst a(lc[ilus. nt pctlilnrn mn^stcr Scvcnrs opitulatum rclms dnhiis adveniret.
Qui duccos roilitcm rci suQicicntcm, cum voDissot ad loca, discriminatis ordinibus barbnros ante
coHuctalionem adeo terroit et turbavit, ut nec controversaa opponerent manus, scd signorum
aquilnrumque fulgoro prae^itricU vcniidcm posccrent pnoem. Diuqae variatis cousiiiis, cum id
rciiiiililirac conducore viderctitr. pnctis iiuluciis et dalis ex rondirioTie pmposit-i jiivcnibus mul-
tis hat)ihbus ad militiam, di.scedcre permissi sunt Sa.vones sinc impedimento undc veuerant
reveraoii Quibus cnuu jam rorroidine vacub reditoroque paranlibos ooculte pediles missi in>
sidias in abdita qiiadam vallc slruxcrunt, undc praetereuntes adgnMli negocio poterant levi: scd
htnge secus accidit ({narn .sperabatur. Sonilu enim advenlantium perciti ex.siluerc quidam in-
tcinpeslivc, visique oubito, diun so firmaro fcstiiiant, ululanlibus lugubrc barbaris, vcrtuntur in
pedes. Stetere tamen mox coufitlobnti, exlremnque aorte vires lieet non mtegras sojqi^erente
confligere cogebantur, mult.i q n' ■ncde prmilsi conrirlissent milln rclirlo, ni rnlajihrartaruni
eqailum cuneus, ad inferenduni pcriculum transcimtilius barbaris e\ alio latcrc prope divurlium
iltneris pari modo locatus, clamore perdtus tristi agUiter subvcnisset Exb ooneursmn infe^us,
firmatisque pedoribus hine indc inciimbentes Romani dausoa hostes eduetis gM>> obbimDBbanl,
nec qiiis([uam eonim genilales revisere potuit hres. ne nno (piidpm caedibus concorporaliuin
siiperessc penni.sso. Ac licet ju»tus quidam arbiter rcrum factum incusabit pcrfidum ct defurme,
pensato tamcn negocio non feret indqnne , manum laironum exitialem tandero co|Ma data caplant
Anmiian. Marcell. XXVIM., B. — (Valcnlinianus' convcrsos ad iDciucnilaiu rabiem Saxones, sem-
pcr quolibet inexplorato nientcs, delatosque tunc ad lcrrestres tractus, quonim spoliis paenc
redicrant locupletcs, maleiido quidem sed ulili comroento peremit, praeda raptoribus vi fraciis
excQMa. U. XXX., 7. besidit sich wnhrsdiainlich anf dasaelbe Erdgnisa.
7*
Digitlzed by Google
m.
73. ArbogQtt, ein Franke ond Foldhcrr dcs Gegcnkaisers Eugenius, geht, nachdcm «r GtDiMl dieaein
untcrworfon, uIkt di n Rlicin, uim! vcrlucrt da> Land dcr Binktcrer iind Chamaven (Bricleros
ripae pruximos, pnguni ciiain (iiicrn Chamavi mcoluat). Sulpic AlexaDder, ap. Gregor. Tutod.
Ub. n. cap, 9. CT. Soeraiis Hist eccies. Y., 8i.
395. u. f.
74. Em TheQ der Bordlichen Kiisle von Gallicn (Amiorica) fiihrtc, von dcn haufigcn EtnTallcn dcr Sach-
sen, vicllcicht auch vun dcn Kolonien, die «e doseMMt RuriiddieMen, de» NaaMiii Litaft Saxo-
nicum. — SuIj diftposilionc viri spcrtahilis Ducis BclgiCiKi scciindnc: Eqiiitfs nalriialnc M m i in
Litore Kaxonico etc. ^olitia di^nitatum imperii, ap. Du Chcsno Ilist. Fraac. hcriplorcs
coaoliiiiei, Tom. L p. 3. ~ Der sHciiascheii Bewobner dieeer Gegeodcn gedenkt nnter dcm
Namcn Saxoncs Bajocassini noch Grcgor. TurOD. V., 3A. X., 9,
76. Die Sachscn, die forlwahrend untcr rion Volkt rn fjonannt wordcn, wclche dic Romisc hcn Provinzcil
beunruhigen, unlcmchmcn wicdcrholtc Scczligc nach Britaiuucn und dcn orkadischcn lusebi.
— ne Nlore tato
Plrospiroron) dubiis vcnturum Saxona veoUs ('wird BritanoiiB redend eingefUhit). dandiani de
laud. Sliiich. lib. l v. 254.
— madacmnt Saxone fnso
Orcades — bl. de IV Cos. Ilonor. v. 31.
Quin ct Arcmoricus piralam Saxona traclns
Sperabat, cui peUe salujQ sulc^irc lirilunnuni
Lttdi», et asButo ^acom ntare 6ndere lenbo. Sidon. Apollmar. caim. TIL t. 360 — 74.
Obcrbaupt crschcincn dic Sachscn in dieaer Zdt als die geflirchtolstaii Fdnde der RiHner.
' — domilo tpKul Savoiic T('lh\>
Milior — Cluudtan. ia Eutrup. lib. I. v. 392.
^ Hauro vel Soxone viclia. Id. de nnpt Honor. et Har. v. 249.
— (]uai' Saxona frcnat
Vcl Scotum legpo — U. EpilbaL Paliad. ci Celer. v. 89.
418.
76. Jiaclidom dic Romer (seit 426; Britannion iianz aufjiicppbr-n hatton, und von dcn Brillcn vcrgpbcns
um Uilfc gcgen die Piktcn und i-kolcn warea gcbctcn wonicn, rufl dcr britische Konig VorU-
gam die Sachaen berbei. — Zug der Sadiaen, Angdn und Jflten, unler Bengitt vnd ffort, den
Sbhnen Wetigils, nach Britannicn, cndcnd mit dcr Erobcrung dicses Landcs. Beda Ilist. eccl.
Augl. lib. L cap. 16. und aus ihiu Ucrimanni Aug. Chron, ap. Pcrtz. Scriptor. T. V. p. 83. ad a.
148. Widukindi R( s gcst. Sax. Ub, I. cap. 8. ap. Pcrtz. Scriplor. T. III. p. 419. — Dass dic Ero-
berer BriUuuiicns nicht aos dem GalliaGhcn Litua aaxonicum, sondcrn aiis dcm nordwcsdichen
Dcutschland kaiiicn. bcwcist. t^cijcn Schatimann, unter aiidcni P. C. Molhuyscn: dc .\ndpn in
Nederiaud; ond: dc Anglcn aun dcn I^cdcr-Rijni drci Aufsatze in don Bydragen voor vader-
landsche Gesduedenis en Oudheidkundo, Docl 111.
Da dic Erobcrung Brilannicns hauplsaohlich von den an dcr Mecreskiisle wohnenden Sach.scn auj>
pofiihrt ward, wodurch dir di ut^chpn Nordsce - KiislcnlancliT von ihrcn l)ishrrij;cn Bc wcihnorn
enlblosst wurden, so crsdioincn loizlcre scitdcm iii Besitz der Friescn, und dic Sachscn in
DeatacUand ab Binnenvolk; nur dcr Landstrich zwischen den Miindioigen der Elbe nnd Weaer
bKeb diesen aor Beriibnng nut dem Heere (& Nr. 40S.}. — AiNh nnch den, Idw^ns iinge*
Digitlzed by Google
45» — S4B.
53
naucn und unsicherxi Angaben dcs Anonymos von Ravenna, wohnten die Sachscn zwischrn dcn
DKDen und FViesai, so daas aie den Oeenn noch berilhrten. Unter den, znin Thdl nnl uttvnr-
itiflKllichon Namen bezoiclincten Flusseii des Sachsenlancles , rJihH (lie.ser SehriftsteDcr anclt dio
lippe an£, Ravennatis anonymi GeogFaphiae lib. IV. cap. 47. 23u 46. et aL lo&
480.
77. Im Hccro der Ronier befindcn sich, bei der Schlacht auf dcn katalaunischcn Fcldcm, anch Sach-
sen untor den von Aedus gcgen die Ilunnoti .uosammelten Iliirstruppon. Jornandos de Rcb. gcL,
in Lintlenbr. div. gcnt Hist ant, Script. p. 118. — Untcr don Volkcm, wclchc niil Altila in das
Eomudie Heich ehibradian, nennt dagegen die Bnikferer SMon. Apoilmar. cacm. VIL, v. 324.
456.
78. Unter den in i»s Ronwiclie Gdrfet eiogefaOene» Tiilkeni, velche dnrdt ihwlM ven weilercm Vcf»
dringen zurilckgehalten imrdeD, nemit aucb die Sftdtten SidcD. ApoDinar. cann. VIL v. 390.
et al. loc.
477.
79. Stroir/ii;i cincs sachsischen Heeres (vielloicht aus dem Callisihon TJlus saxonlcum ; \'^\. Nr.
unlor Odovacrius, in d.i.s innere Gallicn, wo dassclbe bis nach Andogavum vordringt, abcr VOQ
den Romcm und den Franken unter Childerich zugloich angogriflren. und zum Frieden, so wie
m einem engoren Biindiiiase mit CkHderi^ Sf^''^ die aus Italicn in Gallion eingodmngenen Ale-
manncn gcnolhigl wird. Grcgor. Turon. Ilist. Franc. lib. II. cap. i8. 19. Vgl. Eccard Commonr
de rob. Franc. orient. Toai. L p. 37., wo der Dewcis gefulirt wird, dass die Begebenhoil in das
angcgebene Jahr zu setzen iet
486.
80. Umsturz dcr Roniischcn Hcrnichaft in Gallicn und Griindung dcs Rcichcs der Franken daselbst duix-b
CModwis. Gngsr. Turon. E, 27.
327—534.
81. GemeiaBdiaftUeher Kriet; d«r Pranken nnd der Sachsen ge^en die Thflringer. Brobemng und Thct-
lnng dos gros.*ien Thuringiscben Kunigroichs. Grogor. Turon. III., 7. Widukind. I. cap. 9 — 43.
\. c. pag. liO. sq. (.■<tg<'nhafi.; Adrim nn-m. Ifi-I occl. hb. l. c.'!]' i. in I.in(!cnhrnf;ii Scriptor.
rer. septentr. p. 4. Vgl. Vcnantii Kortunati de oxcidio Thuringiac, cx porsona Hhadcgundis, liber. —
Ifit der Erwerbung von Nord-Tltfiringea erhielt das Gebiet der Sachsen gege» Osten wuie
griicste bleibende Auadehnung.
*
(334^548.)
82. Der fKinkisdio Kikiig Tkeodtbkrt t. nennt in cinem Schroibon an den Kaiser «AiiltmVin anch die
Sach.scn unlcr den Volkprn, wHrhp «ich flor O|v^r!iorr<' fi.iff drr Frankcn untcrworfcn h.iben
soUen. Doi lUMlri roiscricordia rdiciter subaclis Thuringis ct comm provmciis acquisitis, extinctis
ipsomro tunc temporu rcfpbns, Noratvortnn gentis nobis placata majeslas oolla aubdidit, Dcoqoe
pro|>icio WisigOtltis, qoi incolcbant Ftancinc soptcntrionalis plagam, Pannoniam, Cum SaxOmims»
Euciis, qui se nnbis voliintatf> prnpria tradidomnt. per Dnnid>frim ot liiiiitcm Pannoniaf» n-vpio»
in OCeani litonbus, cuslodiente Deo, dominatio nostra iion-igitHr. Epist Hcg. Franc. ap. i>a
Chcsne Tom. I. p. 862, (ep. XX.}
Digitized by Google
sst — sst.
m.
83. J&B Sachin begnuieii Krieg gcgcn dio Franken , iind mii ihiieii verlMiideii ndi die den Franken
antei-worfenon Thiinngor. Dcr frankischc Kiinig Chlothar I. zichl gcgcn sie zu Felde, sililii^i
die Sachseo an dcr \Ve:>cr, uud macht eiich die Thiiringer wieder ualenhurfig. Gregor. l uron
IV, 40. — VeriQuUilich gesdiah es bel dteser Geleg^nhdt, daas (Mtlkar I, dio Sacheen ni dem
Vcrs|ircchcn cincs juhrlichcn Tnhuts von 6Q0 OdisQn ndlhigte, deawn die Gesla Dagoiberti, ap.
J)u Chesne lom. L p. Stil. gedenkeo.
■■ M
8i. Wcil dic Sachjrn dcn von ilt-n Franken ihncn aufcrlcptcn Tribut vcrwcigcm, nnd fortfahren, Fcind-
seligkeilen gegcn dicsclbcn auszuiiben, so crscbcinl Chlolhar I. abennak niil eincm gnwiien
Heere an den GreoKen ihres Landcs; die Sachscn bitten nm FHeden uod eilMeien sich ni den |
vcrlonglcn Lcistun^cn; dcr Kiiiii.u Lsl ^cnci^t, ihncn dcn Fricdcn zu bcwilh^cn, wird abcf von '
scinem Volkc inil (lewalt gcnulhi|:l, dic Sai li«;rn anzn^rrtTrn; die Fraiikcn erlciden cinc f^rosse
Ntederlage, uud Chlothar iuu3>s selbbt dic Suchscu uiu Friedcn biUvn, worauf cr in seinc Hei-
nath suriidckdul. Gregor. Tnron. IV., 44. j
536. • !
8&. Dte Sachaen. dnrch (MMsff, den Bnider dos Komga OdoOn» l aufgcrcgt, emeneni den Kric^
gegen die Franken. driogen bis Ncuss vor und madien groMC Bettie. werden abor von Chh^
zurttdigeacUagen. Gn^gor. Turon. IV.. 46.
(S6I— gSI.)
86. Die frsinkischcn Konigc Sigeberl I. (561 — 57")' und Chilperich I. (501 — 88i) aoDen Siege bber die
Saciiscn, dcr crstcrc zuglcich iibcr dic Thiiringcr, orfocbteo haben.
Sigebertc polcn^, gcncrasis darc lriuni{)liis,
Hine nova le virtua praodicat, inde genna.
Ciijiis rnpta srmpl snmsil victoria pcnnas,
Et tua vulgando pruspcia faia volaU
Saxone Thuringi resonant. sua damna moventes,
Unius ad landcs lot cccidi^sc virns. ...
Piospcri(;»?c nova paccm ttni liflla (lcdcrunt, ■
Et pcpciit gladius gaudia ccrta tuus, Vcnant. Fortun. lib. VI. carni. 3. —
Qnae libi »t virtus 'cum prosperitale supcrna,
Savoiics ct Dani, gcns nio<lo virt.i. probant. U. Eb. VII. cam. 7. dc Lopo dnce. ~~
Nc niat annatui» pcr GaJlica rura rebcUis,
^ouuuc vicloris hic C8 et ampla regis.
Quem Geta, Vasco trcmuni, Danus. Estio, Saxo, firitaiuuM.
Cum palrc quos at ■ ' ddinni-sc ptitol,
Tenror et exlremi» Fns<jmbus attjuc Suc\ts,
Qni neijne belln parant, sod ma rrenn roganL Id. Iib.]X. cann. L adOiilpericvmr^eBi.
568.
87. .Vls ^oin mii dcn Longubai-dcn nach Itaiicn zu zichcn im BcgiilT ist, ziehen ihm, aof aeiiie Anf-
fbrderuog, SOOOO Sadiaen mH Weibeni und Kindera ni. Ihra vertaaaenen Woluiaititt werden
Digitlzed by Google
65
durch deo frankisoh«a Kdnig &'gebeti nrit Suevcn ond andcm Voliccm bcsetst. (Dalier der
sichueha Sdtw*lMii-GeiL) Pnd. Wainefr. d« geitis I,ofl^])ard. lib. U. cap. 0.
572,
88. Die nach luiiicn ausgcwanderten Sachsen brcchcn in Gallicn ein, wcrdcn abcr durch dcn friuiki-
athen Fehtticrro Mummikii snnickgeschlagen. I^iiL Waraefr. Hb. Hl. c^. 6.
O iO.
89. Die nach Ilalion ausgcwandcrtcn Sachscn, die sich dort mil dcn Longobardcn vcruncinigt lialtcn,
kehren in ibre fHihere IIoiin.-tih niriick und finden dieaelb« mit andcra TdUcera heM»bt; diese
trafjcn ihnon cincn Vcrelcich wc2;on ihres Landcs an, dif *^:u Iisen aber schlagea ihn aus und
befpooen Krieg, in welchem sie jedoch uoterliegen. Paul. >\ arncijr. 111., d. 7.
(876 — 596.)
90. io dioscr Zoil lobte der Bischof FeUx von Nantcs ^ r;l Grcgor. Tiiron V., 5.\ von welcheim g^riihnit
wird, d<ui!> cr t>icli um die Gcsilluog dcr Sacliscti vcrdiuul gcuiacht habe.
A^ra gens Saxo, vivens quasi more ferino,
To mcrlirnnte saoer» bdJi» reddit ovem. VcnaoL Fortnn. lib. UL eam. 7. ad Fdksem
opiscopum.
Rier nn^ nber woU eher an dk Sachsen dcs Utos suonicnm oder tn BritaDnien, als im eigentr
Heheo Deuischland ai dcnkcn sdn.
626.
91. IHe Sachsen schicken Gesandlo mil einer KriegseikRirang an den friiidcisdien Kiiaig CMbJftar ff.,
wolchor dicsolbon, zomig Uber 3ire onehrcrbiotifje Bolschafl, zum Todc verurthcill. Die Diener
dos Konij;s suchon dioson \ors5obctis zuin Widorruf ilioscs viilkerrecbtswidrigcn Befchls zu bc-
«cgcn; dcni hciligen taro aber gclingt cs, dio siichsischcn Gcsaiidten zum ChristCDlhum zu
bebehren und dadurdi ngleidi ihr Leben xu retten, woranf ae, ab die erslen Bekemer des
Christcnthutns^^aus ihrcr Natioo, in ihre Hcinath nuikddMhren. Tita FaroMS» i^. Du Cbesne,
T. I. p. 569.
92. Der Krir^ dor Sadiscn, mtUr dfr Anfiihrang des Heneogs Bertiioald, gcgen die Fianken, bricht
aus. Dor jtmg'' Konig liifjnt^-rt . welchom soin Vnter Chlothar II. die Regicrang der osllranki-
Kchon Lamior iiborfiobon hiitic, i^clit iibor dcn Rhcin, dcn Sarh>cn onf20!!»on, iind wird von
ihnoo goschlngcn; ChJofhar al)or kommt ihm zu Iblfc, und schlagt dio Sachscn an dcr Wescr,
wobd BerthotM sdbst ums Leben konmit Gesia Dagoberli, ap. Du Chesne T. 1. p. 570. —
Dio gatizo Rnsiihlun^ vnn (lic'in Ki!<'i;i', inil Fri iinl 1'ianr. (ir T. I. p. 193., fiir fim- Fal)rl m
bolton, f;ohl iiichl an, da dcr im Folgcodcn crwulinle ^ ci lra- (»hne Zweifel daniit in Verbuidung
siehti doch kann dcr Sicg der Frankon nidit «o gar gros^ gcwcscn scin, da dieSachsen doch,
nadi dem FdgDndcu, ihra Frethdt bebaupteien.
631.
99. Klinig Dngoffrrt t. sehliesst dnen Tertrag mit den Saehsen, erttsst ihnen den von QdaOtur 1. anC-
orlogtcii Tribiil (vgl. Nr. H3 , und eriaogt dagegen von ih^cn die Zusichcrang dcs Boistandes
goL'ot> flic, (lcni friinkisrlicn lU-ichc von Osicn hcr drohendeo Slavco. GesiaDagob. i c. p. 581.
llhron. iioi.ssidc. ap. PcrU. Scriptor. T. L p. 286.
Dlgitized by Google
fi6
•TT — «tC
677.
M. Anfang der rtfgelmfiftsigeD Untcrnchmun^cn zur Ausbrcitung d Ch ri.stcnlhanis
im nord wrstlichen Dculschla ihI. — Wilfrid, Dischof zu York, ^nints UisiiiuiiLS unrcilit-
Duii>»i|j colsctzt und dcsltalb im BcgriiTc nach Hom zu reisen, wird vom Sturm an die Kuste
Friedands venchlagen, hicr von dom Konig Algims fremidlidi euljgeiiomimeD, und prod^;! da-
selbsl cincn Winter hindurch das Chrlslcnlhum. Vita Suiberti, api. LeihitiL SoripMr. Her. BltlBf-
vic. I. n. pa§. tia. CS, Acta Sanctor. llart. I. 1. p. 67.
HQi. Wufframnus (nachiDil^ Hischof zu Scnon- kommt nach Fricsland und prcdigt dasolbst Itinf Jahre
kog das Cbri^nthum, bis er durcb RadLud vertriebeu wird. Vita Wiilframni. in AA. SS. Ilart.
T. 111, p. U3. sq. — In der daaelbet voiaflgeacbictten hmtor. AUundbmg wird twar» p. 444.,
dio Ankunft dcs Wiilframnus in FrieslBnd ent nach >lrr Nirdcrlc^ung scincs 693 aogelrctcncn
Bi^HKtfsanjti s in dns Jahr 700 gcsclzl; iln cr aln i lioth als cincr dcr Ei-stcn gcnannl wird,
wclchc dcn \ crsuch cinor Bckelu-uog di-r Fricscn machtcn, so paset die obigc Zeitbestimmung
besser in dcn Zusammenhaiig der Ere^jpisae; «iewohl ea raiiiglicb bt, dan Wv^^vmim spiter
nodi eimnal dahm zurOdtkcbite.
:687.
96. Eebart, em Miinch in England. wclchcr dcn RnLschlu» gefasst hatte, den Friescn, Sachseo, Boruk-
luaricm uiid andcrn norddculschcn Vcilkcrn das Christcnthiim zu vcikinuligcn, abcr an der
AusTuhrung desselbeu verlundert wurde, veranlaii6l vincn sciucr Ord<>n.slii'uder, Hic6«r(, nacb
Friesland zu reiscn, wo denelbe zw«i Jahro kng, jedoeh nur mit gcringcm Erfolge, das Svaa-
gclium predigt, wcil Algisus (s. Nr. 94.) inzwischcn gcstorbcn, und scin Soho Rodbod gegen dic
Christen feindlich gesinnt war. Beda Uist eccL ka^ lib. V. cap. 40.
97. Ter(reib«m der cbrisilidieo Frediger aus Friedami, dorch Radbod. Beda 1. a Tgl.Ifr.96uQ.96L
691.
98. Der lranki.schc Majordomus j^n von Heristal bekriogt die Fricscn. tli<>. friihcr dcn Franken mile^
worfcn. sirh iinahhiingig gcmacht hatlon; bcsicgt ihrcn Kbnig Radbod, und erobcrt den wMt*
lichen Thcii Fncslands. Aonal. Mel. ap. Perlz Scriplor. T. L p. 320. (zum Jahrc C92).
99. Baki uach Radbod^ Besicgmig kommt W&Kbnrd aus Englaiul »im cratemiMl ab Lehrer des Qfi-
atenthmns mit zw51f GefiihrteM nadi Friedand. Bcda V.. 14.
400. SnSbert, dner von WMmrds Gehilfen, tritt im Lande der damals nodi von dea Franken aUiiin-
gigcn Bniklcrcr als Lchrer (h>s Chrislenihnms aiir Roda V., 12. Cf. de Suibcrto Episc. in
SS. Mart. X L p. 67. sq. — Unler dem hicr gcnanntcn Lindc der firukterer ist obne /wcifd
dcr nacbmalige 88elMi8che Tkeil der CSbiisdimi Di6cese (der griissere Theil des Herzogthum»
Weslfalen imd dic Graftdkaft Haik mft ikren Eodavea) su veiMBhen.
104. IMe Brakterer werdea voa den Sadisen anterwiir6g gemacht and ikr Land dem SadHeabnde cia-
yeridbt SnSbertt dmrcb die Sachaen vertrieben, aekt sidi, nm bi der Niibe des bidier^
68».
689.
693.
694.
Digitlzed by
•fC
67
Schaaplatses seiner WlrLsamkeit zu bleiben, auf eine, ihm von Pipin gescheokte Rhein-Ii^I
(bisula S. Suibertk naehniab Kaisenwerth geoannl) turttck. Beda L e.
» »
40i- Durcb die Erobcrung des Landes der Brukterer erhiell das tiebiel der Sachsen gegen Westen, so
wie vonnals durch die Eroberung Nordlhiiringens gegcn Osten, seinc grosfito Ausdehiuuig und
s(>inon gcschiossencn Unirang. Von diescr Zcit an gellen daher auch vorzll|^udl die NaG)irk!h.1eil
dcr Schriristellcr iihcr Ausbreiiung, Eintiit ilung und VerfassQDg der SadwM mr SEeit Jhrer vor-
waiieiuien Uerrschafi im Durdlicheu Deutschland.
— SaxoDuai proxima Fraociei
Adjacet ad boream leUus, vix liroito certo
Di\isi genti^i tines utrius^que cohaerent.
Quae tum vicinac quo plus rcgioue fucrc,
Tanto squDclaB auuma diaoordia fecit.
Finitimos sed enim per agros utrim(|ue sotdnnt
Assidue iieri caedes, incendia, praedae.
SaioiiuDi natura ferox et pectora dura>
Fcrre jngum Christi nec dum dignaia suaTet
J);irmoni<'c» nimium fucrant crroro subacta.
Chrisiicoiao vcro jam longo tcmpore Franci,
CatbolicBm lenuere fidem, moltisqae per oritem
Jam (loiiiiiiiili.iiitur po|)uIi>. (|iiil)us unrlique fulti
Praccipue virlute Dei, quem rite colebant,
iianc unam polerant nimirum vincere gentcm.
Quae ncc rogc fuit saltcm sociata sub unog
Ut se miiiliae paritor ([(■fciulfict nm,
Sed variis divisa modis plebs omnis habebal
Quot pagos tot paene duoes, vehil mmis arlna
Corporis in divcrsa forent hinc inde rcvulsL
Sed gencnilis habct populos divisia terno^
Insignata quibus Saxouia lloruit ulim.
Nomina nune rcmanent, virlus anliqoa recesait
Dcnique Weslfalos vncitant iti ])iirtf> manentes
Occidua, quonuu non longe tcrminu» amne
A Rheoo difllat RegioDem solis ad orMHi
bihabilant Oslorliudi, (|uos nomine qnidam
OstfMlos ;ilii \o( ilanl, conCnin quorum
infoslant conjuncla suis gens porhda Slavi.
brter praediclos media regioae murnnUir
Angarii, populus Sa\onum terlius. Ilonini
Patria Francorum tcrris sociatur ab austro,
Oceauoque eadem conjungiiur ex aquilonc. Poiiia Saxft do geslis KaroB Magm,
ap. Pertz. Scriptor. T. L p. 227. —
(Saxono*:' n mpridtc fiuiiff m Francos habentcs el partom Thurinsnrum , quos pracrcdens hoslilis
tui-bo uou tcligit, ct alveo flumiuia tnstrotae dirimunlur. A septcntriono vero iSorUmannos, gcn-
tes rerocissimas. Ab ortn autem soli» Obodriloa, et ab occastt nisoB, a qubos sine mMrnuB-
sioDe vei foedere vel eoneertaiione nocesBario finiam anacnm apaoia tnebntur. Bmut enim in-
R«feiiA Um. VmOA, 8
Digitized by Google
•f4
qiiieli nimii et Bnilidionim scdilMii bfeBti, daon vero peeali et civiiim nlilitaiiliiii phetta beni-
gnilftto connilent(>s. Translatio S. Alexandri , ap. Pertz. Scriptor. T. U. p. — Pontb Sexo-
iiiao reclo mrti<'n;!hu.s trifi^ona vidolur, ita ut primu.s angulu^i in austrum porri^atur usquc ad
Khenuiu flumcn riehmJich vcrmogc des ^chmchea Gauos Ilanialaut, zu welchem unter andcni
Elten nodi gehdrie; vg^. oben Nr. 69.). Secniidus vero indtoane • marilimie Haddoe regioiiii^
loiigo j:(< u.s Albiain limili- |iro!i'iiiIitiir iii orientcm usquc iirlSalam Iluviiini. Ilii rst antiiiliis ter-
liu& Itaquc ab aagulo ad augulum habens iler octo dierum, praeter eam partcm Saxoiiiae
quae trans AJbiam supra incofitor a Sorabis, infra autem a Nordalbin^is. A(him. Brem. ffiat.
eecl. lib. I. cap. 1. ap. Lindenbroi;. Scriptor. R. Gemi. praecip. sr)ili-iilr p 1. ,Das. wird aucb
Frie.sliind als ein Grfn/i.iiid Siich.sons gcnannt. Dic lihrij^en Nnciirii hlu n dicsoA Srhriftstellcrs
iiiud aus Anderii zii.>inrnmcngctragea.) — Saxoncs . . . cl uatura fcruccs, ct culiui dacmoiuonim
dedili, oostraeqtic reli^ooi conlrarii, neque divina necjue hnmana jora vcl pollaere vel IranB-
gredi inhoncstum arbilrabantur. Subcrant d caiBae» qnae OOtMie paccm conlurbare poteraol,
lermini videlicet nostri vi illonirn pnrnr» iil)if|»io in jilano coniiijoi, praeter pauca loca , in qiiihn*
vci silvac majorcs vcl nionUuui juga luteijecia utroi'uuii|ui.' agnis certo huiitc distcmiMiaiil, lu
qoibus eaedes et rapinae vel incendia viciflsim fieri uon oeasabanL Einliardi vita Karoli H.
cap. 7. !ip. Pcrtz. Sfriptnr. T. ![. p. i4f). — Xon habcnt ro^jpm iiilcni nntiqui Sa\ones, sod sa-
trapas plurimos suac gcuti pracposito«, qui ingrueote bulli articulo miltuiit acqualitcr sortes, et
qnemciinque sors olTenderit, honc lemporo bdti ducem onmes seqountur, et buie obteraperanL
Peracto autem bello nirsum acqualis potentiao ononcs fiuiit satrapac. Beda Uist. eccl. lib. V.
cap. H. — Snxoncs' ab initio tani rKtliilos rpiam ct ad bclla pi-oinpfissimi miillis indiciis pcr-
saepe clamerunf. Quac gcns omnis in li-ibus ordmibus divisa constitil; sunt enim intcr iUot»,
qui Edhilingi, snnt qni FrQinf^, sont qoi Laz» illonim lingna dkmnlur; lalina llngua hoc snnt:
nobiles, ingenuiles alfjiio serviies. Niliiani. llistor. hb. IV. cap. 2. ap. Pertz. Scriptor. T. 11. p. 668.
— Statiito quoquc tempore anni semel cx sin^ulis pagis atque ex iisdcm ordinibus tripanilis
singillatiin viri duodecim electi et in unuin collccti, in media Saxonia eecus flumen WLscram ct
locnm Harklo nmicupuium, excrcebani generale c<moi]him, iractantes, sancientes et propatan-
tcs comnuinis cominoda utililatis, juvla placitum a so statutac legis. Sed ctsi forte bclli torre-
rcl exitium, si pacis arrideret ^udium, coasulebant ad haec quid sibi forel ajjenduni. Uucbakii
vila Lebuini, ap. Perlz. Scriplor. T. II. pag. 361. — Die Geselse dcr Sacfasea s. m Leibnit
Scriplor. Rcr. Brunsv. T. 1. p. 77.
rinetn besonderoii Yrilialtnisse zu dcm Siichsischen Volkr" schoiiien die NordaJbinger gestandcn
zu habcn, wclche zwm iin Allgcmcincn als cin Volk. Sachsischen Slammcs betrachlct, abcr in
der ob^n Eintbdhing der Saehsen nidit mit begriffen wecdeii, abo ihre bcsnidere Verftsmag
(jehabt zn baben schcincn.
— alro.x
Saxonum popnJns quidam. quos daodil ab anstro
Albia sejuiictim positos aquilonis ad axem.
IIos Nortalhin^'os palrin fiennone vor Mim.; Poeta Saxo l. c. pag. 2.'H, —
(Saxonia tr.insalbiana) cbuditur ab occidcnte Oceauu iinuinnicu, a meridic Albia fluvin, ab
oriente Pene fluvio, qoi corrit in mare baibaram, ab aquiione vero Egodore fluvio, qui Duios
dirimil a Sa:^onibu.x. Transalbinnorum Saxonum tres sunt populi: prirni ad oceainini Tliiatmars-
fjoi, et eonmi ccclcsia .Mildinthorp ; .'secundi iloltzati. dicti a silvis ([uas accoiunt, eos Sturia
flumen intcrfluit, quorum ecclcsia Scuneoreid; tertii qui ot nobiliorcs StuiTnarii dicuntur. co quod
eodtlionibos iila gens freqncfltcr a^tur. Adaok Brcm. Hb. I. cap. 61. 1. a p^ SS. Vgf. IMmoU.
Ghron. Slav. lib. L caf. 6. 86. SO. — Die Ang^ der Kicdiorte fehOrt iwar dner apileim
Digitized by Google
CffS — Tf *.
80
diil-tlic-hon Zcit an, ist aber hior ztir Hosdninnint' dnr Volkorsitze von WichligkeiU Vjgl. Andl
untea ilie iNachricbtea aus dcr Zeit kurU <lt'> GriKiiien, an vervchiedcnCQ Ortcn.
695.
403. Oktobcr 3. IMe beidim Ewaide (HetiMfvldi), welcbe mit Wilibrord nach Fricsland gekommcn wa-
fen (Nr. 09.), ond yoii hier aas, ma das CbriBtsnUnim m lehren, sich m das Land der Sacksen
bepeben hatlcn, werden dasclbsl crmordet — Ihre Miirdcr werdon, wcgcn dcs verlclztcn Gast-
rrrh?r<!, vnn «Itni Rirhlrr dcs Gaucs (Satrapa provinciac) bcslrafl. Bcda lib. V rnp H, Vgl.
dc SS. Ewaldis duobus prcsbytcris, in AA. SS. Octobr. T. IL p. 180. sq. — Dcr Mord dcr bei-
den Ewnlde soU «if der Grenze der Sadiien und Pranken, xwiacfaen Dortmund nnd Werdoi,
irahrschcinlich auf dcm sogcaannlcn Mordhofc (nach Andcm Nordhof /u Appcleibek» gieschehen
«ein. Vgl. die Aom. zu Kleinaorgeo» KtrchengeBcb. v. Westfaleo, 4. Ib. S. 9U.
696.
l€4. Novemb. 22. Wi^rord wird in Rom zum Bischof gewciht — Nach scincr RilrHvf>hr nimmt cr
Mtnen bischdtichen Sitz in Lirecbt (Wiitaburg;<, welcbes dadurch (or gcraiune Zcit der Mittel-
punkt der duutlichm Miasioacn in nordtvestlichea Dentaddand 'wird. Beda Ub. V. cap. 12.
405, Kach dcm Tode dcs franklschcn Konigs Ikttjobert lll. nnd dcs Majordorons Pipin von Ilerislal. be-
nnlzen die Sachsen die ianeren UnroheB nn Flrankenreiche m einem Einftille in das, dcn Fhm-
kr n iint('r\\()rri-[io T.nnd der Challuaricr o<!cr 1In/7.naricr. AnnaL S. Amandi, TiliaiU et Pclav.
ap. Pcrtz. Scriptur. T. I. p. 6. 7. AanaL Fuld. ibid. p. 343.
7161
40& Winfrid i'ii;iclim:ils Bonifarius prnnnnt' Irilf ztTm rrstenmal als chrisdichcr (llanlicnsboto in Frifsland
auf, wo jcdoch scine WirLsamkcit dureh dcn ausbrcchcnden Krieg verhindcrt wird. Willibaidi
vita Bonif. cap. 4. ap. Pertz. Seriptor. T. II. pag. 338.
197. DCT fricsischc Koni^ Radbod Nr. 98.; crobcrt cincn grossen Thcil FricRlands wicdcr, wobci
die begonnene Pflanzung dcs Christcnthums wicdcr zcrstort wird, und dringt im Marz d. J. bw
nach Cbki vor , wo dcr frankische Majordomus Karl (nachmals Martell gcnannt) ihra cinc Schlacht
iielert, aber von ihm bcsiegt wird und groaMn Verfant erlcidct. Cbroik MciniaiC. ap. Perta.
Scriptcr. T. I. p. 294. AnnaL Petav. ibid. p. 7. WilibL viL Booii: 1. c
747.
468. Wiiirend Karl und Hagmfrid um dcn Principat im Firaukcnrcichc strcitcn, wcrdco dic Thiiringcr,
nach VcrtrcilMiii;^ (!i's fniiiki.schcn Ucrzops ffrf/in, £!cn(ith!2t. sirh drn Sarhscn zu unterwerfeiL
WiOib. viUi iiuiuf. cap. 8. 1. c. p. 344. Cl \Ua kiltani, in AA. S^. Jui. I. li. p. 614.
718.
409. Nachdem Earl iiber seinen GcgDcr Ragenftid und desscn Verbiiodete dcn Sicg crhalicn, bckriegt
cr dic SadiBen und vcrwQstet dtt iaad darnelbea bia u dia Wesn'. AmaL P^v. L c. p. 7.
AnuL Mci L p. 324.
740.
440. IbMod (vg^ Nr. 407.) «thte. — BomfadM kebrt, vnlcr dem SdnHze ITarb, naeh Fiiealand nriidi^,
8*
Digitized by Google
tfO
Tl* — tSI.
um daselbst da^ Kvangclium zu predigea. AnnaL S. Aia., lil. et Petav. 1. c. p. 6. 7. Willib. vitii
Booif. cap. 6. L c, p. 3M.
m
IH. Katl fidm abermals Kricg gcgcn di« Sadam. AimiJ. S. An., TiU LaiibM. et Pettv. I. c. p. 6. 1
AmiaL Quedlinb., WdBMob. et Lanibnii, ap. Pertz. Scriptor T. DL p. 34.
721.
Aii. XM kehrt aas eineni Peldzoge gegen die Sadiseii ab Seger znriicL AimaL laiiriii. nnn. ap. Pm.
Scriptor. T. L p. 4U.
7«.
143. Schrciben dcs Papetea (Sregorius 11. an das Volk dcr Ak-Sacliscn, worin cr dicsclbcn ermahnt,
dcm Gotzcndicnslc zii fntsnjjon, und ihncn dcn Biscliof ttonifaeius cmpfii lili Kpisl Rdiiir <'-^
VViirdlwein, pag. — In derstiUico Saauuluog, p. 21 — il, tindet i>ich ciue Rcilic liicriuit in
Verbindung stebender papstlicber Bricfe an dcn HajordoniiM A^orf, an aHe BischiSfe, an die
Thiirin^cr u. a. m. Wiirdlwcin und Adeluiig sclzcn zwar dif^c Bricrc in das Jahr 723 ; Hllein
cs lcidcl koincn Zwcifcl, da.ss cs dicsclbcn sind, von wrt(h(ni 1'.i]Kt Cifijnr //. ii» fincm Briefc
aii Bouifiu-itis vom 4. Dccemb. 7ii ^Wiirdtw, p. 41.) sagl: igilur Thunngis ct Gcnnaniae po-
polo ea <|uae ad anunae reqMciuni utiliiaieni et saJutem aeribere non obminmus etc^ nod dm
sie abo aothwend% mit diesem gleichzeil% TcrlSauKt sem miiaseB.
(72i— 7M.)
414. lun. 30. Scbreiben doa Pnpstes Grpgorius an Bonifacins, worin des letzteren Vcrdicnsto uiti dte
Prcdiut dcs Evan^cliunis in Sachs«'n, und iK sutnlcrs ilio Bckclinm'^ cinii|;cr dcr Vomphmslen
(Principcs) die.scs Ijmdcs, Xamcus Cova, Butdpwic, Vulderic und Ueddn, geriibmt werdon , aueh
angczcigt wifd, daas dor Papst, wegen der geringcn Ansahl der ArbeitMr des Wortes in Sadi-
scn, cincn gcw isscn /)o(/o bcauftrogl habc, dcn f^cdachlcn Pcrsoncn gcisllichcn Rci-;tand zu lci-
stcn. I). prid. KaL Jul. ad sanctum Puulum. Viln Waltgcri, oach dcm Original-Codex im KonigL
Gch. Staats-Arcfaive zu Bcrlin. — Dss Sclircibcn kanii nicht bestimroter als zwischcn dic augc-
gcbenen Jabre gesetst werden, da dic Jabresbcstimmung fehll, und nicht cinmal fcstsleht, ob
Oi-egor II. oder ///. gcmcint ist. Lclzti-rcr slarb im J. TM , nnd 724 habcn, nach dcm vor-
hergehcnden Schrcibon, wahrscliciulich die Bemubungen dcs Boiufadus m Sachscn bcgoonea.
Eccard. Franc. orieni T. L p. 474., JUbrt dieses Schreiben, angcbiieh aos der vita Wahgeri
ebcflTalls an, lcgt cs abcr dcm Papslo Zaclmria.i bci. Dcr untcr dcn bckchrtcn Sachscn gc-
nanntc Deddn war, nach dcr vita Wallg., der Vater des Waitgeni* ond haite seinen Wohnsilt
iii montc Durinborc
Vbn dcii Verdiensten des Boaifaeiu* nm die Bekehrong der Saehsen sprieht aneb ein Bricf des
Torlhclmux an ilin. woinn cs hi i^^sf: Coprm^imns lunni jiitsslmrtin dcvolioncm fcrvcnlissimumqiie
amorcm, qucm habcs proptor bc^itam vilam, ct dc.x.lera Douuoi prolegenlc mcdilarts die ac
nocte, ad fidcm oitboUcam aiquc apo«ioIicaiu , pro tnae aniaaae rademplioiie, eorda paganonv
Saxonnm reverli. EpNt Bonifl od. Wnrdtw. p. 74.
728.
415. Kad fuhrt Kriog in Sachsen. Anoa). Petav. L e. p. 9.
Digitized by Google
Taff->T4l.
61
729.
116. SM setzt deii Fddzu^ in Sachsen fort. Aimal. Til. et Petav. I. o. p. 8. 9.
417. iCarl bekricst die Friesen zur Scc, lodtet ihroti Herzoa! Poppo, zersltirt ihre Gbtzcntempd mid
Haine, und kchrt als Siogcr mit grosser Beute zuriick. Anna! Fuld. I. c. p — Chn>n.
Moi&siac. 1. c, Aniuil. Qucdl., Wcisscnb. ct Lamb. L c. sctzcn dicscn Kricg in d. J. .\jinal.
Mel L c. p. 326. ki d. J. 736.
I«6. KM bekiiogl nem die
Lrariss. mm. L c p. 116. —
737.
iid nothigt ihnen Trib^ ab. Annal. Fuld. 1. c. p.
Het. L c selten die«eii FeMiag m d. J. 736.
738.
3i5.
119. Karl geht in der Niilie der Lippe-Htindang mil cinem grossen Hccre iibor den Rhein, dringt bis
an dio Wcmt vor nnd nothi;^ die Siichscn zum Frieden, indcm cr ihncn Tribut aun<>gt und
sich dafiir Goiscln stcUen lasst, wobei jedocli dic Srtch.^icn ihrc fn ic Vorfassung bebaltcn.
(Saxones propriac dicioni rcstituil.) Annal. McU 1. c. p. 32C. Annal. 1'etav. 1. c. p. 9. — Der
Fricde wurde von dcn Sacbsen nur bis ni Karis Tode (711) f^ehaheB.
420. Schrcibcn <lcs Papstcs Cimjorius III. :m ntoltrorc deutsi-he V<;Ikf'r>chafl<'n, worin er sic zuni Gc-
hor.-iiun };cgen dcn Bisclior Bonifacius cmialioU Epist. iioniT. cd. Wiirdtw. p. 93. — AutiiH»' den
Tbiiringcni und Heseen werden genannt: Boribari, velches irohl ketne andem ab dio Blrukterer
«nd; Nistreai, die BewKduier dcs Kilhresi- oder Itter-Caucs; Wedrevi, die Welterauer; Logpoi,
die Lahagaiier, u. a. m.
739.
424. Novemb. 6. Wmnrd stiibt Habiltoii AmiaL Ord. Bcned. (cd. Lucc. 4739.) T. U. p. 407.
7*3,
422. Karhnaun, der Sohn AVjr/ Marletts, der mil seincm Bruder Piiitn . nach dcs Vatcrs Todc (7H)
sich in die Lcitung dcs friinkisrh* n ReicInN ^^cdicilt, zicht /u l'( ldo £;c!i;cn die Sachscn, wclchc
wiodcr in Ihiiringon oingefalicn waren und dcn Ucrzog Odilo voo Itaicni gegen die Fraiikcn
imtersltttiten. Anfanf^ riegten die Saehsen, w>bei unter andem dcr im Heere der Franken
anwcsciidc Bischof Gtrold \on Mainz blicb. Nach der Besiogimg 0(/i7o'£ grcift jedoch Kavhnntm
die Sachs<'n mil .stiirkcrcr Machl an, srlihist sic bis an di(^ Wcwr zuriick, en)bcrt dic Biii^
Hohseobur^ f.Saochscburg, Ann. Til.), und iiiiiiinl dcren Befcblshnbcr, dcn sachsiscbcn Fcldhcrin
Theodcrich, gcfangen, welcher aaf seinen Eid nach Hause geadiickt wird, aber den Frankeu
die Trcuc bricht. Anna! FJnhnnli, np. lVrt7 Srript >r T I p. 135. Ann. Til. I. c. p. 219.
Ann. Hct \. c. p. 3i8. Othloni vita Bonif. ap. Pcrlz. Script. T. U. p. 347. Annalista Sako, ap.
Pertz. Scriptor T. Vl. p. 654. — Dass die hin- nnd «pater ztnn J. 748 erwiihnte Hbhseoborg
nicht in Wcstfalcn, sondcm in OsLsacliscn zu vuciici), und mil dcr Asscburg bci Wolfcnbiittcl
idcnii.sch ist, haben Wedekind >iot IL S. 468. und Ledobur kritiscL BeleuchL etc. S. 48. u. f.
erwicsen.
423. HliR 4. Concilium zn Lestines (Cooeflhim Uptinense), anf welehem unter andera von der Abstcl-
liini:; hridni<:chcr Mi-->lir:Tiirho ^rhnnflclt wlrd. Hicr wurdc auch tllc bcriihnitc Ff)nticl dcr .\b-
schwiirung dc^ Ucidcnthums, uiid des BekcDntnisses zum cbristlichcn tilaiibcn (Foitna nbrcniin-
eiatioms diaholi) Afr die aeabdiehrten Saeheen wid Friesen — zugleich als cins der iiltcsten
Denkmaalo dcr doutschea Spracho voa hi6ehat wirJitiger BedoDtimg — ond das Tenebh-
Digitized by Google
•2
T«4 — tSt.
nigs der besooden alttusohalTcndrn hoidnischen Missbriiuche (Indicuhis siiperstiliontun) aurgcstclU.
^NSt. BoDif. «d Wiiidtw. p. m. sq. Portz. Leg. T. L p. 19. und die Abacliw<iran0ifonDel be-
snni)oi'<;, Mns<mnnn: dic dtMit.sclien Abschworun^-« Gbuibeos-» BeiGh&- omI BetfbfiQeln ns
deiQ H. bis zum 42. Jahrb. S. 21. tf. u. S. 67.
741.
42lw Kaihvtnm iind Pipin /ii hrn s^r^moin^rhnftlic?) •^cp-n Swh^cn tu Fclde, nchmcn dcn vorliin gc-
duchlcn ThewJeridi (duccin ilioiniiu, Ann. Mct./ ubcrnials gcfangen und riihren ihn mit sich nach
Fnmkivbh. AimaT. Einh. 1. c. Ann. Het 1. e. Annal Sbxo 1. e. — Aimal. Petav. 1. c. p. II.
SOlzcn den Fcldzuj: dcr bciden Briidcr in d. J. 743. — In diescn Fddzug f?chort ohne Zwcifd
auch diT V, ii f;ill, wli- ni>("hof (innlirh von Mainz. cin Snhn des vorigcii Hi-chofs Geroli! . nm
fiir den Tod scincs Vutcrs ifi. Nr. 122.; Ithitrache zu nchnicn, dcn Murder dcs.soIben auskumi-
achaften liesa und ibn dann nil eigener Iland verrfitherisch Ufdtele, wovon Bomfaena nachber
VeittdMnuig nabu, die Abaetmng dieflea Bischob »t bewiiken. OtUooi vtt. BooK L c.
745.
125. Karlmmm gdit wieder init cinem starken Heere nach SadisGn und unterwbft sidi ebcn Tkdl der
Gren3d>ewohner, von denen mebrere sidi taafen laasen. AnnaL lHet I. c p. 328.
426. Grijtho. pin Ilalbbruder jrorJinannjr und Pipins, cniport .sich gcgen dicscn, flieht ta den Saehscn
und lagcrt sidi mit cincm Ilccre dci-soibcn zu Orheim (Orhcmum; am Flussc Ovaera ^Obacnis»
Anna]. £ioh. L c. p. 437. Rcginon. Guotk ap. Perls. Scriplor. X. L p. 555, Annal. Saxo L c.
7IB.
127. Bi FolRe der En)p8rang CrtpAoV driagt Pfpin nut einem Heerc der Fianlcen durch Thiirinp;ea in
Sachsen rin. untrrwirft sirh den sach.^isThcn Si h\\ ril)(iip;;ui Saxones, qni Nnnlo^quavi vocantiir.
wo bierauf Yicle gctaufl werden; dann erobcrt er Uocseoburg, wo cr den friihcr crwahotcn
sildiaischen Hecrfilhror Theodmek (s. Mr. 422. u. 424.) zum drittennai gcfangieii nunmt, und
xicht endlich nn dic Obacra , un deron entgog(<ngesetriem Ufer zwar dic Sachscn ein bcvedigles
Liifjor hattcn inavimam firmit;«tpm stiiliif*nint . ahf«r, woil sic sich dadurch tlorli nii lil ^^fniy;
^dichutet (jlaublcn, dic Flucht ergrilfcn, womuf Pipin 4U Taf^c lang fasl gunz Sachsen durcb-
strrifte, dte bevcstigicn Platte (castelta) senilorte, und afai Sieger wiedcr hcunlcehrle. AnnaL
Mel. L C. p. 330 — .Vnnnl. Kinh. und dic iibripcn zu Nr. 126. angcf Schrift.stcllor crziihlen von
diosom Kricjjo nichts. .sondorn nioldcn nur noch zum J. 747:, Pipin habc sich hci dcm Ortc
Skahiiiiigi ^Scahiinin^i: nn dom Fliissc Missaha gclaiiPrl. wo cs jciloch zu keiucr Schlachl, s<»n-
dem zn eincm gUilichen VorglciclMi gpkommon. — Gn^pAo, der weder den Sachsen, nocfa dea
Frankcn tranio , Ooh uacb Baiem. Annal. FukL L c p. 34^ — Seine weiieren Scbicksate ge-
horen nicbt hieber.
753.
428. Piiiin fsoit 752 Konig) zieht mit einem grO!v<tpn neore narh Safhscn ; dic Sach-sen lcisten tapfcrcn
Wideretand, werden abcr zuciickgoscbJagen, uml J^ipm (Inngl bis Runi aii der Wcscr (Wisura;
vor. Dcr Bnbisdior BSHgarius (von Cobi} wird m diesem FcUange anr dem Bei^ Jubiug
geiUdtel. AnnnL EinL L c. 139. Auk HeL L c. p. 331. AnnaL FuU. L c. p. 346.
Dlgitized by Google
151 — T«lL
68
H9. Die Sachspn sehen sich genotbigl, Frieden zu schlie^en, stcilou Geiscin, bowiiiigcn don chri^Ui-
dien Predif^ volBuMMnene Freiheitr in Saohsen du CbrislenUittm xu lebrcD imd diejenigen,
v,'('\chi' Mcli (lazu I)ck( nnc[i \\ onea, zu taufca, uid- venpreoliea etnen jiiliriidkeii Tribut vou
300 Pferdon. Annal. Met 1. c
430. Jol. 48. Kbnig Pipin besttttigl die Zolt-Firivflegien des Klofleis Saint-Denys. Dnter den anf den
IBrliteD in Parifi imd der Unigeg^Dd verfcehrenden «iwwiirtigeii Nationen werden auch die Sach-
scn und rriesen gcnnnnl. rOnincs nccuciantcs tam Snxoiics quam Frisonee vel alins nattones
promiscuas eto.) Bouquet Rer. Gail. et Fraiic. ScripU T. V. p. 699.
131. Dass Booifaehut (soH 748 Brabischof von Mainz) um diese Zoit sieh audi de«, duroti IfiKSronf*
T(mI vcrys-aistcn BLsthunis Utrccht annahm (wodurch auch scinc spatcrcn Hissionsrciscii nach
Fricslanil M canlasst ^vurden'', crhcllct aus scincm Schrcibcii nii den P.i[)st Strj)hinus, iilicr dcn
Zustand ilcr Kirchc zu Uircciit; in Miraei Opp. diplorout. cl liistur. 1. 1. p. \6< uiid koiiig Jhpins
PrivUeginni fUr die Kirche & Uartini n UtrachC, ibtd. p. 494.
754.
432. Jim. 4. Bnnifariux, der in Friesland das Wort Gotlcs zu vcrkunden l>cschafligl ist, erlcidot durch
die heidnisdicn PWesen zu Dodmm den Hirlyrer-Tod. AnnaL Fuld. L & p. 347. WiUib. vita
Bonif. cap. 44. L «. p. 349.
755.
133. Nadi dem Tode dos Botdfadw erschemt H^i/Mfldii*, auch ein Englander von Gebort, in Frieslaiid»
prnligl am (Iral)c des linuifariiis , und bcwc;:t \irli" d. r Ilcidcn zur Rcue idicr dcn bcgangcncn
Mord und z«r Taiifc. — Fr fahrt in dcn folg^ iiilrii Jaliirn rnit, \w Fricsland d.is Christenllium
zu prcdigcn uml die Gotzcntenipcl zu zcrsttircii, uiid liiMlct zwar grossca Jicifall, so tiass auch
vielo der fidlen ihm ihre Kindor zur Ennehung iibraigeben; hat aber anch vide Torfolgung nnd
I.cliciisj^cfahr dariibcr zu crlcidcn. Adami Brcni. Tlist ordi s ,ip. I.indcnbrog. Script. ror >cp-
tcutr. p. 5. Aiiskarii vita Wiltcliadi, cap. 2. 3. ap. Pcilz. Scriplor. T. il. p. 380. — Nach Lap-
penbeif . Gcschichlsq. des Erzat und der Sladt Bremen, S. 4. Nol. 4., soU W^Madx* nicht
unmiticlbar nadi dem Tode des Bonif^Miiig, sondera erst 765 nach Frieshnd ^ekommein sem.
75«.
134. Konig A//r« zichl gcgcn dii^ Sachscn zu Fcldc, dringt, ohngcachtct ihrcs lapfcm Widerstandcs und
ihrer Bevcsligungen (fimiiMc» s. muniliones), in ihr land etn, lagort sich an dem Orto, genannt
Silnia Sithinn\ tiiid riiithi;;!, nach mehrcrcn Trcffcn, tlic Saehscn zu dcm Vcrsprcclu i) , ihm un-
terthiiDig zu scin und jahriich 300 Pferdo als Tribul zu liefem. Viele Saduien lasscn sich tau-
fcn. Annal. Bhih. I. c. p. Ul. AnnaL Lauriss. tbid. p. 440. Anual. Uot. L c. p. 333. Annal.
Qucdlinb. Wci.s.scnb. ct Lamb. I. c. p M. Chron. S. Panlal. Colon. ap. Eccard. CoTp. histor.
med. aovi T. L p. 839. — Dcr Friedo wnrde bis zu Pipim Tode g^haltea
(Ciro. 766.)
435. LiMh (Uafwin), cin chrisdichcr Pricstcr aus Englaud , |H-t'dii:t mebrcrc Jahrc lang das Cbrislen-
thum unfcr dcti Saclisi-n urid Fricscn an dcr Y»cl, iiiid crliaiit eine chrisUiche Kirchc 7ti T)c-
venter. iVllfridi vita l.iudgcri hb. 111. cap. 13. ap. Pcrtz. Scriptor. T. II. p. 480. ilucbaldi viia
Lcbutni, ibid. p. 360. sq.
Digitized by Google
711 — T7t.
m
436. tSimig XaH, seit dem Todc soines Vatcrs Pipin (f 2i. Sept. 768) getbeOt Dtit scinom Bnider Karl-
vinm, und scit dis Ictzh-ien Todc '■]- t. I)<c 771} allfiniirfr nohcrrschcr des Frankcnreichs.
hiill eiac alljjcnicuie KeicluiVL-i-ijaniiulung zu Worms. Hicr wird ein Kri^ ge^eo die Sachik-h
beschkMsen uad daraar begoooon. AnnaL Binb. I. e. p. 164.
437. Letuin crschctiit, olinai iictilrt Hcr Ahmahnung eincs vornchmcn Sachsen Nonit^ns Fulcberl, vor dor
vcrsammullcu Laudciigeuiciudo dcr Sachtica zu Marklo, uni in einer kritfligcn Rcdc dic ganzc
VorsaiDDilung zur Annahme des Cbrisfenfhimu zii bcNvcgen; cr gcnith dartiber in Lcbcnsgcfahr,
uird abcr durch cincn andcrn vomchnien Sachsen, Numons Buto, gercttct. Hucb. vitaLeb. Le.
— Die Bc^iciK iilu it ychbrl ohnf Zw eifcl in diescs Jahr, wcil dabci der unmiucll>ar bcvorslc-
henden Untcrw crfuug dcr Sachscn durch ciueu beuaubbartea miicbti^a kunig, woout keiu
anderer als Karl gcmeint sem kann, gedacbt wird.
438. £ar/ dringt in Sncliscn cin, crobcTt das Schloss Erosburg und zerstdrt die 1rmia<»il ArniaL Einh.
1. c. Pocta Saxo L c. p. 228. cl al. pl. — Was die Irniinsul oiu;riitlirh ^rwr«'n. dnriibfr «iifii!
dic iiltcrcn Schriftstetler sclbst vcrschicdcocr AuMcht. Pcrvcnil ud lucuui ^ut diLitur bnncn.^iul.
Aeoal. Petav. L c. p. 46. Idolum quod Irminsul a Saxooibus vooabatar evertil. AnnaL
Einh. I. c. IttnlTim Snxooum combijsiit quod dioebant IrmenaaL AnoaL Javav. nin. ap.
PerU. Script. I. L p. 88.
— Simulaerom qnod vodtabaot
Irmioeul, cujus similiH factura columnac
Non opcris parvi fuerat panti rqiir i!t i oii> Poi-ta Saxo \. c.
Dostruxit fanum curum quod vocobalur Ilirniinsui. Chron. Moiivsiac. \. c. p. 295. Fannm
et lueum eorum famosum Irminsul snbvertit Anmd. Laorisa. min. L c. p. i16. — Ueber dia
Lagc dcr bminsul vgi. Lodebnr kritischo Beleacht, einlger Puokte m den Fehbiigen Karls d. Gr.
(Bcrl. 1829.) I.
Da das friinkischc Hccr durch Mangcl an Wasscr sehr leidet, crgics^it .sich plhizlich aus cincm
Bei||e in dcr Naln- dos Lagcrs cin Bach iii solcher Slarkc, dass dcm Bcdlirfnis.sc des gunxon
Hccrcs dadurch ahi^clioircn wird. .\iiiial. Eiiih. 1. c. Pocln Siuo I c j). 228. .\iinal. Siuo 1
c. p. iK>8. et ak pl. — Dasis dicsc Krschciuung sich uuf dcn BuUcrboru bci iUlcubccke bc-
ziehc, hat zwar der Fiirsibischof Ferduiand von Fiuvtcuberg Honmn. Paderbom. (edit Lenifior.
1711: p. 223. Mj. fiir cincn Irrflmn eritliirt, dcsscn sicli Rcincccins (in nol. ad Pott. S;iv.,
.s«-Iiuldig gciiiacht habc; allcin sfin»» ois^^np Hrklanin^ ^-clicint jcnc .\iinahiTic sclhst zu hc>tiiti-
gcn. Aus dcr uninitlelbarcn Entaiilung «liescs Ercigni.Kse8 ui Vc'rl»«ulung mit dcni vorigcn ergibt
sicb, daas nicbt wett von dcm Orte, wo dassclbe sicfa zatmg, auch die Innhisid gesuchl werdcn
niuss. Vgl. Ledehiir a. a. O
UU. Kml (Inngt bis an dic Wcscr vur, vvo ihm dio Sachscn, fiir das Versprechen der ungehindertco
Kinfiilirung des Christcnthums. zwolF Cclseh steBra miissen. nnd kehit daiaitf nach Fmnkreicb
zuriick. (ilincs anfiM-Iegtcn Tributcs winl nicht gcdnchl.) Annal Einh. L C. Pofila Saxo L C
AnnaL Quudl. Wctsscnb. et Lamb. L c. p. 37. AnnaL Saxo L o.
m
Hl. Wiihrcnd Knrl in Ilalicn bcschiifkigt ist, fallcn dic Sachscn in Hcsson ein (dringcn bis zu dem
vcston Schlossc Buriaburch vor, .\nn. Siu , und richten grussc Zcrstorungcn an, werdcn abcr,
bci dcm fruchlloscn Vcrsucbc, die Kirchc zu Fridcslar zu zcrstdrcn, durch cincn plolzIicheD
Schreckcn zurlickgetrieben. AnnaL Lanriss. et Emb. l c. p. 16S. 4113. Poeia Saxo I. ol p, 230.
Amial. QucdL Wdsscnb. et Larab. L c. p. 37. Amial. Saxo L c. — > Dieae aUe gadenken zwar
Digitized by Google
dioser Begebenheit ersi in Verbiodung mit den dadurck veraniassten Feldztigcn Karls im folg.
Jahro; aber nach der b«8tiiiinilei«n Untefw^eidimg des Cbron. & Pantal. L e. p. 8i5., mius
der Aufstand der Sachsen in ilas J. 773, die Rttckkehr JTor/t ana llBiien und deasen Siege aber
in (las folgondo J.nlir prvsolzl word«*n.
1 12. Bui dicser Enipurun^} dcr Sachsen vvurdc auch die von Lebuin erbaule Kirchc zu Dcvcntcr zcrslbrl,
aber bald darauf von 3im wieder berjgeslellt. AhTr. vi(a liudg. L c
774.
143. Nach seiner Riickkehr ans Itallen und emer xn li^dheim gehaltenen Versammtang, schidit K^art
vier vcrschifMlcnc Hccrc nach Sachscn, von cJcnen drci sicyrcicli vordringcn, das >icrtc abcr
gar nicht rm Schbcht knmmf Script. sup. cit. — Dic Nafliriclil <!(■> .Annal. Saxo I. c.: Karl
Jtabc iu Italicn gelubl, uu I-.dle tieincr glucklichcn Hucivkciir, zu Usbrugge iu Woiitfaicn eiu
Bi^hum zu grUndcn, beruht auT einer umrwhtigen Ansicbt des Ganges der Geschicbte, nnd Mebt
niit (lcr s])alcrcri grundlosoii Aniiahnic, dass Osnabriick das altcstc Histhum im Sachscnlandc
sci, in VcrbiiKluiig. Was Kari eijjcnUich gelobl hat, crgibt sich aus dcn Bricfcn dcs Papstcs
Badrian bei Do Chcsne T. lU. p. 7Si. 797. 809. a. n. (). \gl. niit der vita lladriaiti, cbd. T. IL
p. il7.. vvonach Kari sich im AUgemeinen ver])l1ii-liict, Sacbscn, im Fde der Brobenm^
i\o\\\ Christcnthuiiic /uzuiiihrcn, di(^ da.sclbsl zu griimlc rnlcn Kirchcn zwcckinassi;< auszuslaltcn
uiid dem papsdichcii Sliililc unlcrzuordnen. An dic .Auswahl bcstinimter Ortc zu bi«chi»flichen
Sitzcn koantc noch lanjjc nicht gedacbt werden, mid m die Gegend vod OsnabrttcL war Kairi
damak uoch gor ntchl gckommen.
776.
U4. Der Krieg gegen die Sacbscn wird vom KSnig Kari, nadi eiaer in DUren gebaRenen Veisamnilmig,
mil allcn Kr;iftcn forrtif-srt/l , das Schloss Sij;ilniric Siburck) rrobcii. und das \on den Sachscn
zerstiirto Schloss Jircsburg wiedcrbergestcllt. Annal. Launsa. cl Einli. 1. c. p. iiii — 455. Pocla
Saxo I. c. p. f3l. Annal. Qucdl. WeisBcnb. el Lamb. L c. p. 37. Annal. Saio L a — Dass
dic hicr ci-wahnic siuhsischc Vesle Sigiburg, H6hensybiu|; an der Rubr ist, darttber ygL Lede-
bur krit. IJclcurlil .S ii n f.
145. Dcr Kunig dringl ins an dic Wcscr vor, schlagt dic Sachscn, dic ihn an dcm Ui>ergange zu liin-
dem soehen, bei Bmnesberg, und gebt ttber die Weser bis an den Flnss Ovacrus (Ovaccrus,
Obaceru.s). wo cincr dcr v(irnchin.sten .Sichsen :Du\ corum, Ann. S.) Namcn.s //cv.«' (//usstnon)
mil aUen Oslfalcn sich unlcrwirll und Gciscln slcllL Scriplorcs sup. cit. — Von dcm gcnaimlcn
Sf*» erfahron wir spalcr, dass er, nach dem friilizciligcu Todc soiues einzigcn Soluics, scine
nDsebnlichcn Gint i -riiwn Tiichlem htnterliess. von denoi die jiltesle, Gisla, an cincn Grafen
Uuwan viuhciralhcl , dic Klostcr (monasfcriola' Winithohiiscn am Ilarzc iitul Charollcsbach im
frankisciien Saalgau griiudete, deueo ibre Ti)chtcr BilttuU imd Hruot/uld zuersl vonjUuiden.
Vita Liutinrgae ap. Perlz. Scriptor. T. IV. p. 168. — Be*» «dbst begab sich in das Klosler
ndda, wo cr 804 .starb. Viia Liuilt. I. c
446. Dem Kiinig Knrl unlri wi rfcn .sich auf seincr Riickkchr cbcn so anrh dic Fn^crn nit ihicm llcrzog
lirum, in dcm Gau iiucki. Scriplor. sup. cit. — Cbcr dic Lage des Bucki- Gauus, dcsscn iNamo
aek mM^ ui Biickeburg wiederfindet, i^^ Ledebor krit. Bclevchl. S. 47. u. C
447. Der an (lor Wosor Tniriit kijfl.-Kscno Thril dcs fhinkischcn Hcorcs hnt tndosscn hci Hlidhcki 'Lidbiki)
von dcn bachscn Ciiica nachtlicliea LberfuU erliltcnj doch wcrden diuic von dem bcrbeioilen-
den Kunigc gcschlagcn, und dMHi «uA voii deii WcsUUea Ccieebi empfangen, wtHtof der
BegaiU feiil. WMtbL 9
Dlgltized by Google
86 tts — ttt.
KSnlg liiidi Ddren znrUckkehil Scriptor. sup. cit. — Cber die Lage von Lidbeki, oi^ dass dieser
Ort in dem hculijicn Liibbekp zu siichen, vgl. Ledebur krit. Bel. S. 38. u. f.
148. Movemb^ 42. lebmn sUrbl. Hocb. vit. lnA». L c. p. 364. Altfr. viL Liud^ L e. p. 408.
77«.
H9. Wihrend Karl auf cincm Feldzuge nach Italien begriffen ist, erheben slrli die Sachsen aufs neue
zum Kriei<e, erdbem Ereshurjj, l)elaf;cin jodoch Si^iburg (Desuburfj Ann. S.) vcrgebens, nnd
^»erdcn vun dcr Bc^lziing . dicscs SchloSiiei> bis an dic Lippe zuruckgesclUagen. Dcr kbnig
kehK anf «fieae Naciuicht mrUck, emeuert. mich einor VenHunmlung za Wonns, deii Kriq$
gejjjen die Sachsen, uml tlrinst l»is an die Qutllfn iIpp f.i]ipf' vor, wo sich 'if Srichson ihm
imterwerfon uod das Christcuthum aozuiichuien vcn>prcchen. Eresburg wird wuHJL>rhergestcUt,
und ein anderes ScMo» (civitas, qnae vocMur urito KaroU, Ann. Pet) an der Lippe gelMiii
Viele Sacbaen werden hier ^ctaufi und stelten Goiseln» worauf dcr Kbnig iiach ^Vomis zuriick-
kchrt. Annal. Lauriss. c( Hiiili. l. r. p. 1o4, |.'>.*> e< «| AnnuL Petav. L c. p. 46. Poilla Saxo
L c. p. 231. Aonal. Saxo i. c. p. 559 ^elwas abwoicliend .
450. Augusl 35. Gresonm, Abt zu Utrcdit, ehi Scbiiler des BmUfaehu und Lohrer IiW^a fvgLunlen),
slirbt. Mabillon Annal. Ord. Benedict. T. II. p. 218. — Scin Xachfolijer wii-d Alberirus.
•liil. Kiinig harl iibci^ibl «Icm Abtc Sliirmiu.s zu Fulda, cinem Schiilcr dcs Honifnrim, die gcistliche
Aulsicht iiber dcn {jrbsstcii Theil dos ziira Christenthume zu bckehrcndcn Sach&cnlatidcs, worauf
Sturmiut daselbst prodtgt und an der Zerslijning dcr heuliuschen BeiligthUnier «rbeitet Eigilis
vita Stimiiil, cap '2? ;ip. Priiz. Sfriptrir. T II. p. 37(5.
452. WUIehadus, dcr schon vielc Jahro in Fricslund da& Evangclium gcpredigl (vgl. r<r. 433.}, wird vom
Kikiig KaH nacb Sacbsen und zvirar in den Gau Wigmodia gcMmdt, um daadbst zu tehren und
Khtsben anGmrichten. wclchcs dcrsdbc bis 781 trculich untl mil solchcm Erfolste ausnchtel,
dass sowohl dic Sarhspn in dicscr Gcgend, als die hcnachhartcn Fili sfn sich zum Chri.stenlhunie
bekenncn. Aiiskar. vita Willch. L c. p. 381. — Priraus omnium docionini (Willchadus} marilima!»
ei borcaleB Saxooiae partcs ae transalbiaoB popolos ad cbristiaiiam Gdem provocavit Adara.
Htst crrl I. r p. 6. und mlt dcnsclbcn Wortcn Annal. Snxo I c. p. 502. — Nadl efSterem
hatle ^VHlehadwi bis za seiuer Fiucht (s. Nr. 469.) steben Jahro gclchrt
453. laudger, ein Abkonunling euier vomehmen, scfaon cbrisdichcn Familic in Priedand, Scliciler det
Abtes Gregorius zu Utrccht, und Alcuins, danials in Eni^and, erhiilt. nls AUMrieus (viil. Nr. 450.)
zu Cbln zum Bischofe ordinirt s>, 'm\, £?!eichzciti}; ebenda.sclbst tlic Pricslcnveihe , und bcwirkl,
im Auftrago des ncuen Bischofs Albericits, die WiedcrhcrsteUung der von den Sachsen nach
Lebtons Tode abennals cerstbrten christlichen Knvhe zn Deventer, worauf er ab Prediger des Chri-
stenthums in Frieslaiid mil grosscm Scj^cn arheitet. Allfr. vila IJudfi. lib. I. cap. 44. sq. 1. c. p. 408.
454. Um diese Zeit lebte untcj" den Friescn cin Blindcr .Namens Bernlef, wclchcr Liedcr von den Thaten
dcr aitcn Konigc und Ueldcn sang, und durch Hudyer von scincr Bliiidbeil gcheill, zum Chri-
•tenlhume bdcehrt nnd spiiter deasen Gehilfe wurde. Altfr. libw U. cap. 4. 2. 1. c. p. 442.
777.
458u JTnrf veranstaltet, nacbdera cr das Qslericst zu Mmweftien gefeiert, eiao allgeineuie Versannnhng
zn Paderborn (Padrabran, Paderbmnnen. rntrcsbrunna) , vni «owohl Frimken als Siich^eo
7u«atiimpn kommcn und wo rr nnch Hic Ccsandlcn d(!r .S,iracencn ans Spanicn cnipningt. HV-
dukinf, cincr dcr vornchni.sU'n untcr den Westfalcn, erschciat niclil bci der Vcrsamniluug, son-
dem lliehl za dem Kiini^ der Bsinen, SisifruL Die iibrigien Sachsen emeocm aire Unterwe^
fung unter den KiMug, und viele worden goianft, woraof der K6njg nacb Aadien zuriidJcebrt.
Digitized by Google
tTt«-7T9.
87
AnnaJ. Lauriss. et Einb. 1. c. p. 136. 437. sq. Poeia Saxo i. c. p. 234. Aonal. Saxo 1. c. p. 559.
•>~ Kach letxtcrem wliwuren die Saichaw itm Kiinig: ui porderent ingennilateiii et OQnnem he-
reditaicm, ni.<i sorvarent miaoeptam CbriMianitaieai et prmnissaini fidelitatem ll^ et filiit ejna
cl rn^.Tio Frriticonim.
4a6. Die 1'i-ankon baucn zu Paderbora eine Kircbe. Annal. Petav. 1. c. p. 16.
778.
457. Wahrcnd h'arl gegcn die Saracenen zu Felde liegt, ergrcifen die SaclLsen, nnter Widukints Fiih-
runjj, auf» neue die ^YufTon, dringcn bis un dcu Hhcin vor, und ricbtcn auf dcm rcchtcn Rhein-
nfer, ven Bentz bis zur HttnduDg der MoseJ, und im Lahngen, besondera an den chriatlichen
Kircbrn gro-i^e Vcrwiisttin^fii an. Annal. Lauriss. el rinli 1. c. p. V6H. 159. — Tnlcr andem
zcrjsldrtcn die Sacluieu die von den Frankea an der Lippc erbaute fiurg (s. Nr. 149.), Annal.
Petav. i: c p. 48. und das Kionter S. Hartini zn Coln, Chron. S. Mart. Cdon. ap. Perta. Scriptor.
T. II. p. 214
458. Auch tlfni Klostcr Fulda, bi.s in des^snn Niihe, im I^hni^an, (Jio Sachsen vordransen, droht von
ihnen Gclahr, 60 dass der Abt Sluitnius mit scinen klostcrbrudcrn und niil den GcbciocD des
heil. Boniraciua die flucht ergreilt AnnaL ndd. L c. p. 319. BgiL vtla Slarm. L e. p. 376.
459. Kunig AVjr/, dor in Auxerre dic Nachricht von dpni Vnnlnnf^cn dcr Saclison ci liiilt , scliii kt ihncn
die Oslfrankcn und Alanianocn eutgcgen, von dencn die Sachsen, die sich schon wit dcr zuriick-
gezoj^cn haticn, im IIa&ii-Ga« em Flusse Adema bei dem Orte Lteta (LUicsij eingcltoii, geschla-
gcn und zenrtrout werdcn. AimaL Laor. et JQnh. et aL ScripL inp. cit
T79.
400. SHari halt, wegftn des Krieges nit den Saehaen, eine grosse Tersammhu^; zn Dtiren. geht dana
bci Lippeham iiber den Rhein, schlagt dic Sachseu boi Bocholt (Buocho), Ann. S.}, unlcrwirfl
sich T,^}t7. Weslfalen, driiigl bls an die Weser vor und laijerl sirh Itci Mfdofnlli , wo auch die
AugL-rn und OslfaJen sich aufs ncuc unlcrwcrfcn und Geiselu stcllcii, wurauf der konig nach
Worms zurUckkehrt. Annal. Einh. 1. c. p. 464. Po(Sta Saxo L c p. S38. AnnaL Saxo L c
p. — Vhvr MciiofTitli vt;! I.odfbur Lrit Ro! S. 67. u. f.
464. Aug|u»t. . Aufcnthall dcs Kunigs Karl in Paderborn, erwiesen diurch einc Urkundc dcssclbcn fiir
das Stift S. Maxiniin bei Trier; act. Pntresbronna fisco nostro, mense Auf[;u8to a R. XI. Schaten
Hisl. Westphal. (eilil. Mona.sler.) |> :JU llonlheim Hisl. Tnnir. diploro. T. I. p. 139. Vgl. Pa-
pfbroch. Propyl iii Art SS .\piil T. 1! p X. niit Abhild. Tab. 3. — Die Echthcil dies<*r Ur-
kundti i^t ven»chiedentlich angefuchten wordcu ; vgl. Mabillon de Rc diplom. lib. III. cap. 1. §. IV.
Boch ersebeinen dic Grttnde gegen ihre Echtheit oaerheblicb, wie denn andi Bbbaion die Ur^
kundc nichl gcradezu verwcrfcn, sondcrn, wi j^rn gewisscr Eigenlhiimlichkfitrn, nur nicht als
Mujjtcr gellen lasscn wili — Das bei Papcbrocli 1. c aht;pbildetc Sicgcl mit einem unhartigen
Kopfe, welchcs so vieien StolF zum Streilc ^('lic foit hm, zcigt allerdings nicht das BildnLss
h'aris d. Gr.; allein C8 ist bckannt, dass man im .MittGkiltcr oft mit anlikcn Gcmnioji .siegelto
(vgl. Wiggcrt: wie n>an antiLc Gcrnincn im Millelallcr zu SicgcLitcmpcln I)cniit-/(<' ; iti rl. N. Mit-
tbeil dos Ihiu*. Siichs. Vereins, Bd. VU. llft. 4.). und eine solche licgt auch hicr unverkemibar
ver, wodurdi ako ifie Glaubwiirdi||^eit der Uricnnde eher erhiiht ab geschwKdit vrird.
468. Deccmber 17. Slurmius, der wahrond dcs Feldzugs mit seinen Gerahrten von demKdni.i; in Frrs-
burg zuriickgelasscn wnrdcn, und von da, nacli dcs Koni;.;s RUckkutift, in sdn IQostar Fukla
zuriickgekchrt war, slirbl du»elb6l. Eigil. vita ;blunu. 1. c. p. 377.
»•
Dlgitized by Google
68
780.
463. lar/ nida aub Deoe mit «nem grossen Heere m Sachsen ebi, tieM ilber Ereaburg m die Qadkn
der Lippe, wo it oinc VLTsninralung halt, dann nach Ostsaclispn, wo an dcn> Ortc Orhabn
;Horlicini an (Icirt Fltrsvo (>h;»rnis viclc Siichscn aus dpm Bartlonffni und Nnnlloiitc gctaufl
wcrdcnj er untcrwirlt sich (las "anzo Land bis zur Elbo (Albia, Alvea; ud fluviiim magnmn
Heilbii, Ann. Lanrosh.), und hfsert sich an der HiindiK^ der Om, wo nnch viele der beidni-
srlirii SI,i\('ii AViTiitdi sii li iliin nnfcrw crfi-n. Naclulcrn dcr Kiinig hicr dic Anp:i'li'i:o'ihrilcri drr
Saciiiion und dcr jcnj>cit dcr l£lbc wobocndcn Slavoa geordoct, kchrt or zuriick, uiu nach
Itaiien zu gchcn. Annal. Lauriss. d Bnh. I. c. p. 160. 161. Annal. I^etav. 1. c. p. 46. Pocia
Saxo I. c. p. 230. Aninil. Saxo I. c. p. JiiiO.
464. Aar/ vcrthcilt chi istl;< fic lii^^diofc und Pricslcr fals Missionarc' in dic cinzclncn Gcgcndcn dcs .Sach-
6Gjilajult>ii, lun da^sclbst zu prcdigeii uud zu tauren. Aimal. Laure«hani. I. c. p. 31. — Dic da-
selbst gcbinuchten Wortc: divisii ipaam patriam (se. Sexoniam) tnter episoopos ct pn^sbyicm
scii ct abhates, ul in ca baptizarcnl cl piacdicarcnt ; lasscn ntir cinc vorlaidi?;c und tcinporiirt»
.\nordnung annchincn; dic .sjmtcrcn S( liriristcllcr, als Annal. Oucdl. ct I^mb, I, c, p. 18. .Annal
Savo 1. c. p. 5G0. u. a, habcn, durch I hcrtragunj; d(T BegrilTc ihrcr Zcil aiif dic VtTgangcn-
heil, irrthiinilieh an cinc wirklicho Einlhcilung in bischdfliche IKoccson gcdacht, wclchc »e die-
.srtii fidiT (Iciii rolpi^^mlcn Jahrn '/risclircibcn. Ah;_''''«"I)f!i vnn fiicM>in alli^cnicinc!! Irrthumi', H
cs bcsondcrs cinc ganz unhaitburc Angabe, wcnn schon damals Hildegrim, der Bruder
das Bislhum Seligcnstadt odcr Halbersiadt crhaltcn habon soll. da deradbe nricundlich weil
spatcr noch in Gcscllschaft scincs Bnidci-s und als Diaconu!» i r-.' Iicinl. (S. Nf. 204. n. f.)
465. Wahrschcinlich uni dicsc Zi'il und in F(»1l'(' dfr \oiliiii :.'('il.'i(lil('n ^l.issrciipl «:(>scliah *»s, das« cin
GeisUicher, Numcns Berumd, von dcm konig harl als Lchrcr dcs C.hrist4-'nlhiims zu dcn wcst*
lidien Sachsen {in der nachroaligcn Diiioose Hnnigardevovd oder HUnsier) gesandl wurde. Tila
l.iiiik-cri sccunda, ap. Pcrtz S( r'|iliir T 11 [i 411 nnl. 13.
466. Da A«ir/ die Vcrhaltuissc uoch nicht ^cci^nct iindct, blcihcndo kircblicho bcsondcrs klostcrlicbe
(zugleidi der vissciHchafflichen Bildiin.<; dicncndc; Siifliin^cn in Sachscn anfznrichtcn, so sucht
er dadurch vorauarbcilcn , davs cr dio, als Gci.s('lii (k1(T Gcfangciic zu scincr Vcifim-nnjj go-
konimcncn Sachscn in fi iinkist hc Klo.sttT vcrlhcill tinil dn<:f1h*;t in itcr RcllLjidn uiid dcii Wi-sen-
scluiltcu unterrichtcn lasst. Auf dicse Arl wurdcn uiilcr andcm \iclc in dcm Kloster Corbcia,
das in beaonders gutem Bufo stand, cRi^en. Hisi translat S. Vili, ap. Perta. Scriptor. T. 11.
p iiTT. — Da.ss Knrl dic Sliflcr und Kliislcr vorziiglich auch zti w'is.spn.schafllichcn Zwccken
Iicslimmtp, crhcllct aus sciiier Vcrordnun}?, bci dcn bischbllichcn Kirchcn und Kloslcm Schuleo
zuiii L'ntcrricht in den WLsscnschaftcn und dcr Bcredsamkcil zu halten. Schatcii H. W. p. 3U.
Die hier eingerilckte nndalirle Encyclica isi an dcn Abt Baugulf zn Fulda gerichict, raUt abo
zwischcn die Jahre 780 und 800, da jcncr Abt von 780 his 80:? im Amtc sfand, A'ari aber,
der sicb in dersolben nocb Kunig nenol, nach 80a deu Titel Impcrator fuhrtc.
782.
167. Um in Sachscn cben so, \\ic cs boi don Fraiikcii alijahrlich gcschah, cinn a%emeine Versammlung
za hallen, geht ITorl nut dem frankischen Heere bei Ciiln tiber den Bhein nnd hgeri sich aa
dcn Oucllcn dcr l.ippp (ad Liji()ibrunncn" , wn cr ans dcii Pitclsicii dcr S.u liscn (Inifcn \\;i!ill,
auch die Gesandten des Kcinigs dcr Danen, iHgifrid (Godifrid, Aun. S.^ . cmprangt. Annal. Lau-
rcshanu I. c. p. 32. Annal. Lauriss. «t Bnh. L c. p. 463. 463. PoSta Saxo L c p. 237. AnaaL
QnedL L c. p. 38. AiumL Saxo L c. p. 666.
Digitized by Google
•tt» — tss.
168. Als der Konig, nacb geendigter Versaininlang, ubcr dcn Rhein zuriickgegang^n, Lchrt Widukiuf,
der zu- dcn Nomannen jreflohen trar, m sein Vaterknd niruck ond reizt die Sachscn aufs ncue
zum Abrall. Gleichzpitig \\:ir<>ii die xwMchen dcr Elbe und Snalc wohncndcn Sorben in Thii-
rinfiPn uml S;k'1!->i'ii ciiii^cnillrn ; Hif» Honirnmlrn dcs Koiii^s, Adnlijis , Ciivlu und IforrtJ, wctchi»
ihncn mit (tcm Hccre der Oslfrankon und Sachscu entgegcn gchen sollten, wcfden durcli dcn
von Widt^'i^ gelcitelcn AnbUuid der Sftt^en hieran verbindcrl, und zichen mil dem ostrrsn-
kisdien Ilcnc gegen die Sachsen, wiihrend zugleich dcr Graf Thfoderirh. cin Verwandtcr dcs
Konigs, mit flcn in Ripuaricn cili^ zusammcnstezojicnen Truppcn in Sachscn cinriickt. Dic Frnti-
kcn gchcn his an dcn Berg SuntaJ an dcr Wcscr vor; dic Eifcrsuchl ihrcr Hccrfiilirer verur-
SRcht, dasfi ak) hier nit grasaem Verhnt |;e9chlagcn wcrdcn, wcbei zwei von jnien, Adalgi»
und Geih, ncbsl vier amlcni Grafcn um.-^ Lchrn komnicn. .\niml, Einh. clal. Srrijit <\t\^ cit -
Dass dcr Schauplatz der fiir dio Knuikcn so ungliicklicbcn Scldachl iii der Gcgeud vun Iiau.S'
ber^ zn sachen isl, beweisen Grapen Obscrvat Rer. e( Antiq. Germ. et Rom. S. 327 n. f. and
Lcdchur kril. Bel. S. 77. u. f
469« WiVrhridns «cicht sich dtirrh dic Kmpiinin;!; dcr Sachscn ironnlhif;;!, aus Wif;mod! n.ich Tt Rinsfri
zu llichcn, und gcht von da zu Scbiirc nach Hom; inchrci-e scincr Scbiilcr und Gchiilcn alx-r
wcrdctt von den Sachsen i^tSdtet AnsL vila VtriUch. L c. p. 381.
170. Anch Liudijcr winl ans Fricsland, wo cr in dus sichcntc Jahr cifrii; i^clchrt halle. vcrtriclHn . iitid
dic chrisllicbcn Kirchcn dasclhst zcrstorf. Ltudgcr gcbl indctiscn uiit scincm Brudcr Uiidigrim
uiid einem andcm scincr Schiilcr, Geriert mit dcm Bcinflmen Catihts, nach Rom nnd von da
in das Bencdictiner-Klostcr hci Bonevont, wo cr sich mit dcr Ordcnsregel dcs heil. Benedlct
bckannt niacht . in dcr Absicbt, sp&ter du Kloster nach dersclben Rcgel zn stiften. Allfr. 13». L
cap. 18. l c. p. 4U).
471. Sarl zichl sclbst mit dnem eilig zusammengczogenen Heero nadi Saehsen, und gdangt stcgreich
bis an den Ort, wo die Aller in dic Wcscr miimict. Hicr untcrwcrfcn sich ihiu dic Saohscii
wicdfM-; i'r abcr liis-«.t — da dcr Lrhchcr dcs Aufruhrs, Widnkint , abcrmals zu dcn Noriiuinncn
entflohcn war — 4500 Schuldij^c, dic ilim ausgelicfert wordcn, bci Yci-dcn (Fardij an ciuera
Tage eiithauptcn. Annal. Lauriss. et Binh. L c p. 461. 465. Po^ta Saxo L c. p. fSSH. Annal.
Qiicdl I ( p Annal. S ix ) I i: p. 660. — Viek Saobsen werden in das Land der Franken
ausgcruhrl. Annal. Pctav. 1. c. p. 17.
783.
472. Nachdcm Kml dcn Wintcr zu Thiornillc Thcndo.nc - villa) ziipchi-achl iin<I difjclhsf tlns I.cichcn-
bcgiingnl'^!* scincr am Hinun 'Ifahrtsiibend ^iiO. April^ verstorbciien Gcmahlinn Hildcgardis j^elcierl,
ndht er. auf die erfaaltene Nadirichl von einem abermaligen al^cmeinen AuCstande der Sadi-
scn, mil scinem Hrcrc ijcgcn sic, iiinl sdilii^' -.ic lici IlctmcM TlicnJni ilti, TlicDiniHli, Thict-
malli^ , so dass nur Wonigo cntkommcn, Von dein Schtachtfelde nach Padcrboni zunickgckchrt,
crfahrt cr, dasg dic Westftdcn nch ao der Hn^^c fAssa, Ann. Pet.} zusammeiigczoi>on habcn,
grcift sie daselbet «n, schUigt aio ebeniidls, g hi dann iilier dic Wcscr bis an (li(> Elbc. und
kcbrt, naclulcm cr sich allc» unterR'orfen, naeh Worais zuriick, Aniial. I^uriss. ct Einh. I. c.
p. 464. Iii5. AnnaJ. Pctav. 1. C p. 47. Poifta Saxo 1. c. p. 1239. Aiinal. Sa\o 1. c. p. oCO. —
Die beiden Schlachten bet Delmold ond an der Hase, dio im Laofe eines Honats alatl (andcn,
wtircn dio griisstcn, nnd die einzigen regebniisBjBen Sdibichten des ganzen Sachsciikfi^s.
Einhiinli vila Karoli cap. 8 , I. c. p. 447,
n3. Dass A'«j/, nach dcr erwiihnU-n Schlacht an der Hase, sich einige Zeil in dieser Gegend aufyehal-
len und an dom Oite OsnabrUck eme Kirche oder Kapelio (jebaut habe, ist an sidi swar nicht
Dlgitized by Google
70
t»4.
unglaabUch ; woiiigsti^ns k&nnUt dieselbc nicht spatcr, als in dicscm oder dcm Machi>truljj;c'uden
Jahrc pnlstiiiKlcn scin, wcnn, nach dcr l-]nuihlunf(; ciacr LTkuiide Ludtmgs des DcuUdien voii
S(U, dfr iui J. 784 vci >t'>i hmo BLschof AV;i//"ri/A von Liittich noch gowcihl liahcn soll. I>ajs
jcdoch dic cLcu gedachtc L rivuadu unecht ii>t, wird an seiaem Urlc gezeigi werdeu (v^ Nr. 'ioi.y,
aurh berichtet kein etnzi^cr .^leiefazeitiger Geschichtsclireiber etwM von einem solchen Kirchen-
biiii: uiul wenn man (U-r Tradition auch ^xirUich dic cinfachc That«achc dcs Baucs cincr Kirche
SU^obcn kaiin, m Ui]\il danius w^nli r dic ftloichzrtli^e Sliftung eincs Ri.-.thiiins, noch wunii"
diesc Kirche die itlleslc im Suchsoiiiaudc sciii, dji jcdunfiUhi dic Kirclic zu l'adcrbom ^vgL
Kr, 456.) ihr an Alter vorgehL Das spStere Vof^eben, Osnabnick aei das ersle fiiathiiDi ia
Such.son gcwcson, ist viebDehr, eben so wie die aiigehlich daliir spredwndeD UrkundeD (aehe
Hr. 2do.j crdicbtet.
78i.
474. Da (lio Saclison, nn(oi->^(iil2t von cinfm Thcilo dor Frio.scn, sich ahcrmals cmporcn, so ^clit Karl
bci Lippchani iibcr iIcd Rhcin, vorhoorl \\o>tfalen uod konuat bis an dic Wcscr hci Huculbl
AnnaL Lauriss. et Einh. L e. p. 166. 467. Pocta Saio L e. p. 230. Annal. Saxo L e. p. 560. —
Don Ort Hiicullii sucht Fort^ ad .4nnal. I^iurlss. 1. c.) in dem hculigon I'etorsli;i^cn . (los<icn
allor urkunillichor Naino Hockolovon odor llockcln war; Grupon Orig. Gcrin. 11. S. 491. urnl
Lodchur krit. Bol. S. 87. in Oycl m dcr Grafschaft Hoya, wclchcs iii eincr Urkunde von 987
Oculen genanni wird,
475. Diirch •.Tfissi" ( Ih isrh^M Mimungon vorbinfloi-f , iibcr dic \Vos;or zii gchon und im nordlichcn Thdle
5aclu>cus vorzudringcu, weiidci sich dcr Kiiuig — wuhrcnd cr scinen SohD Aari inil einom
Tbefle des Becrcs m Westralen snrUdc iSast — nach Thtiringen, und dringt von bier aus n
Ostsadtsen (znerst nach Stagnfurd, Anu. Liiurii^s. Tagnoforl, Ann. S.) und danii bis nach Sciihningi
vor. Scripltir. snp cit. — Don sntist iinliok.iimlon tiiid Mm Slasfttrtli wnhl zti iiiitcrschoidciulcn
Oit Slagnluiii, giiuibt Lodobur krit. Bol. S. 91. in oiiicm Orio Stcuiiord an dcrOlii-c, dcr noch
4153 airkandlich genannt Mird, und dessen Name bis in das 15. Jabrhundert in den cines adli-
gon Gcschlochtos fortilmn rtc . wicfliTznfintli ii.
476. Augiisl 13. VorsaiiiniUing dor Krarikcn und Ostjiiicliscn zu Scaningc in Nord-Thuringon, und Cod-
stilution dos Koiiigs: don Ort Soligonsladl , zwiscbca Orpbcim nnd Scaningo, zu bcvostigcn, da-
niit dor Bischof fiir Osl-Siichson dasolbst soiiion Silz haboii kiiitno; WCnn dio» abcr nicht an-
golio, sollon dio kiinigrnlirn Mivsi und Coiiiitrs firion andorn Ort zum Silzc d(»s Bischofs aus-
wiklileo. Dic Suclu>cii wonlon vcrpilichlct, jodcr Kirche cincii Mansus anzuw(*iseu, dem Ui^-ltuf
und den Pricstem dpn Zfhcnten «i gefcen, sich taurpn zu lassea und alle heidniscben G<>briiucb(>.
VM)runtor auch das Vcrbrcnnon der Todlen, abzusclialTon , und Jiihrlich vor dcm 1. Mai dio fur
don K'inig bostiiuiiiton Gosclionko in dio curtis Erosburg «djzulieforn. Haroiiberg Monum. histor
adliuc incd. 1. Stuck S, 90. Pcrtz. Log. T. H. P. H. p. 1. — Cbor dio Echlhoit dicscr Lrkundc, in
«'elcher mancbes an eine spalere Zeit erinncrt. und die aLso niclu iibcr allcu Zweifel erhaben
isl, cnthnltr tch niich oinos cnt.schoidondon Uithcils. • Perlz hat tlio Vt i (lin lits^nindr woniir^tons
ho erhcblich gcfuuden, diisii er sic nicht unter die echten Cunstitulioncn Karls dcs Gi^wsiscn
aufiranehroen gewagt, sondem m den Anbang gobracht hat. .Dte sonsligen Strcit^lwileD iiber
dcn Ort Se%enstadt goluiron nichl hieher; iibrigens \nrd dic Erriclitung eines BisthaaiS fUr
O.sl - Siuhson liier crst in Aussicht gcslclil, fiir ilio Zoil soines wirkUchcn Entjttchcns ist also auS
dic«er Lrkunde, auch wcnu ihre Lchthcit zugcgobcn wird, durcbaus nichls zu bcwoiscn.
Von der angeblidi auf den SO. im. (oder nadi einer aiidera, jedoch blscheD Lesart, gpr anf den
21. Hai) dieses Jahres amfOBdiriebeDeD Vcnammlang zu StasAirth (vgP. Harenberg L c. S. 91.}.
Digitized by Google
t84 7«S.
71
winl spater die Redc sein, da sie, wena das bckannte Einladun^isschrctbcn m dersclben ochl
ist, wenigstens in einc spMtere Zeit gchtfrL Im Hai oder lon. d. J. koniite Karl noch j^r
nicht so wcit in Ostsachscn iwiqjedniiigen sein, um ein Placitani in der Nibe der Elbe aussn»-
acljrcibcn. Vi;! Nr i 17 ^
177. Der Konig gchl von Scaningj nach Worms zurlicli; sein Solin harl dcr Jiingere triHl aLer im Gau
Dragmi (Draigiii, Dreni), in d«r Niihe der Lippe, niit dem Hcere dcr Wcstfaien znsanunen, lie-
fert ibnen ein Treffen, und kchrt, tiji< lnlci:! er sic in dic 1'iucht i^cschla.Kon, als Siegcr nach
Worms zu scincm Vater zuriick. Annai. Lauriss. ct Einh. I c p Ifjfi 107. Pocla Sa\o 1. a
p. 239. AnnaL Saxo I. c. p. 561. — Ob von dicscr Sihiatht dit» (irabcr bci Ilcckum hor-
rcibren? (Vgl oben Nr. 27.) — Die Ridit^eit dea von Korl d. JUng. «bg^licb flber die Sacb-
srn orrnrhtriH n Sici^i^s wird indenen darch die darauf fdgende uncrwartote Bilddiehr des
Kunigs zwcifclhafl gcmacbt.
478. KSnig hart rieht mit einem xweiten Heere anfs nene nach Saehmn , feicrt im Lager an dem FlusBe
Amhra im llticlta Gau (AVaizza-Ga» , Xnn. Liuriss. Wizzii - (i;>ii . Ano. S.), in dcr villa Liudihi
(Liiiliidi, Anri. S.\ bei dcr sarhsisclicn Ycstc Skidrohitri; Kiilrl jlitnch , .\nii. das Weihnaclilj»-
fcsl, und riickl bis Rinii, am Zusainmcnflussc dcr Wcscr und Wahania i \\ achna, Ann. S.} vori
da a|)er die lahresnsit und Oberschwemmnngen ibro kcin wciteres Vordringcn gestatten, kdirt
er nAch BreiibittKt in Winterquartire xurttdt. Scriptor. sup. cit
I
7SS.
179. K$nig ATrr/, nachdcm cr seine Gemaliiinn Faslrada und seine Kindcr nach Ercsbar^ kommt^n laasei^
feier^ d;isc]l)>t das Ostcrfcsl nnd vcr\\cilt in (licscm Ortf lii-; in i!cn .liiniiis Wahrcnd dicst*r
Ipl^ iiisst cr das Schloss Hrcidiurg ncu bcvcstigcn und cinc Kirche da.sctl)Mt bauen, lud unter-
>nunmt von hi«r ans StreiJzyge in allc Gcgendcn dcs Saducnlandes, durch weldie cr den Sach-
/ scn viden Schadcn Ihut. Aniial. Laur«'sliMn. i. c. p. 3S. AnnaL Einh. L c. p. 467. Poeta Saxo
' 1. c. p. 310. Annal. Sa\o I. c p. 5fll.
48<^. Junius. , Grossc Vcrsammlung zu I'adcrborn, auf wdclicr der Kiiuig Gcsclzc fiir dic untcn^-orfcncn
TheHe Sachspi» (Gapituhi dc parllbiis Saxoniae) aofrichtet. — Gottosfriede und Asylrechl dor
/ cIh istlli licn Kirclicn Atif gcwalLsainc V«'rlctziing und Bcraiihiinfj dcr Kirclicn, riuitliwillij-c Chcr-
Irclung dcr grosscn Fastcn, Mord cincs Gcistiichcn, Mord cines MciuM;bon wcgcu angcscbuidig-
tcr Zaubcrci, Ycrbrcnnnng der Lefchen, Vcrweigcning der Tanfe, GUlzcnopfer nnd Mfsbrauch
dcr Hostic zu hcidniscliiT Zauhcrci, Vci-scliworuog tnit dcn Hciden pcncn die Chrislen, Trcue-
bruch gc::cn di n Kiinii; , Raub eincr TrK iiii r ilc; ITciTn. nnrl Knnnnliini,' dcs Flcrrn odcr «lcr
licrriim, wird die Todes<;ti-afe gesetzl, dic jciioch diircli kiicfiiichc Biisi.e abgcwcndel werden
kaim. Jede IBrcho adll von den m ihr gchorigen Landes-Eingesessenen mit ciner Curlis und
iwei Mansis ausgcslaltct , von jc 120 .Mcnsclicn cin Kncchl und cinc Mn<^d i d. h. Ctn Paar cigcn-
hiiriscr Lcutc) an dics«'lbc uhcrla."vscn , und von alicin Ertrag dcs Lnndcs «lcr Zchentc an dio
Kirchcn iind Pricstcr cntrichlct, auch von allcm, was fiir dcn koniglichcn Kiscus cinkoinml, dcr
Zchente an die Kirdien abgegeben werden. An Sonn- und Festtagen sollen, aosser dnngcndcn
Nfiflinillcn . kcinr Vrrsnmmlunfjcn in wcltlichcii An-jclc^rnhcitcn sfatr fiii(!cii. Hic I.ciclicn ilcr
christlichcn Sach.scn solicn auf die Kirchbufe, und nichl zu dcn hcidnischcn Gnihhiigcln hcstut-
tet werdcn. Versiiumniss der Taufe dcr Kindcr ionerhalb ibres erslen Lchcnsjalires, ttnstatthafte
Bhcl'iin<lnivsc , hcidnischc Gcliihdc, Vcrhcimlichunj; dcr Rauhcr und andcrcr L'hcltliiil«T, iind
anilcrc Vcr^i lmnpcn wcrflcn mif Gcld (yrlcr Vcrlusl dcr |)crs(tnlichcn Frcihpil pchiisst : inif (li«»
Ermordiing cines Grafen stcht die Einzichiing dcs ganzen Erbcs. Dic (iratcn soilcn unlcr cin-
ander Friedcn halten vnd 3ire Streitigkdten von dem Kiinig eotscheiden lassen. AUgemeine
Digitized by Google
72
Tenaoamlin^seii aner Sacbsen solleii nnr siau finde», •wsoa d» Kum «nf ansdriioUichan Bc>
fciil dos K6iiii;s einc suli-hc aiisschrcibt ; sonst aoll Diir jcder Graf in aeiiieiii Amlsbenrke Ycr*
snniiii!tiTii;f'n lialtoii. IVi1/ I.ri: T. I |i i8
481. Niicli <icr N iTsumniluDg io i'ii(t<'ri»irn <iiin-ii/.ieht lior Konig ungchiodert gaoz Sachijcn, koiiunl bi&
fmch Dersia und zorstort die Bovostigtingcu dcr Sachsen jenseit der Weser. AnnaL Pelaiv. L c
|i. 17. — Cbor <lcn Gau Di-rsia odor I)crs;ilnirf{ vgl. Wc<l<'kinil Not<'n I. S. 2Cl. u. f. Ledcbor
krit. Bcl. S. lOO. u. f. Ohne Gruml wil! Pcrl/ a. a. U. fur Dci-sia Ilci»ia l^sco.
dSi. Dcr Konig vcrwcill im Bardcnaiau, ■<no sich <ii<' ubrii^eu Saeh»eD Ihm wicder uuterwerren, und
kniiprt voii iiicr aus mit IVululant un\\ Abiin .M]>ion, Ann. S.), die sich jensdt der Elbc auf-
liallcn. l iiii'! ii;ir.(lli:Ti:7f-n an, in ilcron Folj^c -sich dicse, ikk !i \ frsirhfTtcr Amni'slic, in Atlii^ny.
wobiii dcr Koiiig inz\\i.schen zuriickgekclut, ilim uuterucilou uiiil dic Taule empfangcn. .\uu.
Laaresham. L c. p. 32. Ann. Einh. 1. c. p. 467. Poeta Saxo \. c. p. AnnaL Saxo L c.
p. 50 1. — Von Widukii^s fcrnercn Schicksiil<-n i^t nichls zu\crla-»si};cs bck^unt, als da.^^.s cr,
naol» onipfiinifPTWT Tanft', von Attiijiiy in sciiic iloitualh zuruckki'iirli' und da, wo vorhcr Gotz<'n
lnUlcr slan<l<'ii, (■lirisilKiio Hottiuuscr crl>uulc. \ila Mathildi!», ap. IVrlz. Suiptor. T. IV. p. 28j.
" Deslo mchr ist er in der Fol^ Gcf^sland dcr Sage feworden. Vgl. itie Sagcn vom
Kiini^c Wckiii^; niil;;('th vnn Ri i!« k( r. iii i!r n Wcstnil. l'ruvinzialbl. 1. \\. 4. H. (Hind. 4831.)
S. 37. u. f. — Seincn Tod un<l scinc .Naciikommen betruliend, vgL iNr. i5S.
483. Schrciben dcs Konip^s Karl an (Jlfn, Kimi^ von Mcrcia, worin er dicscm von den Unforweriiing
uikI Taufc <lcr siu-lisisclicn dtiocs Wilhimuud sio tind Albion .Niichrii hl f{il)l. S d. Baluz. Ca-
piJiiIjir. Hcg. IVanc. T. I. p. Ii)i iiiivrhiiiiiiii Im i di m J.iliic TTV, cs doch euiJouchtot, dass
dio.ses Schrcilien, wcnn es echl ist ;\\oran (rcihcli g<'zwcifclt vvcrdcn kaiui;, ersl Jiichcr gchort.
484-. Papst Ht^ant L Schrcibea an dcn Kiinig Aor/, worin er diesem, wegen des erLvigton Sie^cs
iibcr dic Sachson iiiid dcr Bekdimiig derselben zum Chrislenthiime Gliick i^iinsdhl. Si. d.
S. halon 11. W. p. 3;{8.
18'J. Wiliehadus , der aiis Eptornach, wo er zwci Jahrc gclcbt und seinc aus Sachscn zci-strcutcn > Schu-
ler gesammcll batto, zu dcm Konig A'art nadi Ereshurg gckommen war, kdirt auT dessan Ver«
onlnnni,' nacli Wi^odia xuriick, wo cr dio zerst5rtca Kircheo wiederkersteUt Ansk. %'ita
WiUch. I. c. p. 38i.
186. liudger kcbrl nach driltehnlbjiiliriger Abwesenhcit in scin Vaterland zoriiek und wird dem Kdni^> '
Aar/ bokaiinl , <lcr iliiii dic geistiichc .Aursit-ht iibor dto niiif fricsisclu^n Gauo Ilui;Tnerchi , llu-
niis^a. Fivilfia. lijnis'-.';i . Fidiril;;.'» iinil dic In-ii H.iiit iiiti rtiii^t , uiid bald darauf ihn zugloich
^aiislall dcs iiiilUorv\i-ilo \ crstorbcnen Aiitcs Herunnlj zuiu Hi>chof iibor deii wc!>lhchcn Theil
Sachscns bcstimmL Allfr vila Lindg. cap. 49. Sd. l e. p. 440. 444. — Die Vila Uudgeri se-
cuiida. ib. nol 13 boriohlcl. Uud(jer habc, aus I^ilor fur dic Vcrkiindiguiip di > I'N;iiigcliums
uutnr don hoidnischon Viilkcrn, d.is von dem Kimig ihin angolmtene Er/bLslhum Trior ausge-
.schlagcn, uiid daraiif das Bischofsainl in Sachsen crhailcn; da aSme Allfrid von joncm Umstamle
uicto crwahnl, uuch oino Erlctligung des cralNschoflichen Slnhls zn Tricr um liicse Zcit nicht
I)i-knimt tM, vo lii nilii r!ir*.c Fr/alilung ontwcilcr auf cincin Irrthiiine. oder das .\ii( rhictcn dcs
Krzliistiiums uud Liudgers Ablolinung de^i»elbcn miiss wcnigstco» io einc spiitere Zeit gchurcn.
487. Zu JJudgerB biBchofltchem Silxo (parocbiao sedcs principnlis, wird der Ort Mimigemevord (oder
Mimigardevonl im Siidcrfwu licstiinnit, wo ilorsolbc fiir seinc, nach kanonischcr Rofrcl dem
Ilorni dioncndon Briidcr, ein Monast^>riuni crbaul. Alin. cyp. 20. I. c — Aflfrid l i--' in scincr
Lrzuhlung die Ercignissc vcntcliiudenor /<'iton !>ui]unari.scli ziisauuncn, und wenn luau iiics nichl
beriicksidil^t, kSnnle man ans seineii Worlcn schon jelzl die Ecrichtung einer lormKcben bi-
«chbOichen DiOcese Ibr Mim^jBrdcvord folgero; aUcio tam dcn tibrigen ZeitverbiiUaiaBein isl zo
Digitized by Google
tss — tf t.
73
schliessen. dass LiHdger, ebca so «ie vormais Bont'faaus imd zu scincr Zcit Willehadus, anTangs
nvr die Stellun*:; cines Mmwoiw- Vowtehew «nnnalini. des§en Amtsbezirk hauptsSchtich dnrch den
Umrani; soinos persouiicheD WiriLCns besliounl wurdo, und dalKT ^rossor war, als soino nach-
ntnliu: ' iMsclirinii lic Diiiroso; wohoi rr joddi h vmrn hcstimnUon Wohnsilzos und oinor Ilniipl-
Iviiolio nalurlich schon bcdurftc. Erst spalcr und nach vuUsUuidinj hei^eslcllter polilisciier Onl-
miDg konnte auch eine Bniheilttog des Sachsenlandes in IbrmlMibe, festbegrenzte Dittocsen er-
fol^on. Vfjl. Nr. 250.
488. Liudtfef crhiilt von dom Konig /larl din Abtci S. Polri zu I.olnsa im Gan nrrichanle (thcils zn sci-
ner besscru Subsisteuz, thcils auch zu cincm Mchcrn Zulluchtsorte im Fuli ciucr ucucu Enipo-
rm% der Sachsen). Altfr. cap. 24. 1. c. p. 444.
786.
489. Junius 29. * Kiinig ITarU Stilhu«gs-Urknnde des Bisthnns Verden (m loeo Fardiam vocato. super
Aleran fluvium, in pa^o qui dicitur Slunni^. Acl. Hogont. 111. Kal. Jul. 786, :i H XVIQ. vcn
dcn ErzIviM-lMifi n v(mi Mainz, Trior iiiKi C.iAn rccognoscirt. Schnlrn H. W. p. 3H. und sonnt
ciricrs; vgi. llonipolj; Vcntcichn. d. Vrk. der IlisL v. ^ieder-Sachson; L Th. S. 1. ara nou.stou
Lappenbefg liainbuig. Urkundenb. L 5. 4. Mieh dcm, za Ibnover «nfbewahrtra angebl. Origi-
na|f\ ilas n.ich Ls .\nsirht :nis dnm II. Jahrhundort horruhrt — Dass diosc Urkumlo untorge-
scliobcn i^t, crgibl sich sowubl aus df-r rurinollen FHSsun<;, namonthch dcr in den knrolinLsohon
Urikundcn ungebriinchlicheD AnruAin«sronncl, dor fur jcnc Zoit uns^cvvbhniichon , woitluuftigon
Einiettuns:, dor cbon .so ttngewbhnlichon Unlerschrifl voii droi Klrzbischbren, der An^hbe des
Jahn-s Chrisli, n:i<l il(>r <>nmpn, cincr sp.Ttoicn Zcit n.'tchi;« liililcicii l):itiims - Frirmol : als ans
dcni liihaltc scibsi, naiucntlich dcr lirvvahiiun^ dcs angcblichcn crstcn liischo&i Sinbert, womit
aofden heiltgen &t&>ai (siehe Nr. 400. 401.) gcziclt wird, der doch schon liin^^st ^csiorben
war, und dor Imschrcibung dcr Dibcosan-Grcnzcn, in welchc Liioder jenaeit dor Klbo auf-
gcnoniincn sind, wohin dic Frankcn danials noch gar nichf ppkommen wan-n. ('.ri;cn dic
Richligkcil dcr An.sicht, dass um jcnc Zeil iu Sachscu blossc Ali.ssioas-Staiioncn ijcslandcn, und
die fomiliche Einrichtung bisdibflicher Ditfceflcn ersi vid fl|Niter crMgte, isl alao aus dieser und
Mhnlichen eniichteten Urkonden nicht» za beweisen.
787.
490. Die Snchscn ncIinH n Thefl ao dcm flecizuge Kark gegen Tat^ von Baiero, aDderDonaa Ano.
S;i\o, I. c. p. o(il.
\\)S. Julius 13. li illchadus wird, auf Ycranstaltuug dcs Kbni^ A'oi-/, in Worras zum Bischof gowoiht,
uod ab aolcher dea L&ndem Wigtnodia, Lara, Itiustri, Aslerga, Nordendi uod Wanga vorge-
vr i/i — 1^1 r S\\7. dicscs Bisthams wnnte Breraen. Aosk. vita Willeh. L e. p. 383. Chron.
Muissiuc 1. c. p. i98.
492. „ 4i. * Konig A'(/nb Stiflnngs^Urktuide dcs Bisthums firomen. Act m palaiio .Ncraclensi. U.
hl. Jul. 788. a. R. XXI. (sic) Adami Brcni. Ilisl. occl. cup. 9. L c. p. 0. Alberli Slad. Chroo.,
in KulpLsii Vtil. Rcr. OrmMn p. 192. Baluz. Capitular. T. I. p. 216. Schaicn 11. W. p. 348.
u. in. a. Vgl. llcmpels Vci-zciclui. 4. Th. S. 4. am nouslca Lappenb. Ilamb. Urkundeub. I. S. 4.
mil der Jahmihl 78S. — Audi diese Urkonde nt ontei^teschobcn, wio unler andem die ErwSli-
nvng dos Krzbi.scliiirs Ijtlhis zu .Mainz, dcr doch s( lum :im 1(i. Oktob. 7H(> i^cstorbon war {BiSa,
boi .\lbert. .Stacl., ist (nn bhis.scr Schroib- odcr Druckfchlcr. da cin Krzbischof dicscs .\amon.s
in Maiuz iiichl bckannt ist' . dic aller Gcschichtc w idersprcchcndc Angabc , duss dcr Kbni{} die
alieii Namen und EuilheilnngcD der nir Diiioefle des W&kdmdi»» bcstimmten Geue wiOkiiriidi
BncM VUi. Wcithl. tO
Dlgitized t)y Google
u
tsi.
verandert habe, und dcr Widcrspruch io der Angabe dieser Gaue mit den Nachrichtea der
GcsebichteGhreiber (9. Nr. 194.), fenier die mit dem dmuiligea Kaoileigelmoebe ttnver-
tr:ig]iche R«,'cop;nilion dcr Urkundo durch den Entbischof von Cbln als Ciipcllaniis sacri
paladi, iind dio eincr jiingoren Zeit anj{(>h(»rig;fi Datntns-Fonnel mit dom Jahre Christi, unwider-
sprcchlicii beweispu. Im Dulum stcckl uberdios cin Fchlcr, dcnn das angcgcbcnc Regierung!»-
jabr and dic lndict. Xil. wiirdea aof 789 f&br», wobin aber die Urlumde 10 wenig als zu dem
.nnpnsrhrnon Jnhro 788 privsi, weil K. h'arl in difsfn Jahirn sirh in i:nnz antJrra Gej^enden
aulliielt. Wiirc cinc LVkundc dieser Arl ausgcstcllt wordcn, so kiinntc cs, nuch dcni genau
bekannten Datum der Ordinalion des WiBi^du» (s. oben). nnr 787 gcschehen acin. Es isl
abcr vicl wahrscbcinlicher, dass auch WUtehndun , .^o wie <;hcmal>$ Uonifanns vor setner Inibro-
nisatirm m Mriin/ . nur <lic Slellung eines Mission-hix liof> ( innahm, und il,i'?<! rr«f spiilcr sn\n
scinem .Missionsbczirkc ciuo fciitbegrcnzlc bijschiinichc Diocest; >vurdc, millun von eincr formli-
dien StiAnngn-Urittmde «i jeoer Zeit noch gar nicht die Itede aein kaim.
193. Um die den Frankcn feindlichen Wazcp zu dcmiithi^cn, gcht Knrl bei Coln iibcr den Rhein, zieht
doreh Sachsen. mit einem aus Frankcn und Sachsen bestehenden Ileere, weichfMU sich die
Fnf^ien -m SchilTe auf dem Flu8.sc llabola llobola) anschlicss. n . bis an dic Kllic, schla!;! iiber
dicsc zwei Hriicken (driitgt bis an die Pana [PecneJ vor, jVnn. Laurcsh.], untcrwirft sich, mit
.Hiiro dcr ihm verbjindcten Sorben wtd Abotriten, die Wihen, nimmt von ihncn Gciisehi, und
kebrt, nacli<leni vr auch in dcn Sach.ii.schen Anselcfienheitcn das Nolhige peordnet , nach Worms
zuHick. .\nnnl. Laiiriss. ct Kiiih. I. c. p. 174. 175. Sim. Laurcsh. 1 c, p. 34. Poc!.'» S.ivo 1 c.
p. 245. Annai. Saxo L c. p. 302. — Ob unlcr dcm obcn gcnannten Flussc ilul)ola, dic liavel
zu verstehen, ist an diesem Orto wohl zweifelhait; wenn aber Ledcbm* krit. Bd. S. 115. die
Isscl dafiir annehnicn will. wcil (lirsrr Fhis?; tirkundiich auch Habfiiol r.enannt wcnle, so
beruht dies auf einem Misvcrstande , da dicscr Name in den a. a. O. citirtcn Urluiadea nicbt
dem FhiMe, sondem dem anf dicscm zu cntrichtenden Zollo ((ilt
494. Septemb. 28. * Kiinig AV/r/ emcnnt den Trutmann zum Grafen und zum Schirmvoj;t der Prieslcr
in Sachsen. .\: ( in \i!h Tnittnanni (welches Dortiniinil >i'\n soll' IV. Kal. Octobr. 789, a. R.
XXL Schatcn 11. W. p. 304. Jetichcnmachcr Annal, Cliv. ed. Ditnuir, Cod. dipl. p. 38. — Dio
Unechlheit diescr (Jrkundc spricht sich aowobl b der durdiaua rcgolnidrigcn Fassong, als m
dcm auf dic damali^en Zeitumstiinde ;;ar nicht passcnden Inhaltc ganz unverkennliar aus; idier-
dies konnle Karl , bei seiner Rtickkehr aiis dem Wilzea-Kricgo, wenn or auf dem nachstea
Wege nach Woruis ging, uicht nach Dortmund kommcn.
495, Novcmb. 8. W^dmdut atiilrt (nachdcm er noch wenige Tage zuvor, am \. Nov., di« netterbaule
Kirchc zu Bremen geweiht batte). Ansk. vila WtUeb. L c p. 383. Chron. Moiaaiac. L c. p. 296.
AnnaL Saxo 1. c. p. 562.
196. Iteeh ITtMaifa Tode aehcint kem beMnderer Bisehof lUr den von ihm verwaltctcn Miasiensbeziric
eingelreten zu aeiii. Et credi poteat tanto tcmpore epiioi^atum Bremcnsem cessasse. quem-
admodura cl alios, propter novellam gentis Saxonum conversionem clc. .\il;ini nicin lib. I.
cap. i2. L c. p. 7. — Wahrschcinlich hat Liudger sich dor Mission in jenen Geg<*nilcn mit an-
genommen; denn nur darai» eriOiirt aich Uudgen Missionsrefae m die von seinem eigontlicben
Mi.ssionsdistrikle ganz enllesene Insel Fosetcslnni! H< IsolaiKr , nir wrlrhe iihi if;i ns die naliere
Zcilbcstitnmuog feblt. Liudger untcnicbtctc und laullo dort untcr andcrn cincn Fiirsteusoha.
Latulricus, welcbor nachmalB von ihm znm Priester gcweiht wnrdc imd viele Jahre lang nnler
don Friesen lehrle. Altfir. vita Liudg. lib. L cap. 49. 1. C: p. 410.
789.
TS» — tfl.
76
497. * Eine rabolhaflo Tradition sctzt in dieses Jahr die Stifltung dcr Kirche zu Herford, dureh WoMger,
dic doch ersl eincr spatem Zeit angehorcn kann. (VgL Nr. 289.)
791.
i98. Sach^en und Fricscn nehmeu in dcm Ileere Karls Ibetl an desiscn Kricgc gegco dic Ung^m oder
Avum Ann. Latveaham. L c. |». 31«
792
iyy. Kinpurung Piyim, eines unchclicbeo Sohncs des Kunigs Kari, in Frankrcich, uoter dem Vorwande
dcr durch die KoniKpin Fwarada auageiibteii Bediiidcui^en. Ann. Euih. 1. a p. 479. — Ter>
iniii{i!ii li isl dics <lor Krio^ in Gallicn ■rialliartim sodilio), auf dcsscn Veranlassung dor Graf
EUjert aus Sac-hscn in dcn westiicbeo Thcil dcs Frankenreicbes zog, wo er seitio nachhciigc
Gcmabllnn, die beil. Ida, ene Verwandte des konfgUcben Hanses (s. Nr. 201.) konncn lcmtc.
Vita Idao, afi. I'* iiz Scriplor. T. 11. p. 570. sq. Man Undot fiir cinen solchcn Krieg sonst keiae
passeni1<' Sifllc; (iii;;( ji('n os liicht mir aii sidi \vnlirscheinlich, dass dor Kiini;^' scinc Ofrpuon
aus vcrscliiodciicii Gegondi-n des Heichs zur Hilfo beiief; — Rex coadunavit convcotum Fran-
corum et aliorum ridelium suorum ad RcgatDeaburagc etc. Aanal. LAiresham. L c. p. 36.
• — .sondcrn cs wird aiich dcr sogloich folgonde, unerwartete Abfall der Sacbsen erkliirlichcr,
Moiin ciiio sulclio Kiiirornunij; dor dom Konigo getrouen Bcamton iind Verniindcrung di-r iii
Saclison slohcnileii Truppcn vorangin};; so wic auf dcr aiidcrn Scilc das langc vci-ziigcrlc Kin-
schreitcn ||$cgcn dic Empdrung der Sadiaen zn dem Schhiwe anf einen bedcutendea UmAing
(IfT Rmpuriiiii; iu AVciirrankon bf^rrrhtifit
200. Julius U. Dic Sathsi.n uborrallcn uod cnnorden die Franken in der >iabe dcr Elbe-MiinUuog (super
fluvio .\lpin |)ropo maro;. Annal. S. Amandi L c p. 44.
S04. Dic frankiscbon Truppen in Fricsland, untcr dcm Befehle des Grafon TheoderitJi. wcrdon im Gau
Ilritistn an dcr Wcsor von den Sarhsrn iibfrrallon tmd atifpcriobcn. Annal. Einh. 1. c. p. 179.
iNioia Savo 1. c. p. ii9. Beide berichtcn zwar dio liogoboniicil erst bei dem J. 793; abcr allc
andore Jahrbiicher. ab Ann. Pciav. L c p. 43. Ann. Laureaham. L c. p. 36. Ano. Alamana ibid.
p. V7. II a ni M i/i M i1( II Arifang dor Emporung der SadiBen in dicaea, und die allgemeine
Ausbrciiuog dcr&clbcn in da» foJgcnde Jabr.
793.
202. Allf;oiiioino Hmpuinng (omnimoda dofoclio) dor Sachson, glotchzeitig init demEiofinile dcrSaraoenen
in Scptiiuanicit. Aiuial. Einh. L c. Poola Sako I. c. p. 250.
203. Ncne, durch Vtmo und Bilrat angestiHete Verfolgung dos airtsteiithmns in Ostrricaland, wobei
Kirchon vcibi-annl uud dio Dienor Gottos vi rjaut werdcn, also auch Liudt/er abcrmals in .si,>inCf
Arboil gcstiirt unil zur Flucht gonothigt wird. Altfr \iia I.iudg. lib. I. cap. ■19. 1. c. p. 411. —
JUicitO abcrmalij^c Vcrfolgung schciut Liudyer bcwogoii zu habcn, aiif oinc fcstc Mcdcrlassung
aur franldschcm Bodcn, jedoch in der Niihc Sadiaena und Frieshmds, zu denken; denn cben
von jctzt an boginncn dif Vi ranstahungon fiir das nnrhmnlif;o Stifl WckIlii.
204. liaTK 22. JJudger, dcr Soiui Bredgan, scbcoki seioem Frcundc, dcm l'ricstcr Liudger, (hc Uainc
«rines Erbes au Berflai und in dem WaMe genamit Seaewald oder Suifterbant Act ut villa Bid>
ningahusum, XL Kal. April. Carli Rcg. a. X.\V. Untor don Zcugon: Uildigrinius diaconus Liud-^
gPi-s Brudor\ Lacomblct Urkundonb. zur Gcschichte di s Nicdorrhcins , I. Th. S. i. — Diose
Urkundc zcigt uus dcn Anlang dcr Anstalten zu oinor von JJud^ beabsichligtoa geisllichcn
Stiftuqg, wonna iii der Folge daa Khiater Werden crwnd».
10*
Digitized by Google
7ft
20&. Junius 30. Sigiwin, der Sohn GUberls, verkauil dem Priester Liudger einen TbcU seines Erbes.
nehmlich «nen Kotten (modicnm cnrtUe) zu HrodbertmgB hova, mh drei Xekern ond andefcni
ZubcllOr, nnttM,'nllich detn RL-clitc an den ^Valdcm genannt Sitrolli und IluviL Act in viHa
Widngises hova, 11. Kal. iuL Carli Reg. a. XXV. lAcomblei Urkundenb. L S. 2.
206. Koiiis A'/r/. hdcm cp zu FrnnVrut th am Main (23. Miir/' O^lcm Rcfciort, riiokl tnil z\\ i'i IltM rpn
zujjlcich in Saclisen ein; da^ einc fuhrt cr seibst von der siidlichcn Seite aus Xhuringcn ber,
das andere Min Sohn KaH iiber Cb)n. Da die auf dcro Sinotfelde vcrsamroelten Sachsen sich
iO von /wci Soitcn hcr an^C}{h(T«'ii M^Iicn, unlcrwcrffii sic .sicli dctn Kuni^ und {jchcn aus cin-
an<lr r. dcr Konii; nhcr kelirt nadi Aachen zuriick. AnaaL £inh. i. c. p. 481. Poiita Saxo i. c
p. Aiuial. Saxo L c. p. 362.
907. Von den Sachsen wird je der dritie Kann ansgenibrL Amial Fnld. L e. p. 334.
206. Liudgtr kchrt aus .S4>incr al)cmialif!;cn Vcrbannunf,', nach Vcrlaiif cincs Jnhrcs, mil dcn Scinij;cn
wiedcr zuriick. und cs scliiij,'t ilim, soTort dio chrtstliche Ordnung wieder hemisloilon. Altfr.
lib. l cap. i9. L c. p. 411.
209. Olctobcr 9. Wradtariu», der Sohn Brtmhai^t, whenkt dem Priealer Liudger aeui eigontbiimlichet
Lniid im ls>;f>ls;nu, !n dcr \illa WiUitnundi, wf^Ichrs dor IInnL'c Ijtiitlulf hnMPtc, und eiiicn .Acker,
wclchcn dcr L'iTie hHdiyents zu Lehcn hatlc. Act in \ilia Uriuinutn, VIL id. Oclobr. Carli
Rcg. a. XXVIL Laoombiet UrkuDdimb. L S. 3.
210. Da A>/r/ in lirfnlming bringt, tiass dic Sachscn ihm abcrmals dic Trcuc brcchcn, indem sie, auf
Bcin Aufgcbot. wcdcr an scinem Hofe er«cheinen, noeh die feforderle Krteieshiire Mnden, so
fuhrt cr. nach cincr zu Koslhcim : (ailTcsstcin pcluihi ncn Vcrsaiimilnnr:, nhrmiiils cin Hccr iiach
Sacliscn. wo sich cin Thcil ilini giilwillig untcrwirfi uud an scincn Ilccrzug anscbiie«$L AnaaL
Ijiurcsliam. 1. c. p. 36. Annal. Ljiuriss. et Einh. L c. p. 480. 481.
211. Kachdcm dcr Koni;; bis an dic Elbo vorgt>driin^cn , dic Kinw-oliner d(<s Withmodinsaucs, zwischcn
dcr .Xioilcr-Klbc iinil Wi scr. untcrworfcn , darauf in dcn llnrdcnjifHT 7tirucki!ekchi-t und siih
tH;i Bardewik gclagcrt, crfuhrl er, das» die transaibinisdien SachMMi iivn auf dcr Reisc zu ihm
begriirenen Kttnifi; der Abotriten an der Elbe bci Hiinni uberfailcn und getodtct baben. Er
nimmt dafur Rachc durch Verhccriinf; ilircs T.;indes, (fuhrt dcu drillen Thcil allcr wohrhaftpn
Mtinncr, Ann. X;int vl Annal. S. . 7070 Mann, Ann. Alam. als llclseln mil sich fortl uiid kohrt
darauf uach Aachcn zuriick. Anmii. i.aure«h. 1. c. Ann. Lauriss. cl Einh. I. c. I^m'lu Siixo I. c
p. 251. Ann. Pelav. 1. e. p. 48. Ann. Alantann. L e. p. 47. Annal. XanL ap. Pcrlz. Scriptor.
T. II. p. 22:1. Annal. Saxo I r p rui:?
Da dic gcitUlichc Aufsicht iibcr cincii Thcil dcs mitUcren Sachacns (dic nachmaligc Didccsc Pader-
born mit umfnsscnd) bisher (wabrscheinlich aeit dcm Tode de« Abtes Sfurma», s. Nr. 461}
dem Bischof vun Vti^iirebnrg anvcrtraut war, VOD dioBcro abcr, der Kntfeniunt; we^cn, nicht miC
gcniiu'iMi(]('in Erfolg ausi;niilil wcrdcn konntc. so emcnnt Hcr Knnit; fiir dicsf ric^cml cincn
eignen iiischof, in der Fcrson Uathumars, cines geborcncn SiHh.^n und in Wiincburg zum
Gcisdichcn gebildet, wdehero Paderbom xnm Sitac angewiesen wird. Tnuislatio S. Uborii. ap.
Pcrlz. Script. T. IV. p. |.")l. Vita .Mcinwcrci, ap. T.(Mbnil. Scriplor. Rer. Bmitsvic. T. I. p. 518
Annal. Sn\o I c p "1)3. zu 7114. — Eckharl Kranc. or, T. 1. p. tiii. widcrspricht den aienannlon
SchrifU<tclIcrn, und will dic Erncnnung Uathumart znm Bischof crst in daii Jahr 8UU sclzcn,
wcil erst in diesem Jahre eine Erled^png dea Barthnms WilRbwg Biatfgeronden; dcmi der von
794.
19» — 199.
77
Bonifacius cingesctzto Bischof Burt^ard der Ileilige Rtarli 753; ihm folgtc ^fegingaudus , wclchcr
785 resignirle und Bermlf zum Nachfolgcr haUc, dc^iicn Twl ara 29. Sepl. 800 crfol^te. Allcin
es niithifit OM nidM, aimneliineii, dan der Kdnig elBa BrtediguBg des bisdriiffidien Stnhb xu
Wiir/lturij; habe ahwarton rQQasen, «ni jfnr. durch dic rmstiinde gchotene Veranderung vorzu-
nehmon; und die von dem iehr geoau unlorrichteton Veriassor dcr Vila Meinwerci angegebene
Fotge dcr Bitiehdro za Paderbom Rfhrt unabweidich aaf 79B ab rfaa erste Jahr HathiaMm
zuruclc. — Kinigo biograpliischc Nachrichtcn von //atbnmer gibt dic Tranisl. S. lihor. I. c.
213. Maiv. \Cy Aiiiulrinis schenkl dem Prioster fjn(hj-rn>i v-mr^n Thcil sriiic-; Fi!ios, nolirnlich dcn Ort.
«<>k-her zum Kreuze genannl wird, mit don \Sie.scn ani Fiu.>ise Arnapa, dem Hechte »n licm
Walde Stlrodi u. a. m. AcL in viDa Brodberhtiniia hova, XVIL Kal. ApriL Gatli Reg. a. XXVII.
Lacooiblct UriciiBideOib. L S. 3.
(796 —800.)
214. Kitaiig Karl berichtct: er habo, nach der Bcsicgang dcr Sachaen, deren zu einer Provinz gemach-
tes Laiid in Risthiinit r «Mn^cdifilt (in cpLscopalus certo tcrmino dislcrminantes) und im nnrdli-
chen Tiieile dessclben, mit Einwilligung dos Papslcs Adriaa und nachher des Papstcii Leo,
wie ntit Beiralh seines ConfefisoriB ^fe^ufit, etn Bistbaio an dem Orte Phardam an der Aller im
Gau Sliirmi. und ein andcres an dem Orte Brema an dor Wessera gestiflel, jenes dem tiuibeit
(Wibrrt ' uinl difscs dcin ]\'ilMt'i(luii anvcrtraut, und ersteres dcm Hrzbischof von .Mainz, lelz-
tcres aiter dom Kr7.biscliof von Culu untergcben. — Dic Urkundo ist unvolistaudig, denn siu
hat keinen rechten Schlass, and es masMe oBienbar nodi folgen, was der Kdnig nach dem Tode
dcr genannten boiden Miinnor hinsichllich jencr Bisthiimcr angcor<lnct; denn dass sie zur Zcil
der Aiisstelhing dicBer Urkundc i>ereitii lodl waren, erheliet daraua, dass ste viri inunortalis
moniurine gonannt werden. Bio Urkunde kann mir zwiecben die obeo angegebene» Jahre fal-
lon, da dos Papst«>s A<v) orwfihiit wiid, dcr crst 795 zur Rogienmg kam, und Kwl UOCh den
Kt)nii:>!i1( i riiliit, den er 800 mil deni Inipcratftr-Titol vortniisplitr'. Wolleri Chron Brem. ap.
Meiboiii. S(T. h. tiei-ni. T. 11. p. 22. Lappenberg Hainb. l.rlwunilt-nb. I. S. 7., wo die Vcnnuliiung
ansgcsprochcn wird, da«s dies die Crundurkunde sd, aoa wclcber die uMtergeschobenen, an-
geblichen Slifl»n,.;surkunden dor Bislhiinier Breinen und Verden (.\r. 189. u. 191) hergellosson
sind rnnothig iind iinrichtig hat l.nppcnbcrg, um diese t'rkande inil der unechteo in Ubcrein-
stiminuiig zu briiigcii, dcn Naiucu Guibai in Stdbert emendirl VgL Nr. 180.
796.
21 &. Da in Sachsen ncuc l'nruhen aiisbrechon, so untemimmt Karl, mit scinen Siilmen Karl and Lud-
wig. oinen abermaiigen FGidziig dahin, wMhrend sein drilter Sohn Kpin den Krieg in PaimO'
nien fiihrt. Der Kiiiiig vorheert und unlci w ii Tt sich ganz Sadtseo (empfangt in Thrachina dora
Pi ( in-au Tit [s !n, Anii Pel. und kohrt niit violcu r.cf;mgencn und grosser Boiite na( b Aachon
ziiriitk, Annal. biiirosham. 1. c p. 37. Aun. liinh. I. c. p. t8;i. Annal Pctav. I. c. p. 18.
PoeUi Saxo I. c. p. 252.
210, Fcbruar Ifeiuricus schonkt dem Prirstor Ijitrlcp^i-iix cincn Tlioil si^inrs rrorhtfn imd solbsl er-
worlM nen Giitos, nolimlich scinen Anlhcil an dcm Waldc ilcissi, aiu ntjrdlichcu Lfcr dcs Hus-
sos Kure. wit der Fischcrei in d^ Itnre u. a. m. Aet. in viUa HltqNmhddi, VI. Kal. Hart.
rtrifll. we^ dcs Schaltjahros, auT den 25l Febr.) Carli Reg. a XXVUL Lacomblet Urk.
R I S i
217. Miiia :il. Tlieganbald, dcr Sohn IlrmiMds. -schcnkl dcm Ablc Liudgtr einen Thcil seincs Krbes
m der villa IQiiUkeu am Fluase Rure, mit einer Scara un Vlfalde n. a. m. Aei. in loco qui dici-
Digitlzed by Google
78
1»» ~> T9T.
tur ad crucem in pago NivaDbeim, II. KaL ApriL Carii Reg. a. XXVIll. Lacomblcl UrkuiHl
B. I. S. 5.
SI8. Fvlcrnda, dic Schwcsler Bemminga, vcrkaufl dora Ahte Liiidger einen Acker an der Amapa b«
dcm Hause zum Kreuze. Act. in loco ipso qui dicitur ad cruccm. S. d. Licomblct Urk. B. L
S. 13. — Die Liberciii.stimmung des Ortes lasst vermuthen, dass dieiie Urkunde auch zu gleichor
Zeit mit der vorigen aui^gi^teUt isL
249. Jiiriiit< 6. Uuilrjpr, drr Solin nyrihjirs, schenkt dctn Pricstrr fJiKlijrr seln Rrbthcil in dcn Villcn
Biduiogahcm uud Tboriispiic, scm Recbt an dcm W aldc Suiitarbant u. s. w. Act. in loco qui
dicitiir ad os amuis, VIIL Id. Jim. Carii R«g. a. XXVIII. LacomblAt UrL E L S. ft.
797.
220. Wiederliolter Feldzng dcs Kbn^ Kart in Sachaen, -«iilureiid sein Sohn Ludmg dcn Krieg in Spa-
nicn fiihrt. Karl s<]il,ii;t iin dtMn Orle .Ali.sni einf l!riiil.«' iibcr (li(* Weser, ^ehl nach AVi;;;iiii-
diaga (Wihmuoti , dtirchbricht dic fievcstigungcn ^hmiitatcs} dcr Sacbsen dasclbst, und uiitcrwirft
ach die Gcgenden bl^ Haduloba (Uadoloba. Aduh)hog} amischen dea Mttndungen der Bbe und
Wcscr, \vo Saclisen an das Meer grcoit. I)a.s ganzu Volk der Sachsen und l"ricscn unlerwiiA
sii li iiirr durch Gcisehi dcm Ki»tiigf, wnratir (lersclbe nach Aachf»!i i;f h( , iim da-.ril>st ,Tiis!:iiiili-
t>(.-lie Ge^uudte zu empfaiigba. Aun. I\>lav. 1. c. p. 18. (zum Ibcil nuch zum J. /Uti, al>er img).
Ann. Laorosbant. I. c. p. 37. Ghron. Moiaa. L c p. 303. Ann. Lauriss. et Etnb. I. c. p. 181 183.
Pueta Sa\o I. c. p. 35.3. Ann. Xanl. I. c. p. 223. Ann. Saxo I. c p. 563. — Annal. GuelfcTb.
ap. Pertz. Scrijitor. T. I. p. 43. lasscn Aar/.v Angi-ilT auf Sachsen diomal anch zu SchifTc (cHtn
navcs magiias pcr tcrra tractas ct pcr marc) gcschchcn, wovon diu andcm Schrin^tcllcr niclitii
gedenlum. — Den ObergBng»Drt liber die Weaer, Aliani, siicbt Pertc in Elsfleth, Ledebtir (kril
' Bcl. S. 1 ' Ti ,\. in l.ee.se.
221. hmm 29. Oodhelm schciikt dem Abte Liudgar ciocn Ibcil scincs Erbcs zu Ucanni im Gau Iliaioi
(Isael-Gau), und zu Hnlcri, Ibnberi und Hreuberi un Gau Nortbtmanti (Nord-Twente). Ad ii
loco Withmnndi. III. KaL Jul. Garii Beg. a. XXIX. Uoter den Zengen: Uildigrimns diao(MW&
I aromblel Urkundcnb. 1. S. 6.
2ii. Uklobcr 28. Grossc Versammlung der Bi.sch6fe, Abtc und Gi-alen, zu Aachcn, auf welchcr autli
die Sachsen aua allen Gauen. aowobl Weatblett und Angem. al» aucb OslAlen ersebemcn, vihI
Gesetze fur das suchsische Volk ;\iif;;i richtct werdcn. "Gipitiilare .snonicnin ' (iniii sfi ipclc utul
Schutz der Kirchcn, Wiltwen und Waiseii. In den koni^iiclien Gesetzen , deren Lbertretun<.' iltf
Fraiiken mit 60 SoUdis biissnn. weitlen die Sachscn ihnen gleichgeslellt ; wo dic Frankcn 15 S<»l
biisscn. wird die Bosse emes edicn Sachsen auf M, cincs gemcin-frciim auT 9, eines Hbr^
auf 4 Si)l. fo';)i:<*>;el7'l Beslimmiinpr dcr fierichtlichen islr.ifi.Tliiiliron , wrnn omo Ssichc vor i!fT
gcwtihnlichcn VulLsgcmciiidu (ctini propriis vicinantibui>^ , oder vor dcm koniglicheu Missus vcr-
bandclt. oder cndlich an den lciinlgltchen Huf (^bracht wird. Strafe des anlerlassenen Erscfael'
ncn.s inir tli ii Gemeiiiile- Vcrsaiiinilungen. Dcn Prie.stcrn und ihren Angeliiiri^ien zugeni;.'tfr
Sclinili ii soll doppelt. dcn kiiniijlichen Missis und ihrcn .Vnycliciriaen zusef. Srhjulcn (lnifafh
geliusst wcrdeu. SlraTc dcr Brimdslinung. Bem Kuuig wiixi das liecht vorbeiiailen, niit Katb
dor Fraufcen uad getreneo Sadisen, naeh Erfordem der Saehe, die Geldatrafen lu erb&hco,
aiich bei ciiK.ni Verbrecher, welchem Hio cwa Snxonum tlcii Tnil ztierkrnnt, und \M'li !irr ,m
don kbniglicben Ilof flieht, dic Todesstr&fe in lebenslatigiichc Vcrbamiung zu verwaadcbi. Be-
allmmung des Werthes eines SoKdus (zu 4S Denarien an Silbai) m &kehaen, naeb yiek, Ge-
traide imd Bonig. Perlz. Log. 7. L p. 75.
Digitized by GoQgle
TI1 — 199.
79
223. Von Aacben zicht Kart, ia der Mittc dcs Novcmbers, wieder oach Sachscn, logt scin Heer in W in-
terqnartieTe an die Weaer, and niinint gemen Aiifenthiilt an einem Orte, dem er den Ifamen
Ilcristolli (Haristalli) giht, am RinfluK.se dcr Dictnol in die We»cr iiibi Tirnollii fl'iil in ^Visarnha.
Ann. Lturr -Ikuh , wo cr sowohl Woihnachtcn , als Ostom dos ffilfri ndpn Jahro.s foicrl, (i;ros.so
Gcbaudt! uultuhrt, Ann. PcL), auch Gosandle der Avaren u. and. cmprangt. Annal. Laurc^. ct
al. Seript. anp. eit — IHe Ann. Lanresb. L c. {zu 79S) (aesen den Kanig damm den Namen
Horistalii wahlon, ,.quia ab hostc ip-o i[>s;if mansionos in rjnilins Iinliitabanl constnictiio strnf "
Richligcr ist cs wobl, dass cr dabei an Horistall, dcn altcn Stanimiiitz soinos Haiises dachle,
wie denn aucb die Ann. Lauresh. seUwt, obno Zwcifcl in diescr Bcziohung, von Hartstallia oovo
sprechcn.
798.
S2i. Die transalbiniaehen Sachaen ennorden die an ihnen gesandlen koni$;lichen Beamten nnd den, «n
den DfiNM-Kjte^ Siyi(n'd abgcordnelon (losandton Godeschall;. Auf diesc Nachricht hricht dcr
Konig von Heristolli auf, geht bei Mindcn iihrr dio Woscr und vi rhccrt das Land bi.s an dio
Elbc, wahrend Thasko, der Fiirst der mil don Fi-aDken vorbiindoton Abotriten, von dcn trans-
•Ibinischen Saehsen anfsegriflien, dlese bei Saentana «ohlifg». (Die ZaU der in der SoUadit g»»
bliobonon Sachscn ^Mr<1 rnif ^OOl ;in;:^r^'f'lifn , \m\. I.aiiiTih.) Karl cmprangt dcshalb dio in
Nord-lhiiringen zu iliia Iwommcndcn Abotritcn mit groissca £liren, ntnnnt von den Saclisea eine
grosee Aracahl (1600, Ann. S. Ant) Geisefai. die er im Frankenreidie Terfhnh, nnd kehrt nadi
Aachon zuriick- Ann. Lauroshnm. I. c. p. 37. Ann Kinli 1. c. p. 488. Po(?la Sax. L e. p. 25i.
Ann. Pctiiv. I. c. p. Ann. S. Amandi I. c. p. 14. Annal. Sax. 1. c. p. 503
t^o. Julius 49. IJirpingus vcrkauri dcm Abtc Wudger cincn Weinberg zu Bacbcim au dcm Fliisschon
Melanbach. Aot. fai Saxfniia, ubi tnnc temporia fuhnaa ki boste, in loco Hhnihum (oder llhti-
thum\ XIV. Kal. Aug. Carli Rojj. a. XXX. Lacomblet Urkundenb, I. S. 7.
226. Liudfjer s(»ll in diescm Jahro dic Kapellc S. Petri zu Holmstiidt, aLs Tauntapelle fiir die Ncubckchr-
tcD und als das altesto christlichc Donkmaal iu dortigor Gogcnd, gogriindct habcn. Vgl. Bcb-
rends in d. N. Mitiheilungen aus d. Geb. historiMh-antiqoar. Foraehungen, 4. B. 4. H. S. 81.
n. 3. B. I. H S 91. — Dicsc Nachrichl bcrnht zwar aiif hlo^^snr Tradition. nhnr^ rin bcslimm-
tes urkundlichcs Z4>ugniiis, ist ober walirscheinlich, da lAudyer, wic uns dic vorhcrg. lirk. lobrl,
dem Hecro Karls m daa estliehe Sadiaai folgte. — Thietmari Cbron. lib. IV. cap. id. ap. Periz.
Scriptor. T. HL p. 787, und aiis ihm Annal. Sa\o 1. c. p. 645. orziihlcn gologendich, ohno nuhcro
Zoitnn^:ibo, Liudyer habo don Ort Hclmanstidi (von welchcm sic alirr (\i\s rln^^clbst bcfinillli hc
Monasiorium confcbsoris pracdicli, acil. Liudgcri, unlcrschcidcn) von scincm Eigciitbumc zur /cit
des Kdnigs HCmi eriiiaut
799.
fil. Nach cinor allc;omemen Versanunhmi;; am Hheme zu Lippoham, rildct der Kiiaig mit seinem Heere
wieder In Sachscn oin, und scndcl soinen S«hn h'arl init oinem Tbeile des Ilecres ilbcr dio
Wcsor an dic VM>-^. wn f\'ar{ (h r Jiinycic allc .\btriinnigon wicrtcr iinlerwirfl iinfl ihinn mit
Ruhm zu scinem Vater zuriickkchrl. — Dieser verweilt indcssen in Padcrborn (liisst die daselbst
tton erbante grossc Kirehe feierlich einweihen, Ann. Lauresh. et Gntin. KoisB.). und hier kommt
der VOn den Romcm im Aufnihr vcrjaqto Papst Leo III. zu ihm, welchor mit i.n-osscn Klircn cm-
pfangcn und auf Bcfchl dos Kiinij^s mit Heeresmacht naoh Rom zuriick^clcifrf win]. Ann. Eiiili.
J. c. 1». 187. Pocta Saxo I. c. p. 256. Ann. Pctav. 1. c. p. 18. Ann. Laurcsli. 1. c. p. 38.
Chroo. lfou«iac. L c. p. 304. Ann. Quedlmhw L c. p. 40i Ann. Saxo L a p. 864. — Von der
Dlgitized by Google
80
tt9.
ZusainmcnLunfl des Kuni^s luii dem P&ysie s. auch AngilberU carmen de Karolo M. ap. Fcm.
Scriptor. T. I. p. 404. sq. — IH» Fapst £0» bei «einer AnweaeDheit m Ptekrbora eincn Alu»
in dcr Kiidip Lln>< Hisi gewoihct iiDd Rellquien des heO. StephBnns dasn gesliftel babe, nddct
TransL ij. JLiborii. 1. c. p. -150.
936. Der Kdnig iUhrt eine Men|;e der Saeluien mii airen Wmbem und Kindcm ans ihrem Lande
vcrUu-ill sie in vcrschicdcnc andi ir l^.miler .«Mncs Gc!)ictcs, und vcrgabl ihrc liindcrcicn an
si iiu' (iielrcudn, nftimlich BijjclnilV , (iralcii uiul Linilcrc l.clicnskuitc. Am. I.niircsh. 1 c Chron.
hUyisiy. l. c, — .Nuchdcm er »0 dic ADgcicgcuhcilcn bacliscns gconlnct, kchrt cr nach Aachcn
nirilek. Scriptor. snp. cit
220. Januur 18. niufiivin, (\vr Sohn Thialhers, schonkt dcm Abtc Liudyer s('\n Erbthcil zn Wcrcthinum.
zwiacbcn zwci Fliisschcn, wclchc in die Kure flici^u, und wovon dcr cinc Diapanbcki hcisst.
Acl. in loco Diapanbcci sive Wcrithina, XV. Kal. Ftfbruar. Caili llcg. a. XXXI. Litcomblct L>-
kondenb. L S. 7.
S30. Februar li-. Fokbrat fFnhhfrt uil>t m lit Riittliiiul izcnannt Widubcr;?, an dcr Diapaubcke, wrlrhcs cr
von eineni edlon Fraokcn Theyaubald gcgcn scin Erbluud zu iiihci cingetau»chi ballc, dcm l'ricstcr
Ittidger taoachweiBe Ittr die Al%odinchove zu Fiwiacii. welche letzterer von denuelben Thegaubald
crkauft oild einige Jnhro bcse^sou batlo. Act. in loco Diapaiiiu ci iii ripa Bara, XVL KaL Uart.
Qirli Rc^ a XXXI. Z\\c! LVkunden, die eine von fotcbert, Uie cuiUcre von Lmdger anggestcllt.
Lacomblcl LTkundciib. I. S. 8.
Jtmias 0. OotUulm. der Sohn Oodttwnb*, sdtenkt dem Priester Liudger drci Uovcn, zu Okinni im
Isselicau, zu .Manhcri und IlnsitnmtTu im Gau Nord-Twente. Act. In loco WilbmuDdi. Y. U.
Jun. Carli Reg. a. XXXI. Lacomblct Urkuodenb. L S. 9.
832. DcoGinber 2i. * Papst Leo III befreft dk» von detn Kbnif; KM gestiftele Kirche zu Bresbarf! von
allcr wclUichcn Gcwalt. so dass Niemaiid. zur Bccintrachliguiig dcr dasclbst Clihsto diciicndtn
Briidcr, don Bcrj; kricgci i--Lli bcsct/cn soll; imd licsliiliut dic drr Kirchc gcschcnklcn Giitcr
uud iu eincm Linfangc von zwci sachsischcn Hastcn zu crhcbcndcn Zchenlcn. Dau Ercsburg
per manmn Joanras Bihlbthecarii et Caneelfairii eoclesiae Homanae, IX. KaL Jan. pontif. a. IV.
dic dcdicalionis ca|icllae in Eresburg. Monum. Paih-rbom. pag. 111. Schalcu 11. W. pag. 31^1
Sciticii/. rikuiidcnb. zur Landcs- und Rcchts^cschichlc dcs ilcrzogth. Wcslfalcn, I. S. I. — Dass
dicse l rkundc unbiulingt zu dcn untcrgeschobencn gehort, ist aus folgcndcn Griindcn crweislich:
4) Es rchlt an allen gcwolmlichcn formdlcn Einklcidungcn dor pSpstlichpn UrkniMlen. %} Soll
sic aber nls cin Masscs Schrcihcn nn dcn Kimis A'o;7, aii dcn sif ^cfit-htct tst , hclrarliicl ucr-
deu, wozu docli ihr IiihaU nicht gceignct CRichcinl, ao inl cs gcgcu dic Rcgcl, da:»$ dcr Fapsl
seinen Namen dcm des K&nigs voran«>izt, da die Piipste damals noch die lfamen.der Konigc,
an wclchc sio .schricbcii, dcn ihrigen voranzusctzcn pflcgten. 3) Dcr Papst sotzt dcm Kamen
A7ir/.v M. ;.Ma£;nus: bci, da ihni doch dieser Beinamc Ihm scincin Lcbcn iiiclil gct;chfn \\nnlc.
4j Dic Piipslc pflcglcn damals ilue Urkundcn nicht nacii dcn Jalircn ihies PonUlikais, sondcm
nach den Regierungsjahren der Kaiser oder Kfinige zu daUren. S) Papst Uo war tm November
709 schon wicdcr in Roni einijczogcn, konntc sich al.so iin Decoinbcr nichl mchr in Wcstfalcn
und iibcrhaupl in Dcutschland auflialtca. 6) Eodlich ist auch der luhalt gauz gcschichUs\\idi-ig.
Eines Klosters, wclches nach dieser Urkunde in Ercsbtirg beslandon haben soll, wird s(msl nir-
gends fedacht, viebnebr ist bci der Cbcrwcisung dcr Kirche zu Hrcsburg an das Stift Corvey
urkiiii(!!ii li niir vnn oinor einfachcn Kirche dic Rcdc; und iliis Vcrixit ciiicr Bcvcsligung otler
niilitiiim-hcn Besclzung dcs Orles &timmt nichl zu dcn Siltcn jcncr Zciten, wu nian die
Kvehen, des bemeren Scbuizes wegen, voTzogsweisc an bevest^;len Orlen anlegtc; abge-
sehcn davon, daaB Kerl, nnter den damaligen ZeitverhiiltniaBen, scbweiiich eui sotebcs, seine
Digitlzed by Google
aot — sti.
81
eigncn Landcsboheits- und Jurudictionsrechle beschrankeiMlos PHvilegium wurtie uagenom-
meii habeo.
»00.
933. Scptcmbpr 46. Regimid, Felthard. Gei^ard, Witil aod ffdnAerht sehenken dem Abte Liudger,
■/.w Krbuuun;^ oinor Kirclio, eincn Ackcr ihros Erbos zu Wii1iniiiii(l, an dor norJlicbon Seite
tlf^ Arkcrs, wclchcn /Jtulger \im (Iciii rirafen H 'rar/«jriu« orliallon haL Ac(. in lOGO WithlDQndi
\\l KaJ. OcUibr. Carli Rc^ a. .\\\ll. Lacombiel Irkuadeob. 1. S. lU.
234. n 17. Efumtin, BUdirad und hmmwin seheniicn dem Priosler Lbidgep etnen Tbeil ihres
liosil/.thums iii ilt in Waldc Hcis,si, zu$umDu>nhangend iiiil den yViillieilcn dcsi»clhen W'aldc.s, welche
Hfiuric tind Hludutciit vor cinigcn Jahron an Liudger guschenkl hatten. Act. in loco Oiapaa-
bcci, XV. Kal. Oclubr. Carli Roj{. a. .\X.\II. Lacomblct Urliundenb. l. S. lO.
233. Doecmber 6. SneUmrd uod Walfrid scheiiken dcm Abte Liudger ihr Erbo zu UudinchttflOn. AcL
iti ip«) loro Liudiiichiison, YIIL Id. Dcccmbr. Carli Rc};. a. XXXIII AV<istpha1ia, ;{ J.ihrg. S. 33i.
Xici>crt Miioiilersche Lrkuiulco-Sauuul. i. B. S. 1. (mit beigelugter, ober Michcr Jaiuzahl: a.
Dom. 801.) Lacomblet IVkondenb. L S. 14.
23C. Maadall schcnkt zu dcr Kirclic. >\olclic dcr Abt Liudyer in Witmundi crbaucn will, scin Erbe ZQ
I!<.'lmi.vsi iind Wiumindi. S d. I^udiuiilfit Lrkundcnb. 1. S. H. — Da <li(' i rsle aus dii-sem Jahro
aiigcf. Irk. iiocli eiiic SliKung iur dic beabsichtigte liirchc zu Witmundi ciithail, deren spiiler
nicbt mehr gedacht wwd, so mnss auch die vorUeitende Urkunde ohne Zweifel diesem Jahre
aijj^chorcii. — l)i.'r in dic-^rr I rkunde gcbraurlitc^ Ansiliiirk ( (ml(i( a\l( soll wohl nicht bcdcuton,
da.s6 Liitdfjer dic KiiThe zu Wilmundi schon erbaut batle, soudern nur, dass dcr Ort dazu
von ihm auscisehco war; denn die beiheicht^ Kirche wurde dasclbsi gar ntcht vollcDdct,
londcm nach Worden verkgt. Vg|. Wta liudg. seeonda, Kb. L e. 30. L e. p. 449.
(800—809.)
337. Liadger baut, zran Anrenthah lur MSnehe (ob hnbitacalura monaehonnn), auf semera Eigenthnme
2U Wcrthina, oiiie Kirclie zur Ehrc S. SalvatorLs el S. Dei gcnitricis sanctiquc apo.stolorum prin-
cipis iVtri. .Vltfr. vila Liudg. lili. 11. c. 8. I. c. {wg. iU. — Die Erbjiuun:: ilcr Kii( hc zu Wor-
dcu mu&i zwisehcn dic angegcbcucn Juhro faUen; deoo 800 war dcr Urt fur dicsclbo nuch
niobt bcstunmt, und 809, bei Undgert Tode, wnr tto ichon voUendet
338. In ebcn dicscn 7(<itnmm ndll wahrsclicinlich auch dic Stiflung des Nonnenklostcrs Xuitlon, das
(vcnnutbJich al>cr our als ctn biosses Oratorium) in Liud^s ietzteo Lebensjaiu-ea scbun vor-
handen wm-, «nd wdchem Liadgers Schwiester &ribwffb als entle Ibliaaiiii vonrtttKl. Vgi.
die Lrkunde dcs Bischds Gerfrid veo 834 (Nr 340.}.
801.
239. Hai 4. BUdkadwt scbenkt dem At>te Lntdger eeme Itottnng cwiBdien dem Bache Burgbcki nnd
dcm an dcr wcsdichcn Si itc des Wiilubci yi^s flics.sonden Bache, bis an das ITci ili r Rure.
Act. in loco Diapaobeki, KaL Majas, (^li Reg. a. XXXill Lacumblct. Urkundenb. 1. S. 11.
iiO. „ 2. Bello vcrkauft dcm Able Liudger cinen Kotten (cortile; zu lloltheim im Gau Xivanheim.
Aci. in loco qui didtur ad crneem, VL Nob. lliy. Carli Keg. a. XXXIIL Lacomblet Urkuo-
dcnh. 1. S. 12.
344. „ 8. Uelmbuld, dcr Sohn i/eribalds, welcher scinc Rollnng an dcm Ortc Widapa io dcr vtlla
Sokshcm ui den Abl Liudger gesdienkt batle, emprangt dBe liiiUlie <bviini, aof eeino nwt ecines
B^MU bhk Wntbl. 11
Digitized by Google
• 01 — t«l.
Sohnes Lcbcnszcil, zur Bcuutzung zuriick. Act. in looo Widapa, VUI. id. Maj. Carli R. a. XXXHL
Lacomblet Urkundenb. l. S. 42.
2(8. Au^iist Hi. ffrotlulf, (lcr S<iliii Wihnldf:, sclH>nkt (loxn Ahlo Ijndijer rinrn Thcil soincs Erhcs im
Gau Felunt und (It-r villn Kiij^laiuli , iichnUich cincn Kutlcn und uiii Zwdlftheil dcs Waldu» firaclog.
AeL in Joco WigtmuiHii, VH. Kal. Septembr. CarK R. a. XXXUL Laoombtet Urkundonb. L S. 13.
243. Januar 43. Hrunrko und sein Sfilin hatlcn Ihonijnmn Sithn Bo.foco crschlagenj dafiir war ihr Erbe
ni df>r vitle Hustene Otnen ab* und diesem zugcsprochen worden; Thtmgrim und mhdi} Sbbne
IJiirhpim iind Atufjrim schrnkcn dicscs Krlx* dciti Ahtc IJiuiijn'. Act. in viOa HlHtCnO joxta
flii\ Hiini, M Jaiiiiar. Carli II. a. \.\.\IV. Lnconihlct Trkundcnh. I. S. V^.
2i4. Liutiijer , dcr hijilicr aus DcinuUi dic ilini aiigctragciie bischollichc Wiirdc abgclchnl, und lichcr gc-
tvtliischt h«tte, dnss ehier seincr Milarbeiter mit dersetben betdeidet werden mijge, f^bt endKch
dfii Fi rnaluuiiiL:' !) dcs Krzhischofs I/ihlibtUd Wll CiAn nach. tind fnipf'inir1 di" ftkrliiinichc Weihc.
Altfr. viia Liadg. hb. 1. cap. 20. I. c. p. 411. — Obglcich Mfrid kv.uic Zcit fiir Liudgn-g (loiwe-
craiton ansibt, so liann dtose doch nicht friihcr. als in diesem Jahre peschehen setn, da />'iMf-
ger in dcr vor. rrkundc nocli Alihas ifcnannt wird. Es vcrstcht sich tUirigcna von sclhst, daso
T«nti Iici dcni Tild Ahhas nicht an ciiicn Kl<>s1cr-Abt, soiidr rii tihorliniipl fin cim<n, itiit i'iripm
{;ci.<tlichcn Vorstcher-Amte, aher nicht roit der bischuflichcn Wiinlc lieklcidclen Gcistlichcn zu
denlien hat; daher auch JJudger gleichzciiig iMikl Ablias bald Prcsbyter genannt wird.
245. ir<rr/ (scit Weihnachlcn 800 Kaiscr flihrt Kric^ gC!>:oii die trnn.salbtniSGhen Sachson, an dcm er
jrdoch nichl pcrsonlich Thcil nimmt. Annal. Saxo I. c. p. 5(5").
246. April 20. * Kaiscr k'arl bcurkundel, dass Liudf)enis, Bischof zu Mimijicnicford , auf scincm cij^ncn
Brlie im Gau Rtirigo, an dem Orlo gcnannt Wcrihina, cinc Kirche luid Klostcr eThoal bat.
nimmt dicsc Sliflun^ in s*Miicn Schiilz, und schcnkt dazu das kbniidichc Gu? fisctmi Lothosa
im Uau Brahant. D. in Wonnalhia, Vi. Kal. Mnj. 802, a Rcgni XXXtV. in Jlal. XXVU. biip. II.
Schaten R. W. p. 407. Tcecbcnmacher Cod. dipl. p. 61. Orig. Guclf. Tom. V. p. 20. wit cmer
Abbildang; Kremcr nkail. Bcilr. 3. B. Urk. S. 3. Nicscrt M. l' S. II. S. 4. Lacomhlct Lrkun-
ilcnb. I. S. 14. — Dic rncHithr it dicscr rrkniidc {jchf nti?J viplfni inncrn und iiiisscicn Grtindcn
unabweiiilich hervor. I^' Dic Sclirilizu<^c dcs noch vnrhandcncn und a. a. O. ahgchildclen, an-
gi^lichen Ori^nftls, sind von der Sdirift ccbtor Karolinischcr Ui4iunden, sowohl tnt f^nzen Ha-
bitns, als in dcr Bildiing ciiizclncr Btichsiahen, durchaus vcrschicilcn, iind koinmcn unvcrkcnn-
bar mil dcm Charaktcr dcr sachsischeit CuriaUchrift des Ottooischcn Zeitaltcrs iihcrcin. 2 Das
Sic};cl hat eine Gestatt, vie sie an den Vricunden IfarCr nd seiner i^chsten Nachfolgcr isam
unerhbrt ist; wilhrend nchmlich dic cchtcn Kan^inischen Si^el klcin, oval shid, und ciiteii
cinfacliiMi . scitwiirts -(■licnilrn Kopr (Iar-»< II<'n . ist cs ;m dcr anachlichcn Wcrdcnschcn rrkiindc
krcisrorniig, hat bciuahe 4 ZoU im Diirchincsscr, und zcigt eia vurwHils sehcndes, gckrontes,
mit einem IHantcl bekleidetefl imd mtt dner grossen I,anke aus^rllstetes Brtntbild; eme Porm.
wic wir sic \or Otlo II. nicht iindcii, dic nlso auch wicdcr nn dns ()lloni.sche Zetlalter crinncrt.
;! Tlii- Aiii iiluiigsformcl und dcr Tilcl dcs Kai.scrs, so wie dic Priidiknlc, dic cr im r<int(<\le
^ich hciicgt, komincn so, wie sic hicr gebrauchl s»ind, ia dcn cchtcn Karoliiiischcn Irknndco
nie vor. 4} Die weitliiuftige Binleituog ond Bntwickdung der tfolive klt ebenlhlb den KaroG-
inBChcn 1'rkiindcn nicht ci^cn. "V l>if' I>a»tifnsfomif'I niit drm Jnliif riirisli ist jr^^iirii ilon Ge-
branch dcr Karuliniscbcn Zeit. 0 ' Liudyers Biograph Alffrid, der al$ seiii Verwaiidtcr uud Amls-
nachfolgcr gcnao von lieacn .\ngclcgenlteilen iinCerrid4et «cin aiBaale» aprichl iwar von einem
Kloster Lottiaa, das XiWgap (jodoch nur Itlr seiiie PerMn) von Xmi erfaaheo habc {y^
802.
8f»a — Mi.
89
Nr. (88.\ wciss abor niohls von eineui, an das Stid Werdun gc^henkteD, kuoiglkhcn Gute
diesGsi iNaaicns. 7; Pic 8]):itcrcn Privilcgicn Hir das Slifl Werdcn wcKen lucht anf eine Urkunde
Ketl» des Gromen zuriick, sondorn kennen nur das Privilc^itini Lndmgt dcs Jiingcrcn ; v;;l.
nnlcn mm J. ST7 ril.-. ila^ ri>(c .•vciiior Arl; ohwohl rini^i', ii:(|f iii vii- dicsm /,»»^/((Vr/ oiiicn Soho
KntU dcs Grosson nciincn, ihn mit scinem Grobsvalor lAifttnij iloin l-ronmien verwechscln.
8) EndJich spricht die vorlie^tende Uriunde von der Stiftung zn Werden in einer ganz unbislo-
rischcn Woiso, nichl in (ioiniis.shcit do-H S^chvcrhiillnissos dci frithoston Zcil, wo \\\r uns Wcr-
den nur als oinc liilduiiiis- mnl ZufluchL><-Stato dor nir Uwlijers woslfiili.sche I)i<i('o.sc bcsliinin-
tcn Pri(»tcr 7.U donkon haiion; sondoru vicimclur der sjjiitcren Vcrhidlni^sc , als Wcrdcu, nach
seincr Trcnnang von dom fiisthame Miinii^rdcvord, in cioe selbsistindige Ahtei vmgestaltel war;
iiucii hlci riaoli ^iht sioh al.vo ilirc b.|> il tc l"rr'ii-htnii^ rti orkonncn.
ik~t. April iti. ' K<>nig :^Hici ^^""^ W'^^ Klustcr llelm(jn!>tede , zum lulerhalto der da$clbi>l Gott dic-
nendcn Monchr. nnd zn scincm, scines Vatere und soincr Matier Scclenheilt mil Rath ond Einwilli^
gun^ dos iJischDfs IHIdeijtiiuu.s zu Ilalbcrstadt, dio viila (".!rl>t<>rf inil ihrom Zuhchor. Act. in Soli-
jionNi iih. VI K il Miiji HiM, Iinp. a. II. Rohlniovors Hraiiii^i Ii\n . i.iiiicl) Chrunik S. t-iO. und hioraus
iicliromis in tl. .\. Milthcil. auj$ d. Geb. hisl. aniuj. Koisoluingcn , i. B. 3. u. i. 11. S. 452. —
Dte Unechtheit dicser Urknnde lenchtet auT den ersten Blidi ein: 4) nus dem in den echten
Karolinisrhoii Lrktiiulon nichl gowohnlichen Kin^ango; 2i dom Titcl Rox, da doch Karl seit
boinahe zwoi Jaliron sich linpcrator iianntc; womil im Widcrsprnchc 3i bci dcm Datum Annus
Imp. anf;oj;obon. iind (higcxoa aim. Regni wcasolasscn isl; 4: dcm. abwcichend von dom Ka-
rolini.sch(m L'rkiiiiiloiii;ol>rauche. angemerkten Jahrc Chri.sti; .j; doni anp;cblichen AusstcUangsorte
SoIijcn^t.Hlt . wclchcs dcr vormcintlichc, anr.ini;!ichc Sitz dcs Hisilniins llalbcrstadt, also iii Ost-
Sachiicn scin soli, da duch Karl, nach dcr au.sdriickiichcn Angabc des Annaiista Saxo (& Nr. 245.)
und dcr flttltschweigcndcn Cbcreinstinunung alier ilbrigen Chroniken und Urkunden, im J. 802
gar iiichl nach Sachscn f;okomnicn ist. Merkwiirdi*; ist dcr Widcrspnich, worin dicso LTrkunde
in dicsor lliiisicht mit dor vftrhcr^elK iidcri chcnfalls untor»(Cschobenen sloht, wclchc (!cii>cIhon
lag, aber das woil cntlornlo Worms als Aus.«tcliungsorl angibl. — li; iJMrgrim , dor in dicsor
Urkuode Dischof voo Ualbersladt gcnannt wird, koaunt als solcher vch' 8li nidil vor (s. Nr. S06.
2f<'] : wic donn iihcr fi.iupt im J. 802 wcdcr cin 15i>tliiiiii Halhcrstadt, iioch cin '<ui£j;cb]ioh von
Liudyer und von Werden aus gestiActcsj Muncb:>klui»tcr in llolmstadl cxistircn kounle.
803.
24& In dcr Faslon Roichsvorsnmfnlimix zii M.iinz, aiif wclchcr anch nichrcro, bis ilahin von vcrschiC'
dencn Iriiukischcn gcistlichcn und wclllichcn Grosscn bewabrtc siicli.si.schc Geischi dem Kaiser
vorgestelU wcrden sollen (wahrschemlieh um sie voa da wieder tn ihre Heimalh n endnasen).
L'ssonnann Goriiuiniae sacra^; Prodroinus Tom. I. p. L\V. sq. Porl/.. Lcp. T. I. p. 89. — Die
dasclbst auf^czahltcn Namcn dcr Sachsen biuil folgondc. Aus Wcstfaicn: Lcodac fllius Bodoloni.
Adalradus iil. M;ut:radi. Odo fil. EmmonL Eruin lil. Aano. CraiUuc iil. Ihctmaer. Geriiufrid
fii. Eghiin. Aicbarh fiL Frodrod. Tlieodoar fil. Audradi. Bddricns Si RotgerL Adalgaudos SL
Suit^iiut. .\iLs Ostfalcn: Gorardus fii. Macconis Hi';i lil. Bnmai-di CL Maini;is. Tithaldus
iil. Sigibukli. Vulferus fil. Sieri. Uerualdu« liL Suithardi. EriwaFduii iil. Herigildl Frodeger
lil. Eraiamcnarii fil. Haccoois. WerdaUbs fil. Bemuifi. Dodo fiL Attosll Sido^lh SL
Beininc. Ri(:ohanlus iil. Unuani. Fredcgarius lil. Wicharii. Alaherius fil. Tutonis. Aus Engeni:
Bumin fil Tlicot.uhcr Althcrtus fik Wilbcrti. Hodi fil. Mci^i. Iladamanis lil. SiLzIiiiiiri niiltm
liL tridileiii. iiruiihcius lil. LjulherL Dilmannus hl. Osmanni. Fridamundas lil. Warmuiiti. .\ia-
crious SL HegplodL Raadhartns fiL Dtndagp. Hadabenuis fiL WitnidL WoUhricbns fiL Eoriehea.
II ♦
Digitlzed by Google
84
— Ussermaon 1. c. niinmt an, dass die geDannten Sachscn aof den Reichstag bcrufcn worden,
and die mil ihncn nainhaft gcmachten franktschen Grossen daselhat flir thre Anfnahme zn sor*
gcn gehabt hStlm; dnzu pnssl nhor niclit dcr (lai)«*i grbnuiohte Aiisdni(*k linhiiil. ^vclchcr tin
\iirlif>rj(>L'?in*;oncs Verhiiltflisa andcatct, wahrend ihre Anlumft in Mainz ak bevorstehcnd an^-
g(>i)on wii-d.
UO. August. . Reichsversninmlimg xu Safac, auf welcher anch die Sachsen erseheinen. — Die Zeit dieser
Versninmliinp cri:iht sich aus cincr dnsclhst Idibus An^iisti (13. Aiia:^ \(m dcm Kaiscr ausitcslcll-
tcn likundc. Cf. Usscrmann I. c. p. LXVII. — Dcr Kniscr bcstiili;,'! hicr dcn Sackscn, milcr
dcr Bcdinpmc; der Annahme dcs Chrisfcnthunis , ihrc allcn Voiksn>chl(>, crlas.si ihncn allcn Tri-
bnt, mil .\usiinhme dcr an dic chrLstlichc (}(<islliclikcit zu cntrichtcndcn Zchcntcn, vcrpflichtct
sic ziirn (i(>h(irsani {;(>f;cn ihrc j;(>islliclicn Vorstchcr und I.fiin r. hchiilt sich das Rccht xor,
ihnoii Riehter (d. h. Grafcn} und Slatthallcr ^dic sugenaniitcn 3lissos) zu sclzcn, uiid vcibindot
ne auT diese Bedingnngon mit den Franken zu einera Reichfskorpcr. Poita Snxo 1. c. p. 360.,
am ausfUhrlichslcn; und cbcn so in dcr Ilnuplsachc, nur kiir/cr ^cliisst, Kinhardi vita Karoli. l.
c. p. ti7. Annnl. Qii(*(llhih. I. c. p. 40. Annal. Saxo I c |i 'ifri — Aus di(»s('r kaiscHii hcn
Laiidfriudcni» Coustilulion Iiabcu spiilcre Schrinstcllcr, aus .Mis\crsiHiiii dcr von dcni Po»*(a isixo
gcbraiichtcn AiMdriicke: ftacis leges und paeb oonditio, eincn fikmlichen Friedens-Verlnij; zwi-
achcn dcn Frnnkcn und Snchs. n i;i'm.ii lit , wi lrlii m z H Mnvt r, Osnnbr. Ccsch. !. Th. S. i\i
— iiti, wcillauftigc Bcrallmngcn und licfc politi^chc Rcflcxioncn bei dcn Sach«cn Torangcbcn
liissl , die cr lcdiglich ans seincr eijsnon Phanta$ie ^fichSpft hat
250. Wahrscheidich mit odcr plcich nach dicscr vollia(>ii u:u\ d iiicrhaftcn Hci-slclhin^ d(^s Frii'dcn.s iii
Sach^fn crff>lt'tc nuch dic dcfiiiilivc Uniw nndiinnu' dci- lu^Iicri^Mi ^li-siniis-Stationrii in inchrcre
forinlicli orjjaiiisirtc und gcnau Jiegrciutlc bisclioflichc |)ioccs(>n. Ansscr dass dcr siKllichc Theil
'Weslfotens (das alte Land dor Bniktcrcr, vgl. Nr. 400., 101., 102., dafs man vermuthlieh als ein
friihorcs ZuLchiir <lcs Fi-ankcnrcirlics lH'tracht(>tt>'i niit dcr I)ii>ccsc dcs Fxzbislhnins Citiln vcrci-
nigt \vin*dc, findcn wir uni dic.sc Zcit in ^Vcslfnlcn nnd Kni;crn dic Diiiccscn .Minii;;.inlcfonI,
radcilioni utid Miiidcn, unlcr dcii Bischoren Ijuilfier, Ilathxiunr und HerkHiubrrt. Dass auch
das Bisthum OsnabrUck damals ^eichzeilig zu Standc kani, kann nnr muthmasslich aDgenonimcn
wcrdcn. da din riltistrn Urkund(>n dcss(>lb(>n falsch sind. nnrl ln i -l. i> Ii/i i;;L'cn Cicschicht.schrci-
bcrn sicli kcinc .\achriclit dariilKT iindet. — In dcn ang;rcnzcndcn Landcsthcilcn baboo wahr-
schointfch die Bisthiimer Brerocn und Vcnlcn damals schon bcsiandon; Ilildcshcim nnd llalbcr-
.sladt siiul ci-sl spiitcr 814 zu Slando .^ckonimcn , obsileicb der lctztcrcn Diiiccsc, nach .\nnaL
Sa\ I c p. 56")., schon 803 durcli Knrl d. fir. ihre Grcnzcn soI!"ii lii -!iiniiii wrudrn scin —
Wcnn spalcre Schrifblcller, wie Thiclniar. Chron. L c, p. 860., Snw. .Snv. I, c. p. ^ibt). orzaiilcn,
KaH habe im J. 800, oder ^ schon 781, an einem Tage 8 Bisthiimer in Sachscn gcstiftct,
so isl dics bloss als cine unaicnauc und misvcrslandcnc Tradition /u in ir n liii n
Uiiter dcn bischufliclicn I)i(iccscn in Wcslfalcn ist uos die von Miniij^ardeford am gcnaostcn
bekannt Mit dersolbcn blicbcn aucU dic, von Kart der Aufslrht fjuttffrrit bosondors tibcrtra-
f^ncii frieslschen Gaue fs. Nr. 186.) vereiniijl. Im vv<^lfiili.sclicii 1 ln dcr Di(»c(>sc wcrdcn bei
/,/ii'/f/i'r,<i' I.chzcilcn folgcndc Orle Kcnnnnf. nillntln l^i , Alirr lili II. cnp. 4. 7. ("oasfclt , ib. cap. 7.
Wcrina, id. lib. III. cap. 13. (wo Pertz unrichtig Werthina licst, da das Erziihlle im Sachscn-
lande vorgcf^angcn scin soll, wosni Werden nicht, wohl abcr Werne gehorle); Amaloh. ib.
cap, 15. Aliia, Vila Liiidfi. scc. lib. I. cap. 24. A.sconthorp, ib. cap. 28. — Ausscrhalb dcr
Diiiccse Liudfjn-s laj; Mcppca, Vil I iudg. scc. lib. I. cap. 28. fD i w ir Mcppcn spatcr als der
Diocest; Osuabriick angchorig kcnncn Icmen, so kiiiuilc hieraus auf das dnnuUigc Hcstchcn tles»
INaihiims OsoabrOoik geschicwsen* verden; dodh ial es andi ni^lich, dasa die Ditteeso des Bis-
%
S5
thams Dremen sicli anfangs so weit entreckte.) — Ausser dom Siidergau, in welchem Mimi-
jcardeford lag, werden m lAudyera Leben auch die Gaue Nordgo, Altfr. lib. ID. cap. L, Borah-
tra, il). cap. •11, uml (iio Halluarii. ib. cap. \H., crwahnt.
2<H. Dcccmbor 1f * Kaiscr h'arl sclirnkt (]or von ihm erbaulen Kirrho S Priri ztt OsnabriicV . \v< lrh<»r
der Bischof M VAo vorstoht , und wohin cr die Leichname (ier Hoiiigcn (.Tispinus und Cri.<f:piniamw
gebraclit, den kdnigtichen Gerichtdnnn ttber ibrc ESgenhor^i^, bestiitii^ ibre Gtiter ond befreii
sie von dor Jnrisdiction allor woltlichen Richlor. Acl. Aquis pnlalio, XIV. Kal. Jannar. a. Impor.
ni. Ro^ni in Francia XXWI. in Italia XXX. Schaton H. W. p. 412. Saodhoff Antist. Osnabn
oofl. ros gosiae otc. Diplom. paf^. HI. Mdser tJsnabr. Gcsch. L S. 406. silninitl. W. VIII. S. 3.—
Dioso Urkunde kdromt zv,ar in don Ein!;;:mip<- und Scbinssfomteln 80 nemtieh init den Go-
litaiirhi''!! (tcr Knrnlirii^rhrn rikiin<h'n iihcicin; abcr sic onthalt nichl nur im Tn\fo manrlic,
dom Zoilaltcr Karh fremde Ausdrilcke und Rcdensarteu, soudem wird noch roohr riurch ihrcu,
Bllen imdem hisloriscben Zeugdwen widentprecbcndcn Inhalt verdSchtig: denn 41 sa&;t dcr Kai-
srr: ct habc dio Koqirr der Heil. Crispin und Cri.<«pinian nach Osnabriick gobracht (corponi
illuc translulinuis; ; da doch in koinom riOsrhicht^chroiber von oincr 'filchcn. dnrch dcn Kaiser
verrichleteu Translation, odor liborhaupt von irgond cincr Anwescnlioii des kaisers zu Osna-
brildi. das Geringste zu flnden ist, wSbrend die Erinnerang an den Pnmp, woniit cEe Tmnda-
tionon dcs hoil. I.iborius nnch Paih rhnrn, ih s iicil Vitu.s nach Corvoy, des hcil. Alcxandcr rach
Wildosliauscn u. 8. w. verricbtct, und dio Umstandlichkeit, mit wclchor sie erzahit wurdon, cs
ganz undenkbar erscbeinen liinrt, dass kein einziger Scbriftstcfler jene<t Zdtalters eine solchc,
noch dazu durch den KaiwT Hi'\hsl goleilcte FeiiTlichkeil, oiniT Krwahnung gewtirdigt hiitte.
2 I)a von kfincm nndern <ii'r iIimiNc licn Hi.slhiimcr eine solrfic Rcfreiung, vic unscrc rrkunde
angibt, schon zur Zcil Aurlx de.s tiiros!»cn bckaimt ist, sondern sie aiie ihrc Immunitaten erst
durcb lAtdmg den F^ommen erhiehen, so ist es hOdist tmwahTsdieinlicfa, dass Kati gerade
das Bislliiim Osnabriiok nllein aiif dicse Wcise sollle ausfjozoichnel habon. — Es hiingt also
dioso rrkiinde ohne Zwoifcl mil dcT, bei Gelogenheil des Zohentstroiffs mit den Stillern Cor\ey
und Ilorvoixl gpUond gomachtcn Fabcl von dcm hohen Alterlhum und den damit vcrbundencn
bcsondem Vorrechten des BiflthunK Oanabrftck znsammen, ond to ist ste nft dieser in das Rdch
der Erdichtongen zo verwdsen.
801.
i52. Kaiser ^'ni! /ichl im Sninmer mit einem gros.son Heerc nach Sachson, iilicr rlic Allcr, bis zn dein
Orte Akiaiuislnlh, wo dcr Kunig der Abotritcn zu ilim kominl und ilmi (fe.schcnkc bringt. Er
verpflamct hierauf alle jenseils d«r Elbe und in den Ganen Wibmoodi, HosCingnbi ond Rosogiibi
w^ohnondo .Sacliscn in andore Gogenitcn scines Roiohos, und iiborliisst die jen.soit der Klbe ge-
legcncn Gnuo den Abotrilon, Ann. Einh. I. c. p. 191. Chron. Moiss. 1. c. T. I. p. 307. et T. II.
p. 257. Ann. Qtiedl. I. c. p. 41. Annal. Sa.\o I. c. p. 5(5.j. — Spalere Chronisten haben dicsc
verpflaiVElen Sacluu-n mil don Wonden verwechsolt; z. B.: ..Ile nara oc des volkes over der
Elve mil miinnen undo mil wiven vcl ilnscnl. dc dcliic Iic alli nthalven in dal lant, dnrvnn vin-
det man noeh in al Dudisciiiant Wcndischo dorp. " Chron. Luneburg. ap. Ecuurd. Corp. hi:>l.
mod. aovi T. L p. 4347.
253. Kiarl. der gjcichwohl soino Absichlon auf Cliri.slianis-inmg der Lfindor jcnseit dor Elbe niclil aufgab»
baiit um diosolbo Zoil in dor Nordalbintji.schen Voste Ilanimnhnrj: cinc Kirt hc tmd iibi rsibt dic-
selbe ctuem heiligen Mannc Namens JJeridagus, dcsseii baltl (Tioigier To«l jedoch das Aulkom-
men dieser, zor Helropole (oder HisaioiM-Sta^) fitr die Slaven mid IKbieii bestinmlen IQrche •
Digitized by Google
86
i04.
Terhindert. Adam. Brem. Ub. t cap. 11. Anati. Saxo 1. c. p. 665. Ilelinoldi Chroa. Slav. ap.
li^ibnii Script Rer. Brunsv. T. II. p. 540.
254. A)lgii>'t 9. Ilalftmtar, tk-r crste Bisfdof /n l'ait( r!)nrn , slirbl. Vita Meinw. 1. c. p .518. Aniial.
Sax. 1. c. p. utio. Toiletila^, Xecrol. Padorb. uiid cbcu so Necrol. AlHlinghof. up. bcbatcn Aoiuil.
Pnderh. T. I. p. 36. — Die Traiisiatio S. Viti L c. p. 678. ISaal den Bisdior Bathumm' noch im
Ji I ^l' auf der Reichsvoisainnilunf; in Padcrborn fjcfjenwjirtif? scin, und die Transl. S. Liborii
1 ( p. lot., iii rbcreinsilinininns; hiormil, bald nach f\'nrl dcm Gros"^en ';iI>o H\'\ strrlu n ;
alicin dic Augabcu der Vila Mcinwcrci sind »o bcslimnil und poii^u so gcnau luit dcn ubrii^en
dasdbst bemerliten chroBoiogischen Vcrhiillnissen msammen, dass mao ihnfln dea Vonug em^
ruuinon niuss.
Uatkunuirs iNacbfoiger, Badurad, cbcnfalls aus ciucm cdlcn sachsiscben Gcscblcchle, wurdc ebcu
so «io jcoer aus dcm Wilnehiurid»ichen Clcras gcwahlt. Traofil. S. Libor. a. Vita Hehnir. H. cc
960'. Decemb. 19. * Kalscr Karl sclicnkl dcni Bischof l\'iho zu Osnal)ruck und seinor Kirche dcn Font*
bann inn«M'IiiiI!i ilcr ()r\r ranir^unkil . l!ui,ui>.lriii , AtsLTTi. <)-niiig, Sinedii. !5i i i^aslim itl . nrcxo-
oouieri, Elauastcld, Ouineri; und bclrcil ihn uiui scinc Nachfolger vou alleu kuniglichcn Dion-
aieo, ntn' tmler der VerbindliGhkdt, im Fall eincs zwischen den Klndem des Romischcn ond
Griechasdicn Kftisers zu schliesscndon Khct»iindnissos , dic Miihe und Hhre dcr Gesandtschaft auf
fich 7.U nohnion; wic dcnn au»-h bci dor" bischiiHichcn Kirchc zu OMiabriick stots griochi:»che
uiid lateiuijtdiu Schuieu (johalten werdcn uud dicscr Sprachen kundijje Gcisllicho uie fehlon
Mllen. Act. Aqnis|!n«ni pdatio, XIV. KaL Jaaaar. a. Imp. IV. R. m Frane. XXXVU. n ItaL XXXI.
Schaten II. W p n«. Sandhofri. c. p. IV. Vnsrr O C. 1 S s W Vllf S. 4. — Dicse
Lrkunde, iiber dcreu £cbthcit schon vor Zoilen wcidnuflige Strciligkcitcu slatlgefundcn habco,
uclche hier nichl wiederholt werdcn soUen i vi;l. Gru|ien Ong. Germ. 3. Th. S. 310. a. f.}, ist
unverkennbar oniichtoi und {jilil sic h schon in dor formcllon Einkleidunp; als cin aillcrge$cho-
bonos MacluM fk zu « rkrnnon Di iin, nndercr im Tcxlc vorkommender .\bwcichungcn von dom
Sprachgcbrauchc dcs karohnischcn Zoiiaitcrb nichl zu gedenken, beginut bic 4} mit cincr An-
nirun^, wdche die echteo Karoliniachen Urkunden nic j^brauchen; t) erhiiU Karl den uner-
bortcn Titcl Dominalor Saxonum; 3] war A«r/ iui Doconiber 8l)4, wohin die angopflicni n Da
ten woison, nichl in .Nacheii; und vvollle uian dicsem Einvvurfc daniil bogegnen, dass man ^wic
Buhmcr Rcg. Karol. S. cincn Irrlhum im Datum annuhme und die 1'rkundc itt das Jahr 803
* Befatle, WO fiie dann mit Nr. 251. auf einen Tn'^ trolfon wiirdc, so ist es wieder unbegreillich,
warum zwoi nn r incni Tni^c .Tns-cfrrli^^io rrkundcn nicht nur in ihrer Fas.sung so abwoioheml.
sondern auch von zwei ganz verschiedencn iNokuien reco{pu>scirt siod. 4} Auch der Inhalt ist
ganz go:»chichlflW}drig. Die Anffnbe des Forstbannea ist zwar nadi ihrem topographischen ln>
balte richlig (vgl Lcilobur iiber die Grenzen des von Karl d. Gr. der Osnabr. Kirche geschenk-
tcn Forstbannos; in WipamK Archiv f. Gesch. u. Allorlhiimsk. Wfstr;tlrns, I. B. 4. II. S. 76. u. f.
»o die aufgeziildtcu Oric nachgowiei>eu werden und die Kiclitigkeii dos Sachverhaltuisi<e« dar-
liethan wird); aber die Saehe reicht namiifilidi in dn so hohes Altor hinauf. viehnehr kam
sic sich nicht friilier aLs ini OttonisHiPn ZiMtallrr in di-r an^ruchonrni Weiso f^rslaltrt lialirn,
(Vgl. Nr. 599.) Die sdteauic Privilegirung dcs liischoij^ von Osoabriick, wcgeu Lbcmahme dcr
GesandtHchaft nadi Griechenland bei einera mo^ichor Weise etwa va achlieasenden Ehcblind-
liisse, isl in der Urkundeiiwell ganz ohne Bei.spiol; sie erinnerl aber cbcnfails an dic Zi il Oitus I,
des.sen Solui Ollo II. sich beknnntlirh im J. 972 mil dcr i;nechischen Prinzcs.sinri Theophama
vermahlte; allein dic GesandlscLalt in diescr Angelegcnlieit wurde uicht dcm Bischof vou Osna-
brOck, obj^eidi deinelbe sidi bd dem Kaiser in Italien bebnd. sondern dem Enbisdiof von
IfttlaDd iibertragen, niid iibeifaaupt, n vid bekanDt, nie eine GeniMllRdiaft nadi KbasianluMpd
Dlgitized by Google
i»s.
87
durch eincii Bischof von Osaabnick, sondorn uniQor durch andcro Personen verrichlct. Wis
Millte «ueh ICarl, der hi seineo weidttaftigen StaatM, besonders in IttJieiD, Kschttfe ^cnug ha-
ben konnto, dic Grirchisch vcrstandon, os nolhig gcfundcn habcn, cm solchcs Ofliciuni, wobei
es ilodi iini in('i>l(n airf pcriwnhche Fahii.^kftlon nnkatn, niil dcr cntfcrnlCKtcn hisrlinflirhon
Kirchc scinos Kcichcs zu vcrbinden? Cberdirs isl von bcsondcrcn griecliischon Schnlcn in Os-
nabrilek. abgesehcn voo den Sdiulen, welche, nacb Karit Befehl, alie bischdiliche Kirchcn
habcn mnsslon, niclits lii-kannt. — Da nun dic Irkuiidc uidnMiin^t als untcrgcschobfn vcrwor-
fon wonien niuss, so fallt aoch das einzig in ihr cnlhaltene vemieintlicho urkundliche Zeugniss,
dass Osnabriick dio erste von Karl d. (jr. gcstiilcte bischiiflichc Kirchc iu Sacliscn gewcscn
«ei, ganz dahin, wie dcnn diese Annahmo aueh mit andera hislonachen Zeagmsaen durchavs
nichl beslehen kann. (Vijl. Nr. 173.) Ob der nur aus dieser nnd einrr friilirr rnvlilinten,
l^ctGiifalls vcrdachligen (Jrkunde (Nr. 251.) bekanote, angeblicbe crslo Uischof H i7io wirklich
als eine faistorische Peraon anauerfcennen ist, wird hiemach om so zweifelhafler, als wir ihn
sonst bei kcincin gleich* odor nachstzcitigen Schrifl-itoller erwiihnt fimien, und nach Moscre
7ent'nissr> <). G. I. S. 286.) iHcht einmal in dem Nokrolo^um der OsnabriiddBchen Kircbe sein
^anie vorkouunU
805 — 809.
256. Kaiser A'or/« Kriegsziige gcgen dic jen.seit der Elbe wohnenden Slavcn und gcgcn den Konig dcr
Dancn, Godefrid. Die fHinkischen lleere«ciige gchuu durch das Sachseniand und dio Sachsen
nehmen im kaiserlichen lleere an dcnselben Hieil. AnoaL Eink L e, p. 493. sq. Chron. Hoiss.
1. c. T. 1. p. a»7. s<|. T. II p
257. In die Zeil die«er Fcidzugc geliorl olme Zweifel dic Rcichsvcrsanuuluog , wclchc Kaiser Karl auf
Xlf. Kal. Jul. (20. Jun.) nach Stasasfurt an dem nmae Bota ausschrieb. Das Einladmtgsschn»-
beti an den Abt Fulrad zu Salnt-Denys, sich mit ^finor bewalfneten Mamischan anf ilcm Pla-
eilo goiierali einzufindon. s, b Polz riul T. Vi. P. 1. p. 73. — ■ Ein nndi nT .\ljilru( k hei
IIarenbi>rg Monum. hisior. adliuc inod. 1. Sl. S. 9i., wo Karl den Konigstiiel tuhrt, und da.i
Detum anjt^iiriien ist: XH. Kal. Junii quod cet septcm diobuo anle nmsam S. JoBnads Ifaptislao,
ist, woni^'>liMW In Aiis 'Ihiiil; (!r« natuins, ofFcnhar frlilcrhnft ; (ih^lcicli F( c:inl Fninc. or. T. I.
p. 69i., NNek-her dcn Bricf nach Petx mitthcill, dcn dasclbst gcbraucbtcn ICaisortttel fiir uiiccbt
halien w ill, um den Brief in das Jahr 784 setzen zn konnen, wofiir aber aller hinreichende
Gnmd fehlt. Vgl. .Nr. 170.;
258. In eineni diescr Kricui' ilic An^.ilicn schwankcn zwischen HO-), 807 und 812) s')ll dcr vormaligo
Felilherr dor Sachsen, H Kitikhil, gebliebcn scin. Cf. Schaten II. W. p. 424. und die daselbsl
angef. Schriftstellpr. — Von Widtdantt Grabmaaie und seinen zu Neustadt-Heribrd befindliehen
Reliquion s. Fatkc ('ml, Triidit. f'(irlK'i. p. 2(H). — Withihhd liinterliess eineti Sohn \Vi(jbert.
dosson Sohn Wnlfm-t sich als Stiflor dor Kirchc zu \Vi!desliaiisen borilhmt maclite. 'S hci d.
J. 8ol.} Cber seinc NachkomraenschiUl , untor wolclier dic Kuniginn Mathilde, Gcmahiinn lidn-
rwki /.. Dischof Meinttierk von Paderboni u. A. sich aasxeichneten, vfd. Vita liMhildis 1. c. ^ta
Mcinwcrri I c rlann: Eccanli Ilistoria poncn! I*r!riri|)iirn Snvrin. snpcr [). 1 - 'Stcmnin
Wiliciundi .M. Duc. Sax. a fabulis liboratum ctc.j WeUekind ^otcn zu cinijjcii Geschichtschr. dcs
deutacbeB Mittdalfttrs, 1. Th. S. 266. a. f.
805.
259. .^pril 23, Ltutiger. dcr Sohn IJredgers, und Hiddo, der Sohn Heremns, schenken dem Bischof
lAui^ emcn The3 ihrea Erbes in d«r T3hi Thonispic, an den Oiten QuaniDgsdi mid Be-
Digitized by Google
88
eoi — 80«.
ru<;tanskotan. Act. in villa Bidiugahem, IX. Ivai. Maj. Carli Imperat. a. R. XXXVn. Lacomltloi
UrkuiideDb. I. S. 15.
260. * Bischof LiWgf<?r'i.s Ix irrLundct, dass ihm cin gcwisser ^^'igmarus, zum Baii drr Kirclio zu Wrr-
dea, Landt^rci in dcr vilia Vuettt (Oeveia) verkauft, nachber aber dic$e Uandlung abgeleojs^el
habe; ab diese Sache aof einer GomdDdevnsammlung vorltaaddt worden, habe einer der
Anvcsciiden Sclunuhun^cn gegoo den Bischof ausi^estosvoii . iiinl. um von dicscm nicht crkaniit
z(i wi rdcn, schncJl di ii Kojif uiuircwt'mi«;t, drr ihin daun ieheuiilang so verkchrt stchcn pchlie-
bcn; dcr obcn gcnaniite MaDU und seinc Frcundc ahcr hutlcn, durcb diciiGS Mirakd bcuogcu,
dem Bisehof nicht nur die m Ampnich gcnommenen Giiter irei ilhergeben, soodem anch noch
ciiicn Thcil W;i!ilrs .i!s ('■("•ohcnk hinzugcfii^'1 Ai I anno Kuroli Ki';: XXXVlli ;il-.o 7ui>f!i< n
dem 9. Oklobcr 8Uu und H. Okl. iM)6.) Ik Tomo IV. Mss. Gclenii. in Mss. Ktndiin^cr. T. XII.
p. 13. Gedraclit, mit eiui^cn, jcdoch uncrhcbltcheu AbwoichuiiK<>n, und ohnc dcn, Datnm timl
Zcugen angci)cii<leii Si hlussssatx, in Jo. Cincinnii vila Liudgeri (C.olon. 1515. i. , cap. X.XIX. —
l)as.s dicso an^cblichc ri kiuulc i inr abentouoriichc uod nngeachiclcte £rdicbtuii{( isl, wtrd kci'
Dcs weiUaufii|(cn Bcwciscs bcdurlen.
264. Deccmber. . Kaiser KMs Gescti wegen des Handels mit dcn Skven; m dem CapHolare ad Teoto-
nera villaiu. in iiiuio V Iniperii, anle luiUilc DoininL Perlz. Ll^ 1,1. p. I:i;i. — .\uf die Siu h-
sischcn Landcslliciie bczichcn sich fol;;oiidc Bcsliinmungcn : De ncgorititoiiluis qiii parlibiis Scla-
vorum el Avaroruiu pergunt, quou.s({uc proccdcrc cum &ui$ uc^ociii» tleljeiiiil, itl e.Ht partibu^
Saxoniae nsque ad Bardaenowic, ubi praevident flredi, et ad Schcda, ubi Madal|^dus prae-
vidcal, ct ad M;i;4;i<l'*Iitiri; prnfxidoat Ailo. ... El ut amia et bruiiiaH non dur;int nt! vcnun-
dandiun. Quml .>t iiivenu iticrinl portantcs, ut ouuiis «ubstautia eorum aufcratur ub eii>, dioii-
dia qmdem pars partibus palatii, aha vero medieias iuler miBBura et kventorem dhrhlatur.
806.
Stii. Februar 8. Kiii.ser Karl tbcilt sein Reick uotcr soino ch-ei Siihnc, wobei Sachseu zu dem Antheilo
Karh dea Jlingeren gcrechnet wird. Anna]. Einh. L c. p. 193. — Ju Theodonis viHa. Ann. S.
Emmeram. ap. Peilz. Scriptor. T. I. p. 93. — Vlil. Id. I-cbruar. die Veneria. NoL e ood. S. Galli,
ibid. p. 70. — Dic vollslandigc Urkundc, Pcrtz. Lc};. T. I. p. UO.
2011. Oklober 9. Uiddo , der Sohn Bmmm, schcnkt dcm Bischof Liudger cincn Thcil scincs Erbcs zu
Quarsiagwli, Bertanfikotan, Bocliursii und Telgud. Act. in viUa BidningBhem, VII. IdL Octobr.
Carli Imp. a. R. XXXUL Lacomblet Uritaodenb. L S. 45.
807.
264. HiiR. . Kaiscr Karls V<.>rordttuiig wegen der Kricgsaufgcbotc ; in dcm Ciipitulare ad Aquis palatium,
a. Imp. VIL Pcrl/'. I.<7^ T. I. p. — [i> Hi'/iclnin}; auf die Siich-icn heisst os d irin '^i par-
libus Uispaniiie si>e A\uriiiae suluUuin leric tuorn necciiso pracbciidi, tunc dc Saionii>u.s quin-
quo sentum pracparare fitciant. Et.ai partibus Bdtehn Aierit nocease soiaiium fem, duo ter-
citim pnicpareni. Si vero drca Sttmbis pairia dorondenda nccosatas fuerit, tnnc omnes genc-
raliter vcoiaut.
809.
203. Miirz 26. Liudijer, der ersto Biscliof zu Mimiitardcford , slirbt zu Bilicrlick. — Seine Lcichc wunlc
zuerst, auf Vcriangcn dcs Volkes, nach Mimigardeford gebracht und da2>elb8t in dcr Mai-icn-
KapeOe beigeselit, bis des Yerstorbenen Hrader HKUfjpiiN, Bischof zn Chalons (venerabQis ec-
desite Gadakmeiiiis episoopns), einen kaiserliohcii BdieM aoswirkle, die Leiche, des Ventor-
Digitized by Google
— stt.
89
bcDcn WilleD gemass, nacli Wcrden zu bringen. Ahfr. vila Laudg. iib. il. cap. 8. 1. c p. 414. —
Ditt Todeqahr auch AnnaL Corbcy. ap. Perta. Seriplor. T. III. p. 2. u. a. m.
(809 — 814.)
t
2(i6. Uudgers hrttim Bildfgrim, der 809 noch als Bischof von Chaluns (s. vor.) nnd 844 als Bischof
VOQ Halberaladt vorkommt ,s. Nr. 283.), schcint in der Zwischciizcil dcm Bisthum MimigaKlevoitl
vorjicslanih'n zu hahcn; (iciin Afffrid, in dcr Vorrcdc scincr Vita I.iiiil^/ ri I. r p. 40>.), nrnnt
bci dcr Aiirzahlnng scincr Gcvvahr^miinacr, llHdigrim, cbcu so vvic dcn nachisifolgcndcn Bischuf
Gerfriii , i'|n.s('opus, ohiie Aogabo eiacr Diocwse, und scheinl dadureh beide glcichmiisiiig als
Vorgiino;cr auf scinem eignen Bkcho&gilzc i .Mimigiirdcvord; zu hczcichncn; unil da in dcn Tra-
ditinnfn dcs S'if(s Wrnlcn, wclchc spatcr in ihrcr Zcitordnung folgen wcrdcn, Hi/diipitn au^-
drucliiich a\s Vurslchcr diescs Stiftcs gcuaunt wird, cin solchc:> Vcrbidlius!» abur, hci dcr da-
maligeR enpcn Verbindung Werdetn nrit dem Bisthnm Mimiiprdevord , nidit fUj>lich ohne Bezie-
lning y.n dic^nni Histlinirr pjctiju-ht vvcrdcn kann, sn ist nnch hiernus niit (Irund zu ^clilioscn.
dass er hicr das Biscbofsanil, weun aucli uur voriibcrgebend , bcUeidetc. Ein so biiuHgcr
Wccbsol isi zwar (Ur jene Zeit auflaliend; es kann aber woU sein, dass Bffdignm schon rrUher .
fiir das Bisdium IlnlhcrsUidt hcstimmt vvar. dic von Aar/ d. Gr. bciibsichtigte Sliflung diasselben
abcr noch Ilintli riii-sc fiiiifl. iitu! cr iliilu r cinstxNcilon das Bisthum Mimigardcvord »n langc vcr-
wallcte, bis er dcn hiscliotliclu-ii SUihl zu lialbcnitadt in BcsiUt nehmen koDDle und seio Nefle
Gerfrid ihn in Himi^^ardevord enetzte. Die Oberaafeieht ttber das Stift Werdeo bJieb ihm danit
niich als lliscliuf voii Ilnlbcrstadl , vvahrschcinlich Allcrs- und Ehrcnhnlbcr, auf Zcidchcn.s iibcr-
Ittiiscn, vvidircnd (icrfritl dcnLsclhcn cigendich von .\mlsv\'cgcn vorstand i'v'»l. Nr. 300., wo bcide
nebcn cinandcr als Vorslchcr dcr Kirchc zu Wcrdcn gcnannt sind). Dass aber dcr Bischof
Hildifp-im zu Chalons inil dcm zu Ilalbcrsladt wiridich cinc Pcrson gewcsen, wird VOn Tbiet^
niiir Chron. I. c. p. 787., nnil .\nn;tl. Sii\n 1 <• |). fil.). .iiisdi-iicklich ansgcsagl.
2(i7. Scbrcibcn des Btscbofs Uildiyrim ao den Propst Jieymberl und die ganze Coogregation ^zu Mimi-
gardevord). etne GesandlschaA an den kaiserlkiben Hoir, den Tbunnbaa o. a. m. betreffend.
S. d. Bishcr ungcdruckt. I)as Original mrde in eiuem Codc.\ dcs Slifls Wcrdcn gcfundcn, und
i:il)t si( h (hiri h ilic Hiniilsrlirif! als oin iinzwcifclhaftips Oriijinal dcs 9. Jahrhund. zu crkcnncn. > l.)
208. hrjxi und /Mmfrui .schciikcn licui IJisciiof UUdi(jrim l.undcrci in dcr FIiU" vou Menitiiinnc. — /ic-
givibrea sdicnkt deroselben aoin Bcsilztlinai an Wald und Libuterei n Hulenegia. — Abtfom
schcnkl dcnisclhcn scinen Bifimg (ooraprehcasionem) aa dem nuase Hesq»e. S. d. Laoonblet
LrkoJidenb. 1. S, 21.
810.
269. Dic Sach.>»cn hclfcn dcn Abolritcn gcgcn dic W ilziMi vniil andcre ihrcr Feinde, der Kai.s<>r abcr bc-
schlicsst, am rechtcn Lfcr dcr Elbo, zu bcsscrcm Schulz gegen dic Daoen, eioe VcsluDg ui
eibauen, und trMgt iKeses GeschaA dem Grafen Egj^ und andem siicteischen Grafen anf,
wclchc cincn Orl gcnannt E.s.scsfcld (K.sscvcIdoburs; am Flustsc Sltiria biwctzcn und circa Idus
Martii zu bcvcstigcn anfangcn. Annal. Saxo I. c. p. 567. (zum Jnhrc 809; ; Chron. Moi.s.s. I. c.
T. I. p. 309. zu 810). Wahrschcinlich wurdc dic Sache 809 bcscldo.sscn und 810 ausgcfuhrt.
270. Wiihrcnd dcr Kaiscr zii Aachcn vcrwcilt nnd einen neoen KriegiBmg gegen den Kdnig der Diinen,
Gotlofrii! . vnrbcrcilcl, landcn dic Nnrmnnncr niil cinnr Flotte von 200 SchilTcn in Fricsland,
verhccrcn dic an der friesischcn Kiistc liogcnden Inseln, bcsi^en die Frietiea zu Lande in drei
Sddacfalen, und «rbeben von ihnoitt IM Pfnid Silbers Tribnt. Der Kaiser geht hiorauf in
Sommer mit sefaiem Heera bci l^pebam iiber den Rfaeia und eiU nacfa Verden (Ferdia), am
lt«t«liU UM. WMtbl. 12
Digitized by Google
90
Zusamnicnflussc dcr Allcr mit dcr Wescr, wo cr die Nachricht erhalt, dass die Flottc, wdctic
Frifiisland ilberrallen hat, airiickgekebrt, der KHrng Godofrid von einem der Seinigen ermordet,
d;is v<»n dcii Ostsjuliwn hesotztc Knstcll Hohbnoki an dcr Klbo abcr von don Wilzon erobort
wordcn sci. Den Kaiscr itifcn, uachdcni cr dio Angclogonhoiton Siichscns goonhiot, andcru
Ccschafte, im Oktob«r, nach Aachcn zuriick; dcs Kiinigs Godofrid Nuchfulgcr Hemming aber
M-h)icsst niil ilim Friodcn. Ann»l. Kinb. I. c. p. 197. Chron. Holsa. ]. c. T. II. p. 258. AnnaL
S;nn I, r p. 567. Chron. S. Pantal 1 r p. S">G.
271. Voniinthlich auf Voranhti»uug jcncr von di-n .Nonnannon drohcnden Kriogsgefahr gcschab cs, dai«s
lCarl dem Grafen Bgbert (v^. Nr. 369.) dss Ilerzoiopiamt snriscben dem Rbein und dcr We$er
(nh oin vorubergchciulos Conimando, da \on s(iindi.::on Hci'/.o<:cn in Siichsen mr Zdl KarU dcs
Gros.*cn sich wcilcr kcino Spur lindcl; iibcrtru};. Vilii Idac I. c. p. •171.
i~ti. In Folijcdcs Fricdcns mil dcn Dunca crlaubtc dcr Kaiscr cinciu Thoilc dor ira J. 8U4 vcr|iflaiizlon
transalbimMhen Sach«en (vgl. Nr. S52.) die RUckkobr in ihre alten Wobasitze; nadi Kaisef Lud-
wiys I. Stirinngsurknndc dcs Bisthnms Hanibiir-. \ nrn J in !,ini!ciibr. Script. Rcr. Spptcntr.
p. 443. Baluz. Capitular. T. I. p. (>8i. Lappcnbcr|j llainb. Lrkuiidcnb. 1. S. 2U.
Sf73. Aiafhard der Xllere, Abt des Klostcrs Corboia in Fraidkrcich, bcabsichligte ein Kloster seines Or^
dons in Sachson zu i;riindcii, wo/u ihtn cin in Seinen Kkntfn' efZOgcncr Saclisc .Niinicns Tlit^
drudux vmvu Oi( ;iuf .soincm viitoilichon Krbc vorircichlaiion haltc; d.i Ilin iln r dcr K ti-^cr,
in die^oin Jahro, mit wichtigcn Auni°iigcn nacii balicn .sandtc, »0 vviti-do dic Ausluhning jou(>s
Vorhubone zur Zeit noch verbiudcrL llist. trandai S. Viti L c. p. 57S.
811.
174. Nachdcm dor Fricdc roil dcm Dancn-Konig Rmtmin^ an der Cfdcr, ate dcr nonmohrigon Grcnzc
des Roichs, aob neuc von boidcn Soilcii bcschworon wonlon. winl das im voiifj^-n Jjihri* \on
dcn Wilzon zors(i>rto Schloss Ilnhliuoki (llobuochi, Ann S Hahoki, .Vnn. Qucill. nohciiburi:,
Lamb- Hochburgi, Girun. S. Panlal.) an dcr Klbc wicdorhcrgc«i(cllt, umi dcr Kricg jciuicit dcr
Elbe f!o;j;cii die Lmonen forti^esetKt. Ann. Binb. I. c. p. 409. Chron. Moiw. L c. T. 11. p. 2S0.
Annal. Saxo I. c. p. -^IjS. CIir<in S Pniitfil. I. f j) Vi~
In dicso Zcit rallt wahrschcinhch aiich dic F.rrichlun^j iirs I.imcs saxonicus odor dor Siichslschon
Mark gogon dic Slavcu jcu»cit dcr Elbe, Adaro. Drcm. lib. II. cap. S). 1. c. p. 22. Vgl. Wcdc-
ktiid Noten 1. B. Note L vnd daxn Ledebur krit. BeL & 18& u. (. (ttbcr Hobucbi) u. S. 180.
''iilirr ilon Lim. pn-v.V
275. Witleburg vurkauft dcm Dischof HiUligrim 6 Murgcn Ackerkuid uud Wald im Rubrgau in der villa
Menithijina. Act. in viOa WeridinB niper flnvio Rura, VL KaL . . . Karoli fanp. a. (wabrscbeio-
lich XI, : Lacomblct LVkundciib. I. S. 16.
276. Deccmbcr. I Kiiiser A'arl bcurkundct, dass dcr Sachso Amahing vormals, boi dcm Abfall dcr
Sacliiicn, ilim ircu gebliebcn, dc&lialb scincn Gcburt&ort vcrlusvscn und iu dic vun Fraiikcu und
Sachsen gemeinschaRlich bewohnte villa Wulvisanger gokommen, weil er aber daselbst nicht
bleibcn konncn, an dcn Orl Waldisbccchi z.wisclion dcn Fliis.s<'n Wiscraa und Fiddaha pczo^jcn
und ciiicn Tbcil dot» Waldcs Bocchoiiia urbar gcmacht habc (proprisit sibi), wclchcn cr bei
scincm Tode seincm Sohne Itmnil hintcrlasscn ; «nd bestiiligt dicsem Btmit den Bcsitz dcs ge-
dachten propriBi, auf dcutsch Bivanc gcnannt. .\ct. Aipiisgmni ji;i1;itio rcj^o, Kal. Dcccinhr.
a. Im[> XI nc-ni in Francia XLIV. in Ital. XXXVTI. Schannat Corp. Tradil. Fuld. pu 407. Falkc
CoU. Tradit. Corb. p. 234.
S77. i. KaH, der «heflCe Soho des Kaisers (vgl. Nr. 262.), stirbl. AnnaL Einh. L e. p. 190.
u. a. m.
Digitized by Google
91
8ii.
278w Oktober 4& Gundtmn md AddMd vericaufeit dem Bisdior MHgrim einen Kotten im Bonnen-
Gati in dcr vitla Melenhem. Act. ad Rnrani ;into baMliom & Salvaioiis, XV/ KaL Novembr.
Karoti Imp. a. XIl. Lacomblot LTkmidcub. L S. 16.
279. Zur Vcrticsscrung dcs Kirchcnwcspn.s wcrdcn an funf vcrschicdciien Orton dc- RciLhs , tm»f»r andern
zu Maiuz uulcr dem Vun>itz dcr Erzbti>chufe Hicotf zu Mainz und UUdibald zu OjIii, SyiHMlcii
gebalten und ConsliUitioneii aaritericbtet. weleho der IbMer anf einer aHi^einen Veraammlang
zu Anchcn hcstatigt. — Aus (iicsrr WrNiniinlurig werden cinij^p flcr \oriichmstcn Frankcn und
Sat liHcn aii die Greuzcu dcr Normamien [^Uaucn) jenscil der Elbe gesandt, uin den Krie<U'n mil
ihncD zu crucuern. Ann. Einh. I. c. p. 200. Aniiat. Saxo I. c. p. 570. Schaten U. W. p. 44l.sq.
und das Capitutarc Aquisf;r<uiensc , Pcrlz. Lc{i. T. L p. 187. T. II. p. .'iiiO.
280. Mai 0. Kai.ser Karl tH urkundct, dass der Saciise lliddi \oini.ils, bei dem Abfalle dcr iibrigcn
Sacliseii, ilim ireu gcbliebeu, det>luilb scio Valerlaiid vcrlasscn und im Gcfolge des Kaisers in
dic von Fraaken und Sachson gcmcinscholUich bewohnte viOa Wnlvinngcr gct^ommen, weil er
aber dMelbst uieht bleiben tconncn, an dcn Orl Ilavucabrimno zwisehcn dcr Wisera uiid Fuldaa
gczojien nnd dasctlist einen Tlieil des Waldes Bocchonia eingenommen (occupavit sibi , wclchen
er bei sciuem Tode sciucm Solinc Asiq, auch Adalricus gcnaont, hinteriast»cui wcil diesen Waid
abcr iiachmals dic kaiscrliehea Hisfii znm Diensle des Kaiaer» uad «im BebuT dea Ilenogs Ger-
/i«fj iti !!csr!i!ni; pcnmnincn imlten, .so pih( nnn drr Kriiscr ficm pcdachtcn Asig den von <;cincni
Valcr aiigdlcgtcu Bivuuc ^proprisuia illud quod iu corum Ungua Bivanc vocatur), uiid zwar 2 lcu-
gas m die Lange. 8 m die Breilc und 6 im Umrange. zuiiQck, wid bestilligt ibm ond seinon
Erben dcn Ue^ilz dessethen. Acl. A(piis^aiii patatio regio, Yll. Idus Maji a. Imp. XtlL R. in
Frane. XLV in Itat. X.\.\l.\. Mabitton dc Rc diphim. lib. W .%r. I.XIV Ori^ (luctf. Toin. IV.
p. 411. Sc halen II. W. p. 440. Falke C Tr. Corb. p. 377. i^Das Uriginal , eliemais im Archivc
des Stifls Corvey. befindot sidi jotzt im Kbn«g|. Geb. Staats- u. Kabihets^Arehive zu BeHtM.) —
Ein Graf Esic (sei es nun dcrsetbe, ih r obcn Asi<j genannt wird, oder einer seiner Nachkom-
nien> schenktt^ in der Futge den Ort llavukesbruni an das Stifl Corvey, wodurcb dicses auch
iii d<Mi Bcsiiz obij^cr Lrkundc kam. WiBand Tradit. Corb. S. 72.
ttl. Jumus 7. J/tTeambert, der erstc Bi.sehor zu iUindcn, stirbt. Necrol. dcs Ktoslcrs Mutlcnbcck; s.
Zeitschr. f. valert. G<!scti. u. .•Vttci tliuiii-.lv. II. S iO. — Die Schcnkungen dicses, dort Erkanheit
gcuaiuileu Bischofs, an das Klostcr Fulda, s. TradiL Fuld. berausg. v. Droako (1844;, S. 46. Ar. 9.
S. 96. Nr. 9—43. S. 97. Kr. 31.
28i. Januar 28. Kaiscr Kaii dcr Grossc stirbl zu Aailieu. — ihm folgt in der Uegierung dcs gaozcn
Reiches sein bereits tm vor. Jahre gekrooier Sdin Ijudteig (der FnMnme), da die beiden andern
Snlinc K-n! unil hjiiii schon vor ficm Vatrr ttc>lotl>cn warcn. Annat. Einh. 1. c. p. 201. u. a. m.
283. Scptcmbcr 2. Kaiscr Lttdwig bcstaligt dcm BiM^iuf Ilildigrim zu Ilalbcrstadt dio von soiucm Vater,
dcm Kaiser AorT, entwoifenen Privflegien dieses Bistboms. AcL Atiuisgrani IV. Non. Septembr.
a Iinp. I. Lcuckfeld Anti<piit. Halberst. S. — Der Abdruck ist frcilich schr fehlerhaflt. und
dcr Te\t walirx licinlich nicht frei voii IiiicrpotatioB«»; doch befft kein Grund vor, die Ricbtig-
kcit dcs wcscnilicben bdialtcs zu bczweifchi.
813
814.
9S
«1».
845.
284. Ant Derefal (l(><; Kaiscrs Ijtdmg unteroehinen alle SidiBiadie Grafeo, in Verbtndung mit den Abo-
iriicii, (>incn Feldzug oaifih DooeiDark, um doii entstandene n,Toiiatreitig|ce)teo beiznlegeo. Ann.
Jiinb. 1. c. p. 202.
285. Jantiar 22. Brodatn seibeaU ebiea Eigeobftigeo «i der Kirdte S. Salvaloct» n Werdcn. Act b
M erthiiin nioiiasierio (io iMigo Riparionim), Xl. KaL Febniar. lUodovici Impv a. I. LaooinUet
rrkriiHlcnh. I. S. 16.
iM. Juliu» l. Reichsversantmlung zu l'aci«'rliorn. Annul. Lauiiss. inin. I. c- p. 122. Annul. Kinh. I. c.
p. 202. Cbron. H<»ss. I. c. T. I. p. 3H. Ano. Xant ap. Perfi. Seriptor. T. II. p. 224. Thcgpmi
vita I.tif!r)M"(i, iltirl. "93
287. Auf diescin Reichsiago gibt Ludivig dcn SachsGn uud Fricscn ihr viilcrlichcs Eri)rcclit (Jus palemaiO
horcdltnlii:), welches onler semem Tatcr aurgehoben worden war, zuriick. Vita Lndov. Pii, ap.
l'erlz. Srriplor. T. 11. p. 619.
288. Auf eben dieseni Convcnfp iii Tiiilcthnrii iiiaclitc Aifalhard der Jiinizcrr, (laiiialii:i'r Aftf zu rorheia
in Fnuikreicb, dem Kaiser Luduig den Vorschlag cines in Saclisen zn grundenden .Moncbs-
Khffiters, woreui sowohl der Kaiscr als der Bischof Badurad ni Paderbom wil%en. Jencr er-
hi.S!.t zuni Bchuf dessclben allc konip;lichen Dicnsle. und der Bau wird an einem Orte f^cnannt
H(>tlii beijonnen, \\<i aber das Klosler, wcgcn der unifiiaslisjen Ln^^e diesos Ortes, iiicbt in Auf-
nahiiic komml. Ilibl. transl. S. Yiti, 1. v. p. 578., \vo abcr irrthiimUch noch dcr fiischof /Jathu-
mor genannt wird: VgL Nr. 254.
289. Cm dicsrlbo Zrit («isd^nii ttnnporiinK ubi pius Ludov imp. rnvnm rorl)ci;>m initiavil) crbat und
crhiclt \^'ii/tiirnis \on dcm Katscr dic Priviicgien fur dus crsle grosse NonncnUosler iuSacii«cn.
— WatUjcr primin in Saxonia humo lundator con^re^aiionb in hooore eanctae Det genitridB
Mariae) wollte dieses Klosler ziierst iri .Mudehorst, dann in Alten-Hervorde f;riindcn, wo es aber
ein^tiii '/((^; etidlich wiinlc cr (Iiiicli ('ine bes<mdere ErschcinuiiG; aiif iiarliiiialii:cii Oi! <lo*
Kiostcrs licrvord geicilct. Er sliltcto dicscs Kloslcr aus seincm Vcmiogen, und blicb unvcr-
heiratbei, om ibm dasaeibe gans zuwcnden za kiinneo. — Dio erste AbtiasinD hicss SmUa
(summae nohi1itnii<; ( t prudentiae femina Sttala nomine} und war ans Wdlgtn Verwandtscbaft.
Vita Wallgcri mscpta.
290. Cm dicse Zeii srheint, als eine kfeinere Slifkong. auch das Nonnenkloster in Liesbom schon bo-
standen •/.w hahcn Das Nckrolo^ium d(>ssclbcn iieniit als Stifter uinen Bozo inicus zum 6. Ja-
iHinr' iind cincii Panlo l.i- -m-: /M\n 7. Juii , vicllcicht Briidci-. Dicscr liaz» soll der neuen
Sliftung dic vicr curtcs Lys4'i>oni, liollcnhorst', Herinctorpe und Hasckchrugge gegebcu liabco.
Vnttii Notitia drca ortam, abbatissas et abbates monaslerii Liesbomensis; in append. lU.
Histor. Weslphal. p. 751. — Die Sagc nennt A'«r/ den Grossen sdb.st als Stifler dicses Kloslers
und eine Schwcsler dcssclben als crsle Ablissinn. Mit lelzlercr Anjtabe stimmt auch diis Ne-
lu-ologium (zum 2D. April): Obiit Roswindis prima abbatissa hujus loci, .soror Karoh Magni. Da
aber eine Schwester Karl», dieses Kamens ond geistlicfacn Standes, sonet tiicbl bekannt isl, so
lijiintc tuan sio hnclistcns fiir cinc V(^r^van(ltc dcssclbcn prltrn Insscn
291. Vcnnulhiicb fiillt um ebcn dicse Zeit auch die Griindung der Kirchc zu Hcrzfcld. — Ida, dic Ge-
mabUa dcs Grafen oder HerzogK E(jbert Sgl. Nr. 499. 269. 271.) baute anf dner Beeilzung des-
Bclben. ZU Hirutfeld im Dreingau nn dcr Lip|ie, eine Kirche, w elcher .sio oinen Pricsicr .\amens
lirrlif^rus vors<>lzlc, und bci welcher sie, nach ihrcs Gcrnahls Tndc , ihr L(>bcn in dor Kii><4,iin-
kcit zubrachlc. Yila Idac 1. c. p. 571. — Cber die Genealogic der nactunals heiUg gesprochc-
nen Ua vgl. Wedekind Koten 4. B. Not XL, wo jedodi noch maoches tJnkritiscbe mit untcr-
g^laufen ist finer ihrer Siihne, WariH, wurde in d«r Folge Abl za Corvey; durch emco aii'
Digitized by Google
dern, Ludolf, welcher $pater als Herzog in Sachson erscheinl, wurdc sic die StanunmuUcr det»
sSGhasdieD K9ii%diai»es. Yon ibr aelbsl & nocb thmii bei den J. 838, Nr. 36a
816.
293. Die Sacbsen and 0$tiitinken flihren, aiif Berebl des Kaissre, den Kiii^ gegcn dieSlaven, der bald
und f^uddieh jjeeodi^t ^\ird. Ann. Einh. 1. c. p. 203. Vita Lndov. I. C. p. 6S0.
203. SyntHif' tu Aachen, auf wflduT 360 Biscfiofe iind Able rM^fticn ^'owrsrn sf>in snllrn, wonmtpr
dic Bi.schbfc Meinyard von Osnabriick, Thialgrim (oder viclmchr HUiitgnm) voii iialberstadl,
und vennothlich «neh Badmvd von Pnderboni. Schaten Annal. Paderb. I. p. 39. — Die Vcr-
iKimlliirim ii der Synodo (Concilium Atjulsgranense;, Itnrtzheim Concil. German. T. I. p. 4.10. sq.
294. Auf (lieser .Synode erhielt Meinulf, ein Diaconu? m Pnflcrbom. Hie Krlanbniss znr Sliltmig einca
Noimenklostcr». Vila Mcinulpbi, ap. Overham. eilit. vii. .Mcinw. p. cf. not. ibid. p. 418. —
Das von Meimdf gegriindete Kloster lUidcidien kam mdcasen erat 837 m Stande. S. Nr. 35i.
295. JEiriV und Fniwnfriil \erkaufen <l«?in Bi^chof flildigrim 7.\\q\ Theile eines Forsles an dcni Flusse
Aruapa bci dcm Orte ad cracem. Acl. ad Ruram aute basiL S. Salvatoris, Uludov. imp. a. lU.
LnooinblRt Uricnndenb. L S. 17.
296. Dieedben schenkcn dcm Biitchof I/ildigrim zwci Theile des Forsles an denn Fhisse Arnapa ira Gau
NivotiPtM. 'lic si( \on ihrem Vater Amalric geerbl hal>eny und zwei Studte Ackerlandes. Act
a. ill. iinp- illudov. Lacomblct Urkundenb. I. S. 17.
H17.
297. Aprii 23. ti tJra^ vci-kauft dcm Bischof Hildigrim 4 Morgen Landes zu Weldi im Gau Mivenlicm.
Act. in loco ad crucein, IX. KaL Haj. Hlndov. Imp. a. IV. Lacomblet Urkundenb. t S. 47.
806k „ 24. Fridurie vockaufi dcm Bischof Hibliyrim 2 Morgen Landes im Gau Nivenhem in der villll
llroiibcriinga hnva nm FIu^ Gilibeclii. Act. in loco m1 cmcem, VDI. KaL llaj. Uindov. Inp.
a. IV. Lacomblcl trkundciib. I. S. 18.
818.
299. Junius 2.). Frithnric, I/il/Irftcrl tinrl Affprrrt x lH nken dcr Kirche zu Werilhina im Ripuarier-Gaii ')
3 Morgcii Latidcs zu Ilrodberctiiiga liu\u uiid cbcn so vicl bci Wcldi. AcLadcrucem, MI. Kal.
M Ifludov. Imp. a. V. — Biwhof MOdigrim ist unler den Zeogen. — LncaniUet Ihknnden-
bttch L <S. ia
819.
300. Septeinlx r II Sigihard schcnkt einen Mor^cn I^ndcs zu Fisclaco im Ruhrgau an die Kirdie zo
W«'rdcii in dcmscllicn Gou im Hcrzogthum Ripuaricn, welchcr die Bischofc Hihligrim und Gtr-
frid von>tclkcn. Act. III. Id. Septembr. IIludo\ . Imp. a. \1. Lacomblet Urkuudeub. 1. S. 49.
820
301. April 13. Bado, dcr Sohn Widuc», schenkt dcr Kirche zu Werden einc Hovo in der villa Pcric'
bect im Gan Boretra. Act Id. April. Illudov. Imp. a. VII. Lacomblet Urkundenb. \. S. 19.
302. Mai 29. //iiiilio, dcr Sohn Kgilberns. gibt der Kirchc zu Wcrden etnen Morgen Landes in der
vilhi I viii, nckst df i W ildlx i rditigung. Act. in Werithhui monasterio, IV.. KaL Jon. Hhidov.
Imp. a. VII. Lacomblcl Irkundcnb. L S. 49.
*3 Amutl Rtgoari*ran iit «luia Zifclligl Rlf •ar. n
Digitized by Google
830 — 913.
903. Junias 48. Theodgrim, der Sobo Aldgrims. sehenkt daa raa Riefrid 9m tibergebene Brbe ni dcr
villa Arlo iin Gau Thrcant. fui liic Kirchc zu WcrdeUi wclcher der Bischof Hildujrim voi>(t !ii
Acl. in loco Mimigemaford» XIV. KaL JuL Uludovigi Imp. a. VIL Lacomblet Lrkundeiib. L S. 20.
•
821.
304. S}"nodp zu Tliionvlllr , auf \vi>l<-her 32 Bi--clii>ri', nolitnlich (lir Kivliisrlillfo von Mainz, Tricr, Coln
und Rhouxbi oul ihrcii SulTra^ncn (daruutcr also atich die Sachsi^chen Bischorej zugegen waren.
EcUiart FraDC. or. T. II. p. 168. Hartzhcim ConciL Germ. T. II. p. i3.
305. Scplpnilicr i. Kaiscr J.iidu iij nininu den .\bt Castus zu Kischcclii (wahrscbeinlich den Nr. 170 t*r-
vahnlcn Schiiler Liudfjfrx. mit sciticni Kloslor uiid don \\\m unUTj;cbenen Kirrhrn nini niuicm
' ' Gutem in den Gauen Leiiga, lleeiiga und Fenki^ — wovou nur eine Kirche zu Savhnga zur
Parochie dos heit. Panlua in HtniigcrDaford. wcleher der fiischof Gerfrid vorsteht, gehdrt — in
iieiiien Schiitz . uinl iH freil sie von aller ficnidcn JurLsdiction. Acl. Atiuisjnraiii V. XoBi SepL
Imp. a. VUI. bcbaicn Ann. Paderb. I. p. U. Falke C. Ir. Corb. p. 72U. (IL)
8».
300. April 2. Kais<>r Ludulfj ninuiil, nuf Ritfcn des Bischofs lladurndus zn Vaiii-rbninn , dir Kirf hc il,i
sclbst in 8eincn Schiitz, und bcfrcil sie von ailer fremdeu Juriiidicliuu uiul aiien au dun kaidcr-
Itehen Flscus zu cnlrkhtendcn Abgaben. AcL A«]uisgrani IV. Noo, ApriL Imp. a. VL Schaten
A V I. p. iC. III
307. Add^ffird ihn- Alfcrc ^;;!. Nr. 27'1 , vom Kaisor aus der Veibannung, in welrhor er seit Kaiscr
hnrtx Tode lebcn niu^tc, zuruckgerufcn , und vou der NoUi seiuer Unlensbruder in SachM-n
(s Nr. 288.) unlcrrichlcl, reist mil Bcinem Brudcr iroAi sdbrt dahin, ond fiodct «incn beque-
ineren Ort nir das neuc Kloslcr, an dcr Weser, imGaaAv^. aof dem Gnmde der villa IluuMi
llist. transl. S. Yili I. c. p. 580.
U08. Kai.-icr Ludwig erkauH, zum Behofe dcs ncucn Klostcrs, von dcm Grafen Brmhard dio villa Hu&ori.
ncbst der Mark Huxori, deren Grenzen rol^oiidi»||;ieslalt ango};' Ijch wordeti: ab aquUone periiu-
pit ad Bcriiichiisen el ad villatn Albrj)clitin( hiiseii, ab occidenle liabel lerminnin Mc\ ^o<lpsh«.seii.
ad mcridicm procedil, usquc Gudulmo ct Mcingodesbusen , ab erienle ciiigilur fluvio NVisarai uod
tlbergibt dieselbo dem neuen Kloster. Appcnd. ad vilam Walljferi mscpt
300. AuKDit 8. Dor »i dcm neuen Klcslor beslunmte Ort ymi uoter fciorlichcm Gcbete in Bcsits ge-
nomnion ;
alO. „ 25. wird dcrselbe durch den Bischof [Badurad voq Padcrljorn) gcwciht, wobci er dcn .\a-
men Corbcia oova (Corvey) erhalt; und an demselben Tage wird dMdbst angefangen au bauen.
Hi-I. Ir.iiis! S Viii I.
'<i\\. Sepiciub. 25. Die Briidcr dcs ncuen Klosters Lrcchcn mit allcr iiirer ilabe von ihrcm bishcrigcn
Wehnsilx anf ;
3lf. „ 881. hallen sie an dcm nciicn Oitc ihrcn reierlicheii Einzug. Ilisl. transl. S. Viti 1. c.
Hl3i Unlcr den neuen .\nk6innilin'.;cn , mit wclchcn (!;>> Klf»stcr Nini-Corvcy hcsct/.t wnnic, licr.ind .Mch
auch der damali» iljuhrigc, aiier schon durch iugeiid und Gi>ieiirsamkeit au.sgezcichiiete Am-
karitt», der nachmalige Aposlel de» Nordens und der Errte dcr vmi Gorvcy ansgegangenen
Missionarc und Bischuro. Adam. Breffi. 13». ]. eap. 4S. t c p. 8u Ct" Vita Anakarii, ap. Pertz.
Scripl. T. II. p. 694. sq.
:)Ii. Cleichzcitig mit Corvcy wurdc, ebenlhlls dnrch Adalhard uoA Wah. aach daa Benedidincr-Xon-
BCnkkwter XU Hervord (vgl. Nr. 289.), nach dcm Vorbilde dcs lilostcrs zu Soissoii^ (secunduro
jora Soessienis, vila Waitg.), zu seiner vellstiiodigen Einricblung gebracht. TransL Sl Pusinnae,
Digitized by Google
8SI — 8S«.
05
ap. Pcrtz. Scriptor. T. II. p. 681. — Es blicb «eitdcm dcr Aursicbt des Klostcrs Corvcy
imtergebeD.
3lt>. Julius 27. Kaiser Ludwig nimmt das Klostor Corvoy, auf Bitton (i'^ dortigfn Abtcs AdaUiardus , in
somen Schafz, ond befreit es von aller frcmden JurisdictioQ uikI aUen nn den kaberlichcn
Tkcufi 7M ontnchtcnilon Ab^nhon. Act. Inizilinln im, VI. Kal. AugHSt. luip. a. X. Habillon de Ro
diplon). lil). IV. Nr. LXVIII. Schaten A. V. 1. p. oO. (IV.)
316. AugiLst H. DcrMilbc iichenkt dcm Kloster Corvcy <lio kunigliche villa Huxori neb»t andcm Giilcm,
und bcwilligt ihm das Rcdtt der freicn Wahl scines Abtcs. Act IngeliDheim VI. Idus AugusL
Imp. a. X. Schalen L c p. 48. mil dem veriindcrteo Datum VI. KaL Aug. (V.)
82i.
317. Septt^mh. 7. ^ Kaiser iMdtcig bcstaligt, auf Bittcn des Bischufs Meincjaz zu OsnabriirV , dio Privi-
lc}{ion dor d(trtij;on Kirche. Acl. Wormacia cixilatt; puhlicn, VII, Id. Soplomlir. Imp. a. \I.
SandhofT I. c. p. VI. Miisor O. G. I. S. 408. s. W. VIII. S. 3. — Dicsc L rkundc crzuhlt; Aarf
dcr Grosse habe. aof Bcfehl des Papafea Adrian. und mtt Rath des Bnbiscfaofii Ltdlut von
M.iin/. iini! xicItT .inilcw Bischofc , an dom Ortc Oi:n;iliniL;i;i In ilcr Prmiii/. Wrsiralcn dic crsto
KuUicdralkirclic iii Suciiscn gcsliAcl und am Tagu ilirvr Einwcdiung mit Privilcgicn ver$eiien.
Gcgen die Wahrschcmfichkcit dieser, mit den Bcricht^ aller glcichzoiti(<cn GcBchiehtschreiber
und (loni ZnsiimnicnEian^i- dor Be^ebenhcitcn im Widi isprUL-ho sloiicndon Er/iihiung ist nur das
sfhon hoi Nr. i'S\. uiui i T). r,os!)!jto zu wiodorholon. Auoh in Ilin.M(-ht dos Sm Ii Inhaltes 7.cif!;t
cinc Vcrj{leichung dioscr lrkund(! mil dcn unzweifelhafl ccblcn, abcr ganz andcrs gcfasiite»
Privilrf^cn lur das BiBlhnm Padcrbom von 8S9 (Xr. 300.), dass die vorfiegende. wo nicht ganx
erdichlct, doch .sohr vcrful.schl isl. Endlich kann Kaisor Ludwiy im Scptomber 824 nichl in
Woniis fiowoson .soiii, da cr um dicso Zoit in der Brotapno Krioj; fiihrtc. V;;]. Bbhmcr Bcg.
Kajui. S. 38. ct al. Script. Wir kdnucn also unbcdcuklich auch diciie Urkundc zu dcn uulcr-
gcsehobcnen rechnen. .
825.
31 & Novemb. 46. IVaHger. der Stiller des Kloston Hervord (vgl. Nr. S89.). stirliL — Er imrde be-
grabcn in a(|utlonafi parte chniatis in basilica quam ipso febricavit. Trta Waltg. mscpt»
826.
3t0. Jamiar t. AdaUuard, Abt m Corvey, stirbt — Weda, dcn die BrOder in Nen-Corvey zn ihrem
.Mifr wiirivi-Iitcii . \\m\ ;in jonos StcUr' nnrh .\It-Corvoy borufon, und daniuf H nnVri/v, rii Snhn
dc-r heii. Ida (>|ui cx niilitc faclus est monachu^, Annal. Sas. I. c. p. 6U7.), zum crstcn i\bl in
NFa-Corvcy er«'£h1(. HisL tranrf. S. Viti L c. p. 680. — Dcr Todesiag AdaOardg^ Viia Adal-
hanli, in .Vct. Sanctor. Jamttr. T. L Cf. ExdHpla ex vitu Adalh. et Walae, ap. Perlz. Sc^tor.
T. U. p. m. sq.
■} Aurh *an im Mer «Mii HciMeler gfgebcncn AMradie t*\ft dti Copisrfmn it» Omtbruekticiieii DiMii*tin< M-
griiilr Abweieliungin. TVr Namc <lf, Biicbor* wlrd nicht JUtinguz , «ciniii rn Miri<i::iis , <l. r <!i » K.ii.cr. ni< Jit
Oirtiitu, t«n<l«:ra Karolat g«>«liri£beo. 8. 6. 2. U. eU mincodu I. rcDuvaadM', tfi. *t. ordioante cl I. ur'
diselm.
Digitized by Google
96
BS6 — 8tt.
320. Junius 20. Kaiscr Ludtvig und sein Sohn Lolhar incorporiren dom Stiftc Corvcy dic von Karl den»
Grossen gestiActe Kapelle n HcrGsburg mil allen dazu §eh3rl^eii Giltera nod Leateo. Ad
Ingiliiilicini Kal. Jul. Imp. a. XOI. Honnm. Paderbom. p. 448. SdiateD A. P. L p. 53.
Seiberiz Urkuodeob. 1. S. 2.
321. S9. BelnArat scheakt dcr Kirche in Werden, fbr das Be^iibDiii mid nim Aodeiikeii sei-
nos Vatortt, cincQ Moi^n Umdes. Act. 111. KaL JuL IDadov. Lnp. a. XIQ. lacomUet LVkon-
<lcnl>. I S. 21.
'Ai2. Oktobcr. . Capitulare Uludowici ct Ulolharii gctienkt oincs Sircitcs zwischen dum Bischof Gelnrfre-
dvs vui dem Gfafen LiuMgiu, w^en einca Hansua, wdchen die kfin^icheo Hisst enladieidea
BoUmk Portz Leg. T. L p. 836. ond abennab p. 324.
323. Kalsor Ludivig beficlilt Kcioetn Mis.su.s, d( ni Bi.schof Badund zu PadcrbonD, Dnf-Anauchcn dc» Abtcft
]\'(iriii>is , Slift Corvcy tiiul (l- >s( n I.ciitc ijc^cn all<! Decin(rarliligun}j;cn zu scliulzcn, uml
zu (loui bii(ie die Privilegicn (lc$.sclbcn (icii Gratcn bokannl zii machen. S. d. Schatea A. P. 1.
p. 54. Falke G. Tr. Corb. p. 733. Wigand Fehnigericbt WestlhlenB S. 220. (\X) — Die unda-
tirto, in Briorcsrorni (^crassle Urkumle musH zwischon die ubon angCgcbODOn Jahre gesetzt wor*
dcu, da 826 Warim» Abt wurde, und 840 dcr Kais«r atarb.
(826—856.)
324. ffejtpid und Borhtrr. Briider, vcrlausrhon an das Stift Corvoy Giitcr in (Ur sillii SiirsTa. wofiir ih-
nen der Abl yVariuu*, mit Ctowilligung seiiier firiider (versleht «ich, dcr Kluiilerbriider), scin
Beribtbom m der viila WeOiiht un Gau Herai gibt. WigBml Tradit. Gorb. S. 64. — Dieae Ver>
handlun;; ist oinc der wenigcn in den Tradit Gorb. eothalloncn, wcfcher, wegen der Brwiihnunj;
dea Abtea Wariuua, eiae bestimmte Zeit aogewiesen werden iann.
827.
323. Dort irihcr 31, FfiMiijrim , dcr Brudcr (Irs hcil. fJitdyer, friihcr Biscliof /.u Chaliiris, ilann zu Mimi-
ganlcvord (s. Nr. 26ti.) ond zoletzt zu llalbcrstadt. stirbt. Thietmar. Qiron. Ub. IV. cap. 45. L
c. p. 787. Annal. Sax. L c p. 673. (wo aber der Todestag, darCh Verwechielui^ mji JSSiW-
grim 11, unrichtig angegoben.). Todeslag, NecroL Werdia. ap. LeihoiL Scr. Ber. Bnmav. T. Ul.
p. 748. Tel. unten Nr. 470.
832.
326. Jonius 16. KaLser Ludwig schonkt dom Stifle Cxirvey die Fischoroi in dcr Wescr, im Gau Wimo-
dia, bci der villa Liuitci iu dor Grafschafl Abbo's, nebst 32 Faroilien, wclcho diose Fischerei
zu bcsorgcn habcn. Act. Franconovort XVI. Kal. Jul. Imp. a. XIX. Schaten X. P. I. p. 59.
Vgl. Uber dioae Fiiicberej: Wcdekind Noten 4. B. S. 279. (VD.)
833.
1
327. Bie ISnlallo der Nonnmuieii in Flandem aad Frieeland nehmen ihren Anlang. Chron. de gest Nor-
mann. ap. Pertz. Scviptor. T. L p. 532., wo aneh von der flerkunft der Normtnnen o. a. m.
die Redc i.st.
.iiH. lu des Kaiser Ludwigs Hiindcl mit sciocn Sohncn, welche scinc Thrononusotzung, aber auch scino
baldig» Wiederemaelsung zor Folge hatlen, war iraler andem aoch der Bisehof von Osoabriidc,
CoMoin, verwickell» wekher noh an dem Kaiser Ih&llich veiipDg, daTdr aber anch, als der
Digitized by Google
sti — »S4. 97
Haiscr wteder dio Obcrband gewann, seiaes Bislbums cntsctzt und oacli Fulda ios Klostcr vcr-
winM^n ^rde. Ton dort at» besnchte er jahrlidi eimnal insgoheim sem Bislhuin (vahrscheiiilich
1 I- /11 desson Wiederbesctzung; 8. Nr. 363 ). Nach Bischof £Jpibnar« Kheschrift (UrL Nr XU).
.MostT {), r.. I. S. 290. n, -liisrll.sf nn^cf Srhrinstellcr.
329. April 1. Kui.ser Ludicig .scticnkt «lcin lirafcn Hhidag (iiilcr zu Ismcrclckc, Anadopa und Gciske im
Gau Boratre. Act WonD»tia KaL Aprii. fmp. a. XX. Westphalia S. Jahrg. 3. Quari S. 74. Wi-
gand .\rehiv 4. B. 2. Sl. S. 86. Sfilirrlz rrkni.dcnl). I S. H
330. Juiuu» 4. Ucrsclbc verlciht dern Stinc Curvey das Miijizrccht neb$>t aliem daraus bcriliesscndcD
Nutecn. Act Wormat. Kal. Jun. Imp. a. XX. Schaten A. P. l p. 60. (Vni.)
334. „ 8. Derselbe scbenkt dem Stifto ('.nrvi y die SalzqueOen zu Budinisvclt im Gau Logni, im
Ib r/iiinhuiu Sacfasen. Act (wabrscbeiul. Wormat.) VI. Id. Jun. Imp. a XX. Schatcu A. P. L
p. Gl. ;IX.;
332. TFof/. scm Bruder JHembrat vmi seine Schwestem OtbMn voA JfffnMrm whenkcn dcr Kirche su
Werden 8 Morgen Landcs nnd dic Mast fur 30 Schweine. Act> in Weritbma mmtwteiio» Lndov.
Imp. a. XX. Lacomblet Urkuiuieflb. L S. 24.
83i.
333. Mai KnUcr fji<luiy H-hcnkt dcm Stilte Corvoy dip bridrn Villcti Siilbichi und Hcmlinn in An-
gariis im Guu Logni. Act Aquisgrani Id. Maj. Imp. a. XXI. Scbatcn A. P. i p. 63. Falkc C
Tr. Corb. p. 277. OriR. Guelf. T. V. p. 4. X.;
334. (bn Sepiember odcr Oktob(T.j hadaradus, Bischof zu PaderiMm, wird von dem Kaiscr Ludxvig,
n< li-t (li ni \\v\/x)'^ Gerhard uud lierengar, cinem VVrwandtfn tlos Kniscrs, an dcssen atifriihri-
!^oliL-u Sohn Lothnr gcscbickt, wo ea iimi {(cUogt, dcnselben zur L nierwerfung untcr scincn Vatcr
zu bew^n. ThegBni vita Hludov. ap. Perlz. Scriptor. T. 11. p. Wi
335. OkloliLT ii. Ahhn , cler Solm Crratls, sdirMlvt ilcr Kirchr' zii 'Wcnlcn zwci Hovcn im Ruhrgau tn
iler villa Lupanheldi an der Ruhr. Act. in Werilhina, L\. Kal. .Novombr. Hludov. Imp. a. Wl. —
Unler den Zeut?pn befindcn sich die Grafen Adelhard, Heginbald und Oduuaccar. — Lacomblcl
VrkiuKirnli. I. S. ii.
330. „ i'^ f/ni.rir, UcnKjrrs Soliii , scliciikt ilcr Kirclic zii Wcnlcn (iic Mast fiir 15 Schweine in
der vilia l viti ira Iluhrgau. AcL in Werithina, V. Kai. ^ovcmbr. Hiudov. Imp. a XXI. Lacomblcl
^UrikUndcnb. L S. 22.
337. Kovemb. 23. Frilhuard piht dcin Bischof Gerfrid cinc halbe Hove in der villa Ilesingi im Ripuarier-
Gaii an der Ruhr, mit Wiesen und Wald, tauschweisc fiir cinc halbe Hovc in dcr villa Castorp
im Bioktcr-Gau, uud 20 Furlangas in dcr villa Wcrina im Gau Dreginni. Act. in loco Billur-
bccci IX. Kal. Deeembr. Hluduv. Imp. a. XXI. Laeurablet iTkundonb. L S. 22.
338. Decemb. 7. Kaisi>r Linhi-ig schcnkt dem Abte Wannus und dcm Stifle Corvcy die koniglichc
Celki gcnannl Mcppia im Gau Agrodingo. Act Blanctaco VII. Id. Decembr. bup. a. XXL bciui-
tttt A. P. 1. p. 64. Falke C. Tr. Corb. p. 356.
339. „ 26. Watlbert (dcr Enkcl Widukints und nachmalige Stifler des Klosters Wihieshausen ; vgf.
Nr i">8.: scbenkt ziini Scclciilioil sciiio«i Vators Wichert an dic Kirchc S. M;irtini zu Ulrecht im
Gau Inslcrlaca, dcssen Besitzungcn in Ostarbde und in Prast mit allein Zubehor, so wcil sie
tmier friinkischcm Rechte Kegen. Act. is vflla Oilartiac, VII. Kat. Jannar. 834. Indict. XII.
Hludov. Imp. a. XXL Eecard. BisL ggneaL princ Sbxco. pag. 19. Peiti. Scriptor. T. 0.
p. 217. noL
340. Gcrfrid, Bisduif xtt Himigardeford , gibt der, vom seligen Liudger geslifteten Xirche m Natlhm in
der Grabchaft Rotbards, fdr gawiaae, aiis dondben in die Kapelfo der heO. Haria tians aquas
Bi«MU hiM. WmUU. 13
Digitized by Google
• 98
8tS
gcbracbtc Rcliquicn, dcn Haupthof Bucbuldi und die Huvo Oildinchus. Die AhlMaiim Heriburgit
iionnt er bci dieser GdegpDbeit seine coosaogaiaeeiQ. 834. ISieBert lUiiiflter. UrknndenlHidi
4. Abth. & 317.
835.
311. Febriiar. . Alljjemcirie Synode zu Thionville, in Gcpcnwart des Kaiscrs Ludwig. an wehlicr alle
Bi^rhiiro tmrl Aliln dos Rcichcs Thcil nohmcn. Annal Rcrtin. ap. Pcrlz Sci iplor. T. I. p. 428. —
Nam«'ntlich wird don BischoDs Badarad von Padcrliorn gcdacht. I*crtz. i.cg. T. L p. 370.
Auf dioser Synodc boU aiicb Mschof Gotwin von OMiabriick (vgL Nr. 328.) «eiiuM Awiee eolsctii
wordco «cin. Heoieler mscpL
838.
342. MiiR 19. Hilduwin, Abt zu Saint-Dcny^, dcr eino ZciUang zn Corvoy im Exil gelebt batte« Ober-
pibt, ans n;inlvli;trk(Mt , dcni Ablo Wtirinni, fiir das Klo.stcr CorvcN , dcii l.cichnaill dcs bciL
Yitus. liist. traii.<ii. S. Viti l. c. pag. oXi. m|. Cf. Tiauiil. 8. I*u6inuuu I. c. p. QHi.
343. April 28. Die Abgeordncteii dcs Biiichors von Paderbora, an deren Spitze ein Prtcsicr Namcns
Jdo, wclchc dcii, aiif Rcfchl dcs Kaiscrs I.iidivig, der Kirchc zu Padcrhorn, von dcm Bi^^hof
jVberirun zu Mnns Ccnoniania, bcwiiligtcii Lcichnam cincs H«'iligi>n in Kin|ir,m^ nchnicn sollcn.
liomtucn zu Mans an uud werden von dcm Bischof chrcnvoll cinprunitcii. i fansl. S. Libur. L c.
p. 482. sq. — Glcich am folgcnden Tago,
314. ,. ^^inl in «'iner Vcr^animlnn;; dcr Cfcisdirhkcit florcn Vicle jcdoch schw«>r ziir Kinwilli^mg
ZQ briiigcn «arcn) t;)ctM:hioi>scn, dcn Leichtiam dcs hcil. Liborim, chctnaJigen Bi.schof<$ das^^llist,
verabfei^ien zo lasscn, vrelcher audi sofort mit grosser Peierlicblidt erliobeii wird. TransL
5. Lilior. L c.
345. ilai I. Nachdcm dcr Bischof zii Mans dns V«lk, w«>Ichcs die Entfonntn*^ Ilcill^jcn zu vcrhin-
dera suchtc, besanlligt, dcn Lcu hnam dcn Abgcordnctcn von l'ii«fci-i>orn fcicrlich ulicrgclM»
und bei dieser Gclc^bdt einc tmmerwtihrende Briiderschaft xwischea dcn Kirchen za Mnns
und Padcrborn ^cschlo.s-scn h-il , uinl (lic Alncisf vnn dort an^cln-tcn. Tran.s|. S. Liborti 1. c.
346. „ 21. Dic Alif{cordnoton des Stifls Corvcy treten, Behufs dcr Translalion d«'s hcil. IV/i/v, ifie
Abrcisc von Saint-Dcnys an. — Die Rcise bis Corvcy dauortc 20 Tagc, und es wur«lcii m
Westfolen nnler andom dic Villcn Sosat imd Bredid beriilirt. Aueb eioe viOa Frdnbcrgi vtird
genaiuit. Hist. traasl S Vili I c
347. „ 28. AoLunft des hcil. /jhorius in Padcrbom. Transl. S. Libor. l c.
3(8. Juoins 13. (Pridie ante vigiL S. Vitl) Ankunft des beil Viba in Corvey. Hist. transl. S. Viu* L c
349. Cni dicscll)c Zcit soll Bischof liadurnd zii Padcibom auch von Cambray dic Reliquicn dcs hoiL
Landeliwts crlangt und nnrh I>n(!rrhr>m IrarLsfcrirt haben, VOn wo sic spaler liach BoLtf ^^ekom-
men. Scbalcn A. P. L p. 7a. Vgi. Nr. ialG.
•ISO. AuguaS 30. JftgmAonl nnd GmtAart scheidceii der Kircbe ni Worden dio Masl fUr 28 Sehwdne
in dcr villa Uvili. Act. in Wcritliina III Knl Scyit Lnroinlil. t frkimdciil). I S. i:)
381. Oktober 48. Theodoid und Htmdger, dic Sohnc Miggers, schenkcn dcr Ktrchc zu Wcnlcn dic
Ihst Tiir 20 Schvrdne in der viOa Cvilii' Act m Wertthma XV. KaL Novembr. Illudov. Imp a
XXin. Lacomblct I rkundcnb I. S. 23.
352. Oktobcr 31. Oddafj, dcr Sohn Othilriehs, vorkauft drr Kirchn /n W( r(l(?n 10 Mon-cn htui\v< iu
der villa Mcnithinni an der Ruhr io pago Ripomni. Act. iii Wcritliina, prid. iud. Novcmbr.
Hhidov. Imp. a XXin. Laoomblel Vrkondeob. L S. 24.
Digitized by Google
— Mi. 99
887.
333. Oktober 47. Erpo, der Sobn Mhit^, schenkt der KirclM m Werden emen Bifioig idi Wanei*
\%nhh zwisch<>ii <len Flii!«cii i beki himI FarnthrapH. Aci tn Wertfaiiia, XVI. KaL Nov. Hltl-
(liiN liiip A XXIV. Lacombl<»l Urkundfnl) 1 S. 21.
'6-yi. .Shinidj , i)iac<inus zu Pudcibom, welchcr dcr Jran»la(ion dcs hcil. Lilwius lK'i\vohntc, griindet, in
Folgc euics bei dieser Gelegenheit gedumea GdUbdes, ond nut Hilfe der Mdnche zu Gofvey;
<las Nonncnklocter Boddeken. Overham in noi ad vit. Hetttulph. 1. c. p. 480. Cf. Scfaalen jL
P. L p. 74.
838.
353. Miir/ 11 Snrn/jurri . dic Tochtor Bervhards, sclicnkl dcr Kirfhc zu WiTdcn 5 Mnrsipn LanHcs an
dein Orte {^emuint lottoohorra iu der viUa Fi:>)aca in pago Hiporuin. Act. iu Wcrithioa U. Kul.
Aprtl. HhHkiv. Imp. a. XXV. Lacomblct Urkondedi. L S. 24.
356i. Junius 7. Kaiscr Ludivig scbenkt dem NooneDkliiKtcr zu Heriviirth dic KirdMn lu Reni im Gan
Uiir^ihniii. /u WntiTinfia und Stochhcim hn Gau ScopingpnL Act Noviomago VD. Id. Jun. Imp.
a. XXV. Scliatch A. l\ L p. 76. (.XI.)
337. „ 14. Bei einer Verhandlnng Im kalserfichen Palaiie zo Nunwegen. in Gegenwart dca XalserB
I.udvif] iintl s( incT Siihni* hidivig und Kart , cincn Sirrit /u ischrn dcm Grafcn Gozbert und
dcui Alitc /JraOanus zu Fulda betreffeiid, warcn uiiter andcrn dic Biscbofe Oerfrid (voa Mimt-
^rdevord) und Baturat (von Paderbom; zugcgen. Schannat Corp. Tiad Fold. p. 472. Falke
C. Tr. Corb p :{Tli
358. Oktnhcr M f/r/iiilii-rilti , dor Sohn fleffiuberis , schcnkt ilcr Kirchc zii Wcrflcn cincn Morgcn Lan-
dcs in dcr villa licriiabcct an der Ruhr in pago Hiporum. Act. in Werithina X. Kal. Nov. lUu-
dov. bnp. a. XXV. Lacomblct Urkundenb. L S. 25.
339. Novonihcr 14. Kai.scr iMdtcig bcstiitigt, auf Bitten scincs Vcrwandton, des Ablcs ^Vnrinus zu Cor-
vcN , dio von Addiia, dcr Witlwc Humchog, zum Sedenheil ihres verstorbcnen Eheinanncs und
ihrcr Kinder, dcm Stiflk! Corvcy gcmachtc Schcnkung ihrer Besilzoiigen zu Oslhovcn, Oppen-
henn, Wadienheim nnd Tyhc\le. Act. Ingt^linhinm XVIll. Kal. Ocoembr. Imp. a. .\XV. Scba-
tcn .\ P I p 77 XII ' — Die Urknnilc lirjil nii Iit nichr in ihriT urspriinglichen Gcst.ilt vor
Die von dcm Gcbrduchc LuduHys abwcichendc Anrufungsfonuel, und der Maujjel der Indiction
bd dem Datum, dnd irahrscheinKcb bur cmem Versehim des Afaschreihers zn «"kUiren.
300. « 21. Dcrsclbe bcsliitigl .seiniT Verwandl<'n, dcr chrwUrdigcn Ida, die von ihrein vcrstor-
Jicncn (i<'mahl, dcm Gnifcn Erhirl , ihr hintcrlassoncn Giitor in dcr villa Imminchuscn im Gnti
Killharsi. Act. Ingelenhcim XI. Kal. Dcc. Inip. a. XXV. Falke C Tr. Corb. p. 284. — Ida
(Vda mentc dovotissinM) «chedcte diese Besiliongen an das Stift Corvey. Wlgaiid Tradit Cotb.
S. 8t. — AVnhrschcinlich ist (licsp Wit von wclchcr wciter obcn Nr. 199., 29!^ (iicsclhc. wdcfae
* dfHD Slinc Corvcy auch ihr £rbe zu Uchuonsccdo scbenkie. Wigand TradiU Corb. S. 87.
839.
361. Julius 8. Krtiscr Ludtcifj rc-nititirt scincm Gcfrciicn (jnidf Giitcr irn llcrroj-thnrri Fricsland, im Gau
Wcstraclia, die cr dcmsclben friiher gcschcnkt hatte, die abcr durch des.scn Veruachla^ung
wieder aum FIbcub vraren dnftesofsen worden. Act Crudniaco VIIL M. JoL fanp. a. XXVL
Schatcn A. P. 1. p. 79. Falkc C Tr Corb. p. 290. (XIIl.)
302. Scptembcr 42. Grrfrid, Rlschof zu Mimigardcroni , stirbt AnaaL Corbej. ap. Pertz. Scrtpior. T. IIL
p. 3. Todcstag, NccroL Werdin. L c p. 747.
13*
Digitized by Google
100
363. Bischof Gauzbert (Gosberij, wcioher eiiii^c Jahro lang den damals noch hcidnischcn Einwohncm
Schwedei» du ChraleolbuB gepred^^ hatce, 'wird ih flhuNn Volknufrahr tob dort Tertrieben.
Vil.i Anskiir 1 c. p. 700 Adain. Rrrm I r. p. 10. 'hoc, ut aiunt, factum csl anno Ludicwici
s<;nioris novissirao." — Er wurdc hiorauf niit der Vcrwaltung des, durch Goswiwt Ahselzang
(vgl. Nr. 3it.) crledigten Bisthums Osoabruck bcauflrogt. Ucnsclcr mscpt.
8(0.
SM. Febroar ft. Thiiagrm, Kschof sn Halbentadt, dn Keffe d«r Bisdidfo Uudyer ond A^Me^roi»
stirbt. — Er wurdo zu Werden bogniben. Annal. $. I. c p. 574. Todcslag auch NccfoL Wcrd.
I. c. p. 747.
365. August 25. Convont zu Ingelhcim. Untcr dcn Di^M^-lioren , welclic sich da.selbsl hci dem (nach sei-
ues Vaters LudwigB I. am 80. Jiuii d. i. orfulgloni Todo nach Deutschland zuriickgekchrten}
jungen KaLscr LoUuor vcrsammdtcn, war aoch Bischof Badarad von Paderbom. Pertz. Leg.
T. 1. p. 374.
8il.
366. Ba Kaiscr /,ui!ifujs Siilnn*. Lothar, Ludiviff ;<lpr Doutschc) und Karl fdcr Kahlc*, sdidn bci
ihros Vators L«'l>«'n, tiioils dicscn, ihcils sith unler einander verschiedcuUich bofchdot hallcn,
aadi desaen Tode, wefcen fliror ErbfolRO-AnBprttche. m dneii blotigcn Krieg fierathcn waren,
worin Ludutg ikk! A"'f7 si( li ^:r^( ii f.nlhnr verbanden; so bcmiilion s\(\\ ^i>\\t\)\\ Lolhar als
Ludivig, dio Saciison auf ihrc bcilc zu xiehen, uiul e» entsleht untor dcn Edicn in Sachii«a
eine grosse Spiiliun^, indeni ein Theil diesem, ein anderer jenem anhangt. GleidBritig bridit
in Sachsf^n einc Kniporuiig dcr Kii2;cniiorigcn gogen ihre Horron aus, in Fols;o deran jcno . untcr
dcm Namcn dcr Slclliiij;or, cino niiirlitiii;!' Partci bildcn, vioio f.cw ,iIiiIi,ifi<;k<'iloii aiisiibon, ihro
Ilcrreu zum Theil aus dcm Lundo vcrjageo, und selbst vom (iiinstcnthum abfallcn. ^Kmial
Bertin. 1. c. p. 437. Nithardi histor. ap. Pcrb. Scriplor. T. 11. p. 667. Annal. Xant. ibid. p. 227.
367. Hai 8. M- ijinhurd . Sop. ilor Kircho S. Salvatoris zu Wcrdcn, tiibt oinom gowi.^won Thiutuug 8 Mor-
gon Laiidoroi zu Gisfriilinghovun tauschweisc nir dosscn llcsitzlliiitn nn d<'m Flus.^^c Hcsiipa. Act.
in loco Werthina, VIII. Id. Maj. Hlutharii a. 1. Indict IV. Liicomhl<'t Urkundcnb. I. S. 25.
369. Dooember 10. Konig Ludwiy (d<>r Doiitscho' bcstiitigt dcm Klostor Corvoy dcn Besiiz dor voo
seincm Valor an tlassolbc gcsclionklen \illa Ilnxori tiiul nnitcror Giitor. wie <Ias R<«chl dor
freicn Wahl des Abtes. Ack Palhcrbninncn IV. Id. Dcccmbr. a. R. VU. IndicU IV. Schatcn A.
P. L p. 88. mit der falschcn Indict VIII., zom Jahre 845. (XiV.) — Da die ZiMung dor Regie-
rungsjahre iii ih-n Urfcunden Ludivigs dos DouLsehen sehr schwankcnd und unslcher ist, so Isl
liicr. Ix i (ler Zuriickriihning <ler Daten auf die gewohnliche Zetlrechnnng, immcr der Indiction
gefulgl wordcn, dte iii dicscr Zcil noch zuvcrliissig ist.
369. „ Dersetbe schenkt dem Ktoster Corvey 4 \ mansos ro der villa HeniR im Gon Langena.
Dat nl pr. Scliaten A. P. L p. 89. mit Indlrt VIII. Da dns OriLMtinl (licscr Urkiindi? niVht
mchr nachzuwetsen ist, so iasst sicb zwar iibcr die Ricbt^cit odcr Unrichtigkcii dicscr Indic-
tion nicht mit BefltimmtheH entscheiden; bei der ObereniBlnmnong des Ortes und Tages mit der
vor. Urkundc Lst es abcr hiichsi Nvahrschoinlich , dass sio auoh in dasselbe Jahr fjohorl.
370. ,. 11 ner-'ll)r srtu nkt (li in Kldstfr rrirvey einen Iliiupthof ncbst ?f) dn/ii E;eli<ir<'n<len
Ncbcnhofcn . im Gau Guottinga in dor villa .\niphidi, wclcho vorhor Graf bnnzletht zu Lcbou
hatte. AcL Rosbah vQla XIX. Kal. Jammr. a. B. VII. Indiclw IV. Schate» A. P. I. p. 90. mit der
falachen bidict. VUI. vwl aadem FeUeni nn DttHuiL (XV.)
Digitized by Google
Ml— 844.
401
842.
371. L^lkltr bcnutzt die Emporang in Sachscn, um die Stellingcr (Ur sich zn gfiwmncn, indem CT ihnen,
nach cigner Wahl, die Veileihiing einos ncueri Rechtes oder dic Wiedcrhcrstelhing der ahen
SachsLschen Gebrauche xuM»gl> i^aiial. Bertin. L c p. 437. (nim Jabre 841). Vg). Kilbardi
Histor. I. c. p. 669.
372. iMdwig, nachdem er im Augnrt einen Convent in Salz §^aHen, imterwirik sieh Sachaen, bestraft
dio Eigeniior^n, welche aich gegen ihre Hoi-tcti i'iii|ioit liiillcn und vom Christonthume abgo-
falh-n warCTi, indcm cr oino grosse Anzahl dersrriben hinrichtcn lasst, und stelit die vorige Vcr-
fa^ng wiodcr hcr. Annal. Fuld. 1. c p. 363. Annal. Bcrlin. 1. c. p. 439. Nilhai-di Hislor.
L c. p. 069. AnnaL XanL I. e. p. 2S7.
373. Ein nciior Empnnin^<;vf>rsiich dor Stoningcr wird dumh eine grone Niederlagie derselben glinElich
vercitelt. .\ithardi llislur. 1. c. p. 671.
374. November S9. MtgitAard und Wolf aehenken der Kirche zu Werden die Mast Inr 40 Sehwctne
im Walde zu Uviti. Act. in Wcrilhina monasterio, III. Kal. Decembr. Hlolliar. a. R. II. Iiulicl. Y
Lacnnihlrt I rkundonb. I S l^y — Nach der lodiction geh5rt dieUriLttnde in dieees, und nicbt»
« wic Laconibict will, in das vorigc Jahr.
fii.l.
375. Miirz 20. Koiscr Lothar 1. gibt dcm Grafeo Esich dcsscn bi&bcrigc Lehcngiilor zu Castcnicha im
Gau Ripuarien In dor Bonner Groftehaft zn ^enthum. Act. A(|uisgrani Xlll. Kal. April. a. Imp. in
Ital. WIV. ct in Franc. IV. Falkc C Tr. Corb. p. 862. (XVI.j — Gmf Enic (wie er hier genannt
wiiil ubriiiah (liosc (iiitor an da.-s Slift Corvpv WiLriiiu! Ti;iilit Corli. S. 78.
Vcnnuthiich war dcr bicr gonanntc Gruf Ksir cbciidcrsclbc, wcichcr dcm Stille Corvcy auvh Giitcr
fai Budinirelde «chenktc. Wigand L c. S. 51.
376. Kaiser Ijithnr hcslaliirt dom Slifti" Corvcy dio von dom Grafcn Esirh dcmsolben gcschcnklcn Giilor
zu Castonicha im Gau Riimaricn in der Bonnor Grafschafl. S. d. ahcr ohne Zwcifcl bald nach
dcr vor. Urkiitidp. Falkc I. c. p. 263. — Der Zwoift?! . wclchcn Wigand I. c. gegen die Echlheit
dic«or rrkundo au.saert, iat, luich Ein.sii-ht dos Originals, ohne Grond. (XVII.)
377. August Tlifiluiii; (Ii < ^ros-son Frankcnroichs durch drn Vortrns m Nfrrinn f.uding dor Dcut-
schc crhiilt dcn d^tliciicn Thoil dcjiiselboD, niinilich ollcs fraxikischc Land auf dcr rccblcn Rbcin-
eeiie, ond am iinkon Rheinufcr die Stadte Speyer, Wormg und Maini mit ihien Gnnen. AnnaL
FuM. L c. p. 363. Annal. Bcriin. I. c. p. 44U. — Auch das Sachsenland bEeb alm, verm5ge
d!o<:ps Vortr?)zo<;. mii dom, st^it dicscr Zeit eio selbststaodigcs Gamea bildenden, ostfrSnkischen
odor (lcuusciion Hoichc vcrbundcn.
378. November 43.' Erpo echenkt der Kirehe zn Werden swd Morgen Landes ni Menithinne. AoL in
Wrrithina, II. Id. .XovrMrilir Illolhar. a. IV. Indicl. VI. Lirnmli!rt Urkundcnb. I. S. 26. — Dass
dic Kircbe £u Werdcn in dicscr Scbcnkung ccclesia S. Stepluuii (anslatt S. Salvatoris) genannl
wird. Kt ohne Zweifet ein Schrdhfehler.
8i4.
379. ' Kaiser Lothar schenkt dcr Kirchc zu Corvey, welchcr der Abl Warinus vorstcht, die von ihm
croberte bisel ROgen. Act. Aqniflgrani XIII. Kal. April. 844, a. Imp. in Ital. XXII. lodict. IIL
Schaton A. P. L p. 8o. mit Indirt VII Cod ilipl, Pomcrnn T I. S. II. — Von dicscr Urkuiidc
ist kcio Original, sondcm nor oin, von don fiiii^rmeistcrn und Riitben der Stadlo Marsbcrg.
Hiixtcr nnd Vdkmarflen anfgeiMHnmenea T^ansenmt vorhanden, wovon das Datum mit eincm
groBaen StUdte dor Gharle wt^jgerisaen, die Bandacbrift aber imverkeonbar arn dem 14. iahr-
Digitized by Google
m
g4« — B4S.
Iiimdoi-t Lst. Uio aiigegcbcnc drido indietion passt auf dsis Jatir Chrisli 840, obglcich dic Jahr-
zabl 841 (dpm damaligen Urkundengebrattche Kowider) atuHlriickNdk anftefcebeii ist Sohaten
hal dic richli,i;c sichcntc rndiction , um sie niii *l' r J;ilir/;ili! iii ('lK'n>iiivtii)iniiiiii; zu !iriiii."'n.
nach seiner Gewohnhoil, willkurhcb gciietzt. Obuo Zwoifel ii>l die Urkundc, cincr spatcrco
Tradilkm zu Gunstcn, crdjchlet. (Vgl. bet dctn Jahre 1111, Nr. 1401). Ein Krieg £oMar« b
einer von eeinem Rcichc so weit eolfemten Gef^end hut nichl nur an sich kcinc Wahrschcin-
lichkcit. s«indern wird aiich nur von spiitcrcn Gcschiclitschrcibcm cnsaliui. n;ihn ii(i iHp uUo-
rm, z. B. .\noal. Fuld. I. c. p. 3(>4. Anual. Itertin. L c. p. 441., diescn krieg richtigor LudiviQ
dem DeulBchcn mschrciben, von dem dann aber auch die Sefaenkong, w^im ee damit fletne
Hii-htigkcil Ii nitsjj;cj;nnf;cn sein nuis>lc, — Kinc andLTC Tradilion sagt: Zur Zcit Luduigs
dcs Dculschcii, \salircnd Anskar und .si-inc Naclifoii^cr sich niil dcm cunipaLschen Nordcn bc-
schafUgtcn, gingcn aiich hciligc Muuocr von Corvcy aus, um den Slavcn, bcsondcrs auf dcr
Insel Rligcn, ab dero Haupttilxe des hektniBchen Gotzendienslcs, das Evnn^ium lu predi^;
cs pclanj; ihncn aucli . dic^o i^.nnzr- Inscl ■nrliinlirli Hir das (Ihnslrntluini zii ^rwirincn
(praedicantc» verbuui l)ei cuiu omni liducia, omncia illam insulum lucrati sunl^, woruuf sic da-
sclbst zur Ehro Chrisli und des hcil Vilus, als des Patroiw von Corvcy, cine Kirehe b^tcn.
Spatcr liclcn abcr dio Kinwohncr der Iiiscl wicdcr zuin llcidcnthunic zui-uck imd verwandcltcn
dic RcIiLiinri si llol in Abcrsjlaubcn . indcm sic dcn hcil. Vilus uiit«T <hTn .Naincn Swantcvil als
eincn Golt vcr»'hricn. Ilclmoldi (.hron. 6iav. ap. Ix-ihnit. Scr. R. Hr. T. 11. p. 543., umi ahiilich
«ieder p. 637., wo, aber ab ebi bhMBes Gerikht, ORiihlt wird {tennis aolcni fama conniie-
inorat:. f.udiriij dcr Krriniinp. rliT Sohn Knrls dcs Grossen, habc 'h-in viin iliin Lzcslinclcn Klo-
ster Cktrvoy die liu>cl Riigen gcscbcukl, worauf die von Gorvey ausgcgaiigeoeu Prediger das
Volk dersclben bekehrt hiitton.
3S0. Nai Kiinii; Ludicuj bcsliitigl. auf Bittcn dcs Dischofs Bateradus zu Padcrborn, dio von sciiK-in
Vrttcr, Kiiisor Lii'!tri'j. t1(T Kirchc zu PadiThnrTi crlhciltcn Pri\ilc;.;irii , ii!i>l nininit illrsrliic in
scincn Schutz. .\cl. l-ranconofurt XI. Kal. Jun. a. R. .\XVII, in oricnU'iii hrancia, Imiict. VII.
Schaten A. P. 1. p. 100. mit a. R. XIX. und faidMt. Vi. zura J. 858. — Die Indiclion kaun nur
dicscm Jahrc anpchorcn; dcnn objjlcirh si(< ainii auf das Jalu- 8-j9 pas.sl (wohin allcrdinipi
das 27. Rcgiening»jahr mihcr als zu 844 luhrcn wurdc' , so kaun doch von lctztcrem nichl dic
Rede sciji, d« lUschof liadurndus schon HTii gcstorbcn isL Schatcns Mcinunjj I. c, er sei
858 ooch am I.cbcn pcwcscn, griindct sich cbcn mir nurdic vcrfalschlc Jahrzahl dicser rrkundc.
Das abnormc Hcpcriingsjahr 'daj» sicli im (>riL'iiialc dcutlich und unvcrfalscbt, s« wir (ilicn,
angegebcn findct; musi» aliso auf einem Vcrschcn d<'s Sehreiber» dcr trkuDdc bcruhcn. ,.\MII.]:
381. Jonius 17. Evurtnn scbciikt der Kirehe ni Vfcrden zwd Mofgcii Landes n UvilL AcL in Weo-
thba, XY. Kak Juk Hlolbar. a. IV. bidict. Vn. Laeomblel UrkundcnbL I. S. 2(k
845.
382. Januar 7. Aadger, wclcher, dorch die Baiul Wotfranu, ma DrittheQ scnies Erbes verfcaoft und
liis riold nii (lic .\rinpn s-c.schcnkt hat. pbt die Uhrigcn zwei Drillhcilc di-r Kirchc m VNVrdon
Act. ia Wcrilbina, Vll. Id. Januar. Ulolltar. a. R. V. Indict VU. Lacomblet Irkundcnb. 1. S. 27.
— IKe Indiction weist zwar anf das vor^ Jabr; man mnaB aber nn ehie JBhresrediiiung den-
ken, nach wclchcr das neae Jahr mit dem 25. Wkez beginot, der Januar abo nocii dem idten
Jahre ziii^f/ahlt wird.
38J. Miinc. . Wabrcnd cin Ilccr der Nonuannon auf dcr Scinc mit iii) SchifTcn in Frankrcicb cinfalh
und his Pliris tordringt, bridit ein aodcfea fieer dendben mit 600 Schiflen a«f der Elbc in
Dcotscbland em wkI venvlislet Hamburgr «ird aber von den ihm enlgegeiigiBlMnden Sadisen
Digitizeci by Google
84» — 841.
403
gcst-hlagcn, welclic hicrauf Uaiuhurg wieder ciancl.moQ. Anual. Bcrlin. L c. p. i4l. Ann. FulU.
L c. p. 3M. Ghroii. de gesL Nonn. L c p. 533.
384, In Krioslnnd wrrHrn dnn t'inc:P(fnjnt;cnpn Nnrmannon droi Sch^FTchtrn f^elii fiTt , in dcrai onldr 816
be^cgt ucrdcn, in dcn bcidcn andcm abcr Siegcr blcibcn. Ann. i-'uld. L c.
365. KikMg Ludwig ziehl mit einem Hi^erc ^o^,en die Slaven (nd Wioodo$) , diese seoden ihni aber Ge-
flchenkc und Gei.scln nach Sach.si-n luid bitlcn um Fricdeti, den or thDen bewiHigt uud docMif
au.s Sat-hscn wicdcr zuruckkchrt. Aniiiil Xnnf. I c p ti^
38ti. .\ugusl 10. Jmma schenkl dcr Kirchc zu Werdcn cinen Thoil ihres Frbcs, Qchmlich Weidegriinde
ki dcn VOiicn Aldgrepeahem und Keo^irinigwerva iin Gao Satraehi, nad in der v91a Weslarburon
iin C.nu NVosirachi. Aci. in Werthina, XIV. Kal SepCembr. Hludov. B. a. VI Indid. VUL La-
comhlot IJrkundcnb. L S. 27.
387. Im Ucrb&tc bidt K. Ijudmg «ine grosso Versanmdung zn Paderliom. Aiuial. Fuld. L c. p. 304.
846.
388. Die Nonnannen faHen tn Priedand eb, verheeren daBelbst den Ogter^n nnd Weeterpm, verbren-
nen Doiatadt nnd zwei andore Suidlc, und bringen ra.sl gaiiz Fricslaud in ihrc Gcwalt, woran
dcr iii \imwcp;cn vcrwoili-nt!!' Kaisn- Lothnr «;io 7.n vcrhindern ausscr Stando ist. ADDai. Xant.
L c. p. iiS. Annal. Bertm. I. e. p. 44i. Chron. de gcst, Korm. L c. p. 533.
389. Abermaliger, von Sachaen aiia unterDommener Krieg dea Kdoig» iMdwig gege» die WinUler jenaeit
der Elbe. Anna]. Xant. L o.
847.
390. Die Kiiiii;;c /jilhar, Lwhrii/ nnd fifir! <rhioVon Gosantlfo an don Normanncn - Konig Bofik, um dott
Foiiidsciigkcitcn dcr .Norinannen Hinhalt zu ihun. .\nnaL Bcrtin, 1. c. p. 443.
391. Die Normannen aersloren Doresladt in Friesland nnd erobem die bolavisdie InaeL AnnaL Bertin.
I. c. Aniial. Fiild. I. c. p. 30j. — Dio Einnillc der Nonnaimeii in Pfiedand ond den benachb.
Liiiidom witnlerholen sii-h in dcn folgonilon Jahrcn.
392. Januar 21. Gis/un ^ibt dor Kirche zn Werden, zu scincm und Afhaimnf Seelenheil, einen Mor;2;on
Lande$ in Wellon. Act. in Werithina, XIL KaL Fehruar. a. \1IL IndicL DC Lacomblct Urkun-
donl» ! S. 28. — Dio Indiction woist zwar auf das Jahr 846, man muss aber an eino Zeil-
rcchnung donken, nach welcher orst mit d. 25. Miira die Jabrzahl wechselL
393. Augusl 18. Violf gibt der Kirche S. Salvatoris et S. Patrn Liudgeri m Werden aeh Besitzthum
ZU Hestratoscothc. Act, in Wcrilhina XV. Kal. Scpt. 847. Licomblot UriLUUdenb. 1. S. 28. —
Dic in dcr I rkiindo ponanntcn Pensonen ;dcr Gcschonkgcbcr Wnff solhst, dor nntrr dcn Zcii-
gen gcnauntc Vogt Meganhard, dcr Schreiber Liudbald, welche uiio um diesir Zeit, wicwohl
der zulctzl genannte m dieser Urkunde zuerst, vorkoramen) maeben ea wahischeinlidi, dasa
dic Sclienkung wirklich in das angC!;ebeno Jahr sohfirt . nh;;lcich dic iibrigon Datcn (Indict. IV
und lUudov. bnp. a. 111.) nichl paseen, also cin spatcror Zusatz sein miigeo. Weno lelztcree
nicht auch voo der Etnadiahung des S. Pat Liudgcri giit, so -wflrde diese Uriuuide die ecsle
sein. in welcher iMtdger, der Stifter der Kirahe m Werden, zngleidi ab Patran deneJbett ge>
nannt i<t.
394. Scptoinbor. . Synodc zti Mainz, wclchcr untcr andcrn Btschuf Baiurat voo Paderbom (als Suflra-
gan des Erzbischof» von HainK) beiwohnL Schalen A. P. L p. 91.
396. » . Jfomi^, der Stifter dea Kloslecs BMdeken. atiibt. Schalen i c i». 92.
Digitized by Google
104
B4B — 891.
818.
39(k Julius !20. Gunlhard und Athiltvin vorkaurcn dcm Dischof Alifrid (zu Miiiiiglirdevord) ihre Rottung
in dftn Walde Wi(hni)\v;ild. zu Bfluif dcr Kirch« (proprium iimn) niona»teriuni} zu AYerdoi».
Act. in Wcrthioa, XUi. kal. Augusti HiH, Htoduw. juo. a. R. IX. iiuiict. XL Lacomblcl Irkun-
denb. I. S. SO. — DieM Urkaade ist die letzte, in 'weldier ein BiBdiof von Miinigardevonl in
Vorbinduii;: mil dr-rn Stiftr Wordrn vnrkotnmt, da nacb AUfiid$ Tode dio TreiUiaQg ttud sdbst-
stunUige Constiluirujij^ Ucr Abtci Wcrdeu cintraU
397. AnAariu* (sdt 833 Enbischof zo HamlMii^g. ab«r in Fol|^ der Zerstomng dtoses Orte» dnrdi die
Normannen, Ton dort vortriobcn) orhiilt dus durch dcn Tod dos Bischof:» Leuderitnt erledigle
Bisthum Bromen. Vila Anskar. I. c p. 700 Adain lir. in 1. c. p. 11. — J^udericus war «iclifin
&47 gestorben, seine Sli-lle wurdc aiier nicht »otbrl vMotier besetzt, und An^rius fand in dor
Besitniahine des BHlbunw Bremen SdiwieriglLeifen. Adttn. Br. I. e. Derselbe |pbt dcni A.
\6 Jahre zu II>iiiibuii; nnd 1H /w niciucii. difM? Zahl koniint nur hcrau.s, wcmi man aiininniil,
dass cr jcdcsmal dcn Xbeil eines Jahres fiir voU, aUo ein Jabr doppelt zahlt, 80 dass iiiii zu-
glcich das letzte Jahr fllr Uamburg uod das ersle tUr firemen ist.
819,
;i98. April 22. AUfrid, Bischof zu Mtmig^evord und Vcrfj^ser der vita Liudgeri, stirbu Necrol. NVer-
din. I. c. p. 747. — Mil semem Tode hiirte die VOTbmduig des Stiftcs Werden mil dom Hh-
thum Mimigardevord auf, und jencs erhiell in dem jiingcrn Hihliyiiin (seit 8.33 BLschof zu lial-
l«orst?»dt) scinen eigcnon Vorstcher. Ohgleich niin oigontlich Wordon nichl innerhalb dor nltcn
Greiizcn Wcstfulcns, sondern in Ripuaricn hig, so wird doch eiae forlwahrcudc Bcriicksichlijfinig
der Uricniiden dieses Stiftes durdi dessen mamiichCBdie Verbbdiing mit Westfalen gerecbilieriigt.
850.
399. Kaber Lathnr ond Kiinig Luiwig jagen viele Tage biig gemeinschaftlich mit wenigon Be^eitciii im
Osuing-Gobiige, nim Beweis ilircs vollkommen gulen Kinvorstiiiidnis.scs. Annai. Xiuit I. c. p. 229.
4<N>. Rorik. cin Fiirst dor Nomiannon, dringt niit einer grosscn .\n/ahl Schiffo aiif dcm Hhi tn und ilor
Waal vor uud vcrheort Frtesland, die batavisehe insel und andcrc benachbartc Orle. KaiM.T
Letbar, der ihn vergebens zuriidaudriingen SQcbt. bdchnt ihn mii Dorenlai und einigen andem
Gaucn. Annal. Pcitin 1. c. p il?). — Dcrinoch wioderholon .sich in don folgondon Jahren dic
Einfulle der NonuauQcn in l-Vieslaud und auderu Theilen dos friuikisdicn Reichos.
4UI. Drci l^nipfehlungsschreiben des Kaisers Lolhar fUr don odlen Saclisen tVa/iberi, einen Enkd 117-
ditkints (vgi. Nr. 258. 339.), zu dosson Reise nach Uom: \) aii scinen Solin Ludiciy, Konig \on
Ilalion; 2j an die Bischiife, Ablc, ('nafen imd andcre hnhcrc Ucnmtc in Iialicn; 3 an ih n
Papsl Leo, S. d. — Die»e firiefe kounen kcinei' spaleren Zeit angehoren, da 8ol sehon H\i/t-
bal» Riickliehr ans Ualien mit der Translation d«s bdL Alexander erfolgle. TransL S. Atex. ap.
Pcrts. Scriptor. T IL p. 677.
m.
403. Die Leiduttmie der HeiSgon Atcxander. Romanus und Emerenttana werden durch Waltbraht, den
l"iikcl l\'i(inkiiits , 3iis Rom nach Sachscn, und zwar nach Wildeshausen (ad locum Wigaldina-
bus^ gcbracht. Anoal. Xant. L c. p. 229.; und ausfiihrlich: Translatio S. Alexandii 1. c. p. 673.
sq. — Fdgende Orle m Westfiden worden Ihetls auf der Reise beriibrl, (heib werden sie sonst
in dieser Gescluchte genannt. Villa Stenvorde in regione Drctu; p. 678. Pagus Tregwiti; Mo*
nnsteriiim quod didtur Osoabnigggii villa Walionburst; vilia fioduNnut in pago DerMburg; viila
Digitized by Google
■ 11 — 8SS.
405
Ilolzdorpr (Iloltlorp} in pago Lcrt; p. G79. ViJla Wiishcni in pago Ibuhentii viUa IleribelUiu
io pogo Uatlenin; p. 680. Rehtberfd; p. 884. Tgl. W«dekiiid Noten 4. Bd. Noi. XXVI.
403. Dic Noriiiannon verfaeeren Fricsland und dic Niederrhcin-Gcgcnden; von der Elbe Iker bmchen
si)> auch in Snchscn ein. \\o viele Stadte voo iJinea theils belageii. dieib verbrMinl werdeiL
Aniial. XunL 1. c. p. 220.
404. Oktobcr 3. Batvrat, Binchor zu Padcrborn, und Bbchof Uutprmd (wahiMlieinfiGh Uhiberi, m
3Iiniif;iirtU>vord; nchnien Thcil an dcr zu Mainz, auf Bcfchl Konip; hidwigs, unter dem Vorsitzc
dcs Erzbi&cbofe HrabaRUt gehaiteacu Synode und den daselbst gefuwten BeiiGldiissen. Pertz.
Lpg;. T. 1. p. 411. — Annal. Fuld. i. c. p. 887. tmd AunaJ. Sazo L c. p. 67S. selKen irrthlbalidi
dicscii Convcnl in dn.s Jahr H')2
40i>. Deccnibcr ii. Hio Flir li tilf EnTii-Drii und Geva widmcn ihr Casfnim Frcckcnhorst mit dcm dabci
gclegencn, von ihncn aiisgrrodctcn Wulde und andcrn Giilem zu Utomar, FbaroDdorpe, Foberg,
und dem Zohcnicn in rcfiiono Ravcnsporx. ihcib cnm Unterhalt ciner Congreiiaiion von Prie-
stern, \\<\i lir!- f.ihfniihis \urslrlu'ii snll. thi'iK /u oinom Nnnnfnklostcr , welche.s Cciyi zcidcbcns
regieren wlll, an dcrcn Stcllc, nach ihrcm Todc, IhUUilda trctcn tK»ll; alies mit Einwilligung
dc» Bischofs Ludberi zn Mimi^aFdevord, in Gegenvartdeflselben, so wie dea Sch<riasticu8 mano,
dcs Cu^tos Chuoumdus und sammUichcr Briidcr dasclbst. Act. in ecclnia in Hunigiarde, prid.
nali\. D. .N. Jcsu Chnsti n 8';i Kindlin£;or M B. 2. B. rik S. 9
Eben dicser Etntrord Mrhciilvtc scinc, auf dcr siidlicbcu Scitc der Lippe"; gelegenen Giiter an
da» Kloster Fulda, wozu Konig Ludwig acine Beslatigung ertheilte; dat Wonnat. iX. Kal. ApriL
(ofanc Angabe drs Jahros . Schannal Corp. Tradit. Fuld. p. 2U5. — Fridewart iibergab dem
Kioslrr Fiiidn dic Giilcr iirei^art», me er sic von dicscm cmpfangcn, mit Ausnahlpe einer
IIovc an dcr IJppe. Ibid. p. 303. Nr. 78. Dronkc TradiL Fuid. S. tOO. Nr. 91.
4U(). Kouig Ludicii) bcgibt sicb oach Sacbseo, um dic Bescbwerdco dcr Saciisen ui>er angcrccbtc Ricb-
tcr sdbst ZQ untennchcn ond bcizulegro, und seine eigneu, ihm cnizogcncn Guter xuriickza-
Rchmcn. Zu dic;>cm luidc hiilt er cine allgemcinc Vcrsamniliin!: zu Mimida (Miiidcn) «ui 4ler
WVsrr. Von hier zicht cr pcr Angros, llarados, Suabos ct Holi^-ini^ds il. ii. diiri !i Kiigern,
duich dcn llardcgau, dcu ScbwabcDgiau und dcu Uohsigau} nach Ihuringcn. Annai. Fuld. I. c.
p. 3<iS. — Es ist bemerkenswerlh, Sua lA» die Bewohner der versdiiedonen Gone iioch f^eieh-
.sam uls cIk-h so cinzi'!!!*' Viilkcrsrfiancn Iiczciclinct \\r'-lfn, wnrans sich foljjcrn liisst,
doitii dic Eiuthcilung dcr Gauc kcinchwcgs cinc willkiirUchc iunricbtung war, «ondorn auf don
alten Volk9- und Slammesgrenzen beruhte. Waa den ohigoi Tenammlongsort belriffl, so sull
awar. nach Andcrcr Mciiiung, dcr aueh L<>(k>l>ur krit. Bd. 8.97. bcistimmt, unlcr .Mimida, odcr
luich i'incr nnrlcm Lps;irt N!T'n:i, dcr Ifof Nicmc, am Einllusso dcr Nicmo in dic Wrscr, auf
dcsscn Grundc das Kloslcr iluri-lcid crbaut wunic, zu verstchen sein; da «ber dor voruclunslc.
fiir diese Heraung geltend gemachte Grund, dasa NKme in fi^iain gdogra, auch liir Hindcn
plt. so diirfic fiir ilicscn Ori, nls dnn bedeotenderen und zn einer grossen Ycrsanunlung offcn*
bar govignetcrcu, zu ealschcidon »cia.
407. Septcml)cr 47. JtaifunidiiM, Budiof zn Paderiiom, atiita. Titn Meinw. L c. wdche dem Bischof
Badurad eine 48 jliliriga fi^i^emi^ phtr wooach sdn Tod ia dteses Jahr Ukn moas. Todesiag
*) AnUatl: in pigo Dorcrifwe, «ird a. a. O. wohl: pago Boroctra (in irg«ad eiacr dtr in*Qaictif«Iti(ea Formen,
«dchcr «lieMr «amm tUk lewlwiebew Ml0 is lem iriB.
IU|cita kiit. WcMM. 14
Digitized by Google
m
SSl — tftS.
noch dem Necrol. Padcrborn. ebeii so Necrol. Abdinghov. b. Schaton A. P. I. p. ■101. Nach
Aonal. Saxo 1. c. p. 812 soll Badwad «chon 851 gestorben sein, wm aber wiricfatig irt, da er
noch itn Oklober 851 der Syoode za Mainx bonrobDte (i. Kr. i03.). — Sein Nidifolger isl
Lifilhard,
408. Dccoml«T 8. Kbnif; Luduig schonkt dom Klosler Rerifurd Giilcr ru Kclveri im Gau Grainga,
\s<'lch(' Graf Hrodrad vorhcr zu Lchcn gchaht; fcrner zu Lodre tind Arplngi im Gu Sadter-
iif>ri:i: nnd bcwilli^l ilriiis. llicn dir rt(-ihr'it von allcn frcnidcn GcrtVhtfn. .\c\ in monnstcrio
Hcrifurd, VI. Id. Dcccmbr. a. H. .\IX. Jiidict. XV. Schaten A. P. 1. p. 109. zu 867. mil der lal-
echen An^be a. 1. XXIV. (XL\.}
(8;ii— 88i.}
409. Ein Edlcr .Namcns Sidag hatte schon vor Uin|;crcr Zeil i}va(i klcinc bcilzemc Kircho gcbaut und
Dfbst dcm drillen Theil scincr viilcrlichcn Erl^ter im Gaa Alrannfio dem Ksthuro PadoTbom
iibcrf^cbcn. Da jonc l!i iric Kin lii^ fhm rin^iiiiT tlrohtc, .so b.iulcn Siijiiijs Frljcn dnfiir cino
«teijiernc^ Bifichof Liudliurd von Padcrboin wcihlc die^^eibe, und bci dic^cr Gclcxenboit wurdu
deren 1!berK»l>c an das Siift Padcrbom cmeocrt. — Die midatirte UrkmKfe ;;chnrt in dcn an-
gcfjebcncn Zcitranm, in wclc-hcm Bi.<ichof /.iudhard dcm Stiflc Pndorborn \ur-i ind. In Wif^ands
Archivo 5 B S. 130. und ScibcHy: rrknfnh nt) I S. ii. vvird irrtblimlich irnd ohne Grond Bi-
achof Memu^erk aU .Autisilcllcr dcivlbcn angcnommcn. (XX.^
853.
410. Grossc Uungersnoth in Sachsrn. Annal. Xant I. c p. 229.
411. Hai S2. Koni^ Ludwig bciitiitigt, auf Itittcn dcs Abtes lf'arint/« zn Corvey, dic Privile^en dcr
von scincin Vatcr, th in Kaiscr Liidtrig, p;<'f.Tiin(!cfcn Khi.stcr Corvcy und Ilcriftird, wt t. hcin
letarteren die AbtLssiinn Addila vorstchl; bciionders boslaligt cr jcnein dic Kirclien zu .Mcppcii
imd Eresbun^. letstercm die zu Buj^ithi iind llreni; anch bctitimmt er. was don BiwhoGMi,
and namcntlich dcm Bischorc v(m 0.siuibriick , bci dcn jahrlichcn Kin hfiivisiUili<m(»n, aii ! ln ns-
mitfoln gclicfcrt wcrdcn soll. — Von dcm damals lcbciulon Hisclu»! vim Osnnbriick, imzbert
(vgl. Nr. 363.J, wird bei dicscr Gclc^enhcil gcsagt, daja cr alt und krdnklich sci. — Act. Fraa-
oonofofd XI. Ibl. Jon. t. R. XX. bidict. 1, Schaten A. P. L p. 95. MSser O. G. L S. 400. s.
\V Vlll S. 7 (.\XI.)
U2. Septcmber 16. tiadowart, Biacbof zu Mindcn, slirbt. — Uuairic winl scin Nachfolgcr. AonaL
FUd. L e. p. SM.
m
il3. Daiii.sche (Normannischc) Secriiubcr vcrbeercn dcn an Sachscn angrenzcndcn Ihcil Fncslaiul&
AumL Bertio. L c p. 448.
855.
ili. Die Nonnannon-Ffirstcn Jloriilr und Godefrid, wekhe dnrch hmcre Unmhcn in Hirer Rehnalh bewo-
geti wurden, Friesland zii vcrlasscn, kehron dahin zurUdi nnd tM lKuiptcn .sich niclil nur in
Pnrp^fnt. simth^ni bcniiichtigcD sicb auoh voo hier aas des grSsBlen Ihetles von Friesland. An-
nal. bertto. I. c. p. 4i9.
415. IBr 20. Kiin^ Zudtc^ schcnkt dem Xloater Corvcy, aar BBten des dortigen Abies Ifartims die
kSiu^icbe CeUula nsehboeki ini Gan Leri, mit BeAmng von aQer fremdeD GeridMabacfceii.
Digitized by Google
407
Act. io villa £ipiJuigas Xlll. KaL April. a. R. XXUI. lodici. III, Sctiaten A. P. L p. 97. Falko
C Tr. Corb. p. 83. mit A. R. XID. Inifici XV. tind etneiQ doppelten MoDt^iniiie. (X.\n.)
Iltt. Novctnber lU. Folcker. vnUchlosscn im Kloster (cocnobio) Wordcn ein f;ci!>tlichc« Ldm zu ruhren,
si tir nkl cIi(-.rrM Klrj^lcr sciin' Giilcr itn (lau Hamulnnd iti dcr r.ra^cliaft Wiymnnns. und in dcr
Uiituwe, m der lirdrschafl Anslndn, nach ripuarisclieu), salLschum uiid Iriesiiicheni Hechto. AcL
in pago Fletbetti to vilh Hlara, VII. Id. Novonbr. eC in pago Batoe in vilh Bhf^, IV. Id. No-
m iuIh 8;io. llludov. jun. a. R. XV. Indict 111 Kindlinger M. B. 2 0(1 Vvl. S 19 Lu iinililcl
L rkundcnb. 1. S. HO. — Die Urkonde i«l nicht our bomerkeoswerUi al» dic crstc, in welchcr
von einem selb.st6tatidigen KloBler wa Werden die Rede iM, MMideni anch ab bedentsam liir
die Gesehichto des Disihuins Miiiisier, welclKm das Siift Werdfln spatcrhin alle eeuie GUter nod
Gerechtaame ia Friesland und in der Drentbe verkaufie.
856.
447. Septeniber 2U. \yaniuis, ALl zu Corvey, stii!>t. — Adalgarius wurde sdD Nachfolger. Cod.
iii.scpl. Corbej. Aiinal. Corb. 1. a p. 3. AniiaL Saxo L c. p 576.
i\H. Oktuber iU. Kiinig Ludwig nimmt, aof dio Bitlc dcs Grarcn WeJdbert. das Monaitcrium Wiultes-
bus, wo dcr heilifj;c Ale.xander ruht, und das oppidum Wiallcshus an beiden Seiten des Flusses
Iluiita, in selnen Sclmtz. iiiid befreit dasx lho vnn aller fn indi n Gciiclitshnrkeil, die allcin dem
Grafcu WaUbett, sciiiem Sohne dem kuniglicticn Diacoaus Wicbert, uad dvren Macltfolgem in
der Hcpei-uiiu dcs gedncbten Klosters ZQstehcn soU. Act. Franconoluii XIIL Kal Novenibr. a.
11. .\Xin. Indict. IV. Kccard. Ilist. gciical. princ. Saion. «nper. p. %\. (febkrbaft.) Zcilachrift
fiir \vterL Gcisch. u. Allcrtbumsk. 6. B. &
(856—877.)
449. Adalfjirfii^ . \ht m rnrvey, schliesst oincn Tatisrhvortm^ mil dem Grafen Grrofil . wodnrch Iclzto-
rer soiiie (iiilcr im Gau Swilbcrgi an das Klostcr Corvey ablritt, wogcgcn der ^Vbt, mil Ein-
wiiligung dcr Bnider, ibm doa KkMtet» Giiler su HoneiilBve nn Gau fbUiingen ttberiaaBL Wi-
eigiid Tradit. Cori). & 89.
857,
420. JKe NonnamieB greVen Sndiaen an, werden aber kriift^g nriickgetridbco. Cbron. de gcsL Nor-
maan. L & p. 533. (i4.)
888.
421. iunius 13. Kimii; LudiHg schenkt dem Klostcr Herivurt, welchem ilio Abtissinn /ladewi vorslcht,
Giitor in (Icn ('..luon Drciiii nnd Hornctra uml den Grarscliaflon Jlurch/irJs tmd ^i nritis, nehm-
lich an dcn Orten Seliheira und Stwhcim. Act. Frauconovurt, Id. Jun. a. R. XXVI. lodicl. VL
Scbntcn A. P. I. p. 406., »un J. 865, mit dcr falscben Indict. XIIL (XXIIL)
Dio hier zuni ersleiiinal ^enaiiutc Ab(i.ssinn ist ohne Zweifel einc Person mit dcr Iladuwy mente
dcvolissima, welclie (al.s Wiltwc) zum Scclenheil ihres Ehenianne» Amalung und ihrer Sijhne
Beniud uiid Amahmg, ihro Giilcr zu Wcrcdun, Lpwercduu und Bcvcrungun an dasStiil Corvcy
achenkte. Wiffmd Tkadii Corii». & 82. Ober ihre Verwandladiaft a. unten Nr. 423.
859.
422. Apiii 25. Kdnlg iMdnoig sebenLi <fam Xlosler Berivurl, wcfohaB die Xbiipabn BadiuivBic vorBieht,
dle GiUer, wekhe FokkBri biaher ni Lehen baite, in den Benofilhttu Weaifbleii, dcn Ganen
44*
Digitized by Google
108
8tO — BI4.
GraiDga uod Threcwiti, und dcii Grafiichaflcn Burchardt, WaUberts, Albrics und Lettta. Act.
Fraoconovart» VIL Kal Haj« a. IL XXm. Indici m Scbaten A. P. p. 408, zu 868» nil dcr
fiilsdicii Indict. XIV. Falko C. Tr. Corb. p. 800., flsit obeo dieser rabeheD loifieiion. (XXIV.)
t
880.
483. Mit BewiHigung des KSnigs Kari von Westfranken wird, anf BiHen der XblisBHni BtOms, einer
Tochtcr flfr lifil. Ithi , Mditc ilcr Ablp Arhlfmrri m<\ Wala, und Srliwcsicr d<s Ahlcs Wari-
tmf, dcrcn Orudcr Vobbo in Dicnslen des Kcinig^ Knrt sland, dcr Leichnara dcr heil. Puiaana
in das Klostor Herrord gebracht. Tians). S. Posinnnp, ap. Leibnil. Scr. R. Br. T. !. p. 481.
und im .Vuszuf^c, Pciiz. Scriplor. T. II. p. 682.
i24. Mai Stifliin:; df»s Xonncnkloslcrs Rossi lnor Hrtrschrok, Ilcrxchrok^ durch di ■ 111^ Waldburg
uud ilirc Tochtcr Duda, mil Gcnchmigung dcii Bistchok Egbert zu Osnabriick. 1-act. XV. KaL
Jun. a. 860. faidicl. IV. Kindlinser M. B. 8. B. Urlt. S. 88. Moscr 0. G. 1. S. 441. s. W. Vm.
S. 9. (Dic Iiidiction isl wahrschcinlich in dcr AbsLlirin , aus wdchcr dor Kindliny;cr'schc Abdruck
gcflosscn ist, unrichlig aog^eben.) — Die obca gcuaoole Duda wurdo dic crsic Abussinn.
Jlcnscicr mscpt.
861.
425. fiischof Liulbert zn Mimigardcvord beschenkl dtu» Klostcr Frikkeuburst mit viden Roliqaien dcr Hci-
l^n Bonifiieius, Maxinraa, Eonins imd Antonina, vm der Krippe nnd dem Gnibe dcs Hefm
uud von dem bei der BinuDeJrabrt zurildLgelaasenea Stanbe aeiner FOsae. AiuiaL XanL L c. p. 290.
888.
456. Die neue Kirdie S. Pinili bd Corvey an der Weser wird dngewdbt Annd. Corb. I. c. p. 3l
864.
457. Die Normannen, nachdem sie in Friedaind Dorestat nnd etne andere Stadt, in welcbe ricli die
Friesen ^cfluchtct hallcD, cerstorl, nnd dabei viele der letztcrcn gottidtei und gefiuigen genoai*
mcn , (IrinfTPn im Januar zu Srliifrf* dfn Rhrin niifwiirts f^rircn rnln vor, rorstorpn iintcrwc!^
Xanlen, bofcstigcn cine nicht weit davon gclrgcnc kieine Hhcin-lnscl, und komincn bis nach
Neosa. K8n^ ZolAnr lieht ibnen von der einen, und die Sadiscn von der andera Sdie des
Rhcins her, onlgegen; die lolztorcn orlnnsion rinii;!' Vorthrilo iibrr dit' Nnminnnon niid tiidton
eincn ihrer Fiirsten Namcns Calbi, worauf die NormaDocn, um dcn 1. April, sich zuriickzichcn.
AnnaL Berlin. 1. c. p. 459. (znm J. 863). AnnaL Xant. L c. p. 230. Gbron. dc gost. Nomiann.
L c. p. 833 (25 ;
458. Noventh 10 'Kiinis Lufhrig liostatigt, auf dcn Antrag dcs Bischof £V;i"ier< zu Osnahriitk. und in
Folgc dcs Dcschlusscs eincr I" lirstcn - Vcrsammlung zu Frankfurlh, die Privilcgicn dcr Kirche zu
Osnabrudc, besondera in Ansdiung ihrer Zehenlen, hinsiebcllch dercn sie dnrch die Sdiuld dea
Graren CoMo und des BLschofs Gosbert — dcnen dic Vcrwaltung dor Kirche uhertragen wunle,
als Gosiiin, wcgen seiner Unlreue gegcn den verstorbenon Kaiscr lAtdwig, .soinos Dislhunis
enLsctzt und aus dcmsclbcn cnlflohen war — in ihren Rcchtcn vcrktirzt wordcn. .\ct. Mogon-
tia dvitate, IV. M. Noverabr. a. R. XV. Indict. XII SandhnfT I. c p. Vin. Mosor O. G. l
S. 413. s. W. YIIl S 10. — Aiich in dicscr Urkundc wiii] ilic Falicl wicilcilioli . il.i^s A'nr/
der Grossc, auf Bofchl dcs Papstcs Adrian, Osnabrtick als dic crstc bischoflichc Kirchc in
Weslihlcn gcstiltet nod mit Privtlegten versdien babe, wdcbe Bisdiof ^gibert sogar von;olcgt
habcn solL Entweder war abo danals dfese.FUMi adion-in UBdauf geselzt, oder audi die
Digitized by Google
409
voriiegende Urkunde muss zu dpn crrlirlil^^tpn gerechnpt wf»rd<>n. I>a<!<? letztcres der Fall, crgiht
sich iiicbt nur aus ibrcm vcrdachligcn luiialto, wclcher sich auf dcn bckanutcn Zebentstroit init
Correy imd Ilervord beneht mid init den, noch im Origioide voriiandeoen, abo nnleugbafett
Privilcgicn dieser Slifler in direktem Widerspruche stehl, sondem auch aus der wIilcrsprcclK ii
dcn Zeitrechnung; denn im November 86i, wohin dic Indiction gehbrt, kann lAdwig nicht in
Hmni HDWCScn sein; aach passt da» anjj;cgcl)cnc Rcgicrungsjahr aicht in eme eo spiite Zeit,
nnd der Aht Radleictis. in des&en Namcn dic Urkunde recognoscoi isi, iiiiiss damals langst todl
fjfwf^scn srin. da cr scit S">2 niclit inchr in Urkundcn vorkommt; dcshalb aber dio Urkundo
in ein truhcres Jnhr zu sctzen |,(iic indiclion wiirdc auch auf 849 passen, luxl Bohmer Reg.
Karal. 8. 78. Nr. 7M. hat die Urii. obne eraiGhllichen Gnmd m das lahr 8M geselzt}. geht
noch weniger an, da BisGhof Gaxfierf* dessen bier ab versunbsn gsdadit wird» nn J. SSiS nod»
lebte (s. ». 444.).
863.
420. Fcbniar 3. Anskariuf, (!cr «^rstc Erzbischof zii nainl)iirj; nnd .Apostel des europaischen Nordens,
dor friiher in den Klust<^rn Alt- und Ncu-Concy ais Mbnch gclebt batte (V|jL Nr. 343. u. 397.),
stirbb Adam. Brem. L c. p. 43. CT. vHa Anskar. I. c. p. 683. sq. Dss Todesfshr aadi Anns).
Corb. I. c. p. 3. Annal. Saxo I. c. p. 578.
430. Ani Tapo dcr nc|in<itinn drs hcil. Anskarius wurdc fiimbfrt, der auch in Corvcy gpbildet war,
cinstiiiiiiiig zu seincin r^achfolger crwahlt Thiadricus , Bischof zu Mindcn, und Adaigarius, Abt
wa Gorvey, fiel^teten deoselben zrnn Kaiser, wo er die Belehnang mit dem BiNhoraslabe em-
pfing. Drrsclbo Rischof voii Mindcn \ind Bischof Liudhard von Padorbom as.sistirtcn narhher
bci sicincr, durch dca Erzbischof von Mainz verricbteten Ordioattoo. Yita Rimberli, ap. Portz.
Scriptor. T. II. pk 770. Adam. Brem. L e. p. 45.
867.
434. Papst .XihohMs scndot dic Rcliquicn des heil. iUi^iMis iMcb SocliseD an deo fiisGhof LiuMtrt fm
Miwigardcvord;. AnnaL Xant. L c. p. 232.
868.
432. BiBChof liudbnt zu MimigarJevord verwaltet um diese Zeil den bstlichen Tboil dcr Diocesc des
suspendirtcn Erzbischofs Guntariita von Ciiln, jedoch ohne die Ordination. Ann. Xant. 1. c. p. 233.
433. JuliiM 4. Kbnig Ludwig scheiikt, auf Verwendung seincr Gemahlinu Benma, dem Klo^r llcrivord
die Hbf» Ovenmberg md Uudwmeadiorp hii Gau Angereegowe, wtd besHitigl demHelben zu-
glcich das frcie Wahlrecht dcr Alillssinn und die Frciheit von allcn frcmden Gerichlon: AtiL
Engilahcm, Kal. Jul. a. R. XX.XIIl. Indict. I. Bishcr noch ungcdruckt. i'XXV.}
43i. Die Provinzial - Kirchenvcr.sanimlung zu Worms, untcr dem Vorsilzc dcs Er^bischofs Uudbert von
Han», gonehmigt, auf den Antrag des Bischofe Liuihard von Paderboni, die von dicscm nnd
scincr Srh\vr<trr Wntdhtrg hcabsichtigte Stiftung cincs Nonncnkloslers ni Ilcrisi . dic deshalb
goschchcnc Eiutauschung dicsea Ortcs von der Kircbo zu Padcrborn, gcgen ihrc boideracittgen
ErligutGr, ond die beabsiditigle OberweiBmig mehrerer Zehenten aus der Umgegend an das xu
errichtende Stilt Act. in Wormatia a. 868, Reg. Lndov. a. XXVII. Indict. I. — Unter dcn Bi-
schiircn. wclchc anf dcr Synwlc zugcgcn warcn iind dic rrknndc nnlctscliricbrn , bcfindcn sich:
Liudbert, Bischof zu Mimigardcvord; Thiadriv, zu Mindeii; LmUlutrd, zu Paderbom, und Aegibert,
zn Oanabriidi. — Sdwien A. P. L p. 444.
Digitized by Google
uo
B6ft — ni.
Eiuen andalirten Brief dtis ErzbischoCs Bimbert zu Uamburg, an die Abtissiiin und die ubrigeu
Juogfrauein «u Hereci, 8. vUa Riinb. 1. c. jk 771.
M9.
i3B. Uttdaig, der Sohn Khnt2; I.v<hi-lf]v dps Doutsohon, nihrt, mil Hilfr der Snchsrn, Kriog gfgcn (Jic
Wiuider und crlaugt dcn Sivg, jeduch uiil grossem Vcrlust von bciden Seilcn. Aiuial Bertin.
L c. p. 485.
870.
436. Scplembcr 25. Konig Ludivig scbcnkt dem Klofiier Corvey die villa ^JTyM"» Act. Aqnisgmni
Vn. Kal. Octobr. a. R. XXXIV. Indict. IIL Schaten A. P. I. p. 420. zum J. 873, mit dcr lai-
schen Indict. VI. XXVI.i — Dii.'; ^rsclienklc Gut mjI! Liit/ig im Trier*«chen st''m.
437. Der bstlicbe Xhcil dcr Kirche zu Corvey wird durch deu Blite serfUfrt Aoaal. Corb. I. c p. 3.
871.
438. April 37. Liudl/ert , Bischof zu Mimi^ardovord (beatos cpiscopuB liudbertus Saxoniae el filius R»-
puuriac) !»lirbl. Aniuil. XanU I. c. p. 234.
439. Juiuus 13. Kijnig Ludmg bestaligt, «of die Bitte des Bischoft UvAard x» PMlerboira, das vou
dicscin nn<) scincr Srliweslcr Wa/dburg aus ihrcn Krhgtitcm geslift-eto Nonnenkloslcr HerCM»,
niouut dcj>iiCo Giilcr uud die von dem Bischof ihm iiberlragenen Zehcolcn in L6nijj|ichen Schutx.
vorleihl ihm die freie WaM der Abtissinn, uDfor Genehmigung de« BI«Gho&, und befnut dasaclbe
von der Gerichlsbarkeii der kbniglichen Beamten. AcL Triburias, Id. iuo. a. R. XXXD. IndicL IV.
Sch^tlfn A. P. I. p. 114.
4iO. Okiol>er U. |)cn»elbe bestiitigt die durch den Biscbof Thiederich zu Miodcn gcschchcnc SlifSuog
dcs Nonuenldoeters in Wonhercetorp (Woastoii). Act Frauconoford prMl Id. Octohr. a. R. XXXIU.
IndicL IV. Bidier noch uuBedrudEL (XXVn.)
R73.
441. Olttoher 17. Graf Wtdlbert uiul seine Gemahlinn Altburg schenken, 7iim Seelfnhcil ihrcr .Altem
Wibert uod Odrad, zu der von ihnon crbauten uod zur Ehrc dcs hcil. Alcvauder geweihten
Kirche m Wihaldeshusoi im Gan Leri ani Finase Hunta, einen Theii ihres Erbes, nehudich die
}!anze villa Wihaldesliuscn mil allem Zubehiir, nebst Kigenhiirigen zu llolUirp, Holthusen, Farn-
lliorpe, Estithorpe. Ivoriihi, Si^, Hohan.sle(li , Dungestoqie, Lullan, llolenwide und Bertjhejjenon.
unter der Bcditiguiijj, dass ihr iiltcstcr Sohii IVibert , uach des-sen Tode abcr sein Bruderssolui.
vrenn er den gcistlicbcn Sland aiiniiiunt, und so forl immer der niiehste Verwandte getsUlchen
Slaiides, der Stiftnniz vntstclwn , iiinl (lii'-.c nic in \scltlirhc lliindo konimcn, wcnn aber keiner
aus der Veruandbchalt dcs Stiricrs vorhandcn ist , das Kapitel (familia S. Alexandri; aus sciiwr
Hitto den Vorsteher tvahlen soO. AcL m -villa Wigaldightu XVI. KaL Novembr. 872, a. R. Lndov.
XXXII. Indict. V. Eccai-d. Hist. g(>neul. princ Sax. ftip. p. 20. Falke G. Tr. Coib. p. 202.
Zfitiichr. f vatfrl G n A. 0. B. S. 226.
i42. .Novcmbcr \. Dic Bischofc Theodeiich von Mindeo, Liuthard von Padcrboni, uud der Abt Adalga
riuM von Corvey, amiBliraD dem Biechof Al^rid von UiMeshehn bei der Eiuweihniig der Ibikn*
Kirdie daselhsL Annal. BildesL ap. Perls. Scriptor. T. UL p. 48. AnnaL Smo L a p. 881.
Digitlzed by Gopgle
441
873.
443, Rnodotd, tm Feldheir der Nomnuim, der «ch den Cliitaleii iehr fiirahtbar gemicht imd beinahe
ganz Fricsland verwiistct hatie, vnri von deu nrfeMD im OstwgM mit MO der Smnigeit er-
•ichlagcn. Annal. X:ui(. 1. c. p. 233.
444. April 8. Adalgariwi. Abl zu Corvey, legt daselbst dcn Gruod zu drei ThiirmeiL AnnaL Corb.
1. e. p. a
449. Joniiis 16. Konig fjtdfnf/ hr^jfnlirrt. aiif Wten dos Abtcs Adalgarius, «lie Privilci^icn drs Slit><»s
Coney , besondcrs; di(* Zt-hcnirreihcit der dein StiAe aniQittelbar angohorigen Landereioa (maosa
dominicati). Ad A(|uis^n-ani XVL Kal. Jol 873, a. R. XXXVJI. iDdict W. Schaten A. P. L
p. 119. (.\xvin.)
446. Oktobrr 1" Pap.st Adrian II. iiiniiut dns Stift Cnrvfy in scinen Schntz iinil Ix-st.itiiTt dcssen Giitor
und i*rivilogjen, bosonders rias Hecht freier Wahl des Ablcs aus der Congregation des StiOles.
Dai Id. Octobr. Lndovici Imp. a. XXIV. et pont Consalatun tqua a. XXIV. Indici VL Schaten
A. P. 1. p. 443. mm J. 87% Fallra C Tr. Corb. p. 734. mit dem &lacfaen a. Imp. XVIIL (XXIX.)
874.
447. Scptcmbor 27. Allfrid, Bischof zn Hildoshoim, stiAet auf soinom Gtrte Aatnide (Bssen), zn Ehren
diT hcil. Drcioinigkoit, dcr hcil. Junii^rrau Maria und dcr hcil. Maityrer Cosmn*; «nd Damianus,
einc Kirchu und oin FrauenkJoster. Act. apud Coloniam civitatem, in ipsa dte dedrcalionis ba-
sificac S. Pclri V. Kai. Octobr. 877. HhidoviGi Reg. a. XXXV!. Schaten A. P. L p. 418. anm
J. 873. Lacomhlet lirkuniicnb. 1. S. 34. — Unler den Zeugen bclindcn sich die Bbchbfe Thie-
dnich zii Mindon, Uulhard zu Paderborn, IWdirp-im m Hfilberstadt, Boldolf zu Mimigomafurd,
und Eilibrfl zu Osnabriick. — Die Jahrziihl 877 nti Datuiu i»t ein Scbreibfchlcr. da die Ein-
weihung der Domkirchc zo Cobi ond die damit verhnndene grcme Synode der EndiiMhlire zu
Hainz, Trln . Ciiln und ihrcr Sufrrapinrn ini Seplcmbcr 874 statt (uicL Vg|l. die Urknnde dea
Erzb. Littdbert zu Mainz bci Lacoinblet a. a. O. S. 32.
Von dem nnter dcn Zeujicn gcnannton Bischofe Botdo^ zu Mimi^ardevord findet neh weiter lceine
Naohricht. Man hiilt ihn gcwohnlich fiir oino Pcr.snn mit dom Bischof J?(v/r>/A/, liossen Todes-
tajs; <hft Norrrtlo^num eccl. maj. Monn<ior mim'|iI auf d. 23w Mitm aetzt, dessea Todeqahr abor
uubckcinnt Jriihestcns, uach dem Obigcii, 875^ isL
87o.
448. Wilibert, Erzbiscbof zu Cuki, iicorkundot, dass cr dio Kircbe zu Werden, wclcbe dcr hcilige
Confessor Ludgmtt daseHwrt nnitoranmcn , ond wdche oachhcr von demen Neffen, den Biachofen
Bildiijritn , Tltiuhjrim , Gerfn \';fn/l und denen Bmdcr Hildigrim ferner erhalten wonlcri,
^'rnu'in>('li;if!!i<l! rnil dom Ui.scliof Ililrluinm fjowciht. uiid dorsclbcn riiliicnilc Villcn ziii:<'lc^t
habo, wclchc dahin ihrc Zchcntcn cntrichlcn und zu den Synodon konimen sollen; nohmlich
Uamme. Hesuige. Fusnakken. Rotberf^, und wati swischen.dieMn Orten lie||;t; mit der Bemer-
kun^, dass zu dioscr Slirtiiii;^ nirlits ^"Iiiirc, als das Erbo dcs hcil f.udijflr und sciner Vor-
waiullcn, und die Geschcnkc frommor Loutc. 87.5. Nioserl M. U. S. II S. 7. ex Mss. Kind-
bngcr. T. XXiV., wo aber der Erzbischof irrthumlicb Wilhebn genannl wird.
877.
449. Januar 7. Adalgarius, Abt zu Corvcy, stirbu Cod. Corb. mscpt. und Annal Corb. 1. c. p. 3.
480. Hai ft KQnig Ludieig der Jiingere nnnmt, anf die Bitte des Biachob BHdigriin von Balbecsladl»
daa Kloster Werden io aeinen Schntx, bewiUigt» dasa dieaer Bischof «adebena daawlbe regie-
Digitizea by LiOOgle
443
»1Y — S94.
rcn, uacb seioem Tode aber deii Briidern da^elbst die freie Wald ibres Ablcs zostehcn soU,
imd befreit es von «Iter frenden Gertchlsberkeit. AcL BiMiiat XL KaL lim. 877, ft. R. L
dict. X. Sthiilen A. P. L p. Mi. Liicomblet Urkundcnb. L S. 3«.
September U. Jlumcmttr, Abt xu Corvey, sttrbt. Cod. Corb. iii8C|»t. and AbdbI. Corb. L c. |». 3.
879.
VSSt, NoTOinber 9. Aeo, Abt zu Gorrey, oiAL Cod. Corb. inscpL et ADoal. Corb. L c p. 3.
880.
453. Febniar 2. Ilorzog Brvno von SachMsn, der, anf Berehl des Koni^ Ludictg, den in Sachsen ond
Friesland ein^cdrun{;cn(»n Normannpn entf^pppn i;egan«;ftn, aber durch plotzlif [itossp Chor-
schweouuuug (wahn>chcialich dcr Elbe, in dcr Gcgeod von Uambui^) vcrhiiKlert wordco wur.
sein Heer io ScMacfatordnanf; «ufrnstdlen, erieidet, in Folge dieMs Hisgescliidts, eine scliwere
Kicdcrlagc, wobci, ausser (Icin IlrizM^ s(;lb$t, dic Bischofe Thiotiich von Mindcn und Mumvart
von lliUlcslieini , niehrere Grafen und an«lcrc vomehine Personcn dcn Toii finden. Annai. Fuld.
■ 1. c. j). 393. Widukind. L c. p. 4£5. (cap. i6.} Thictiuar. L c p. 750. (^cap. 15.) Ilchnokl. L
c. p. 343. (cap. VIL) — Uber den Oit dieser aai^iiGldictien Sddachl vgl. Wedekiod Noten 1. B.
Not. XXIX — Dcn 2. Febr. als Todeetag de» Bi8dio& HmdmA m MindMi hal aucb das Ke-
croL MocUeobecc.
881.
454. iuaiu> "> Konis Ltdlu-ifi bestatigl, anf Bitten ilcs Bischofs Liulhai-d. die Pri\ilcgien flcr Kirche ?.u
Piiclcrbom. Act. Franconofurt, iNun. Jun. 881, a. R. V. Indicl. XUL fii&bcr noch ungedrucLl.
(XXX.)
4lfi. November 6. Kaiser lCarl 111. (der Dicke) nimnit das Stifl Corvey b sdnen Schutz nnd bestiiligt
ihin alle Freihcitcn, so wic sif (lic rrankisehen Kirchen haben. Act. Wtjmiatia civitate, VIIL Id.
Novembr. 883, a. Imp. U. IndicL XV. Schaten A. P. L p. m Falke C lr. Corb. p. 735.
884.
486. Dle Normannen — die seil 881 grossc Verhccrungcn in dcn Niederlanden und am linken Rheinufer
bis nach Tricr angcrichlcl, und 882, nach cincm, mit dcm Konig iAulwig geschlossencn , fur
diesen sehr nachlheiligen Frieden, noch Deventer orobert und zerstorl hatten; .<UMial. Fuld. L c.
p. 395—397. Ann. Vcdasl. ibid. p. 6t0. Regin. Chron. L c. p. 592. — falleo io Sacbsen ein,
wenlcn abcr durrh (lcii Giafrn ffrimich und den Bischof Am mit Hilfe dcr Obtfrankcn siuiidi.'-
gciichlajjen , jedoch uiit grosscm Vcrlusle von beiden SeilcD. Annal. Fuld. L c. p. 399.
457. Mai i. Hvthard, Bbcbof ta Paderborn, slirbL Todestag nacb Necrol. Heris. b. Scfaalen A. P. i.
p. 131. — Mach der Vita Manu-erci 1. c. p. 518, welche diesein Bischof nur einc 26jiihrij;e
Regierung zuschreibt, wiirflo scin Tod in das Jahr 878 fallen, welchem zipmlich luihe konimt iid
Aiuial. Saxo L c. p. o84. iiui 877 sterben lassl; beides ist jedoch irrig, da i.'im noch 881
(s. Nr. 484.) die MvBe^en aeines BisthnmB beslSliKt wwden; md dSe &»aiiinien8tiniminig mit den
in (h-r Vit. Meinw. selbst angCi^-chciu^Q und .sonst iiikimdlich nachzuwcisonden Regieruns>jahrcn
dcr folgenden Bischofe, roacht es DOlhwendig, zur Verbesserung de« obigen Veroehcns, dcr
Begienuig des BischoiSi LiiUhard Dancf toh 9i Jabran manfflLannan. S«i Nadifolger
ist A«e.
Digitized by Google
»B5— 8«T. 113
885.
468. Dte XomMnnen Meio ab«nnab in Sadueo eh; dit SadiMD, die ihneo in m geringer Anxalil ent-
«o.non j;ohiMi. werden onrangs geschliijicii ; da sich abcr dic Nonnanncn iu der Vcrfolgung zu
wcit voa ihreo Sdiiirea enlferoeo, fallcii ihucn dic Friescn ((|ui vocantur Dcstarhcnzon) in den
Riicken, erkampfen in Gemeinschafl mtt den Sachsen dcn Sieg, und bcmachligeu sich der
Schifle dcr iNoriaannen mit einer uheraus rcithcn Bcule. Anna). Fuld. 1. c. p. 40i.
439. Dccember 8. KaLscr k'arl 111. bcwillipf, anf Vcrwcndung dcs Bischofs Biso zu I»adcrboni, dcm
durtigcn Kapilel dte frcie Wabl de$ Bischofs aus seiuer Mitle, weiui »ich da dazu Witrdiger ia
dcniBclbon findet Act. Frankonorurt VL Id. Decembr. a. It. IX. Imp. V. Indict 10. Vita
Meinw. I t |> "320. — Scliaten A. P. I. p. 13(1. sehreibt dicse wahrschcinlich an die Stello
vcrlorcn g(>gang(>nen Origiiuils voa ibm »clbs>t Dachgektiiistelle) Urkaode iioch dem fiischof
Liuthard zu, und gibl im Datum VI. Id. Septembr. aiL
460. Einvcibung der drei Thtinne zu Corvey. Annal. Corb. 1. c. p. 3.
88C.
461. Scptember 43. 1Vit^m$, Bischof zu Minden, wird ervcUageB. AnnaL Corb. I. e. p. 3. Annal.
Hikl. L c. p. 50. {zom lahro 885). TodeMag nadi Nccrol. Hoelleabecc.
887.
463. Febroar 1. Egeba t, nisehof zu OsiabrOdc, slkbt. Todeelag nadi Neerol. Ofliabrag. — Ha«er 0.
G. I. S. 'IM). ^ibt unrichli.:; HSV als Todesjahr an. Vgl. die fol.2 B^mcrkun^.
463. Aprii i. Provin/iiil-Synodc m C6lu, wclcher unlcr andom dio Bi&chure i^ u/fhelm von Mimigorde-
vord nnd Dnmjo von Mindcn beiwohnen. Letzterer wnrde, als ncngewahlt, anf dieser Synode
pcweiht. Ihtrtzhcirn Coiu il Gennan. T. II. p. ;)G<i. (wo abcr dic iibngcn chionologLschcn .^n^a*
bcn: Caiali Imp. a. VIII. Indicl. III. unrichlig >.Itiil - Da ;mf dicser SmhxIc, kcin Hisrhnf von
Osiiabruck vorkoramt, so ii>t zn schlicsscu , das.s diescs Bi^tliuni ebcn dainals durcb dcn Tod
Egebertt erlcdigt nnd noch nicht wieder besettt war, wie denn audi der folgcnde Biadiof
h:<ii!mnr niif allen naddierigien Synoden dem S. Dntogo von Minden b der Andenuiiat nachzn-
stchcn pflc^L
464. Hai 7. Kaiser KaH Ul bestiiligt dem Stifte Corvcv , auf ifie Bitte des dorl^^ Ables Bobo, die
von «•inem Grossxatcr Klatter Luihny (lemselbeu verliehcne Bcfrciung von Kricgsdienslen, init
der ltt -( Iiriinkiiiirj, (lass wes^cn der damnlii;i'n iicraliilii lit ii Zcifcn tind hiiufigcn Einraile barba-
rischer \ olkcr, Kdle l>ei dera Abtc zuruckbleibcn, dic ulirigen aber gegen den Fcind zichcn
soUen. Zuideich schcnkt er demsdben Giiter m den Ganen Wehsigo nnd HeBnon und in der
M.irk Awcki in ilrr villa IitrikcshHscn, uiid eignel ihm den Thoil ili r \illa Ovcnhus, welchen
(iral II //>m\ und dic Giilor in Sinutfcldua, welcbe LaiUuard zu Leheii liallc, zu. Acl. Wcibi-
hnga. Non. Maj. 887. a. R. XI. Imp. VO. Indict. IV. Falke C Tr. Corb. p. 115. Oiig. Guclf.
T. IV. p. .312. mil Abbildung. X.\XI.)
46<> ,, ?f Papst Slcphnnus V. niinml. niif (lic liiilr iles Abtcs Bobo, das Slift rorvov mit de.s.sen
Gulern iii tujiaou besondcrn Schutz, und bedroht diejcuigen, welche dassclbc in seinen Rechtcn
kriinken. mit geistlicben Strafen. DaL III. Kal. Jnn. Karoti Imp. a. R. XI. et post cjus consu*
latum VII. Indict. V. Schalen A. P. I. p. i3J. zum J. 886. Falkc C Tr. Corb. p. 597.
466. Junius 11. nimbei-f, ErzbLschof zu Hamburg und Brcmen, clicmaliger Moiich zu Corvey, stirbl.
Aniial. Corb. 1. c. p. 3. zu 888. Todestag cbcn so Xecrol. Moellenbccc. , u. a. — .\ls Todcsjahr
nimmt auch Lappcnberg Ilamb. Urkundcnb. I. S. 32. 888 an; allein cs muss auf 887 goselzt
wcrden, da j;egon du Ende dieses Jahres (s. Nr. 470.) scbon Bimberts Nacbfoliger ^io^ifartiis
acguU IimU Wcilfkl. 15
Digitized by Google
414 SBT — 88S.
ersclioiiit. — Auch dioscr Adalgarius war wicdcr ein Zogling des Klosters Corvey und Nefle
des gewewnen dortiiten Abtes i^eiclie» Nomens. Adam. Brem. 1. e p. 15.
467. Scptendicr 21 Kiiiser A'«r/ ///. bostatljzl dom Bisthum Padorbom, uiif Ritlon doi; rlnrtigrn Bi-irhofs
Biigo, den kaiiiorlichun Schutz und die Befrciung von ailor freoMlen Gerichlsbarkcit. Acl. ad
LuMuiauaa curto rognli XI. Kal. Octobr. 887, a. Imp. in Ital. VII. in FVancia V. in GaB. lU. la-
dicL V. Schaten .\. P. I. p. Cii., wo dcr .Aiis.vtclhinipiort rohlorhafl Justinawa g^hriobon, nnd
dahor auoh in das Chron. Gottwic. irrthumlicb eine Curtis Justinawa Uberg^gangen i«t, die nie
exislirt hat (.\X.\1I.)
4d8. „ „ Derselbe verlciht, auf Bitlen dcs Bischoft Bm zu Paderbom. dem voa dem vorigCQ
Ri^cliof f.idllifiril iiiiil scImit Si Iu\ i vti i- ]]'(ililhi/ni pcsiinftcn Nonnoiikloslrr Hccrse dcn kaisor-
lichon iichutz, die GcrichU^rkoit , und nach dcu Ahlohon dcr gcdachlcn Waldlturg die freie
WaM der Xblissinn, unter Gcnehiiiif^uni; dM Bischofs; zufiloich schcnkt er dem«elben GOler iii
der villa Nadri, und bosliili<;l ilitu dio (iiilor und Zchonlon zu liajonhus, Horisi, IlahtiuD« Nort-
gardinum und .Siitligardinum, wdcbo Bisckof Uulkard dazu gescbeiikt bat. D. ut praee. Seba-
ten A. P. I. p. 13').
460. Becember II. Kbnlg Anuitf onnmt, aat Bitten des Abtes Bot» ta Corvey, die KlKster Gorvey und
ll<>riford , woK honi lot/loron dio Ahtissiiin Hnlwiijis vorstoht, in sciiion Schiilz, und bostatigt
ihiion allo von scinen Vorgiingcrn verlichciic PriviJcgien. Act. Forohlioim Ul. Id. I>ecembr. 887,
a. U. 1. Schatcn A. P. I. p. 437. Falke C. Tr. Corb. p. 488 XXXIII.)
470. „ , Litidliprht , Erzbischof sn Nainx, liesliitigt. auf Bitlen dcs Ablcs Bovo nu Corvoy. und
mil namontlichor Zustimniun;^ violrr. niif dpr Svnniir zii Mainz vrTNjimmoltor Krz- und nisrliKfc,
die kaiserhcheo und papsllichcn Ph\ilcgii>n dcr Stiilcr Corvcy und Hervord, insonderhcit ihro
Befi%hiii|^ von den an die DiScesan-BischQfe m enlrichlenden Abgaben. S. d. Schaten A. P. I.
p, H(). ziim J. 888. — Die Zoil diosor Synodo orgibl fiich daraiis, da.ss \oii dfin Koiii<; Arnulf
pcsajjt wird , cr soi hLs ipsis diohus novilor ad ro;;nimi provoctiis. riili-r dcn Btschofon , wplchf
dcn Synodalhcschluss gciichmigt habcii, bctiudcn sioh Hildiyrim, Bischof zu tialborsladt , uiid
AdaJgasnv», Etsbbchof xn Hamburg. Ob ersterer anf der Synode xugegeu gewcsen, ist zwei-
folhaft, da soine rntcrschrift alloin \nn (^incr Ncischicdcnrn scincr ciOTfMr' Uand, dahor auch
vermulhlicb zu einer aodcra Zeit, bcigcriigt ist. Dcr Bi^chof vun Pudcrbom foblt. i^XXXlV.)
888.
471. Junius 10. Konig i4mi///' bourkundot oincn Tausch, wodnrch Gnif Oddo scinc biUicrigea Lphon-
gUier xn Godeleveshem nn Gau NihtherM dem Klcater Corvey iibcriiifist, weldiem der Ktioig
sic oijinct; \\n^cf;f'n d.is Sftft Corvov allo soinc jonsoit dcs Flusscs 0\;ic(ri ^irlc^ciicn Giitfr
an Oddo abtritt, welclier diosoli)(>ii von dom KoDig zu Lehen cropfangen soll. Act. Franchono-
fiiK IV. Id. Jun. 888, a. H. I. Indici. VI. Schalim A. P. I. p. 143. Falke C Tr. Corb. p. 393.
(XXXV
'478. <^ nHiliiiriin II . T5l-.i lior zn ll.ilborstadt uiid Adminislrator dor Abtci Wcrdon. stirbt. Chron.
llalbcrstad. ap. Lcibnit. Scr. K. Ur. T. U. p. 412. Todoiitag (a. a. Orte unrichtig angegebeo}
aus Necrol. Werdm. L c. p. 747. — Gowiihnlich werden die Todestage der betden ffiUigrime
vcnvochsflt, und dem alteren (vgL Nr. 3S5.) dor 49. Juniiis, dom jiint;orcn abor der 21. Do-
combor hoigolopt; dass os sicli abor umgckchrt vorliall. orhollot daraus, dass oin nouor Abt
zu Werdeii schon im August (s. d. folgcndc Nr.) gonaiint wird, dahor der Tod Uildifjrims II.
b eine friihere Jahresteit fidlen mnas. Fiir lelzteren den 21. Doc. als Toilosia^ beinibehallcn
ttnd 887 ab Todeqahr muimehawii, gdtt wegen aeiDer ErwiihDaDg in der Urk. Nr. 470. aichl
Digitized by Google
tSt — 949, 1IS
an. Ebcn dieseibe macht es auch als eineo Irrthiim bemerklich, nach AnnaL Sax. 1. c p. 5d6,
deii Tod ffiMi(jrims //. schon dem J. 886. zusobreibeo tu wollen.
473. Aneust S3. K6ni}< Anuilf iiiintnt das voii dom lieil. Hischor Uudger gestiftete Klostrr Werdcn, aof
\\\\{rn ilcs durtigcn Ables Ilembi! , in koni$<liclicn SchiUz, hpfr<'it cx von <l(»n koniulirhfn AIyj;^
beii luid in AiUM;hung stiiner s>clbst bewirllii»c]ialU!tc*n Gutcr von dcn bi.schuih(-hcii Zehcrilcn,
bewilKgl ihm dte eigne Gerichlsbttrlceit uod die freie Walil dee Ablee. Act GeroDesheoi X. KaL
Sept. 888. & R. L Indict. VL Lacomblet Uikuiidenb. L S. iO.
8«9.
474. Julius 6 Konig /Irnu//" cipnct dpni Bischof Wulfhelm (zu .Mimigardoviinl GiiliT zwisohcn Scliheim
, und Suliiiun, wclciic de:>.'>cn liruder bitJier zu Leheu hatlen, ^um ^ic an dus Slitl Werden zu
schonkcn). AcL FranCMiofort H. Nen. JnL 889, a. R. II. IndicL VIL Bisber noch ongedruckL
(.X.XXVj
475. Augost It). Dcrsolhe bcslati^l das von dcr golUcligen Frau Friduui auf ihrcra Erbe ^scstifti tf
Klo^tcr i^Melchi , ninitut di».ssclbe in seincn Schutz und befroil cs vou aller frciiuicn Gc-
richtebarkcit Aci. nova Corpcia XVIL Kal. Scpicmbr. 880« a. R. IL IndicL VIL Schatcn A.
P. l p. H6. Niesert M V S i R S 75. V.XXVM
476. n 2U. DenHJbe (jibt dic (iiiiter im Uweilago, iu dcn Grafschaftcn Erperts, Heithards uihI Ue-
runann», welcho der Edle Ihhword bisher xa Lehen hatte, dem Kloslcr Corvey nls Eigentlium.
Act. ad ciirtem quac vocalur Porlaiiaha, XIII. Kal Scpt 889, a. R. II. Indict. VII. Sciiatcn A.
P. I. p. U:i. Ticucr Miinchliaus. Gcschl. Ilist l ik 1 Falkc C Tr. Corb. p. 200 WXVIIT^
477. Oktober ' Ucrsclbe bcsliitigt, auf die vor ihin angcbrachlc Kiage dc^ JJischols K(jtlmar zu
OsnahrUck, die Privii^en dcr dorligcn Kirche. bcsonders bi Anaehung dcr Zebeoteu und der
Befrcitiiig von wclllicher Gcriilit.s|>arkcit. Act. Franconofurt III. M Odobr. 889, a. K. II, In-
dicL VU. SandhulT L c. p. X. Musier O. G. L S. 415. s. W. Vlll. S. \L') — Dass dicse l'r-
kundo unter^^hoben ist, sidit man «chon ans dem Umstande, dass dcr Kooig sie „taierventu
nostrac amaniissiinae prolis Uludovici" gegebcD baben soll, da doch aem Sobn iMttag ent
893 geborcii wukIp.
478. „ „ Ders«'lbe gibt der Kirchc zu Osnabriick, auf llillen dc? durligcn Bi.schofs Hrjttmnr, dic-
selbcn Freiheilen, wie andera KntAen in Fraaken und Sachsen, besonders von aller frentdcn
Gcrichtsbarkeil, so wie vun dcr 111 '-! ToIl;!:', ;iiisv( r in ili tu Kalli' . wi ini das Bislliiiin sclbst von
dcn Daiicn angefaJlen wird. Act Franconofui-l ilL Id. Octobr. 889, a. R. JU. Indict. VII. Sand-
hofl L c. p. XIH. Hoser 0. C. L S. 417. s. W. VIH. S. 44. — Unler allen Osnabrucyschen
Ufkunden <)• s u Jubrh. i.st dicsc die einzi^e, gcgen (lcri-n Echtheit ans inneren GrQoden nichls
zu erinncm ist, die .sich abcr auch von den iibn^cn dun li ihrc panz vri-schicdcnc, mchr mil
den gicicbartigeu Urkundca audcrer Stifler iibercioiilinunendc Fassunj;, wiiscutlich uutcrschcidel.
Namcnllich ist ni bemerken, dass steh hier keine Andeulung von der mhmI allenthalbcn wie-
derhollcn Tradition, da.ss dic Kirchc zn Osnabriick dic crstc in Sacbscn sei, fimlcl. und dass
der Kbni}.', objjleich er der Klagc dcs Bischofs iibcr dic Bccinlrachligung sciiics Zclicntrcchls
durch dic Kluslcr Corvcy und Ucrvord gcdenkl, doch «agt, diei» &<;i „ antccciisorum suoruni
•) Awch vnii ilinit IrtMMi, tndi tfeflMlcr |MUc1ri«i AMrwi*, «%! Cap. dca Oimbr. Dmiiiliftt fuidi ro1gcn4e
AI>w'-ii'l»i'iK''" : S. 11. Z. 2. il. gralii I. cleinF-nlia. Z. 16. il. Agilfrido lcutiir^i in; I. I'j;lirn,!,i f ' ■ i / :t4
il. tu 1. harc. &. 13. 'l^ 10. «l. *«c«nt I. Tocalur. Z. 11. reiUorare I. rescr<are. /.. 12. st. muuuLum ^uli-
licm L ■•Mtim yi*lif-i Z,M. «t.«tLMh. %3t. H. 1. «Mdw.
15*
Digitized by Google
116 t89 — m.
conspiraminc" geschchen, also dic angebhch ahorcn, das Gegentheil bcsagcndcn Urkundcn (vgl.
Nr. 428.) noch iiirht gckannl hal. iXXXIX.)
479. Oklnficr li \['iiffhfhn , nist liof /ii Mimiganlcvord , giht soin Erbgiit, dcn Hauplhof l'lflon mif in
Ziibchiir, dcm Klostcr \\ crdcn. Acl. ad Llfloa II. Id. Octobr. 889, a. Aruulli reg. II. ludict. VII.
Kindlinger H. B. 2. B. UrL S. 30. (XL)
Dcnelhr Itisdiiif soll, >vic dic Muii.«ilor'schcn riirfmiken moldcn, cinc R«ise l»ch Rom gcmarht,
von da vi<'li' i{('Iii|iiicn niiigcbrucht , und nach seuier Aiickkehr die Gimens-KapeUo bei der
Donikirciio zu Miiiiigardcvord gcgriiudet habcu.
480. December 12. * KiMiig Anu^ bewriHigi, in Folge de» BesdUwMe* eioer hierai bemiiBiicii FHraten-
vrrs.imniliing, dcin Bi.>schof Eyilmnr zu Dsiuiljrilfk dic Wcdcrbcsitznahmr fl<T vnn (!nn Monchrn
zu Uuxtcr und den Jungfirauen zu Uervord sciuer Kirche enbeogeneu Zchcuteu. und sckciikt
3wn <fie Kirchen zn Botbirkm, HolFendorp, Doron. Oiirihberge vnd Foraiesbeim. Aet. Foiach-
hoim 11. Id. Dcccmbr. 889, a. R. II. Indicl. VI. Saiidboff 1. C p. XV. Muscr O G. I. S. 419.
s. W. YIII. S. l(i • - I>ipsf' rrkundc ist, abgcschcn vou ihrom Inhallr, hcsoudci-s auch wcgen
dcr Liiurdtiung im Datum vcrdiichtig; dunn die Syuode zu Foirhhoiiu, auf wclche bier Bczug
genonunen «trd, Tand nicht 889, mndem 890 slati, und im Deccmber 889 hielt sich Amulf
an pnnz andorn Orlon, nchinlich zu .Aiig-shurg und Hrj^i iisluirg aiif; fcrncr lirf in liicsi-ni Jahrc
nicht dic 6. sondcrn dic 7. Iiidiclioni auch lialtc schou am 10. Decca]b<-r 889 das 3. Regic-
rungsjahr Armtlfs bcgoiiucti, es konnte also am 12. nicht mehr das z«'ettc gcvchricben werdcn.
Auirullcnd ist dic incrk.vv iirdigc t>boroin.sliiiimung dioMT 1'rkumlc niit dor spSler anzofiihrcnden
fiir flftino II., niis dcsscTi Zcil sii:li \\iilirs(;tM.'iiili('Ii ;illc dir Mirarlilicli iilfcron, crdichtclon Ur-
kuiidcu herschrcibcu. Von dcu iu dicscr Lrkunde alicgirtcn Privilegicn dcr Piipste Leo, Iknicha-
Ss. Evgmvt und Gngoriu* ist iibc^ens nicbts weher befcaunt, aad «e sind ohne Zweifel rcin
eidichtet
890.
48l'> Mli' • ^ dor Synodc zu Forchh(>iin, untcr dem Vorsilz der Kr/bischofc von Mainz und
Coln . vrrs;imm<^ltrn lliscliiirc lunl \\n<' . Lcstali-cn . aiif Biltcn dcs liisohofs IHkii zu FadcrlKirn.
die Giitcr und Freihcitcu dcs kloslci-s Uccrse. Act. Forachcim palatio regio a. 890, Amulti R.
III. Indici m Schaten A. P. l p. 149. Falke C Tr. Corb. p. S98. — Unter dcn Biseharen,
Weh iii' il.is S^Tiodaldokrct iiiilcrschriobon, boliiiden sich: Bischuf Eyilmar zu O.snnbriick , Bi99
7.11 1' iilci li ort) , firnrjn 7\\ Mindcn, und Wii^Mm vx Mimigardcvord. Die Zeit der Synode er-
hcllct aus Annul. huld. 1. c. p. 407.
483. » . Auf eben tKeser Synode warde WieberU, Bischols m Verdea (cines Sohnes des GfaCm
WaUbert, vgl. Nr. iit , Schonkung scincr Krbgitter in WesUiden an dlo Kircho zu Verdan^
bestikUgt Uarlzheim Concil. Gerin. T. U. p. 384.
483. Oktober 99. AmsOj Abt zu Corvcy , i^iirbt — QaitKdc kommt an seme StciDe. Cod. mscpt. ei
AonaL Ctni». L e. p. 9.
(890^891.)
484. EgOmar'», Bisdioft m OsnabrlidE, Klagsdirift «n den Papst SKqiAanMS, wegen der von den Klfisiem
Corvey und Hcrvord, der Kirche mi Osnabriick vorenthallenen ZebcnteiL S. d. — Nebsl «uidn
*) Zwiichrn dieiem AbdfDck uod dcm Cop. dc« 0«a«br. DcMisliAj fiadcB *idi rafgcade Abwc{diuD(aia. S. IS. 2. S.
•I. pMia I. «laiMiiiit. BM. Mtt «uibH. Z. 4. fehlt vir. S. IT. •!. dMriaun I. Dmh. S. It. Z. 4. MU
nHqMM. 2. B. iL donimn L D«m. E. IC awb <piic»roraM dnMiidnllw jMle.
Digitized by Gopgle
III — III.
417
Fragmcntc dcr Antwort dcs Papstcs Slephauus. Bei dom von Mosor hcrausg. Vct. Nccrol.
Osnabr. und hiemach in Mosers s. W. VIII. S. 301 . — Aus der Antwort dcs Papstes erjj;ibl sirh,
dass gleichzehig anch die KUistcr Corvcy uiul Ilervord iiire Gepenkla!;*' f;cf;cn den Bischof von
O.snabriick an den Pnp<;t cin£;psnti(it Ii;il(nn. in dcm papstiichnri Si !ii i>ilp, ti rlcr Al)( Gode-
scaic iKcnannl wird, welciier 890 crwahlt wurdc, der Papst sclbt abcr 891 starb, so konnen
dicso ScbriftMficfce, gcgen derai Echtheit Vbiigens kein Zwdfel obwaltel» mr ni dk«> Jahro
gehorao. (XLL)
894.
48S. Mai. . P,'i|wt Slfiihat}i!.<; V Iicstiiti^l , atif (iie Fiirbifte fics Blschofs Biso zii Pniierlinm, fiie Sfiriiinp;
des Klo.$tcrs llcrsi. D. nicnso Majo, Indict. IX. Orijjinai auf Papyrus geschricbcn, jcduch .schr
beschadigt und koani noch lesbar, iiii KonigL Geb. Staats- nnd Kabineta-Arohive za Beriin.
* Ygi. Tvelisen. de Charlae papyraceac in Europa per med. acvuin usii i-fc. in CominentBt SoC.
Be;:. rjoettiii'{. rPC^Mifior Vnl IV. j> 1 18 sq. mit Sciirirfprabe auf Tab. I. XLII.j
480. Junius I. DcrMclbe b(>st»tigt dns \on dcm verstorbencn WaUlert, zur Ehre des heil. Alexandcr
gcstinete MoraisleriuDi m ^Viakleshasen im Gau Lcri. D. Ka). Jim. biMet IX. Boeard. Hist.
gcneal. princ. Sa\. .sup. p. 21. Zeit«( Iir f vad rl C. ii A K. f» R S ?i?n.
487. „ iH. Oeriiclbo besUili^ dic Privilcgien dcr .<U>tci Wcrdcu, bcsondcrs in Ansehun.!:! der aus-
achlie.sslichcn Gcriclitsbarkeil. D. lY. KaL Jul. poBtiT. >. VI. indict. DL Bisher ungedruckt. (XLUI.)
488. Der Leiduiam dea beil. JastiDiis vird mch Corvey gebracht AinaL Gorb. K o. p. 3. AimaL Saxo
L c p. 588.
(891 — 899)
489. Herzng Oihh von Sachsen verlauschl den Orl Ilertrekl, wo die heil. Ida ruht, an das Stifl Werdcn;
zur Zeil des Kiinigs Arnuff und des Werdcn*schen Abtes Uofjerus. Vita Idae, I. c. p. 574. —
Ba in der Urk. vom J. 891 (Nr. 487.) noeh der Abi Ileinbil zu Werden genannt wird, so muss
liirsi^ Ifandlung Dothwendig ia eio qAteres Jahr fiiUeii; aber vor 899, weil in diesem K. >lr-
nulf starb.
' I
892.
490. Synodc zu Frankfurt, auf wclchcr vou mehrcrcn fiiscbdrcn, vvorunlcr Wuipulm zu Mimigardcvoi^d,
Druoga zu Minden und jS|^'Aitar xn OsnabrCidK, dio ErklSrang abge^ben wird, daas ^e Kirche
zu IJreiiien rinc SnffraL^.inkirriu' (ins Frzl isflnims ("iiln sei. — Nach der Verordnung des Papstes
formosus, worin, auf jeues Zeugniss hin, die Cntcrwerfung dcr Kirche za Breroen untcr dio
Melropolitankirche zu Coln ausgesprodien wird. S. d. Hartzheim ConcO. Germ. T. II. p. 385.
Lii|>pcnlicrg llamb. I rkundenb. I. S. 35. — Die IVkunde des Papstes jpbrmoaii» setat leUterCT
in (ias J. 8U5, niit Bezi(!hung auf die Sv^iikIc /n Triinir Nr \
491. Noveuiber 3. Kiinig Arnulf bcstiitigt, auf die Ktirbittt^ der Bischofe Wirprechl und Hifm und des
Grafcn (^unrad, die Privflegim des Kiosters Heriford, besonders die frete Wahl der Xbtissinn
belrelTend. Acl. Frimchonofurt III Non Xovembr. S?)?, a R. V. Indict. X Si lialcn A P 1
p. I")3. — Dic Original- Urktmdc hai <las Eigenthumlicbc, dui» sie spiitcr z^gleich mit der In-
tci-stlirifi und dem Sicgel Konig LudiviQn (dcs Kuidcs}, ab euier besoodeni Art dcr Bestiiligung,
vccBchcii worden ist (XUV.)
Digitized by Google
m
•9i > ••«.
805.
W2. Mai. . Synodc zu Tribur, iinlcr ilcm Vorsilzc des K&nigS Amulf, an wolcher unter aml* rn die Bi-
schofc Diso zu Padcrbom, l)ruo<jo zu Miiidcn und Eijilmar zu OmuiIjhk i Thcil nahioen. Pcrtz.
Lcg. T. L p. 5G1. — Da kciu Bitichuf von Mimi^rdevord gcnannt wird, m) isl zu vttnuullicn,
das» der Bibchof Wt^Pu^ om diese Zeit f^estorben uid seine Stelie Boeh nicht wieder be-
sclzt \^"!ir
Auf diuscr Syuodo (;claiig gh dcm Erzbischof Hermann von Cblu, die Auniebung der Privilcgicn
doji Erz»lilts Brcmen und dessen Unterwerfung als SufTragankirche onter das Erzbiiithum Cdln
dnrclizusct7.cn. Adam. Brem. L c. p. (Vgl. Nr. 45M).i
493. Julius 17. * Konii; Arnnff frnciicrt . ;iiir ilrn AntniL: dr s Bischofs K^jthnnr zii Osnabi*uck, dii' sflidn
Yor U Jahren 2u Gun&lcii dcr Kirchc zu Usnabruck gegeu dic Uceinlrachtiguiigeu dcr Klostcr
Gorvey und Herford, in Ansobung der Zehenien von ihren Giliem, {^egebene Entedteidung, und
ub(Tf{il)t (lcmsc)bon dic (inifsclialt Hiid andcrc Lchcn dcs Grafcn Alln. Act. Tribur. XVI. Kal.
Aupust. 895, a. R. YUI. Uidict. XIII. Saiulhoir 1. c. p. XVII. Miiscr O. G. I. S. 4il. s. W. Vlil.
S. lii. ') (Die beidcn ersten mit dcm Ualum .\Vil. Kal. Xwy. — Dic Urkundc isl, ubgeschen
voo dero, was sich i^egen dcn Inhalt iiberhaupt sa^eii liisst, iiasserBt verdachtig: 4) we^n dcs
in licii MfitiscTi cntlialft lu n , iibcrtricbcii dciniithi^cn Sundciibckcuntnisstis , wolohcs wrdcr 711
dcui Stilc dcr konigiichcn Lrkundeu im Allgemeiiieu, uoch xu der danialigen Lagc des Koni;:-
uisbesondere passt; 2: wegen des •Qgeblicheo AussteUun^KMies TrJbQria; denn hier war Aruuii
VK»r iin Mai . abcr huige nidit mehr im Jnlins diescs laliros, wo er vielmehr zo Regensburg -
einen Rcichstag hicU.
896.
4114. Aufmst n. Kaiscr Anfifff Schutzbricf fur das von dcr rrllpTi rrnn flitdchnrr) iin<! drm Pricstcr
FoUihart auf ihrein Eigciithum iro Gau Oslcrpurgc an dciu Ortc Muliupechc ^MoUeiibeck) iiiner-
halb der Grenzen dcr vUla Achriste gestiltete und znr Ehre des hcil. Peiras geweihte Jm^raneo-
klostcr. vvcli licia die Slifter dcn Orl Mulinpcche sclbst mit 100 cifjcnhori^jcn Familicn &;eschenkt,
nnd BLschof Drofjn tw Mindcn , in dcsscn Iliiiccsc (las Klostcr }<chorijj;, noch cincn Zehentcn von
4iO Pfliigen, unt(>r der iicdinguug ciiier jaliriichcn Abgabe von •> solidis un die bi^chuflichc
Kirche, fainnigenigl baite, mit der Bewiltigang, dass die Stiher «of ihro Lobeoszeit das Klostor
rcfticrcn, und nach iUrcm Tcilc iluc Nichtc Wentilbtir^} , vvcnn sic dazu ^cschickt ist. dciiisclbcn
vorstchcn, nachhcr abcr <icn Klostcrfrauou die frcic Wahl dcr Ablissinn zukommcn soll. .Act.
Forchcim. Id. .\uj;ust. 896. a. R. IX. Imp. I. InUict. XIV. Grupen Orig. Gcrra. T. Ul. S. Ii3.
Kuchcnbocki r Anal. Ilass. ColL X. S. 387. Wiirdtwcin Suhsid. diplom. T. 111. p. 300. Paulus
Gesch. d. KJ. MoUenb. S. 54.
(896—809.)
493. Kaiser Arwilf bcstatipt die Bcfrciung dcs Stiftes Corvoy und seincr \nf;ohorigen voa dem Autge-
boto zu Kric{9izug('n , iiiid vcrbictol allcn Roichsboamtcn, das Stilt, diosor Bcfrciung yiiwidcr.
zu bcliLsligcn. S. d. Sehalen A. P. I. p. 134. zum J. 893, und inil dem, im Origiiiaic nichl
lieiDdiicben Znsaibe; DaL XI. Kal. JuL ad Ingolnohcim. — Die Uiluinde kami mir swischeii die
*) Dtt M* i«taurm Oite gcccbcoe AMrack irt mm (iHiielen llMpl. ruigeiMiercntalt aa lieriditicciu S. 18. Z. 3.
«t damkM 1. Dcn. Z. 4. at Hadic I. Mr*l*. Z. 35. el. duminam I. Ocmi. ZL M. cL qiwd I. q«omadit.
6. II. Z. 1. M. «Mm I. Omm. 2. 30; cl. wsctimwiilci I. cinctw cnvWci. 2. M. d. mw i. mI.
Digitized by Google
818 — »•«.
419
obcn augcgebenen Jahre geboren, da Amu^ Mtt 896 dcn Kaiaertitel fohrte, ond zu Ende dcs
h m Mirb. (XLY.)
898.
i9G. Mai K\. Konig Zuentebold bestatigt dem Stifte Werdcn dcn koniglicheo Schut7, die frne Gerichli>-
baii;eit mid andere Prhile^ien, benondcTS «ber die Scheiikang des kdniglichen Hofes Friincr»>
heim. Act. Aqiii.s;rani V. Id. Maji sns. a. R. Ziientch. 111. IndicL 1. I.acomhlet Urkundenb. I. S. 43.
497. Junius 4. Dorsclhe schcnkt dein Stifl^ E.s.sf'n (.Astnidc) vprschicdrnc Rfv.if7nn;if»n in pa^d CoUiniensi,
in pa2;o Ciizzihgcwe , in pafio .4rf>gewe, in pa[;o .Magncnsi. iu pago Mouila el iulihgewc. el in
pago ...casla. Dat. Astnidc II. Noa Jun. 8M, a. E. IV. bidict. I. We«tpli«Uii II. Jahrg. H. QuitL
S. 23. LaoomUet Urkondenb. L S. 43.
900.
498. Bom U, irird Abt n Corvey, narh dcr Rcsignation des Abtes Godetcale, Annal. Corb. I. c. p. 4. —
Oie Le»endo, wio dom Ahtc Gofff^^nff . wegen .«Mner nachlass^en Yerwaltong, seoie finlaetzung
vorhcr angezeigt wordcn, crziUdt Annal. SiU. L c. p. 3ti8.
499. Oktober II Kiinig Lndtoig m. beet8%t, aoT Ktten des Grafen Oionrad, die PrivOefden dee Slifb
Ciu vcv, wrlrbrm dnr Abt flnrii \oi-vti'h(, licsonders in AriM^liuni; dor frcien Wahl dos Ahtcs,
uud bcttUligt deiniiclbcu das .\laikt-, Muitz- und ZoUrecht in dcrvilla Horohosuo, rwischcn dcr
Uark diceer viUa «iid dem B<.>rg(> Erohurg. Aci. TrflMxns IV. Id. Oclidir. 900, a. B. L IndieL 111.
Schaten A. P. L p. 400. Flalke C Tr. Gorb. p. 543. Seabertz Urktmdenb. l S. 5.
902.
BOO. Die fflaven verwOsten Saehsentand. AniiaL Hild. et Lamb. L c. p. 50. 54.
501. Juniii> " /)>r//o. nis. hof 7.\\ .Mindcn, .stirbL NecroL FuU. bei Dronke TradiLlVild. p. 4*;^. Todes-
tag nacb Anm. zu Kleinsorgcn 1. S. 382.
905
502. Februar 7 Aff/iHjirt Aflalhr.ihf', Bischof zu Mindfn, fJfirbU Necrol. Fuld. I. c, Todosta^' nnrh NV-
crol. MocUeub. Abwcichcnd wird letxlcrer in Anm. zu Kleins. L S. 382. auf den 28. Oktobcr
gcsetsL
906.
503. Dic rngarn verwilsten Sachsen und vcriihen bcsondor!; an don Fraiion viele Grausamkeilen. Annal.
Hild. Weisseob. et Lamb. L c. p 52. 5.3. Annal. Sa\o I. c. p. 591.
Die Verhocninfrnn ftfr I'njrnm wiedcrholon sich auch in dcn foiu« !iiI<'n Jiihrf^i, ? P. 91t),
914, 915. Chron. S. Pantal. 1. c. p. 879. Annal. Corh. I. c. p. 4. — Dans sic auch bis nach
Wcstfalen vordrangen, beKeu|(t nnler andem die von ihnen veruble Zersidrang der Kirche zu
Hortreld, idiic I. c. p. 57."). — In einem diosor Feldziijre mii^en anch dio Kampfo .slatt
gpfuiidon habcn, deron Andcnken sich noch untor dem Namon dor Hunnon-Triinkr tind dor
Stroit - Ilaide bei Dortmund, so wic dcr Hunnen Grabcn im Padcrbornischcn , boi Brenkon,
Wovclsburg und Kirch-Bopchen erhatten habcn aoll. Meibom. not ad Willcbkidi Annal. lib. IL
m Rcr. Gorm. T I p tiSfi Stnmck. nol. crit. ad Schatcn Annnl msrpf p. 159.
504. Uai 41. Egilmar, Bi&chof zu Osnabriick, stirbt. Todeslag nach .NccroL Osnabr. — Das Tode^ahr
setzt MlSser 0. G. L S. 304. aar'907; ea kann aber nidil spiiier als 908 angeBommeu werden,
da in dor folg. Urkundo scbon setn Nachfotger vorkoou&L
Digitized by Google
m
att — 9it.
«07.
DOSb Febroar 3. Papst Sergius ornoucrt dor Kirclie zu Bremcn die, auf VenMtdtang des Erzbischofs
zii r.iiln, iliin li (Ii ii Papst !'(rrino.<tiis \ Nr, 4!>0. 492.) ihr cntzoi^cncn Mctropolilan-Privilcgicii,
und rcstiiuirt dicsclkic iii ihrcr crzbtsciiollichcn Wiirdei zugleich bcauAragl cr lunf bcmichbartc
' Biscbofe, nehndich Wiekberi xa Verden, Bemord sa Hinden, Signimd an Balbentadt, eben
andem Bernard zu Osnabriick, und Biso zti Padcrbom, dcn Erzbischof Adalijarius , soincr
tcrsschwiichc wcgcn. in scinen Aint»verrichtuugen zu untcrstiitzcn. Dat. Y. Non. Febniar. Indicl. III.
Lappcnbcrg llaml). I rkundcnb. I. S. 36. V(jl. Adatu. Brcm. 1. c. p. 46. — Anstatt Indict. isl
iut Daluiii iilino Zwcifel ann. pontif. zu lcsen; denn nut der 3. Indiclion passl die Urktinde i»
keiiic Zcitrcchnung. Auch das Jahr 005, wohin I.)ipp('nbcrf; dic Urkundc setzon will, .sliinitil
tvedcr mit dieser liidiction, uoch konncn damals die angegebenen ilischiife zu Minden und Os-
nabrOdc scbon im Amte gewesen sein.
50G. Septcini)cr 0, Biao, Biscbof zu Paderburn. stirbt nach SSjiihrigor Regiorung. Vila Mcinw. 1. c.
]) "10. Tudostng nacli N«>cri>l. IIorLs. ap. Schntcn A. P. L p. 462. — Irrig mekiel Aonal. Su.
1. c. p. 59U. i>cincu Tod schon zum Juhrc 000.
909.
507. Aialithihlix , dic Tochtcr dcs westfaJischcn Grafcn Thielrich, eines Naclikommcn von iri.duii/i/, er-
zogen im Kloater Hervord, wird dem Hcrzog UeinfU^ von Sachsen (nadunalq^ Kouig flSEiit-
rirh I., vemiahll. \ ila Mahlhildis, ap. Portz. Scriplor. T. IV. p, f85. Cf .Vniial. Sa\o 1. C. p. 592.
[hm <!( t]i J 011) — liitcr dic Vorfahron dor Mnihilde ms dirni Widukintischen Hauso winl
aucli lietjmhprn gorochnel, der ^luckhch gog(«n dio Diincn gcfochtcn und Sachscn von ihrcn
EinTallcn befrcit haben soO. Chron. S. PonfaL 1. c. p. 88i. — ESoe Scbwesler der ilfofMillilia,
Amahdifd . vci iniililt an rinon Grafcn Ki rrnrrl , war dio MuHcr drs Bischofs Hieoderieh von Molz.
Sigcbcrti vila Theodcrici, ap. Leibuit. Scr. H. Br. I. L p. 294. Nach den Angaben dieses Schrift-
stollerB rouss Eotrard Graf bn Cnu Hamalant fftvteeen «cin; denn Theoderith bciast L c. ex pago
Sa\oiiiae Hamaluit oriundus. M idukind , Immid und Reiubeni, wclchor lclztore gliicklicb gcgon
dio Danon gofochtcn iind Sachson von iliron EiTirsillon hoftoii hfibf. vNcnii ii hii r ;ils Briidor dor
Malluldis uud der Amnhada gcnannt. L. c. p. tSfv>. Widukint, aus wclcliom Sigeberl wahr-
•cheinlidi seine Nachrichlen endehnt hat, scheint sie j'cdoch, riditig verslanden, ab Briider
Tliielrichs, dcs ValM - dcr Mathi!'!' . /u brzrirlinpn Witliik. I. c. p. 431. — Der Mathildis va-
torlichcs Erbgut war Engerii, wohiii &ic sich aucb uacb dcm Todo ihros Geinahls. wahrcnd des
Mi!«.<«vor$tandni8»cs mit ihreo S&hnen (Hto nnd Banridi (um 944 , zuriickzog. Viia Mahth. L c.
p. m.
Zu Itoinerkon isl iibrigoii': , <h>!< di r Vi i fassor dor Vita M.ihthildis, 1. c. p. 286., die Occidonlalis
icgio (Wwbtfalcn^ , \\a Thielnch Graf v^ar, dcn Partibus Saxouiae, wohin Ileinrick nach dcr
Hochzeit seine jutigc Gemahlinn aus ihrer Hcimath filhrte, eutgegensetzt, woraas also eriicl-
lct, dass man schon im Sprachgobrauohc dos 10. und II. Jahrhundcrls Wcslfalcn vou dem ei-
gcntlichon Sachscn untoi-schicd, und den letzteren Namcn auf das nachmais im efl|[eren Sinne
»ugcDanntc Niodorsachson bcschrankte.
808. Hbi 9. Adalgarius, Erzbiscbof von Brenicn , cin chemaligor Zfif^ des Khwtera Conrey, «tiibt
AamL Cocb. L c. p. 4. Todestag nach MecroL UoeUenbeec., Meraebu^ , S. Micha^ u. a.
913.
609. Januar 12. Godeseek, gewesener Abt ZQ Corvey (vg|. Nr. 498.), alirbt God. mscpL nnd Annal.
' Corb. L c p. 4.
Digitizea by LiOOgle
tit tie.
421
tilO. Fcbruar 3. Konig Conrad L bestat%t, auf Bitten dcs Abtcs Hovo, die dem Stifte Corvcy von den
TorigeD KtHiigeo erdraQteo Privilegien, iiHbeioiKlere die freie Wdil des Ables, die Freiheit der
von dem Stiflc selbst benutzton Latidereien von dcn bLschuHiclicn Zcheutcn, und dic cignc Gc-
richli>l>arkcit. Act. in ipso monuslcrio Corbeia, Ui Noo. Fcbr. 943, a. R. U. Schalen A. P. L
p. IC5. Falli.c C. Tr. Corb. p. 736. (^LYI.,
544. „ 18. Derselbe bestaligt, auf Bilten des Grafen Bmmaxn, dem Klosler Heaoedi odbst andeni
Privilcgicn, insbcsondcrc das Rccht rrcicr \S'ahl dcr Abtissinn. Act. Giasclla, XII. KaL MlucU
9i3, a. R. II. lodicU L Sdiatea A. P. L p. 165. Seibertz Urii.iuuioDb. I. S. 6.
914.
ScjitornlHT f). Bernarius. BI--cIuif m Miiiden, stirbL Todcstag nach Nccrol. Mocllnnb. — Untha-
rius, scidicrigcr Abt zu Luuresticim, wird scin Nachfolgcr. Anm. zu Ivlcins. 1. S. 380. u. 3tj8.,
ex cod. LauKdL, mit abweidicDd aof d. 49. Ai^giiit an§ogpb«Dem Todestaija.
«
915.
543. Febde des Konif^ Conrad p;cgcD Hcrzog HemrUh von Saelwen, welcher das Hcrzogthum, da.^ ihm dcr
Kbnig zu cnlzichcn suchtc, mit Gcwnlt bohauptct. Das Ilccr dcs Konigs, untor der Anruhrung
scincs Brudcrs Ehn-harr! , dcr siih crst scfir iilK nnulhig iibcr (lie Sachscn geiiu^scrl hattc, wiitl
von dicsen bei Lrcsburg gcschlagcn. Widukind. lib 1. cap. 23. 1. c p. Annal. Saxo L c.-
p. 593.
916.
544. Jonins 22. Bmo 11., Abt zu Corvey, stiriit Cod. mscpi and Annal. Corb. I. c. p. 4.
515. September 20. Synode zu Altbeim, unter dcm N oiMtr, R<)nig Omrads I. Pcrtz. Leg. T. D. p. 555.
— Dic siirhsischcn Bischofc, wolcho jrur S\ iuhIi' Ijcrufi n. wcfler srlhst gckommen warcn, noch
ihrc Stellvcrtrolcr ge«andt liattcn, crhaltcn Vcrwcisc wcgon iltrcs Lngchor&anai», uod wcrdcn,
im Fali aie darimi bebarreo, mit dcm InieTdicte bedrobt L c. p. 599. (30.)
516. Deccinbcr 8. Tfnedmeh, Bischof zu Padcrborn, stirbt nach nounjiihrigcr Rcgicnmg. Mta HeinW.
L c Todestag nach dem NecroL dcr Domkircho zu Paderbom. Andere setzea den 9. Dec.
.917 — 935.;
517. Unwan, Biscliof zu Padcrborn, t;il)i, auf ili(> Furl)iitc scincs ganzcn Domkapitcls, ilrm Klnslcr
, Uoerse ^•licntcu zu Brecal, iirisat, l-'icchtunum, Sudlicm, Makingkem, UtyeDhus, llolthus, Ara-
brcki, Redolfshns, Engerl und Tidmanneshiis, ndt VorbdiBll ebws Dlenstes au Roas. oder statt
desaen etner jcdcsmallgcn Abgabc vnn 20 Siclcn (.\X Siclorum prccium quod saxonicc Pund
nominamiis) an dcn Rischof S. d Spilckcr Bcilriigc zur alt (IimiIscIi Gcsch. 2. B I'rk S .*?
Wigaods Archiv 4. B. S. 3i7. — Bischof Cntvan rcgicrtc in dcm obcu angegcbcucn Zcitraumc.
918.
518. Aogust 31. Wiihrend Sachsen glcichzeitig durcb Slreiiziigc dcr Ungam und der Nornianncn \cr-
beert wird, finden chrisdicbe Priester zu Obiniiildrdien dureh die, bb in die Gegcnd von Hin-
den vorgcdrungcncn Cngarn ihrcn Tod. Das Gcdiichtniss dcrsclbcn (Mcmoria fratrum noslroinim
qni a!) Lngro occisi sunt"i sct/t auf d. anp:. Tng Nrrrol. Mocllcnb. Vi;l. I.crbccc. Cliron Mind.
ap. LcibDit. Scr. R. Br. T. 11. p. 46i., wo abcr dic Bcgcbcnheit irrig in das Jahr i>36 gcsctzt
wird. Cuicmana Huid. Gesch. L S. SO.
■cgiiu WH. WwUiiL 16
Digitized by Google
123 tst — tai.
W1.
549. Novoinhor 7. Bci dem Friodoiisschlusse zu Bonn, zwischen dfln Koiu{(cn Aar/ von Westfituilum
rrnnkicii li tind flihwii-b \<\n n-trninkfii Dnnt-irhlniid . waren von Soilen dos lclztoron untor
aiuloni die Bii^chufc .\i(hard von Mimigardevord , Oodo voo Osaabriiok uml Buauard {UtucanJ
von Paderboni gegenwsirtig. Pcrbc Leg. T. I. p. 568.
Dfl dies die einzigo Vcranlnssung ist, bei livelchcr des Blscliofs Nilhard urkundlich und mit be*
sfimmior Zeitnnpahe gc(ln<ii( wird, so mogon hier auch aodore, obne Zeiibestioimang erwabnte
Bogohcrihciton soincr Regioruiig folgeD.
520. A'ithanl, Biscbof zu Mimigemerord, w^SA, auf Bitlen «cines Gelreaen Snmktg. dio Kirche xa Be-
l.mn. inid hewilligt ihr ho.sondere Freilioitnn . ^vnfiir '^ctlnchfcr Bruniinj 'lf»m Bischof cino eigen-
hurigo Faiuilie im Gau bcopinguo gibt. Vgl. dic Ucstiitigung des BiAchors Sicjifrid (Nr. 9i0.j.
5S4. Nadi dcr Ernhlung der Manster'scheo Chromkcn, wtirde znr Zeit doe Bischola NWwrd, die Burg
{vaAxil HimigBrdevord voo denen von Moinhovel feindlicb uborfallen , wolche in die Domkirche
eindranuon iind <'in silhrrnfs GrfiiNS mit don , von doni vin i^^icn Bischnf W idptelm au.s Rom niit-
gehnicliion iiclirjuion niuhton, aher auf das hriia^^ligo Gohol des Bischofs, von plolzlichcm
Schrecken efgriffen, den geweibten Boden verlieeaen, ohne ihrea Zwcok dor ginsttldien Zcr-
stornng zn eireicben.
»22.
522. April 22. Konig Heinrirh I. hcslalis;!, auf Billou des Abtcs Folmiar zu Corvoy. dio Privili ^ien
diesos Slifles. Act. Ouililin- tlnii - \. Kid. Maji a. R. III. Schaten A. P. I. p. 174. Falke
C. Tr. Corb. p. 737. Chron. l.oUw. T. 1. p. m. mit Abbiiduiig. {\IMI)
523. Hai 28. Ni^ard, Bisehof zu Himigardovord , stirbL Todcstag naeb dcm Nccrol. eccles. mtj. Mo-
nasler. — Da auf der .sogloich anzOfilhrenden Synode zu Cohlcnz koini - ni-.! hofs voii Hinn^Br-
devord godachl wird, sti Lsl sein Tod liochst walirschcinlich in dieses Jahr zu sotzen.
{>24. Synodc zu Coblenz, in Gegcnwart der Konige k'arl und Heinridi, wclchcr die l{ij>ciiofe Liuthoriu$
von Hinden, tktdo von OanabrUck ond Vmoan voo Paderbom bciwohncn. Portz. Leg. T. 0. p. 46.
927.
525. IGtK 48. lij6mi%'Btiwrkh /. bestatigt, anfBittcn des Bischofs Vmoan za Paderbora, die Besitznn-
gen des Klostcn» Ilerivurd, woriil>cr die friihoron Urkiuiden durch foiiidlicho Chernille Ncilorcn
gegangen. Act. Astnid XV. Kal. April. 927, a. R. VII. Schalen A. P. 1 p 177. — Das noch
vorhandcoc Origiual hat dcullich dcn Ort Astnid (Esscn); Buhmcrs Reg. S. 3.) Vcrmulhung
wegen Altatiidt bt abo ohne Gmnd. {XLVm.)
526. April l"} Konig Ileinrichs Auronlli.ilt zu Dnrtmnnd, rrwioscn durch oinr' frknndi-'. worinn der-
- sell>c, auf Verwendung snincr Gcmahliim Mahthtld, der Miniiiterialiitn Willibur^ in comitatu Fri-
daiict Giiter in den VOIen Enchova nnd Hengidc gibt. Aet in loco Tratmenm nnncupalo Id.
Aprit 027, a. R. VIII. Orii;iiia! im Konigl. (ieh. Staals- u. Kah. -Archivc zu Berlin.
527. Joliii-' i~. J.iiilh<irius, Bischof zu Mimicn, stirhi. TcMiostai; nach Xecrol. Mocilenb. " — Sein Nach-
ioiger Meru (EburgisJ war auch Abt zu Laureshcim gcwesca Anm. zu Kleins. I. S. 406., o
cod. Lauresb.
931.
528. Fcbruar 23. Konig B«iwkk I. bestatigt die Privilegieo dcs Stifis Wcrdcn, anf Bitten des dort^en
Ahies \Vit(ter. Act. ia Wcrlaha dvit. VIL Kal. Mart B34, a. R. XIIL LacomUet Uiimi-
deobuch L S. 50. -
Digitized by Google
932.
ai9. Juiiius I. Synodc zu Erfurlli, in Gcgcnwart Kunig Ueinricbs /., wobei dic Bischofe Unwan von
Padt^rbara, Tuofo von OsnabrBek, JlHmoH von Hinuganlcvord und Eberis oder &urgi» voa
Miriilcn ;in\v( -;('riil wari'n. J'(Ttz. f.r»^. T. II. p 18 — Schalpn A. P. I. p, IGfl Ix :'! Ir irrig che
Theihiahuic dcr gonannten Bi>chuie auf dic bynodo za AlUieim 940, und bringt dadurcb dio
Rciheiirolge dcrselben b Unorduung.
933.
530. Mara l-i. Grosser und cnl^clicidendcr Sicg dcs konigs Jieinrich iiber dic Ungarn, bei .Mcrseburg.
AnnaL Corb. 1. c. p. A. AiuiaL Sbxo L e. p. S98. Der Tag der Scbladit, AnnaL Weinii^ ap.
Pcrtz. Scriptor. T. I. p. 07. — Dic .Anpiabe, (Ia.ss Ileinrich voilu r (lio Unpini iii Wrsiralcn ^c-
schlagen habc (z. B. Anm. /u kiein.'^. 1. S. 40U.), bcrubt virahrschcinlicb auf dcm Irrthumc. oach
vrelchcm die in Ostsachsen gclc,i!cne Plaiz Werla, fiir Werl in Westfalen gebalten wurde.
931. Zwoile SyiuMlo /m .Mthciin, welcher uiitcr aixiprn ilie Bischofc Viuvan von Padorborn, Bumoid von
UimigiBrdeford und Eberi» vun Jlinden beiwohnen. Anm. za Kleina. L S. 40i,
934.
532. Das Klostcr S. Joltannis zu Vysbcke wird von der edton Fran B^Aerg» gesttAet LerbecL Chro».
Miud. ap. Lcdioit. T. IL p. 103.
035.
533. Mai Konig Heinn^-h I. be.sliitif^t der Kirchc zu Pafirrlwn dic frcic Bischofswahl und andcre
Privilcgicn. Acl. in .Arvcile YIL Id. Maji 935, a. H. AYL fiishef ungodrucikl. (XUX.)
534. » 44. Derselbe bestatigt, aaf Bitien dee BiMhofr tmmm ta Paderbon, dem Kloster Hei«e die
freie Waihl der Alitissiun und die Fretheit von fremden Gerichten. Dai ¥. M. Haji 935, a. S.
XVI. Schalen A. P 1 p \Hi.
535. JuUus 20. Vnwan, liischof zu Paderboni, stirbt nach ncunzchnjahriger Rc^erung. Vila Muinw.
L e. Todestag oaeh KeeroL Paderbom. eben so NecroL Heris. ap. Si^Bten L c. p. 488. s. a
536. Oktober I? Knni?; Ilcivrich 1. bestiitigt, attf dif Fiirhiite sciner Gcmahlinn Makfild , *Ii ni Kloster
Herivurt dic freie \Vahl dor Abtissinn. AcL Alt«tcti IV. Id. Octobr. 935, a. R. XVL Schatcn
A. P. L p. 485. (L )
537. Deccmbor 45. Graf Ditraofrf zo Bordiont H&Aa. Not e ood. Borcborst. in Hm. KindUiiger. T. XIL
93&
538. Hia] 29. Fokmw, Abt ni Corvey, und die ganze Gongreftelion daselbst, benrkvnden, doas Giaf '
Siijifrid soin Krbe zu Wc.vtiT Gnnilii^i^n im Ga!i Hanl^o ani F!ii>>i' Ilidc, inil Kinsrhln-is fler
Kirchc daselbst, fur dcn Kunig Ueinmh, dessen Gcmahlinn und Kindcr, so. wic rur sicb und
soinc Geinahlinn, dem Klosler Cnrvcy gcMchenki hat. um daselfast etn Kloflter zn errichten und
mit zwei Miinchen aus Corvey zu be.selzcn. Act. novao Corbeiac VII. Kal. Jun. id est [lostrid.
L"r!)ani 9'\C). — 1'ntcr den Y.cu^t^n (icr advocottis Ilnf^mis. — Fnlke C. Tr. Corb. p. 2!)2. —
(Jbcr dcn Stiftcr dcs Kiosicrs Grouiiigcn, Grafcn iiigifrid, uud desscn FamiUe, vgl. Aunai. Sax.
L c. p. 649.
539. Oktobcr 17. Konig Otto J. bcstiitigt, auf Bittcn dcs Abtcs Folkmar zuConey, ilic Privileaien dic-
ses Siif(. s. Aci. W'crla XVI. Kal. Kovcnibr. 93«, a. R. L Schaieo A. P. L p. i88, Falke C
Tr. Corb. p. 738., mit Abbildung. (U.)
16*
Digitized by Google
1S4
tSff — «»9.
640. Decembcr 30. Derselbe bestatigt dic Privilcgicn dcs Stilts Wcrdcn, auf Bitten dc$ dortigea Abtcs
11 Vtffjer. Avt Taldiemi III. Kal Jaimar. 036, a. R. I. Lacomblet Uikandenb. I. S. 51.
937
541. Julius i. Kunig Otto I. bestiitigt die Privilcgien des Klostcrs Meskidc. Act. Quitiiingoburg VI.
Non. JuL 937, a. R. I. Seiberlx UrkondcDb. I. 7.
54S. Seplmil)pr 21. Bei Koni^ Ottos f. Stiflniig des Moritz-Klnslris zu Magdeburg ms welchrni nac h-
inals (lie erzbist liofliclie Kircbe crwuch!.} war untcr andern Bii^chol Ehergis von )Iinden in Mag-
deburg zugcgen. Sagittar. littit dnc. Magdcb. in Boyscn aUg. hisL Magaz. 4. St. S. 73.
938.
543. Mai 18. Kiinig (Jlto t. bestiitigt, auf Ansuchen des B^chofs Tuoto zu Osnabruck, dic Pri\ilcg|en
der dorfiRen Kirehe. Act. in Steia XV. Kal. lun. 938, a. R. II. Sandhoff 1. c. p. XX. ViJeer
O. G. II. S. 225, s. W. Vlll. S. 23, •
544. Fcbde de.s Koni-js Otto u,o\uPi\ seinen Ilalbbrudor Tlinnkmar und don friinkischen Ilcrzo.a; Eberhard.
— Ebcrhard und Thaukmar bulugeni gemeinsdiadlich das Schlo.ss Badiliki ^Belike; — Balcbikc
Ann. S.), in welchom nch dcs Konigs jilngcrer firuder Beinridi befindct. Das ScUobb wiid
»Tn!)(>rl, /frhmrfi 'jnfnn',4nn irrnonimo)! iinil von Tlmnknuir vile ({uoddani niancipium,
^^'iduk.; \vt i;<4«'tuhrt. Thankmar crobcrt hicrauf Kresburg; Hcinnch aber wird bei dem Uerzog
Eberhard i^erangen gebaltcn. Vor der von EkerhtiTdt Kriegem besctztcn Bdit; (urbs) Larun in
Wcslfalcii, wird Dedi crschla^en. Konig Otlo riickt vor Eresburjt; dic Einwohncr dflhen thm
dic Tliorc; Thankviar flucliti!! in die Kirclie, wird ab«^r ;iiifh d.^hin vprfdli-l iind von eineni
Krieger Nameus Maincia !^.\Jafjinzu, Thietni.: durch das Kirchenfonster init einer Lanze gctodtcL
Auch Laran wird hteraiif yor dem Viinig erobert Widuldnd. L II. cap. 41. L c p. 410 — 441.
Tbietinar. ap. Ptirtte. Scriplor. T. UI. p. 744. Annal. Saxo L & p. 601.
939.
545. Brinridi von Sachsen, durch Eherhnrd gewoonen, Cinport sich gegcn seinen Bruder. den Kdnig
Otlo . nnil ^cwinnt in Sachseii einen j;i*ossen Anhang. Auch Dortniund wird von Hi lnHi-hx An
liiingcni be.sctzl, crgibt sich ubcr dein Kiiiiig auf dc^u cn>tu .Vnnaherung. Widukind. I. U
cap. 45. L c. p. 442. Arnial. Shxo L e. p. 60il.
S4flu Nacb der Erobenmg v(»n Dorlniiind gchl der K(inig in ili r Grgend von Xanten iiber dcn Rhein,
wo ihni das Hecr scines Brudei-s .den er vergebcns durch dcn };ewcsenen Befehlshaber in Oort-
mund, A(jina. m vei"!»6hnen suchlc; und der Jnil jenem verbuii(leleii Lotharingcr uncrwartct
gegenttber steht Der Konig, der luir cinen Theil seines Ileeres hntl(> ilbersclzcn kmmen, rer-
lierl indcssen , ohrij-cachtet der Cberlcfjeiiheit der Feinde, den Miilh nicht, uiid ginvinnl ln i
Birthen (jipud Bicrtaiiuni) einon ent6cheidciKlon Sieg. Widukind. cap. 17.16.^.443. Liulprand.
lib. IV. cap. 23. ap. Perlz. Scriptor. T. III. p. 321. AnnaL Saito L c. p. «02.
547. Marem&i» atiftet aus ihren (jiilern da.s Klosler Scliildesche iin Wa.ssegau, nachdcni .sie vorher vnn
dem Bisdiof Dvdo zu Paderbom die Einwiliignng erbalten baite, die bereits bestehendo PCarr-
*) Nich dcm Cop. det Otiialir. Doantift* i»t «br Hame 4m Biielioili «telit T^ntt», temitn TVtota tn tdireibt*.
Zfile 20. uijil 2l. (ic» luttUt (.•pn,itinlen Abdruck» oiuMen i!ic Wi.rlr ; tt fidt iuvsorci lollt-nilo!i , wij;f.iiliti , oiid
■UU: ct ceterni, geleten wcrden: celenMque litoMt. Im Datum iit, ttaU pii, tu letea tercniuimi, wuliir iedock
.4m Cup., dvcb «iaeit Lm- «dct SchMtMiUw, MCiMdt ictol.
Digitized by Google
940.
kirchr m Schildcsclir an cincn nndcrn, 7ur Frhrinnn;: cincs KloSUm bO(|ll6IIICrea Oft ZQ VCrlo-
gcQ. Strunck not. cril. ad Ischaten. ann. in:;cpt. ad h. &.")
040.
3i8. Aprii 2. Konig Otlo I. bcstati.a;t, auf die Fiirbitle seincr Gcmalilinn Eilgid und flps Bisph<»fs Tutn
zu Padcrixtrn, die Privilegien dcs Klostcrs Ilcrivurd, bcsondcrs die freic Wahi der Abtissinn.
Act. Quitiliagobarg I?. Noo. ApriL 940, a. R. IV. Bislier misediiickt (UL)
*) Die Erriililung foa ditiier SliDung, «ie •!« Strunck ciocr ailen Handjciirirt dei Kloitcrf entlclmt la babea
wnichrrt, durne hier eine Slclle «crdii-riL-n, und iat lbl|mde:
SdiiMriche locni cr*t ia p«Bit *ci regioiic Waaiqc» |nr«cbi«U «cdeai» dcoaialm, nea lonce diMHin ab «d
lo«o «M nnfte eit aionatterlom SeblTdeecMe. Vi*cb»l illic aMtoooa nnMKt et ampliHiiiiamni poHcarioown tierca
unica Marctui tU diitj, jam priiom a parentibus, ramiliae propj{,'3n(Iao rau<a, Tirn Dobili in (rahiinnnluni
tradila cl cnllocala ru«ral. en contiubiu nulUm diu proleia cunwcuU, deoium animoi luui adjecit ad prn-
{■•{Bliaaen ipifilualrm, rirmllerque ttaluil, ad etrmpluai Tieini Harfeardiadib oitinaitcrii , cungregatioiieni *irgi-
■irai eaoitoicanuB e bonis paiemia coodere, ii ««ritl ae pareatam aaorwit «it»m viTcodo aoperwnH. Placuit
Deo geoemMim aoini prnpoaitum. Breti poet tcBpofe detedit paler, deeedit maier, poitreme et marltn, mTIv
praodiKilum nuplijirom fruclu ptMt le relicto. Diptiirjlijnt iunr rius orliitatem tri^lei cno»iinguin<'i , <|uoi intcr
cngnalione prntiini ante «lioa erant patruclci ejus, Hugertii cathednlis ecrletiae Padertiorncniii canonicat, ejai'
dciTiquo iornr Emma, optimi eaampli fiwmiaa , in puellari collrgio ilcritordiensi eanonicarum «ecularium vitam
ampleiafa. Ui cum «d eam aooeniMeat ceBNlandae orbitatii cauitt i«len|UB «11« mentieaem ipii iniccerant de
etperieodo no»o ae roeeondlora cimnubio, leneraee reipoodit Mareniidia *idaa: Fraalra baec agiiii! In aelcniam
nnn aiKt)i> «LCLjnilQs niipli.is. El haec diccoi Orliat ^im.iri-. (,iir auti-m hat nnn adibit? inquict.it lli>gcrus c>-
nnnitu*. Jutciicul* a<tliuc e> et acliiti» adiiue iduncae ad prurrcandns liberos. Id «i omiteris, quortutn l>ae opci
taaa? qunrsum Hacc agrorum , nemnrum ee rarliraanim alwndaotia? numquid haec orania hrredem a to natcitU'
tem |i<istu!.iiit? At ipta Graciiijium ialoriw ct eardi an» «enatanler apprimrni: Qnid, ajebat, nUtmdilia OMbi «ar^
nalei nuptut |irnlrmque naMilofam ct me? Miaera eerle eiMiditio malroin, <|uipp<: quae proicm non aliam pC'*
rii-iil ipijiii •]u.ii^ riu>rtL'fii aliquando vi<!cjt. itnn (pi;ir riirtr- mnritiir vpi>L[M pvinuirn orilur. ,\li.irijiii cgi> iii:itcr
filijrum cro , 'puu- nunquain dciinant rl Christo magis quam tiuic mun<tu et propagatiuni caroali scr«iaot. Cta-
filM dko: ii<<.'iM>k'rium fundabo Tirginnra Deo famalanlium. Id ti apprubatit, pium opui cum annoitu «cctro
qnaiiteeyai iocboabo. — Inopina baee eratio, magii dirine spifitu qoam hamaaia «ocibaa aeimaU, mirifice eem*
movil omniaffl ci^nalonim eorda, ot aaiemum darcai. Quo accepto, MarcMiidu ridua, rejeelii eonitmae pre-
ciusii vr<libus, iji'j niin ITii^rru , t.iriina et altis cnnsanguinris ingreditur SrhiMccentc templum. flii poMi^Lijim
in U'rr.jim prooulutia, brcti tempore Chrittum cucharislicum in allari pract4.-ntem adorasset, ilerum de lcrra tur'-
gcni ct ad Eromam patrueiem tuaro conterta: Ecce, cgn, inqiiiebat, coram omnipoleale Deo et caritsimii bisce
cognaiii oui* dcaisno ac d«ligu le ia matrem apirittialem et abbatiaaam bujua cccieiiae, in nemine Paltia et filii
et Spiritui «andi. Tn ergo spiriluaUbaa Inlenla itodiii, «|iifte ad eedeaiaalieam diiripttnam pertinent inlertoa
tllrigr, i'^ij f.iris consttluta latagam cira rrt'<p)rns iiuiiivtrriLint. Piirt-ilL iv itiLi» itrinile conv.injiiinri» , iluniina
Marcsuidit cum Hngcro caouoiro et patruete too Padrrbornam abiit, ct quia Iticus parnchtao TCtt^rit miout idn-
ncea arat aJ euaslructiunem pnellarii monastcrii, a Dudone aMiitile notlru demistc io primii petiil, ul sibi pn-
teatalem darcl, cccletiani TeU>rem ad aliiini commudiorem leciim tfanafenmdi , drindc «t etiam adjamento «ibi
eiiet ap«d Ottoneni rcgem pro impctrando ipsiDi cmaeoio rt monailerlt e bonii liicalibui fundandi lieenlia.
Ctrum(|ue frlicilL-r cl ci animi toIo cunccttum cit, oeque jaro aliud ctrrr.it . f]Li;iiii ut ni;iiiuv .Tiiircrrnlnr i<pcri
et initium «iMiitioi locandi firret. Itaqoe anno dominicac incarnalionit DCCCC,\XX1\. Inilictioao XII. domina
Marmnidii translulit ccclcsiain et Cunrtn cju« utensilia a Tilla ScbiMcide nunrupala trant fluinen fefrai aMlmm
t« kieein nberrimum et emoiam lenm yre*cntiba» ophialiaiiminm, qecm eppcllafit nofam SofaUdeadia. ibi dmit
ia loco arae «ummae deitlaate «ret ereeta et «elanne •acram de a^tu laade ceMiralam ciMel, demlnB Marc'-
tuidit prinium tapidem, impreiio prius anlrnie <i>culo, tuii ipMi roanibu* in icfohrin (Iriulii, commilU-os opu»
i.«tud lumroo angulari lapidi Chritlo Jeiu, onice exoplani ut aedificalin coBJtnicta crctccrtrt in templum ««nctuin
in Doroino. MoK etiam aCCBdcre jutii quot s Galliil aceeniTrrat Tabri mararii et ccroenlamf <eniMti|aa labimbue
IndeliMii* open cnepl» tom ardenlec InititaBi nt «cdeaiaa toUui fendamcntn eedam adhon acttale qnaqnBtcnni»
4e 1«fM cananffcicrinta
Digitized by Google
m
940 — »4S.
uVU. Api il 19. Dersclho verleiht doui Abtc Folanar zu Corvey uikI dc«scu Xachfolgcrn dcn Kuni^ibaan
ffW alie dit ji II, wplchft »ch bei dem KloMer ond der um dassclbe erbantcn Siadt nicder-
latisen und in di*n Schiilz drs Klo.slci-s lM'j;r'hen, und vorbietot alloii koniglichon Richlcrn, nii-
niontlich dcn Grafcn Hethnr^l im K.iii Au^ i. Dendi und Hamj» iiii (iuu ihhI .//' ( //;-■. /i
ixn Cau Uuctigu, sHch cino Goriclibbarkoii iibcr jene Lcutc , untcr dem Namen des Burgbannes,
anzumassen. AcL Wcria XUl KaL Maji MO. a. E. IV. Falke C Tr. Corl). p. 209.
6S0. Septomber £5. Dorsolbc ninimt das von der chrbaron Frau Meresuit an dem Ortc Sciltlice zu
Ehron der heil. .Maria crbuute Kloslcr, auf Billon dcs Biscliofs Dudo zu Padcrborn, in dcs.scn
Dincoso der Ort liojjl, in ficincn Schulz, und liowillij^t dor Con^rofialion dcr dasclbst Gott dio-
iioiiilon Junprraiicii ilio ficio Wah! dor .ibdssinn ncbsl andcrn Rcchlon dor iibrigt.-n unlor ko-
TiiL,'Iii iioni Schiitzo stohoiitlon Klo.slor. Acl. in civil. Corboia VII. KaL -Octobf. 940, A. ft. V.
Falkc C Tr. Corb. p. 7i3. Lamcy Gescli. v. Ravcnbl». Urk. S. 3
9il
531. Januar 10. Ki^nis; OttoV bostatifjt, auf Bitten dos BLschofs />t((/o zu Padcrborn, dcn koniglichcn Scbutz
imd dic Privilogien dc!> Klui^tei'» lieri^i, oamentJich dic freie Wahl der Ablis»iim, mil Guthcissen des
Bbcbofa. und die Berreiung von freraden Gorkhlen. Act in caatello regjo Oalabem IV. Id. Ja>
nurtr 9H , n R VI. Scliaten A. P I p lOi — Irn Dattim .schcint ein Frhlrr 7ti stci kfMi
Oai. Junius 19. Rumold, Bi«ichof zu Minii^rdcvord, slirbl. Anm. zu klcim. L S. i03. Todestag nach
Necrol. ccci. maj. Monasler.
653. Novombor 23. Koniu O/,'*/» .Vufonlhull in Dorlmond. enniesen durch oine Urkunde, worin or dora
Maricn-Stirie zu Aadion die Kiixlio zu Diiron incorponH Act. Ibrolmannie VIL KaL Decembr.
941, a. R. VL Lacomblct Urkundcnb. L S. 53.
6u4. Junius tl. Kiinig OUo 1. scbeDkt, auf Bitlcn i^cincs Brudcn». dcs Dtaconus Jtrun, dcm Kloster
Corvey Ciiter hn Hestte-Gau, in dcr viDa Rotmerpghnsao m der Hark Oalerbeoo, ki dcr Graf-
»chan .4//i'o'«. Act. Inimileiba X. Kal. Jul. Ui. a. R. VI. Schateo A. P. L p. 498. Falke C Tr.
rt.rb. p. 71. Chron. Gottwic. I p Ifi". init .\hbilflmi- '1.11!
iib-i. Oktobcr 2. Fotcnuif, Abt zu Corvcy, stirbt. Cod. msn'pl. und Annal. Corb. 1. c. p. 4.
943.
556. Wicfrid, Erzbischof zu Cdln. woiht dcn Thurm dcr hoil. Maria zii Wcrden, el scprcjjavit has villas
bpcciahtor, s<-ilicet Rolinghm>cn, Bcrgerokusen , Kugcliiighuscn , uudc decimac ad t>anctum Liud-
§enim reddantur vel qtiictiuid ad synodalia pertinet jura cxigBtur E masw Gelenii, ap. Kind-
liager msB. T. XII.
945.
557. Mofa^dis, dic Stiftcrinn dr v Klo^tcrs Scliildi -chi' , erhiilt fiir dassolhe' in Folge ciner besondcm
Reiso nach Rom, von il< ni Pa|istc Rclitiuicn dos hoif. Johannt^s (\c> Tiiurns, nnd hrinjit dif-rl-
bon zueri^ nach Paderbom, dann in ilu- Klostcr, wo sie nut grosson Fcierlitlikeilen emplangen
werden. Slranck in noL crit. dhciiL ad L a.
946.
558. Mai 30. Konig Otto I. verieiht» mf Verwendung scinca Brode» Brvm und des Abtes Btm, dem
Slifte Corvey den Bann iibcr die beiden Orte Meppinn an den FliiMen Ema und Ibse, im Gan
Digitized by Google
»4«— M8.
127
Agrotingon, in dcr Grartichafl dcs Ginfcn Thurmg, mit dcm Miinz-, ZoU- und Uarkfredito unll
dcn diizu gebdrenden Fnnheitcn. Acl. Frosa 01. Kal. Jun. 946, a. ILX. Schalen A. P. I. p. 196.
Falke C. Tr. Corb. p. 338. Cbron. r.oitw I p KU mli .U)!)iI<Inn^' r.!V '
ft39. Dec^nber 30. Derselbe bestaligt, auf Norwcndung scincs Itrudcrs Ueiiirich, dcm Stittc Curvey
die MUiHte vnd den Zoll an dem Orle lieppia. Act. in Talaheim ni. Kai. Janoar. 946, a. R. X.
Sdialen A. P. L p. 196. Falke C Xr. Corb. p. 3$7. beide mii der Jabnaia 946. (LV.)
(946—947.)
560. Pipst AgapUus beaiiiiigt dem Stifte GMea (Astnidol den von dem ErASatiM Gta^ar m CSbi itm
^cschcnktcn Zchcntcn, dic freie Wahl der Alitissinn, nml ttio Kxcnitirm von aller ijoisUiclieu
GerichUbarkeit . ausser dcr des papsUicbeo Slublcsi nachdcm cinc friihcre, vom l'upstc Zacha-
fim hierltbi^r ge^cbene UHconde, mil dem Klosler selfast, dorcb Fener xerstort wordon. S. d.
Hbfcr Zcitschr. f. Archivkuiidc, I. B. S. 308. Ltcnmblct Urkundcnb. I. S. 55. — Papsl .4^rt/;iVM«
w iirde 9iG gewahll. uixl ')n .starb die Ahtisviiui ff/ii!,'ii,-i/] , an wclcho dio Urkuudo noch gC»
riciilct ist; lutzlerc oiu^s aii>o in eius dicscr beiiieii Jahrc fallen.
947.
561. Januar 15. Ktinig Otlo J. bcsliiligt, aof Aosuchcn dcr Abtissinn Badeivig, dio Privitogicn und fie-
.<iii7unii;en dcs Stifkes Essen (Asnidens» moaBstcrii) , namendich don Zehcnten zwuchen den Fliis-
scn KniliLscnra uod Ro(B, von dem inii^si licn Leatunia und der Miihlc^ Iros bis zu dcn Orten
l.iiM-iLi iinil I.rppnra. ■nflrluMi dcr Hrzblschof (lUuSJuirius zii f.oln i1rm>('ll)cn geschenkt hal, niit
.Aus.>»cliluss des Anthcils in dem C^rtc Ruoklinghiis , weiclicn EQyihart erblicb besilzl; ferner dio
Giitcr, wckhe das Sttft von verschiedencn Konigen erhalten; nehmlich von Lothar die ViHon
Hohenibcr}; und Ca.ss«'IIa ; von Ludiiig ciiien Iliif zu ifucrithi und was dazu gehort iu dcn Graf-
schafteu Ecberls und CMox, und die drei Hofc Holsto, Arachcm und Hcrtc; von A«r/ den
Ilof Wodcuesbcrg, endlich dcn vom Hcr/o^ Otto zu Sachscn ;dem Grossvaler dcs Konigs) an
das Slift gr«chcnli(cn , und von dcm Koiiig I/einrich dcmsclbeii beslSliglen Ilof Beki; zugteich
bcwillif;! cr (lcin Siiftc die freie ^Yahl dcr Abti.ssinn und dcs Vo^tfs unii ilic aiissclilicssrnilc
Gcrichl^barkcit ubcr scine Angohorigcn. Act. Frauooucfurt XVlll. Kal. Fcbruar. D47, a. K. .\J.
Wcsiphalia Jahrg. 3. Qiiart S. 24. Lacomblet Urkundenb. I. S. 64.
562. Novembcr. . Synode zu Verdnn, welcher dcr Bischof Hil(I('j " n Mimigardcvord (Transi!ii n -i:»
.scii Miniij-ardcvordcnsi-s e|iisropiisi lieiwohnt. riiiifonriii \\uiA. np. Pertz. Scriptrir T II p ;iS»i..
Kiclicri lli^l. ibid. p. G02. liartzheim Concd. Gerni. T. II. p. G09 — Dic Zeit der Syiiude wird
nachf^wicsen m den Verhandlungen der fo^enden, b. Perlt. Leg. T. II. p. 23.
563« Dic St.uli Miiidcn (.Miinidooa) wird durcb Feuer verwiisieii Eerimamii Au^ ChroiL ap. Perit. Scri-
ptor. T. V. p. 114.
948.
564. Jannar 7. Svnmlc in dcni kaiscrlichcn Palaslc Iii^cihcini . in Cegenwart dcr Kiinigc 0//o nnd Lud-
tvtg, welchcr die Bischolc Jhido von Padcrborn, ihiodo von Osnabriick, ELeris voo Miiulcii
und ffiktiMd v<m Himigardevord beiwohnen. Acla Synodi ap. Pcnz. Leg. T. IL p. 24. Flo-
doard. I. c. p. 395. wo aber, statt VIL Id. Jaiiuar.» VII. Id. Jun. angegebea wird). Rieber. l e.
p. 603. Annal. Sa.vo i. c p. 607.
565. ,. 41- Bovo IIL, Abt zn Corvey, ilirbt. .God. isscpt. ood AnoaL CoriK L e. p. 4. — Voa sei-
nen Familienverhidtaissen und Tiqjenden bericbtet Aimal. Sax. L c. p^ 667.
Digitized by Google
428
94B — 9SS.
686. Janins 44. Duode, BisdMf zo Osnabrtit^, stirbt. W&aer 0. G. U. S. 7. — Das Todeqabr diew»
Biscliofs i>t zwischen (lic^cni J.ilire und 919 zwpiWhnft.
667. Julius li. Konig OUo 1. cignct Uoiu voa seinar MuUcr, der Kouigioo Mahthild, ao dcm Orte An-
geri, zor Efaov der heO. Uaria wid des heiL Laurenlnis gestifketcn Kloster, die von DMeridt
ilun aurgcla&scncn Guler zu S( liN]uira und an andcrn cinzt-ln i;t>nanntcn OrtfHi im (Iju Lere in
il( 1 rir.if^( li;if( fliuiirichs . zu Annikc iiiul Tiiiiuliciiu ini G.iii na.Siii!Owe in dcr Grafsch. Liutulf.s,
zu Wcres und a. a. O. im Gau Agartinga in licr Gralscii. SiQiberts, und in dcn Gaucn Terse-
bttbre und Amincre. Act io Throtinaniik U. Id. Jid. 948, a. R. XI. Bisher ongodruckl (LVL)
668. Derselbc sclicnkl Kcinem VuMillen i/aoit eine IIuvc ini Gau Nihtersi. und Geralle aus den Orten
Lalervcld, Anaimuthiun , Ilirigii>in^u:>un und L'p«|>riDgen , die dem Grafcn Wiyhard zugehvrige
Hovo in Latlerveld aus^oiiommen. AcU 948, a. R. \1U. Wigands Archir 3. B.
3. H. S. 12. Seiheriz I rkundenb. L S. 8. BescbMdig^ der Charle ist Actom imd
Datum aiohi voUstiuidig zu lesen.
m
669. April Konig Otto I. ninmil, aiif Bitl<>n seincr Muller, dcr Kbniginn Mithtild, das von dci-^iHict»
zum Scelcnhcil sciiics Vatcrs, dos Kbiiij;* //fiinich, zi:r Ehre der heil. Maria und dc-s heil. Dio-
n^sius gcsliflcte Klostcr zu .\ngari in seinen Schulz, befreil dassclbc von allcr bischoflicbco
Jurisdiclimi, setzt ihm, mil Beiratli der Bischore Dado (ni Paderbom), BSiebold (zu MimigBrde-
%.)r(! . Droijo ru Osn;ihiii( k , iiiul ;iii(Icrcr Gctrcucn , dcn Projisl AdeUjeruH vor, bewilligt ilini
rUr dic Zukunft die rrcie WahJ des 1'ropstes, und schcnkt ihm Gitler zu Agilmah im Gau Vcloc
ut der GraCschafl Lingers, zn Bobbontenini im Gau Logni in dcr GrBTscbaft A&o'8. und zu Hota-
nusini ini Gau Ail^Csrcll iii <icr ( ,i iir-ehari \\'i/chards, init Befreiun}( von aller fremdcn Gericbta'
barkeit. .Act. Oiiilllingah.iK h Wll k;i!. M.i;i 9.")(> . a R XIV F;ilkc C Tr Corb. p. 7i6
i»7U. Oktobcr 18. libergis, Bischot zu Mindcn, stirbt. .Necroi. Fuld. ap. Lcibnit. I. Ul. p. 704. Todcs-
tag oach NccroL lloellenbocc.
962.
574. AprH 46. *K6nig OUo I. «chenkt dem von ihm geslifteien Kloster zu Pilidu (Pbldc) unter andcm
auch einigo Giiler in AVc-tr;i1cii , zu Brakcle, Thimedo, Drulmunde and CulLsin. Act Palithi XVI.
Kal. Maji 9j2, a. R. XIX. Mader. Antiquit. Bninsv p ino Hcincrc .\nliq. G(»sl;ir p. 16.
Louckfcld Aotiq. Foeld. p. 48. — Die Ltkundc ist veixlachtig, oder doch fchkrhafl abgeschrie-
ben; denn Olto wird m derselben Imperator augustus genannt, ^'clcben Titel er damak noch
nichl fiihrte; sie gedenkt des ErzbLschofs Hattn von .Mainz, welchcr in dcm angegcbenen Jahre
noch nicht re^icrte; auch passt das 19. Regieninj.!sjahr nichl zu der Jahr/.ahl. Uurch die in
IIeu.seler. mscpt, vorgenomnienc Veriinderung der Jahrzahl in 953 wird zwar dem letztcn Fch-
ler, aber niclil den hciden ersten, viel bedeutcndercn , ab^cholfen.
872. Junins 7 Dcrsclbe vcrl> iht ilcr Kirchc zu Osnnhria k, auf Billcn «Ics dortigen BLschofs Drtiogo,
dcn ]Uai'kl uud die Miiozc zu Wituiibrucca uud allc kbniglichca Rochto dui>ell>sl. Act. Dom-
porck Vn. Id. lon. «62, a. B. XTL Scfaateo A. P. L p. 201. Sandhoff I. c. p. XXi. Moscr O.
G. II. S. 226. imit dem fehlerhanen Dfttum VII. Jun.) .s. W. VIH. S. 21.
873. Oktober 26 DcrNcIbc hcstiitiiit tl;ts von soineni Vasiillen /lohaU iind dessen Briidem und Schwe-
stcni auf ilirem Gute Ciesiki gestihete Jungtrnuen-Kluster, bcfrcit dassclbe von allcr wcltiichcn
Gerichldiarkeit. und bewiDigt ihm die freie>Wabl der Xbiis^ und dea VegieB, «olioi jedoch
die VerwandLschaf^ dci Stiflcr bcrucksic!itii;t w.-rden soll. Act. Walahusan VII. KaL Kovembr.
982, a. R. XVL Schatcu A. P. L p. 201. Scibcrtz Urkundenb. I. S. 9.
Digitized by Google
429
574. Helmward, Bischof zu Hinden, weiht, niit Assistcnz der Bi<>ch6fc JJudo von Padcrbom und Drogo
von Omabriidt, die mii «battte Domkirdie n HiDdeD» nr Ebre der HeiL Gorgoiiiiiu, Lauren*
Ihi» «nd Aleiander. Lerbeck. Chr. Mmd. L o. p. 4A5.
953.
575. April 3. Osterrcst, welches KfiiMg Qtto l, Mchdem er von Cola abgerewt, zot Dorttnund feiert.
Anoal. Sax. 1. c. p. 609.
670. Scptember 21 Brmo, der Bnider dea KdnigB Otto, vnri m Aacben feierlidi als Grzbisdtof von
r.bln eing^lzt, wobei utiler aiideni dic Bischofe Uildfbald von .Mimi^ardcvord und Driiogo von
Osniibriick ge{{enwiirtip waren. Vila Brunoni.s, ap. Pertz. Scriplor. T. lY. p. 262., und diis. die
Notc aus Ratiicrius, wclchcr dcn Tag angibt: quarta «ulcmnis jcjunii scptimi mcnsiii fcria. —
Der neiie Enduscbof erbielt von dem Kjtatige nigleidi den Ovcat iiber ganz Lothringen. Aunal.
Siixo 1. V. p <M0.
577. Dcccnibcr ^O. Konig Otio I. fichcuLl zu scincni. seincr GcmahUnn Aedyid und aUor setnor Yur-
fiihmi Soclenhoil, das von seiner amiia, der adtecbtigen Fr«n Uota (Dialiere Deo nbiqiie de-
vota iliin zu diesem Behuf ubcrgcbcnc Gut zu Davindre, innerhalb und ausserhalb der .Stadl,
m (iiiu Hamalant, in (l(>r Grnr^^ohan MWrpnnmis, dcr Kirche zu Magdfliiiri: V t FrancdnfiriMt
lll. kal. Januar. Uoi, a. H. .Wll. tlufer Zcitschr. L S. 365. (nach dcm Uri^aial iiu Konigl. Och.
Slaats- u. Kab.«Ardiive lu Bertm). Orig. Guelt T. IV. mit dem falschen Datum: KaL lanuar.
OH , a R. M — Xach uiisrrrr Zrifrrclitinn:: nnis-; (iic IVkundc in das Jalir 0^)3 ijcsctzt werden,
iiulcm dcr Concipicnt sich cincr Zcilrcchuung bcdicntc, welche das Jahr mit \Vcihnaciitcu anitiig.
954.
578. Jaiiuar M. Konig <tUo l. bcwiUigt dcm von der ehrwiirdigcn l'raii Ueiemburrh gc«>liilctou ^oniMm-
kio6ler ztt Viacbtlce die frde WaM der Xbtininn, und bcstiiligt deasen, an vcrschiedencii
ein/.eln ^mimnlen Orten jjclciirm^ (»uter. Act. Brugkihem IV. Id. Januar. 951, a. R. .\.\. Hader
Ant4(|. Itnin-svic. p. 205. Paulhni Uist. virg. coU. Visbecc. p. 5. beide mil der fisischen Jabr-
zahl 1002. (LVII.J
956.
579. Jufius 2. Konig Otlo I. schcnkt dcr Kirchc des heil. Mauncius zu Btagdcbui^ XXX. citsa io urbo
Davcntria et XL mansa circa urbem in comiiaio Wkmanni, e( YIIL in viUa Tuncgurun in comi-
taiu Evcrfaardi. AcL m Daventria VII. Non. JuL 956, a. R. XXi. Original-Urkmide im K5mgL
Geb. Siaats- und Kab.-Arcbive m Berlin.
958.
5SU. Fcbruar 44. Ueimwmxl, Biiichof zu Mindcn, stirbl. Lcrbcck. Clir. Miod. 1. c p. 165.
5B4. Junitts 25. K5nig Otto I. schenkt, auf Verwendung soines Braders ilhnip, RrsbiBdiofe n Coln,
dem Klosler Gisici dic Malhure in der Marc Gisici Ai t Paduirbrunnon VIL Kd. JuL 958, a.
R WIII. Schatcn A. P. I. p 206 Scibertz Urkuiidenb. I. S. I!
582. Walfrid uod seiu Brudcr Uumfiid schenken der Kirchc S. Scverins zu Coln, in Gegenwnrt des
EfdNschob Bnim und sdnes Braders, des KSiujgs Otto^ unler andera em Datw txt Frdenchuseii.
95H. Liconiblct rrkttndenb. L S. 60.
IU|C(li biM. WwUU. 17
Digitized by Google
130
99« — 999.
959.
S83. lairaar 14. Kttnig Otto I. scbenkt, anf Verwemlung »ouiM Bnidera. des Encbbcliors Brvno. don
Zoll und da.s Mnrkt^eld tu Mfsscotlc dem Klosler dasdbst, welchcin or auch dcn Naclilass ver-
slorbcncr Abtksinnen und Kloslorfraucn zuspricht. Acl Friiirslnn' II h\ J;iiiiiiir lf>9. a. R. XXIII.
Scibcrtz rrkundenb 1. S. Vi. — Da.s Recognitionszoichei) dieser Lrkumie liul im Origiualc dic
Gesialt einer klcHten Kirche.
58i. Novcmbor 16. Poi-scibe «cfif^nlf scinem Gotrctim Rntn/f CAileT zu Wi«;fnf>tri im IIPNsi nnu in dor
Graik:hafl des Grafcii liern, w clcbe Gr&i Bruninc und sein Sohn Amaiunc zu Lchcn gehabt babcn.
Act. Ih)rn|nirc XVf. Kat Deeembr. . . . a. R. XXIV. Bisher onfedmckt — Die Jabnahl ut m dem
aehr bescbiidigten Oriifinalo vcrloron sjopanison , muas aber. nacb ridU^cr Berechnung des Re-
g|cnin{g^jabrea, anr dicae» Jabr treffcn. (LVUl.)
960.
885. Juliu« 20. Pudo , ■Risi-linr zii Piulrtiioni . stirlsl narli 25jahrigfir Roain-urp-. Vitn Mr>iniw. L C. To-
dc«tag nacb Nccrol. Padcrfauru.. Nccrol. Hcris. ap. Scbalcn A. P. 1. p. 207. u. a.
961.
580. Juiiius 7. Konig Otto I. ninimt dio Kircho z« Mindon, auf Bitlon di .s (Ifirti;,'on Ri<r!inrs- Ijindward,
iii seiiicn Schutz, und bcf^tiili|^t allo von den fdiiieren Kouigon ihr verliohenon Privilegien, be- *
Bondere dic Berrehmg von allcr fremden Cerichlsbnfkeit Aci. Fordiem VII. Id. Jon. 061, a. B. XX.
Krusc Jns statular. Roip. Mind. p. 362. Mciboin. Ror. Gomi. T. 1. p. 7^5. Pistor. SCT. R. Gemi.
T. III. p. 819. Schalen A. P. I. p. 209. Wiinllwoin Subsid. dipL T. VI. p. 293.
Bi.<c'iof /Mtiilirtird slaiul idierliaupt bci K. Olto in grossciu Ansehcn, und orbicll von ihm, ans be>
sondcrcr Hochachtun;;. cincn koalbarcn Biacborssiab von ^cnholz zum Gciidicnke. Lcrbeek. .
Clir Mi-nl 1. r. |). !«(),
587. Decembfi ii. Bci iler voni Kunig Otlo vcranstaltolon Translatton dc» hoil. .Mauricius nach Magdc-
bui^g. ist, nebsl den piipsilichen Lc^ten und vielen aodcm BiBCbSfon, auch Bischof Landward
von Minden gegenwiirtig. Annal. Saxo L c. p. 645. *
961
388. Febmar 18. Kaiser Of/oV /. Vertni;; mit dem Papstc Johmm XII. babeo die Bischofe Druogo von
(K-in;iI>rii(k iinti Landwarri von Mindcn mit untorschricbcn. Pertz. Lojr T II P II p I(5i., wo
dic Lrkuiide zwar dent giusscrcu Tlicilc nacii tiir ecbt, abcr durch sjpUlcrc crdichtclc Zustilzc
ver^bcht, erlclart wird.
589. Junius 9. * Kbnig Odo I. vorloiht den KinwohnCm der villa Horohuson bci dom Schlossc Ercsburg
das Stadlrecht von Doilmund ;Throlrnanntr! . mit Vorliohalt ilin r rntervviirfigkoit unler dic \htc
za Coivey. Act. io Suouaz V. Ul. Jiin. 'JGi, a. H. .\XV1I. Scliaton A. P. L p. 210. Faikc C
Tr. Corb. p. SU. Wigand Gcscb. v. Corvoy S. Abth. S. 221. Sciberlz (Jrkondenb. I. S. 43.—.
Die iioch im Orij^inal vorhandcne rrkiin«Ic, ob^lrirh dcni .\(issiT!i ii;u-h tnn fnliirhtii:, miiss
doch onlwedor untergc«choben , odcr wcnigstcoi» Itingcrc Zeil nach der Handluiig en>l ausge-
fertigt soin; donn ioi Sommor 962 war Otte in Iialieo, konme also keine Urkonde ni Soesl aoa-
atelleo: auch ftihrlC Cr borcils soit dcm Fcbniar diosos Jahros don Iinporalor-Tilei, der ihn in
dieser I rkundc .so wcnip boi:;olo<>;t , nls d*^'^ anritis Irnpcrii Kcil it ht uinl.
' 590. Bruno, ein Honch aus dciu Kioster Corvey und Vorwandlcr dcs sachsischcn Herzogs Ueritmm.
w^ Blschof zu Verden. Annal. Sax. L & p. 645.
Digitized by Google
•«S — 9«S.
431
963.
591. jnliiis. . landohard, ttsdiof zn Miiiden, ^Hrd vom Kaber OUo. vuX aadeni G«8aiidtoiii, an den
Papst gcM^hicLl. Liutprand. dc reb. gcst. Ott. cap. 7. ap. Pcrtz. Scriptor. T. UI. p. 344.
592. Nov('in[)or 6. Gros.sc Synode zu Rom, unter doin Vorsilze dcs Kaiser^ Ofto. nn wclchfr auch dic
sach.sij>chen fiiiicliufu Thcil nchuicn. PcrU. Lcg. T. U. p. 30. — .\anicntiich winl des Bischofs
Landohord von Minden» als diesom Caavenle bdwobncDd, gcdacbt liu^Nr. capt 9. L c. p. 942.
AnnaL Saxo L c. p. 647.
964.
593. LandiL-ard, Bi.schof zu Mindcn, Ist luil dcm Kaiscr zu Pavia, und untcrsliitzt dcn .\nschla;{ des Bi-
sfhdfs Oflirlu voii ini(!i>li('im . dic Lcichnnmr drs hcil. K|>iph;iiiius und dcr hcil. Spcciosa aus
dcr dortijjcn Kirchc zu cntlulircii. — Von lclzlcrcni erhielt di(; Kirchc zu Miuden cincn Tbeil.
Transt. S. Epipban. ap. Perlx. Scriplor. T. IV. p. 249. Cfr. Lerbedc Clir. Mind. L c. p. 466.
694. Dfccmbcr 9. Auf Vcranstaltun^ dcs Krzbischofs /ir«/io /u (!<>Iii uird ili r Lcichnaiu des hcil. Pa-
trokJu», \^clclivn duR>elbe Endiischor vicr Jabre vorhcr ;ani 3. Jul. i>60, cx urbc Tricassina
(aus Troycs in Franlireich} naeh C6ln hatte flibren latMea, nacb Sucst Jocura . . . rebus seculi
opulciilum, popiiio picniim) ;;cliriK-ht und da.sclbst in der Kircbe nteder^csetzt, wclclie derselbe
Kizliis( liof /ur Khrc dicscs ncilij^cii {{c^rtindet tind ans<j;cstnttof hal!»' Ti iiu-I S. Patrocli, ap.
Pcrlz. bcriplor. T. IV. p. iHX. — Das Jahr und deu Tug dicscr Trouslation luii btruiick in nol.
crit mscpt. ad b. a. enniltdt
593. „ 25. Wcihnachtsfcst, wclchcs dcr Kaiscr, in dcsscn GewliflchBA Biscbof £4wfiMlr(f , nocb
ni Pavia feiert. Perto. aU trausL S. Epipb. L c. p. i5U. not
590. Miirz 20. Oerbern, Abl zu Corvey, iitirbl. Cod. mscpL el AnuaL Corb. L c. p. 4. AimaL Sax. L c.
p. 618.
597. JuniiM i- Concilium zu Ciiln, untcr dcin Vursilzc dcs dorlifzoii Erzbischols Bruao tnul iu Ccgcnwart
Kniscr ()!!(<'< I : nn wckhcm unlcr andcrn die Utschbfe HtUMwld von Miralijardevord, Lundtoard
voii .Mindcii und Ihogo vou Osuubriick Thcil nchiiicn. Uartzhcini Coucil. Ccnn. I. IL p. tii9.
598. » 8. Ibiiser OUo I. adienkt, aaf Bitten Mhns Brudera BruM, and des Abtea Lbido^ » Cor-
vcv, dcm Stiflc Corvcy dcn llnf Kodincthorpe im Gau Nillic^a in dcr GEB&diaft liiUolft, Act
Coion. VL id. Jun. 963*, a. R. X.\X. Falke C Tr. Corb. p. 5i9.
oOU. Juliui> 45. Dersdbe flchenkt der Kirchc xu Osnabriick, we^cn der fleissigea Dieiialo dcs dorii^cn
Bischofs Difxjn, dcn Wald z\vis.chcii «lcu Ortcn Famwinkil, Urutimstcn, Angare. Osniiii^., Sinithi,
Bcr!,';isli,iviil . nicvnnnmcri, Ktcnc-fi Id uiul Diunimcri. Acl. Ouc(hlin^(>burg liL Jul. Ufir), *;i H
X.W. Imp. IV. .Sandhon I. c. p. Wil. Moscr O. G. IL S. iil. s. W. YilL S. 25. (Dcr .Nainc
do» Kamkrs isl Uudt^o wa leeen.) Biese Urlconde enlhiilt offenbar die erste Veridhoiig
des {jcnaniitcn Gc{icnsi;iiiil(>s, dicnt also ziiglcich ;il.s Zcii^iiiss ^c-cn dic Echtheit dcr an!j;cb-
lichen Irkunde voii 804 (.\r. 2oo.}, welche diesdbc Schenkuu^ sckon AVir/ dein Gruascu zuschrcibl.
000, Oktobcr 8. Erzbistrhof Bntno zu Cbln stirbt zn RhciaM. Er worde in der vou ihra gcsliiletcn
Kircbe S. Pantaleons zu Giln l>(>j!raben. lu seinem Testamcnte werdeii nntcr andcru veimacht:
Honnslcrio cl clauslro Sosacio riindaudo librae ccntum; altari scx \asa, pallia toUdcin. tttpctc
unum c.\ nuijuribu», scamualia diio, cappa et casula ax nostris, pracdium practcrca quod Wo-
d9o de prccario noslro dodit, Qlnd «liam quod domnna Poppo Ridiildinchitto Peddin^tanseo)
el Arvite nobis «atis naviter aoqpiiaivit Gbron. S. PantaL L c. p. 894. Vita Brun. L c p. 275.
47*
Digitized by Google
m
tlS — Kt.
601. Landuward, fiischof zu Minden, ist gegemviirlig bci cincr Verhuudlung Bernhards, Bischo& za Bal-
IwnfMit, ndt der Kirche lu UagdetNtf^. A. D. 96S, Ottows a. R. XXX. Inp. V. Oi%iiwl-Uiliiiiide
im Kbn^. Geh. Staata* und KahwAriifaive n Berliu.
IMil
VWI.
W2. HiinE 4. Kdser Or/o /. pbt den Hof io d«r viHa Briesde im Borhtergaa iii der Grafeehaft BoM»,
(Icn (n clifdi-in, auf Billoii sciiies Sohncs Liutolf, nn lirssfii Tochlcr Mnthilttix uc-chcnkl hatto,
nunnichr. nach dereo Xode, dem Slifie Essen (AslniUtc,. Act. Oiuspargo <)uod vuigar. diciiuus
Doiiibiiri;, Kol. Mart; 066, a. R. XXXI. Imp. V. LacomMet Urkonilfmb. I. S. 65. — Eb irt za
bcdauern, dass nicht anijc^citon, ob dic 1'rkundc nnmiltelbar aus dcni Ori£;inal odcr ans eioer
Ahs<'hriri j^enoinmcn Iv( . dn dfr «in^e^v (iluitlclic Titci (lc-^ Knisors: liii|icr;itor RfMiianortim «"t
Fraiicurum, Austoss gibt, auch iin l)atian dcr Zusatz hci Diiispai^o einc jiingcrc Giussc sehcint.
603. Juiius 47. Der^lbe whcnkt dem Kloster der hoiL Ibtria zu Anji^ori den Hor Bevene im (lou
Nordagoc in dcr Grafschafl Osdiujs, ncbst Giitcm zu Drodminnc, Winide und Len^lcn». AcL . . .
XVI. Kal. Aug. 960, a. R. . . Bisher ungedinckt. — Wegca Bc«chadigung dcr Charto ist das
Dalum uicht voilstiindig aozugcbco. (LIX.)
967.
604. .Novenibcr 7. Drogo, Bischof zu Osnabriick, j^tirbt. Annol. Corb. l c p. 5. Todcslag auch Xccrol.
Osnabr. — Sein Nachfolgcr IfWo/jThatle vorfaer das Amt eines kaKerliclien KanzlerB bekleidct.
(Vgl. Kr. 399.)
605. ,. n ffifdiliold , Bischof 7M Mimigardcvttrd, stirbt. AmwL Corb. 1. c. p. 5. — Xecrol. Fuld.
b. Dronke p. 1 78. sclzt sciiico Tod in das J. 969.
(967—993.)
606. Dodo, Bischof zu Mimijj^ardcvord dcs«en Rcgieniog zwischcn dic obigeii Jahrc fiilll^ , crbaul dasclbsi
cine neue Domkirche, neben dcr altcn von JJudger erbauten; katui jcdoch die KapituIarGn nur
mit Muho bewegCR, dic ailc, diirch das .Vndcnken an Liiuhjer •lehcilifsle Kirche /u verlassca
iiiid in die neiie eiitzii/iehen. Chron. Moiiasler. — Wnhrschfiidich wni-dc diosc Voriiiidening
nicht sowohl durch den Xerfull dcr aUcn Kirchc, als durcti cino Vcriindcining in dcr ganzcu
Verrassung des Bistboms verantasst, nehmKch dnrch eineTheihmg dcs bisher gemetiischBfdichen
Giilerhesitzes zwischrn drm nisdiof und dcm Kapitcl, in Fol^^c dercn dcr Biscliof aiich cinc
ci}!cnc Wohnung bczog, niit wclcher die alto Domkirchc als bischiiniclic Haiiskapelh» verbiinden,
und dadurch dic Erbauung ctncr neucn, fUr dasKapitd uoddcn VolLigoiicsdiciut, nothigwurdc.
Vg|. Erfaard Gesch. HUoslemi S. 45.
968.
607. Jmiius 20. Kaiaer Otto /. eiguet, anf Bitlen sciner Gemahlmn Ad^^ and des Biscbo6 Tluodm*h
au Melz, <icni von dcni Graf<>n iriWifntfiin iin Gau Ilanialanl gcstiftclcn Nonnenklostcr zu I I n
die von <|emsc!lu«n Graf<>n an das Kloster iibcnviescncn , blshcrigen Lehengiiter im Gebiele I n k
im Gau Salo uml in dcr Gra(scliail Xcrdincklant. Act. PLsloriac 111. Kal. Jul. 908, a. R. XXXIU.
Imp. VII. Lacomblet Urkundcnb. L S. 65.
60B. Oklober 2. Dnrsclhr incorporirl die von .seincr Multcr, dcr Koni;rinn }fnhthiU, zur Ehre <les hei-
ligcn Bekcimcrs Diouysius gcslilb te Ahlei Anf?orin, dem Erzslinp Magdcbui^. Act. Ravcnnac \ll.
Noo. 00101«. 068, a. R. XXXtll. ini|) Ml. Ori^nat im Kdntgl. Geh. Staats- und lDib.-Aidiivt
su Bcilni. (Ungenaoe Abdr. b. Sehaten A. R L p. SIS. Eceard ffisL geneal pruic. Sax. sqi.
Digitized by Google
f f s — f f f. 433
p. 28.) — .\nsilntt y]] Nnn. nhni^ Zwoiff! \T Non. zu Irscn. da VU. Noa. niohl getahll wird,
diescr Ausdmck aiso eiii Versohoii de» Schrcnbers sein niu!a>.
009. Oktober 3. Kaiaer Ofi» d«r Itbigere bmm^, BelMt andeni, vcm feinem Vater, Kaiser Ofto
dcm Erzstift Mfitrdcburg vcrliehenen Privilcijicn, aiidi dic vorntchende Incorpnfutinn drr Abtf^i
Angre. Act. RavcDuae V. Non. Oc(obr. 9(>K, Dom. OUonis a. R. XXXUI. linp. VIL Orij$. im
Konq^. Geh. Staate- ond KBb.«Archive zo Berlin. — Das BnEstift Ibgdeburg w«r in djeseni Iriire
' am dem btsheri^en Kloster dcs heil. MauricitM dasdhKt erriehtct wonien; wcnn obor Henselcr
in ni«|f( meint. \>e\ diesor HmixIIiih^ sci iinter andern <l''t l!i>i liijf \ mi 0.saabrilcli XUgl^n gCWC"
i>en, so tiiidet .sich dafur in den Magdcburgischcn L'rkunden kcin Ucwcis.
010. „ 23. *Kai8i«r (kto l bcHtSligl das von BtrOM, der Willwe ArmAarcb, Herni lo Borchorat.
und ihrcr "^ixXxicr Hathwiga , mis ihrem Schlossc Borclioist gcstilllete Kloster, ninimt cs in sciiien
ScliHte iind iiheruibt cs der geistlicheii Au&ucht dci» £t%biscIio(s Adalbcrt zu Mn|;dcbur^ und s<>i-
ner Nachrol»cr. Dnt. in Ma^debur^ .X. Kal. Novembr. 908, a. R. WXIII. Im|>. VII. Ludcwig
RcUq. llanusrr. T. XII. p. im. uiul hiernus Niesert .M. V. S. II. S. U. — Obfi^eich aus dcr
spiitcr ■inziiriihrendeii rrkunde Ottos II. vou 97i Nr. Glii}.] her\orgelit , da.s'; dcr Innhalt der
vurlicj^>ndeD LrkuDilc im Allgcoicincn richlig ii>t, und das8 cino Urkundc Otlo\s I. ubcr dioscu
Gcgcni$tand extstirt Iniben muss, so kann doch die vorliegende nur ak ein jungeres tind unler-
|*rM-hohenes Maeliwerk belrncht<'t wr rdon Demi Otto I., welcher das ganzo iBbr 008 in Ilnlien
ziibiaclite und njimentiieh im Oktober diescs Jahres sich erwei>;iirh iti Ravcnna und Aneona
i)unik-Il, konnto uniiiuglicb um diesdbc Zcil cinc Lrkundc in HiLigdeliurg aus^tellcn. Dicscr
AiHslpNiHi^rt wOrde idlcnMls sn dem Jabrc 90S passen; aber mil der Annahme emes Vcrse-
bens in dcr Jalir/.ilil ist titisrre i'rliiii<if' anrh iiiclit zii rcttcn; (Icim fV65 gab cs noch keinen
Krzbtschor voii .Mtigdi^i^urjj. Lbcrdies ciithuitcn dic Formulicn dcr Urkunde vicles» 'wan 2ur Zeil
0lt9'g L oicht passt; namentlich gi^ort dahin: 1) der Haiigd der Invoeation, die m den Ottooi-
schon Urkuuden nic fehll; f dcr damals ungewiihnKche Titel RoniaiKniiin Inipcrator sempcr
.Vu^u.stus. (In iiuin iin Ottoni^» hi ii Zcifaltcr nur Imperator nupi«;ttis fiiulct. 3 dic cben sti iin-
(^ebniueiiliche Uexeicliiiun^ Ihnninus in Hoix-horst, dits eincr vicl spateren Zeit angchort; 4; dic
rcgolwidrific Datumsrormpl, bi wcleher bei der An^be dcs AossteltuagBortes das Actiim wcg-
gelasscn, dic Rcaicrunjjsjahre dein Aus.s!c1!iini;«i)rtc nachgeselzt sind, und dabei dcr Kaiser in
cifptcr Persoii redenti eiiigi-riihrt wiixl (regni oosU-i;, weiches ailes dem Lrkundenstilc dcr Oltu-
oischc» Zvil «idcrspricbt. Walirsiciiciiifich war dle echtc LrLundc Ottos I. verloren gcgangcn,
und Ua mau doch cine solcbe babea wollte, «o wurde dle vorli^ieQdo nachtrifgOch vcrferligL
969.
611. Seplcmb. S7. Landward, Bischor n Mmden^ atutt. Keerol. FuU. b. Dronke p. 178. Todest^ nach
Kecrd. Mocllenbecc.
p00^~096.)
612. WiriiAard gibl der ^rcbe n Minden 12 Hoven mni 3 Fnnilien zn SevinhnseR im Gau Wedmeri,
wnnir rlcr Hisrlicf Miln iliin nnd seiiier Ehcfrnn Hrsit/titttren zn Ibhilstidc im n.uj M.irfihcm, zii
&iknliu.sun im Guu Tilichi, und Zchenten in dcn Viilcn Magatha, Liuduerciihem , Bcunucbesliuaua
nnd rmishnmm, anf beider tebenszett, mil Vorbehalt des Riteklhlles an die Kirebe zu Mindcn,
einriinmt. S rl Wiirdtwein Subsid. dipi. T. VI. p. .106.
613. Der Hitt''r Wt.nifl i;llit r.u «^cincm , scincs Vatcrs Eilard , scincr Muttcr Atta. scines Bntders Ilaren-
u nrtl und .seincr Schwestern i\ emhlfmrg , Magabiirg und Begimuuui Gcdachlniss, einen Uof niit
6 Familien lu Uvonin, nebsl der Kirche und anderem ZabebOr, an den Aliar S. Petri und Gor-
Digitized by Google
434 »T« ~ »ts.
gonii in lier Kircbe zu Miiuleo, wufiir Ucr Discbof MAo, zugleich zur Belohoung scincr Ircuen
Dio»te, ibiD GQter zd BIcsdod, Diadon ond Wedichflin, nebsl den Zehenten der Villen iHeHion.
Ordincliusfii , Wellieheni und Bruochem und der Kirchc zu Aldenthorpe , auf SOine Ldiensxeil.
unter der IkHlin^^un;; des Riickfullcs, anwcLst. NViirdiwcin I. c. p. 316.
614. Bischof Miio zu Mindcn sliftc» zwolf sogcnunntc Krcu/,-Prabcnden, fiir !>olchc, welcho ini Kricp»-
dienBte dea Bialhiinis Uinden verwundet oder gefimgen worden, odor Im Dicnsie des BiacboCc
alt •^ewonlcn. oder andiTr clirlt.irc Rtir;,'r'r «hfr Slndt Mindon; mit drr Hpdiiijinnj^ . da^^s dir*
Ifluhaber dicscr Prabendcu im Uomc bci der Mcssc dieneu und dcn l'rocc&>ioncn io dcr Fasteo
betwohiien soUen. Lerbeek Chr. Miod. I. c. p. 167.
615. Von eincm Briefc des Bischofs MHo, die zu Mindcn heiindliclicn Reli({uien des li< il. r,<»r-i)nlus bctref-
fcnd, und von diesen ReliquitMi iiherhaupt, s. .4cUi Siinclor. Scplcmhr. T. III. p .'(■17 sq. — Die
Tran:ilalion dcrbclbcn mwis iibrigcn^ bngc vor der Zcil dcs fiihchofi> Milo gc^cliehcn scin, da
acbon im Jahre 952, bci.der Einweihung der neocn Domkirdiei Gorgonios unler ihren Schulz-
beiligcn genaoot «ird. (S. Nr. 571.)
970.
616. AogiLst 3. Kaiser OHo I. hesluii,:;) dcr von dem Grafen 'Wicimnnn zur Ehre de$ Ibihindes und
des heil. Vilus ijsestiflctcn Kirche zu Altina ^^Ellrn (lic vnn rlfrnscIliMi \Virf\mam\ ilir iif^rhrnktfn
Giiter, ochmlich dic llufe llalluon, Fornon, Voirihusen, bnibnck. Hatnma, lJcmer$chn, Rynha-
ren. Bedingtram, BingBrt, 6rc$e, Hoda, Hiuama, Luidoa, Leyta, Thomaa, Thuli und Nasnachcli,
und scme llesilzungcit in den Grafschuften Hunes{:u, Fivilga, Ilumrr^o mid Emosgo. AcL in
Apulia ad civitalem Bunii, 111. Nod. Augosl. 97U, a. & XXXV. lup. iX. Laoomblol lirlittndenb. L
S. 67.
647. Die erstc AitlLssinn zu Borchorst, Iladewiga, «ird durch dcn Erzbischof Adalbert von Magdeburg
gewciht. iSic siarb 992.) Itach eincr alten Kachridit des BorgborBlcr Arcbivs, b. Niesert U.
U. S. 2. B. S. 20.
971.
618. liudolf, Bischnf zn 0»nabriick, lolgt dcm Kaiscr oach RavcoDa. Nacb Angabe dcr' zmiachst anzii-
ruhrendcn Lrkunde.
972
619. Septcmlier 47. Kaiscr Otlo I. crneucrl, in Folgc cincs Bcscblusses dcr Synodc zu Ingclhcim, dem
Bischof lAudotf za Qsnabriidc das wt 12 Jabren acinem Vorgiinger, dem Bischof JTrosfo, cr-
Iheilte Priviiejiiuni wegcn dcr Zchcntcn scittcr Kirche, gegcn dio Widerspriichc der Khister
Corvoy liiid Uervnn!. Act In.L-linln ini XV. Knl Or lobr 972, a. R. XXXII, Tnij). XI. S.nuIlKtff
L c. p. XXlll. .Mosor U. G. II. S. iiH. s. W. Vill. S. 26. ') — Lnter dci\ auf der Synodo an-
wcsenden Biacbofen wird aucb DuodOt Bischof n Mimigardevord, gienanuL
973. '
C20. April 0. Kaiscr Olto I. bestttigt dom Stifte HerTord, anf Bitten der dortigcn Xbtlssimi Anmo. und
auf Verwendniig seincr Geniahliitn AJelfieid. das gcdachtcm Stiric v om Konig Aui/iet'^ verlichcne
UaAl-, Milnz* und Zoikechl ao dem Orie Adonbosa. AcL WaUiech V. Id. ApriL 974
•) ISer irt Z. W. Wcidbwitaab, «114 k 2. «, Bm«U«|aHi« w lcMi.
Digitized by Google
• TS — tt«.
439
a. R. XXXIV. Irop. XIII. — Sobaten A. P. L p. 217. sclireibt dic Urkunde Otto 11. zu, dcm si«
froilich, mch dem angegebeiioD Jabro Ghruti, «nf(oh9r«D mfissle, da Otto 1. achoD ara 7. Uai
973 f;e$tort>en war; auf den aber die im Orig. ango^-ebenen (von 8L-lia(on willLiirlich veriindt^r-
lon; Rt'pf«run{i;sjahro in k«'iner Weise passon, und d<'S!i»'ri Ccm.ihlinn nnch nirlit AilcUi<'id hip«<?
Dor Scbrciher des Originals, dossen formclic Ejgenschaftcn ul)rigens iieinen Venlacht dei Liii-
echiheit zaiaaseo, hal abo io der ZeitrechDUog eio Vereoboo bejcai^^, daa vielleicht daber zn
erkliiiTn i^t . dass (Jif rrkiinde ersl iiinfjere Z< It uadi der Ilandlirri^' n(ist;.^fi>rtii,'t wimle I.X ^
(>il. Jonius ti. Kaisor Otto II. bcstaligt die Privilegicn und Besitzungen ilcjj Mnd)isthums Magdcburg,
iind imter diesen Damenlltch dio westfich von der Weaor gclegcnen Besitztmgen zu Rosbdd,
l tluii, Brilon, Tiuni und Arpesfekl. Act. Ma^adabur!{ II. Xoii. Jun. 973. a. Inip. VII. Ilofor
Zr li r .Arrhivk. 2. B. S. 348, nach deni Originalc — Die Ahdriic kf boi Saptfar. in Bnywn
all^'. Iiisl. Magazin 1. St S. IGO. uud Seibortz trkundcnb. I. S. 13. tiiud nach lehlcrhaftcn Al)-
flchrincn gererligt
622. Noveniher ii. Derseli)c hestiiti;;!, auf Verwendun"; seiner Multer Adelheid, die Privilegien (h s Kl(»-
8tei-s Meskide. h(*sondcrs das Recht freicr Wahl dcr Abtissinn. AcL Diospai^ X. Kal. Dcccmbr.
973, a. R. .\IU. Seibertz l.rkundeiib. I. S. 15.
683. DooemlK>r 4i. Dorselbe besliitigt, «uf Bitten dcs GFafcii Wtdmaan xoA semor Tochtcr Lulgarda,
Ahlis.sinn zii Kllenon, dir- Sririnni; dirsr'; Kln^^tcr-;, niinnit es in seinen Schutz nnd vcrlciht ihm
die»eil>eii Freiltcitcn, welchc die klustcr Quedhiiburg, lisseii und Gandciidicim habeu, nument-
lich die Areie Wahl dcr Abiiaanii. nnd den ZoU, Ibbedol genannt, vom der Fischerei hn G«a
Sidon aiif dem Flussc Ysla. AcL Noviomagp XIX. Kal. Januur. 973, «. R.XIIL Inip. YIL Laoodi-
blet Lrkuodonb. I. S. 70.
971.
624. Januar 18. Kalser Otto /f hr^thtiL^t der Kirclie zn Padcrhorn, aiif Rittrn tlps dortiijen Bischofs
Folnnar, da» Kecht frcicr Wahl dcs Bisvhofs. Dat. XV. Kal. Fcbr. im ^icrzchntcn RegienuigB-
|ahro des Bi<(c1iofs Fokmar. Viia Meinw. L c p. 520. — Die Urktmde selbat hat rich lucht
cilMltr li
045. „ i ' .\iircii(lMlt Knisr r Olt<>'s JI in OorlTnnnd, rrwipsrii dnrr li ilessen Bestiitigung der Privi-
lcfi<Mi ih>s l->z.s(ilis .Maiitzj act. rrotiiieniii Vili. kal. Februar. 974, a. R. XUL Imp. VU. Gudcn.
C( d. dipl. T. I. p. 7.
626. Febniar Iti. Kaiser Otlo II. eignet. anf nittcn drs rricsffis Xmidynil. (Ies.sen Gul iin Gau Lidbeke-
gowc, in dcr Grafscliaft des Grafcn Ikndiard, dcr Kirchc zu Uiiiden. Act. Noviomngo XIV.
Kal. Mart 974, a. R. XIV. 'Imp. VIT. Kslor. Scr. R. G. T. m. p. 823. FaUce C Tr. Corb. p. 849.
V-l. U-rbeck. Chr. Mind. I. c. p. 160.
627. April 19. D^-rselbc In -tatii;! ( iiK ri zwi^rhfn dorn Itix hof Folrmnr zu Paderlioin iind der Abtlssinn
Etnma zu bchihle.sche geschlossciien Tauschvci-trag, vcrmiigu dc»^ lelzl(>re eiii Gul zo Sarra-
manntn1iii8on im Gnn Niehcrseo ond der GrafschaO Begenwerdig an den Biscbor liberlasst, und
dariir die Zeheiilen zu Schildesche und an anderii einzeln genannten Orten emprangt. .4cl.
Qiiideiini-ebnrg XUL Kal. Maji 974, a. fi. XIU. imp. VI. Falke C. Ir. Corb. p. 746. mit a. Imp.
vn. ;L\i.)
628. „ Derselbo verkihi dem Klosler Sdtildesche das Recht freier Wahl der AliUssum und dcs
Vrv^lcs Arf el dat. u( prar-r. I.nmev Gcsch. v Ravfni.-I). Frk. S. 4. iFchlerhall.)
G29. Mai i8. Dci-sclbc bc3»tutigt dcm SliAc Corvey, auf Bittcn dcs dortigcn Al)tes Linttolf, umi auf Vcr-
wenduDg sdncr Hotter AdiBmd, alle von sefaiem Vator und seuiea iibrigcn Vorgangem ertheil^
tcD Privilegpen. Acl. AUen V. KaL Jua 974, fu R. XUL Imi». Y. Sdwton A. P. L p. 245. mil
Digitized by Google
430
»74 — »tt.
dtir Jahrzahl S>73 unil a. Iiup. MI. iiach wilikui-iicher YcraiulcruDg. Die Uogcnuuigkeit in drn
AtigfJMn dcr Biegi«ningi-Jahre iat eme in den OUoniwlMD UrlnuMlen Mcht •dtene Encheinnng.
(LXII
630. iunius 28. Dcrselbe bestiitig^» aof fiiUen des Erzbischolk Adaibert za Magdehurg, die Priviiegien
des Klosters Bor^orst nnd mabeMnder» die Redite dee ERbiechob von Magdcburg an dcm-
solbcn. Aci. .Ma^d. lY. Kal. Jul. 974. rii^ciiauer Abdruck b«i Ludewig Kel. Msa. T. Xn. p. 383.
iitid hicrnach Nicserl M. U. S. II. S lAlll.
631. Julius ii. Dersclbc oimiQl dic iwirchc zu .Miiiden, auf Bittcn dcs dortigcn Uischolii JAVo, in scinen
Schiilz imd tMistaligi ihre Privile|i(ien, beMnders die freie Wahl des Ksdioih und des Vogles.
Act. AquLssnti.i XII Kii! A.i-iisl 971. a R Xlll Imp. Yl. I'i.stor. Scr. R. G. T 11! p 825.
632. „ i3. Deniclbc bcsliiligl, auf Bittcn dcr Abti:>MBU Mahthiidi*, die Privib^cu uod Bcsitzongen
des Stifles Fsten. An. Aquisgr. X. KiL Ant^ 974, n. R. XOL bnp, VI. FaHte C Tr. Corik p. 833.
niit a. R XIV iiiij) VII nach eigner Eaicodaiion; Westphalia % Mur^ t. Qaan. S. 36. lAcom-
hU rrku.i.lenb. I. S. 71.
Ii33. Augusl 19. Dertielbe verlcikl dcm Abtc folcmar zu Wciticn das Markt- und Miinzrecht an <ien
Onen Liidingbausen ond Werden. Acl. ui Arvitt XIV. KaL Septbr. 974. a. R. XIV. Imp. VIL
Schaten A. P. I. p. 217 x;(^ sort M. U. S. IL S. 97. mit dem nnrichtigcn Namen des Abics« To-
Imanu, Laoonblet Urliuudcnb. L S. 7i.
975.
094. April 25. Kaiser Oifn II. pjibt flom Bisrliof Liudolf m Osnabriick und scincr Kirche die Giilcr.
wdche gedachtcr Bisi-huf Yorhcr dcni Kaiscr aufgclragcn hatto, zuriick, neiunUch an den Ortcn
Apalderfaadi. Bosnon imd lunga m der CraltehaA dcs Hemogs ifemftanL Act Bogbardon VII.
Kul. Maji 975. a. B. XIV. Imp. VII. Sandhoff L c p. XXVL MOser O. G. D. S. 230. & W. VIH.
030. Juntiis i8. Mito, Bischof r.n Mindeu, isl untor den Bischofcn, nach dcrcn Ralhc Kaiscr Olto II.
das Kloster Thangmarsreldoi imdi Kumburg an der Seale vorlegt. AcL Hiigilebuig IV. KaL JuL
975. a. R. XV. Imp. VUL Lenckrdd Anllq. Hdbcnt. S. 661.
976.
636. Novcmbcr 7. Kaiscr Oltn 11. bcwilligt dcm Kloster Hcrtzonbrf.iko , auf Bilten der dortigen Abti>-
sinn Sigiburg, die Freihcil \on .-illen weltlichen Gerichten und tiie freic Wahl dcr Ablissinu unJ
des Vogles. Act Arvita VII. Id. Xovbr. 976, a. R. XV. Uup. IX. Mbsor 0. G. IL S. 231. s. YY.
VHL S. 89. Nieacrt H. U. S. IL S. 33. mit dor fdschcn Angabe a. B. XB. Imp. IL (LXIV.)
977.
637. Marz 19. Kaiser Otto U. veridht detn Bischof Mih zu Mindcn, anf denon AnsuGhen, dcn Konigs-
bann und das MUnz- und Zollrccht. Aot. Thricke XIV. Kal. April 976, a. R. XVL Imp. X. Pistor.
t^cr R G. T. III. p- 823. — nic Jalirzalil 976 kann, wcnn sie dcm Originale gcniass ist. mir
noch der Coluischen Zoitrechnung, welchc das Jahr mit dem 25. Miirz aufing, verslauden wcrden.
636. OLlober S9. Derseibe besliitigl, auf Ycrlangen dcs Buehofe Liudulf zn OanabrOcik. einem geirissen
UerigitUM dio ihm Iheils von godachtoni Bischof zu Lcben gegohonen, Uioils auf andero Woisc
crworbeneii Giiler an dcn Ortcn fttslauu. Boosrord, VanbuJa, Gtriihi, Treii, liirulhoun. Bircfeid,
*i Wcr tol fkMser «■ toMfl! 8. t. TlMapkMMh J&. It. Uimi. Z. 1». nUidii
Digitized by Google
<37
Multiin, Liaclitrichi , Honcliutingc , Ainghom, Vuullen, Alfhuson und Marsunon. Acl. Ling.i IV. Knl.
Kovcnibr. 977, a. R. XVIL Imp. X. Sandhoff 1. c p. XXVIL Mbscr 0. G. U. S. 232. s. W. VUI.
S. 20. — bt dieseiQ Abdnicke aod en%e Orttoame», so wie oben aag^eben, zu beriditigeii,
uid matt dcr Kaialer Biti^iiUnt beiasen.
m
630. Hiirz 23. Kaiser OUo !!. schcnkt dor Abti.ssinn Hiiezsuid (zu Moschede) don Ilor Folkgcl(Iinghu.<;rn
ini Gau Angoron in dcr GrarschaR dt>s Grnfoii //i i i nuiiin. .\ct. Magadeburg VUL KaL ApriL 978.
a. R. XVIU. Imp. XV. (»oll hci!>$cn Scibcrtz Irkundunh. L S. 16.
640. „ 31. Uude^, Bischor zu OsnabHick. stirbL Necroi. Fidd. ap. Leibn. Scr. B. Br. T. IIL p. 76S.
(folilt boi Dronke/: Vgl. Anni. zu Kloins. I. S. 437.
(i4L Julio^ H. Kaiser Oltos II. Aufonthall in Durltnund, ZU Folgc cinor Urkundo, worinn dorsolhc d(rr
odlen Fnui Gerbiriu und ihror Tuchtor /^mfgarl ein ilir crblich zugofallcncs Gui ini Gnu Suo\uu
in comilatu Thictroari bestiitigt. Act. Thrutniamiiu II. hl. Jul. 978. Original uii Kuiiigl. Gch.
SlaalS- u. Kah - Aicliivo zu Hcilin — Dii» dainaligo Vcrsainniliing zu Dortniund wiinlc Brhufs
der ])eralhuiigon und Vorhcroitungcn zu cincm kricge gegcn FraDkrcicb vcraoslallct. Vgl. HauLc
JabrbOcher dca doiitBCh. Reicbs uutor d. Sacbs. Hause, 2. B. 1. Abdi. S. 40.
97a.
(iii. April 2t^. Ostorfcst, von dcni Kaiscr in Dortinimd gcfcicrt. Annal. Lob. ap. Pcrtz. Scriptor. T. 11.
p. 2M. .Annal. Saxo 1. c. p. 627.
643. „ 27. Kai^nr Ollo II bp\\illip;(, auf Ritton df'; Risrlinfs MHr, m Mindcii unil dcv Hrrzr;:'; Rf^ni-
Iturd, doiu Kluiilcr Moilcniiock. di« Frt^ihcil i»ciiicr Ligcnhori.^oii von dom koiiigliclicn Zin^,
wie dic Frcthcit von allen frenidcn Gerichten, ati88er dem Vogtoii^cricht des Bischofe von Min-
don. Acl. Diiisburg V. Kal. Maji 979, a. R. .\VH. Imp. XI. Wurdtwcin Subsid. dipl. T. VI.
|) 'My^ KiicliiMtIi<<ckor Aoal. Uaas. X. S. 390. CosmaoM Hateriahen S. 3il. Panlus Gcsch. d.
Kl. .Mollonb. i). o/.
tii4. Kaiscr OUoh II. Aufcnthalt in Dortmund, zu Folgc cincr Schcnkung dcssclbcn an die Kirchc zu
Aschaflenburg; act. Tnitmanni a. B. XX. fanp. XV. Gudonus Cod. dipL T. I. p. 360. — Jahr
ChrLsli und Tai; fohlon; woi^on dcs crslorcn M-hwankt Gii li nns zwischeo 980 liod 082; alicin
im Jahic 9S2 war OUo !f m Ilalicn; mv\ ria cr 980 am 25 Jul /ii Niinwogon und am 25. Augu.st
zu Mogdcburg Lrkutidcn au!j«>lclllc itohmcr ftcg. S. 30.;, so kann sciuc Anwcscaheit in Dorl-
mimd nnr zwischen dicso boiden Ta^ rallen.
045. Scptcnihrr Kaiscr Olln 1! .«rlilip^^st oIik ii f;;il!^rl-nu«;rh niit dcm Abtc Liudolf zu ror\rv. wo-
durcb cr von diesvin dic Murkcn Mcj^ichcddorf unU Mimilevu im Gau Hassegow c, in dcr Graf-
schaft dos Grafcn SSgifrid crhiilt, nnd ihm dafiir ficsilzDngen an verschtcdenen Ortcn im Gau
Kihthorsi. iti dcr Grafschaft dcs Grafon Asicho, iib.-rgibt. AcL \Valaliii>on Wll Kal. Octubr. 980,
a. R. X.\. lni|i XIII. S< Iiatcn A. P. L p. 219. mit .\II. Kal. Falko C. Tr. C^irb. (i im. Chron.
Gottw. T. 1. p. 193. mit .Abbilduug. Das Munogramm, wclctics Falke verdachtig faiid, ist rich-
lig. (LXV.)
Q46. „ 22. Dcrsclbo sclKaikt ilcin Klnstcr Mnnili hcn das \on dom vrTStorhrncn Dischof Lmlolf
(zu OtHiabriick, cingctauscbtc Praodium an dcn Ortca Wigildc^useo mit dcm Klustor dca heiL
Aloxandcr, Aromuri, Laon und TbribDri, in deo Gmbchafl«i HTwftandi «id J^dhorrfit uid iii
deo Gauen Leri, Dernbnrg tud Anmeri, dnscblieadich desBamies mid ZoUeo am Wjgpldcahoaeii.
BaiMta birt. WMtbl. 18
Digitized by Google
138
•8t — «81.
Act Walahosan X. Kal. Octobr. 980, a. R. XX. Imp. XIU. Wenck Hcss. Landesgescii. 2. B.
Urkandeiib. S. 33. Vgl. Wedekind Noten I. S. 962. — Den ZoBate bei WHdeshaascn: cum moba-
albrio Sw mnrt. .\lexandrl. verstelu Suilendorf, Zi iisdi f vaicrl. (i u. A. K. 6. B. S. 188 o. f..
von oiner wirklirhfn InrorpnrHtion dcs SlilK Wildi-vlutiiscn iii das Kldstcr McmlcliciK dr> man
abcr von cincr solchon Incorporation wcdcr andcrwcitigc hislorischc Zcugnissc lindd, nocb
Nnckricht faat, wie das Slift Wildediausen, das w spftler in seiner Sdbstelandi|ikeU wiedor-
findcn, von Mcmlebon wiodcr abjjckotnincn , lihcrlijuipl iuioh das Slifl nioht wohl als ein Zube-
hor dcs \orlauschlcn IVacdii bclrachlot wcnlcn koiinUs so i$i vivltciclU richliger anzonehnkcn,
dass jcnor Zusntz nur zu niihcrcr Bezcicbnung des Ortos Wildcshauscn (als dca Ortcs. wo sich
das nionast. S. Alo\. bcfinde) dienen sdl. ^ Ober dic Lage der belreffeodeii Orte vgl. aucfa
Lodobur kril. Bol. S. 102.
647. Okiuber 13. Dcr»elbe bestiitigl, auf Vorwcndung sciner Geinahlinn Theophanu, dem Stifle Hcr^ord
die vom Konig Ludwig demselben gcschenkton Hdfe Overanberch nnd JLiudwineslhorp m Aii-*
gcrcs-Gau, und vcrschicdcne PrivilegieD. Act Brocsalio Id. Octobr. 980, 0. R. XX. Imj». XIH.
Bishor ungedruckt. fLXVI.)
6i8. Novcinbor Erhcbung dcr hciligon Ida und Einwcihung dcs nach ihr bcunnntcn sudlichen Thei-
los dor Kirche oder des Thunoes zu Herifeld. durch don Bischor Dodo zu Miraigardevord, aof
Vcrlanjjcn nnil iii r,cgcnwart dr'^ .Ablos Ludolf zu Wordcii. Vila M:ic 1 c p "75.
til9. Vcrgleicli zwi.schcn dcm Bistcbof Dodo zu Miinigaitlevord und dcm Ablc Ludotf za Werdeo, wegen
der Zehenten von den Werden'scben Gillem ni der DiticeiM» dca Bischoft; woriun, «nf den
Grund dcr abgchaltcncn Probe dos gliihondcn Ei-sens, bcslimint wirtl, djLss von den GUlem
' Ilinitfcld und Fathlori dio Zchcnlcn <;<';:cbcn worden, dic Giilcr zu Forkonlicki . Ihtcri uml Go-
lingtl)Or|) abcr zchentfrci M'iu solion. l>cr Bischuf schenkt jcdoch, zu seinor utid sciuer Nach-
fo^r Memorie, dem Kloster WerdcD die Zehenlen von den GOlem xn Fatbleri, Siodioou uod
Tnltinp;hcim- Art. in Wcrnnn , s. d Kindlingcr M. B. 3. B. I. Abtli. Trk S — U;\ drr Risrhnf
Dodo und dcr Abt Ludolf (dcsscu wcitcr nicbt gcdacbt wird) in diosom Jahrc (s. vor.; zu^m-
men kamen, so mag anch die voriiogcnde Verhandlung in dieselbe Zeit gehoren.
050. Um cbcn dicso Zcit lcble zu Wordon dor Miinch L'ffing, dor Vorfas.sor d('r Vila Idao, eines wich-
ligcn Denkmaal» fiir die iillero tfoschichte WestfiUens. V^. Zoilschr. L vatcrL G. u. A. K. VI.
S. i83.
Wl.
Gol. Februar 17. Pokmart Biscfaof m Paderbom stirbt. TcdeMag naefa d. Necrol der Domkirdie zu
Padorbom. Neorol. Hoellenb. gibt d. U. Fobr. an. Viia Meinw. sclireibt dicscm Bischof eine
27jjiluij:c Ri-fHerong zu; dies muss abcr cin Vcrschcn sein; denn wrnn, nach dcr unvcrwerf-
Ucho.n Angnbc ebendorselben , der folgendc, 4UUU geslorbeDc Biscbof /fW/mriMs 28 Jabre regierte,
und dte Regiorung Fo/emora, wie eben so fest stehl, 980 begami, 80 karni letztere mir Sl Jahre
gedauert haben und soin Tod muss in diosos Jalir fallen. JedenMls irrt Annd. Sax. I. e. p. 630.
wonn cr dcn Tod dieses Bischofs in das J. 983 sclzl.
052. April i. Papst Betiediclus VJL bewilligt dcm Stifte Corvey, auf Biltcn dcs dorligon Ables Liudolf,
die UnmiMetbariceit uoter dem piipatlidiim Stohle und Befrciung von dor bischiiflichen JnrMic-
tlon. (lcn nnhrsrlininklon Bositz .soinor gcgcnwhrfi^on und zukiinfli^on Gitirr, dic ficic Wah!
des Abtcs, luul die Bcfugniss fiir dcn Abl, an liohcn Fe»Uagcn die Messe in dor Dalniatica uad
in SandalieB zn feieni. HaL tV. Nom. April. lodict IX. a. Inp. Ottonis XII. pontif. VH. Scfaatea
A. P. I. p. m Falke C T^. Corb. p. 729.
Digitizecl by Google
m — tat.
139
983.
6o3. Apnl 26. Kaiscr Oito II. verleiht dcm Abtc WmrAralU zu Werden das Reckl freier Emennuiig
dcr VjSgie im gmMn tiebiele seiner Abtei keX. Romae VI. KaL M»ji 968» a. R. XXV. Inp. XV.
Bislipr ungcdruckl. (LXVU.)
654. Junius H. Dcrselbe besUiligt dem Sttfte Corvey, auf BiUen des dorligcn Abtcs Uudolf, dea fiesilz
dcs Ortes Pontcbw|$ und dee S&ehenten im Gan Ammeri in der DiScese des Ersbisthmns Bre-
nien, wcil dio von dem Konig Ludtvig chonnils (!:iriihpr au-sgcstclllc IVkundc vorlorcn gcgangcn.
Acl. \Wmi\v XV. Kal. JuL 983, a. ft. XXV. Imp. XV. Schatea A. P. L p. 22i. Falke C. Tr.
Corb. p. 719. (LXVm.}
635. Augost 43. Lmdolf, Abl zu Corvey, stiibL Cod. mscfrt. mid Aond. Coib. L cl p. 6. — Uwh^s
Kachfolgor melmar \\ar aus dcm llaiisp tJpr rirafrn von \VaH»eck und rin VfrtfT^iJinrdrT des
bcruhnitcn Bischofs \un Morscburg uod Gcschichischreibcrs Thieimar. 6, dcsscn Stammlarcl b.
Porlz. Scriptur. T. IIL p. 723, wo tSm uoricktig angegebeu irini, er aci 96S Abl geworden.
96».
656. Heraog BmHdi von Baiera brii^ dea Imgeu Kdmg OMo 17/. in aeine Gewalt, «ncht «eh dte
Vonnundvi liari ulii r (Irnsplben und dic Kronc M'l!>^t an/nrignon , iiiid verursaeht dadurch bcson-
dcrs io Sacbica grot>i>u Uorulien, wicwoiii sein Unlernchmca cndlioh frucbtlos ablauft. Die mci-
fllen der westfdli^en Gdlco (OccMlootalhm maaiima mnhitodo) warim unler den Gcgncm des
Herzogs Hi-inrich. Tkiotmar lib. IV. cap. 4. aq. L c. p. 767. AnnaL Saxo 1. a p. 632. Vg^
.WcdeLiDd Notcn L S. 32 u. l
985.
697. Angust 8. Kon^ Otto IJI. bcstatigl dic Privilcgien dcs Siifls Wcnlcn. auf Bittcn dcs dortigen Ablee
WmnbralU. Acl. Coion. VI. 17. Aug. 9Ha. a. R. U. Lavomblel Urkundenb. I. S. T.i.
658. Scplembcr 8. Derselbc bcsUitigl dcm Klosler Moscbcde allo seine Privilegicn. namcnllich dic freic
Wabl der Abtl-«sinn und dio Eicmlioa von aUer aadcm Gericlit.sl)arkeit, ausscr dor seines Vog-
te.« . \v( IcIhmi (lif Abtussinn zu emenaeu baL AcL Wideubrugga IV. Noo. SepL 985, a. R. IL
Scibcrtz Irkundcid). L S. 17.
986.
659. Oktober 18. Strcit dcs Bischofs Osdafj zu Ilildesheim, roit dem Erzbischof Wiltitjix zu Mainz,
wclchcr, in dcs crstcren Diocosanrcchlc ciiigrcifeiid , eine Schwester Konig Ollo's III. in Gan-
dersheim als Noone einkleidcn will; in Gcgeiiwart des Kiinigs uod seiner Mottcr ThmtfHtam,
so luntcr andcm) dcr Bis( hnft< Rflhnrinx vom Paili rborn iiiid .Vifn von Mindrn Thnncniari
vila Bernwardi, ap. Pcrtz. Scrjplor. T. IV. p. 76 — Das Jalir wird zwar nicht angcgcben, isl
aber ohue Zweircl 986. wo Of/o ///. hn Oktober ridi m der Gegend auJbielL Bischof Oidag
rcgiertc 985 — 989.
660. Dccember 8. Konig Ollo IJI. bcfrcil, auf Vcrwenduuf; seincr MiiHer, dcr Kaiserinn TJieophanu,
ond scincs Veltcm, dcs Her/ogs JJeinrich von Baiem, da:* lilo!.tcr Gc&ici von alier Gcricht»bar-
kint des Henogs, der Grafcn und anderer Gerichtspersonen , ausser der des von der Abtissimi
unrl (icm ron\rntP m >\iihlcndcn Vogtes, und verleiht demselben das Rcchl frf^icr Wah! dor
Abiist>iun. Act Ihmtmaoaia VX Id. Dcccodtr. 9^6, a. R. lU. Schaten A. P. L p. ii6. Scibcrtz
Uikuodenb. L 5. 49.
Digitized by Google
uo
987.
'664. Uai 27. Konig Otto ttl wiederholt, aiif Bitten des Abtes Tkutmar zo Corvey, nnd aaf ferwen-
dung sfincr Miittrr Thpnjthttmi und dcs ErzhischofH Willigis zu Mainz, die von seinem Vatcr
erlhrille Heslnti^iiui: ili -- Ortcs Ponleburg und des Zehfntcn im Gau Ammcri fiir das Stifl Cor-
vey. Act. Corbcia M. Kai. Juu. 987, a. R. lY. Schaten A. P. L p. 226. Falke C. Ir Corb.
p. 749. (LXIX.)
988.
662. Manc Ifi. Konig OHos 111. Aufenthall in Wildcshausen , crwicsen dnrch cinc Urkunde dessclben
lur dic Kircho zu llttmburg. Act. Wildcshuson XVII. Kal. .^pril. 988, a. R. Y. Lappenbei^
Hamb. Urkundenb. I. S. yj^).
663. „ 18. Desgl. duri-li citic rrkiindc zu Gunslcn <\vv iii DLinciiiark crrichtctcn RistbtbDGr Schklt-
wig. Ripen und Arhus. Acl. VYildcshuson XV. Kul. .\[)r. 988. Lappcnb. S. 56.
664. „ 20. Desgl. darcb etne Crkunde lor dns Kloster Repsboh. Act WigiddesbQnm XHL Kal.
April. 968. Lappenb. S. 57. — Ohne Zwcifel sind dicsc drci Irk. dic Praccopta» wdolie, nach
Adam vod Bremen, Otto ia Wiklesbausen ausgostcllt bau Adam. Brom. L c. p. 21.
(iW8— 1013.)
665. Zur Zcil des Erzbischofs Fjhfnfntx 7ii Rrpnirn. r1o«;srii Rrrnfnmir iii dio .Tnp;f£:(^l)r-ncn Jahrc falll,
wubrschciulich aber zu Anfangc dcrsclben, brach cine Flultc der Sccraubcr, wclche Ascomao-
nen genannt «'urdMi, in Sachscn ein, vbrwUstete Friesland und Hadclerland ; ein kleineB IBfeer
der Sachscn ging ihnnn, nach ihrcr I^ndung bci Sladc, cntgegCn, wurdc nbcr, ohngeachtet
soiiics Inpfrrfn K.unjiifS, £jom !iI;i^'(»n , viclc dcr Vornchmsfcn tiofangcn und schrccklich gcnus»
hamiclt. lirrzog lirunn und .Markgral Siyefiid scldugcn abcr nachhcr dicscs fcindliclvc Hccr. —
Bin anderer Thcil der Aacomaniien drang ttbcr die Weser vor, verwiistoto daa Land von Hahele
bis LicsliiKHi.i , iii.iriilo viflc Gofangcnc und knm bis an di n Siimjir niindcsmoor. Ein gcfangc-
ner Sat hsischcr lliticr Namens lleriward, der ihnen als Fuhrcr dicncn sulltc, rubrte sio in die
Siimpfo, wo aic leieht von den Sachsen ilberwonden wnrdcn. AUe sttdiMche Stiidto warcn
vor dicsen Soeriiubeni io grosser Furcht gewesen. Adam. Bren. L c p. 27.
989.
666. Februar 9. K6m'g Orto /i7. eniadimdet, naeh dem Ralhe des Erxbisdtof WiBigi$ von Maina ond
dcs Hischofs Helharius von Padcrborn, cincn Strfit zwi-rhfn ]lnlhi'i'!a , ilcr Tiirlitcr (\vt Bnhta,
dcr Stilicrinn dcs Ivloslcrs fiorghorsl, und dcm Erzbischof GisaUuirius zu Magdoburg, dahin.
diiss gcdacbtc Bertheid allcs Fj-bc ibrcs Vatcrs IduAert mrttckerhallon, dagcgcn allcs Figcnlhum
ihrea Stiefvalers Bernhard, mit Ausnabme dcs Ortcs Cumi, d«>m Klostcr iibcrlassen soll, dessen
Privilcgicn zuglrich besliiligt wcnli ii. Ac l Arvitc V Id Fcbr. 981», a R. VI. Scbatca A. P- l
p. 229. Ludewig RcL Mss. T. XH. p. 38;>. >icscrt M. L'. S. IV. S. (LXX.)
667. lullus 4. Papst /uAenn XV. beslStigt. attf Bittoo des Abtes Tketmar zu Corvey, die Privilepen dcr
Kliistcr Corvcy und Ilorvord, iiamcntlich dic frcic Vcrfugung iibcr ihrc Giitcr, dio Bcfrciung
von dcr bi.<ichoflirhi<n Jurisdiction, dic frcic Wahl dcs Abtcs und dor Abtissinn, U. a. m. DaL
Kal. Jul a. Ponlil. IV. Indict. H. Schalcn A. P. 1. p. 230.
990,
608. August 4. Kiinig Otto III. vcrlcibl dcm Ortc Gandershcim cincn Markt mil dcosclbcn Rcchlen,
derea die Haodebleiite ni Dortmund (Trotmanniae) nod aiu andem Orten gdHUadioD. AcL
Ganderesheun U. Nod. Ang. 990, n. B. VO. Leibmt Scr. B. Br. T. II. p. 376.
Digitized by Google
•ti — 9f s.
141
m\
669. September 9. Koiiig Ollo JJJ. scbenkt dem lii.<>chof Mlo und der Klcche zu Miudca dio bciden
Fcntdiatriete Hakotinhago mi Stioringewald, ivie aucli den «n der weslliclien Seiie d^ WcMr
im Bislhum Minden gclc^cnen Thcil dcs Waldes SodUJ. AcL Bnmdenbarg V. Jd. Septeubr. 991,
a. R. Vill. Pislyr. Scr. B. G. I. UL p. 8H.
992.
670. Mai ~ Konig Ollo Ifl. bestatipt , auf Vcrwcndung des Bi^cltofs Bothantis zn Paderborn. di m KIo-
ster ^chiide^*he tlic von dcn vurigen Kunigea ihm verlielieiie freie WalU der Abliiitiinn uiid des
Vo^ps. Act. Du.spargc. Non. H«ji Wt, a. R. IX. Lamey Geech. v. Raveosb. Urk. S. 8.
67!. OktitlitT 16. y?e/Aan»«, fiischof za Paderbom, uod Thinlmar. Abt m Cni\( \ , ndinK n Thcil an
dcr Kinwcihuii^ der Kirche tu Ilalberstadt , durch dcn dorligcn Bi.whof //i/tieioarJ, iu Gegcnwart
Kunig OUos IIJ. AnnaL Quedlinb. L c. p. 69. Annal. Saxo 1. c. p. 636.
mi.
672. Jaouar 2i). Kunig Otto III. schlichtel dcn, zvviscbcD dem Uoster Metek und dcm fiischof Dmdo
zu Hiraigenievord, wegen der Wahllreiheit der Xbliasiinn uod dos Vof^ entstandencn Slreit,
crncnnt des Uer/ogs liemhard Tochler Gotlesdiit zur Abtissinn, und bcstiiligt die Pri\ili :;ii'n
ilcs Klosu-rs. Acl. Trolmanniao WW Knl. Fcliriinr 9!)i, a. R. X. Schalcn A. P. I. p. 232.
.Niescrl M. U. S. IV. S. 213. mit dcm lalschen .\ainen des Bi:>chor!i Cdo. (LX\L)
673. Febroer 5. Dcrselbe bcstSt^t dem Siilt Esscn, auf Ansuchcn «nner Verwandteii, der dortigen
Abli^-iiin Mdhthilt . nllc scinc Pn'\ iti L-irn . Iw-iirHliTs dio froic Wahl der Abli.ssinn. Acl Astnidc,
Xon. Febr. 993. a. R. X. Weslphalia 2. Jahrg. 2. Quart. S. 37. Ucomble* Urkundenb. i. S. 75.
674. Augufit f5. Deraelbc nhnmt daa von dcm Bischof Mfo zo Hinden, auf dem SchloeBe Widcgenburg,
im ili in Orte, "wo vormnls einc heilige Ein.siccllcrinn Tiictirif gclcbt hat,. nach der Regd dca
hcil. RcncdicHi* ec<;iiftc!p iind niit dcti Orii n Ili)melbckc, Jolciibcckc nnd Brunnenhnson aa«ige-
sitatlelc .Noniienklostcr in scinen Schutz und bewilligt ihiii diu frcie Wahl der Abtissinn, mit
Vorwisfien nnd Genehmigung dea BiiMthofe. Act. Bctsnnis joxta civiL NienbDRdi XVOI. KaL Sop-
lentbr. 993. a. R. X. Wurdtvvcin .Subsid. dipl. T. X. p. 301. Vgl. Lcrbcck Chr Mind 1 c p 107.
675. Dii'*do. nischof zu Miinigardcvord, stirbt. — Sivilyer, ein .Mann, der im bc80flderen Rufc der Hci-
lii^kcit .siand, vvurde sein NachfoI{^r. Annal. Colon. ap. Pcrtz. Scriptor. T. I. p. 99. Annal.
QiKidl. i. c. p. 69., \\o Siciiijer siinrtac Halverstalciisis ccdesiae coenobita genannt wini. AnnaL
Savn I. c p. 638. — Mchr von S itgers (oder Sw&lert) Leben «nd Togenden e. b. Ihieimar.
i. c. p. 773. 868. 869. AiuiaL Saxo 1. c.
994.
•76. April 20. Konig 0//o'.s ///. Anwcscnheit in Dortmund, erwiescn durch eine Urknnde, worinn er
dcin Histhuni Halbcrstadl mchrcrc Orlc schcnkl. AcL Trulmandi Xli. Kal. Maji 994. Onginai
ini KunigL Gch. Slaals- und Kab.-Archive zu Bcrhn.
077. Oktober 9. XOi^ Otto 11 J. verleihl dcm Slifto Werdeo, auf BiUen des dortigen Abtes Werinbraht,
(las Rccht frcicr Wahl und Kntsctning des Voglos. AcL bnUeva VIL Id. Octobr. 994, a. R. XL
Lacomblct Lrkundcid). L S. 76.
995.
678. 4unitis 2. Svnotlc 711 Monsson 'Mosomi', welcher unter andcrn Sniiijfr. Bi.^^chor zti MIn)i2;ir(To\ nn!
(civitalis Mimigardevurdaoj beivvohnt. Acia concil. Mo:>om. auct Uerbcrlo, ap. Perlz. Scriplor
T. 111. p. m.
Digitized by Google
448
679. Julius tu. K6ni<; OUo JII. bcstaUgt dcm Kloslor ilcrivort, auf BiUcn dcr dortigen Abtissinn Jmma,
die KireheD zu Roiiu, Wadirinf^ lud StocUieiiD. Act BodMdon VL U. JnL 9K, a. R. UL
Schalen A. P. I p m hXXII.)
680. „ 30. I>en>clbe bcstaiigt detn SiiAe Corvey , auf Bitlea des dortigen Abtes Dielauir, alle von
seinen Vbrftbren vortiebenen Privilegien. Act Gendereriieni DI. Kal. Ang. 996, a. R. XU. Sclia-
ton A. P. I. p. 233. ;i.XXin
681> Oktobor 26. Dcrsclbe srlxnkt. rmf Hiltcn scincr Vatcrs^jrhwcstcr Mahthild , Abtis.sinn zu Quc<llin-
bur((, und i>eincr Schucstcr Sophin, Noime zu Gandersiicini, dcr Tochter dos llerzogs iierN^art/,
hnma, Noone xu Hervord, das Gut Hedinn iin Gau Hedcrgo in der Graftdiali des Grafen Beieo.
Aci. Scinlnge VIL Kid. Kovembr. 995, a. R. XII. Sdtatcn A. P. I. p. 834. Chron. Gotur. T. H.
p. 632.
682. In dic&c Zoit muss auch die Synode gehoren, welche Blschor Berwoard m Hildesheim, in Gcgcn-
\\&\\ Koni;; Otlos III. und dcs lirzbLsi-hofs Willegis von Slainz hiclt, und wclchcr unlcr andem
Bischof MH" vnn Mindcn bcivx o1uiii> Viia Bemvr. 1. c. obne Zflitaofpbe. Benmard war 993
2um BWlbum gciongt, uod Milo slarb U*J6.
996.
683. April M. Dwhi , Bischof zu Osnabruck, stirbl. Nccrol. Osnabr. n. Anra. zu Kloins. I. S. il6. —
Von dcr Krschoiniing, welche aeineni Nachfol<{or Giinlher, cinoni schon ullcn und kriinUiehcn
Ihnno, (lif luhcbunn zum Hi^^ihiiin angcdculot hah<'n soll, s. Thictmar. I. c. p. 787.
6S4. „ 48. Mtlo, Biiichof zu IliDdcn, stirbt Nocrol. l'uld. b. Druake p. 182. u. Nccrol. Moellenbecc.
685. Deoember 48. Kaiser (Hto Itl. entscheidet ^den langwicrigen Streit dee Kloalers Ehen, mit seim»
Siificrs, (I< s CrMfen Wichtnann, hiiil» rlasscncr Tiu liti r Adela, wclche olnen Thoil dcr Giiter
dcs Kloslors unlor doiu Vorwnndo in Anspnich iiahiu, dass ihr Vatcr, n.irh sachsisthi ni Rcchlc,
ohnc ihre Kinwilligiiiig nicht habo dariibcr vcrfugcii konncii. Adela und ilir Geiualil Balderick
^leajRon oebmlich allcn Anq)riichon an dos Klosler mid Oberf;ebcn es dem Schulae des KaiBefS»
r!(T ihin (licsi lhcn Froihotton. ww doii Klristom E.von, (Jupflliiihurj^ und (i.TndiTshcim zuspricht;
auch ubcrliisscD sic demselbcu dic Giilcr zu UeltiioD, Fuiiion, Vucrthui>cD, Embrica, Hanuue,
Andian, Redinc^em, Appeltcmika, Hervclt, Uenden, Thulc. Halsnie, Vrommen, Olbrach.
Rhato, Hunnippo, Thclden, Tiicmlnnt, rutton, und dic Forslcn Slt t iiicwalt, MolTet, Wichoimulo
und Suboirt, nobst eiiior jahrlichen Abg;il)(' vun 12 Stiukfiri Wild aus dcm Forsto. in wolchem
Eltoo crbaut i&t; vvogcgcu dic Abtisi>in J.iiigarda II., Nainons dcs Klostcrs, auf dic Hufe Ryn-
hare, Helikanbeli, Linthusen und Redo, zu Gunsten der iidtfa, verzichtet. Zugileich beslii(i|^
dcc KiiisiT dcin Klostor allc, dcm Grafcn Widniiaun von d.wn vriii;,'cn Kaiscr i;coiL;Metcii Giitor,
naoMintlich zu .Nardincklaat, trck, Barbuogol, Otwmcs, uud in l-ncttlaiid in dco GrafschaAcn
Hnnesco, Fuals;o, Mcrme und Hicheta, aoch don Zoll. gcnaimt Hadidol, von der Fischert^i im
Gau Salon in dcm Fhisse Isla; dio froic Wahl dcr Abtis.siuu und andere Privilcgicn. Act .\'o-
Tiomagi XV. Kal. Jnmiar 996, a. B. . Imp 1. Sclialcn A P I. p. 236 mit dcin DaUim
* XV. Kal. Jun. 997. Falkc C. Tr. Corb. p. 45 1. cbeo so. Lacomblct Urkundeiib. i S. 77.
Cber die Gescluchle der hn Obigen erwiibnlen AieUk vmA ihres zweiten Gemahla BtMtriA (von
dem erslen, dom .sachsischen Gi-afon Imad, war sio Multcr des naehinaligon bcriihrotcn Bischofs
Meinwerk zu Padcrbom), bcsondcrs iibcr Balderirhs veriibtc Gcwaltthiitigkcit gegcn das Stift
Elicn, vj^ Alpertus de divcrs. tcmp. lib. L ap. Pcilz. Scriptor. T. IV. p. 702. sq. — Wcitlauf-
tig9 Untersuchmigea iiber das GescUecht des Grafen Widmmmt b. Falke C Tr. Coib.
p. 454. aq.
Digitizeci by Google
Iia — 936.
m
tkH). Kaiser Otto Jfl. schcnkt seincm KapoUan Hnfjinwnrd ^gowohnlich Meinwerk, nachmaL Bischof von
Piaderboni), tuf BiMeD der AblisBiiiii Geppa, zwci kdaif{1iche Hoven io der villii Lultentn, im
Gau Vfnt.«troi, dcni niirgwardiuin Dalchcm imd diT (Irnrsphalt dcs Grafon Herifill. S d, Rislior
ungedrucklj nur dcm Innhaite nach angerulirt in Vita Mcinw. L c. p. — Da OHo in der-
Rp)b«n den hnpemor-^tel IQhrt, wt> knin ne mr zwisehen die oben beinerkteii Jabre fifflen.
LXXIV.)
Jn (l''r Vi'nnulhiing, dass dip obon irfnfinnlf», nlr!il nah^T hfzritliiicJe Abtissinn d-ppn cinc Pcrson
niit dcr ini folgenden erwabnten Abii^inn iiem M-in niodite, isl auch die uachstchcndc Lrkunde
sojHeich hier beiralttgen.
687, Ein frcicr Mann Nanicns Adalbert srb( nkt Giitcr zu Bodclinkthorp an das Klostcr Schildcsche, unter
d(T Abtis.>iinn (ipvn. S. d, Bisher untcodruckl. — Der Schrifl nach l^un dic rrkundc dem Rnde-
des 10. oder Anfan($e des 11. Jabrhunderti> angehitreoi sonst ist ihre Zoit nicht naher zu be-
sUmiDen. (LXXV.)
987.
688, bi dcm KriefiO Kaiser Oflo'« gegen die Slaven, gcwnuieo die WMlfiifam, wdcbe der KaiBer, bei
scinem Vorriickcn, zum Sehulze des Sach»K?nlnndes zuriiokfsclasscn hatte, Uber ein weit iilicr-
Iflicnrs ilcer der in dcn Hnnionj^u eiogcbrocheoen Fcinde, cinen gnMsen Sit^ Aimal. QvcdL
1. c. p. 71. Annal. Sa\o I. c. p. 6H.
089. April 48. Kaiaer Otto /l/. schenkt dem Stine Essen. anf Bitten seiner Verwandten, der dortigen
Abtissinn Mnthili''-: . l i ti Ort Hni2;7tlM'in , im Gau Arin<i;on, in dor Gralschafl dcs Grafen Rodeger.
niit cini»cn da/.ii ^cliungcn Villcn im Gau Gudingon. Act Trutoianniae XiV. Kal. iiaj. 997, a.
R. X)V. Imp. I. \Vcst{)hali« 2. Jahrg. 8. Ouart. S. 38. Laoomblct Urkundenb. L S. 80.
690. Junius '■'■>- Dcrsclbc iiberjjibt dcr Kirche zu Magdeburj? dcn Hof Sigdri im Gau Angri in dcr Graf-
schaH dcs Ilcrzogs /iernhnrd , tiiHs<'hwci-se fiir das Gut Kitzilnhcim. Art Aniihiiri;. Nun. Jun.
9<J7 . a. R. Xm. imp. 1. Schatcu A. P. I. p. 237. Hdfcr Zeilschr. f. Archivk. 11. S. 3a5.
691. Scptember t9. IKwBelbe schenkt, anf Bilten der Grafimt JBerMrga, dem KloBler Hescide din villa
Stocluisiin iin Gan Loi dorp in der Grafschafl dcs Grafcn //erimanuL Act AijiiiBgraiu 111. Kal.
Oclobr. 997, a. R. XIV. hnp. IL ScibertK Urkundonb. I. S. 20.
002. Oktober 43. Denelbe schenkt dem Marien-Sline zo Aachen den kaiaevfichen Ort Trotmnaniu
Dortmund) hn Gao Wcstfalen. Act. in Aquisgrancnsi palalio, IV. Id. Oclobr. 997, a. R. XIV.
Imp. U. Lacomblet Urkundenb. L S. 80. — Diese Scbonknng hat ketnen Beatand gtifaabt
998.
693. October 8. Kniscr Otto ///. beslatigt das von dcm Grafcn Eccard luid seincr (icmahlinn Malhilde
geslinote Klosicr He1mwardeiihaom>n im Gau Angira nnd dor Grafschaft Dwiieos, nimmt dasaettie
in scincn Si liut/. \crlcilit ilini ilic >!iiiiz-, Zoll- uiid Markti!crcchli(^ek, 10 wie die aossdilies-
.scndc Gcriclilsbarkeit und ;i!lc Lhicnrcchlc , dt nii das Stifl Corvcy genicsst, tmd setzt dcn
Grafcn Eccnrd zam Vogle dc.s.selbon, mit der Hcslimiming,' dass nach dcs.scn Todc allczcit dcr
ii1tc«ic setner Naehkommcn diese Vogtei bekleiden, imd weon keiner deraelben mehr voihan-
dcn , dcr Abt dcn Vogt wahlen soll. Act. Aqnisgrani VIIL Non. Octobr. 998, «. R. XIV. hnp. IL
Wcnrk Hcss. Lande.sge.sch-. 2. B. Urk. S. 37.
AtLs.ser dcm klostcr Uclmw ardcshauscn stiRcte Graf Eccard atwh daa iMnachbartc Hildwardesbauscn
m auperiori parte fluminis. ADnal. Saxo L c. p. Otft, smm J. 1000.
Digitized by Google
4lf
i909 —
999.
694. Dic viUft HmeB (Hoxter) wkd durch den Blitt eingeawhert. AnnaL Corb. L c. |i. 5.
4000.
695. ApriL . Papst SHvester If. bcslatigt dos vAn dem Grarcn Edt^ard nnd seiner CemaMinn MatMdt
geslifUHc Klostcr n<'liin\iii-(l(fbhu$cn, uiitl veiloiht ihm gli-icljo Rcehte wii- (lciii Stidt* Corvcy, l>e-
sonders tlio frtMt? Wahl ilcs \hiv< niiil ilcs Vo};tes, Ift/tiTO nach dcm lode dos Stiftcn. Dat
mcnsc ApriL ijidiu(. Xll. Puiitil. a. 111. \Vonck a. a O. S. U9.
696. » 30. Kaiaer Otlo 111. verleibt, auf Verwcndunft des Grafen EiiAard, dem Able Bmdf m
llclimvardt?shu.>ion il;is .Markt-, Miinz- unil Znlin i li! dcin fj;cmuinton Ortt', mit ^allt^n den
Landrricdeo»- und nndcru Hecbtcn, derL>u dic Uuudiildlcute zu Maioz, Cuki und Durlaiund ge-
niessen. Act. Aquisj:rHni, prid. Kal. Maji 1000, a. R. XVI. Imp. Vi. Wenck a. a. O. S. iO.
697. Mai 18. Derstflbo bcstiilijtl das von Qerberija. dcr Muller des Grafen Bennwnn. ficslifleto Klosicr
Odingcn ini (iau Lrih^ltnrp in dcr (iiiii^cliafl ehcn ilicscs //mnuinn, und vcrlcihl iliii] c^ic Knchto
derliluiitcr Esson und (Jucdliubur|;. Acl. £li»uj)ii XV. Kul. Jun. lUUO, a. R. XVI. linp. IV. Scibcrtz
Urknndenb. L S. 21. — Die Charie ist cirografirt Die am «ntem Rando dersetben verkehrt
stehende, durt hschniiicnc, von Scibcrlz nicbt entnfferte Scfarift bdssl: Si^M Heriberli Epi et
rn-thcrgc comilissac ct hlit f\\\< Ilcrimaiini iussu OtUinis ini|»or;iloris au^^usli.
G98. Scpieiiibcr 20. Jielhaiiuii , Uiscliul zu Pailcrburn, koiuiiil niit lit-in Eriibisciiur WiHetjis von Maiiiz
naefa GandcrBheim, wo lelzlerer die nea erbaute Kircbe weiben wQU wddies |edodi diirch
dio Hinspnichc dcr Gesandtcn dcs Bischols Bemward von Hildcshcun verbindert wird. llta
iJcmw. L c p 7UG.
699. Novemb. S7. Gnnther. Bischof zn OsnabrOck, siirbt. Erdnmnn. Chroo. Osnabr. ap. Hetbom.
R. Gci-m. T. II. p. i()'>. Todc.staj^ nach .\ccrol. O.siuibr. — Aimi zu Kleins. I S. 45.3. .st^tzcii,
nach Nccrol Fuld 1j I rlhn. p Tnfl , d;is Todcsjalir dic*.*--; [{isctiofs anf !H>8, d;i ;i!>er Thict-
mar. L c. ihm ausdnicklich cinc vicrjuhrige Rc^icru:ig zuschroibl, und os foslslcht, das.s er niclil
\or 996 zum Bisthtmie gehnKl sein Lann, weil er nach ebd. bei dem Kaiser tn ItaKea war, als
er dic Bmonnun;!; zu dcmsellji n i ihicli, iinil dcr Kaiser 996 zum entemiial nadi Italien giiigi
60 musiS seiu ToU in dna J. lOUO j.;c^clzt werdcu.
700. ,, 28. Befhariux, Risehof zu Padcrbom. crschctnt zu Gandersbeim, nm dcr Synode beizu-
wohnon, wck ln- jK r Er/.hischof IKtV/ttps daselbst, jcilodl mit Widorspruch dcs Rischof»
von llildeshcim, ais dcsson DioGcsanrechtc becintriichtigcnd, angcsetit hatte. Vita Beraw. L c.
p. 7G7.
701. Bammtrd, Btschor za Hinden, verlegt das von scinem Vor^njrer Mih in monte Wedegoais erbnute
Kloslcr in dic Slailt .Mindon. Lcrbrck. Chr. Mind. 1. c. p. IG7.
702. Grosso Foucisbninsl in P;idcrl)oni, durch wclche auch der D<jro, mil Riichern, rrkunden und
andei-n Kirchcnzicrdon fasl gaiiziich zcrsti^rt wird. Vtta Hcinw. I. c. p. oiO. — Thietmar. I. c.
p. 809. berichtet dicscs Erei^^iisj; oline Zcitangabe kurz vor der Synode zu Dortniund 1(>(>5;
iiMil Annal. Savo ]. r j) (>",." i i \v^i!iiil - i lijrii zu Krtdc «lcs J. IO(>i. w.ilirsi hcinlich vveil dor
Bi^chof im foigendou Jahrc \uu deni Kuuij^ Ueinridi /l. bei dessen Aufcalhait in Corvcy, ooch
in Bcztchnng auf den durcb j(»ie Feuersbrmisl crlittenen Schnden» eio%e Bev\ tlligungen crhidt.
(Vgl. Nr. 733.)
4001.
703. Januar 4. Kaiser Ofto ///. cmcuerl. aaf Bittcn des Bischoft B^harii» zn Pnderbofn, die Priiiile-
gien dioscs Bislbnms, weil die friihcren Urkunden in der FeuorBbrunst verloran ge^ugen; mmcnl-
Digitized by Google
Uu
lich ilen koniglichen ScbuiZt die rreie iUibchu&walil , die ausj;cliiiu!isUche GcrichUibarkeit , das
Grafengetlin^ Ub«r die Gauen Pktcrga, A^, Treveresf^, Auga und Sorelfdd, Besttzuo^en in
TuLsburf; und Trulmannia, und dcn Forstbann vou dem FIussc Dclchana, durch dcn OMiin;^;,
Ardenna und Sincthi, liLs zu d«'m Woge nach llcrisi. Ari Roiimc Kal Jaiiuar. 1001 , a R \VI.
Imp. VI. Scbaten A. P. 1. p. 244. nul a R. XVUL Falkc C. Ir. i.<nh. p. 669. Aus ganz un-
crhcblichen mHl xum Theil hri^ini Grtiiideii will Leteterer dio Urfcunde verdiiehlig nuicbeD.*)
Cf Vila M.Minv. 1 r. p. 520
704. Januar I. Papsl Silcester II. ^ibt dcm Biscfaor Retharius zu Padcrborn cinc iilmlicbe Erncuerung
dor idten Privilegien Muicr Khrhe. Vita Meuiw. L c. — IKe Urkwide selbst nt verforcir ge-
gnn^on.
705. Miirz 12. TJiinflmnr, Abt zn r.orvt v. -«liihl. Gid. iiLScpt. et Aniiul V.uvl). 1. c. p. 5. — Vg|. die
Stummtaft^l iles Bischols Ihifhmr zu .Mcrseburg, bei Perlz. Scriptor. T. 111. p. 723.
706. April 27. KaiM!r Otfe 11/. gibt, auf Vcrwendiioj^ des Herao^ Rernkard und des lcaiserlieben Ka-
pellans Maffnurerd, dem (jrafeii Liutyer den Ilor .Siipenlo in der (irafschan eben «lieses Liulger.
im Gau Westfalon. Act liaYennac V. iiol Maji 1001, a. R. .\IV. Imp. V. Lindenbrop;. Scr. R.
G. seplcnlr. p. 154. Wedekind NolMi III. S. U6. Lippcnbors Hanib. l'rkundenb. I. S. 60. — '
Die 'Wittwc diesits Grafen Uwhjer, Emma, ciiie Schwestor des Bischofs Meinteerk ZQ PaderboiH.
s( lu nkie nachmals die curtis Stiplaga juxia Bbeoum (soU wobl heisiffin Ruram) an die Kircbe
zu Brcmcn. Adam. firem. 1. c. p. 37.
707. Au^ufll 16. Syoode zu Prankfurth» welcher anter aiidciii JlWftanti*. Rwhof aii Padeiliom, bd-
wohnL Vita Bemw. L c. p. 773.
4002.
708. Maricgraf fUnftanf. der nach Kaiser OCfo^a Ut. friihem Tode, gegen die beabfllebH|^ Wahl
Kunijj; Hfinrirhs II., fiir sich oino Pnrtoi irn iiordwestlicheti Di titschland bilden will, kriniiril nach
PaUerborn, wo ibn der Bischuf Hetharim zwar einliwst. ihra aber sein MtsGalleu iibcr scin un-
beaonnenes Vorfaaben zo crkennen inbt. — EUcihards Plan achctlerte, und er aelbst wurde am
30. April zu Puliihi gcti><Ii< i Tliietniar I. c. p. 791. AnnaL Sazo L e^ p. 647. Gobelin. Pors.
r.osmodrom. ap. Meihom. Rer. Gemt T I p 2"uy.
709. liMerich ^vgL Nr. 685.} brichl, nach dcnn Tode Kaiscr Ottos UL, den Frieden mit dem Slifle
Elten, Uberfalh daasdbe, dnrcfabriclit don zn deeseu Schulze aufgofyhrten VtTall, und mitcrwirll
sich dic Leute desselhen Onr noii >.'r\siiliItL> Ktitii|( /leiuritk ff. Slellt aber dcn votigeo Ziutand
bald wiedcr bcr. Alpert. dc divcr!>. temp. 1. c. p. 703.
710. Jlfetnuwrfr (vgL Nr. 683.). dcm neuen Kani;^ ffnmifh tt. Mwohl durch Flraulieavemnuidlscfaaft ab
durch seine Tuf^ndcn cmpfohli n. ^vird iin (l( sv.(<n llof aufgenomnwn nnd vott ifam in dlfenlliclien
und Privat - Gesehiiftcn haufig gclniuu hl Vita Meinw. I. c. p. 521
711. Julius 24. Unter dcn Grosscn. vvelchc dcn Kunig Ueinrid^ II. bei seinem Eiozuge in Mcrseburu
ompfaiigen, sfaid aaoh die Biwlifife JbMarttia v<m Paderbom nnd /tomioani von Mniden. Tbiet-
mar. I. c. p. 794. Aunal. Saxo I. c. p. 649. — Adalboldi vila Heinr. Imp. ap. Pertz. T. IV. p. 686.
nennt im All$(emeineii dic Sacbsiscbcn fiiscbdfe. DasA aocfa der Biocliof von OaoabrilciL zugegen
war, zeigi dic folgende, rur ihn auaigefertigtc Uricunde.
•) Ein Wicdcr.it. ilrurl. (1cr»cltien wurdc nlelil iwcckmsij«ig bcruncten , it» lie nuf in cincr «lir )0D(«n, nidit g»Di lo-
«crliitsigen Ab«chrilt erhailcD uod ioi inbaite mit der ipater fuI^eDdeo Lirkunde /kinricks H, (Nr. T34.} t«U-
luHBiBn filMftliicliflinil*
Urt. W«lfiil. 19
Digitizeci by Google
«•01 — IMI.
lii. Julius 28. Konig Heinrich II. bcsUitigt, auf An»uohen des Bischofs Wodiluiph. dic Privilegien and
Besitzungen der Kkche zu Otmbrtidi, iiMbeMMidere den Pontbenn. AtA. Meraeborc V. Kal.
Aii^. 1UU2. a. R. I. Schateo A. P. I. p. SS^ Sandhoff I. & p. XXVllL HQaer 0. G. II. S. 234.
s. W. VltJ. s :m •
713. Augitst 4. Dcrsoibc besiatigi liiMn Slifle Wcnleii, auf Bitlcn des dortigcn Ablos Rmlbald, das Rccht
fireier und Absetzung des Voglea. Aet Grooa U. Non. AngiuL 1002, a. R. L Laoomblet
Urkumlonh. 1 S m.
7li. „ KQ. Dcr Kunig, nachdcin cr zu Grona mil sciaer Gemahlinn Kunigundtn zusaaunen goiroffcn.
feicrt den Festtag des heil Laiirentiitt xu Paderboni, wo aaeh die Kbni}^inn dnrch den Endif*
achor von Mainz $;t'kr()nt wird. A(iall). vi(a llcinr. I. c. p, 686. Vila Meinw. l. c. p. 521. .\i)nal.
HiUlc<:h I c. p 'M — W,)s lun Tliiotiniir I c. p. 7y6. und Aniial. 8a\. I. c. p. 619., abwoichend
voa dcn andcrn SchnfWeilem, von des Kunigs vorhergehendeni Aufeolhalt in Corvey uiid deinem
dorligen Zusanmientreflen mit der Kon^n endihlt wird, bemht nnslreitig anr einer Vcnrech-
selun^ odcr einem andem Inrlhume, mdem dalftei dea bereila verstorbenen Abtes mekner ge-
dacht wird.
71u. Wiihrcnd der Kronunj^sfeior der Kdniginn woHen die Baiem im Gefnlge des Konigs, iii dcr l'nige-
gend vott Paderbora, f^ilchte zimi Fiitter ihrer Pferde mit Gewalt zusamnienraflien, lind da die
Landl(*utc sich wid(>rselzen , so onfvteht daraus cin hcfligcs ('n Teclit. vNoriim nnfpr nndf^ni r-in
Brudor des konigiichon Kaiizlers Eilbert gctodlct wird. Durch Dnzwischenkunfl des Ilerzogs
Btmhard mit sciner bewaffiielen Sehaar wird endlich die Buihe wieder hergealeUt, uod der
Konig zieht die LVheber Jes Slrcitcs zur verdientcn Strafo. Adalbold. L c Annal. Quedfinb.
I. c. p. 78 .\nn.il Sa\. I. c. p. 650. Gobolin. Pere. 1. c. p. 25o.
716. Augusl 12. Konig lietnrich II. bcstiitigl dem Stifle Heriford. auf Ansuchcn dcr dortigen Abtissinn
Godetdm. die dcmsclben uieorporirten Kbdien zu llreini, Wadiringaa wid Sloohheini. AcL Ar-
viti II. Id. An;:- 1002, a R I Schiilen 1. c. p. 2m. mit dem rftlschrii Ortsnamon Aniiidi. lAXVI.)
717. „ 24-. Dersclbc bestatigl dcm bliflo Corvey, auf Billea des dorligen Abtcs Humt, alle soinc
Privile^ien. Act Novinmago LK. Kal. SepU inbr. 400S. a. R. L Schaten l c. p. iSO. (LX.\VII )
718. Seplciiiljcr 15. Dorselbo verleiht dcm Stiflc Paderbom. auf Bhten des Rischofs lietharius und aus
Millciii wcuon des erlittencn Rrandschadciis . dcn Foi-stbann \on dem Flus.se Luthora, diirrh den
Osning und Sinithi, bis zu dcm Wcgc tmcit lloiihusuu. Acl. Bochbardoo .WIL Kal. Oclobr. lOOi,
a. R. L Schaten L o. p. 849. Cf. vita Memw. L o. p^ 521., cap. 43. (LXXVBL)
719. Oktober 9. Bttauoard, Biachof ta Minden. atirbL Anm. lu KieinB. I. S. 474.
1003.
7S0. Februar 16. Ileribert, Erzbischof m Cbin, SChenlU dcm Klnsior Deotn den durch Taiisch Tur scin
Gut PilicluMin (Pelkum) crworbcnon Hof Rothc. AcL Coioo. XIV. KaL Hart. 1003, a. Hcnr. B. L
Uerib. optsc. lU. Lacowblol Urkundenb. I. S. 87.
721. „ 47. Wodibtlf, Bischor m Osnabriick, slirbt. Vita Heinw. L a p. 524., wo xwar 1002 ab
Slerhejahr annogcbcn i.st, aber olTonbar nrich cincr Zcilrccliminu , dic den Fobniar noch ZOtn
alton Jahrc ziihllc. ^Vgl. Nr. 71 i.) Don Todostag hat auch das Necrol. 0.snabr.
722. „ 23. Kbnig //«nnV* //. bestMtiiiit. anf Bitten «euier Ver^andlon, dor AblLssinn Blahlhild. allc
Privilegien des Stifts Rssi^n, besondcrs wo^en dcr frcien Wnhl dor Ahti.sNinn und dos Vogtea,
welchcr lclztere «eb Gcricht nidit in, sondem ansserhalb der Siadt (civttas) Esscn Judten soIL
«) RMr itl 8. 31. SS. M. 1«. «|«aiiie, ■■ kiw mKhm; 2> 3I> intn I. ioAi.
Dlgltized by Google,
liit — i0fts.
U7
Act. Noviomago YII. KaL Mart 4003, a. H I. LaGoniblct Urkundenb. 1. S. 83. — Die Beslim-
muDj; wegcn dm «iiaMMrhalb der Stedl «i luJlendeni VonMReridilM ist qpiiter tn die Urkunde
ciiJt;r<;chal(el. — Kinc anderc AiLsferli^iinf; von ^rlcirlicin Dalnni 'fhd. S. 84.) onthalt insbeaon-
derc Uic Besiatigung des von K. Olto dcm Stiftc guschenktcn Terhtoriuma Bnigjiicheini.
723. HttR 13. Dcrselbc lumint das Kluster Holenbeche (Honenbcck ' , nuf Biiion der dortigen .\biissiim
BerOieid und auf Vcn\ ciMhinj; dcs n(.TZ0<pi Otlo und dcs Bisciiofii Thiederieh (von Minden), in
.scinoii Sduilz, iind bcsliili'^ ihm dic vrtn ripii Kaiscm Amnlf und Ot(o 11. vcrliclipnrn Privile-
gicn, |[>c.<iondcrs wcjjcn frcicr Wahl dor Al)tissinn, jcdoch mit Genehmigung dcs iJischofs, und
dcr Befreiniif; vom Kjiiugsssinfl. AcL Hindae IH. Id. HarL 4008. a. R. L Grupcn Orig. Genn. III.
S. 125. Kuclicnb«'ckcr Anul. Hns». X. & 891. Wardtwein SdiMl. diplom. T. VI. p. 307. Pm-
\m GcM-h. d. Kl. Miillcnb. S. 5U.
724. April 9. Dcrsclbc bcsliitigt dcm Bisthom Padcrbom die von aeuieii Vorfahrcn vcrliehcnen Privilc-
i:icn iiiul ncsitziinitcn. Act. QuidiliD|iaburc IV. Non. April 4003, a. R. L Sobatcn A. P. I. p. 262.
Cf. vita Mcinw. 1. c. cap l.WIX
725. Mui 7. Uersclbti mmmt du> Klostcr Uclmwiirdcshusun, io der Grafschaft Dudico'» und im Gau
An|(lra, auf Bitten des dortigen Alites ^ndf, in smnen Schntz, vnd verieiht ihm das Recfal
dcs Klostcrs Corvcy, bcsondcrs die Freiheil von wcltlichcn Dienstcn, dic frcic Walil dcs Voj^lcs
iind dic aus.<^chlic.>vslichc Gcricht.sbarkcit lihcr sf^inc An<;<*horigen. AcL Menoburgk, NoD. H<yi
4003, a. R. I. W enck Ilcss. Landcsgcsch. i. ti. Urk. S. 42.
4004.
730. Julios 20. Konix ffanrith 11 nimmt das Kloster Viabike (Fiscbbeek), woldien die XblimHm .4//7ic>/<^
vorstclit, in scincn Schutz. Act. in villa Osen Xin. KaL Aug; 4004, a IL III. PaaOiin Bisl.
Vi.sb. p. 7. Madcr Antiq. Brunsv. p. 209.
727. Xovcinbcr 2. Dcn>clbe bc»tiiligt das von dcr .\liti.ssjnn Fmlerum und ihrer Schwcstcr Jmma mil
Hilfe dcs Gnfen 6cro f;eetiBete Kloster Keminata mit den dazn iRewidmelen Gfllern, und be-
willi.ut dcinsclbcn die Rfchtc dcr Kliislcr ri;iii(!crsheim, Quc(l'i il nr-.,' nnd H('rl\nrt, Act. Magii-
deburc IV. iNon. Novembr. 1004, a. H. 111. Fulke C. Tr. Corb. p. 005. Vgl. Wcdekind Notcn
11. S. 04. (L.XXX.) — Die erste Stiftuiifi; dicses Klosiers sehomt noch in dic lelzlen Jabre Kai^icr
Ollos l. 008 oder etwas spater) zii fallen, da dicscr Kaiscr dic eingezogenen Giiler des im
J ?>()7 al.s Einp()i-er gefallcncn Grafen HVjmrfHM cincs nnnlcrssohiics dcs Her7o«;s Hmnann von
Sacliscn) halb dcm Klonjtcr zu Liiocburjj uod hulb dcm Klostcr Kominada gcschenkt hubcn soli.
Annal. Sax. L c. p. 624.
1005.
728. Julitts 7. Synode zu Dortmund. in Gcgcnwart KSnijt Bfinrieiu 11 und seiner Gomalilinn Oium-
gunda; an wclchcr unter andern dic Bi.sch()fe Suitbfjrv \<>n Miinigardevord, Thielmar von Osna-
briick und Hetltaritu von Paderbom Tbeil oolunen. Iliietmar. L C;. p. 840. AnnaL Saxo L a
p. 055.
139. „ „ KSnig Beimi^ 11. sehenkl der Kirebe S. Adalbeila n Aaehen, iwler «wlerQ Besitzungen,
dcn Zchcntcn dcr koni^hVhcn EiokUnfke ztt Dorlmond. Act Tnitflnanniae Noa JnL 4005, a. R. IV. .
Lacomblct lirkundcnb. I. S. 88.
730. „ 48. Dersclbc bestali^, auf Verweitdung des Biscbob RtUMrw» VOO Paderbom, die Privilc-
pea des Klosters Scildcaoe. AcL Corveiae XV. Kal. Aog. 4005, a. R. IV. lamey GescL v.
Ravonab. 1'rL S. 0.
49*
Digitized by Google
148 iots — itit.
73f. JnHns 90. terselbc bcstiitigl dcr Kirche zu Hagdeburg die Ton seincm Yorf^nger OUo ttt. §e-
s< licliftie Sdteokung; der Stndt Scidere mit allcm Zidbebdr in den Gaaen GMiDej^auwp, Wetcgo,
Tiiilctc. l.irenuNvo, Snrotlivolt. Tictiiicllr und Lcfhgauwe, nnd dem Forstc zwischcn dcn KliLss-
chcn Hanibrma, Nisa und WciTDana. Act. Patercbruone XIII. Kal. Aug. 1005, a. K. IV. Uofcr
Zeilschr. f. Archivk. U. S. UO.
73S. Al^;u.st IU. Dei-selbe wicdcrholt dic Schenkung der EinkOnftc zu Dortmiind u. a an dl^^ .\<liil!)crts-
Kirchc zu Aaohcn. Act. Nuenberc Id. Aug. 1005, a. R. IV. Laconiblet Lrkundcnb. L S. 89.
733. Oktol)er 2i. Derselbc! .schcnkl dcr Kirche zu Padcrbom, in wclcher scinc Gemahlinn Kunigunde
die konij^iichc Wciho oropfiuigen, ((as von leinem KapeDan Mgbaoerk ihm ttbergehcne Gut Piio-
rliiiicrtiiii nrikctinirde in der Grafschaft IJtidolfs, niil dcr Bestimniung, da.ss der damaligc Bi-
schof Hetharius auf seinc Lcbenszeit es fiir sich bcnulxen, und oacb desiwn Tode dcr Kirche
•d stipendia fcalnnn znftJien aoll. AcL Gorpboia IX. K«L Novombr. 1005. a. IV. Seh^en
A. P. I. p. 257. Falke C. Tr. Corb. p. 636. Seiberts Urknndenb. L S. 23. Cf. viia lleinw.
1 c. p. 522. mp. I.j
734. Novcml)er 27. Konig Hemrichs II. .\nwesenheit in Dortmund, iiachgcwie.sen diirch eine Lrkundc,
worinn er seiner GemaMam CHm^tmda daa pracdium Bochbarden m pauo Diikpriagioii acbenki.
Aci. Throtmanmae V. Kal. Decembr. 4006. Original im KBnigL Geb. Slaali- n. Kab.'Arcbive
zu iteriin.
inofi.
735. Bic Normonnpn f3rin20ii tiiit viclcn Scliifrcn auf tii.-m Flusise Merwcdf» in Nicdcr-Dcui.-.cliliHul ein
«iid komraea bis an dori Hafen Tyla, am rtThtcn Ufer dcs Flusses Waal, wo sie grosse Ver-
viiistangen aDridilen ond nnter aiidom das Klosler der hefl. Walbui^ plilndcm. B« ihrer
Aniiiiherinf: cr:;rcifen die Anwohiier des Flus.ses Waal, gr()s.slentheils Haiidelsleute . mit ihrcin
ticldc dic 1'luchl, und kdnnen durcb ihreti Gau^^rafen {Pracfectns'! niir mit Miihc zuhickgehalten
werden. Baldmeh nnd der Graf Unmorh . der bei dcm Heerc Kais4>r OUo s III. in ItaUou in
groBsem An.sehen pestanden, ruhren den Krieg ge^en die Normannen, die sich, ohiie beden-
tende Kriegitvodalle, auf ihrcn SchiOen schneli wieder niriickziehen. Alpert de divcrs. temp.
1. c. p. 704.
736. December. . Papst Mmn XVin. nimint, auf Ktten dea Budiors i?«rAarNi« zn Paderbom, dio
Besitzun^en der dortigen Kirche in piipsllichen Schutz utid heslaligt dem Domkapilel dic freie
Wahl des Bischofs. D. in mense Decembr. IndicL IV. anno Pontif. IIL Schiitpu .\ V I p. 258.,
zum Jahrc 1005. — Das drille Pontifikatjahr dcs genannton Papstes begiunt d. 19. Marz 1006.
und anf diescs Jahr passt anch dic angegcbcne Imiiction. Der Verlhner der vitn Meinw. L c.
p , vcrwnchsnlt dcn Papst niit emom fraberen gksidies Namen», wenn cr die irrbdide in
das Jahr 990 selzl. ;L\XX1.;
4007.
737. In diesem Jahrf kchrcn dic IVormannen mil 90 lan.ucn SchifTcn anf dciii Lck zuriick, tind kommcn,
■ nach vergeblicheii Versuchen ihr wcitcrcs Vordringen zii hindem, bis nach Llrerhl. Dass sic
diesem Orte keinen Scbaden nifiigten, wird der Fibiiitte des dortigcn BisdiolSif, des heil. An^rH.
7ii^cs; hrichcn .\l|iert. de div. temp. I. r. p. TO.j.
738. Januar 30. Kunig Ikitmck IL sclicnkl, auf Billcn scincs Bruijers Bruito, Bischof» zu Aug.sl)itri:.
dem Klostcr 8. Pctri zu Hehnw-ardcshanscn. daa idnrdi den Tod dea Prieatera vld%er demKiinig
hrimgefollene Prat>di(im iii der Grafschafl des (irafen Bprtiiann. Acl. HoliBhuaen 111. KaL Febr.
1007, a. R. V. Wonck Heoa. Landcsgcech. 2. fi. (JrL S. 42.
Digitized by Gopgle
— loit. UO
739. Oktober 37. Synode ra Frankfurlh , in Gegenwart K«nig ffmri^ II. und nntcr dcm Torsif»} d«
Erzbischofs WiUigis von Mainz, wclchcr dic Bi$ch6fe IttuBteriiis von Padcrbom, Suidyfnis von
Mimi|iardr<vord , Theoilrirus \oii Miodcn urid Htietmar von OsnaliriiLk Ix iwohncii Tliiclmar.
L c p. 814. Udalric. tiabcnberg. ap. Eccard. Curp. bi«t. med. aevi X- P- <>0. und hicraus
Perlz. Scriptor. T. IV. p. 780.» Nok U., wo das volbtiiiidigc Syaodal-D^rat.
I0O9.
TiO. FoLruar 26. Konig Heinrirb TI. bestiiligt, auf Bitlcn dcs Bi»chofs Theoderidi zu Mindcn, dic Privi-
lcgien Av> dorligcn Hocbslins, besonders die rreie GreriditsbBrkeit, iS» MUine, den ZoU tmd die
fr. io l{isrI)or-.\\iiIi!. Act. I)nifm!!nriaf> IS M Marl 1009, a. R. MI. Pislor. Srr R C. T Ilf
p. 8iU.. wo aber da« Datutii unmoglich richtig sein kann, da Ueinrich in dcr angt^cbcncii Zcit,
wie am dem folgenden erhellet, in Goebr wsr, aho mdit in Dortmniid eine Urirande «ussteHen
konnto. Wahrac£einiich ist ako, anslatt Id. Harl. KaL IbrL »i lesea; wie anch dieser Tag
obcn nrisionommpn wordcn.
7H. Slarz ti. liftharnis , Bischof zu Padcrbom, stirbL Yila Mcinw. L c. p. 532. AnnaL llild. L c. p. 93.
Annal. Sox. l c. p. 668. Todesiag eben so hn NeeroL Pftderbom. o. a.
742. „ . DfMii Kiiiiii; \\\rt\ tlif Nnrhrirht von dom Todn des Bischofs von Padcrlioni nach Go-Iar
iiberbruchl, wurauf dcrscibc suglcich scineo KapcUan Meinwerk zum liischor dabin bcstinuDt,
in dnr Altsicht, durch ihn dera damab Boch aobr armeii ond hcrabgckoimnenen Bisihum aof-
ziihi Ui II Yila Mcinw. 1. c.
743. „ Soniit;'?,' Rominisccrc.'* Tivr m'u-cmnnnfc Ri^sphof von Piulcrliom, ileinwerk, WlPd ZU
Goslar durch dcn Er/bischof W illiijii von .Mainz consccrirt. Vila .Mcinw. I. c.
744. „ . Bttld darauf erfolgt die Inlhronisation des BJscbols Ueimeerk k Paderbora, wo er drei
TnLtc nach scincr Ankunft dcn .\cubau dcr Domkircho begiimt, dcr in aeben Jahron vollendet
winl. Yila Meinw. 1. c. p. 523. Gobelin. Pers. Cosniodr. 1. c. p. 256.
745. Kiinig I/iinrith II ilbcr(^ dein Erzb»chor iDogmo zu Miigdcburg, mit BestStigung der Privilcgien
seincs KrzstiAs. unU^r andcm di<' /n (Ii-d Siadtcn Schideri und Angeri gohSrigon fiwien FanuUeD.
Act. Kiridilif^rp 1(>0!1, n. H. Vlll. Schalcn A. P. I, p. 2fi8.
TiO. Uic Kirchc b. Martim zu Miudcn wird cingeweiiit. Lcrbeck. Clir. Mind. l. c. p. 468.
4010.
747. Biachof .VfiniceHi; von Paderbom begleitet den Kbng BemriA /f. in den Krieg gegon «fie Laasiteer.
Thicttnar. I. c. p. 822.
748. Dcccmbcr 5. Ilused, Ahl zu Corvcy, stirbt. Cod. mscpl. et Annal. Curb. L c. p. 5.
1011.
740. Febriinr T In capilo Jcjunii.) Kiinig Ileinrich II. kommt von Frankfurth, wo cr dlK WcihnBChts-
fcsl gcfcicrt, narh Corvcy. Annnl. Hild. I. r. p 9.1. Annal. Sax. I c p 6€1.
750. „ 9. Hcrzog Bendiard von Sachscn stirbt zu Corvcy, wiihrend der Anwcscnheit des Kuiiigs.
wird abor in dem vim ihm geslafteten Michaek-XUMter n Libieburg begraben. AnnaL RiM. I. c.
Annal. Sa\. I. c.
April 4U. Kbnig Ueinrich II. schcnkt der Kirche zu Padorbom, auf Bitten des dort%en Bischofs
MNjimrfrit. die Grafifchaft des vorslaibenen GraAm Bakoli. Act Tribwa IV. M. Aprfl. 1014,
n K l\. Monum. Padcrbom. p. 41. Schateo A. P. I. p. 870. Sciberla Urkundcob. L 5. 88.
im Auszugc. (LXXXU.)
Digitized by Google
150
1M1 — tMI.
752. Juuius o. Meimverk, Bistbof zu Puderborn, wctbt das von dcm Grafcn Ekkihard gcsuftetc Klote
HdiiiWBrdcsliaitseii, lur Ehre dcr heO. Dreiein^^eit, dci HeilaDdeii, dei htSL Kreaze»» der kdl
Maria, dcs Apostcls Polrus uiul allor Aposlol uiul llcili;:f»n. Mla Mcmw. l. c. p. 5H.
Julius io. nielmar. fiiMrbor zu Chiniibruck. gruodct dic CuU^ial - Kircbe S. Jobauuis, damaU ai^
scrhalb der Siadt OanabHick. in dcr mgcnaiintcn Wiislc. Sttive Gesch. d. Stadt OsDabr. I. Vl
S. 13. uiul die Lrkuiidc dcs ]?iN< hiif^ lieuuo , flul. S. 123. Vjil. Vila Meinw. 1. e. p. 521.
754. Kovcn)bcr llK Suillujer, llischof zu iliinigardcvord , .stirbt. Thiclmar. I. c. p. 809. Annal. Sa\. I r
p. (iCi. (gibt \IV. Kal. Dccombr. ulsu d. (8. .Nuv. aU Todc:>tag an). AnoaL Quedl. i. c. p. W
NecroL Fidd. ap. Lcibn. p. 766. — Dcr Vf. der Vita Hoinw. I. c. p. 585. ist alw im IntlMimf
vvciiii er, pcgcii jcnc eiiistiinmi^i n 7ou;,nn'-'-r> . drri TikI dics«'s Dwchnfs in d.is Jiilir 1013 sctzl:
und dci>clbc m wie Thietmar irrcii, wcnn i>io ibm cinc ltijalirii;c licgicrung zuschrcibcn, di
scin Vuri:an^cr Dodo schon 993 starb, nnd cine zt^^cijahri^e Hrlcdii;uii^ des biscbofficbea Silie»
iii jener Zcil vvttlil nicbt aii/uncbincii Lsl. — l'nU»r dcn Nathnchtcn , vvclchc Tltielmar l c.
aiis dfin I.rlicn SuiditjT'! mitlln iil. \iTdiciil iiachtniuli' li hicr hrsotKbTs hcrvnrschoben zu wcr-
dcii, wie cr ,.in curtc siia a quotlani tiruiic ingcnuu appctiuir, et viiiici »uimet cruorc cma
sc oedm maculalur"; wcil daraus za scbtiesson ist, dass die Giitenhcilung zwisoben dem K-
scbof und dem Doinkapilel zu MiiniijardcvoiHi damals .schon cin^clretcn war, da dcr BLsclu»f 1
scinc ei^no Cnrlis dcn Biijpinghurj und iicioen ci;;ncn Villiciis hallc. — SuHhijers Nachfoii-^r I
ndcderich /.. dcn Thieltnar 1. c. materterae moac tiJiiui ucnnt, orbich, sctncr Frbmmiijktii 1
vcgen, den Dcinamen Bonut, Vita Eeinw. L c.
1012.
755. AtigDst 14. Bei dero Tode IfoAAarrfs, ERbisebofe xu Magdcbui^. weldier erst knR vorher wek
Amt angolrcti>n li.Mtr, war zu (•ibichensUMn , ncbsl mchrcrcn andern BiscbSfen» dUCb BisdHlf
Meinwerk von PaUcrbom gcgenwiirtig. Anoai. !5axo L c. p. 663.
4013.
750. M;ir/ Kiinii; Il inrirh !I sohrnkt , anf Dillen dcs Ri-^i hrif> M,>!n>vnk zu PaflrThom, dipjrnispn
Kibgiilcr dic»C!» Bibcboii», vvclcbc dersclbu friilierbin sciuer Muttcr Adeia, Iclzlcrc abcr, durcb
ihrcn xweitcn Gcmabl, dcn Grarcn BaUeriA. dcm Kilnig iibcrgebcn hatte, ncbmlich Widin.
Rcnii. .Mcribcki. liolibcki iind Dudciihusen, aii dic Kirche zn Padcrborn. Act. Worla V. Xup.
Mari. 1013, a W XI Srhaicn A. P. I. p. 276. — Dic g^namiten Orte liegen «n dcr Wcscr.
in dcr Gcgend von Hinicln, .Mindcn u. s. vv.
757. Aprtl 5. Osieirfcst, wckhes Kiiuig iiSmincli //., durch Krankhcit in Mmcr vorfaabenden Heise von
\V rt i 11. x h .\;u !icn aufjicliultcn , zu Padcrbom feicrt. Anna]. QucdL L c. p. 81. Thlelmar. Lc
p. 832. Aunal. Sttx. L c. p. 66i.
T.'iH. „ 24. RcicbsvcrsBmmlirag zn Grons, nm iibor des KSni^ bevomehcnden Romcrzug zo berath-
arhlajcen. — Da Biscbof Mfimi-erk von Paderborn, ziir Theihiahmc an diesom aufjtcfonlert . ilie
Arinulh sciner Kirchc in Hrinnerung bringl, und deshalb um ciiic Vcriiiiiiing drr Kosicn liillct.
bo »chcnkl ibm dcr Kiinig, auf Vcrwcndung scioer GciuahUnn Kunigunde und mchrercr Bischufe.
worontcT neoderieh von Himigardovord ond Thielmar von Osnabriick, das von dem Erzhisdiof
riiivin von Brcmen ibm iiberfjcbcne llut Bcrneshusen iin (laii I,isL:;i nnd dcr Gra&chan rdoti
Vila Meinw. I. c. p. 525. — Cber dicse Scbenkuiig wurde, vvabrscheiidich gleichzeitig, eine
Lrkundo in zweifacher Ausfertigun^ ausgestellt. wuvon noch Bnichstiicko vorhaodcn sind ; biiiher
ungednickt. (LXXXill.) — fnican, bi:ibcri^er Canonicus zii Padcrboni, vtr kwz vorher crst,
durch Voi«chub des Biscbofi» Meimetrk, dessen Vatcrsscbwestersofan er war, siun GrzbiMhum
Digitized by Google
lait — 1015. 431
Bremcn, an die Slelle dcs verstorbonpn Erzhiscliors JjtAnaius, b^fi^rdert ivordeo. Yila Meinw.
1. c. p. 524. Vgl die Stanuntarcl bci Wcdckiml .NoL I. S. 268.
739. GteiduEeilig fOil der Kdnig. ebenMb mif TenveMiang der Kdalgiea, des Erebiscliob Ertkan-^
bnld von Mninz und mchrercr Bisf hofc, r!rm Bischof MHnwrrk von Paderbom nuf dcsscn
LvbcnsKcit zu eignem Gebraucbo, und nach scincnt Tode nir dio Kirche zu Paderbum, den
konigliGlicii Bof Horanga im Gnu Horangano nnd dcr GrBfischaft Bernhards, welcben Brzbischof
{/nitMiN von Brcmcn vorhcr durch scincn Vogt Cdo (Ilmu Kiini^ uhcrgchcn haltc. Vila 'Hcinw.
1. C. p. r>2^5. — Dic rrk«riflon tiluT ilirsf. so \vir iil»f»r dip vinllcirhl ;mrh iflcichzcilig g(K(CbC'
hcnu Schcnkung des ilofcs ilocii<>tcdc im Gau Kittiga, wurdcn crsl spulcr aiisjjcrerligL
7<M). Papst BnmUrt VIJI. schcnkt dcm Bi.schor Meinwerk, wclcfaor mil dcm Kdnig (scit 14. Fcbr. Kaiscr)
Heinrich II. nnch Roin gckonimcn. viele Retiqnien fiir die Knidien, wetche dersclbe in Pader-
born zu hnucn willcn.s ist. Vila Mcinw. I. c. p. ."20.
761. Miirz. . Dcrsclbc nimmf. auf Bitlcn <\vs Hischofs .Winifnk. (I;is Ristlinm Padorborn in scinon Schutz,
und bostiiligt alle Giitcr desselbcn. Dat. in mcusc .Martio indict. Xli. Vila Meinw. L c. Sciiutca
A. P. 1. p. 279.
762. Biwhof MtiHwrd, von cincr im kaiscrlichcn Ilccrc aus<;obrocbeneii PiCBt ergriffen, gclobt dem heO.
Alprius cino Kirchc zu crbaucn. Vita .Mcinw, I. c. p. 527.
7t»3. A|iril 7, Wiihrcml dcr Bischof Meiniverk mil dcm Kaisier in Ilnlion vcrwcilt, wird scin Bruder,
Graf Haederieh . auf AnsliJlen scincr Multer Adtia nnd ficincs Slicfvalers Batierkh, auf dem
Schln-iso r|il.)t:r' lici Fltcn von scincn cipncn I.ciitnn nrmnnlof Vila MiMnw. I. c. p. 540.
7G4. 4 . Kaiscr IJeinricli JJ. bcslatigt, auf Bitlcn dcs Bischols ileinicerk, wclcher mil ihra die Kircbc
der ApotrlH Petms und PaohM besacht hat. alh» Betiitzungen der Kirche m Pnderbonu AcL
Piipiiu' u. 1014, H XII Ini[) I Schatcn A. P. I. p. 281. — Dcr Konig fcicrlc ni Pavia das
Wrilih;i<lit>rrsl KllM mii] il.is Ostcrfcsl '2r>. .April' I0I4. Acis dfni in dcr I'rkimdf» f;cl/raiirhtcn
iinpcriitor - l itcl crgilil sicli , diuw dic Aus«lclluiig di-rsclbcn nur in dic lctztcrc, nclimlich in dic
Zoil dor Riielircisc des Kaisers, gebiken liann, in welche sie anch in dor Vito Mehiw. I. c. p. S^.
ausfli iu klii h gcsclzt wird. — \jich cincr Bt«mcrkiin}; in tlrm jiinsrcrrn Padcrbomischcn K<)[ii.il-
buchc wiir das, jetzl fchlcndo, Original im Jahrc 1661 noch vorhandcn und roit einer goidciicn
Bollc bcslcgplt; wcnn indcssen ebd. hinzugcriii;t \\ird, cs (Uhre das in der AbeHAriil wc£;.:,;(>l:i.S'
s«'iu' Diilnin III. Non. Augusti. so passt dics iii< lit mif dic zu Pavia ausgcfertigtc Urkundc, da
diM Kiiivcr iiii Aumisl HlU schon wicdcr in Dciitschiand war. Wcnn nichl clwa «"in Vfrschcn
obwaltctc, .so sdIIic nian also vcrmulhcn, dass nuch eine andere Ausferiigung cxistirt habc.
Dem Abdrocke bci Schaten liegt ilbrigens aoeh nur da« Kopialbueb zum Grnnde, obgleich er
sich slolh, als habc cr das Ori-inal vor .-ich mdmht fl.XXXlV
765. Nach der Riickkchr aus Ilalien bcglcitct Bi:>chof Meinwerk dcn Kaiscr nacli Cluirny, und fuhrl vun
dort 30 Monche. mr Anpflanznng emes Bonedictiner-Klo!itcrs iii Paderbom, mit sich. Vlta
Mctnw. I. c. p. 527.
IM. Kach s< iinT ciligcn Hcimrcisr crhrtnt Bischof Meinwerk schncll an dcr wcsllichcn Seile der Stadt
Padcrbum eine Kapelle zur Ehrc dcs boil. Bcncdiclu& Vila Moinw. 1. c. p. 527.
1015.
767. Janiiar 1.'>. Kaiscr Heinridi II. schenkl der Kircbe za Paderbom den Hof Honstcdo im Gau Ritliga
und dcr (■rufschaR dcs Grafcn Bemhard, wie der Erzbischof Onwan densclbcn bescssen und
dem Kai«!r Ubeiisefacn hatte. AcL MuKnhiiaen X^m KaL Februar. lOIS» a. H XDI. Imp. L
Digitized by Google
m
lots.
Schaten A. H. l. p. 275. mit willkuHich veiandcrtcm Datum a. i0l3, Wegiassung dcs a. Imp.
ond VerKnderaiig des Imporator-Titeb in den Konigs-TiteL LBppenberg Hanibuff. Urknndcob.
I S. 63 CS. vita Meiiiw. 1. c. p. 524. — Der Hof Hohimstcdt hiji nichl \\ i-it von dein Schlaw
Hanleiibcrg. Vgl. Wolf Gcsch. v. Hardenb. 1. S. XV. \Vcdekin<l Nol. I. S. 271. — Die Schcu-
kang sdbst mag friihcr gcschchon scin (s. Nr. 759.'; , abcr die Urkuudc wurdc crst jclzt aosge-
ferligt. (LXXXV.;
768. Fcbnuir 3. Ili riberl, Entlii.schof zli riilii, litMirkuiidct, d.l.?s dic Alitivsinn 7« Gr-sikf, riifi!i<j'it\dii,
das von ihrem Grossvater Uahoid und andcrn ihrcr Vorfahrcn gcsliAetc Klostcr Gcsike dcm
Erasltft Ciib Ubergebeii, audi ihren bsberi.t^cn Vogt, den GrnTcn S3tka, entlaiscn, und den Togi
* dcr Kirche zu Ciiln, Tinno, daitir ;iii^( iiiiinmen hal; zu^lcirh hcstiitigt er dic I'rivilcgicn Acs
Klostcrs. Act. Snosal 111. Non. Fcbr. I«)I4. Scihcrtz rrkundcnh. I. S. i5. — Dic Jahrzahl lOU
mui>s nach dem Gcbrauche dcr Cohiischcu Kirchc vci:»laudci) ^^crdcn, wclche das ueue Jalir
mii dem 25. USrz anGng; denn im Februar 404 4 unserer Zeilreehnm^ y^w EndMscfaof Beriiert
mil dciii Kaiscr in Ilalii n
709. Mai 28. ;.Vi)^ia Peulecui»tcs.; Uiiichor Meintverk von PudcrboiD kommt mit dcm Kaisor zu loune'
dcsbosnn zusammen, wohio der Kaiser voo Kaufongon aus gctumimen ntid wo er mit ihm das
IMingstfcst feicrt. Thictinar. 1. c. p. MO.
770. Biscliof Mrinwerk, dcr bci cinem friihcrcn Rcsucho in Corvi % din I)is<;iplin in dicscm Klostcr schr
vcrfailcn angctrulTcu und daselbiit cinc ubic .Viifnaiinie gcKindcn lialtc vita Mciuw. 1. c. p. 5i'-L
cap. 43.), brbgt es bei dem Kaiser dahio, daas der dortige Abt WM abgetielxt» und ehi Moudi
aus dein Kluslrf Lntirfshdm, DnJitiuar. (?PTn Sliftc ror\c\ . olmc iMnwilligung der dortigca
KlofitergoisllicUcn, aU Abt vur;gosctzt wird, ura dassclbo zu reformircn; worauf die Moucbe, bi»
auf 9, BuswBndem, die mcisteo jodoch nacb einiger Zeil znrlicklcehnin. Thietmmr. 1. c. p. 840.
Annal. Saxo 1. c. p. 067. Bcide laascn iHc Vcriiiidcrung mit dcm Kiostcr Corvey nooh in Im-
niedcshaiisi'11 , ilio Aiinal. Qncdl l. c. p. 83. hinpji ;.;('n in Corvcv sclhst ^rsfhchon, wijIhii *!ri
Kaisor zu liicsem Knde gekonimen. VermutlUich wurdc dic Sacho iii Immcdcsliauscn bcschlos-
scn und in Corvey ausgeftihrt
771. Scptcniber 15. liLschof Meinit erk wciht (lio neucrbautc Donikiichc zu Paderborn, und machl bci
dicscr Gclegenheit die erlialtenen piipsllichen Privilcgieo olTentlich bckannt. — Dcr iiaiscr. wci-
chcn Mrinwerk zu dicscr Fcierlichkeit cingcladen halte, wcil cr von ihm Erwitte zu erfaalleo
hoHle, konnte, wcgon seines FeMzugcs Pohm, nicfat doraa Theil nehmcn. Wla Meinw.
1, c p. 627
772. M M Am Tagc dcr Einwcihung schcnkt Ihschof Meiniverk an die Kirche zu Padcrbom,
von seuien Eriigiitem, dio Burg Please nnt 1400 mansis. mit dem Vorbdialt, von einem TheQe
dicscr Giilcr, dcrcn Genu.ss scincr Mutter aiif Lcbcnszcit vcrbleihen soll, ucuc Kirchen zu stif-
lcn. ' Duifh ilic^cs Deispiel des Dischofs wcixJcn viele andcrc Pei-sonen jcdcs Gcschlcchts umi
Staudes zu aiiiilichcn Schcnkungco bcwogen. Vila Mcinw. ). c. — Die Schcukungeu svlbM,
wie «ie fheib a. a. O. au^czahlt, tfaeOs urkundlicb nadizttwcisen aind, werden tveiler nMeB
angcgel)cn wpnlpn.
773. „ 29. Iluderidi, Biscliof zu Mimigardcvord, assistirt dcm Itischof Uemward zu llildcshcim
bei der Einwcihung der Crypla des von lelzlerem im nordKchen Tbeihi der Stadt IGIdeshedn
crliauten Klostors. Annal. Hihl. 1. c. p. 1)4. Vjla Bemw. 1. c. p. 778.
774. Deccmbcr 25. Wcilmachtsfcsl , wclchfs Kaisrr II''iiirirli JI zn Pailcrfiorn fcifrt Thictmar. I. c
p. S44. AnoaL Uild. L c. und Annai. Sax. 1. c. p. t>0!^. zuin Jahru 4010, nach der Zeilrechnuii^
welche mit Weihnftditeii dos neue Jahr «nling.
Digitized by Google^
\S3
775. Dcr RiUcr Mainheri gibt, Dehufs ciner Meinuircn-Slidui^;, scin Eijj;oulhum zu Burs^nun, Dalhoraun
und Scharhem an die Kirche zu Paderborn, uod wird dagegen von dcm Bi^chof Meimotrk. auf
sr-inc Lrbeaszoit , mit oinem Gute zu Sulichem belehnL A. 4015. fiUier uogedruckit. Vgi.
Viu Meinw. L c. p. 528. Nr. %. (LX\X\1)
(1015 — 1036.)
SchonLungen an (He Domkircho 7ii Pa lciborn, iiach der KinwTihung dersolbcn durch den Bischof
Meinwerk und bei de^cu I^lten; so weit von ilincD keiii be»tiuuulcs Datum anj^cgebcn odcr
niH Skherhdt.aiMniNMtteln isk
776. Ein Kdler, Meiuhfri der JiinfieiT, i:ibt ih-r Kin lio /n rnflnrhnrn f?ns Gut Hengeldorc, wnnir Bischof
Meintceii: ibni uud seiucr Ehcfrau auf Lebcuszcit gcwissc Eiukuufk} auweiiil. (LXXXVU., L) CC
viia Meinw. L c. Nr. 3.
777. Wirin. Canonicus der Kirche zu Padei^om, pbt (Iciselben, tnit Kinwilli^ung seincr Brben, sein
B(<>il/thuni 7u O^ili^Iiii^uii uinl Raslhorpe; (li r |{i>i liof ernennt ihn dardr r.ura Pro|»sl, und be-
slimiut, wciin er aus Sehwackltcit odcr einer andern Lrsacbc die Propslci aufgcben soUtc, thm
auf Lcbenszeil einen Hof mit dO Faioifien. Viia Meinw. I. c Nr 4.
778. Ein andin r Wirin, Subdiaconus an der Kliclic m Paderbom, t;ilit (lorsolhcn, mit Einwilli^ung
seiuer Schvvcsteru, durch seiiicn Vo£>t Eilhrecht , sein Bi>silzlhum zu Sneun, und ei^faiilt dafiir
von d(>m Bbichof auf Lebenszcit 40 Piliif;c und eine Dccanic; in Gcgcnwart der Grafen Vdo.
UerinHiim und lienno. V. M. !. c. Nr. 5.
779. Folniiar , Oinoniciis dei-seiben Kirche, iibergibt, durch seinen Vof^t Amulung, scine Giitcr in der
^lark Stunuellu, Ga&ike uud Stocheim, zum Altar dcr Ueil. Maria, Kilian uud Liborius, wofur
dcr Bbehof ihm auf LebensKeit den Hof Beiitinuwo u. & m. anweisL V. M. L c. p. 529, Nr. 6.
780. Votcmar ciaeh der V. M. cbenfiills Canonicus, aber von doin vor. vei"srhicdcn) sclicnkt dor Kirdie
zu Paderliorn die Giiter Hollhem und Aslan. LXXXVII., II.) Cf. V. M. L c. Nr. 7.
781. Mithiug ^nach V. M. dor Bruder des vor.), ebenfaUs Caiionicus zu Paderborn, itbcrgibl der Kirche
Ztt Paderbom die Orle Holihein und Buronan, ond crhalt «tanir von dein Bisirhof auf Ixrbenszeit
drn Jbnn iilirr Horohusiin und die Orle W;ivrri iiinl liiikiniivuiili, auf wclclicn Ictzlorpn nn
Aiuiiversarium fiir deu damals lebendon Kaiscr Ueinrich fundirt wird. ^LAXWII., UI.) CL V. M.
L c. Nr. 8.
782. Der Priester Wuldier schcnkt der Kirche zu Padorborn, mit Ebwilligong scines Erbcn UnolH. scin
Bo.silzlhiim in Winnillii, vvelches der Vogt llildiicard in Kmpfnn^ nimmt, nnd wiifiir ilim (!cr
Biscbof, iu Gcgcnwart der Grafun Cournd und Tltiederich. die Kuchc zu liiietineili iinl 0 Pilii-
gun oimI cinem Pferde auf Lebeosieit iibergibt V. H. L c. Nr 9.
783. Der Priester Wulfday iihrririht scin Higonthum in Baildunlmsun dein Bi.schof Metmverk, wclrhor
ihm darur auf ^cine Lcbcnszeit dic Kirche zu Pumissun vcrleibl, und seiner Mutter nach scincm
Tode eine Getraiderente daselbst anweisL (LXXXML, IV.) Gf. V. U. L c. Nr. 10.
784. Dcr Prir-sicr irmV. von Rolhun, iibcrgibt, luit Einwilliiinu:; seines Erben Liulbrand, durch soinen
Vojif ffiitdin, sein Besilzthuin iin Dorfc ontl dcr .Mark iinlthnsun. ztnn Altarc dcr Ilcil. Maria,
Kiliun und Liburius, und erliidt dofur von dcm Bischof auf Lebcnszcil einc Kainiiie in Hicwar-
dessun, in Gegenwart dea Grafen AanAaig. V. M. L c. Nr. 44.
785. Dic Nonne H'>h*n-ij iiberjjibt durch ihrcn Vogt Uamako (I:k ti Bridi, und erhiill ilanir von deni
fiitichof Meinweik auf ihre Lcbenszeit daa Vorwerk Uuiiwcrcui>husun nehat audcrn Giilcrn und
Rcntcn. V. M. L c Nr. <2.
78(L Die Nonae Uike iibergibt, mit Kinw itli({iiiig ihrcs Bmdcrs Wego. ihr Kif^cnlhum in Spurca, Adana,
Bii la. Liudunburin und RokinchnsaB, woTiir ihr B. Mewwerk 42 Pfliigc auf iliro Lebenszeit an-
IWSCiU hiU. WMlbl. 20
Digitized by Google
15»
«■<>iM. lihprdies i Unzen GoM und «b Taleot Denafien, ihren Hrhen aber ein Talent gihi
V. M. 1. c. Nr. Ml
787. Of!" . NoMiH' /M ('icsikr-. iibcrsrtlit , niit I^irn\ illipin!i ihrfs Brutlprs Hirlmnl , ilir KrbjJiTit in don Dor-
lcru iitxl ci*'r .\l:iilv Colslidi. .Vsiiiiiliolti', Umchei iind im gajizen Patliergau, wulur B. Metuweik
ibr 4cn Zeiienlcn von 40 PHii^n aos benadibarten Orten u. «. m. anwefat, ihrem Bnider aber
eiii Prcrd ;;ihi; iii Gcp-iiwnrt dos Propst(>s Bo$«nl, des luwerl. KapcHanB £ctWji, tles GFRfein
AnMiuug u. A. V. M. I c. p. '»;}(). .\r. \i. \
786. Die Norinc foAaAv iibcrfiilil. mit Kinwilli^iin^ ilirrs Brbeti TVaso, ihr Gut zu Thietmercssun , Qiit-
diiMin iind Sidowun, woRir \\. Mrmirerk ihr «Moe lebcMaliingliche GctraidcreoCe aus den bucfaof'
lirlicn Tiifi'l};iili'ni nn\\oi>l V M I ■ \r 1"
789. Di« .\oiin»' -1//« ul)ur):ibl dcr hirchf zu l'ailc;rl>orn, durcli ihren Erbon und Vogl Abbo, tm Gerichte
t\f* GrafcD Amvlong, ihre Giiter hn Wcsigau, iwhrolich eincn Hof im Dorfe Haspan mid aHe
Be$ita!ung(>n zwiiRtiKMi deni Siintnl iind Asni;:, nnclidein &ie vom 1). Meimrerk 5 Talcntc Goldes
uiid versclrieiienis kostiiiircs IVIzwcrk crliuUcn, wic dcnn anch ihrc Krlicn ditioli idinlichc Gc-
schciikc zur Cinwilligung bcvvogco vvurden. Jcne Giilcr gibt der IJischol, durch ttciacn So^
Ami$htng, denclbeu Nonnc zu Lehen, gcgen eine jtthriicheltecogniiioo von 3 Denarien. nndvrcist
ihr iilicrdies cinc lcbcnsliin^liche Reote von Getmide» ScUachtvieh aiid andem Kadienbediiif*
nis!»en an. V. M. 1 c. .\r. 40.
790. Dio Xonne Alhda iiborpbt dcr Kirdie zu Padcrbom, doreh ihren Vogt TMadw, die ihr eiMick
anxcfallcncn Giltcr in Kn^cni und 0«tsnch.scn, womp dcr Biwhof ibr •of Lobcnszeit den Ort
Crinnmo nnd jiihrlich 2 Talciilc nri\vci<t. V M. 1. r. Nr 17
791. Uic >oniie UuiihurQ iibcr/jiihl an dic Kin hc zn Padcrborn, durch ihrcn Vogt Bnm, ihr Erbgut in
dcr Mari£ A»iheim, g«.itco cine lcbcndiingliche Rente von Gelraide, KOehenbedlirfniswn vnd
Klcidnnf;sstiickcn. V. M 1 c Nr IX
7yi. Die Nonncn und SchwosltTn Iniize und lnvl-p Ubcrgcbcn dcr Kirchc zu Padcrbom ihr Giit zu Ka-
mlniithnrp, fUr 2 Talrnto nnd eiiic jalirliche Rcnte von Gelraide und KUchonbcdiirrnisscn.
I.X\\VI!., V.J Cf. V. M 1 ( .\r. 11».
793. Kin Hdlcr Smlliinr «^ilit ilcr Kirchc zu Paderborn, inlt KinsvilliLtnn;; sc incr Miillcr Kilkn , r lii Cul zu
Bivciun, woriir ihin dcr Bischof den Zehentcn zii >Var|>a!ssun zu Lchcn gibt; iu Gegcmvurt Jer
Grafen Conrad und Am^uttg. V. M. I. a p. 531., Nr. 22.
7M. Ein Kdlcr IJiillinrd jiibl ilcr Kirchc zii l*adcrbom s<'in Bcsitzthuin zu Irixicvu im Gau liciihoga in
0.<tsacliscii ; der Btschof schcnkl ihin dagct;pn cinc Unzc Gold, 40 Pfund Dcnarien und cincn
aiif 4 Pfiiiul gpschatzton Manlcl; iii Gcgcnwart dcr Grafen Udo, Heuuo, Amulung. Ilerimnnn u. .\.
V. M. I. p. Xr 23.
795. Ein Kdlt r !livi>irn hallc dcr Kirchc yti ParlcrhttiTi cin Gut in riirhikf ^c^iliciikl. Nnrh .soincm
Tode wolllcn iieine Erben lieinhard und Ilumburga dicse Schenkung cnfkraltcn; doch cnUagten
«ie ihrcn An!(|)rlichcn, indem me von dem Bischor 3 Taiente enipfingcn, zu Warbnrg an
Abcnd S. Honifiuii. V. M 1. c \> iii, Ni
796. Ein Fdli i f 'sir M("-hcri gibt dcr Kii t lu! zu Piiderboni, init Kinwilligung scincs Valcrs Thialmnr,
scin Hcsiuiiitiiii in dcm Dorfe Nedcri uiid der Mark, mit Aus.scbluss von 4 Eigcnhiirigcn; dcr
JliiM-hof abcr jiiiH d(?m Vater ond dcm Sofane, auf beider LebeoKeit, 20 Fanulien zwischcn
Ksibcii; iiiid Diicritiaii. iiiisscrdcTti ?<> Pfnnd Dcnaricn iinil j.ihrlich t'ini;jc Stiickc Wild nti< dctn
\Valdc zu HcjHhcri.sliU!Uin , uud iiiinml dcn Vatcr in die Br(idcr.scha(t dcr ivirehc zu Pad«>rbum
mir: nllos in Gogenwart dor Grafcn Amulmig, Hmmam, IhiatMe o. A V, M. I. c. Xr. 25.
797. Bin Edi« r U .yibt dcr Kirchc zu Piidcrborn, mil Einwilliiinni; scincr (rcmahlinn Telln iiml
sciner Erbino iiiiltn. sein Bcstlzthum im Dorfe und in der Mari^ Ihiadwardeaeun; dcr Biscbof
lOIS.
flchenkl dagogen der g^chten TeUa Teracbiedene UoiduDgastucke uod eia Pfenl V. M.
I. c Nr. S6.
798. Bin Bdler Vcteteard scltenkt der Kirche zu I^derliorn, mil Einwillifiuiii; soincr GcDialilinn \Wlheici,
7.\\i'\ Hovon in Wcstnederi, in Gfpcnwnrt iIit (Irafoii fu-pfm tinil l\!:kik<i , uiu! ciliiilt xou <!i'm
Biscbof, zu AVarburg im lajje des iieil. Magiius, 33 Schiiliiigc Ucnurien und d Goldstiickc.
V. H. t. c. Nr. S&
799. Bin Edlcr hur iibcrgibt dcr Kirchc zu Paderborn, in Gpf,'cnwart dcs Hcrzo!j;s Benthnrd, scin Be-
sitzthnm in BenDmihiis, und erbiilt von dem Bischof 3S SchiU. l^en. upd Pelzwerk, V. M. 1. c.
.\r. 29.
800. Der Riller Anm gibt der Kirche zu Paderbom, zur Memorie «anes Bruders TAAifftnar uml mil
Kin«illi;:Tin!: si incr Niihtc hta. sciiio ('.iitcr in Bctanun und Wuldciistidi , wr>riir iliin dcr Bischof
auf Leben^cil dic Gulcr Bofl'eiiii>uo und lleioniedesuu zu Lcbcn jjibu ^LX.WVli., Vl.j Cf. V. M.
I. R NY. 30.
804. Ein i\->-\i'v Mnnn, Roiidech, gibt dcr Kirchc ■/.» PuilnliDiii cin Gut ZD Othfliera, wofilr cr «01
Ptcrd, Gcld, Klcider uiul cinen Srliild nliiil! V M 1 i .\i 31
802. (Ein aiidcrcr frcier Miinn, V. M.) gd»l ilcm ii. Mniurerk Gincr zii Aldnnthorpc , wolur er cm
Pferd, Geld, Gelraide v. a. m. crMilt. (LXXXVn., VIL) Cf. V. M. t. c. ». 3i.
803. Bidiln 'j.\\>i «liT Kli i hr /II r,iili'rh>n ii r'in (»ul zii Burrhhii-iin: — Wirl! .ms Witllsmi^.in , cin Got
zu UliiihcDii — IJcrimauu aas Ilulthusun das Haus cinc!» gewtst>en Tada; — Amutung zwci £i-
gcnhSripie einer Nonnc in Mcschede; wofur diesen^en Gold. Kleidcr and anderc Gegei»tjinde
crhaltcn. Bci I.X.\\V!1 Mi; Cf. V. M. I. c. p. :i;io,, Nr. oG., o7., jS., 59.
804. Dcr Bitti r n /f/t; gilil dcr Kirciic zn PiuIiTlioin l in Gut in d«'r Miirk .MiiTrssim . nnd crhiilt von
dciu Bischuf auf eio Jahr deo Zchcnlcn von 1U Pfliij^cn, uod lU i<>u'ioi< i)cn,, in Gc^cnwart de»
Abtes Wino xn Helrawardeshauscn, des Propsles Hotad, der Grafen Amabmg, ErfAo a A.
V. M. I. c. p. o32. .\r. 33.
80i>. Der Ritlcr Brxaw }»ibl dcr Kirchc zu Paderbom scin Bcsit/thum in dcr Mark .\nnnrolh, und erhiilt
duTur von dem Biscliof nuf Lcbenszcit i Pfliijic zii Lehcn. LWXVU,, VIU.) a. V. M 1. c.Nr. 31.
806. Bevo crhSh, fiir cin an dic Kirclic zu Padcrliom iiber^cbcncs Gut, Von dcra Biscbof o Talcnto,
nnd spater noch durch dcsseD Boten Thrvdbert oin Pfund Denariea V. M. L c. p. 533., Hr, 35.
(Vgl. LXXXVII., L\.)
807. ffola gibt der Kirche zu Paderbom, znr Ifemorie actnes veratoribencn Bruders Gerhert, nnd setne*
dumals in l';nli rliorn dii- Wis.sen.schaftcn studircndcn Sohncs Jtainohl, dic Bcsilzinnj^n dcs
dadidii <i''ii}ert an den Orten .'\niinuhusun , Thuniillii, Lan<j;al, .Maresvclde und .Salmin<(hiisMn,
wofur dcr Bischof dcn geuanntcn Jtaiimld mit cincin Ki};cnhi;rif;cn bulcbol. V. M. I. c. Nr. 3tj.
808. Bn Edler EeHM und aeht Sohn Mmkord geben der Kirche zu Paderbom ihr Brlie ui Bartm,
^r^vn cinc lcbcii.slang|klie Rente an Getraide, Schtachtvieh u. a. m. (LXXXVU., X.) Cf. Vila
Meiiiw. 1. c. ^ir. 37.
809. Eift Edhn* Watberth gibt der Kirche zn Fadeibora, mh Zustimmang sciner Eiiiini Adatgart, Giitcr
zu Bilisti. wclchc dcr Bischor cini in frcicn Maniie Wiso iind scincr Bhcrrau, dcr Tuchtcr des
gcdachtcn Walberth, ncbst andcm Giiten, gcgen eine jiihrliche Rccoignition von i Dco., so
Lchen gibt V. M. 1. c .\r. 37.
810. Etn Edler Wilkeim schenkt dcr Knrdie zb Padcrbom, znm Gediiditnise scwer Xltcm, ein Gnt zu ,
I.iniirilishiiMiii. iind r-rliiiit von dem Bi^chnf cin Prfiil, 2 TalcntB nnd 4 Schitl., in Gegenwart
der Grafcn ido, Sifrid und Amuitmfi. V. M. L c .\r. 38.
811. Eio Edler Bidmrd gibt der Kirche au Paderbom, mi seiner und seioer Aliem tfemorie, seine Be-
aitzangeii io den O&rfera und llarken GledabiJd. Uiridechessttn, Hemaumhusuo, Herisii, Perran-
ao*
Digitlzed by Gopgle
156
husun, Oullanhusun, unil dom ganzon Ostcriande, wogegen ihm der Bbcbof auf Leben^il den
Hof Beuimm ttberiiSBl. (LXXXVII., XI.) a V. M. I. & Kr. 39.
SI2. EiD Edler Ijudulf gibt der Kirchc zu Padcrbom, niil EinwilUgiiBg ceines Bnutcis Wicker imd aet'
ncr Gnllinii Snanehihi, dns Gut WHmilhc, worur cr von dem Bisflirjf 1") Tal Silhcrs unJ
20 Pfliige in> ttau Wcfesiga erhiiU. Spiiter gibt ihm dcr Bischof, dcr ihn zu scincm KitttT an-
{^enomnien, 30 Pflilge io dGiosclbeo Gau zn Lehen, um dafOr KricgKlicosCa m leisten. V. E
1. c Nr tn
813. Ein Edlcr UiUthard gibl dcr Kircbc zu Padcrburn, mit Eiow-iiligUDg sciner GaUinn Norktuil und
Rciner Erbcn Elfdng. Bado wid Wiebald, scb E^Dudnnu za Broi^osco im Gau ThiolioeDi, und
eriialt dns Gut mit 4 Pnii^cn zu Sniith(>s.sun auf Lebcoszcit, gcgeo eioo jiilirlielie Helcognidan
vnn 2 Dcn., zu Lclion, V M I r Nr it
814. Hicmav gibl dcr Kirche zu Pudcrhfirn scin Krhc zu Voikicreshusun , und crhiilt dafiir aof I.ei>cn»-
xeit dcD Ort Kiganbninnan nnd deo Zchcnlen zq Doddanhuson, nebat andem Geschenkcn.
(L\XX\1I , XII.) Cf. V, M I. c. Nr. 42.
815. Ein un^t^nniintcr rronimor Maiui gibt der Kirche zu Padcrborn , mit Gcnohmigung dcs Grafco Bemo,
scin Krhc in Silon, und crhall dafilr von drm Bischof, in Gcffcnwart dcn Grafcn jlmufiifig, eine
]h)\c in Hcrislclli auf srinc Lcbonszcit, ncbsl andcm Geschcnkcn. V. M. 1. c. p. 534., Nr. 43.
W6. Erp p\>\ itci Kirche zu P.iilcrli.n fi . iiiit Fin\vi!li;^ung sciner Ehefniu Teftn und seincr Mutlcr /sVwm,
»cin Krbc in Esikcs!>un, und crhall dafur von dcm Btschof , au^r andem Gcst-heokcn, 20 I^uge
zo Elicrcssnn und an benachbarten Ortoo, in Gegenwart des Grafen Amvimg o. A., zu Lehen.
V M. I. c. Nr. 44.
817. Bernuard ««iht dcr Kirche zu Paderhom cin Gut zu "Wiriesi im Gau Auga in der Grafscliaft des
Grafcn Jienno, und ciiipningt dariir zii Wardbergi (Warburg} von deni Bischof verschiedcnc Bc-
aitxuuffen und Rcnten auf Lcbcnszcil. (LXXXVIL, XIII.) Cf. V. M. 1. c. Nr. 4r>.
818. Innicn ph\ (ior Kin tif m rnderhorn, niit Zu.stimnumg iliiTr Tnrhtrr !Irn'siiit!i. ilir Krho im Dorfc
und in der Mark A.sthem und Ecla, wofur ihneu dcr Bischof, iii (•cgcnwarl des Propstes //omu/,
dca Kapellans ffeeeUn, dea Gmren uml Vogies Amdmg, o. A. gewiiue Eudtiiuftc ZQ ibren Un-
terhall anweiat V. M. L c. Nr. M.
W9. Randward giht der Kirchc zn Paderbom ein Gnt zn Bikklhnscn. nnd erhsilt von dem Bitthof ein
Pfcrd, 2 Ochscn und 4 Scliill Den. (LXXXVii. , XiV.; Cf. V. M. I. c. iNr. 47.
890.- Die Briidcr Wira und Bimuea goben dor Kirche xo PBderlMMii dne Hovo zn Stedari, •wniur na
2 Pfcrde, '22 Sclii!! Dcn. \i .) erti.ilrrn. V. M. V c. Nr. 48.
821. Ethilier gibt dcr Kircbe zu Padcrboru licui Eigenlhum in Diesna, und crhiiit doTur vou dcm Biscbof,
zn Ec«-ardinchttsun, Gdd u. a, (LXXXVIi., XV.) Cf. V. M. L e. Nr. 40.
822. Tidier gilit dcr Kirciie zu Paderliom, zu seinem und seiner Aitcrn Gcdachtniss, scui Bigenlhnm zn
Bulihem im Gau Soralvelde. wnnir cr von dem Bischof, in Gri;f invart des Propsles /Fo<:ofi,
der Grafcu Ainuhing uud Thiednr^i. mil Zebcnteu zu Bulihem und Vurme.s.sun auf seinc Leben^
zeit belehnl whid. V. M. L c. Nr. 50.
823. Die Bnnli r f.iwh ic und Becihn geben der Kirdic /u Pnrh-rhorn ihr Eigenthom m fialogoyrcaD,
fiir 4 Ffund Den. fLXXXVII. ,\XV1.) Cf V. M. 1. c. Nr. 51.
824. JiWi giht dcr Kirche zu Paderliorn, mil Einwilligung seiner Mutter WMurga, seioe Gtiter zu Blli-
velde, milur ihm dcr Bisciiof i(>bensliingiichcn rntcrhait in scineln Muodihurdio, sciner Multcr
ai)cr eiiie nnschniichc Rcnle von Gclraide. Kiichenbcdiirfiugaen U. a. m. in Gegeowart der Gra-
feu Amulmg, Ekkika u. A. zuKigt. V. M. L c. Nr. 52.
825. Jtotfu// giht der Kirche zu Paderbom, mit Einwiniguog aeioes Erben, KMredii, tmeo Eigenhdrigen
iiiit einer Hove sn Weni im Gau Abnni^ nnd d«r Gnfitdiaft JSiftfibf, waifiir der Biscbof der
Digitized by Google
itti.
Concubine des gedachton Radulf, NameM Athoheh, eine jiihrlichc Rcntc voo 5 Scbiil Dcn.
versprichl, V. M. I. c. Nr. 53.
826. Ar/Awnunf gibt d«r Kirefae zo Paderboni GQtar in der Ifark CalriLi, woAir der Bi.schor ihm uiiii
.«icinoni Sohne auf l>oidor LebcnsseH eine Hove ra Overan-Baei^^ anweist. (LXXXML, X>ll.)
Cf. V. M. l c p. o^i., Nr, 54.
827. Bafhmnar gibt dcr Kirche za Paderbom, nut Einw3)i|tnni; aeiner Malter Bexmtn, aeih Eigenlbum
zii i-^po&^iun im Gau Lachiii in dor Grnfschart Ilerimaiin>t , «.'ogen eine lebendiiD^ichc Roiito von
3 Tal. , wclt lu n dor Itiscliof, in Gegoiiwart dor Grafon L'do . fferimttHn, BetMO vod Sfrid, ooch
\erschip(iene andorc Gcschenlsc tiinzufiigt. V. M. L c Nr. o6.
826. Adafward za Hcditi,'itumoU zu HeingabaBuii, and Amfw, Mbenfcen dem BiBdiof voa Fadcrbom
ihro ('.iitor zu ImaiedeBhoaan, mter der JBe^anbigang des Grafen BmauuM u. v. A. V.
l c. .\'r. GO.
829. Wiebrand g|bt dor Kirdie za Paderbocn, mit Einwillii^iinji; soiner Gattimi Tetla, zar Bllatmng aefaier
Siindcn, am i. (IL Non.) Novombor, cin Gut zu llonimicanhu.sun , gege» tebenalitnglicho Cbcr-
la^^unij von I" Pnii^on, und aiHlcrc (n".<Iicnko Y. M I. r. Nr (i!.
830. Godeacak gibt der Kirchc zu Padorborn 7 Hovon zu ilonuiiodossiin , und crhait dafur Geiii und
andcrc GegmstSnde, in Gcgcnwart dcr Grafen Tkiedrith, Ekk&a a. A. za Nibem am Abend
Gcrtnidis (!G. M u/ V M I r \r. 62.
831. Aetheiffrd gil)t dor Kirclio zu Pudcrboru ciiie Ilove in der Marit Listnngan. gcgen eine Geldvorgti-
lung. (LX.WVIL, XVIII.) Cf. V. M. I. c. Nr. 63.
832. ilnw» von Corvoy schcnkt der Kirchc zu ]*aderbom, niil EinwiUigung sdoes Sobnea TVlftaJtf, CiRen
Ackor aiu ostlli Itcn ITcr Jcr Wcmt hci Huxori. V. .M. I. r Nr tili.
833. Wulfheri vcrlkauil doin Uiscliot von Padcrbura \o Acker zu \Vuiihcre5husua. (LXXXVU., XIX.) Cf.
V. M. L c. Nr. 6«.
834. ThiadM phi dor Kirchc zu Padcrbom, inil EinN\ illii^iiri:; si.uner Ehcfraa Bedmoda und scines Soh-
nes Albnlunrd, oinoii Hof und 48 .Ackor 7u Wicltcrnoshusun ; — ein Mann 7« Halogokircuii
eiDcn llof urnl 20 Ackcri bcido fur Geid- und andcro Ent^ichiidigung. V. M. 1. c p. 536.,
Nr. 07., 68.
835. Alnfhuj ^.'ibt, mit EinwI!Iii:itnu scinos Sohnos Liudulf, soin l-rlir» in der Mark Ilodanliiisnn an die
Kirche zu Padcrborn, woftir dcr Biwhof bcidcn auf ilirc Lcbciujzeit taglicbca Uatcrbalt uiid
andereit Einkommcn anwcist. V. M. L c. Nr. 69.
836. Ihu^tnr , dor Bmdor dos Ilerzoga Bemhard, welchcr wegon soincr, pogen da.s Kloster Herivord
veriiblcn Gc\valtlh;itiL:kciicn, von eiiior Syiiodo zti 30 Tal Dcn {lcld^^lrafc \crurthoilt war, pbt,
in Eriiuuigelung dos (Toidos, dcm fiischof Meinwerk scin Gut zu Hriininclhorpc. (LXXXVIL, .\X.)
Gf. T. M. L c. Nr. 70. — tlber dioaon Ihialmar vgl. Annal. Sax. L e. p. 661.
837. Aethelbern, Kciliu ur.d Ilrrivnrd von Scerve cru'cbcn sicli mil allctn ihrcni Vcrmiiycn dcr Kin lic
zu Padcrboru, um dcr Vcrfolguog wegcn einos an einem Eigonhorigcn dcs Klostcni Hcri^i vcr-
ttbicn tmvorsalzlidien Todsdriages za entgchcn, woraaf der Uschof dom Kloster 8 Pfand bc-
zahlt. V. M I c. Nr. 71.
838. £ri''f dcr Kirohe zu Paderbom, zur Bti's<--e eines gogen dicsclbc beganp^cnen Vcrpehons.
uiit Eiiiwiliigung scincr Khefrau Emitiia und seincr Erbcn, bcino Gutcr zu Vilisi, Vespcrdua und
Hodingahttcan. V. H. I. C; Nr. 72.
839. Der vorsloibcne Bischof Hetharius halte eincm <j;ewLs.scn Isira oine IIovo zu I..ohen gegobon , wclchc
nach dessen Toilo im Bcsitz seinos Sohnes Eceiin bheb ; dieser hatto ekHi dorch ein Vcrbrcchcn.
wcshnlb er dic Fiucht crgrilT, dcs lyChena verlustig gcuiachl; Bischof Meinwerk fordcrtc daiicr
dio Hove vob £00^11« Bcben, welcbe diesdbe imrecblniiidsig inne behallen hatten» air6ck, giab
Digitized by Google
158
ihnen jeiloch, als hin sich, nach langer Wei($erung. dazu vcrstandeo, eiu^e VerguUing, ia Gc-
gniwart dcs Gnifeo Anudung n. A. V. M. I. c Nr. 73.
810. Ibo iind S4'iiie Ehefrau ompfan^en , (iir ein dcr Kirchc zu Pnderbom uheHasscnes Giit, von dem
Bi.schuf, nacb Maria UiiomeUahn, 2 )-'amilien, nebsl Vidi, Gcld, Klcidiuigs»tucken u. a. m.
V. M I. c. Nr. 75.
841. Reiuhtird utid .seine Hlierrau Rirmoda wollten der Kirchc zu Paderhorn die Cbergabe eines Gote^
in Si(Iii;in(liii>uii vliciii^ niaclicii, li«>>isen sieh ahiT dureh 3 Pfund Den. uiid einc Familic in
buiavellun fur ihre Anspriiche ahlinden. V. M. 1. c. p. 5J7., Nr. 7G. (^Vgl. L.X\.\.V1I., XXL)
8i2, Eine edle Frau td&ie gibt der Kirche ni Paderbum, init Etnwinii^uni; ihres Sohncs ^ddaeh, eiB
Gut zu Hssiki und Litilburi;, wclthcs ilir i'in Edler Tliii-driich vcnnachl halte, wofUr ihr tler
Hlsehor H Tal. ^ibt. aiu-h deni •;cdachten Thiedprirh aiif LcboQSZeil Liulburg ak Lchen einraaml
uiid einc Jahrreulc von 3 Tal, zu^ichcrl. V. M. L c. "St. 78.
843. Eine edle Frau Yisuea hatte der Kirche xn Paderbom, mit BiowiBiguni^ ibrer ciiuigen Tochler,
rin ('■tif ru Ilaliiufion gi^srhenkl , wclclus n;ifli ihrcni Tode (Iiin li (initf/tnftf, cinrn Rifter dcs
Bischofj» Meinaerk, in .\nspnieli gcnoiumca wurdc; die ubrigcn Kttter des Bischofs brachlcn
aber ta Hcrisi. am Tagc S. Aj^thae, einen Verj^dch ta Siande, worinn GoMoU, gegen ge-
wisse von dein liuiclior erbaliene Gekl- u. a. GeadieDke, jeno tbei^gabe aafii neoo bestiil^
V, M. I c Nr. 7<».
8i4. tirie .^latrone tutltenm ubcrjjibl der hirche zu Paderlwni, «iurch ihren Vogt Thietmar. zu ihrcni
und ihrer Xltcm Seclenheil, einen Hof vn Haldungan, Mt Effiiborge und zn Neden mit aliem
Ziibchdr; dcr Bischof altcr dbt ilu" dafur ;inf ihre Lebenszcit cinc Rcnle an (icld, Getraide,
Kiichcubcduifuisscu , Schlachtvich uiid Getriinkon, nebst dem Zchentcn iu Oitl-.Neiicri, und ihrer
Tochter Anna den Zehenten tn Overon-Beverunfiun. Acl in VVirie.si, III. Kal. Febr. V. M. 1. c.
p. 538., Nr. K3.
845. Einc cdlc 1'rau Dudim ^\h\, nach <li iii Toili^ ilircs Khcninnncs, ilir Ei^enthuin zu nor.stcdi, l.nn-
waixlesihusun uiid Ebaiihusuii niit oltein Zubehbr, cinen llof und 30 Acker ausgenommen . ihreo
Sdhnen Huadric und Widulo; diese abor Ubcrgeben dic gcdachten Gntor. zu yirem Seelenhca,
dcr Kirchc zti Paderborn, In Gegcnwart dcs Grafcti Gcrbert u. A. V. M. L c. Nr. 84.
846. Eine cdle Frau Alduu jjibt dcr Kirche zu Pad«'iborn 3 Iloven, fiir eine GeMsnmme, ^vclclic (If»r
Bischof, am Tagc M;iri;i Geburt, ilir durch den Priester Ethelred von Gedulniun eiidiaiidigcti
ttHSt. Y. H. L c. Nr. 85.
847. Eine cdle rnin Crfppe von Ilalthorpe j^ibt dcr Kircho zu Paderbom flir Erbc in Focsti. fUrSSPfimd
Ueo. ,L\.\-\VU., .\X11.; U. V. M. 1. c. iNr. 86.
848. Imta fribt der Kircbe zu Padcrbom cin gewi»ies Got. mit Eiii^illigiing ihrer Eiben Lhdbrand.
Ekkika. BtttJta tmd Rttthwerk, \\clchcn dcr Bi.srhof dallir, durch die Grafen Amulum/ und KriM,
eine Gpldsnmmc ziistcllt. — Erike ^ihl di r Kiri hc tm Pndcrboni cin Gnl In Iletnmcdessun;
we&liaJh der Bisehof dic Frau liecela und iliic ioehter in Hcrivord, in Gegenwart des llerzugs
Bemkard, der Grafen Amulimg. Bervhard. EMdhe u. A. m., fiir Ihre AMprtiche an dasaellie
niit 4 Inzcn Goldes nblitidct. — Dcr rian Ihica gibt der Biscbof, wcgen Embriki, Gdmide-
u a. Zchenlen. V. M. L c .Nr. 87., 88., 80.
849. Mirihild verkauft dem Bischof Meinwerk, dnrch ibren Vogt and Erbcn Aeiea, ihr Erbe m Herin^.
(lAXXVIL, .\XIII.) Cf. V. M I. 0. .\r. 90,
860. Enikr iil)eri;il)t der Kirche zu Padeiborn, durch ihn^n Vogt Widilind . cin Gut zu Hardincthor|ie,
\\elcbes sie, ocbiit 5 Pfliigcn, gegou eiuo jiihrUchc Rccognilion von eincm Denar, wiedcr zu
Lehen erhiilt V. IL 1. c. Nr. 91.
851. Oda verkauftdem Biwborjiiaittoerlk ibr Beafitlbun taSivtwdeaMn. (LXXXVII..XX1V.} a.V.H. 1. c. Nr.
Digitized by Google,
159
852. Die Schweslcrn Bosa, Chrislina und Ebbica geben, am Tage der heil, Ahiion und Sonnos, dcr
Kirche 01 Paderixnni. dnrcli die Hmid de» Henme9 Benhard. ibr Gul zu Thedl u. a. «nd. Or"
tcn, wofiir sie von deni Uischof (leld uiid koslbares Pelzwerk rrhallen. — Odn uyhi, ani Tustc
Jncol)i, flcr Kirclir 7.11 Paderhom Giiler zu Asopo, woliir der fiis^i^hor ihr uod ihren S«hii»>n iinf
dt^ren LehiTiszcit ein Haus in Paderborn u. a. ut. anweiiit. (Beide Tradilionen ziisaniinou lAX.WIl.,
XXV.) Cr. V. U. L c. p. 538.. Nr. 93. tmd p. 539.. Xp. 05.; dle Icutero Tradltioa mitdem Tage
In\i'iil S. Strphniii.
Einc Frau Wetmikin gibt dein Bisvhof Meinwerk Acker uiid eineu Uof iu lliUmert. (L\X.\VD., XXVI.)
Cf. V. M. l c. Nr. 94.
851. Alrerinis von Ran^iin verk«afi dem Bwdiof iAiRtMfifc zwd GUter in UlTlaD uiid RicwardeHun.
V. M 1 r. Nr. 97.
835. fii^hof Meintcerk kaufl von Tiednrh und dessen Ehefruu (irppa zu Goiilar, i Familien zu i.anchel.
(lAXXVlI., xxvn.) a V. H. l. c. NV. 9«.
856. Ein rn-icr .Manii, Cimtn, {»il)t (lcni \]\sr}wf Meitiicerk sein IIolz zii .Vrr, sfitilpin Conenbudl genannl,
uud ein Aiidercr dm Miihiwasscr zu Heleaseui. V. M. I. c |i. 511., cap. 'M.
857. Cifono, ein Ministerial der Kircbe zu Paderbom, verpflichiet sidh, amiatt des Zehonten ton seincni
Giite xu Adanuii, zu eincr fosten Gelraidcrente in die Villiciitiun Silikcnsolhe. 'LXX.WII., XXVlll.)
838. Diqnn uibi dein Duiiikiipiiel /ii Paderbom ein Gut, aus welchom er «icb gewine Liefcnnigea vor-
' behidi. (IA.\XVII., .\XIX.)
839. Gm^mula gibt der Kirche tn Paderborn ihre Bc9il«in{;en im Almengau, ta Brenkiun, Uvlthi,
Spiirca, iind i Hovcn zu HiimbiTj;chusun zu ihrer Memorie. LXXXVII., X.\X.) — Die drci
lelzlen .Xnchiichlen kotinen nur mutbnuisslicb in die Zeii des fiischofe MeifMoerk gosetst werUeo,
du er selbst iiichl darin ijcnannt wirtl.
860- fibchor JUniittvrJk erwirbl, ausscr dcn oben einzcln verzeichneten. noch Giiler xn iknansie, vou
dcin niacuMiis ThiHhnrd ; in Ncd<'re, von VuUhtird : m Scctbek»', von Bandan und dcs.scii Fi-
geiihiirigeiti Urumuaun; in Uollhuiien, von W ntlbert und EiheUlag; in Etliclerdiachusuu uiid
Weni, von Tiostt; in AllMtheahem und UoiiiHhn, von ^ikika; in Rotbrachtesson, von Bmiea; m
Heintborpo, von Herhiier; in HodanbuSUO, von Uremleke; in KlllL!i's-.un . liippanhasua und .Ncdcri.
voii <l(>r Fiati //>>;. ia Hullliuson und Emingarothc, voo JBiUiHi in lUcwardeanui, von Jiiiika;
u. a. in. Vilu .Mciiiw. 1. c. p. 539,, Nr. 99.
(1015—1046.)
861. Unter dcr Rf^emng de« Abtes DnAttnar lu Corvcy wurdc wahrschcinUch , in Terbindung mit d^r
(lurch dieseii .\bt neu •teordiiclen Vcrwaltunji dicses Slifls, aiich das crstc Giilcrvcrzcicliniss
dc.'<M'lbcn aufm'slclll ; wic dcnn die ciiizi<;c dalirlc Nachricht aiis dicscm Verzeichnisi»c ans Ifniht-
tnarti Zcil hcn-idirl. S. Nr. lOOi. — Dicscs, nur noch in einer Abschrift aws dem <5. Jahr-
homlert crluiltene. <!anz ordnuiii;slose, und i'alicr fiir dio Geschiclilc iin All;;cniciiion wciiig
tn niirlilt.irc Vi'i7i'ir!iiij>s , i-^t \ FitH.-f . tii drtn I*i'k;innti'n rtnlcv Tradiliuniiiii rnrliciriisiiiin.
nicht mir giniz willkiiiiicli, unlcr ilein erdichletcn Schcin chruiiulu^ischer Gcnauigkeit, geurdnet
und oingetbcilt, sondern aucb im CSnsHnni nehr verlalscbt wordcn; von f17j7>mrf abcr iKcnau
nach der altcstci» vorbandcnen archivalisc In n .Vb.schrifl herausgegeben. S. Ti .uliiioiii^s Curbe-
ji-iiscs; licniiis'; von P. \\l£;and. Lpzs;. ■1843. dcsscii Vurredc zor Gcschichlc und kritik der
Traditioiien und ihrer Ilcrau^gabc durth Falke zu vei-gleichcn.
40IC.
862. Jaauar. . Synode in Dorlmond. — Ad^. die Htttter des Biscbob Meinweilc, wej!pn des Mordes
^ircs Soluwa TbiedrM aiigdJagt, erecheiul Uar vw dem iuutcr, wo der Bi^dior flcUMl aiif ibro
Dlgitized by Google
m
101«.
TudoaBlnife aiilriij;!, eiidlich abcr dio Sache dahin vcrmittielt wird, daas aie einigc ihrer Giiter
' dciu Kaiscr (Iberlasspn muss. (VkI. dic folg. Urk.) Vita Mcinw l. c. p. 510
863. „ 10. KaL^cr Hehmrh H sclienkt dor Kirche zu Paderbom dic Giilor, wclchc Bischof .Vfm-
ticerk, vou seincn vaterlichen Erl)gutcm, vonnals seiner Mutter Adaia iiberlassen, dicsc abcr.
durcb ihren Geniah] BakkniA, dem Kaiser tbei^ben hat; oehmlicb hDinidediusnn, Wahnonthcm.
Ifovarlon, HiikiihcTii. u a. m. Acl. Drodmannia, IV. Id. Jan. KMG, a. R. XIV. Imp II. Schatco
A. P. I. p. 280. Falkc C. Tr. Corb. p. 453. V}il. Wcdekind .Noten I. S. 27*. tL.\.\.\VlIl.)
864. „ „ Derselbe sdienkl dcr Kirclic zu Padcrbom dcn Hor Moronga im Gan Morongano, in der
Grafscban Benno's, wclcben EnKbisebof Unoumn von Brcmcn vorhcr dcin Kaiser ubcrlasscn.
Dat. ul pracc. Schiitcn ! c. Ati^/iip; b. Lappcnber^ llanib. I rkundcnh. I S. 05. (IX\.\IX.)
Ht)'.}. „ 14. Dertielbc silicnkt dcr Kirche zu Paderboru dcn von dcm Erzbiscliof Vnwan ihm iiber-
f^benen Hof BemeshQsen hn Gau Ltoga m der Grabchaft CWt. AcL DrodnHuimae XK. Kal.
Febr. tOIO. a R. XIV. hnp. II. SchatcD 1. c. p. 287. LappenbcTg a. a. 0. S. 68. VgL W«-
dekind Xoten I. S. 271. ;XC.)
866. „ „ Derselbo crncucrt dcr Kirchc zu Padcrbom dio Schcnkung dcr GroIscbaA dea verslor-
bcncn Gnifcn /Miold. Dat XIV. Kal. Febr. 4016. a. R. XIV. Inp. IL Biaber ungadnickt; nur
angefiihrl Vita Wcinw. I c. p. 5il . r;ip XCl '
887. n . . Graf iiatderich gibl uocb auf dcm Convcntc zu Dorlraund, mit Einwilligung scincr Go-
mablinn Mtia, in Gcgcnwart des Kaiaers BmriA, dcr Erzbiachdfe Meh^z von Trier und Bt-
rihert von Giiln, dcr Bischofe Alltalbald von rtrecht, Tliiederirh von Minii^ardevord, Thialmar
von Osuabrilck und Arnold von Ilnlbersladl . des Ilerro^ Bcnihnril . der Gnifcn IJudolf, Thif-
derich, M ichmam, u. A. m., dcni Bi^cho/ Meinwerh- cin Gul zu iliiumcrvcldun in dcr Gra/schaA
tVe'«, wclchcs dcs Biscbofe Vogt Berimam fiir die Kirdie ztt Paderbora in Bmplhng ninunL
Viia Mcinw. 1. c. cap 36.
H08. Fcbruar 15. (lu capitc Jcjunii.j Biscbof Meinwerk wcihl di« vun ilun xur Ehre des beil. Bencdictos
cibauie Kapdle, und fichcnkt dazn cin Haus zn Nord-Bnrgnon mit dem Zdienten. An demsd-
bcn Tagp vorldht er dncn grosscn Ablass, wciht cincn der init|i;ebrachten Monchc, .Namcns
Stifehard . zui!i Abl. iin<l dcn Grund zum Klostcrjicbaudc. Viia Meinw. 1. c. p. 539.. c;ip :J3.
wo auch dcr Inifang dcs iieuen Kloblers (aachinal«. Abdioghof geoauut) geoau bcschricben
wird.
860. Miir/. 21. Einc cdle Fr.m Coilniini Iiallc dcr Kiirhc zu Padcrboni il;is Ciii Oitliintliorp im Cau
lilitbi uud der Gra£>chaft des llcraogs Hernfiard gcschcnkt. Den crmangclndcn Conscns ihres
Sohncs Boda crhiclt dcr Bisehor Meinweik, pe^cn cine Vergiitung von 7 Talenlen himI ciniT
Crusinc*), auf ciiicm Placilo zu .Miiliiiluiscn , XII. Kal. April., in Gcgcnw arl der Grafen Sifrid,
Ai!uif'infj , Ekliiko, Tliiedrirh , Taukmar , ciiics aiulcm Ekh'!: ". Tinuina , l.iuilutf, Hamuko, Wizu.
ilcs Prop.>tes Eizo, dcs Schcnken Qeza, de» Vogtc« Tamma \on liiklcshcim u. A. m. Yila
McHiw. I. c. p. 537., Nr. 81. Spilckcr Bcitr. IL Urk. S.* 8., wo «um Theil andere Zeugcn gc-
lutnnt siiid, dnruiil(>r ein Gi af Volcward. — DasJahr ist zwar nicht anpcgcbcn, mit Wahrschcui-
liciikcii abcr aus deni Umstaiide zu scblieasen, dass, nach der folg. LrL, 4016 ein Couveni ia
Miihlhauscn stall fand.
870. ,. . . Kaiscr Ueinrich II. besfiitigt dcm Klostcr zu Nordhaascn die von scber Ahnfrau. der
Kiinidnn Mnlhihh' , gcschchcnc Schpiikun<.; des Hofcs rjiinicn im Gau Weslfalcn in dcr Grafschnft
Ueimanns. Acl Mulnbuscu, o. 1U1(>. it XM. iwp. IV. Kmdliogcr M. B. 3. B. 1. Abth. Lrk.
*) CriMiM Udeutet •iacn VtbmtMA VHa M«iav. mM dafiir: pcDM boou.
Digitized by Google
I
Itlf — IDIT.
1
461
S. 3. — Obgleich die Angabe dcs Tages feblt, so ist die Urkunde docb io diese Zciifolge zu
aeiseo, weil «iob ai» der vorherg. Notiz die Zeit des Conventes m MdliUuMueii ergibt
874. Mttl°z 26. Dcrscnic crmnicrt, nuf Vrrwciidiinf; scincr Gcm;ililiiin R'unigini<Ir iini.l ilcs l^i.schofs T?ieo-
derich zu Mludcn, dcm Kloislcr Kcminata den kaiserlichcn Schutz und dic Bcstatigung sciner
Besitzungen und Privilegien. AcL Goahr. VII. Kal. April. 1016, a. R. XV. fanp. IV. Scbaten A.
P. I. p. 290., zum Jahre 1017.
872. April 1 0>tcrfc-<l, wclthcs der Kaiscr zu Pjdcrbom foicrt. .\nnal Qncdl. 1. c p. 81.
87 J. Adeia, dio MuUcr dcs Bischofs JUeimverk, wili , uiu sicb an dicsem ihrcm Sohne zu rachen, 10 Ho-
ven am Berge Lare bei Heimmeberg am Niederriieb (m iaiiDriori terra) der Kirdie zu Blten
zuwcndcn, dcr Bischof, auf dic Nachrichl hicrvon, bcgibt sich sclbst in jcne Gcgcnden (ia
partos lcrrae infcr.) und nimml scinc Multcr bci dcm Wasscr Emme am Bcrgc Lare gcfangfn,
sclzt sic jfdoch , nach crnslcn Ermahnungcn , wieder in Freiheit , und bcslaligt jene Schcnkung,
um i{t>m hcil. Yitus (domPalron von Elten) nich(« zu cntzichen. Vila Mciuw. I. c p. 541., cap. 37.
874. Scptcnil)! r I') Bisdiiif Meinnerk vcrglcicht sich mit Gfnlf/iolil nml dcsscn 'P.ht fTnn L4u(rud, wp^'cn
cinc^ langc Zcit strcitig gewesenen Gutes, zu Witbem XVll. Kal. Uctobr., ia Gegenwarl dcr
Grafen AnuAMg^ Geriirt uad modrie. VHa Memw. Lc.pi. B37., Nr. 77. IHe Siiclie adieiBt
'm diese ZekfiDlge «i gehSreii, da MwHumk vemniUieh aof Miner Httckrdn vom MedmliGm
iiach Wiiton kam.
875. Nach Meinicerkii Hiickrciso setzt Adela glcichwobl ibr fcindscliges Belragen gegcn iiin fort, indem
sie, za seinem Nachtbene, das Dorf Relom& ao wie die Kbehe nnd das Doirf w Wie dem Er-
bisf hf)f llfribert von Coln fiir das Klostcr Hculz vcrkauft, und das Emporium zu Rcsso der
Domkirchc zu Colo scbonkt, welcbcs Meinwerk ohne Wklerspracb gcschelum lasst VitaMeinw.
L c. p. 641., cap. 39.
876. Oktobcr 6. Giaf Wtvhnumn — dcr mil ftcinem Schwagcr Balderich lange in grosscn Strciligkciten
lebtc, zu wclchcn letztcrcr bcsondci'8 durch srmc Goniahltnn Aflela anjicrcizt wnnlc (s. Alporl
lib. 11 cap. 1 — I1.J L c. p. 709. sq.), — wiid, nach wicdcrhergesteiliem Fricden und eiiicm
bei BtMeridt gemachton Beaudie, anf Anatinen der Aida, verriltheriMh ermordei Alperk
1. c. p. 715.
877. Auf die Nachricht von der an Wickmann begangcnen Mordlhat, eilt zucrst der Bischof Thiederich
von Mimigardcvord herboi, geleitet die Leiche setnes Freundes nach Frethen und sorgt fur
deren chrcnvollo BcstaUiing. Hierauf hliagk dersclbc, um Wichmanns Tod zu riichcn, eine
starkc bewaffucte Stliaar znsammf^n. womit er Baldmi-hs Burg Upplan bclagcrt. Zu ihm stosst
Herzog Bemhard, als Vormund iibcr Widananns hinlerlassenen Sohui eodbcb nabet auch der
Kaiser, aos Burgund, au SolHlfe heran; ERhisdiof Beribert von C0b aber, dessen Dienstmann
BaUerich war, erlangt von dcm KaiM>r die Zusichcrung des Bcsitzcs dcr bclagcrtcn Burg. Dicse
wird indcsscn, nach dcm Abzugo dcs kaiscrlichcn Heercs, ganzlicb zerstort; Adela cntkommt
jcdoch mit allcm, was sie bei sich hattc. Thictmar. I. c. p. 851. cap. 33., 34. Annal. Sax. 1.
c p. 674. — Der Kaiser bcsUiiigt dcn llerzog BenAard als Vormnnd des jungen Wichmann
und iibertriigt ihm die Verwahnng alier von demen Vaier hinlerlassenen Gtiter. AlpwL L e. p. 717.
' 4047.
878. Januar 6. Convcnt zu Allstidt, wo der Kaiscr unter andcm eincn langwierigen Slrcit zwlschcn
dcin Biscliof Tliiftlfrirh von Mimie;ardcvord und dem Grnfi»n J/ermann, dem Sohne dcr Ger-
berge ^vgi. .\r. t}97.j — dic im vergangenen Jahre, wcgeu ciner gcringTugigen Sacbc (do inani
re. Thiotm.), emander bdcriQgl iumI ibre Besilainigen vwwiatet haiian — bis auf Midiaelia
■ipiu Uit Wcilftl. 31
Digitized by Google
iilt — ttis.
(111. KaL Octobr.) beilcgt. ThioUnar. 1. c. p. 852.. cap. 34., 35. und wiederholl p. 869. Annal.
Saxo L e. p. 674.
879. Jttnius 10. Kaisrr Tlpinrirh //. schonkl dor Kirr!io 7a\ Piflf rliorn Giitcr an dcn Orten l)ulmin<'.
NioDhcm, Situnnc, llaluslroo. &ertlialo$tron , Lchenibeke, Horlon. Elvepo und RicoldiochusoD.
mU Vorb«hall der Briiderscbaft der Kirche zn P«derboni «nd eines Prabende-Anlbeii» gteich
eiiieni der Briidcr, Tiir sich utid scinc Gcmahlinn. AcL PiBtherfaniiinaii IV. Id. Jun. 4017, a.
R. XVI. Imp. IV. Schal.m .\ P I p 201 XCIl \
880. Julius. . Grosse Versanimlung in Licz^;o, hci wcichcr nntcr amlfrn dic Hiwhofe Thiedinch von
Hinaixiirdflvord, Thuderitk von Mindcn und Memvmk von Pftderbom eracheinen. Vila Heiaw.
L c. p , ( ai). l?
884. n 40. Kaiser Ueiiu-ich U. scbenkt zu dcr ncucn. vom tiii^cbof JUdntverk an dcr wcstlichen Seite
der Sladt Padeil^ora erbaolcn Kirche (dem Kl. Abdinghof) das von etnem gewissen RtuKtMus
ihn erblich (ibcryebene Gut zu Ncdorc ini saclisiwhm Ilc-scn - fiau und dor GrafsLliafi Heri-
matms. Aci. Lici/^o VI I<I Jul t()l7. a R. XVL Imp. IV. Schaten A. P. L p. 291 faike C.
Tr. Corb. p. 67. U. Vila Mcinw. I, c.
885. „ 44. Derselbe inoorporirt dem Bistliimi Paderbom, aadi dem Rathe mdirerer Flfrslen, die
Abtri !i< Imwartlcshuson. Act. I.iotzgo V. Id. JiiL 4047, a. H XVL Inp. IV. Scbaien A. P. I.
p. 292. a. Vita Mciow. L c (XQIL)
1018.
883. Kaiscr Heinrich II. bekricgt die FMesen, welche die HaodclaMrasieB bemmu» nad nnaieher mach-
ten. Alperk I. c. p. 719.
881. Jannar 90. Bisdior Meimoeric weiht ni Padeiboni dra Kepcno dee heil. Alexhis ein. — Er haite,
in Folf;o seines in Italicn golhanon Goliihdos, zuorst boschlusson , ein Klostor dcs hcil. Alcxius
7U Stilithc zu crbaucn, woffon dcr Unsichcrlioil dicsi^s Ortcs abor soinon Ktilschluss dahin ab-
gcandcrt, dass cr dic&cm llciligcn cino rigcnc Kapcllc boi dcm ncuoii klostcr ^Abdinghof; zu
Paderbom erbaute, aie diescm einverleible und durch em besoaderes Asylreehl aasMnchnete.
Vila Mcinw. 1. c. p. cap. 48.
885. Febmar 49. (Tempore Quadrageamali.) Provinzial-Synode zu Goslar, unter dcm Yonutze dcs
Kaisers. welcher nnter anderu auch Bisehor Meinwnk von Paderbom beiwohnt. Vita Meinw.
• 1. c. p. 547. — Wahrscheinlich ist diese Spode dicsclbc, an welchcr auch dic Bischofe Ttieo-
derich von Mindea nod lAeodmeA vdo Mimigardeviird Theil oahmen. Heioeccii AntiquiL
Goslar. p. 30.
880. IKe Wiuwe Fndtrwn gibt xn ihrem mid ihres Sohnee WiMiin Seelenheil. dnrch ihren Vogt TVo/-
niar, die Hbfe Ncdcri, Assibcrg und Hnldtigiin, mit rlor Kirclio tmd andcrcm Zubehor, an die
Kirchc zu Padcrborn, wofur der Biscbof Meinwerk ibr auf Lcbenszcit dic Ilofe Ilaldugun und
Ilcrislelli mii gcwisiscn Priislationen SberlSsst A. 4018, lletnw. epi.sc. IX. Viia Meinw. 1. c. p.
537, Nr. 82. — Da Bischor Meimccrk itu Marz I0l8 .schon soin zchntes Episcopatjahr antral,
so muss dicse Schcnkung, 7ti Folgc iIit atisdriicUicheii firwtthiumg des neunten Ep. J., in einen
der beideu ersten Mooale dicscs Jahrcs gchoren.
887. IBn 16. Grosse Synode «i Nimwi^a Thielmar. Le.pi. 863. — BMtrith, der, ans seineii
Besilaiingop vertriebcn, sich soithcr bci dcm ErzbLschof von Cbln aiif{»ohallcn hattc, wird, wojjon
dcs Mordcs dc^ Grafen Wichmann, hicr vor dcm Kaiscr ant^cklnu^t, und bci dom Vcrsuche
seber Verdicidigung, nur durch dcs Kai^crs Einschrciton vor cincm gcwaltsaroen Todo geschiilzt
und wieder nach Ctiln geschiclcL — Drei Jahre spatcr (1024) starb er ra HeagibaGh uml worde
lu SeOidi begnben. Alperi L «. p. 718. aitt wdehem d«r VerC der ViUi Heinw. cap. iO, wo
Digitized by Google
«•18 — t0l9.
454
die Sacbe ctwas aiulcrs erzablt wird» zu buriciitigen ist. — Seiao Getnaliliim Adela war, wio
es scheint, noch vor ilnn gMlorlMn. Biscbor Mnntpa^ vmd dMsen Schwester (heilten sidi in
iiire hinl(>rlnss(>non Gillor: jcnor brachte M>inen Anthoil an das Klostr>r Ahdin^hof. lctztere aber
i\f \\ il)iii;('r> iiii KIrL<;t('r VMm Vila Mcinw. I. c p. 542. — Balderirh umt Adctn erscheinen
ul)rigens vor iiirem To<le noch einmal bei iler Kinweiliung des Kluslers zu Deutz. Vgl. 'Sr. 896.
888. Nach der vorg. Synode feierle Kaber Bmnrif^ //. noch den Fatattoimiag (30. Miirz) und das Oster-
fest (6. April 7.n .Nimwegen, wohin ihni Hi^i tior Meinwerk, iiacli dcm von ihm noch in Pftder^
bom gefciorten Osterreste, niichfolgt. Thictroar. l. c. p. 803. Yita Meinw. I. c. p. 547.
889. April 13. Kaiser Heiurirfi II. st henkt das von einer gewissen Wi/fa ihm Ubergel)cne Gul zu Sibur-
gohittun im Gau Ileminerveldun und der Grafschaft Udos. aii dic Kirchc zu Paderbom. Acl.
Noviomafio Id. Apr. 1018, a. R \W. hny V Srhatci. A P I p 294. Falke C. Tr. Corb.
p. 581. ^XCIV.; — Den Ort i>iburgohu«un giauht Wcnck li L G. U- S. 370. in Sieberbaui>en,
Wedekind Nolen D. S. 442. in dera ^boi^, aof demm Steile spiiter Karbhafen gebaut wurde.
890. Decemhcr 2.5. AVcihnachtsfesl, welches der Kai.ser zu Paderborn fciert. Annal. Ouedl. 1. c, p. 84,
zu 1019, nach dcr Zeitrccbnung, welche das neue Jahr mit Weibnachten bcginnt. — \Vabr-
scheinlich in diese Zelt Aet Anwesenbeit dea Kaiaers in Paderbora, gohSrea die beiden Iblgen-
den SchcnKiin^rn :
8Gt. Graf Dodico gibl zu sciner Memorie, niii (.icnclinitgun^ seiner Mutter Hildigund und soinc^ Bruders
SgAodo, der Kirche zn Piaderbora Giiler <u Wartberhj^ und an mehreren andera Orlen. wofur
Bischof Meinwerk Qm dic bischoflidien Besilzungen zu DesbuqB;, Astnedcri, Westnederi, und
a a, O /u lebcn-slanglicher Rrniitzimt; anwci.st. S. d. Sclialen A. P. I. p. 302. zum Jahre 1021,
wo doch Dodico scbon todt war. Hofcr Zeitschr. f. Arcbivk. U. S. 130. '} Cf. Vita Moinw. I. c.
p. 530. Nr. 20. wo nglmch die Reue des Grafen Dodieo fiber etn ehflbrecherisches BUndniMi.
in wrl(h(>(n er gclebt, uiul dcr pliitzlichc Tod scint^s Sohiics, nls Motivo (iicscr Schenkung
bcHchtct wcrden. — Einc alle Rucksehrift der Orij^inal-Urkunde gibt das Jahr 1020 an; dcr-
gicichen Notizen and jcdoch selten zuveriiissig, und da diese Schenltung sowohl in der Vita
MeinW. als in dem altcren Paderbornischcn Kopialbuchc mit der nacltt^lgeiiden unmittelbar
zusarnmcn^cslclll wird, so isl die Cleichzeiligkcit beider mil riruml z(i vcrinutheii, ihre Zeit
aber durch die bci dcr lctztoren bemerkte Anwesenhcil des Kaisers zu bestimroco. (.\CV.)
892. Graf Sygt^odo (der Brader des Grafen Dodieo) und seine Gemahlinn JViniiiamd geben der Kirdie
zu Paderborn, zu ihrcr Mciiiorie, in Gegenwart dcs Kaisci-s Thinnch. das Gut Lindolvingcrod.
wofur Bischof Meinwerk ihm auf Lebenszeit das Giit Curbikc einraumt. S. d. Bislier ungedrackt.
K\mu% in Vita Mcinw. 1. c. p. 551, .Nr. 21. (.\CV1.)
893. Miirz 16. Kai«cr Heinrich //. bcstaligl dciu Bi^ctior Thiederich zu Mimigardevonl das Recht des
dortigcn Bisthun» flba' die Ablci licsbora. Aet Geslar. XYU. Kal April. 4010, a. R. XVUI,
Imp. VI. — l"nter den Ainvcsciulcn hefand sich Bischof Meiniverk. — Schatcn A. P. I. p. 20$
(aovollst<indi{(). Kindiinger M. B. 1. Abtb. Urk. S. 7. a Vita Meinw. l c. p. 547. (XCVIL)
*} DtM| ohnftMliltt ^lctM RCMivVt tH 4iiD Origlmk fCKlwpllc* Afcdrscket, die Crkoade in un«crin Crkoodm»
zu iindcn
1(110.
huetie, elmGilb ancli d
ZoMniMclnai nlt dcr
Digitizea by LiOOgle
461
<0I9 ~i«3t.
894. Miirz 20. Dfrsolbf> incnrporirt ih'm Bisthiim Padcrltnm, anf Bittcn dcs Bischofs Mn'nfferk, dic Abtoi
Scddicc. Acl. ad Gosilare Xlil. Kai. April. lOit), a. R. XVll. Imp. \l Schaleii A. P. l. p. 297.
« mcm.)
895. April. . /7 ' '' "«ft/, ein Rittpr rlos Mnrkpraron FrniJiard, gibt ein Gut, welchcs er sirli nnreclitmassij;
zugeeigiiet baUe, dem Bischof Meimverk zuriick. auf dem ktini^icheM Uofc zu .Mcrscburg, io
Gegenwart des Herzogs BerfAard. der MarkgFafen SertAard, ^atmar o. A. iii. Hmw. I. c.
p. 536, Nr. 74. — Die Zeit dieser Ilandlung er|j;il>t .sich obngefiiir daraas, dass Kai.ser /lein-
rich II. Ostem (29. WVwr inlO in Mersehurg feiorte and tuu 7. u. 9. April daselbst noch Ur^
kimdcn au&stclltc. Ygl. Bohmer Rcg. S. 61.
896. Ibt 3. Beriberi, Erzbischor m CSln, bestMligt dem Kloster Deotz, bel dessen feteriiclier EinwM-
hung, aile demselhen t:» s( hcnkte Bi silzunjjen, worunler auch ^rTSchifMloruMn Wcstfalcn, namenl-
licb Pilccheim, Uatooghen, Eilpc, Lible, Linne, Gladebechc, und dio Kircho zu Unna. Ausser-
dem schenkt der Bnbiscbof dem Macter dan Hof und die Kirehe zu Antwilre, welche ihm Graf
Bakkieh und dessen Gemaldinn AtA gegeben, wdcho auch scll>st, am Tage der F.in\^ eihung.
3 Hoven zu Puire und dio Zffienlen von t Iloven dam sdicnktcn. Act. V. Non. Maji I0I9,
Uenr. Imp. a. R. XVIU. Hehb. episc. a. X.\l. krcrocr akad. Beitr. UI. UrL S. 43. milderJuhr-
tahl 4048. LacomUel Drkundenb L S. 94.
RnT Junius 15. Fest des heil. Vilus, wobei der Kaiscr in Ci)rvcy anwesend. Annal. Corb. I. c. p. 5.
898. „ 28. Der Priester und Einsiedlor Ueimeradus stirbt auf dcm Berge Hasungo. Vita Meinw.
1. c p. 348. — Vgl. dic vita Heimcradi, b. Leibnil. Scr. R. Br. T. I. p. 365 wj. — Zum AndcD*
ken des heil. Beimeradtu baute nachmals der Encbischof Aribo von Mninz (4094 — 1034) aof
dem Boru^e Hasungnn ein Kloslcr, welches Erzb. Sifml 1 (1074) in ein GoUegialatift verwanddle.
Vita Meinw. 1. c. p. 550. Wcnck U. L G. II Urk. B. S. 48.
899. Deoember 46. Kaiser Heittrieh U. scfaenkt der Kirche zn Paderbom ehH» Forst in der Graftchafi
dcs Grafen Ihitirhn , von dem Flussc Fulda, bei Reginhereshuson, Utenhuson, Biherbach und
Ruotbrechtesliusoii his an die Wiscra, und diese aufwiirt» hei rtimnnilin vnrhci bi'; wit-der an
die Fulda. Act. Muliohu&on XVIU. Kal. Januar. 1019, a. R. .Wlil. Imp. Vi. Schalen A. P. I.
p. S9B, nut der fUscbea JahnaU 4048. YgL Weock H. L G. H. S. 374. (XCIX.)
40S0.
900. Herzog Btmhard der lOngere empiirl sich gegen den Kaiscr, sucbt i;anz Sachsen zum Abfall von
detnselben zu bewegen. imd befelidet insbesondcre die bischollii licii Kirchon Von dctii Kaisor
in Schalkesburg (Uausbcrge bei Mindcu) belagert, unterwirft er sich endlich demselben, und es
komml, aiif Verwendang der Kaiserinn und dnrdi Vermittolnn^ des Brabtsehois Vnwan von Bre-
men (dcn Beinhnrd vuiIht Iickrioi:t, sich abcr niit iliin \crglichcii halle) cinc Aussbhnung
selbcn mit dom Kai-ser und mit seinem Valer zu Slandc. Annal. Qucdi. I. c. p. 84. Annal. Saxo
I. c. p. 674. Adaro. Brem. L c. p. 99. — Annal. Hild. 1. c. p. 95. und Vita Heinw. 1. c. p. 547.
erzShlcn dieaes Ere^pisB zu dem i. 4049, in wehdiem vennuthlich die Bewegnng schon ihren
Anfang nahm.
901. Februar 18. Kaiser Beinrich II. scheukt, auf Bilten des Bischofs Megimoerk. dcr von dicscm geslif-
tcten Bonediotiner-Abtei zu Padcrl>om den kahierlidien Hof Triburi im siichsisdien Gan West*
faln in der GrafschaA llerimmms. Act. Culon. XII. Kal. Hart. 4020, a. R. XIX. Imp, VU. Scha-
ten A P I p 301 Falkc C Tr Cr>rb. p. 320.
902. Miirz 8. Ueribert, Erzbi.schuf zu Culn, und folberl, Abt zu Deutz, iibergebco dcn Hof zu Castorp
einem gewisseB A» uud seiner Ehefirau AdxHa auf beider LebenszeiL AcL Coloo. VHL Id. Mart.
Digitized by Google
I930 — tost. 465
4019. (Dic Jahrzahl wird nach dcr Culnis-rhr>n Zeitrcchnung za Tecstehoi sein, welcbe das Jahr
mil dcm 25. Miirz anliii|;.) Lacomblet Uiiundcnb. L S. 96.
903. April 23. Kaiser BeianvU II. edieRkt der bischoOidien Kircbe zo Paderbom den Hof Hamnioiulodi
im Gan Rittoga in dcr Grafschaft Ulo\s. Acl. Ilabcnberc IX. Kal. Miiji, in festiv. S. Gcorgii marl.
1020, a. R. XL\. Imp. VII. Schatcn A. P. L p. 298. mit dcr falschcn Jahrzahl 1019, a. R. XVIil.
Imj). VI. Cf. Vita Mcinw. I. c p. 550. wo die richligo Jahrzahl. (C.) — Ein Graf Godiza und
Beme GemaMmn AddUa hatten vorher jenen Hof dcm Kaiser mit Vorbchalt des lebenslunglichcn
Be^^itzrs iihcrgobcn, und boi drr T^ritornn Chri '.;nhf ;\n >h< Bisliriin Pa(!i'ibom wurdc dicscr
lcbenslaiigliche Besitx, namcntlich dcr Graiina Addila, odcr dic Enitattung dcs otwa £utzogenoa
ans andom Gfflem dcs ffisthun» PaderlHNii, ebeofalb vorbehalten. Viui Hdnw. L e.
90i. Hai 22 Dorsolbc schonlit der Kircho zu PlMla^bom cincn in dcr Grafschaft Dulichn s gelcgcnen
Forsl, de.sson fjrcnzf von Rnthilminsahnson an die Wosrr, bi.s nn dir Ftt!d;i uiiil dicse aufwarls
bis an das Klu.sschen Grumelbichi und die Sladt iioithiisun, nacli Otiiiianiuim , Rechiubcri&hmuo,
ftolhierDBhusun, Rikilkbaaan ond Beverbilu. «i dem Wego nach WaifredeskirehQn und ehiem
andfrn WrLi- nach riunnfsbtirin und Wifnoniicsluisiin bis nach Rothalmingahnsen zuriickgehl
(d. b. den iibrigcn Xbeil dca m i. 4019 gcschcuktcu Fori>le)>; a. Nr. 899). AcU Choufunga XI.
Kat. Jua 4090. a. 1t. XIX. hnp. m Schaten A. P. L p. 301. V^. Wendc H L G. H. S. 37*. (Oi.)
90.">. Augusl 29. Graf Dodico \on Wartbcrge il< r ntehrmuls Erwalintc} stirbl. Vila Mcinw. I. c. p. 550,
906. Decomber 3'l. Kai.<irr ffitrmrh II. .schenkl ilcin XiiriiicnklDslrr Kaiiriinucn das Gul Herbettc (Hor-
bcdcj im Gau Wcstfalen and der Grafscliaft //eniuinns, weiciics ihin lickehard iibergeben. AcL
Wurtzburg U. KaL Januar. 4020, «. H XVIL Imp. VU. Kuchenbecker AnaL Bmbk Coll. L p; 73.
Orig. Gnelt T. IV. p. i30. (ans Heichaaeri deds. cuneraL T. H. Bb. H. p. 430.) ohiw a, R. u. hnp.
4021.
007. Janiinr 2 ' .iffrfbnlds- , Bisrluifs zn Ulrecht, urkundlich&s' Vorzoichniss der grossen Vasallcn iind
Erbboibcnmten der Kirchc zu ClrecbU — Unler iimen betiodet sich cin Graf von Benlbeiin als
Bui^graf von Utrecht wtd biachoflichcr Thiirhtiter. — AcL in Tulpkico eastro, IV. Non. Jamiar.
4021. Iloda Histor. epise. Ultraj. p. 444, und daraus: Jnng Histor. comit. Bcnthcm. Cod. dipl.
|). '.l — Dif anijogoboneii, iim jono Zoif noeh nicht gobriiuchlichen Ge.sclih^cliLsnamcn der auf-
gcziihlten Fursten, Grafen und Hcrren, sind ciu starkcr Bewcis gcgcn dic Ecbtbeit dcr Urkundc.
008. Febmar 48. Kaiser BeiuruA 11. sdienkt, a«f ffitten des Biscbob Meimimk, der Kirche su Pader-
born dif Ginrsi lian ili ^ viTstrnbenen Grafen Dodico in don Gaufn Ih ssiua, NcIlm und Nitbcrga.
Acl. Podrebrun XIV. Kul. Marl. 1021, a. R. XIX. Imp. VIIL Scliatcn A. I'. L p. 303. mil a. R.
XX. Cf. Vita Meinw. L c. p. 550. (CD.)
909, Maiv 1. Dersoibe vorleiht der Kuciic zu Padorbom, auf Vcrwcndung des Papstes Benediclus, der
Kaisorinn fxKuiipiudr . ilcs Biscfiors K\i'rhnnl /.u Bamlicri; und dcs nnnipropstes AViiyrinM* dasolbst,
die Grafs^-liaft des verstorhenen Gnifen Undoif in den Gauun Sonithvcld, Sinuthvcld, Almunga,
Trevercsga und Bardann. onter der Bec&Bfpmg, dass sie iiie als Lehon an^lhan, nnd das Eio-
kommen d<>r»elben zum Rau dcr Kirdie verwendet worden solL Aot Immedisbnson, K«L Hart.
1021. Vitii Moinw. I. c p. 550.
910. Julius 23. Bischof Meinwerk von Paderboro ist onier din FOrsten, anf deren Verwendnng Kaiser
&inridi //. der Abtei Gandershcira dio Grafschafl dcs vcrslorbcnen Grafen Oilo in nu hferen
Gauen srhcnkt. .\ct. Noviomago X. Kal. Autr. t02l, a. R. XX. Imp VIII. Scl.alci .\ P. I. p.
305. Orig. Guelf. T, IV. p. iQl. — Dic Lirkunde, so wic dio .Nr. 90« angetuhrtc, isl noch im
Kamen dea Bnbischofo EnhmMd von Haiiit recogiKWCtrt; ea «t also ein Veraehea wenn Amal.
Digitized by Google
1f31 — III3S.
Ilild. ct Lamb. 1. c. p. 05. dcn Tod diosos Erzbi.schof!i auf den iS. Aagost 4020 selzeD, da er
bieniacb ersl auf diesrn Tu.<' lOil errul^t scin kann.
911. SepUHnber 94. Bei dcr Einweihung der Slinskirche zu Quedlinbarg, in Gegenwart Kaiscr Bem-
richs II. nnfi iIit K;iiM i iiiii h'i(m'rjitnde , weiht Bischor Meintrnk von Padcrborn den siidlicbeii
Altar zur Ehre des hcil Liburiuii und aadmr Ueili|jea. Annal QucdL 1. c. p. 87.
1022.
912. ianoar 22. Thiderich, Bischof zi! Miinij^anlcvord. slirbt. Todcstag nach Ncrrol. orr! maj Monaslor.
— Annal. Uild. 1. c. p. 95. und ,\iinul. Sa\o 1. c. p. G7j gcbcn den 23. Jan. aLs lodcslag an. —
Sem Nacbfolger war Sigifnd, bisbcriger Abt zn Kloster Bcrgen b«i Magdebarg. Aim. 13M. u.
Annal. Sa.xo I. c — Dit nr uo Bischof Sigifrirl wnr cin Sohn Siffi/rids, Grafcn von WalLci k,
und dcr Jutiu, ciocr Tuchlcr Ufinrichs dcs Kuldcn zu Siathen. Dic Bischbfe Huttmar zu Mcr-
seburg itnd Brma zu VordoD warca scine Brndcr. Annai. Saxo 1. c. p. 679.
913. Fcbruar Thiderir/t. Bischof xa Miodcn, siirbt. Todcstag oaich NecroL MoelleBb. — An Beine
StcIIo vvird (lcT Prr>i)sl Albertch zvvar gevvuhll. slirbl abcr vor orlantrtPr Conswrntion, dnhcr
Sigibert da.s bLsthuiu crhult. Vita Mcinw. I. c. p. 551. Aou. Uild. I. c. p. 93. Aiui. Saxo I. c. p. 675.
914. Jonius 4S. TkiHinar, Bischor zu Osaabriick. stirbk Todestag nach Neerul. Osnabr.; Todesjahr nach
Vit;i Moinw. I. c. p. 551. wo dcr Tod dicscs BLschofs glfic^hzeitig uiit dem dcr bciden vorigen
borichtcl wird. Ihn uiit Erdinann Chr. Osnabr. ap. .Mcibom. Rcr. Gcrm. T. II. p. 205. (wo
aoch der Todcslag abwcichcnd auf d, 45. April angrgobcn wird in das folgcndc Jahr zu setzen,
gtdlt auch dcshalb nicht gut an, wcil die schon im Jul. d. f Jahrcs scincni \achfol§er ertheilie
kaiscrliche Bcslaligiing dcr Stilts-Privilcgicn vmo mnj;rw(i!.rili( h eiligc Wicdcrbcsclzung des bi-
schciflicbcn Sluhls bcdingen wiirdc. — Bci Erdmann, 1. c. wcrdcn einzcine Lebcnsurastande aus
dncr iilteren, wahrscheinlich verloren gegangeDOD Vila Thietmari DiitgedieilL — Zur I/at dieaes
Bischofs bcsiand .vcliuii dii' l)i]<!i::<ilii k itrr Domkirche su Osaabrflck, die er dareh «inGcacheDk
von 50 Biichcrn bcreicherle. ICrdniaiin. i. c.
915. Dccenibcr II. Nachdcm Bern, cin Vcrwandter des vcrstorbcnen Grafcn Dodico, die Gutcrschen-
kungen, weleho diesflr und sein Bruder I^geMo der Kirche zn Paderbom goniBcht hatieD (tfi.
Nr. 891 II 892 '. .Trij^ofochten haltc, v^inl (iicsrr Streit, narh viclcn vorhcrgcgangencn Untcr-
luuwUangcn. cndlicb zu Hnnencswcrctbc. in Gcgcnwart dcs Kaisers, des Jirzbiscbofs Aribo von
Mainz, laelircrer ffischdfe, Grafen o. A. voHsiandig boigclegt, inden Bern von dem Biaeliof
Meimverk mil ciner Geldsummc u. a. abgcfundcn wirtl. Vita Mcinw. I. c. p. 551. — Schatcn
A P I p. 304. setzt die Sache irrthiimlich in das Jahr 4024 , vo. dcr Kaiser im Deoenber in
Itahcn war.
916. „ 2S. Weniachlsfosl, weldics der Kaiser in Paderbom fderL — Bisdiof JlfeiiitiMrlk hntle
ihn dahin rinjifladcn, tiin dcr Iiciib^iclitif^tcii Ein\M'iIinn'; dcs Kliisicrs .Mxliiii^lidr beizuwohncn,
^ die aber, weil ein ThcU dcr Kirchc cinsiurztc, nicbt vor sicb gchcn konntc, und darauf, wcgen
anderer duwischcn gekommener Geschiinc, bis in das Jahr 1034 verziigcrt wurde. Yita Mciuw.
I. c. p. 553. — Aof vvelfhc Wcisc Metnwerk dic damaligc Anwescnhcit dcs Kaiscrs in Padcr-
bom bcnulzlc. um von ihm diis C.i si^hcnk dcr Giiter Stcini und Hohunscli m crhallen, s. ebd.
cap. 78. 79. wo aber, anstalt liotiunscli, aus Vcrsohcn iurvete genaont wird, welches AfeittweHc
ent voa dem folgendeii Kniaer erbielt.
(1022 — IU32.
917. Sigifnd, Bischof zu Mimigardevord , bcstaligt dic vun dcro vorroaligcn Bi&chof Ntthard der Kirche
m Belen b0wil%lmi Freiheiten. S. d. Bisher angodruiikL (dlL)
Digitized by Google
— 10S4.
167
1M8. Denetbe beslStigt die Ton emer angcscheaen Fran Ksunens Rthmud ji^eslifkelen Pforriurdben zn
Farlari, Oppenhulisa, BuntJagi, Curithi, Ihtari, llonthorpa und Unkiii;;(h()rpn . und hestimnil dvn
1'mfans \hver Parochion. S. d. Niosort in dor Westphoha 3. Jahrg. S nwl M V S II S U)
Vgl. Led«'burs bemerkun^on , WestphaJ. 3. Jbg. S. 2U8. (CIUL.) — D»! Zeit dieser und der vor.
Vrk. isl nur nach den ftegjaningqahren dea Bischolb Sigifiid m bcstimracn. In der lebctcren
werdon der ]>ompro|M( Odo, der Dediant Godesca& nnd der Viocdominus Werm genaanL
1023.
019> Jamiar 2. Bischof ileinwerk weiht die Krypia aemes netien Hooasteriums zu Paderborn, zur Ehre
th'< IkmI. Sti'phanu<^, iind hringt eincn vom Papste Leo geweihlen Altarsiein aus der Ktrdie zn
Ihiatmcllc daliin. Vita Meiiiw. 1. c. p. 554.
920. M 11- Kaiser Ekinrieh II. schenlit der Kirche zu Paderbom, we;een der treuen Oiensto dos
Biachofe Meinuxrlc, das Gut St«im un Gau Westfalen in dcr Grarsrlian BfTnhmds. AcL Pader^
brunnon XIX. Kal. Febr. I0i3. a. R. XXI. Imp. IX. Schalen A. P. I. p. 309. (CIV.)
921. „ „ Dci^sctbc schenkl der Kirche zu Paderhom das Gul IIuhunseH un Gau Wcstfalun in der
Gmfsdhaft Bernhttrds. Act. ut praec. Schatcn I. c. p. 340. (ad CIV.) — Ober die La§e der Orte
Stdni und Holninsoli vgl. Scibertz. K.^ris d (Jr. Gauverfassung, in Wigand.s Arohiv VI S. 1-5?
922. „ . M Dcrsclhe bestiitigl, auf Bitlen des Bisichofs Mcmtoerk, dm von diescm, ausscrhaUi dcr
damaligen Stadt Paderboni, an ihrer westlichen Seile, znr Ehre dcr hcH. Bfaria und aner Hei-
ge^rUndetc Klostor l Abdinghof , nimmt desson Giitcr in seiiien Schutz, und bewilligt ihm
die freie Gei-iLlitsbark> ii tind die Wahi de« Voglei», dcn der BischoT bestatigen solL AcL ut pr.
Schaten l. c. p. 312. ,CV.;
923. „ „ Dersclbe echenkt dcm Klosler Kauftmgen daa Gut ttardhighnflon. Act. ul pr. Schaton
I. c. p :in Tvi.)
02i. Juiius il. Derselbe be»tatig^, auf BiUen dos Bischolji Meyinher zu Osnabriick, die Privilcgien dcr
doriigeii Kirchc, boaonden dcn Pomibftnn. Aci. .Aquisgrani VI. Kal. Aug. 1023, a.B. JSJL Imp.
X. Sandboir L c. p. XXX. Moser 0. G. IL S. 235. & W. V1U. & 32. *)
102».
925. Ittnt 2S. Ein Edlcr jlidiMd achonkt der Kirche la Paderbom, mit Bmrillignng aeiner GemaUhm
Sihnrg, si-in B('7.ilzthuni zu Slcinnom im Hessen-Gau init allem Zuhehbr; BLschof Meiniverk gibf
iliiii dagegen ein Pfcrd uud vcrM^hietlone wcrthvoUe iUciduu^tiickc, zu Muhlhauscn in annunc.
Mariae; in Gegenwart der Grafcn ffermann von Weria. ^diika von Aslan, Benm, Tammo, Uc-
rimann d. Jiing., IJulijer. Sifrid und Bernhard. Vita Mcinw. I. c. p. o42, .\r. 27.
926. Mai 1i Zu Goslar, am Tagc der ilimmclfahrt ChrLsti, II Itl Maji, fiii;( Hischof A/«Hifwi den ehen
gcdachtcn Gcgcngcschenken nocli 2 Unzea Goldcs hinzu. Nita Meinw. ]. c. — Da das lelzte
Dattim nur io das iahr 4024 IhDeii kann, da das Bimmetfiihrtsfcst in kemem andem Jahre von
Meimcerks Ri^gierung auf dcn aiif^c-Lheuen Tag fiel, so niujis ohne Zweifel auch dic vorhei^
gohende Handliing in dasselbe Jahr gehoren, da bcide niclit weil auseinaruli r Iic;j;('n konnen
927. Julius 13. Kai:>cr Ileinrich II. stirbl zu Grona. — Bald nach scineni Todc komnien die »ucbt>ischen
PBrBten in Werla znaammen, mn iiber die Wahl eines nooea Reichsoberfaauples zu beralhscUa-
gen. Vita Meiow. 1. e. p. 557. — Der Ort dieser Vcnammhmg sdiemt uicht die befcaiinte kaiser-
•} Dm CopfafinM 4c« OtaAe, thmMfu Hcit ia d«B OrlaaaaMD; ^nmt» ^ butMitM), m4 BaiiMiMfM. la
Dmiib Ik Nir A|plt N|aailii m Imm.
Digitized by Google
488
fiehe Pfiih Weri«, Modeni W^m-I in WesiMen seo adn; denn von Jener hStfe der Terf tter vita
Meinw. nichl den Aitsdruck brauchen diirfen: in qucMlam castello <]uod Werla dicilur.
Auf der vorerwahnten Yersanimlung werden auch dic Slreitigkeitcn zwischcn dem Bi:>cbof Meinwfrk
von Padcrbom, und Thietmar, dem Brudcr des Ilerzogs Bemltard von Sachscn, untcr Verniille-
lung der Gnifen Sigifirid (von Stade), Benmam von We^stfalcn, Benno, Amulung u. A. voUig
beigelcgt Vila Mcinw. I. c. — Cber floii Zu-Jnmmpnhans jVikt, haupt.-virlilich die Untcrordnung
dc8 Kloelers Udiiiwardci>hatu>en unter das Bi^sthum Padcrbom betrctfcnden Slreitigkeilea, vgL
Wendc H. L. G. II. S. 970 u. f. besonders die Noten. — Der hier genannte Graf Hermann von
Westfaleti isl ohnc Zweifcl dersclbc, wclchcr obcn (Nr. 925.) aU Graf von Werla vorkommt.
Vul S('ili< r tz, (ii|)iomatJschc FamiliengC!:< liic htc dw alt 'n Grafcn von WoslfMlen tm Werl und
Arnsberg Arn>>b. iHio.j, bcsondcrs Ab:»chiiiU li. u. V. wuvou der lelztcTe sicb mit diescm Her-
der erstore aber niit aeinera Vater gleiehes Namens beschiiltigL
929. Bischof Meii\n-crk vrri^IfMrlit swh niit dcr AddHa von Hjimmnnstede, welche nach drm Tode des
Kai.scrs ihr Gut zuruckTordcrtc (v^. Hr. 903.), indem er ihr auf Zeitlebcns die Giitcr liudul-
vingaroih, Haverbnui und IMheini. tuid naoh ihrem Tode ein Anniversarinm, bei wehdiem Spen-
dcn an dic Arnion slalt Gnden g^ollcn, bcwilligt. Vita Meinw. I. c. p. o57.
930. Septcmbcr 8. Kranunii des neii ccn^ iililt(^u Kbuigs Cnnrnd //. zu Mainz — Gisla, dic Ct^malilinn
Kbnig Conrods Jl. ^der ihr drilter GcmalJ war], ncl>st ihrer Schwesler MadUhildis und ihrcm
Brildem Rudo^ ond ^nAard, gdiiirlen zn dem Hanae der westflOisdien Gnfen von Weria
Ihre Gcnealogie s. Aunal. Saxo 1. c. p. 676; und di(^ Xaclikommcnschaft ihres Bruders Piifl<Jf
(Roduifus comes natus dc Wcstfulia cx loco qui dicitur Werla), cbd. p. 720. Eines dritten Bru-
dcrs, des obcn Nr. 925 und 928 genannten Bermann von Weria und seincr Naehkommen gedenkt
der Annalist wahrschcinlich um dcswillcn nicht nnrm ntlich, wcii cr mit dcn oslsiichsischcn und
thiirin^ixln M Faniilicn, dic dcn Annalislen zuniii hsi beschiifligen , nicht so, wie die anfli^Tn Brii-
dcr und Schwcstem, in Verbinduug kam. Eine ausnilirlidie Uotcniuchuiig iiber dicsc Familicn-
Verhaltnisae gpbt Sdbcrts in der angef. Geadk d. Grafen v. Weatfiden, S. 18—40. — Vidleidil
trug (lie>L' weallliliBche Verwandtaduft dazu bd, da» Cbnrad ofiBr a]i aadere Kaiaer Weatfolen
besuchle.
931. „ 10. Kbnig Conrad JI. bcsUiligt die Privilcgicn dcs Slifis Wcrdcn, auf Bitten dea dorti-
gon Abtes BeUhaarieHt. Act. Maggut IV. U. Septembr. 40Si, a. R. L Lacon^et Uiknndeab. I.
S. 99.
932. „ 43. Versammluog der siiclisisclien Fiirstcn zu Uirutvcldun. — llicr crhob die Abli«aiui
BUOsmd von Gesike, mit ihrem Ncflbn und V<^ RenAard. Ansprildie aof die vennab von
Sigibodo an die Kirche zu Padcrborn gcschcnktcn Giiter VUisi, Vcspcrdiun und Hoddingdiuami
(vgl. Nr SI^S wurdc abcr, iri r>(^£»(^!i\\art ik'H Hcrxogs Bendutrd, dca Grafen Herimann und
seioer Soime Heinrich, Conrad, Aihalbert unii liertthard u. m. A. von dcr Ungiltigkcit dicscr An-
aprfldM} ttberaeogt nnd genjithigt ven denadben abnutehcii. Vita Hemw. 1. c p. 687.
933. „ \i. Ein Herr Namcn^ Brun und si^inc Nichte Ida haften ckr Kirchc zn Padcrborn Ciit(T
zu Sutdcsburcb, Betanum und Wallaustedi geschenkt (vg). Nr. 800} i nacb 5 Jahreo, nacb dem
Tode des Katsers BeinriA, wollte dicse Ma nebet ftrem Bhemanne Bnmo diese Schenkongen
widerrufcn, Bi-schof Meinwerk vermochlc sic abcr durch cincn Vcri<lcich zur Erneuorung der-
selben. Act. in Hirutvelduii XYIH. KaL Oclobr Falkc C. Tr. Corh |j G.tT. Cf. Vita Mtinw. I. c
p. 539. (CVU.) — Das Qicht angcgcbenc Jahr muss 1024 sein, m weichcm nicht nur Kai»er
BmHA B. iiub, tMadem anch nach d. vor. eiuo Veraananlung der Sicbnadien GroaBen xa
Himtvddun statl fiand. Der Vf. dcr vila Mcinw. hat aus Misvcrstand dic Wortc post quinqucn
nium, wetche sicb auf die ersle Schenkung beziehcn, fiir 5 Jabre Aach dem lode des Kai$ers
Digitized by Google
li»S4 — i«as. IC9
angenoiDmon, und daher diese Verharidluns; irn> in das Jahr 4020 gosci/t, atU welcheni rieh
fiir eine soluhc FiirsteQ- Vor&aromlung zu ilerzfeid sonst kem Beweis lindel.
1131. Kdoig Cowrad IL reiss Ten Haiiiz. iibcr NSDiw^eii oimI Frellieii, iiadi Dortmoiid, wo die BischOfe
und andere Grossen dcs Rcirlis l)oi ilim irusammen kommen Annnl. Ouc(!Ilril). I c p. 90,
934. Dccemlter 49. .Anfentbalt Konig Conrad» II. in Corvey, erwiestio durcb zwei voo ihm daseibst
21. nusgoatellle Uiiiind«D flir dM Ksdnmi Bamberg. Wnrdtwein wr. subsid dipl.
T. VI p. 185.
036. ,. 25. Wcihnrirhtsfpst, wolches der Koni^ zu Mindcn niif urosscr IMaclit iin(i rrondp feiert
— Yiole, welchc an seincr Wuld nicbt Ttuiil nahmeo, kumnicn hicr zu ibm und werdcn von
Hmi m GDBden aa%enomaieD. AniiaL QuedL 1. c. 00. AooaL Bild. L e. p. 90., zn 40S5,
nach ihrer bekannten, das Jahr mit Wrilnmcliten anfangenden Zeitrechnung. — Bci dioscr (oder
einer spsiteren; Anwesenhdl des Koni<p> in Minden (vgl. Nr. 965.) soll die Burg und nnrhmalige
GraiscliaA Schauenburg, durcb kooiglicbe Beiebouog, ihren Unqirung erbaltcu babun. Lerbeck.
Chr, L 6. p. 400.
4025.
OOT. JaiMar 2. JiKMMrn und seiu Slie&ohn AmM geben der Kircbe xo Fadefhoni Beriliangen m Hbk^
hnsen im Gau Xilitcrga und zu Barghuseo im Gau Alinuiiga, tauschweise nir den ZehentoD jta
Emiggarolhun. Diescr nni Nnvcnibcr (wahrscheinlirh dcs naehstvorhorseirancriien Jahros''
gcscldoii&eac Vertrag, %\ird ivl Paderiiurii. IV. Non. Januar. , ui (iegeuwurt Acn, Er/hi^chufs Hun-
fritit (von Hagdcborg), der Biachore SAerlU (vod Hioden), Baditoard (vod Naambuii^), o. A. m.
ernciicrl uiid bcslaligt. Vita Mcinw I c. p. 535., Xr. 64. Srhatpn .\ P. I p .M:1?5 1'alke C.
Tr. Corb. p. 531. — Die Aiiwcscnbcit der geaaaoten fiiscbofe u. A. stcbt ohue Zweifel mit dem
sogleich ta erwiihnenden AnTenthalte des Kdnigs in Paderbom ui Verbindan^ Cbrigens kann
das Jahr des lelzten Dalunis nur /wischen IU24 und 403S lUlen, da Brzb. ffmfnd seit 4024
regierte, und Bischrif fJihUirnrd iDiii starb CVIH.*
938u „ 3. Anweseidieit Konig i onrnds lll. in Paderbom, erwiesea durch eioe Urkuodc desselbcii
fiir das Kloster Deuts. AcL IMerbrun DI. Non. Jammr. 4025, a. R. L Xremer akad. Beitr.
ni. S. 17
939. ., 6. Epiphauias-Fest, welcbos der Kiinig nocb in Padcrbom fcicrt. Anna). Quedl. I. c. p. 00.
940. „ 10. Kimig Gmmd //. heatiiligl Kaiaer ImdmQt Scheidinng derKircben zn Meppen und Eres-
bur:; an dits Stift Corvey, und der Kireheii XU Bianidi nnd Kcni nn das Stift Herivord, nebst
andem damit zusammcnbangendeD PrivilogieD. Act Gorbeie IV. Id. Jaauar. 402ft> «. It L Bis-
ber uogedruckl. (CiX.^
944. » 42. Derselbe besiatigi dem Mosler Visbike, welchem die Xblinina Akmg vorsteht, desMn
Privilegien und Bcsitzungen. .\ct. Crtrbeie 11. Id. Jan. 1025, a. R. L Mader. Aotiq. Bninsv.
p. 214. Paullini llist. Visb. p. 23. mit dem falsehcn und ganz ungcwohnbchen Daturo WIII Jn
uuar. (OL) — Eine an demselbeii Tago und Orte von dem Konig ausgestellte Urknnde fiir du»
Bistham Bamborg, s. Diitnge Beg. Bad. S. 100.
942. , 22. Derselho licslaligl, auf Bitten des .\l)lcs Trurhfmar, dio Privilegien des Stiftes GOTVey.
Act. Goslare Xi. KaL Fobr. 4025, a. R. L Scbalcn A. P. L p. 320. (CXI.J
943. Februar 8. Derselbe b^Matigt, auf Verweuduog des Bisdioft SigtbnM zn Hhiden, die Besitzungen
und Privilegien dcs Kiostcrs Keminata. AcC MeCMburg VL Id. Febr. 4024, a. R. l Schaton
A. P. l p. 321 — Pi .1 ihr/;ihl m\m mch der friinklschai, das nflOB Jahr mit dem 25. MiirK
aufangendeu ZiMtrcchiiuu^ ver^»(andeQ werden. ^C\JI.j
Dlgltized by Google
470
tMS — 1«IT.
944. Mai 3. Deniolbe schenkl der Kircbc zu Mindcn, auf Bitlen des dortigen Bischofs StQeberl, uml
Verwendung mohrerer andercr Bischbfe, das Gut Kemiiniin im Geu VaUiii und der Grafsdijift
Dduatiars. Act. Ralaabooee V. Noo. Miji 4085, a. B. I. Ffalor. Scr. R. G. T.IIL p.828. Scha-
lcn A. P. I. p. 321.
945. Septcmber 20. Das Domkapitcl 7.ti Minden bciirkiindct, dass cincr von dcsscn Mithriidcm, .^fifo,
zum (jcdachlnis8 m inc^r Schwcslcr Deinod und ihrcs Gcniahls Adulf, alh> scin (tiit zu Nicnhurch.
N\'['l\ iiri nnd .'>iiavcrth«R . (liii cli stMnfti Vci^t (palroniis^ (lerberl , dcr Klrrlic /ii Mindrn iibcrgc-
bcn hut. tact. in scdo Mtnilonrnsis cccicsiae. sub rege Cbuonrado. conim Sigeberto ejusd.
«ccL episcopo ct ThielliBTdo piat posilo, tn pubKco HaTCwardi advocali plactlo, meoae Scp-
tenbr. iii vigpL & Mattbad «poet. a. 40SS. SpildL«r Bciir. \. Urk. B. S. 429.
4020.
946. Febniar 43. W«&, der abgesetete Abt von Corvey, clirbl. Aonal. Saxo L e. p. 677. Todestag
narh (Irm \rrroi. Corli
947. £iue Frau BaiheOurya battc dcr Kirehe za Padcrbom ibr ganzcs Erbgut gcschcnkt; Aiholf, oin
Biller dea Erzbischois von CoIb, luid deesen Ehofrau Bie^. woDtcndieseScheokungentiranen:
Biscbor .VmiurrA" abcr bewirkte dic Bcstati^ng dcrselbcn, indcm cr, vor scincr Hcisi- luich
Rom , (h'n i^cflarhtcn Pcrsoncn ir> Talrntc und 4 Ho\ «>n niit Kij^cnhbrigcn gab, und nach
tii>incr KiicLkchr von Kom ihncn noch cin Gcschciik von Klciduiigsstiickeu und Geld machtc.
Viia Mdnw. L o. p. 539., Nr. 96. (Vpd. CXIU.) — WabncheinKch ist hier dte im Folg. gedacble
Hciso nach Hom inil (Imi Kalscr lit nir lnl , dcnn wenn es in vila Mcinw. I. c. lu lsst. dcr BL-ichof
sci pro DCgocio proprio oach Bom gc|:angcn, so ist dies wabrschcioUcfa nur cin Misvcrstand,
da einer solchen be^ndem Rdse sonst nir^cnds gcdacht wird. •
948. Btschof .\teinuerk bc^Icilct den Konis; Conrad II. auf sciiicm RomeRnge nach Italicn, wn cr von
dcm Piilriarilien \S'<i!f<jiii-i(j z» .\(iiil!('ja , wclclicr ilcni Kimii; cnlirf^iTcn k((innit, als Vcrwandtor
bcgiiisst wird, und von dcmsclbcn dcn Korpcr dcs bcil. Fcli\ zum Gcschcnk erhalt Vita
Mdnw. L c. p. SS8.
10^7.
949. Januar 10. PHigrinus, Erzbischof zu Ciiln, siihnct sich mit dcr Abtissinn Sophia zu Esscn, ciner
Tochter Kaiser Otto't //., indem er dem SiiA Eksch dcn von scinctn Vorgan^cr. dcni En^hischor
Gunthrtritit, rlcm^iclbcn f^cschcnktcn , \on ihm fsrllist ahcr anL;crncht«>ncn Zchcnlcn zwischcn «h-n
Fiii&scQ Rura und Embescara, gcgcn Abtrctung cinigcr (liilcr. bcsiiitigt. Act. Asnithu ad comu
altaris cjosd. eccL IV. Id. Jantfflr. 4027, Conmdi R. a. IIL Wcstphalia n. Jahrg. 2. (}oarL S. 55.
Lacomhh^l Uikundenb. I. S. 100.
950. April 7 Kalscr Cnnrad //. schcnkt rlei' Kirchc m T*arh'rhom , wciicn dcr trpnrn Dicnstc dcs Bi-
scbofs .Memuierk, dcn Hol Hrwitt»> itu Gau Engcre und licr Grafsciiaft Marcivard.s. Acl. Ruinuc
Vil. Id. Aprii. 4027. a R. lil. Imp. L Scbaten A. P. L p. 324. Falke C. Tr. Corb. p. 466. im
Aus2Uf|;c Scibcrtz rrkniulcn!. I. S 27. Cf. vita Mcinw 1 c. p f5r,8 'CXIV.)
954. Meginher, Bischof zu Osnabriick, i>tirbu — Soin Name fchlt im Nccrol. Osuabr., scin Tod mu$$
aber in di(>sc Zdt falten, da sein Name auf der mnSdist zn erwiihnenden Synode vermiast, ond
in der crsten Halftc dcs foljjcndcn Jahrcs schon scin .Nachfol^cr gcnannt wiril.
988. Grossc Svnodc zu Frankrnrtli , In Gcf,'cn\\art dcs Kaiscrs nnd iintpr drm Vnrsitzc dcs F,r/hischofs
,^r»6«> von Mainz, welchcr untcr andcm die Biscbiife Megtnwerk von Paderbom, Siyeberl von
Minden wut Sigefrid von Mimigardevord beiwdinlm. — Die BiadiSre JAjpMimrile ond SigAert
waien unter deiyen^n, auf dereo Zeuigiiiss dem Bis(&of GmMord vmi HQdeshebn daa Dioccaan'
• Digitized by Google
171
rcchl iihpr Gandprsheim, pepen tlie Anspriiclie dcs ErzbUchofs von Mainz, znerkannl wuitlc.
Aiuial. Hiici. i. c. p. 97. Annal. Saxo i. c. p. 677. Vita Mcinw. I. c. p. 558. Vita Godch. ap.
Licibail. Sct. K. Etar. T. L p. US. — ^ INe Abmsetibett cines Bischo& von OsmbrUdi litet ver-
Dittthen, dass der dorti{{e InschiUlidie StuU damal» eiledigi, oder dodi der Erledigung oahe war.
40S8.
933. Uai 'j^i. Kniacv Conrad II. beslStigt, aaf-AiMachen der Ablissinn Sophia zu Essea, Schwestcr Kiii-^
scr Ollos III , ilic {{('silzunftcn und Privilcf^ien d"^ "^fdis Esscn, namcntlich die frcie Wahl dcr
Ablib.siitii und dcs Vugtci». Act. Iruliuiaiini LV Kal. Jun. 10i8, a. R. IV. Imp. II. Lacooiblet
iTkundenb. I. S. 404.
951. Dorsclbc l>i->(iilii:t (l(<m Stiftf OsTiahriu k , niif nillcn dc8 dorliijfn Bi.«'!u)fs Gosmnr , (llc ^ nn dcn
vorigcn Kaiscr» ihm verlitibcuca Privilcgicn, bcsondei-s die freic Gcricbtsbarkcit , Markt-, Miioz»
lutd ZoUrecht, und den Fetstbaim. Aot Bodcrcnbmnnon a. 4028, R, IV. Imp. I. Smdhoff' 1. c.
p. XXXn, Miiscr O. & 11. S, «37. «. W. VIII. S :U. • — l»,-:- mcl.l' iH-mcfkle Tag miis.^, (icr
dcr Ausslcllunj;<.orlc nnrh , zw i^rhcn dic Datcn dcr vorigtMi iirni dcr foli^cndcn Urkunde
(allcu. Uie Aiigabe dcs I. a. Inip. bci dicser und der folg. L'rL kaon uur auf einem Verseben beruhea
935. Julius 4. Dersdbe gibt dco) Abte Dn^hmr an Corvey den Hef Godelevcakeini, wekher m Kaiscr
Amuffs Zcitcn durch Tausch an das Stift gckommcn, nachniais abcr dcmsclben unrechtmaiisig
cntzoLtcn wfirdcn war, zuiiick. Act. Maudcburch, Kai. Jui. 1028, a. R. IV. Imp. I. Schat<»n
A. U. I. p. Ji3. Orig. Guclf. T- IV. p. 415. — Dic I rkundc ist cim? dcr crsten Kai.<>(>r - L'rkun-
den, woriMi efaie AnfzShlnng von Zeugco slatt findct. Uolcr ihnen beBoden sieh die BiaeholiB
Meiiiwrrk voii I*;uI('rhoni' und Sirpfrid ' wadrschciiilich von Miniij^ardevord' — r.XV
900. Augu»t iO. I)cr><'lbc bcslatigt dcm Bischof ifetnu-erA;, wcgcn .scincr trcuen Uienstc, alie von sci-
ncn VorKaii^orn der Kirchc zU Paderbom vetlieheDeii Sdienkungcn. Act Walahuson XIII. KaL
Sepl. 40S8. Vila Hebw. V c p. 5B8w
(4028—4936.)
957. Eioe edle fVmi iletmlpe batte, mit Einvrilliggug ibres Brndere HaM, fdr beider uod ihrer Xllera
SrcliTilii'iI, iiirc fiiitcr /ii Di)f!nnhti-iiii imd Tliiiiclicrdiiicliiisim mit ailcni Zubehiir, untcr nndcrn
aucb uichrcrcn ciozclo genanntcn Eij^cnborigcn, der Kircho zu Paderbom iibergeben, Bischof
Neinwei^ abcr aof ihre Li^iensaeit ihr den Hof zo Thinehardfaichuaen nebet deiu ZehenleB zn
Thinkilliiir^'. Lclicbiki und Rian uiid Familicn iibcrlasscn. dnzu ihr 6 Talente, ihrciQ Bruder
;i!n r i i iii. f;i'^(;bi'n. Ein lullcr Wfjd , wclelicr .\nspriiche nn dir-s*^ (liitcr hattw, cnt.sagtc dcn-
sclbcn vor dcin Bischof Oosmar, iind wi(»d('rhoitc dicse Vcrzitrhtlcistuiig, nachdcm er von dcnt
Biscbof Meimmk, durch den Pricster zu Geemeri, Vnmea, 3 TaL Denarieo erhalten hatte, in
Ccpcnwart dcr Grafcn Amuluny nud Unnm. Vita Mcinw. 1. c. p. .537.. Nr. 80. — Dic Erwiih-
nung dcs Bischofs (iozmar (von Osnabriick) wcist di(>scr llandlung ihre SteUe zwischon dcn
obcn bemcrktcn Jahrcti on, inncrhalb «ch-hcr dcsscn Rc^crung fallL
iiiid.
958. Miirz 30. Kaiscr Conrad II. sclieitkt dcm Bischuf SiyiLerf und Uer Kirche zu Mindcn den Forst-
bann, xwischcn dcn FliisBon Osecnbeke und Alerbeke Im an den Fluaa Wennoaou und von da
lii \i [ ■fisiiicrccanipon, im Entcrgau, in dcr Grafschnn dcs IlcrzoKS BemJiartl. AcL Ratltipone
m, Kal. AprU. lOiO, a. R. V. Imp. U, PisU>r. Scr. R. G. UI. p. 821. (CXVI.)
VcfhrMrnMiiPi Mi 4tm IffilfB AbdfMk*: a^ «. Z. ». «I. aogrf I. «wi E. IS. iwil 1. NfHMdt. Z.9».
<i, JM»* I. ««fu. 23 *
Digitized by Google
172
d59. ApriL VS. Dcrselbe Diinint daa vun dem Biscbof Sigiba-t zu Minden daselbst gegrtindele Stift
in semen Schate ond beitftigi deniMnMa die vod gedacbten Bisdior dazn Bnicheiikien Gitter.
Aci. Rcnencburch Id Aptil. 4029, n. B. V. bnp. IIL PSBtor. I, & p. S30. Falke C Tr. Corb.
p. 850. Vgl. unlcn Nr. 987.) .
900. Dcrseibc pibl dor Berthild, der .MuKcr eincs vcrstorbcocn Edlcn Ualhamar, das durch eincn ge-
wissen Itnihald (oder HaoU) ihr unrechtniiissig entaogene Gut Liemoneshus zoriick; sb aber
iihrrsilit (lassclhf , diirch ihren Vo£;t und Erbcn- Reinherius, dor Kirchc zu Padcrborn, wofur
Ui:>chor Meinwerk ibr den Zebcutcn zu Ihesli aof Lebeosseit anweisi, in Gegeowart der
Grnren JSfenmonn, Udo. Eekihard ond der Vomehmsten de» Gaocs Lacm (des LeiDe-Ganes).
Vila .Mciiiw. I. c. p. 559.
96i. Bischof .l/r/ioerrA" zu Paderbom jpbt cinom ircwis.scn Dnjn , wclLhi r Nich bci dctn Kai.scr fur dcti
rccliUua.sHigeo Erbun der durch Mverich von Hagun an die kirche zu Paderborn veri^auAeu
Giiler UOan und Riewnrdessnn ausgab, zn semer Abfindnag, in Gegenwarl des Bnbischofe Am-
frid von Magdebui^ u. A., 5 Pflii^o zu 10 Schill. Dcnar. mf >ch\o Lebcnszeit zu Lehen, nad
schenki ibm ein Pferd, & SchilL und eia wolleoes Toch. Yita Mciaw. J. c
062. Deccmber. 28v Veihnadiurest, welches der Kaner zu Dortnmnd feien Annal. Sat. I. c. p. 678.
— Ebendaaelhet beCuul !^iili dcr Kaiscr noch am 17. Januai- dcs ihh^- Jaliros. zii Vu\iic eioer
dasdbst ausgeslelllen, das Matfctrecht sn (Donau-) Werd belreffenden Urkuiide. YgL BdhnMr
Rvg. S. 68.
1030.
W3. Junius 4. Kaii«er Conrad II. scbenkl dcm BLschof Meinwerk und dcr Kirche zu Padcrbom das,
wegen Uncbenbiirtigkcit des bisherignn Bcsilzcrs, cinea Grafcn Bemkard. \hm hcimgcrallcfie
Gut Badperch im Gau Nichtei^ in der Grafschaft ffaholdx. Act .Mcrsiburch, Kal. Jun. 1030.
a. R. VI trn[) IV. Schatcn A. P. I. p. 327. und hiemach in Ausz. Seiberls Urkundenb. L & 27.
Cf. ViU Mcinw. L c. p. 559. (CXVU.)
96(. December 2S. Weihttachtflfesl, von dem Kaiser lu Paderbom gefeiert, wo anch Bnbischor Anfes
vofl Mainz zugegen war. Annal. Hild. I. c. f. 98. AnnaL Sax. L c. 678. Beide xnm J. 1994,
uach ihrer fjewbhnlichen Zcilrcchnung.
965. Nacli unvcrburglcr Angabe soll der Kaiscr in dicscm Jahre cineu grosscn Hof zu Mioden gchallcn,
und dasdbsl, mi Billen dea Biechob Sigeberf, den Ad<df von Santersleben (einen Brnider des
folgenden Bischofs Brvmo zn MiiKloTi' mit dcr Burg Schauenburg bclehnt haben. Panllini
Viflb. p. 24. Id. ad Watensted. Cbron. Miod. p. 44. Vg^. obcn Kr. 936.
(4090^1044)
996. Deinrirh, .U)[ dcs Kloslcrs SS OJalrici ct Afrac zu .\ti^sburg, sentlc». <!f>r Kirclif» SS. Martini ct
Udalrici /u Minden Reliquien vom Sargc und dcr Stula dcs heil. Udalricus und von dcr Ascbo
seines Korpers. S. d. <>>ptar. eocL S. Mart Hooyer. ->» b den oben angiegeb. Jahrea regierle
Abt I/einrich I. Das Klostcr hal zwar in dcr Folijc noch mehr Abtc dieses Namens ^chabt.
namcnllich ffeinridt II. (4474—1181; und Heinrich lU. (4488 — 4495); es ist abcr doch am wahr-
scheiidicbsten, dass jeoe RcliquieiiMendung in der enCen Zeil nanh ikr Stiftung der Martini-^Kirdie
gnchah.
4034.
967. Jannar 20l Kaiier CiHvnd U. adbenkt der Kirehe in Paderbom, w^en ^er Irenen Diensie des
BImM jra^nMosrfc, die deni Kaiaer keungefaienen Gttler xn JJBaas nnd BUfaNun im Pkder-
Digitized by Google
Gnii in (hr Grafschart Amuhings. Act. Altotete IIL KalFdir. 4034. a. B. VH Imp. IV. SdMten
A. P. I. p. 329. (CXVUL)
aCS. Fd)ruar 49. Denelbe Khenkl rfer Kirche la PederbocB die Gdter BeniMnhDscn, Valabroch nnd
Dadanbroch, in dcn Guuen Weliga und Tilithi, in der GfafadiBft Widvkmfs. Act. GoKlarc
XI Kal. Mart. 1031, a. R. VU. imp. iV. Schaieo A. P. 1. p. 829. Falke C. Ir. Gorb. p. 2M.
(C-U\.)
069. „ „ Berselbe acheiiitt der Kirche xn FadeilKMm die Gttter Ileinluiaen, Winiden, Windehnn-
dcrodc, .\ldcndorp, Rudbertfsspn , SiitrtljTcs.scn, Ni^^n unrl Hnmcrcsscn, im Gnu Axi^n, in der
Grafiicltaft ConraJs. Ac(. ut pr. Schatcn 1. c. p. 330. ^bci C\1X.J — Lbcr dic Lagc dor ge-
nannlen Orte v;;l. Wipand Corv. Gttterbeaitz 8. 407.
970. April iO. Dersclbo bcstaligt dcr Kirclie zn Mindcn, aof BStten dcs «lortigcn Biscliofs Sigilftrl, die
von dcii \()ni;('n Kaiscm ihr vcrlichcncn Privilegien. Act Moviomago XU. I£al. Maji 4031, t.
R. VII. Imp. V. Pi.stor. Scr. R. G. lU. p. 825.
971. Ai^^t 3. Dcndbe sehenlct der Kirehe m Paderfaora das von Wieib gegen das Gnt Ztirid em-
}{Clauschtc Gul Sanim t il^i im Gau Wetiga in dcr Grafschalll Widukins. Act. Immetcshusun
UL Non. August m\. a. R. Ml Imp. V. Schaten A. P. L p. 330. Faike C Ir. Corb. p.&27.
Cf. vita Mcinw. 1. c. p. 560. (CXX.)
972. Bisdiof Mnnwerk bcfilcitci ticn Kaiscr auf dcsscii Fcldzuge nnch Polcn. Vila Meinw. L C. p. 590.,
v,n dii>s zuar nidii iuvli tn kli^ h u^v^aa^i wird, aber aos der fdgenden Erwiiboaqg sdner Rttck'
Ikchr noibwendig gesctiiussfn wcrdcn muiH.
973. Oklober 3. Kschi^ JAmuwrik, mit Brlaabnis» dea Kaisers nadi Paderbeni zorOdcgekehrt, empfangt
daselbst in dcni neucn Klostcr (Abdinghof; den von dcin Patriarchen Wolfgang VOD Aqniieja
i;f;finfltcn Kfirpcr dcs hcil. Fclix mit gros.scn Fcicrlirhkcit<!n. Vila Mcinn'. I. c.
974. Novfinbor i. Dersclbc wciht, io Gegcnwarl und mit Aiisistenz des iirzbischofs Hunfrid von Mag-
deburK imd der Bischdfe (hMard von Hildesbeim imd Sigtiml mn Ninden, daa von ihm aus-
scihnlb dcr -Stadt Paderborn in suhurbio crl)anfp Klnstcr. tind .stattct dassrlhc niit bcdcuten-
dcn, tlicils voD scincn Allcrn crcrblcn, thcils voa ihm sclbst crworlieaen Giitcrn aus, welcho
Graf Atnelttng, afai obersler Vogt der Kirdie zn PRderbora, mit kon^^idieii BiiiDe bestatigt
Act. IV. Non. Novcmbr. 1031. Schatcn A. P. L p. 3^2. Falkc C. Tr. Corb. p. i5& — Cf. Vita
M«<in\v. I. c. p. oCO. und Overham in not, nd cdit. vit Mcinw p in:j Anna! Sa\o 1 c p (»78
— Nach der V. M. wurde die neue Kircbe zur Khrc dcr hcil. Maria, der Apostcl Petnis und
Paah» aod aller.Heil^en geweihl, mid ea warai bd der Fderitdikdi, aaaser dcn ebea Go'
nannlcn, nuch Bischof Sigifrid von Mimiijnnlovord uiid vier aii(fcrc nicht i,'enauiilo Bischofc zu-
gegcn. — Wegcn dcs dcm kloeter gescbeuLtcn Oniates und der licsondcreo Privilegiea desscl-
bcn , 8. Vita Meinw. L c. p. 584. '
1032.
97o. Janunr 1(1. K.iisi^r Conrnrl 11. ninimt das von dem Biscliof Mnnwnk an dcr wrsllichou Scito dor
Stadl Padcrbom crbantc und zur Ehrc dcr beii. Maria, dcr Apostal Petrus und PaiMus und
aller ndligen gewdhte Kloster mil deaMm GiHeru in seuien Schnts und bewiO^i ihm die Frci-
hcil von allcr woltlichon Gcrichlsbarkeil, wclche dcm Abto und dem von ihm gcmcinschafllich
mit dcn Klo.stcrbrudcm zu wiihlcndcn Vogte ausiicbliesslicl) zustchen soll. Act Padcrbniii
XVII. Kal. Fcbr. i032, a. R. VIO. Imp. V. Schaten A. P. I. p. 33*. Cf. vita Meinw. 1. c p. 562.
cap. 115.
979. norsolbo schonkl dcm Bischof Meinuerk und dor Kirche zu Padcrbom den Ilof Garde-
ncbiki im Gau Lacni ond dcr Grafschaft Uerimanns. Acl. Hiltiwanlesbusun XV. iUl. Febr. 4032.
a. B. Vm. bnp. V. Sdaten A. P. L p. 336. CXXD
Digitized by Google
I»I3 — ItSl.
977. Januar 18. Dersclbc schcnkt dcm Biscbof Meinu erk uud dcr Kircbc zu Padcrbora die Graftickaft
dcs Gniren Bermana in den Gaden Auga, Neie^a und HMsi^ Aci. Frilislare XV. Kal Fel>r.
1032. a. R. VIII. Imp. V. Bisher ungcdruckl. Cf Vila .Meinw^ I. c. p. 56i. (CXXU.) .
978.. Aii;.'ii>l 6. PHfijrln . EizliiM liof /ii rnlii. iiu orpi rirt lii r .\lnoi Deulz die Kirchcn 7.\\ 1'mia titid He-
ringen und an<len* iin JSucliM^n - LuhIc , deren Zuisen sie crbebt. D. Colon. Vlll. Id. Augusl- tOUi
Laeorabfet Urkundcnb. I. S. 104.
979. .. ~\ K.iiser Cotirm! II. schcnkt dor Kirchc zu Paderborn .soch!» Eisienhorixo. Act. Ma^adobne
Xll Kal. Sepl. KCJi. a. K. VIII. Inip. VI Bishcr uiifsedruckl. Cf. Vita Meinw. 1. c. (.X.VllI.i
960. November i7. Sigifriti. Bij>chof zu Mimi^ardcvord , stirbt Annai. llild. I. c. p. 93. — .Necrul. eccl
itiaj. Hoiia.sier. setzt di« Gedachtnissfeier dieses BLscliofs auf den 1. December. uud botnerkt
von ihm: Deilit etiiun praeallare (jund mmv prnpria rabriiavit, et omi i i I" ■iiriria. — Sein Nach-
folger wird Herinmnn, bi&beri^cr Dc)inpr()]).st zu C.olii. AniuU. Ilild. I. t. jVnnal. Sa&o L c. p. 679.
081. Dcccmbcr 35. Wcihnachlafosl, wclchcs der Kaiscr in Padcrbom fnerV AiinaL .llild. L c. p. 99.,
su 4093.
1033.
983. Dischof Mginwtrk. m der AbBichl, zu Padcrbom noch'eine Kirc^e. naeh dem VorhHde der Kirehe
zii Jemsalem. zu baiien, sendel dcn Al>t HVko von Helmvvaiijeshaii,sen nmti Jnni.^ialrm, um
das Maass dcr dorli|;cn Kircbc und deb hoili^eu lirHbeti uurzunehmen. — Nachdcm dcR>elbe zu-
riickgehehrt und ReTiquien des heii. Grabea roitgcbracbt, rangt der BiscboT an, ostlich vor der
Stadt, aaasCrhalti ilr'. danialigen Cmranfjes derselben, oine Kirclio zum Behuf oiiics Canoniccd-
Stiftcs zur Ehre di i iicil M;im und der Apostet Pelnis uad Aodreaa zu erbauen. Vita Meinw.
k c. p. 561. cap. liO. u. ML
963. Aptil S6. Kaiter (Worf //. bestiftigl dic Privilcgien dcs StiAca Wcrden, aaf Bitten des dorl^
Abtes Gnold , und vriinrhrt dieselbcn diirch das SchilTahrtsrecht auf der Rulir von ilirer Mim
dung iii den Rhcin aiif\\art.s bis zuiu Kloster Wcrdcn. AcU Novioraago IV. Kal Mi^ 4033, a.
R. IX. Imp. VI. Lacomblet I rknndenb. I. S. <0».
961. Mai 13. Dersolbo schenkt der Kirche zu Paderborn ein Gut zu Marsvclde im Gao Rietega in der
(irafschafl Act. Noviom. III. Id. Maj. 4033, a. R. iX. Imp. YL Schaieo A. P. I. p. 337
(C.\XIV.;
963. Joiwis 20. Deraelbe gibt, «urBitten dcs Bjschoft MHmetrk. dem Ahto TfttD» zn. Hehawardeshan-
•en die Froihcit, an dem Orte Ilelnivvarde.shausen , im (<au Aii^era uiid dor GrafschaA Henndt,
cinen Markt mit Miinze und Zoll, und mil denselbcii Reclilen, dcren die llandclstctitc /ii Mainr.
(U)In und Dortuiund gcnicsscn, anzulegen. Act. Nurlhimc \ll. Kal. Jul. u. K. i\. Imp. VI
Schalen A. P. I. p. 339.
966. Julius 10. Dcrsclbe giht der Kirclie 7u Minden , aiif Bitten dcs ilor tiai^n Bisrliofs Siijeberl , dcn
Kor»tbana von dcr Mundong dei> Flu&>c$ Lindcriiius iii dio VVc^cr nufwurls bis Liuiia ood an die
lifUndiing des Flnsses Lunlursono ni die Lunte. dann weiler anfwirla bia If*l»» uod der Laad-
strasae ftlgcnd bis an dr n Ort Puregriffo, vvo <li(> Diucesc .Mindon an die von Bildesheim grenzl;
fcrncr an dcn Fltiss VVahcke «inil dicsen mtfwarl,-» l)i-- aii ilcn Borg Yogilari, an «lessen vvcslli-
chcr Scite, Rcna gogcnuber, bis an die VVowr, und diosor cntlang wicdcr bw un die Mundiing
des nusBM Underinufl. AcU Hersiborx VI. id. JuL 4038. a. R. IX. Imp. VL Pisior. S. R. G. IH.
p. 820
087 Dcrsclbe bcslatigt das von dcm BLschof Sigebeti zu Mioden gcsURete KJoster S. Marlini
mit des;>en cinzcln aufgczablleu Ve^ittDgen, womoter mdi der Wein-ZehfliM a Btidieriadoft
Aci ul pr. Spileker Beitr. I. S. 4». (CXXV.)
Digitized by Google
1«SS — toSf. 475
W'. 988. Aufptst 2. DorscUx; gibt dcr Kirchc zu Padcrborn die Grarschall dcs chcmalipcn Grafen Dndirn,
Hi den Ganen Hesse, NilcrRo. .Nctgo, Ohtcresf^o, zuruck, weichc Kaiscr JJeinriek dieser Kirche
gcschcnlvt, cr Kclbst aber, bald nach dem Anirilt ««ciner Refjierui^, »m Unkunde der Sach<>,
dcm Krzstific Mainz f.'ci,'(l)<'ii Jiaftr; nnd pnf<!rliailii;i Ipl/tcrcs durch eino ;irulm' Grafschafl im
Gau Cluvini^a. Act. Lintburg lY. .^on. August. iU33, a. R. IX. Imp. VIL Schalca A. P. 1. p. 339.
Cr. vita Heinw. I. c. cap. 421. (CXXVl.) — Von ciner UrktdMle, -worinn Kscbof Mekuoerk dicM
Latscrlichc Vcrleihung hckaimt niacht und dic Verlctzun^ dersolbcn inil den KirdwobMUie be-
drohl , sind nur norh cin paar unbcdculcndc Frnmnmd» vorhanden.
1)89. ilcccinbcr i5. Wcihnuchtiifcst, wclcbcs dcr Kaiscr zu Mindcn feicrt, und daselbsl Gctiandtc von
verwhiedeuen Viilltera empfiiiigL Aooal. Hild. L e. p. 90., zo 4034.
1034.
990. Deccmbcr 21. KaiMff Cmmd //. in Correy uiweseod, lu Fol|p eiaflr Urinnide doMelbco fiir das
Kloslcr Schottero, anger. b. Scbaonat VindeaL I. p. 40.
I03B.
991. Hiirz 90. (Mettett, welcbefl der Kaiser xu Paderbom feiert. Anoal. HtM. L e. p. 400. AnnaL
Sa\. 1. c. p. •jT!)
9'Ji. Alberad. Abliv.inn zu Mollcnbeck, drangt uch, auf .Veranlasi<ung dcs Bisubofe Sigeberl zu Mindcn,
in dic Kcgicrun^ dcr. dureh deo Tod der Ablissinn i/MMrui/ (am 31. OkL d. J.) crlcdigtcn Abtci
Vfronalorf, mit Widenipracb des dovSffn ConvenCea, ein. AdimI. Saxo L c. p. 079.
4036.
903. Mai 25. Biscbof Menttairk xu Paderbom weiht, in Gegenwart Kaiter Ctmrad$ 11. der ErzbiacbOfo
Bardo \on Main/. und llerimaun von Coln, und dcs Bischofs Bruno von Wiirzburg, die an der
ostlichcn Scil»' ausscrhalb dcr Stadt Padcrborn iieu crbaulc Kii^chc (Bus.sdorr: zur Ehrc dcr
hcil. Maria. dcr .Xposlcl Pclrus und Andrcas. Vila Mcinw. 1. c. p. 563., cap. 122. — Stiftungs-
Urkimde, worina allc einzelne, dcr ncucn Kirchc |i;ewidmcle Giiler aufgezahk, uod unter «len
Zcn^rn dii" Ahtn Siijphurd zu PadcrlxMii nnd Winn zu Hclmwartlcshauson , dcr Dompropst
Uusad, und Bocu , dor Prop»t des ncucn Stilit£>, gciiauut werden. Scliateu A. P. L p. 343^ (uo-
vollsiiindi^l Falke C. Tr. Corb. p. 464. Zeitscbr. £ vateri. Geech. u. A. K. IV. S. 446. (CXXVIL)
Wegcn friihfn Todcs dc« BisebofB Ueinwerk, konnlt; dic voUii^c Kinrichtung und Vcrfa.ssung dea
Sfifts. Itcsoirlcr'? dir Vorlhf^iliini; flor Kiiikiinfte unlfr dif (■iii/fltirn , (Iaiiuil>; noch ;;cni('inschall-
lich lcl)cndcii ^tittsgciNliiclien, eisl durch dcn folgciideu bischuf Holhu zu blandu gcbracht wur-
den. Zcitschr. f. vatorL G. o. A. K. IV. S. 449.
'27. Ilimmclfahrtsfcst, wclchcs der Kaiscr noch in Padcrbom fcicrf. .\nnnl lliM. ). c. p. 100.
99^. Junius 5. ^Vigilia Pcua>costcs.) Meinwerk, Biscbof zu Paderbom, «lirbt. AwuL Uild. L c. Vita
. Meinw. L c. p. 564.. cap. 124., wo die oiibereo Cnasliinde scincs Todes angogeben aind. Don
To<lcstaj? hobcn auch alle Nukrologien iibereinslimmcnd ; cbcn so Annal. Sux. I. c. p. 680. u. a.
— rntcr (li n in dcr Vita M. a n () iind sonst nnch hiii nnii w ii dor ohne bestimmtc Zeitangabe
enNahnlr^n Thalcu diesc^ fii^chots sind foigcndc nocii zu tieincricn. Bci dcr DoiuLirclie zu Pa-
dcrbom baote er, neben dcr Harien-KapcUe, wdcbe GerM, eia Verwandter KttrUt des Groc-
SCn, diiiTh rricchischr Kuii-.i1it hatto crhaucii lavscn. fiiif' Kapcllc hcil. narlliolnmiiiis. —
1*1)1 dcii lauullculen dic oA woilua uad bcschwcriichcn Wcgc zu ibrco Kircbcu ilq cricichtcm,
errichictu cr ncue Porocbieo ifaKCb Tbeilung cioigcr altcu; in andem erbflote er KapeUon.
Unter aodero crbaale cr eiue Dcue Kircbe ia SadboiipHm ond iibergab aio den Kkater Abding-
Digitized by Google
m i»4i.
bof , doch mit Vorbehalt des fianue« fur die Domkurchc. V. M. p. 345. , cap. iS. — la Herivord
weUite er, tnt Ai»uoh«a der Xbtbsinn GoclMft, die Besiltce S. HariBe qoee vocator ad Craccra,
wdcho dasclbst in Folge oincr wunderbaren Erscheinung crbaat worden war. Ib. p. 510.
cap. 49., 50. — Dic Stadt Padcrbom umgab er mit eincr Maucr und bautc dasclbst don bi-
scbbaichen Palast. Auch was in andcm Sladlen scincs Gcbicls verfallcn war, licss cr wicdcr-
herstellcn ood verbesBera Ib. cap. 54. — Im blsdiSfliebeD Palaste befenden sidi zwei Kapei-
lcn. Ib. p. 564., cnp 121 — Zii Pnderborn rirhtctc or Hno bprfihmle Schulc aiif. in welclier
unter anderu Erzbischof Anno zu Ctilit uod die Bischofc Jmad zu Paderborn und friedrich zu
Hian^rdevord gebildet -warden. Ib. p. 546., cap. St. — FUr die Domldrclie zu PaderimrD
aamiDolle cr cincn rcichen Schalz, besondcrs von koslbarcn GiTas.soii uiid andem Zicrrathcii.
Ib. cap. 53. — In •^ciiior Diorosc stinctc cr einc bpsnndf^ro Fcicr dcs Fcslcs dcK fipil. Bonifa-
c^us uod andcrcr lioilijjentiigo. lli. cap. 54. — Er war \«illon$, ausscr den Kirchcn, wclchc cr I
an der weadiehen uiid iSsdieheo Seite der Stadt Padert>em erbaat hatle (Abdni(^tof imd Bhm- I
doH). ffipt» ™ f^f"!" siitllichcn Seitc (iu ('.ampo) md m dcr nurdlichcn fin Sulithc) Kirchon
zu crbaucn, und dic Sladt al«o kreuzrormig damit ciiuu.scblic88cn ; dcr Tod verbindcrte ihn
aher nn der Ausfifhrting dicses Torsataes. 1b. p. 564., cap. 489. — Er wurde in dem too
flun gestifteten Klustcr .\bdinghof bcgrabcn. — Scin .Nachfoiger war Bbdolf oder Rotko, JoiAt-
rit-or Abt zu Horsfi lH Aiinal. llild. I c .\iinal. Sax. I o
996. August 45. Brtuw, Uischuf zu Wiirzburg, schonkl, in Gcgonwart dcs Koiscrs Conrad, des Erzbi-
scholb Bardo von Hainz und des Bisehofs RoMard voo Pederbom — > welche von Hainx. wo
cr dicsclbcii ani;i'(iolT. n, sicli auf svim- nitlc mift ihm nach Wiindjurg begobcn baltcn, ura da-
.sclbst das Fcbt dcr llimnielfahrt Mana /ii loiorn — sein vttterlicbcs Krbgut zu Sunrikc im Bi»- j
Uium Paderbom, Bchufs gcwis.ser Siiftuugen an die Kircho xa Wurzbm-g, mit Genchmigung
und unlcr Mitbcglaubigting des Bischofs Bodhard zu PadcrboriL AcL d. aasonit, Mariae 1036.
Copiar Pa.Icrb A Nr XXVL mit der blechen Jahnahl 1026. Scbaten A. P. f. p. 354. Falke
C. Tr. Corb. p. 661.
907. Oklcdier 10. Kaiaer Cbnrad //. beatfligt die OberainkaBft des Ables A»Mditn«tia »i Werdon mit
dcssen Vogte, dem Grafcn Herimann, wodurch letzlcrcra, Tur dic Dicnslc und GelaUe, die cr
nus den unter sciiier Jurisdiction stchcnden Hofcn (lcs Klostcrs in .\nspmch nahm, ciniiro aii<
dcn&cibcn ausgcwahltc Hovcn und Grund^tiicke, nehmlicli zu Alilisberg,*) nuUikioghovon, Oving-
hoson, Beringthorpa, SlockbcinD, Uvihki, Hbmgii, BauunghnsoiB, Dalawik, LetneUi, Thiadnmfho-
von, LiudcrinL'i-r on Tiiid Lotthorpa, zu Lchen gcgebcn wcrden. Act. TuIIitlc YI M. Octobr
4036, a. R. XIU. irop. IX. Kiadlingcr M. B. 2. B. Urk. S. 37. Krcmcr akad. Bcitr. 3. B. Irk.
S. 4B. Seiberta Urkondenb. L S. S8. Laoomblet Urkondenb. L S. 406.
098. „ ,. Siyeberl, Bischof zu Mindcn, stirbt. Annal. Hild 1 i ji. lOl. Annal. Sax. 1. c. p. 680
— Er binlerliess dor Kircbc zu Mindcn als Gcschenk vcrscliiciicnc l»^oslbarc IJiiclici- IxTbeck.
Chrvn. 1. c. p. 469., wo dicse fiiicher ausruhrlich bescbriebcn wcrdcn. — An scinc SlcUe komiiU
Jinmo, ein Hann von edier GdmrC und Kapdlao des Kaisers. Annal. Hihl. 1. c. — Ober die
Faniilic dicsrs niuno vgl. I.orbock. 1. c. p. 474. ond dazii Wcdckind Xot. II. S. 244.
909 December 40. Gozmar, Biscbof zu Osoabriick, stirbi — AJbericus, regius postseqoeotaneas, wird
sein Nachfolger. AmmL Mi. L c. p. 404. Amml. Sax.Lcp.6b0.
*) «teiit AlwubMs, «■'• KtoJlio>tr wMt «** Ataibfft goMiiit Mio 4i die MtnA ftBMMto flaft •ili
Digitized by Gopgle
101« .1«9«.
IT7
4000« Dccfmhpr 48. Der neue Bischof von Mindcn, ffnmo, wird zu Halbcrstadt , glclthzciii!; tnil dcm
dortifjcn Bischof Bttrchard, durch den Bischof Oodehard vod Hildesheim consecrirt. AnnaL Hild.
1. c. AonaL Sax. I. e.
1001. ])iv villu Hiixtor wird durch cinc Fcuersbmnst zersldil AanaL Cocb. L C. p. A.*}
400i. UnMses Sterben im Kloster Corvey. AumL Corb. L c
1037.
4003. Julius 1!. Ilcrimiinn . BUchof zn Minii^nnlrvonl , Ijcurkundct die von ihm, in Gcgcnwart dcs Ablcs
Gerold von Wprdcn, vull/.ogcne Kinwcihuiig dcr Kirchc 2U Liidinghausoo und dereu Freihciten.
D. V. Id Jnl. 4037. Miesert M. IT. B. 2. Ablk S. t97. (CXXVin.}
lOOi. Druthmar, Abl zu Corvcy, erhSlt von ffeghihold die Kirchc zu Bocb, wdclie vOTmails durcli don
Bi.sciiof /Jntlo von Osnabriick pcweihet worflfri, mi< al!f';rn Znhchnr — Dic cingejichaUelP Fiii
w cihuugs - iTkundc isl undatirt, dahcr uichl zu entsctieiden, ob Bischuf Dodo 1. oder //. gcmcint
ist. — Wigand Tradit Corb. p. 43.
(1037 — 10.52.)
4003. Der. Rilter WmfAert Obergibt, init Etnwilligting seines BmderBSohnes //eritps, seinen Hof m Rie^
fordi, mit sieben Ilovcn zu Riesfonli, Haginni, Gorithi, Withulo, Wallon, MuUon und Thrdl,
40 Eigcnbonsen uixl aiulnoru Znbcfinr, an tlic Kirrhc r.it Osnaltrtick . zu Ilandcn dcs dortigen
Bischofs Adtertch und des Vogtcs W ui, nach wcstralischem iicchUigcbrauch; wogcgcn der Bi-
Bchof Oun B Pfiind und 4 SoL an Zehenten nniickgibl, aodi ihn ond aelne Ehefrao Bedawith
auf liciilcr I.clicuszci! iiiit ol)i;;cii Giil<'m, und zwar init Brfrciuni; voii Hrcr- nnrl Ilofdiensten,
gpgeo cino JahrUchc Abgahc vun 2 Den., belefanL S. d. Moser 0. G. IL S. 239. ». W. VIII
S. 36.**^)
4006. I)cr.sclbc, nachdcm er, mit Einwilligung sciiies nach.st4m Erbcn //170, dcr Kirchc zu Osnabriick, m
MaiKlcn des Bischofs Alberirh un*I des VnKle*; HVi/. zwci Iluven zii lUiscoii, clnc zu Tynon,
cinc zu Wali&hcm und einc zu Hom-si^tehuson , init viclcn Kigcnhiirigen , libcrgeben, verpflichtcl
«ieh selbfit mit allen seincn Gtttem lom Dicnste derselben Kirche, wog^en der Bjschof ihm
alles riiergebenc und noeh dazu 2 Pfund ati Zelicntcn und ebcn so viel aus dcn Gelraideab-
gal>cn, wclche der Bischof bei seiner Rundreiiie von dcii Giilern des Stif^s Corvey «'mpfangt,
und 2 Karradcn Wcin, odcr wenn os an solchcm fchh. .stalt dcssen 2 Mark, endlich i Sliickc
Vnld, aof seine ond seiner Ehcfrau I/nzurha I.cbonszeit. inil Bcfreiung von Hcer- und Hof-
ilieiislcn. 7» Lehen reicht. S. d. Moser O, G, U. S iS ! s. W. VIII. S. 37 — Hic Ans
.stellung^>it diewr Urlkooden kann nicht naher aU narh den oben angcgebcnen Hcgienings-
johrrni des Btsdiob MeruA bcslimmC werdcn; das bci Hoscr anganommene Jabr 4040 ist gaoz
waikttrNch.
4007. April 25. Pfalzgraf Sigifrid, ein Bruder dcs Bischofs Bnina m Minden. stirbt, und wird zu Wimi-
labnrg bcgrabco. Annal. litld. L c. p. 402. AnoaL Saxo L c. p. G82.
*) rier hirr eehrauehla AoidraBk: 4ifinilw «MCMmta «1, 100 aiclit ii« BJite, Mndcn aw daw wibdkaaailtB
ZuraU liedcuten.
**) Im 4er «M-leiitni Zeiit itt iUlt IhtiM m Imcb t»S*HA,
*•*) IVr tii'U- \U.lru.k Isrdarf f..Isrnrlrr Vrrbestcnin|;rn : S. 37. 7, 1. M. Wcnnlirjl.l t. Werimbralit. S. 3S>. 7,. ».
it. AdiLe I. .^clike. 2. 13. «t. LtilM» 1. LiitM. Z. 14. U. maacipia I. omoia. Z. M. «U tideliect m(uU« I.
Ilcia «icalif.
iUtaiu hhi. WcailbL 23
Dlgitlzed by Google
478
■1008. fiischof Bolko \oa Paderborn, welchcr dctm Kaisor nach Italieo gefol^ war, weihl dort, auf dcsseo
VefeU, die Knrche des Kloslen VaOiB timbraM. Mebilloii AiuiaL Ord. & Bened. T. IV.
um.
4009. Bischof Jfruno z» Minden wird fzu Anfange diescs Jnhrcs) diirch cincn knUcrlichcfi, m Godar (wo
dcr Kiii.scr vrirhcrycnanf;rnc WethnaiChL><rcst fjcrcierl liattc; aiisjicrorli^lcn Bofchl gcnolhi^^t,
\\i(lfT sciiicn Wilkn. itii- \\)\v\ Wf»ns;ercslorp (Wiinstorri dor Xlitr-^imi .l//f r r./r; von Mollcnbcck
zu uber^ebeni nach Oi>terii bewcgt er sie jedoch, freiwiJlig davun abxusteiicn. AnnaL Saio
1. -c. p. 682.
4040. Januar 6. Rotho, Ri^ichof zu Padcrbom, bo.staligt dns von scincm Vorganpicr JUeinwerk gestiflde
Kioatcr SS. Potri ot Pauli i Abdin^liori , und niuinil das.sclbc init allcii soincn riulcm und Rechten
in bischiiflichen Schutz. DaL.Pullierbrun YIll. Id. Januar. in die Ivpiphaniae Domini 1039, Con-
radi a. R. XV. laDp. XII. EpMC. a. UI. Schaten A. P. I. p. 354. mU der fidBChen JahRahl 4038 I
,C.\XI.\)
\0H. Juniu.s 2i. K<inig Heinrich lU. bcstaligt dic Privilegien der Kircbe zu Minden, auf Bitten dcs dor- I
ligen Btsehofe Bnmo. Ad Aniernacho X. Kal. JuL 4039. a. Ord. XI. R. L KiBter. S. R. G. HL
p. 822. Schatcn A. P. I. p. 356.
4012. Seplcmbcr 3. Dcrselbe hcstaligt, auf Binon di"s Alitojs Tmrhtmnr , (lio Privilcgien dcs Sliftcs CoT- ,
vey. Act. G<»laro IIL Nun. Scpl. IU31>, a. Ord. .\il. R. 1. Scliaton A. P. L p. 358. (CXXX.)
4043. „ Derselbe beeOii^t, auf BiHeii dea Ablea JinuMm» w Corvey nnd der JkbiiadiiB
Gotrsdiii m Ilrnvoril , jcnr rn Sliftc die Kirchen zu Mcppcn und Ercsbnri;, lctztcrcra die zu Bn»
ginithi und Urcni. AcL ut pr. Schateu L c. p. 357. Faike C Tr. Corb. p. 740. (CXXXL)
4041, „ Berwlbe beetiiligt die Privilegien nnd fieailnmgen dea Kloslert Kenwade» ttif lliitai
dor durtigen AbtiBBinn Judi^ and VerwendnQg dea Ksdiofo Brww xa HindeB. AcL ut pr.
Schatcn I, c. p. 359.
4045. „ 19. Derselbe beslatigt der Kircho zu Padcrborn, auf Bitlcn des dortigcn Bischofs A»(io//,
ibre Hechte oad BeMttnngen, nainentlich waa Biadief MbgemMrk dereelben ven eeinem Ekbe
zugcwandt liat Act. Holun-lht Xiil Kal. Oct 1u39, OnL XIL R. L Zeiiadtr. t Archivk. D.
S. 1d4. (CXXXll. nach ciacm aodcm UriginaJe.)
lOiO.
4040. Januar 18 Kiuii- nriiirirh III. bosiaiii,'! riic Pri\i!ogien de^ Stifts Werden, auf Hlnon des dortigen
Ables iirruiH. Act. Augustae XV. Kid. Kcbr. 1040, a. Ord. XIL R. L — Zwei verscbiedene
Auaferiigungcn, deren eine beaondera liber die freie Wtdd der Vogte epricht — Laoombht
' Urkundonb. I. S. 106., 107.
4047. Jonitis 5. Bci dcr Einwciliung dcr Kirchc zu Stablo warcn, zu Folgc einer daselbst ausirofprlirrlen
konigiiclicn Crkundc fur diLs Klostcr Nivelle, unter vielen andcm aucb dic BLschufc Uentmtm
von Hinugardevord und Rudolf \un Paderborn) zugegoo. Miract Opp. T. L p. 660.
lOIS September 29. Michacli'; - Fp>t , wolchcs dcr Kimii; in Corvey fcioil. Annal Sa\. 1. c. p 684.
4019. December 22. Konig Ueinrich III. bestiitigt, auf Bittcn der Abtissinn iiptestiie zu Uerevurl, nocli-
aaals die den Stiftem Corvey und Hervort incorporirten Kvchen. Act Herivorte XI. Kal. Jamar.
4040, a. Ord. XIII. R. II. Harcnbcrg Monuin. ined. S. 406. ;CX.X.XI1I.)
4020. r, Wclhnarlitsfost , ^^clcltcs dcr Kbnig zu Mimigardovrml fciort — Iln^nlhsl winl. am
28. Decembcr, m (jcgenwart <lcs Kunijj^s, dcr neue Bischof von Bambcrg, Huiliiger i^welcher
■adunalB nnler dem Kamen Cbmm$ U. Papat traide)» dnrdt den Enbiscbof Bardo von HaiiiB
«Qnaecrirt AnnaL Sax. L c p. fSBH.
Digitized by Google
§«411 ~tM>.
179
4021. Dcccmber 29. In dem oea erbauleo Klostcr dcr heil. Maria zn Mimigardevord ^Lbcr«asser, wer^
den. in Geganwart Kbnig Beiwieh$ 111. und vieler GroMen des Reichs, iheib dnrdi den Slifter
dcs Kloslcrs, ^\&c\\o{ Uenmntm zii Miinin:nrd(.'vurd , thcils (lur<'h ilic Kr/hischiifc Ih^rimnnn von
Colni Bardo von Mainz, Uunfrid \oa Magdeburg, mit A^isislcnz dcs Encb. Alebraad von Dreroon
tind vieler Bischorc, worunter Bnm» voo Mindco nnd Ahurieh von OmabHick, vier AltMre ge>
WGthL — Dic crstc Abtissinn des KlostcrB VberwMMr. B«riktHhig. war des Bisohofs Utrimam
Srhwcslcr Cod mscpt Transa(|ucns. Bishcr norh iin;;c(1r ; niir im Aiiszugc bci Nicsert M. U.
B. 1. Abth. i>. 3'il. Not. (CXXXIY.) — Kiirzcr crzahlt dic isacho auch AimaL Saio 1. 8. c. zu
1041, nneh seiner GewobnKeit, das Jalir mit Wdbnachtcn anzufangeit.
Eb darf nicht unbcmerkt blcibcn, diiss von dieser Zdt «D, fUr deo Ort IGadBirdevord, der NaiM
Milnstcr alliiiahlich in Gcbrauch kommt.
1022. ,. „ Kdni(j ileinricti III. schciikl dcr von Dischof Herimann zu Mimigardcvurl crbautcu
und zur Ehro der heO. Maria geweihlen Kirohe, den kciniglichcn llor llarvia im Gau Livegowe
und dor flrnrschnft Diethnhrs. Act. Mimi«<artcvurlc IV. Kal. Jan. lOU, a. Onl. XIII. R. I. —
Die Jahrzahl ist nach dcr Zcitrcchnuug zu vcrstebeo, welche das Jahr mil Wcihnachien aofiug.
— Nieeeit M. U. B. 4. Abth. S. 318. (CXXXV.)
4023. „ „ Dei"si'lbc schcnkl cbcn dicscr Kir( dcn koni^lichcn Zchentcn in Fricsland. Nicscrt
a. a 0 S. 320., und wicdcrholr M. L. S. 11 S. 51 nXX.WI — Dic urkiirnIhclK^ .Nachrichl
von dicscr Schcukung itibt z^^ar dassclbo Daluui, wic dus lier vortgcn an, muss alicr liingcre
Zdt nacb der HandlnAg «irgewtct sein, da Btimdt III. in deradbea acbon den Titel Imperator
crhall, drn cr crst 1046 annnhm.
4024. Abermaliger grosscr Brand in Udxter, aus unbekanoter L'r»che, eo dass niur weoigc Itauscr daselbst
BldMai UdbeD. Aanal. Goil». L c. p. C. *}
lOil.
4023. Junius 13. Konig Ueinridi IIL vcrlcihl dcr viila Aslnide (Essen), auf Bittcn der dortigen Abtission
The^<am, einen iBhrmarkt, drd Tage vor and drd Ta^ oadi dem Peste Ccamae el Domuid.
Aci. in cod. ](»('<• Asiiiidr. Id, Jtirr. m\ . a. OnL XDL B. 111. IVealphalia % Jahre. 8. Quart.
S. 61. Lacoroblcl Urkuodeub. L S. 109.
4026. „ 47. Deradbe .«dienfct dem KkiBler Deula 44 Hbveo n Cof-Buokheim (Bochum} und den
kfidB^en Hof Wealboven. AcL Drotmanniae XV. KnL JoL lOll. Laoomldet Urlnnidenb. L & 4 10.
(4041—1054.)
1027. Teslaoicnt der Xbtinimi TheojMm ta Esaen. S. d. Zeilsdir. f. ArehivL II. S. 465. Lacomblet
1'rkundenb. I. S. Mi- — Pic Ahlissinn Theophan II, cinc Trichter dcs Pfalzgrafen Ercnfrid (vgl.
Lacoinbl. S. lU.;, wclche 1041 zum ersteonial aU Abli«sioa genanat wird (s. obeo), slarb am
5. Marz 1054. (LacombL S. 422. N««.)
1042.
4028. JuUus 18. Ilermann II. Erzbischof zu Coln, incorporirt dem Kloster zu Miskide (Mcschcdo;, wegen
der Verdicnsle der dMtigen JLbtissinB GarMgi», die Kvdie zu Kalle im Gau und der Provini
Westrul n iHxl der GraAchtft AmAdnfa: AoL m Miskkle. XV. KaL Ang. 1042. Seiberta Urku&-
dcnb. I. S. 29.
23»
Digitlzed by Google
480
IMS — ia4S.
46M. IviSas S1. Rrimam, Bisdiof zu Mimigardcvord , stiribL ADnil. I. e. p. 686. Todeslag nach
Xecroi. ccci. ruaj. Monastor. — Er wurdc iii dcr von ihin gcstinclon Ibrien-' oder Cberwaaiter-
Kiicln' Ih'i;i;iI)I'ii iiiul scine Mcinorii' iliisrllcit iiiTciiTl. Nccrol. cit.
1030. Jii-un», lii>icl>of zu Mindcn. bcurliuiidet die von ihm vollzogene Slifluug ciner Kirchc, zur Khrc dcs
heil. ManrieiaB und vielor andcrar HmligeB, eurder Insel (dem Werder) hei Hiinden, oad deren
Ausslnltung mil vcrschicdcnen cinzcln gciiunnten Giitern. S. d. SpilckiT Beitr. 1. S- I lO.
(CXXXVtl.) — Nacb Lerhcck. Chrun. I. c. p. 171. gcschah diese Stiriiin^ im J 1Ui2, was sicb
aoch dadtirdi bewihrl, ini folgcndcn Jalire die l>.baiglicl)o Bestiitigung erlbljjtc.
ilOti—1063..
1031. Benuo, Viccdominus dcr Kirchc zu Mimigardeford , iibertriigt, mit Genchmigung dcs Bischofs Jluod-
ptrt, deni Klosler S. Harioi (Gberwasser) ein Gut mi Wallhorpe. gcnamU Hoanasche, Jur eiDe
IIovc zu Ihtcre uiid eine andere zu Bisonbckc, wclchc nnch seinem Tode an das Kloater 2U- i
rilckfaUea soUen. S. d. litodUuger M. B. i. B. Crk. S. 39. (CXX.\VU1.)
4013. '
4032. Januar 23. Konig Hpinrirh III. bestati^t das vnn dem Bischof Brtinr, /.u Mlndi n auf cincr In-jcl in I
dcr W'e««r bei dcr Stadt Minden gegruudclc Slifl S. Hauricii uud dcssen Giiler. Acl. Gosilarc i
X. Kal. Febr. 4043, a. Ord. XV. R. IV. Spilcker Beitr. I. S. 445. (CXXXIX.) '
10-3.3. Mai ii. Pruigstfcst, von dem Kbni;; in Paderbom gefeiert Kleinsorgcn I. S. oH. |
4U34. JuUu« il. Rotho, BLschdf zu Padcrborn. v oihl, auf Yerlangen des Abtcs Trulhmar tm Cor^oN- dic
Kirchc zu Uorohuscn i>ei Kresburg, lej;l ver.scliicdcne Aclit|uicn in dci-selbcn iiie<ier, unii bc- i
ftlimnt zu ihrer Parochie die ViHen llorohusen, Alherlini^aaen, Albrachtui|i;huseii, Oaacti, Twe-
riui, Sillzinglm.scn , IlclmiTin;.;liii<i'ii Srhatrn A P 1. p. 303. |
4035. „ „ Thrutmar. Abt zu Corvcy, schcnkt der Kirchc dcs licii. Magnu;» zu Ilorohuiien, bei ihrer
' Einveihung. m Gcgcnwarl und mit Bcsluiigutig scinca Vogtes Bruno, dio Zchenten der ViOea
Wierin^erinchnsen im Uca8i-(iaii, llusin im Pader-Gau, Ostercp iin Alinen-(jau und llerdin^
husen iiu Iticr-Gau, wozu ('.rar llfrmann, zu seineni, seinr«^ ^.idTs \]'!ih'kiiifl , sciniT Gciuahliuii
JierUta uud seincr Sbkue Bardo , W ideUind und Ueiurich Si^eiunhcil , liiiter zu Suafharau und
Haran im Ahnen-Gau und zu Heriwardeshusen im ltter.-Gau hin»i{&gL Dat. in monie Errsbi<is
VI. Kal. Au^'. ifMo conBecralionia die a. 4043. Falfce C Tr. Corb. p. 240. Seibertz Urkaodeah
L S. 98. .NuL
4036. OLtober 46. Bischof itelAa m Paderbom weihet die voo seinem Yon^n|ier Afeintcerk gCi^tiActe
Kirdke m Sndbargpon znr Ebre dea heiL GaUus. Vita Mebw. L «. p. S46.
40U.
4037. Septenibcr 25 Kiinift fjfiniiih 111 bcstiiligt dom Klostor TlrTivon! dic riiilcr OveranliT!: tind
iiutwinesdorf im Angcrcs-Gau in dcr Grafschaft Witediinds. Act. Ai^uis^rani VIL Kal. Oci. lUi^,
a. Ord. XVIL R. VL Bisher uugedmckL (C.VL)
4046.
4038b Sefrtember S6. KSnig BeinriHi 111. verlcilil dem Bischof ^runo zu Minden imd dessen Multcr OulA
das Mnrkt-, Miiriz- und Zdllrrclit zu Gi^^lfva im llassc-Gau und <ler Grafschaft dcs Pfalz^trafcii
Teti. AcU Bolvcldc VL Kal. Octobr. 1045, a. Ord. XVU. R. VU. Schbtlgcn u. Krcisig Bi-ilr. «.
Slchs. Gescfa. III. S. 407. Vgl. Schuhes DireGtor. L S. 464. — Friihere Abdriicke aenoni doa
Hclm-Gau, und nehmcn den Ort fiir Eislebcn.
4030. Abermahgia FeuerBbrunBl zu Uoxter. AnaaL Corb. L c. p. 6w ■
Digitized by Gopgle|
I04t — IMl.
181
104C.
1010. Febraar '15. Dn^mor. Abt ta Corvey, tlitht Cod. mcpL et Annal. Corb. l & (k 6L
1011. n 23. (Sonntag Retniniscerc.) Koiii^ Heinrich lll. koinnit nuch C<irvey, WO in sciner Ge- -
jjcnwart Rnthard (lcm r.tinventc zuin .\I)t crwiihll wird. .\iin.il. riirl». 1. c.
IOi-2. Miirz i. Aiii(*ntbail des kunigs in Dortmund, wo der ncue Abt von Lorvey dic i^onigliche Beslali-
gung «riuilt. AhimL Corb. I. &
'I0i3. 0 Al>t Hothard winl /ii rorvcv rcicrtich ciniicfiilirl und itn Auftrage des KSoigB dnrcb deo
Itiiichol' liotho von Padcrbuni gcweihl. Aiinal. Corb. L c.
<104l. Hal 26. Koni^ Ilmirith Iff. schenkt dem Klorter S. Petri und Pftuli m Padeibom, wetcheni der
.\l)t Wulfgang vorslcht, cinen liof mit Wetnbergcn zu Pobarlo Bopiiard irn Gau Trcchira utul dcr
(;r;ifs( liiifi n,'vU>Ms. Act. Aqiiisgr. VII. Kol Jtm lOifi , a Ord. XVlll H VIII. Schalen A. P. I. p. 305.
lUiO. (jrar iievehard schciikt, zum SeelenbcU scines \aters Luithar uad n)it biiiwiiliguitg sciocs Vatur&'
brudcrs Tktadne, dcni Klostcr Conrey Giiter sa KinaDleve mid Redepke im Gau Derlingp und
in Getehariis eigner (jrafschari. Auszti.u' I) Wc ilckind Not. II. S. 1 18.
IU40. Bischof itruno zu Mioden weibt das Klo»tcr Kcmnadc. Lerbeck. Cbron. L c. p. 472.
1047.
'I0i7. Seplcnilicr 3 Kaisor Hrirniih III .schcnkl der Kirclic zii Parlcrboni cin Gnt zu F.vcrsrhutlr irti
(iau Hc!s.si und dcr Gralschaft liauio». Act. Sosact IV. .\on. Scpt. 1047, a. Ord. XVlil. K. DL.
Imp. L Scbnten A. P. I. p. 367. (CKU.)
It)i8.
1048. April 9. Hotho, Bischof zu Pudcrborn, schcnkl dcra von scincm Vorgangcr Neinwerk gestiflctcn
Kloster S. Pctri und Pauli, welchem der Abt Wi^tyiag voratehl, ein Gut su Folebetlinehuson,
eiiic Salzsljillc zii Uflon , oin »;i!I>cnics (lelaLSs, und 30 Sol. juhrlich aus den liischiiflichcn Z«'hen-
tcn 7.11 \Vi%odc»8un, zu Bischof Meimoerkis und boiuem ei^en Gedachlniss. DaU PatherbruDnon
V. Id. ApriL 4048. Schaten A. P. l. p. 369. (GXLU.)
lOiO. Juliiis iO. Kaiscr Heiurich III. beslatigt, auf Bitlcn des Bi.schoti Bruno zu Minden, die Privilcgicn
dcr dortiijen bLschonicIicn Kirche. Act. Mindo XIII. Kal. Aug, 4048, a. OnL XX. R. X. Imp. U.
PiMoi. S. U G. Ul. p. «ii. Schalen A. P. 1. p. 368.
lOoO.
1050. Abt Rothnrd zu Corvcy wird ubgcsetzl und Armld zu scincm Xachfolgcr crnaont. Annal. Curb.
L c- p. 6.
1051. Mai 10. ITiiigsifest, welchcs dcr Kai^icr in Padeibom fcicrt. Larobcrt. Hcrsfcld. Aoual. ap. Pcrtz.
Seriptdk'. T. V. p. 4 55. — Da dieser Schrinslelier gewohniieh tn der Zeilrechnung om ein Jahr
voraiis ist. so wiinlc ilicsc l'Iin:,'-lfcicr nuf d. 3. Jun. lOoU zu solzcn sein, wenn sic nicht mil
deiii Indu des glcichzcilig in Padcrborn anwescndcn Krzbi«chofs Bardo von Mainz in Vcrbinduag
gcbrachl wOrde, der nicht vor 4051 erfolgt scin kann.
1052. „ 25. Kaiscr Ueiurirh III. cnLschcidet, auf dic Bc>(.liwerdc dcs Bischofs Alberich zu O.snabriick
licijen (lcii Grafen Ifr-nihard , il,rs> nur der Vogl lici Kirclic. Minst alicr kcin llcr/uLr odcr Graf,
dic in gcdaclitem Bisthum wohncndon Ircieu Lculc, wciclie Mahelmiinner genannl wcrden, vor
win Gcricht fordern diirfe. Act. Tbrutanaamae VUI. Kal. Jun. 4054 , a. Ord. XXm. R. XIL
Imp. V. Sudhoff L c, p. XXXIV. Hiiser O. G. IL S. 343. s. W. m S. 38.
Digitized by Google
I8t IIM — tts^
106$. Novombcr 7. Eotho (Rudotp, Bkchor zu Paderborn, stirbt. Strvnck in not ctiL awcpt nd h. a
Anm. zu Kk>ins. 1. S. 516. Todcslaf: nach dcm iiUc^tcn NccroL Pndfrborn.; ein jiin^crcs nenni
d. 5., die nieistrn ruulorn d. 0. Nov — i i. Ainial. 1. c. p. 1->."> wtlchcm Schatcn A. P. I.
p. 37i. hier irrthUnihch rulgl} selzl den Tod dicses bischofs iu das Jahr 40i>2, weil er, uadi
seiner Gewohiiheii. in dor Zeitrechnung um ein Jahr voraus iM.
lOSiw Deccmbcr 21. Htiodp/rl, Bischof zu 3Iimi}i;<(rdcvord , wcihl die Crypla und drci Ahiire im Klostcr
Bi-auwoilor, auf Bilten dcs dorii!{i>n Abtcs Taijeuo und in AuArag des £rzbi$cfaolit voo Cdlo.
StruncL in not. crit. mscpt. ad h. a. ex antiq. churt.
4065. „ 85. Wcihnaehlsfeiit, wclclics dcr Kaiscr zu Goslar feiert, nnd wo anoh der neae Bi-
schof \on Padcrlmnr. Imnri . durch den Kr/liischof Luiliyold vun .Mainz rnnsffTirt winl. Lambcrt
Annal. 1. c. zu (U53 ^nehiiilich nach &eincr, das Jabr mit Weiliiiachten anfaogeoden Zeilrech-
« nun^. — DieBer imd war eiu Schwecteraohn det Biscbob Mmvmk. Seine Geoeakjgie «ad
Jugeadgeachichle a. b. Sehaten A. P. L p. 373.
4056. Febmar 3. /mmn/t, Riirhnf zn Paflfrhnrr , hpsfiifiprf drin Klnster S Petri und Pniili zu Padcrlirim
das Gut Sturibroch in dcr Gra&chaft Erpo's, «elchcs dcr doiligc Abl Wolfyang voa cineio
gewissen Kebert erkauH hai Act Paiherfamnnoo III. Non. Febr. 405S. Henr. UL OitL XXIT.
R. .\lll. Imp. V. EpMC. a. L Schaten A; P. L p. 374. mit deoi fidaehen Datum IIL Non. Deceiabr.
(C.\UII/
1U57. Marz i. Kaiscr IMnrirlis ///. Aufcnthalt in Dortmuiid, erwiesen durch cine Irkunde dctiselben
fnr das Buthuoi Hildesheiro; acL Trutmaoniae VI. Non. Blarc. 4052, a. Ord. XXIV. R. XIIL
Imp. VI. OriK, C.ucir T. IV. p. iil. Falkc C. Tr Corb p Tit
4058. „ 23. Kaiscr Udnrich II J. bcstaligt dcm Klostcr S. Pclri und Pauh zu Padcrbom, wclchcm
der Abt Egi^ert vorstcht, die Gtiter Gollpeche. Totenhnsen, Waltmaniitnchuscn , Widcn, Mere-
bcche, Reme, in dcr C,rafs<-hall des Hcrzogis Bernliard, Hnlincheim uiid Tcsierbant. in der
(irafschafl des (iiafcn Gerliard, welchc dcr vcrstorbcnc Hi-t liof Menitmk diescm Klostor sf-
scbeakt, und welcbe dc^n Erben Liutbold uod Adalbert tiachmais in Ansprucb {jenoaioien,
• ah«r auf dcs Kaisera Veitnitfelung darauf venridilet haben. Act Goslare X. Kal. April. 40(kL
a. Ord. X\UI. R. XIII. Imp. VI. Schatcn A. P. 1. p. 373. Falkc C. Tr Corl. p i-.n bcidc mit
der falschon Jahrzahl 1053. — Dic Schrifl dcs noch vorfaandenen Origioak ist gro»teatheib
crloschcD, dahcr cin neucr Abdruck milhunlich.
4C30. Deccmber 3. jWen<oh, Kachof zu Osnabriiok . siirbt NecroL Oaoahr. — Erdmaim. Chr. L c. p. S0&
selzt den Tnilcitag diescs BiRchofs auf d. 19. April.
lOliO. Dcr Edle Franko und seiuo (ialtiao WenidiHd »cboiikcu dcm Klodler S. Ludgeri zu Wcrdcn, mil
Genehmigun|E! des dorUgen Abtes Gero, ihre Bcsitiongeii in der UiopaiiheMer uod Lindthorper
Uark, wofiir sic in dic Briidcrschaft dcs Kloslcrs auf^cnouunen und ibnen vcrschiedene Bc-
siiziingcn descelben auf Lcbenszdt eiugclban werden. Acl. a. 4032. Laoomblet Urknndenb. L
S. 120.
(1052— I(I7(>.,
4001. Sicco gibt das vom Kaiser Conrad ihro geschcnktc Eigouthum zu Ruoleichesdorf oder Builo im Gaa
Navilgowe imd der Gmbchafl .^«rimaflna, der Kirche zo Paderbom, woAlr ihm BiBGliof hmad
gewisso EinktmAe anf aaine nnd aeuer EbeGwn LebeasMit anweist S. d. BUier iiqgedracfcL
(CXUV.)
Digitized by Google
«•5t — ««ss. ' 173
. 4062. Wirinbert schenkt dem Bisrhnf Immnd und dcr Kirche zu Paderboni (iiiilcr zu Aldcnlhorpc im
Cau Thietinclli, und erlanj^t zufili-ich von dom Bi^chof <He 1'mgrciizung des neoen Kirchsplols
Odisthorp. S. d. Bisher ungcdruckt. (("XLV.)
4063i, Asni/f gil)! (icr Kirchn zn PadfThom scin Eigcnthum m .^scoKingerothc im Gau Bittiga imd dcr
Grafschafl Tfieodertcfis , wonir ihm Bisdior hnmad oin Yon»erk zu Daslinjjcrolhe u. a. auf Lc-
benoceit emrMiiiiit. S. d. Biahflr iiii0ednickL (CXLVI.} — Die Zeh dU»er urkundlichen Nach-
ricbien kaiia nar Mcb den obcn «ngcgebcoen RegieruDgqabreii de» BbGbo& hKmad bcsiinmil
werden.
4084.
1064. Mai 12 Immad, Bischof zu Paderbom, bcstali^jt dip Privilcgien des von scinem Oheini Mpintrn-lc
gcstiActon Klosters S. Petri und Pauli in buburbio dcr Stadt Paderborn, welchciii dcr Abl Eil-
bert vorstehL Dai PBderbnmnon IV. Id. Haji, in sancto die ttecvns. DomiRi 4054, Eptsc. a. III.
— Untcr dcn Zcugcn bcfindcn .sich der Doni|Ht>pst WiufM^rt , dcr Dccliaut Hermann, Graf Hern-
fiard . Vr)j;t dcr Kirchc zti P.idcrborn. u n. m. — Schalcn .\. V. I ]) 370 — Dic rrktindc hat
in dcr Form viol Eigciithumliches; der Vcriust des Ongiiiais isl aiso aucb dcshalb sclu* zu
bcdanem.
40i>5.
■ 4065. Fobmar 40. Brmo, Biscbof za Mindon. sttrbL Necrd. Hoellenb. n. terbeck Cbr. 1. c. p. 47f. —
Von setnen Thaten wird, Ho.s.Hor dcr an setnem Orte ei>iihiitcn Slinunii; dcr Kirche S. Mauricii,
noch crwiihnt, d;iss cr il;is .Maricn - Kbstcr zu Mindcn voUcndct uod ciil^cwciht» oiwl das Martini*
Slifl daselbst vcrbesscrt habe. Lerbeck. 1. c. p. 171.
4066. Oktobcr t. Antold, Abt zu Corvey, slirbt Cod. mscpt und Annal. Corb. L e. p. 6. — > 8em Nach-
folgcr Sararfio wurde crsl itn folgcndcn Jahrc zum Abte gcwcihl. Annal. Corb. 1. c.
4067. Vcrlrag zwischcn dcm Bi.sclinf Eijilberl zu Miiidcn und dcm Hcrzog Bemhard, worinn Krsfprcr dcm
Letztercn Giitcr zu Nigctibur};, Apcldorcn, Lcntc, Veldcn, Scoylhc, Mcslemcrothe , Wcut^e, Sul-
Irthe. AlckcstorpCt Pchio, Ariiicanipc, und dcn Zchcnlcn von zwci Villcn, gegcA xugesacfacrlcn
Srhtifz, iibcrliissl. S. d. Wiirdlwcin Stibsid dipl T VI p Wedckind Nofcn III. S. 423.
— Dic Uandlung muss in dieses, odcr in dcn Anfang dcs folgendcn Jabres raUen. die Auizcich-
nnng abcr spatcr gcschehen aeui, dt unler den Vennilllem ijenannt wird: ilnno lioiuirBbilia
ebricus pcalea Cohinicnsis bclos epiaoopna; EizbiBcbor ^nno aber gelni^ 4066 snr Rcgierun^
(4055—4080.)
1068. Egifhrrf , Blschi^f zu Mindon, hcurlvtindpl , dnss cin ticwissrr Wulfnim , milcs S. Pffri. r!i?cnhi)-
rigc uud aile seinc Giitor an den Ortcn Nunhuscn, Lindungcn, Bnininghuscn und Enighuscn,
dcr Kirche zn Slinden eneschcnkt, nnd die Cbcri^be in der vilts Nunbasen im Drein-4jnn in
der CrafschafV Herti/iards gcschchcn, worauf dcr Bischof dcmsclbcn Wo/fram dic gcdachlen
Giitcr, nchst dcn Zcliciitr'ii . wHrhc i^r vorhcr ijclinht, zu I.rhcn i;r^'cbrn; aiirh bewilligt cr
ihm dcn Zchcntcn zu iianiiiigliu.scn auf Lcbcitszcit. und scincr Khcirau dio ZchcDlcn zu llar-
dmgbusen nnd Wdlhrinf^nsen ab Leibgc^ge. S. d. Gmpen Orig. Germ. IIL S 66. Wlirdt-
wcin Snlw di|)| VI. j) — Bischof Egilbrrt rrpirrtc in dcii ohcn an|<cf{c!ii'ricii Jiihrcn.
1069. Dcrsclbc gibt dcr Kircbc S. Martini zu Minden dic Ortc Almagchu2>cn und liudingo Burstal, eia
Got ai AdelierniiibnsMi» den Zehenlen dasctbst und tu Vanradere, nnd eine Milble sn Mhidcii;
femer zwei Pfliijige » ^jisbergutt, sum Licbt im Schtafliause der Briider; cndlicb cin Cnt a
Digitized by Gopgle
m
)Ionnuichuffcu , cineu Zchentcn zu Laittcrcn. uod den Bano uber die Stadt Uinden, zam Bau
der SUnsgebiiade. a d. Bulier uni^raekt. (CXLVII.)
4070. Dcrsclbe gibl der von spinrm Vor^anger linmo goslifletcn Kirche S Mauricii Giiter untl Einkiinnc
von scincin Eigcnllium zu Rclcrcslhorp(\ Lindnngon, und aii mchr. and, Ortcn, onn» Ilofkluto
aii dor Wcscr bct Scalcaburg und cincn Gartcn bci dcm bischuflichcn Hofc zu .Mindcn. S. d.
Spikker Beitr. L & 450. (CXLVIIL)
4056.
4071. ApriJ 7. Oslerrest, welches der Kaiser, nach seiner ROdtkchr anw Italien» in FiideriM»n feieii
LamberL l e. p. 457.
(10.56—4071.)
4072. Rcgister aller Gttter und Einktinfle dra Sliftes Conrey, aufgenomaieii durch den dorligen Abt Sa-
rarfio (wolchcr in ili n nlifn ;ii)L,'ri:{'bcncu Jnhrcn rcnitTt'- ValKc in aiipcin! atl Cod. Tr. Corh.
— Nacli Wigauds Uulersuchungon (in dcascD Ausg. ^dcr Trad. Corb. i.sl indcssen Folkc s Abtinui.
didb um ihn mit scinor Bearbcitnng des Traditlons-ltef^ters ui Cbereinstinunung zu brii^co,
ijieiis auch zu Gunstcn .scinor gcncnlogischcn u. and. llypothcscn, sehr TerfiUsclllf dls Ofi^a^
•ber so wenig al» cino aite Abschrift Jiat sicb bis jctzt geiunden.
(I0o6— 1073.1
4073. Aiitio, Erzbischof zu Cohi, incorporirt dcm Kloslcr zu Gcscke die Pfarrkirrhe S rvriari ilasell)st.
S. d. Scibcrlz 1'rkuiidcnb. I. S. ^1. — Erzb. Amio rcgicrtc in don angcgebcncn Jahrcn. VgL
tibcr densclben: Anno U. der HeQige, Enibiscbor von Kobi, seine GtseUeehlsverhiiliiittse nni
scuie geislL Stiftungen; toh Hooyer; m d. Zeitschr. f. vaterl Geseh. o. A. K. VIL & 39— 67.
4057.
1074. Dio Sitchsis< li( ii l"iir>lcii. wclr lic sich von dcm vorigcn nn> 3. Oklobcr 1036 verstorbencn Kaiser
iii itiren Hcciilcii Itccialrachiigt glaubtcn, baltcn luiu%c Zusanimeukiiufte , in dcr Absichl, sei-
ncm Sohne dus Reich wieder zu entrewsen. Die drohende Empdmng komrot jedoch nicht zum
.^usbruchc, wfil Olio, <liis Flanjtl ilrrsclbcn , iii cincr Fchde gcgcn Bnnio und Erhert, des K6-
tiigs Vcntiandto, crsclilagen wird. Lainbcrl. i. c. p. 138. Aimul. Saxo 1. c. p Gil2.
1073. Moi 26. Kodg Banrieh IV. bcslatigl der Kirche zu Osnabriick . auf Bitten dcs dortigen Bischo&
lilmnp, die ausschli<').sJi(hc ('ii>richlsl)arkcit iibcr ihrc Angchorigcii , das Markt-, .Mtjnz- uad Zol-
recht und dcn 1'i>i -ttiaiiii Ad CorlK ;c VII. Knl. Jun. 1057, R. a. Ord. IIL R. L Sandhoff I. C
p. X.\.X\T Miiscr U. (i. li. S. iii. s. W. VIIL S. *0. ■;
1076. In dicscm Jahre sioll f^jrEhischor Amm oine fr6her in Dortmnnd bestandcne Kirche naeh Coln ver-
Icgt uiid dai-mi>- ilic Kiirlic Mariac ad gradas gcbildct hab(^n. .\nin. zti Klcins. I. S. —
Schaten A. P. 1. p. 3i>U. bcrichict dii >, S iche erst zum l. 4004; iodeaiieD liat die Kircbe schoa
4039 die piipsUicbc Bcslaligung erhitltcii.
•) Dj« Copiarium «1« 0»oabr. Ditin«litl« i«igl »on Jem Irlttcrrn Ali.lriickp rn1g«n<le Ab»cci-inin(;iMi. Z. 4. Tor
cpitc. Ul ei»»i«cb«ltea : vcncrabiliii S. 41. Z. 1. C tbcloneum I. iheolonnim; Z. 16. f. praedicte *edi* rp<M«pi
t pncdieli rplie.} Z. Xl. t IwhHeenodi I, hyluiniiP; Z. SO. pani pwJ—i ah'eln Woit i
Dlgitlzed by Google
1058 — 105». 485
1058.
1077. Februar 7. Inmad, Bischof zu Paderborn (Bodelebrunoin) ist unter dcn Fiirsten, auf deren Rath
Kikiig Beinridi IV. die Abtei Drubidie d«m Btttbnm Halbersladt ineorfxnirt AcL GoBelBre
M\. Id. Febraar. 1057. Hofer Zcitschr. f. Archivk. II. S. 53i.
4078v Sliirz 3. Komg Heinrich IV. sclionkt, auf Billen des Er7.bi.schofs j^nrio zu Coln, der Kirr hf m Min-
dcn das Gut Losa im Gau gleiche» Xamens. Act .Uindac Y. Non. Mart. 1058, R. a. Ord. IV.
R. U. Kstor. Scr. R. 6. 111« p. 831. — Ober die iiraire]liafte LBge des Ortee vgL Wedeknid
N.)i II S. 178. Ledcbtir Rnikt. S. 116.
1079. April 10. Dio Sladt Paderborn wird abemials darch Feuer zerstort, wobei Hva vom Bischof Mein-
ioerk erbaate Domkirdie last andn Btcben bleibt Vita Hebw. I. c. p. 547., cap.55. Den Tag.
fer. VI. ;mi(" Pnlinas, nebsl cinigon Eioxdnheilcn, pibt Mariani Scoli Chron. ap. Pcrlz. Scriptor.
T V. |i ."i.iH. tiaoh seiner Zeilrcchnung zum J. 1080 \ nach v.T!chcm anch dic Tyomkirchc mit
ul)gebrannt !>cin solL Der Verfasser dicses Bcrichtcs hatte wcnige Tagc nach dcm Brande
(fer. IL poBl Ociavas Paschae, also d. 37. Aprtl.) die BmndsUUte aelbst benicht.
1080. Mai 0. Imad, Bischof zu r;iil('iln)ni , ist zu Poldc, bci dcr Consccralion Bischof Gundckars II. von
Eichstiidt, wolchcr unter andcm auch Konig Heinridi IV. rait seincr Mutter, dcr Kaiserinn .1f/"(»,<r,
und dcr bckannle Kardinal HiUebrami (naclunals Papst Greyor VII.) bciwobnten, mit gcgcnwar-
'W&rtig. Schatcn A. P. I. p. 380., nach dcr im Catal. Episc. Eystad. aufbewahrten cignen Nadl-
richl (li s Rischofs Guiirffkaf . — riitcr dcra Tagc S. Joannis aposloli plus ccfcris Dco flilocti bt
wabrschcinlicb Jo. autc port lat. zu ven>tebeni denn am 27. December, welcher sonst diescm Apo-
stel geweiht ist, konnte der Kitaiig weder 1067 nocb 1068 in Pidde sem, da er das Wcihnacht»-
ftst in (iii sen Jahren an ganz andcrn Orten fcierte. Vgl. Lambert. I. c. p. 159. sq.
•I08'l. Oklobcr 3. Imad , Bis( hof zu Padcrbom, schonkt dem, von soinem Ohc im, tlcm Risirhor lWn«,'frit,
iffl Suburbium der Stadl Padorborn gesliflclcn Klostcr, welcbem der Abl Etiberl vorstcht, ein
Got zo Tuista ond einen Fischteldi n Helaen, nebst einer dabd gelegeiWB Hflhh», ftir die auf
doH Bisfliofs Vcrlangen abgohrofhonc Miihlo zu Balhorn. Act. P.iderburn V. IVon. Oiiohr. 1058.
Henr. IV. Hi g. a. 111. — Inter dcn Zeugeo beiiuden sich: Tanmo, Abt zu Uebnwardesliauscn;
Wu^t, Dompropst; Ecgico. Prupst der JenMfeaas-Kirt^ (Bandori), tk «. m. Scbaten A.
P. I. p. 382.
1069.
1082 April 7. KiSoig Bawitk IV. gibt dem Bischof hnad voo Paderbom dea Fonrt Rcg^Rberuhusini,
welchen scin Vatcr KaLser Heinrich III. von dom vorigon Bischof Rudolf eingetauscht halle, zu-
riick, und vcrzichtet zugletch auf die dafiir in Tausch gcgcbenen Giitcr. Act. ap. Trajcctun
VU. Id. ApriL 1039, a. Ord. V. R. III. Schatcn A. P. I. p. 382. (C.\LI.K.) — Vgl. Wedekind
Not I. S. m II. S. 176.
1083. „ „ Dcrsclbe bcstiitigl der Abtoi Doutz die von scinom Vater ihr gcschcnkte Rcnt" vnn 5 TViiri !
SiJbers, zur UiUAe aus dcm Reicbshofe Trutawuuuu ^Dortmund) uod zur Hidfte slm» dcm Uole
Ticla. D. ot pr. Lacombtet Uikundenb. 1. S. 12S.
1084. Julius 27. Dersclbe bcstiitigt dcr Kirdie 7.\\ Minden. anf Billcn des dorttgcn Bischofs lujilhvrt.
ihro Privilogicn. Act. Polide, VI. XaL Aug. 4059, a. Ord. VL R. UL Pislor. bcr. R. ti. iU.
p. 8i6. ^CL)
1083. NoTonber 8. ifwofAard, der abgetelite Abt toh Corvey, wird min Abt inHcrBfeld «^'HMl. hm-
bert L c. p. 161.
Eegetu hiit. Vi e«tf«l. 24
Dlgltlzed by Google
186 itt4.
1060.
4666. JitniiM 90. Kiiaig BMntifH fV. ttiwescnd in Cofvpy, m Polge einer Urkiinde. worinn der Kirelie
zii Miiplrbiirj; (li<> von (icin ('.nnoiiiciis Liiitlrffrus an <{i(>solb(> (;(>si-h<>iikt<>n Giiter bcslittigt ^VT-
d«m. Act. Oiorcbcio 11. Kal. Jui. 4000. Uiifer Zeitschr. f. Archivk. 11. S. 536.
(1066— 4076.)
1687. /mail, BiiM-hor zu Piul<>rbom, schcnkl d' t Kln hr» S. Polri iinH .Viidron dasolbst don Hof Vcspcrdoii.
S. d. Uiiiiicr un.siHlriickl. /XLl.; — J>ii.> /oit bcsliniinl sich danach, dasii EndHficiiof Hi^d
4059—40114, fiischor Hicbert 4660—4097. uml Biscbof Imad bis 4076 t«gierie.
mi.
4088, Murz H. Dtu Bischorc hgilherl zu .Minden und Immtco zu Padcrboni, und der Abt Sararho zii
Corvey, sind unter deti Ptirstam, auf dcren Verwendung Kdnig Hfinrirh IV. dem Bia(huni Dil-
il<>shcini cinon Korstbann sclicnkl. Acl. (ioslarc Yll. M. IhUi. l»M»i. a. Onl IX. R. VI. DcT
/.iisul/; xilae .\ll., obglcich richti<r, Lst, nls luNspicllos iin<!cwohnlich , dodi «ohl nur ein Ein-
jychtcbscl.) Kalke C. Tr. Corb. p. 577. ScliiUcn A. P. 1. p. 384.
4066. Mai 40. Pfiiq^r««t, welche» KAo^ Btimit^ IV. in Mindea feiert. — Nodi wihrend dor AnwcfleD-
hoit (lcs Konii;> hrach. iii Kdpc (Irr, zwlschon scinrni Cipfnl^r inul don Biirgcrn ontslnndinon
Zwirtraclii, cino KeuersibruiLsl uus, weldio auch dcii Doiu mit viclcn Ko«tbarkeilen zerbiorto.
LerbeHi. Chr. Mind. I. c p. 473.. welcbcr ais den Tag der Feuer^nunat XI. Kri. Jui. ^2.Sbi,
also (lcii Tii;; nach dcn Pnn<!strcicrt:ip>n; angibt. Dtta Clinin. Mind. ap. Meibom. Iter. Geim.
T. I. p. •iCO. i;ibl dcn Thk VinrPtitii (i Jim nn
lUlM). Oklober 24. Kiiuig Urinrirh l\ . s<-hciikl dcm Kn;bi.s<'hof Adalbert zu Ilainbur^ <lie (irafschaft dos
Orafen BenAard in don Gaocn R*ni«|ia, AVoslfaln and Angeri. Act. Radisbone IX. KaL Nmenibr.
HHii. n. Ord. VUL R. VL Liiidenbrog. Scr. R. aeptentr. p. 4il. LappenbeTg Enab. Crkandeafai.
I. S. 87.
4091. ., „ Doi-selbt* schonkl dctn Erzb. Adalbert r.n Kamburg die Grarschafl dos Mark{;rafcn Vlo
vm Gaa An^eri. D. ui pr. IJRdcnbrog. I. c. Eccard Uisi g*!noal. princ. Saxon. auper. p. 986.
4002, Frithprirh schcnkt scinc Erb}{iilcr zu W<>rsline und Elbciio iboi HccklinKhauscii) dcm .\ltare .S. Ma-
riiic in paradiirO xu Ciilo; niit B(>iitali^iig des ErslNiM;ho& ^iiio. Acl. u. lUtii, Aiuxinia arcbicp.
a. OkL VL LaconUet Urkuadcnb. L S. 4i7.
i063.
lOUa. Julius 17. Koiii<i Unnrirh IV. &chcnk( dcr Kirclic zu Mindcn, zu einiger Erstattung des Avahrcnd
•eiaer Anwoseaheit erlillcnen ftrandschadena, deo Hof Laahaiqjeri im Gau Angeri. Act. Godar.
XVL Kal. Aug. 4063, a. Ord. VIU. R. VL Kstor. Scr. R. G. UL p. 827. Y^. V^edekuid NoL n.
S. 478.
4094. November 46. Ht)hert. Bisdiof zu Mtmijtardevonl . stirbt. — Dio Ktrche wi Miroifjardevord halte
von ibni lli<l<lin^'sol und (ircvcn crliulton \c< lol i-i 1 1. maj. MoniistiT. , wclchi-s nocit Mlfilhri,
da^ ceino Mratoric io der S. Chmieos-Kapelle gefeicrt wcrde. CL Schaten A. P. L p. 387.
4064.
109«. April !5<). Kri<lericus Mimigaptlerordonsis i<l ost Monasloricasis cpiscopus, ers<>hcint nls Zougo ia
cini r Crkiimlc Kiiiiijj; Ufiiirichs IW liir dits Ui.slhum llrcchl: acl. W«>rde II Knl M;iji Idlii. «.
Oid. I.\. B. VIII. llcdu Ilisl. episc. Ultnij. p. 4i8. — Dicser Fricthidi, aus il<'m Haiis.. d<>r
Grafcn vcii Wettin, war Torher Dompropat la Hagdebotg, und «olllf; dort nun JSnbischof er-
Digitized by Google
187
walilt >%crUcn, wurdc aber durch Wezilo, dea Bruder des daiuals aii dcr Spitze der Rvicbii-
re}:ioruiig stehenden Entbischob Amm vtm Ctth, verdrluij;t. und afe EntschMdif^ng dafilr, durch
(les lelztcron Vorsfliub, in daj* Bisttium Miinigarderord bofiirdert. Vjil. iiber »«Mne Faniilie di«
das Kloslcr GerbsUidt belrclTcnilc Urkundc bci dem Jahn' IllS '\f li;5n\ Kr licklciilote
xuglcicb da« Aiul eine^ koniijliclicn Ivaiidcr» uud lial als ^.olchcr untcr andcrn LTkundi^n Hein-
ruA» lY. reoocjnoscirt: 4063, lUr da« Monasterimn GampidonenM; UabOIon Analeet T. IV. p. Sfi9.
— I(JG3, die oben crwahntf rikimdc fiir das Bislhum Minden Nr. 1093.,; und ein Privilegiuin
fur (las Hi.slhuui 1'a.s.saui llundt Metrop. Snlisb. |). 307. — Der Zttsatz ani oben anfjef. Ortc: id
ci,t Moua^t. ist ohDe Zweifel cin jiinjicrer Eiiucbub. aus einer Zoit, wo dcr Naiue Miini^ ausiicr
Gdirauch gekomaieQ wiir ond deshalb der Erldiimiif; m bediirfen sduen.
J06i— 1009.)
400G. Julkis 20. Konig ffdmiek IV. bcsliitigt der Kirche m Paderbom die von sciner Motlor, der Kai*
.serinn .\ijms, derselben (lesehenkten (lUter ZU Erslen im Oau luigcrn und der Graliuhall des
Grafcn DaU XUI. )LsL Aug, (das iibrigo lieh]t.j Bisber ao^odruckL tCUI.)
406i&.
4097. AttgDst 8. Kbnig IhiurU-h IV. schcnkl dcin von dcm Er/bischof Anno zu rillii enstirii lcn Klnsier
S. Michaels zu biegburg die viiia Mi^ngide im Gau Wesiralen und der Gra&chafi dus Grnfen
nmmam. Act Triborie VL Id. Ang. IU65, a. Ord. XIL R. IX. Wdrdlwdn nov. Subsid. dipl.
T. IV. p. 30. I^coniblet UrkunJciil) I S
409ft. Sept,enibcr 6. l)ri>i !lie incorporirt iler KIitIk' zii Hnmburg, uni dic Vcrdienste des dorliiren Ei*?;-
bi»cbofs Adulbert zu bcluboen, dic Ablci Curvcy. Act. Ockcrslcvo Vlli. Id. Scplcnibr. 1065, a.
Ord. XI. R. IX. ' Orig. Gucir. T. IV. p. 484. Lappenbei^ Hamb. Urkomlenb. I. S. 91. — t)ber
die Inlriguen dcs ErzbLsoholi Malbert, wic dcrsclbc sich durch Einziehung der gro«i^^n Abteien
rnrvc\ iind Laureshcim Lorsch": zu bereicheni. und di(> Widerspniehe niehrerer Fiirslen (\wch
Auiopferung audcrcr Sliflcr zu bcseiti^cn suchlc; wie er, um cinc Erledij<un}^ der Abtei Corvey
zn bewiflien, dcn Abt voo Corvey, durdi das erdiohlete Vorgebcn von dcm Tode des Bischofs
zii Pnln und seiner Kniennung an des.sen Stolle. zti einer vcrgeblicheti Rcisc ii;u li Iialien bcwog,
und wi(^ oacbtnals diircb den (^cwc»encn licniug von Baiem, OUo \on .Nurdhcim, dic Selbst-
stiindtgkett Concy s gcrettet wurde, s. aosfUhritcher Lambert L c p. 460, sq.
4000. Oklobcr 1'^ Wiederholung der vorigen .Schcnkung. Act. Goslar. XIV. Kal. Novembr. 4065, a. Ord.
XI. R. IX. J.indcnbrog. .Scr. R. .sept. p. 170. S luilcn A. 1». 1. p. 390.
IIOU. Adalberl, Er/bi>ehul' zu llaiuburjj, fordert dcn Abt fulco zu Corvey viidmiiich All-Corvey in Frank-
reich) zn dner Briidersdiafi zwischGit dcn beiderseitigen KlSslero (Alt> und Neu-Corvey) anr.
Lappenb. Hamb. Urkimdenl». L S. 9S.
4066.
4401. Aagwst 4. Imad. Ri.schof zn Pndcrbom, besttiligt dein Klosl(<r S. Pctri und Pauli da.<>elbst, auf
Bidcii tlfs Alitcs Eilbprt , eiu Gul zii Hallo in dcr (irafsrhan dis Hci-,'<)i;s Hemhnrit. Act. Pa-
Uierbninnon Kal. Au;;. I0(i(j. Schalen A. P. 1. p. 37i). mit dcr luWlicn Jabraahl 4056. V^jl.
Wedckind Not. R S. 48i. (CLIU.)
IfOi. Deoeniber 8. Konig Heinrich IV. schenkl dem ErzbLschof Adalbert zu Hainburg einf^o Porst im
Gan Enirhcrc hcrcscephe, von dcm Flnssc .\inbriuna die Weser anfwiirts liis rttm Fltisse nifiiflii,
uiid dies(* Hulwurts bis xu dem Durfc Sclierva, dano ilbcr die Diirfer Rui-chartiiicltuseti, Wiibo-
lisfluik, Aiten-HcrisQ, Lmi^neiwina, DringBB, TolailiuBen» ErcwiasiUt Bdiotorsen, bis an den
24*
Digitized by Google
188
i»6T — l««t.
vorgenannten Hu8s Ambriuna und diesen abwarts bis an die Wescr. Act. Chorbeie Vl. Id. l)e-
cembr. 1066, a. Ord. XI. II. IX. Lappenberg tn Hngands ArcUv VII. S. iS. Den. Hanb. l'r-
Lundonl). I. S. 94. — Die Ih^eriingsjahre pa.s8en nichl zu dem angogcbencn Jahre Christi; dcr-
ult idirn Fchlor sind abcr um diese Zcit /« luiufig, als dass dadui t h dio rrkundo vcrdachtigt
werdcu ivonnlc. Dic Scbeukuiig scheinl ubrigons nicbl in Wirksatukeit gctrctcn zu sein.
4067.
4103. lonere rnruhen in Sachscn. (Saxonia dvili laborat discordia.) Bertholdi Annal. ap. Perlz. Scriptar.
T. V. p. 273. — Vielleicht trugen diese Unruhen daxu bci, dasa Konig Beinriek IV., vm die
Sachsfn mohr in scincr Gcwalt zu habcn, in ihrcm luindc voslc Sehlo.><.ser erbauen licss, und
dadurcii die Unzufriedenboit ouch udchr anregte; Anual. Sax. 1. c. p. 605., zu diesem Jabrci
Bekehardt Chron. ap. Pertz. ScripiAr. T. VI. p. 199., za 4068; — wie cs dean anch an sidi
wahrst-hcinlich ist, dtti die« dcii .Siulisi n so Iii.stigc Rrbanung dcr kimij^lichen Hurgon nicht erst
in dcm Jahrc bcgnnn, wo sic dcii Au^ruch des Krieges hcrvornef und wo andcre SchriAstcUer
ihrcr gcdcnken. Vgl Xr. \ i 27.
440i. Septend>er 19. itenno, Bisciior z» OBnabrUek, slirfat Lamben I. e. p. 473. Todestag nncb NC'
CK)! Osiuihr.
4105. Novcmhor i\. Kunig Heinrich IV. emennt Benno II. zum fiischof von Osnabriick. Der neuc Bi-
schof. ^cboren at» eioer ebilMmsn bflif;erlichen Fnmilie in Sdiwaben, w«r bisber Bomproitst
zu Hililishoim gcwcscn, hatle dem Kaiscr in m h i -i Goschiiflfn t^odient und besondors dcn
Bau th'i- ,S;i< lisi>( hcri Buri;nn mit Niclrm Cicsciiick giilcilcl. Cbor dos.s("n fi iilicrc I.clicnsiifschtchle
5. des Iburgischcn Abtcs .\orhert Vila Bennoniti, ap. Eccard. Corp. hisior. mcd. acvi T. 11
p. S161 — S169. — Da seino Emennnng eben am Tage des bciL Clemens gcsdiak, so geioble
er dicsem Hciligon, als seinem bcsonderen ScbtttqMitrtNie zn Ebren, elne Kircbe za banen.
Vit. Bcnn. 1. c. p. iMO.
4106. Atmo, Erzbi!>chof xu Cdln, dotirt die von ihm gestiftcte Kirchc dcs hoil. Georg dasclbst untcr an-
dem mit Einkiinflen aus den Zehcnlen »i Meginhardoshagen und Luidolfessceith, de^gleichea
mit dem Zolicntcn zu Menelliene u. a. m. Act in ecclesia S. Petri Coioniae a. 4067. Laoonblet
Urkundenb. 1. S. 135.
1068.
1107. Der neue Bisrhdf von Osniiliriick, Bennn TJ , \\'\n\ zu roln von dcm Erzbischof ^nno , niit Asslstrm
der Bi,sclic)lc triedrich von Miinstcr und hiibert von Mindcn, consccrirL — Dic llandluiig fulit
zwisciben das Weihnacblsrest des vor. ]., wddies Aewio in Osnai^radc. nnd das Fest Xani
Rcinigting 2. Fobr.\ wclchcs cr noch in riiln fcicrtc Vit. Rcnn. 1, c. jv 3170.
1108. Mai 29. Kbnig I/einrichs iV. Aurcntball zu Soest, nachgcwicsen durch eine Urkuiide dcsselhen
fur das Kloster Siegburg. Act. Sosaz IV. Kal. lun. 1068, a. Ord. XV. R. XL WUrdlwein .Nov.
snbs. dipl. T. IV. p. 38.
1409. Juniu» 22. 'Dic DdmUrchc m Padcrborn wwd, mch ihrcr WiiHlcrhci-stcllLinp ans der ira J. 1058
eriittonen Zcrstorung (vgl. Nr. 1079.) au& neue geweihi. Uobelin. Pers. Cosmodr. ap. Mctboin.
R. 0. T. I. p. S6S.
4440. Julius 30. Anno, Erabischof zn Coln, hcfrcit, auf Rittcn der Abtissinn Gerbergis ond zu Gunsten
dos Klosters Odinpcn, dcsscn llol" Witcnohuscn in paso Sosalicnsi von ailer Zehenlpnichi , ecgcn
einc jiiltrlicho Rcntc vuu 3 Solidis ao don Viliicuis zu Grc^ing. Dat. III. KaL Aug. 1068. —
Unter den ZengeD: Adoiras advocnlns de Honte. Seiberlz Uriiupdenb. I. 8. 34.
Digitized by Google '
lffi« — IfTt.
' 189
mt. Derselbe vorordnpf, da;!*; niomand clio Zohonlon odrr Iloven genannt Sclehoven dcs Sftfts Werdcn
in Wcsttalen und Osifulen oder Engem anlasten soll. Act. in Monaslcrio S. Liutgeri a. \0(iH.
KmdUn|)!er H. B. S. II. Urk. S. i3. Laeomblet Urkundenb. L S. 437.
4412. Deceinbcr i" 'AV<>ihnachton.': Kiiiii^ Ilriniirh I]' richlcl zii no-Iar ciiion I.nnrlfrirdrn anf, wmhirch
cr die Ruhe in Sacbsen wiederbcrslcUu ficrthold. 1 c. p. 274. zum Jahre 4069, wcil cr das
Jdtr mit Wdbiiinslrfai anfingt. — INeBeD LMMUriiMkn scheint aoob Anon. de Henr. W, Imp.
bello contm Saxones cann. her. lib.* I. v. 90. sq. a(k Reober Vet Script ed. Joannb p. 287.
amcudcolen. ^
(1068—1070.)
1113. Kscbof Bemto m Oanabrttek triflt Anstalten, in Polge des bei Miner Ememnnig gelhanen Celiibdes,
zu Khren des heil. Qemcns eiiie Kirchc zu baucn. Noch ehc die Wahl dcs Ortes fiir dicse
Kirchc enlschicden war, wiir.lcn ihm verschicdene Giiter fiir dicsselbe iibcrRcbcn; namentlich
* von ciner ^CNVtssen Reinmod zu Schwankcndorp ; vou Walderidi zu Ycrsmclc; von Cuniza zu
Bamwide (v^. dio hieriiber bosonders folg. UrL); von /mma fo Glane. ViiBenn. L a p. 2172.
[cap 17 — Andcre das. noch crwiibate Schenkungea gehfiren, den nocfa voifaandenen IMon-
den ztifolgo, in eiiie spatcre Zeii.
11 14. Bfadior Btmo wiihlt zur Brbamm^ einer Kirche nnd eines Kloalen die Sltttte des verihtlenen alt-
sachsischcn ."^(hlnvscs Iburs, und da diescr Orl zu tlcn GQtern scincs Bisthums gchort, wendet
cr dcdi-rllii n , i>ls V( i;;uiunf; «hinir, (hi> (rut Bainwidc zu. :^'pl. Xr. KWd) Vit. Beiin. I. c.
p. 2l7;i. cap. 1^.; — Ausluhriiche Bcschreibung Uer Lage und Umgcbungcn von Iburg. wo,
nach AuswHs au^efundener Ruinen. eine aiimidisischo Veste gewcsen, s. ebd. p.2174.. cap.46.
1115. Die Baucrn, wclchc sich im Ibur^jer WiiIiIl' dic Kichelinast gewaltsam Qnmaassen und dadurch dic
Absichtcn des Bischofs hindcm wollcii, werden von ihm durch Aitdrohun;; des Bannes davon
abgchaltcn, worauf der Vofjl Mefjinbald das liificnlhumsrccht dcs Bischofs beschwort, und vor-
laolig ciiie klcinc Kapcllc ciliaut wird. Vit. Bcnn. I. c. p. 2174. (cap. 19.)
Mlft, GisiUtnt und Cuniza gebcn dcin BI>' hof Druwt Tiir die Kirchc zu Osnabriick dic Orlo F.-;>;cne und
Bainwide, gcgcn einc lebeni>liui};lichc Henle. ^j. d. Moscr O. G. U. S. 262. s. W. VIIL S. 57.
(CLIV.) — Aos diHr Kachricbt der Vit Benn., daas Bamwide taosobweise ftr DMirg aa dieKlrcho
zn Osnabriidc gekommen. ist zu schliessen, daaa dieae Sehenkong vor der ^woibnag der
Kircho zu Iboig, abo vor 1070, geschehen.
(1068— «088.)
1117. Das durch dic Nnrhlii^^^iAcit des Propslcs Tibi) nnd die Unlreue soinor ^ rv. illor in rJoinen Ein-
kiinflea schr hcrabgekouunciie Collcgiat-Stiil S. Johannis zn Osoabruck wird durch dcn Bischof
Btnm m dne neue Ordoung gcbracht Si. d. Sltive Gosdiidite der Stadt Onabrack, L Th.
S. 123. (av.)
1069.
1118. Benno, Bi-^rhof /n Osnabriick , i<f nnwcscnd bei einem dnrch Kiinig Ifrinrirh IV. !jrsch!o<Jsonen
Vci-fjlcichc zwisciicn dera Erzbischof Sigifrid von Maioz und dcm Abte Wilewaid son l^ulda,
wcgeo dor Tbiiringischea Zehooten. AcL in Malnihosen a. 1060. Schoettgien ct Kreysig Diplom.
et Scriplor. R. G. T. L p. 25.
4070.
1119. Olfo von Nordhcim, des Herzogthums Baicm cntsetzt, emeuert in Saclison dic Fohdc f»o^on don
Kijnig. wobui UDtcr aodera das jeoem xugehdrige Schloss Dcsenbcrg von dem Kdnigo bclagerl
nnd erobert wird. Lambert L o. p. 477. Cbrmt. Ursp. (cd. BasiL 4o69) p. 220. zdm J. 1071.
Digitized by Google
100
lliU. Nuvernbcr 23. fiischof Betmo zu Osiiubriick \vcibt in (ii-in ncu gcbauten, iibcraus scbitell voliiii-
dftten Chore der Kirche zn Ibuni; den erstcn Altar lur Ehre unsers Herrti Jesu Chmii, des hei-
Mjifn Kn,'ii/.('s. dcr hcil. .Mariii, dos bcil. (^lpmon.s uiid aiulerei* lleiligcm, dcii ti Rrlii|iiii ti ilninn
niirlipwabrt vvnrdcn. Vit. Benn. I. c. p. 21H(), cap. H. — Wcpcn (icr besor]jbclu;n Km|$i4sefalir
licss er deo Uerg zugleicb bevcsiliijen. Will. Uiot. \Vei>tpl)aL p. itiS.
(1070—1068.)
Ilil. Dcr Edle VoMiard wird, als kiinfli;icr fanonicus dcr Kirrhc zu Oi>nnbriick, vnn dcin dorli^
Biiichor Benno mr Fralcrni(iit und Prubcndc (lcrM-lhrii Kirche auri;t>nonnncn, und itibt dafitr.
narb dcr Hcslimiining dcs Hisrhnfs nnd zu ILunicii dcs Yo^jlcs l.iuiloJf. dcii Hof Ilfl\frrii iiiil
3 iMiicnhori^cn, einc ilovc zu Uiidcliiijjlhorpc nut i Eigeubiirigcn , cinc iiove zu Iluscliiio mit
\ Kicciihori^en. ond die Eichelnusi zu tilanalhorpe. nehot andenn Zubrhiir, an die Virriifl
S. ('Jcnipnti.s zu Ihin f.'; dcr Bischof ^ibt ihin dafscsen, auf srim' uiui sciner Dachsl<'n Krimin
.Xvrzti I.cbcns/cit , '-i iMund nn Zchciifcri zii I.clicii, iiiil iIit Itrwillijfiiii^, dass, vvcnn niich hciilir
i tKie ihrc Erlicn Ada/ijer und Conraii nocli iciicn uiui das Lchcn vcrdicnca wuUen, cs dieMH
ebeorali» Bitf Lebenszeit gereicht wcrdeii aoO. S. d. Miiser 0. G. IL & SM. s. W. VUL li
(Nr. U.)
4071.
1122. Jamiar 9. Snrarho, Abl zu Corvcy. siiilii — Scin .Vnchfol^r Wernher war cin Monch aiis Afm
.scllicn KloslPi L;inil)i rt L c. p. 180. Todcstaf; nacli Cod. inscpl. ('orli. ii. .Nccrol MiM'l!rn!i
ili3. April 5. Das Klostcr I bcrwaiMer zu Miuistcr ninl, uiitcr dcr zweiten Ablistiian Idu, eincr Vcr-
wandten dcr erstcn AbliMlnn, dnrch etne PctteTBbninet verwiistel. — Die Xbtiissinii bcniBlde
«ch sehr, das Klostcr bald wi(Mlcrhcrzus(ellen, eriebtc abcr dcs.>>cn Vollcndiiii^ nicbl, soiiilmi
nlarb cin Jalir zuvor. OmL m.s» pl, TransaquciH, uiid daraus .\icscrt M. I' S II S 'H rr.X.V.MV
— DubS dicac Fcucrsljiunst noi-h wcitcr uiti sich yinil und iiuuicuUicb aiu h die L)onikiR-bc zcr-
atbrie, trf^ ridi aus dcr spiileren Wtcderhcnitellung der lctzleren. S. Xr. 1294.
4 t2i. Junins \'). Vvv. II. Pcnlcf o-Ir-s Bri dcr, von dem BLschof Burchard zu ILiIlicisIadt vcn-ichlclin
Kinweiliuiiji der dortiKcii, nacb ciuem \i Jahre vorhcr statl|;cfundenen Braiulo, neu erbaiii<>n
Domkirche, war ontcr andem Wsehof Amiw von Osnabriick lagpgcn. Annal. Saxo t c. p<
4425. JuUus. . Kiinig Behtrieh IV. schlics.st mil dcm Koni^ von Ditneiiiarfc ciii Hundni.ss f^gen alic .scim'
Fcindc, nanicnlHch gc}{cn dlc Sai liscn Hnin. hist. Iiclli .'<;ixnti np Pi rtz. Scriptor. T. V. p. ."tr)
oluie Anj^lw dcs Jahres. Adam. ilrcin. I. c. p. o7. Vgl. Wcilckiiid .Not. I. I^r. X\L — Laiubcii
L c. p. 202. und Annal. Sax. L c. p. 690. erwiihitcn dieaea Biindnisaes bd dcm Jahre 4079; da
alicr dcr Kr/liischor Adalbert von BrcnicD iioch dabci mtlwfalto, ao Juinn cs mcht qiiier sb
lOTI Ktuttgcruiidcn hnbcn.
lliG. August 15. Synodc zu Uahiz, in Gogonwart dcs Kon^, und untcr dcm Vorsilzc dcs dortijjii
Endrischofe SigifrH, auf wclcher die Rntsotzung des Bischof« A'arl voo Conslanz vcrfaamlelt
wird, und wclcber urittr niiilfrn Blst^-hof Heniiu von Osnnhriifk luiwohnt. Lambcrt. l. *
p. 485. sq. Ldalr. Babcnb. Cod. Nr. (X\IL ap. Eccard. (kirp. hisL med. aev. T. H. p. ili
1117. December 29. Bemo, Kschof zu 0.<inabrtt4^. iA nnter den Fiirsten, anrderon Verwendnni; Kiiaii;
neinrirh IV. dcr Kirche zu Kai.scrs\\citli cinc (iiitcrsclicnkiiiiij inacht. Act. Wormal. IV. Kal
J;in 1it7^ n (Jni. XVIIL R. XVI Or,- Gucif. T. li. p. il7. hicnmhlrt riknnilctil. I S IW
Dic Jaliruilil IU7i nach dcr ^^ilrcclmuug zu verstebcn, wcichc das Jahr mit Wcihiiacbic»
•nTangt.
Digitized by Googl
101
40Ti.
1 128. Xadidem EndbiMbof Aitno von fUila «ich voo dcn Geschiden dcr Rcidutrogioruns; zuriickgozngcn,
Rinsl Koni^ Hnnrich IV. sohr willkiirlich und un^o^ictzlich zu rcfjioron. Zur Unlorstiitzini-;
soinor Gewalthcrrschan (oder um panz Sarhscn und Thiiriiii;cii zii kuiserUchon Domiinon zn ni;i< l>i
orbuut er in Sai'hi>en und Thiiringon vieio Burgen, deron Hosatzungon gcgen die umliogonilcu
Gof{i>ndni ^'ide Gewahduitigkeiteii aaBiiben. LambiHt. L c p. 492. vgl. p. 201. sq. (w 1€73)
Ivckohiml. I. c. p. 2UU. (zu lUTI und 1072\ d(>r dio Aurropin^ dor Suchseit kaupWicMich aus
Uer AbsiMzunf; und Vorfnl-iun}? dos Horzo;fs Otlo von Haicrn ablcitot.
1129. Uiirx 17. Adalbert, Erzbischof von fircmcn i^Ilaroburj^l stirbt. Lanibort. 1. c. p. 189. — Sotu voni
K(ini!{ onmnnter XuchfoLeer war Limar. dtmen Lobspnioh a. b. LambcrL 1. e. p. 190.
1 130. Anno, Kr/.bi.schof zn t'oln, .stiftct an dcTn von ihm cnxnrhcnon Orto (Ira-scafl in Saxnnia cin Kloslor
fur ro^ihireis moiiachosi ordiuij> Sigebei|$en$ii», und bestiimnt det»en Privilegiea unU Ba>i(zungeiu
An a. 1472. Seibertx Urkandenb. I. S. 32.
1431. Bie nnch dom Bnindo s. .\r. IU8i).y wii-di rlior}(csteIito Domkirche ica Mindeo wird dun-h die Bi-
si liiifo EngeUfert voo Hiaden und fiudoif von Scfaleswig aufa imnm eiogieweiht. Lorbcck. Clir.
L c. p. 172.
4078.
1132. Jannar 29 .\nnn , Frzbiscliof zu Ciiln, beurkundcf (!ie von ihm verrichtctc Kinwoihung dcs von dor
AbliiiNiiin Suatiehildi* zu Essen gegriindeleu Bcthatiseis t^uratorii) auf doin Stophcnb<'rgc, nnd
(trhcnkt dazn don Noval • Zehenten zweier Hoven xtt Kempimo in dcr Grnfschafl den GraTen
Vnnih. dat IV. Kal. VvUr. 1073. WcstphaKa 2. Jahrp;. i. Quarl. S. 62. und richliRcr .J. Jahig.
S. i'M) . wn nhcr dic Alitissinn irrijj Sophia aciiannt \sird Lacdinlilcl rrkuniicnii. I S. lil
\ Miint i. JSenno, Uischof 7.u OiiuabriicL, wuhnt dcr Synodo bei, wolchc Kbnijg Unnridi IV., wogon
dro Zohcntatreitos zwischen dem Erzbischof von Slaioz ond den Thflrin^Bni, zu Erfurth h^t
Lanil>erL 1. c p. IU2.
1134. Kbni^ Hi-inrirh IV. cntbiotot soin Hoor anf don 21. .\u^iist .scptinia dio prtst .\-i>nnif s-incliic I)ci
gciiilr. MariaC; zu.san)n)cn, an^icbUch zu cincni Kcidzuf;c goj^cn Polon; m .Sa( li.s4-ii ubcr vcrbrcilct
aich das Gertidit. c« sei auf einni VertiMiinilskrieg gegen die Sachsen abRoaehcn. Daber erhebt
sich oin nll^cniiiiicr .\iifsfand ilcr Snchscn jjnircn dcii Knnii;. als drsscti Theilrichmer nntcr
aiHlcm auch dic Bischufu EHbert von Alindcn, Jmiitad vun Padcrbom uiwi Fnedrieh von Mimi-
pinievord Kcnaant werden. — Erxbisehof Vmor von Bremen andBbchof Asnno vonOsnabriirk.
wolchc doin Bunde l^egeo don Kaiser nicht bcilrclon. werdcn deshnlb aus Saohscn vortriobcn.
Ijunhort. 1. c. p. 194. .sq. Vjjl. Vit. Bcnn. cnp. il 1 c. p 2177. — Dics ist dcr .^iifiiiL; dcs
bcriihmlcii uod hiiigwicrigeH SacluiCO-Kricg(*s, dor, in scinor Vcrwickelung mit ali;j;cinciiK.'rcii.
fi;roMen Rcichs- und Kirchen-Streitigkeilen. erat mit dem Aas|Kan}|e des frilnkischen Kiini|^
hnuscs sciii v()llij:os Knde orroichto, und aucli fiir Wcstfalcn — objilcich von bier aus nur wcnig
spociollo Nachrichton iibor dic oi^cntlichcn Kricfjscrci^iiissc vorhandcn sind — bcsondcrs hin-
sichtlicli dcr Eutwickclunj^ dcr inncron Landcsvcrhaltiiissc uicht uhnc wichtige Fulgen wur. Vgl.
Sliive. Beroerkunf^ Uber dcn Sachsisohen Krieg (1070 — 4185) und seiae FeJgen lur Westfhlen;
in Wifrand« .Vrrhiv :l B S. 1 17. u. f.
1133. Augii»l 1. Dio Suchscn schickcn eine GesandtscIiaA aii dcn Kunig iiach Gonlar, mit d«m Vorlaiigen:
Smcii, weQ lie mit dcn Luliciero bestiindii; za kiimpfcn biitten, den Foldzug nach Pofam tu
prinsBCa; dio in Sachsen erbantcn Schlosscr wicdcr abzubrcclicn; den Siichsischon 1-iir.stcn dic
ihnon ftit/ocrcncii Oiilcr rtiriirkztiirchon; scin llofla^cr niclit iinrnor in Sachson, sonrltnn abwoch-
s«*liid auch m aiiiicni Thcilcn di>s Koiches xu haUcn: sich be«>crc Riithc zu wahlon und sciiicn
eignco Lcbcnswandcl ai bessem; widrigeiifiiUs sio ihm den Gehoraam •ufLltaidigai. Lnnbert
L c. p. 190. Annal. Sav L a p.
Digitized by Google
4M lOTS —
4136. Augubl. . Auf dic uikLcfncdigcnde Antwori des Konigs, ruckcn dic Sachsen mil liecrcsmacht gcgeu
Goahr an. Der K^ag flieht oach Hanbar^, uiid Mhidit den Saefascn, die ibm dorlhiii folgen,
einc Gcsandtschcilt cnlge^icn, bci wclcher sich auch Biscbof Oeniio von Osnahriick bcriiidcU
dic aber weder bei deu bachsen elwas ausricktet, noch den Kimig zur i\achgiebijj;keit zu be-
wegcn vcrmag. Lambert I. c. p. 197. Bran. hist. bclli Saxon. I. c. p. 3U8., wo, wahrs.chein-
Ucb «ns Verwechselong, anstatt des BiBchors Bemo, Friihericusepiscopus§enannt>vii d. wi lches
der Bischof von Hinii^iirdevord sein mUttte, dcr aber nach Lambert 1. c. nnler dcs li^aiser*
Feindea war.
4137 M . . Der Kdnig enlOieht (um die Mitle dea Angusto) ausdcrllanburg «mter grosson Gefabren
und Beschwerden, und wcndet lieh nach dcm siidlichcn Dcutschland . wo er sich mit Hiife dcT
ibm trcu gcMifbfncft Fiirsli-n z» verstiirkcn siiclil "^achsen v('rl)ind<'n >irli dagcfjen mit
dcn Iburiugci-n , und bciugern, mit dicscn gcmciascliatUicli, dic kooiglichcn \c<>ien in Sachscn
und Thttringen, von deoen sie eiaige erobem und zerstiiren. ?kur die Harzburg wird lanfjo
Zeit vergcblich I)('!ai:ri t I..imh('rt. 1. <■ p. 1'JS. Hnm 1 c p. l:]H. .\iinal. Sa\. I. c. p. 700.
4438. 2i. Zusamnicnkunft in Corvc^ , wo dcr Erzbiscbof voo Maiuz vergeboos oinc AuiMMihiiujifj
dcr siichsischen Fiirslcn mit dem Konqj zu bewiriien «ucbt Larobcrt. 1. c. p. 201.
4439. Dcr Konig suchl dic Lulicicr zuro Kriege gCgen die Sacfaaen zu rcizcn; (li('S4> aber. welche zugleich
von deii Sachseii Vor-jpfnrhtin^en erhaltcn, gfrnthcfi unter einandcr selbsl in Slrcil, htcf-
durch wird dio Gefahr von diescr Seile abgewendcL — Auch dcr Kunig %'0«i Dancniark, wd-
cher, ni Fo^ seim» fiflndnisses mit Btinridt IV., an der siidM»chen KiMelandet. wird durch
dic ungiinstige Stinitniing sciner Kricgcr bald zur Heiinkchr bewogeu. LaraberL 1. c. p.
4140. Oklftl)or 20 Znsiimmenkiinfl der Gesandlen dcs Kiinijrs (welcher fiir seine Person in Wiirzhurg
ziiniekblcilit; uiit dcn sachsiscbcii Fiirstcn in Gcrstungcn. Lctztcrc bringcn Jcne grosstcQtheiis
auf ibre Seite, nnd cs wird scbon an die Wahl einea neuen Koaigs gedadit; dodi werden mun
Schmn Friedensvorschliige aogenommen. Lambert. L c. p. WL
1073—1080.)
4444. Vcrtrag zwischcn dem Biscbnf Fiplbert zu Miiulcn unii IIcr/.nL; Magnus zu Sachscn, wodurch lotz-
tercr die Schinnvogtei der kirchc zu Minden ubernimmi. S. d. Ilaeberliu AnaL mcd. aevi
p. 545. Wedeltind Not Heft DL S. 490. (CLVI.) — Die UrJionde muss zwisehen die ob^
Jahre fallen; denn erst seil 4073 konnle Herzog Magnim einen solchen Vrrlnii; $chlics.<cn, da
cr im August d. J. voo dcm Konig aus seiner Gefangcnschaft cntiassott war, und 4080 starb
dcr Bischof von llind^
1074.
4442. Janoar. . (hi dcr Wochc nach 1-^piphan.) Die lu^iscbbfe von Maioz und Coln unlerJiaodcln zu
Gorvcy abermals vergcblich mit den Sacbsen. Lambert L c. p. SOft.
'1443. M Kdnig Heinrirh IV. iicwilligt d«r Stadt Worms. zur Belohnung fur dic. bci dem AbfaO
so Nii lcr Fiir^tcii uiid Stiidte ihm bewicsfiic bfsonilfrc Trpuc, dio Zollfreiheit an allen ktinig-
lichcn Zoiislaten, unter welcben auch Uortmund genannt wird. AcL Wormat XV. Kal. Febr.
4073, a. Ord. XK. R. XVII. Lndewig Keliq. Mss. T. If. p. 47a — Die JahraaU 1073 ranss
iiiich (icr Zcilrccliiuing verstanden werden, wclchc ilii.s Jahr mit d(^m 2'». MSrz anfangt.
1444. Voo dem Konigc fallen inuncr mehr Fiirsten ab; das ilccr dor Sachscn nimmt indcssen so sefar
ra, dass 11000 Mann, weil sie sicb nicbl mH I^bcnsmittdla versehen hatten, aoriicltgcschiclit
wcrden. Der Kbnig, wekdwr ymen mit emem, uyjloich acfawichereit Heere» bis an die Werra
Digitized by Google
ioT4. 41>3
entgegeii ^ezogen war , lasst sich endlicb zur Nachgicbij^kcil gegcn dic ForJci-ungeD der Sachi>ea
bewef^on. Lamberi I. c. p. 207. Bnia. L c. p. 339. Antial. Sax. L c. p. 700.
4li5. Fobruar i. Friedcn.<ischluss zu Gcrstuogcn , worinn dr-r Kbnig die Fonic^ningcn dcr Sachscn, Mr
niciitlich dic Zcrsliirung dcr Srlilosser bcwilligt. Liimbort. I. c. p. iOH, Afinal Sa\. 1 c.
1 1 i6. .\iich dem FriedenasclUussc kolirt dsu> gogcn«citigc Misi>lrauen bald wieder zuruck. i)en Sachson
wird von ihren Verbiindeten, dcn Schwabon, der ohne ihre Zuziehnng geschioflBene FMede zum
Vfjrwtirf Licrnaclil : dcr Ktiiiij,- aber sucht die Errullung der Fri<'(lciisliciIiiiL;iin!L;uii zii viT/iigcrn,
wozu ihn doch dic um sciuclwiUcn aus ihren Sitzen verlricbcncn Bii>ch6fc, namcnlhch Bemio
von Osnabriiclc, selbsl eraiahnen. Lambert L c p. SIOO. firnn. L c. p. 340.
1147. Dcr Kitnig be(|uemt sich zuni .Vbbruche der siicbsischen $( lihi^.Ncr : da er jcdodk dio Harzburg zu
vrr si lionci. snrhl . sn sttirzt ,-ich das benachhrirtc Volk aui' (iic.-cUic, zrrstort sosap di«? Kircho.
und wirlli, aus lias:» gcgon deii Kunig, die (jobeiue cines dasclbst gcborcnen Sohncs dcs-
aelbcn aiis dem Grabe. Lambert. L c. p. S40. Bran. L c. p. 340. AamiL Sax. L e p. 700. — •
Chron. Ti-sp. p. zioht dicse Beijebenhcit irrig zuni J. 1073.
4148. A|)ril 20. Oslerfosl, welchos dor BLschof Fnedrich von Miuiigardcvord in Ciiln feiert. — AU cr
nach dcn Fcicrtagcn nach Hausc zuritckkchrcn will. und dic Dicncr dcs Erzbischolii .-Inno. dc^
balb ein KauiniBnnasdiiir ia BeseUag nehawn, gibt diea Anlaa» zu ehmn gelSihrlichen Aufnihr.
Lainberl. I. c. p. 211. sq.
4449. Junius 9. Ruthard, vonnaiiger Abt zu Corvcy ^^050 cotsctzt; vgl. Nr. 4050i dann seit 4059 Abt
ztt Hersfeld, welche Wtirde er 4072 Alters balben ntedei^clcgt batte, LantberL p. 494.) stiibL
Lambcrt. I. c. p. 217. Annal. Corb. I. c. p. 6 Todoslaf!; ebon so .Necrol. Corb.
4150. Sopteinhpr 23. Der Fdle llVi/ und seino Miindol (mundila) Helmlach, schenken dio Orlo Osnlf»<r«
und Uar.shcim uiil aliom Zubehbr au die Kirchc zu Osimbrlick zu Uandcn des lh.schols Henno
uad seincs Vogles Eberhard, und empfangcn sie, nebst 7 Pfirod Zchenlen, auf ihrer beKler
I.obonszeit von dom Bischof zu Lelion. Act. in villa Latliara in comilatu Waldrici Comitis vice
AthaJgeri niii Wicbingi regja poteetate postti, L\. Kal. Octubr. 4074. Moeer O. G. il. S. 248.
s, W. Vin. S 44.
44S4. ,. 27. * Fridericus conics dc Amsbeif;, Henricus frater eius, erscheincn als Zeugon in ciner
angoblichen 1,'rkundo des F^rzbischofs Anno zu Oih\, ftir die Kirche zu Ncuss; acL Colon. V Knl.
Octubr. 4074. Krenicr akad. fieitr. 11. S. 20ii. — Dic Urkuiulc hat abcr zu aulTallende Spurco
der Unechlheit (es erscheint darinn onter andem Magenordtis episc. Paderbom., der nicht
eustirt hal, odcr wenn Afeinwerk darunlcr venMnden sein soll. liingst lod war), als dass dar-
aus cin Bowcis fur das Dascin nhisor I'orsonon iind dcn hfircil-; slaftfiiHicnilon Cchratirh dos
grdflichen Mamcns von .•^nisborg goluhrt werdon kiinutc. Vgl. Soil)erlz (iraien S. t>7. iNoi. 128.
4452. Oktober 3. i4ime, Enbisehof za Ciihi, sebcnkt dem Slille S. Kunibert in Cdb EinLiinile von den
kloincn lliifon zu Sficst . wclrhcn Ort dcr heil. Kutiifnrt fiir rlin Kircho zii ('(iln orwnrlicn hat
uiul wo auch desscn Kiirpcr nibl. Act. V. hm. Oclobr. 4U74. Scibcrlz Urkundcnb. 1. S. 34.
Lacomblet Uiduindenb. L S. 444. — Die Urkunde zcichflet sich dureh ihre merkwiirdige
formel
(4O7i-<4088.)
4453. Ein Edler Walierifk, der selnen Rof zn Versmele qeiner Ehefraii HMurg zu eigen gegcben. nach-
mals abor, inf deren Verlangcn und mit Einwilligung scinor Sbhne, dem Bischof Jienno Tur die
Kirohe zu O.snabriick geschenkt hatt<>, leugnoto nach cinigcr Zoil diese Schcnkung, wurde aber
vor Ucricbt dci-sclben iiberwicscn und zu ihrer Erneucrung angehallen. Act. in coniitatu Wal-
Digitized by Google
m
«•t4 — lOtft.
(lerici in looo Rubenbike. S. d. Hoser s. W. VIII. S. 3U. — Die Er«'ahnung des Grafcn
Watderid^ liMt vertmilhea. <la« dieUrkmide mit der obigen (Nr. 1160.) ziemtich glcichzettig ist.
4454. Der K«l!i' ^V<i! iibpr^iht. niil Finwilliiniri}; scinfr Erliini» M'illii!i!r, (icr Tf)chtcr wincr Schwcster
Kttechn , seiMcu Ilof '/ii Hiscnbcke dcm Bischof Benno zu Osnabriick fiir die Kirchc $. Clementis
zu Iburg, und zwnr 7.nr Ei^nzung der friiher dpmsetben Bischof tiber<!chencn llofc /.ii O^iolngc
niid EBraheim (vi^l. Nr. 1150.); wolar iinn dcr Rischof cin Prund an Zchcnlcn auf scine Lcbeits-
zdi anwelst. Act. in villa Bw^oaen m comitatu Adalgeri filii Wichingl S. d. Wiaer 0. G. IL
S. 247. s. W. Vm. S. 43.
4076
44ft6. Der Kbnig rii.stc!, nach wirdcrhohen ver£;pblirhr«n rntprhaiifl!nnc:en, sich auts neue Jnim Kriege
gegen die Sachscn, und vsahrend er ihnen ciiien Theil ihrer Verbiindcteu zu cntzichen wciss.
rflckt er mit einem starlcieD, ui Sttddealsdiland/ anf^blieb i^egoo Uni^irD, zasammeiigebrachteii
Tfoi ro •2i"2on sic hcran. Lambcrl. 1. c. p. 21^>. «j. !?riin I, r p 311 RfrtJinlrf 1. c. p. 277
Chron. Ur:»p. p. — Nach AonaL Sax. p. 701. haltcn Mch untcr andcm dic VVcstfaion durch
das Gold des K&nigs bewegen lassen. tod den SachseD abzoftilleD, ond ausser den Bischoren
von Maf;deburg. Halbeffstadt, Mcrs(-I<iir!; und Paderhora, waren altc iibrigen entweder offenbar
7M dcm Krinif: ii!)er;^f'^'nii^f>n oder docli scliw Mnlccnii-
4 156. Junius 9. Dic 8achscn, welchc sich bci ^agclstadt an der Unstnith gclagert baben, werden von
d«m KQmg ttberfhllen, und in einer Mot^n Sddacht, nut groesem Verlost aaf betden Sdlen. •
geschlagen. Lambcrt. I. c. p. 226. Drun. 1. c. p. 345. Wallram. dc unit. eccl. ap. Frcher. Scr.
R. Gemi. ed. Stmv. T. L p. 284. Annal. Sax. L c. p. 703. Chron. Ursp. I. c. Den Ta^ der
SclUacht (primuni proelium Sasonum) nennt auch das Necrol. Paderborn. — Von Binigcn wird
dieselbe znch dem Schlosse Hohenbiir<i; an der Unstmth benanni — Herzog /hub/jf von Scbwa-
ben i'Dux Alomannine ct RiiririiniliiH , fhr. Ursp Iviimpftf flnmiils noch aiif drr SfMlo rlf^s Ki)ni{?s.
— Auch Wcstfalen sollcn sich im Heere dci> Konijpt bcfundcn babcn. Anon. dc bcllo Saxon.
lib. III. V. 87. ap. Roober. p. 1^98.
4457. Fn'Mfn«ft, Bischof von Miinster, sucht den Erzbischof von Magdebiirg ziim Frieden mit dem Kiinige
711 hewegen T!i un I. c. p. 347., wo auch das Antworischreiben des firzbischofe mi^ietheilt isL
Khcn so Aunal. Sax. L c. p. 704.
4488. idius 29. j4iNie, Erzbischof zn Ctilo, beurkundet saine Sliftung der Kirelie der bcil. Marhi (ad
gradus) zu Ciiln, wclcher untcr amlcm auch Giiter zu Dortnnind (Tniltnnnin hciaclpgt werden.
AcL Colon. IV. KaL Aug. 1075. (Die Sliftong selbst war schoo seii langcrer Zeil geschchen.
Vgl. obcu Nr. 1076 ) Lacomblet Urfcwideob. 1. S. 418.
4159. Augusl 48. hnmad. Bi.schof zu Padeibaii, gibt dem Donikupttd daselbsl den Hof Moronga zuriiclc.
Act. in cripla Padorbiirncnsi'? monaslerii juxln ^cpulcliruin ciiiscoponim , XV. KaL Sept. 4075,
a. Heinr. IV R. XYIU. Immadi episc. XXIV. Schatcn .V.P. L p. 405. (CLMI.)
4450. Oktober 39. Nach grossea BedrSngnissen. welche die Sochsen theils durch das Heer des Kbnigs.
theils in Folge inncrer Zwietrachi crlittcu, und nach \iclfachen Unlerhandlungen , ergeben sich
dic SiichsLscheii und Thiiringischen Furstcn und Edlen dcm Konige zu Spiraha (im nordliclien
Thiiringcn, au dcr Hclbc;. Lambcrt L c. p. 235. Annal. Sox. L c. p. 706.
4464. Becerober I. Erzbisehof yimio von QMn stiiiil Lmnbert. L c p. 297. n. A. m. V^ j4nflo I/. End).
v. Ciiln, sciiio C( srlilcrhtsverhiiltaBse und seinc gebd. StiAanf^; v. Hooyer; in d. Zeilschr. f.
vatcTl. Gesch. u. Altcrthumsk. VU. S. 39. u. f.
4162. Dic KapcUe S. Jolmnnis (oder sogmiaMile ilaritt-Blrelie} m Knden, wdche im I. 406C mii ahi^e-
brannt, nber dordi dnen Mtnden^Mben BiliiBer FoOmor wieder an%ebattt worden war, wird
Digitlzed by Google
durch dca Biscbor Engdbert zu Minticn uiedcr gcwcibU Lcrbeck. Chron. L c. p. -172. — Ein-
wdbmiip- Dod DottMioiift-Urkadde: WBrdlw. N. SQb& dipL T., VI. p. 309. — Vgl. CatMMiui
Hiod. Geech. L S. !&
1103. Januar ii. Spodc zu Worms, wclchor unicT andem die Discbiirc Friedrich von Munsler, EHbert
von Minden, Benno von Osoabrfick iind Immad von pitderbom bciwobiMn» und auf welcher
dict Al>>< Izung Papst Greyorn VII. (welchcr x orher Jcii Konig, unter bartcn Vorwiirfm uiul
DrobuagcQ, zur Bussc aurgefordcrt uod oacb Hom zur YonuilwortuDg vorgeladeo batte), wogcn
vieler Qim zor Last gclogicn Yerbreclieii^ beadikMieii wird. LunberL i e. pw 2iS. Bran. L c.
p. 361. Dcrtliold. I. c. p. 282. Eckehard L c p. 901. Oo-oo. Ur^. p^ 231. AiuiaL Saxo L &
p. 707. Pcrtz. Lcg. T 11 p 44.
4464. Fcbruar 3. Imtnad, Biscbut zu Padcrbum, stirbu I.and>crU L c p. 244. u. A. m. Todeslag nach
NecroL Paderbom. — Zu der Zeit dieses BiBchob eoD die Somschole xn Psiderhom in groescr
Bliithe gcstandcn habcn. Vita Moinw. L c. p. 54U., cap. 32. — Scin Nacbfolgcr Poppo, hisho-
rigcr Dompropst zu Dambcrg, wurde von dem Konig eroannt, und dpshalh von dosson Gcgnern
nicht aU kanonlschcr Dischor ajaorkannU Bcrdiold. 1. c. p. 283. Au» den foigendcn EreignisseD
jsl^)dodi zttschliesseu, dass er lich fpileriiii die Gegoer ilinniiflllt imwshloeB, Nr. 4484., 1S0O.
4165. Miirz 27. Oslcrfesl, welches der Kunig in Utrccht fcicrU — Hier crliiilt rr din Narhrithf, th^s er
voo dem Papste, auf einer Synode zu Rom, io dcn Bann gcthari und dcs Rcichcs eulsotzl sei,
woraof er dnrch den Bischof von Utreeht den BanQ gegcn den Papnt aussprechen Ksst Lttn>
bort. I. c. p. 243. Drua L c. p. 353—364.
4466. Da dcr Konifj iii/w ischcn seine Bnrgcn in Sachscn wicclcrherst<»llcn nntl vrrmchrcn lii ss. .mch
tuanchcrlci anderc Uedruckuugon ausiibte, so erbebt sich cino ocuc Emporung der Snchsen
gegen den Kdnig, wchdie, im Zasammeohange imt dem ^eicbzeiligcii Kirdienatrettc, im gaiuten
Rciche .Vnklang fuidct und cinc allgeineine Spaltung vcrur^^acht, worion immer mebr Fiirslen
von dein Kiinig abfallcn. I.anibcrl. I. c p. 243. sq. ct al. Scr.
4167. Juuius 29. Syoodc dcr mit dem Kiinigc noch verbiiiidctcn Bischiife, za Mainz, wo dic Bcschliisso
des PapslM Gregor VII. gegcn den Kiinig fur unrcchtniassig und angjlt^ erkhirt werden. Lam-
bcrU I. c. p. 2V«. Berthold. I. c. p 2Si. nnin ! c p M'i.
1168. Septcmber 44. liros6C Versammlung dcr Fiirslcu des gaiizcn Reicbs, besondcrs abcr der Sachsen
und Alematuiea, zu Ukn, wo dem K6aig, als von zwei mpsten frachdos zur Recheuschaft ge-
forderl und dedialb VOB dor Synode zu Rom cxcomniunicirt, der Gchorsam aufgckiiiuligt, und
die Wahl eincs neuen Kiinigs vcrahrcflct \vird I.ariih i c p. '2">0 l^ci Kckchrird. 1. c. p 201.
Cbron- Lrsp. p. 221. wird zwar dcrseilie lag '\Vlll. kal. Octobr.^, aber aJs Ort der \ci"samm-
lung, wahrBcheinlich durch Verwochselung mit der folgenden, Oppenheim angcgeben. Auch
Annal. Sa\. I. c. p. 710. vrmirii^zf !)ciflc VcrsnTiimluDi^rn niit cinnndcr
4469. Oiktobcr 46. Versamndung, voa Sciten dos K6oig> und dcr wenigcn ilim nocb gcblicbcncn Ver-
bUndetcn zu Oppenhcim, von Sdtcn sehier Gegner zn Tribor. — Viele Bisehbfe, die btsher
dcin Kcinige anliingen, daninter nodl Bisehof Frwdrich von Miinster, werden wiedcr in die Gc-
mein.schafl dcs P.ipstos :»tifj;cnnrnmcn. — Nach inchrtii^gcn rntcrhaiuIIunLicn fiij;1 .•^i< h cndlich
der Kiinig dcm Veriangen der Fiirstcn, seino Sache dcni Urthcii dcs Papstes zii uiiterwcrlen.
bis dahin aber sich der Reichsregierang zn enthdleo, und seine bisherigen Raihgeber zu ent
lasscii. LamberU l c. |). 2'j2. sq. Bcrthold. ). c. p. 286. Brun L c. p. 363. ('.f Hartzbeim
Concil- Gcrm III. p. I8() — ITnter dcn Fiinslen, wclche bis zulctzl bci dera Kiinig ausgcliallcn
baltcn und nun von ihm cotlasscn wurden, bcfiajul sich aucb Biscbof lienno vpo Ostiabriick.
Lanberi L c p. 254.
25*
Digrtized by Google
m
IttT — 1IT&
4(177.
4470. Jamiiir. . K)ini(; Banrich IV., dcr ma ebem, iinter dem Voraitte dMPtipsles. in DeatschlMid ttbn
ihii zu hallfndfii GcrichU? zuvurzukonunen , gcgen das Endc dcs vcrujiui^rnrii Jalircs uncrwartd
n;ich Itali<'n al)};criM.st war, crh tlt 7m Cntiossa von dem Papslc, unlcr harlcn Ik'diiij<un!2on unJ
uach iitrcDgcr Uu»ii>c, dic Ahsolulion. Lanibcrt. 1. c. p. sq. Bcrthold. I. c p. ipH. mj.
Bnin. L o. p. 384. Eckehard. 1. c. p. 901. Qmn. Ut«p. p. 221. AmNiL Sax. t. e. p. 714. —
Spiilcr crkl«ir(<* dcr I'iip--f, cr habe dnrrli dirsr .Misoliitinn dcn Krlnii; /war in <!io ri(Mneiii.sc!iaft
der Kircbc autgeiiouimcti, abcr uicbt in das ihm abgcsprochcnc Keicii ^vicdcr ctngcsctzt. EcLe-
bard. L c. p. 202. u. Cbron. Ursp. p. 222. ans dcm Briefe (ircfjors Vlf. an die deutsdu»
FiifBten.
4474 Xachdoin <Icr Kiinii: von dem Banno froi po<[irmtifn . lindcn sich niolircro ihm fri^cbcne
Fiirsten, daruiiler aucb Uiiichor Kenm von Osnabrucl^, w icdcr bci ihm cin und bleiben in svcino'
Geaellscluift. Lambert. L c. p. 262.
4472. Miirz 13. Dio Gcgncr Kimig IJnnrif^is IV. in Doutschland vorsainmeln aicb Rt Forebboim IUmI «ili-
lcn dcn Hcrzog Rudolf voii Schwabcn zuin Kbnig, wclchor darauf
4173. ,. 21. zu Mainz vou dcm Erabischof Sigefrid gckrbut wird. — Aii domsolbon Tago abcr ait-
stebt ein blutiger Streit zwischen desscn Kri^em aod dem Volkc, der «ch roit Budolf» Fludit
aits Mntnz endigt. Lanibnrt I c. p. 2G2. Bcrthold. ! c. p. i9l. Drun. I. c. p. 365. Wallmm
de unit. cccl. L c. p. "i^i^. Kckrhanl. l c p. 202. Chron. Ursp. p. iii, Annak Sax. L c. p. Tll-
4474. Beiwnch lY,, der Ostern (16. April noch m Italien znbmdite, kchrt schneQ nach DeatseUirad »-
riick, gowimil hior wiodor oinon gro.sson Anhang, and Mlrt den Kricg gegen /iurlolf iiidil ohw»
alorklirlicn I^iTolj;. — Dcr l'apsl, dcr sicli Norlicr sjofien fleinrith crklitrf linllc, fordcrt ihm:\f
boidc kbnigc auf, ihrcn Slrcit scinor schiodsnchtcrlichcn Enltichoidung zu unlcrwcrfcn, moiuu
die Sachsen sehr annirrieden sind. Berthold. L c. p. 204. Bruo. L c. p. 366. aq. und die Cor-
rospondenz zwischen dom Papslo und den siichsischen Fiirsten. p. 3G9 — 377.
1173. Moi 17. Ilildolf, Erzbischof zu Cdfai, bc&latigt die Incorporaliou dcr Pfarrkircho S. Cyriaci zu G«-
sccho in das Klostor daselbst. Act tn Rigglenkhuitcfl VIII. Kal. Pcbr. et dal. Sosazie XVL KaL
Jun. 1077. Seibcrtz rrkundenb. I. S. 3G.
4470. Decembcr 30. Kiinii; //mrr/>ft /1* ^mI)!. in Fuli^c dcs Bo.schlusseH einer zu Worms vcrsjimmclt^n
SynoUe von 10 Bischbren, 10 Abten und aniiem Geititlicbcn, dciu fiischof Benno zu OsnabriicL
die von doi KK3ateni Corvey und Hervord zarOck^eliaitenen Zobeoten in sciner DiScese znrUet
Act. Rattsponae UI. Kal. Januar. 1077, a. R. XXl. Copiar. ecd. eatliedr. OsiK I I j iiiid Strunck
Mscfyt p. 'Mi — Die Trkundc kununt, dns Dalum aasgenommen, mit der uaclUicr auzuflUircii-
dcn vuiu 30. Murz 1079 vollkommcn ubercin.
1078.
1177. Marz. . (Media Quadrageaima.) Biscbof Bauw von Osnabriick wird von Kbnig Ilrinrirh IV. aa
Papst Grrgor VII. und dic za Rom vemnnnclte Synode geschickt, um in des»en Strcit^he
mit dcm Gegcnkbnig Rudolf eine gtfoatige Bftlscheidung zii bcwirken. Bcrthold. I. c. p. 3M.
Udalr. Cod. I. c. p. 153. — Hischnf Hennn bcnutztc dicsc Gelegcnheit, um niK li boi dem Pa[>~to
dic Bestatigung scioes angcblichcn Zehcntrcchlcs gcgen Corvey und Hervord auszuwirkco. Vii.
Beon. cap. 24. \. c p. 2470.
4478. August 7. Schlacht bei Mclrichstadl. — Kbnig Heinrich zioht dom GegcnkOnig Jhdolf mit grossrr
llccresmacht enlgogon, und cs wird boi .Melrich.^iiidt jnxia Slrowii eino ijroisso Srhl.irht sflic-
fcrl, abcr mit unenlschicdcncm Erfolg, indcm beide Thciie &ich mil gro.ss<.-m Verlust zuruck-
fiehen, «iewoU beide «ich deii Sieg »Mcbreil>en. fiertbdld. L c p. 342. Bnm. L c p. 3(7.
Dlgrtized by Google
IDTB -.10Y9.
Waltrara. I. c. p. 284, Eckehard. 1. c p. 203. Cliron. Ursp. p. 223. Anna]. Sax. 1. c. p. 713.
Den Tim der Schheht (MeuDdnm proeKnm SaxoiMim) raoldM auch das NocroL Padcrbom.
i\79. Doccnilicr 2 IVarinus /UVdct', Alit zii rfirvry. hrrtlo oino Kircho zur Elire iles Er/ony('l> Mirh;u'|
auf dcm Heiligeiibergo bci Hu.\ter gegriindct, und mit eincm Tlieile dcs umliegondcn ^V.-ildcs,
dcr villula Valahuson, und 3 Hoven za AveredesRon, Aldendiorp iind Worethon, 'ml( Kawilli^unfj
und ncsliiligiing Mioes Vo^lcs, dcs Hcrzogs Otto, ausgcstallcl . wiMu- Bischof Pofijjo von Pa-
(IrrlMn ii wcilicf, iim} flahci in (loniiiiic.t iidvcnlus cinc rcii i iic-hc Ucil.' Iiall , nuch die StiAung
' nut scinoin Banne bekralligl. Schatcn A. l'. 1. p. 415. mil der falschcn Jahrzahl 1079.
„ 34. Wenm, Ab( m Coney, slirht. Cod. msfcpl. Gorb.
4181. Dic Bischofe T^ippo von Paderborn und Allmann von Pa.s$au (welchcr, von Beiimvh IV. aiis scinem
Stiflc vertricbcn, sich in Padcrbom aufhiclt) wcihcn die Kirche S. Pctri und Pauli zu Padcrborn
(AbUinghof;, im 21. Jahrc nach dem Brande der Stadt (lOoMj. Gobclin. Pci-s. Cosmodr. I- c
p. S62.
4182. Papst Grffjor VII. hn.iitftrn.;1 dcn Bischof Mlmnun von P;i>sriu, als seincn Stcllvcrtrctcr in Dciit.sch-
iond, dio bislK-rigcn .Anhiinger Kotiig IJeinridui, weun sie zu dem Papsle zurucUkChrea wollcn,
nnd inshesondcre den BiBCbof (Btwto) voo Oanahrilck, ▼on welcbera er erfahren habe, dass er
ihm idcm Papgtc) getreu ficin wollc, briideriich aiif/unehnicn , auch dimis Bischofs Zehcntslrcit
mil «Irm Abto von Corvcy cntwcdcr sfiltst hcizulcgen oilcr vor dcn Papst zu vcnvciscn S il
Schalcii A. P. I. p. 419. zum J. lOHi. Uhne Zwcifel gchort abcr dics Scbrciben in da^ Jahr
4078, wo Btnm {yf^ Nr. 4177.) in Rom fawesen war.
4079.
1183. Januar 27. Kiinig Uanritk IV. icrtitnirt dem ffischof J9enno ond der Kircho zu Osnabriick die
derselben angehlich vormaU durch dcn Grafcn ('»ppo zu Gunstcn dcr Klostcr Corvey und Hcr-
ford critzojiencn Zchcnlcn. Act. Mogunt, VI. Kal. Febr. 1078, a R. XXIII SandhotT I. c.
p. XXXVUL Mciser O. G. II. S. 249. s. W. VIII. S. 45. (CLVIII., — Die Jahntahl 1078 iiit nach
der Zeilrerhming zu verstehcn. wdche das nene Jahr vom iS. Hiim vn rechnet.
1484. Qior Ostcm, welchcs in dii>scm Juhre d. i4. Miirz flcl.} Bischof Benno VOn Oinabrildt gcht &ls
Ccv.Kiilici Kinii?,' Hfinrirhs nach Rom. Bcrlhold. I. c. p. 319., .'J?0
1l8i). Miirz Konig linnrich IV. wicderholl dic Bcstatigung der streiligcn Zehcntcn zu Gunstcn dcs
Bischdif Amno und der Kirche n OsnabrtieL Ad. Ralisp. IIL Kal. April. 407», a. R. XXtll.
SandholT I. c p XI.l Mciser O G. II S 2"? s. W. VHI. S. 48 CMX
1188. Dcr Gcgcnkonig Hudoif unterwirA sioh Westfulcn, wclcbes Ueitmdi vorber auf seine Scitc gicbrocbl
hatk!. Anoal. Sax. L c p. 747.
(1079 — lOSf)^
1187. Augu»t 30. Styiu in, Erzbischof zu Colo, incorporirt dic Pfarrkircbc zu Ervete in rcgioae Angria
dcm Stifte S. PatroLli zu Soest. Facla est haec donatio 111. KaL Scpt in Suosaz. Sdberls
Urknndenh. L S. 37. — Da keinc nahcrcn Angabcn iilicr die Zcit der Anweaenbeit des Erz-
bischofs in Socst voriicgen , so kaon dieselbe nur nacb den obeo aogegebenen Regiernii^hrcii
dcs».clben bcstimmt wcnlen.
4188. Dcrselbe besiatigt, dai^ dic Ahtissinn Gerbi-rdi zu Heslcetbe und ihm Schwesler i4d!a0Mf fltre Giilcr
zii Ilerchcim und Frriikcscfion Ilodengin dcm Klostcr zii .Mcskothe gcschenkt lind dlircb dco
Grafcn iiernard tibcrgcbeu babco. S. d. Seibertz Urkundcnb. 1. S. 38.
1 189. Dcrsoilte schmdrt der Kbcho S. Geoiig» su Cfila «inen Hof xu Rene, die Kirdie xd Bkwnen bei
Weri, «ikI Gtttor zu Iloaberc. Henden uid an aodera Orten. & d. Lacomblet Urkundenb.L S. 45S.
Digitized by Google
1M • tos*.
4080.
1190.. Knrliilom das vcrgangene Jahr Etros^ilpnthcils mit rnfprhandliiniion zuLichnirht wordcn, brichl Beln-
ridi. dem es gelui>geti war, vielc «oiiior bi)>herij$ea Gcgner vou Budolf zu Ureiuton. niiUeo im
1?^ter mit ehiein sttirkeii Heere auf und driogt m Thuri^jen ein. BerlhcM Lc.ii. l^i^
I. c. p. 377. Annal. Sax. 1. c. p. 717.
4491. Jaiiuar 27. Schlacht l)ci Flailcchoini in Thiiringpn ftn «Irr Gi^ucnd von Miihlhauscn}. T>h Sach^n \
werden zwar goscblagcn, und der Uerzog von Bohmcn crbcutct Budolfs koni^licho Lanze;
iiiKwisdien tiberfallt aber eine sachsische Heerschaar, durch deo Kebel bc{;iinsiigt. BemruAf 1
Laf:cr, wodurch auch dieser zum Riickxu^c gcnuthigt wird. Hrun. 1. c. Bcrlhoid. 1. c. p. 3i ). |
Annal. Saxo 1. c. — Waltram. 1. c. p. 284. gibt dcn 8. Fcbruar VI. hl. F( br^ nls Taj; di r
Scblacht an. — Chroii. Ursp. p. 223. zum Jahre 1079, «cil in dici>cm Thciic dcr Chi-oiiik cine
Zeitrechnnnj; befol^ ist, welche deo Januar und FdMruar uoch zum alten lahre recfanet Ebeiao
EckcharrJ I c p
iWL Miirz. . Syuode zn Rom, wo Papst (Jregor, nachdcm cr von bcidcn iii Dcutschland strcitcodeo
Parteien Gesandli* cnipr<in<;pn, den Koni|; ffemri«A dcs Rciches entsctzt nnd /huhtf anerkennL
Bcriioldi Cliron. ap. Pcrtz. Scriptor. T. V. p. 436,
(493. April 28 l>rr Fdlf Fojcher iih«'r;:ibf , mit Finwillijninf» •icinfr Fhrfrni) Uiiili^hirh . >;einrn Hof zu nnl
dcnsleti mit aJlcn» Zubchor an dic kirche zu Osnabruck und dcrcn iiischor Henno, und wird
voo demselhen wieder damit bclehnt, zu Notaohcki im Geridite des Grafen Ada^, woselbft
auch dcr Biscliof di n ^iMliirlili n Ilof dcm SchiHzc tlcs (irnfcn Lippotd empfiellh. J}. Vf. K>1
Maji 1080. •) Mcscr O. G. II. S. 246. s. W. Vm. S. 42. (2sr. 25.)
M94. Mai 31. (Pfingslcn.) Synode zu Hainz, von 19 mft dem Kbnig Heinrith verbundcncn Bischbfcn.
gcgen Papsl Greyor VII., dcsscn Absctzunj; hior bescblosscn wird. Chron. Ursp. p. 224.
1495. Junius Sx iKiHc /u Rrixcn, wo eino Vci-samnilunij; von 30 Bischdrcn und vielcn andcrn Gnisscn
aus Dcul^cliland und Ilalieu, luil Beziehung auf die Bcschliisse dcr vorigcn Synode zu Mainz,
den Papet Gre^, als einen uorechtmSssigen Usnrpator des pSpstlichen Slubls, untcr rickn
-Schmahungcn abscl/.t, und an scinc Stcllc dcii Er/bLschof W itjbert von Ravcnna Clemens lll'
wdhlt. Bcrnold. I. c. Eckchard I. c. p. 203. Chron. 1'rsp. p. 224. Annal. Sax. 1. c. p
Udalr. Cod. Nr. CLXIV. 1, c. p. 174. — Bischof Benno von Osuabriick, wclcher auch auf titr
Syoode gfgenwiirtig war, entzog ndi der Verhandluog Uber die Abselzong dea Papates. iodeii
cr bich iii cini-ii hohicn Altar vci"slcrVtc. Viln Rrnn cap. XXII. 1. c. p ^178 , wo aber als Orl
dcr Synodc Puvia ^licinum} angegcbcn wird. — £iuc Sciiriit, worinu die Aluctzuog verliieidigi
wird, angcblieh auf Verpolasfiang des Entblsehob Umar von Bremen arnl dea KaBhob
von Ostiabruck vun dcm oachmaligeD Biaebofe Wido von Qsoabriick geschrieben, s. Cdab. Cod
Nr. CLXXIl. I c p 183.
419tk Oklober 15. Schlaclit an dcr EhUcr, wo Ileiurich, anfangs Mcgcnd, zwar geschiageo und scin
Ijiger mit vielcn Kostbarlceitcti von den Sachscn eri>e«lct. Atrfo// aher todlich verwundet «wA
Lctztcrcr wird ii.icli Mcr.scburi: (.^cbrricht, wo cr bald darauf siiibt. Brun. 1. c. p. 379. Ecko-
bnrd. I. c p. 204. Chron. Uisp. p. 224. Aimal. Sax. 1. c. p. 718. ;mit schr ausruhrliclier Er-
zaliliing). <UbcrL Stad. Chron. in Collect. Kulpis. p. 247. — Den Tag dcr Scldacht (tertioM
proeliupi Saxoooin} bat auch das Necrol Fadeibom. Waltrani. L c p. S84., der dieae ScUscbl
*) Dit «ibiMni (cichriabwe labfMM M. XL. XXX. liuit «btr vcrmaU>«, dwi rtnt dcm L •«• VencUn «ic ^
iniyMhalMa, 111 datc «i* MaMr «ur im m d«iUu Mla cMM, Monl dia dM
Indlct »L ««M Mr lom, ■hir nickt wr M1I
Dlgltized by Google
1080 — 108«. 190
(die vom 27. Jan. d. J. milzahlend": <lit> viorte ncnnt, gibt, (wenn andors die Losart richlig isi)
IV. Id. Oclobr. (aiso d. 42. Okt.) als Tag derselbea an. Nacb Bemold I. c. konnte maa dea
4S. OkL flir den Tag der Sdilaoht, nnd d. IS. fUr ihiefo^t Todestag zu halUn habeit
\WJ. Doccmhrr t. Egilberi, Ktt^ m Mmdien, i^ihL TodoaCag mch Necrd. HoeUenb. Andere giebon
d. 12. Novtnnber n».
U98. Bi«chur Jieuuo von Osnabriick kehrl nacb dom Tode dcs Gcgcnkbnigs iiudolf iii scin Bisihiim zu-
riick, und nimmt unlerwegs aus dem Kloaler S. Albani sni Maun 13 HOndie mit, um mit ibnea
das 11(110 Kloster Ibiirg »i besetzen, dcawn Ban aehr «ehnflll betricbeii wird. THaBenn. cap.83.
l. c. p. 2t79.
(1080 — 1 088.)
4199. Eino odlc Vv;m (lisln uhortrricrt. mit Gciirtimif^unt; ihror Erbinn Odrraila. dor Tochter ihres Brudcrs
Gwlfscalc, und durch dic lland ihres Vogles JJeinrich, Sohos dcs Grafen AdeUtert, einen Uof
cu Tribor in der Grafaehaft Adatgm dee Sohnea Wikm^, nnt dem Forst- ond Jagdrechte ui
dcn Wiildci-n Dyvbrock, Thriburebrock und Slrodcn, dcm Bi^chof Itenno und der Kirche zu
Osnabriick , wogcgcn dicser ihncn anf bcidcr I.pbcn.szcil dcn von dcm Edlcn Follo^r tmd dessen
Eliefrau Uadaluc (s. Nr. 1193.) an die kirche m Osnabriick iiberlassenen Hof zu (loldeostidc,
nebsl de« Zehenteo xu Goldenstide, Gen», BordB nnd Udan, durch den Vcgl Aftor ttbertnigt^
S.- d. Hiiser O. G. a S. 861. s. W. m 8. W.*}
1200. Februar. . Behofs chier Fricdciisvcrhandlung zwischcn den beiden in Dcutschland streitciiden Par-
tcicn. kornnicn von jcdcr Parlei fijuf Bischofc iii siha C.ipu.ina, ad urbcm iniae Capua vocalur,
am linkcn l-fer der WetM.'r, zu^aniincn. Von Scitcn der Sachsen war uiitcr andem der Bischuf
von Pnderbom bei dieser Zusammenkunft. Bmn. 1. a p. 388. AnnaL Sax. I. c p. 749. — Ob
untcr Capiia Kaufungen zu verstchcn'
liOi. AugiLsl 9. Wiihrcnd Kimig Ileinrich in Itaiicn zu Kclde liegl, wird von dcssen Gegnera in Deulsch-
land llermaun ^von Luxcmburgj, ein gcachtclcr Kriegcr, zum Kiinig gewiihll. Bcrnold L 0.
p. 437. Edcohard. V c p. 205. Annai. Sax. l c p. 720. Chron. Ursp. p. 225. Alberk Stad.
I. c. |). 2(8. u. S. niri<t ^iini J. 4082. wril Tfrnununs KrOnong erat Weihnacliten erfolg^, mit
welchum Fcste Vieie schon das neuo Jahr bcgiimen.
1202. Friedfteik, Abt tsx Gorvey, wird, iwch nidlt viinig drcijiihrigcr Bcgicrung, abgcseiiL Cod. mscpt.
Girb. der V. Id. Jul. als Todesttg dieaes Abtes ang^t, ohne sein Sterbqabr xu bemerken.
(4981^4106.)
1803. Or/o, Abt zu Werden, beorkundel, dass ein lireier Hann Namens Mfriau sich und setn Gnt xii
I.angcii - Biiokhcim {Bockunv dcm Altarc des heil. Ludgcrus zii Dionstrci lil cl^^cn ^ci^cbrn habc.
Acl. Hiiokhcim. S. d. Kiadiinger M. B. U. Urk. S. 91. — Der Abt Oito rogicrtc iu den obcn
aiigcgcbcnpn Jnhren.
1204. Gen; Propsl zii Wcrden, cntla.sst cinc zu dcm Hofc Fiuhu.son Eigcnhiirigc dieser Horigkeit, Bcfaofs
ihrcr Verhciralhung mil ilcm frcion Mannc AzrrHuu.K , wclrlier ilafiir ciiio IIovp zu Berghiisoii
dcm Allare S. Ludgeri zinsbur macht. Fact. tcmporibus abb. Ottonis. Lacomblct Lrkuodcab. L
s. m.
>) In dtm leUtea Abdr. Ut Z. 7. «t. Triliuria, Tribgri^, ■nl £, U. iL TiiybuMbiMfc, Tbribunbr. m kxn.
Dlgltized by Google
I
200 «ost — tttSS,
;<0»l — 1106.)
Zwei Brilder Ton Wesihmrn ttb«i^ebcn eine bisher EigonlibriKe als Aharhbrige an dte IQrclifl n
Ereslicrg; unter dem Aht Marcicard u h 1 1 i i tiralcn llidiliriK S. d. Bislier ■ngednickl. CLX
-~ Dio R^ierang des Ables Marcivard zu Lorvey rallt iooerbalb dcr oben angegebonen Jahrc-
i082.
')S06. Witbrcnd Kiinig Hfiiirirh dcn Krieg in Italien forUiclzt, iibcrrallt dcr Gegcnkbni^ Hermann Wnit-
falcn (das aisu daiuaJs wolil grdsstentheiis auf Beinriclis SaU: war) und bclagcrt die Slai)!
Osnabrflck. Bei dcm Bclageningsbeerc bcfond sidi dcr Bischof Uio von Hildeshdni. \\ekhor
iii cinrm lirsnndcni (icspriiche niit flrni l^i-rhof Benno dicst-n niif dic Seitc Ilermfmmt zu zidicn
«icble, abcr vicluieltr von ibm fur Uriiindi gcwonncii wnrdc, uad die Aulbebung der firlage-
rung bewirlite. Vil. Bcnn. cap. 25. I. c. p. 2181.
1207. Aiiguisl 3. K(jnij{ llei-uitnin bcstaligt dic Frivilegicn dcr Klitoler Corvey und HeiToni, namcntridl
iii HctrclT ilircr Zchculcn in dcn Dii)cc.«i<"n >on Urcinen, Osnabriick, Padcrborn und andcron
Bi!>lltuincrn. Act. Goi>laru 111. Non. Aug. a. U. I. Schatcii A. P. 1. p. 4iO. (CLVI.)
i208i, Ein freier Hann Humka nmchl seinc Ehefrau BiAur^, cine bld)er%e Eigenhdrigp, der Xinihe
S. Petri und Atulrci, j;( niuiiit Ji rusiilfm , nn dcr Oslscil^' drr .'>t;nlt Padrrhorn. alt^irhnri;;. Firt
eo tcnipore quo priuccps llcrimannus Wcstfalos cum evcrcilu adiil, Poppouis episc. a. VI. Kioii-
linacr llorijik. S. 226. (CI.Xn.) — Das sedtulc Jahr des Bischofs Poppo kbniite atich 1081 seii;
dahin passt abcr dcr Fcld/ug Ilennanna nicht. Aiis dcn im Daltim gcbraucliten .VusdriioLon
las.<it sich Ubrigens gchiiesscn, daas Oemutm von dem Biscbof Po^po nichl als Konig anerkanm
wurde.
1209. Btsehof .ffenno von Osnabriick wird, ak etn beriihmter Bauversliindiger, nach Speyer bemfen. un
einer» dcm dortigcn Dome drohcndcn Gcfahr abzuhclfcn. Itci dicscr Gclcgcnhcit bcsucht rr
das, von dcm vcistorbciicn Ristlifif .l«rio von (loln irestiftcte KJoster Siegburc;. iind Ik wcj^ ilen
durtigeii Abl liegitJiaid, naclt Iburg zu kununcii , uiii ila.s durlige Kluiitcr eiiizurichtea. ^it
Benn. csp. 27. L c. p. 2182.
1083.
1210. Bi^^chof i^CTino von Osnnbriick rci!4 wtcder nach Ilnlicn, wo er, wiihrend der Belagerung der SihH
Hiiin dur("h Kiinig Ueinrirh /)' , in iillciu cin Jahr und 3 Monatc, vorwcilt, und sich VOrrii^ck
bcmiilii Fricde zn sliAcn, wcsbalb er vicle Gesandlschaften iibernimmL Vit Bcnn. oap. ^
I. c. p. 2183.
1211. April 20. Land- odor Oott«sfricdcn, nnfgerichtet von der dordi dcn ErririBchof Sigwin bcmfeort
Provinrial-Synode -m Cbln .\II. Kal. Maji 1083, und \ un denisclbcn an scinen Mit-Bi.schof AnW-
riVA /II Mimi^nrdcvonl odr r Miinsti i ) Iic kannt gciiiachl. Mdser 0. G. U. S. 2S6. S- W. VMl-
S. ui. unvoiLstandig.} Periz. Leg. T. U. p. 5u. (CLXUl.)
1212. Ibi 6. ^nDfn, ErzUschor ni C9b. schenkt der Abtei Werden, suf Bittcn des dwtlesn Ab>s
Otto . dic Ualftc dcr Nuvnl -Zchmlcn von den Kirse-Kiimpen in deni ganieo Gefaiete deisdben
Act. iii Werthiaa U. Moa. Maji 10^(3. Lacombici Urkundcob. L S. liSl.
1213. Junius 22. K8n|g Ehhridt tV. iihcrtragt dero Erzbischof IieHMr «u Hmnbnrg die Ablei Ahon
(Kltcn' im Gau Hamal;ini uiul di r (liarschart Gcrards. Ad Romse pnst uibem captani, X. Kal
Jnl 1083, a. Ord .XXIX H XXVII. Llndenbr. Scr. E. septenlr. p. 144. Schaten ^ P. L p. 42i
Lappcobcrg Hamb. Urkundcnb. L S. 107.
Digitized by Gopgle
losi.
201
4084.
1214. N«d» dor Erobertmg der Sti^ Rom durch Kl}nig Beiarieh IV. und der Flttdit des Papstcs Gn^
nach Salemo (wabrscheiniich nach Bemrick», am 34. Harz d. J. von dcm Gegenpapst Clemens III,
(Mnpfnn^onpr Katsprkrormn!» kohrt Bisrhof H^im in srin Hi>(luim Osiiabrii<k zuriiok. \viflfn>?
dcn Itcst scincs Lol)ens in der Stille zuzubringcn , fiiidet abcr dort grosse Zerruitung. Vit. Bcnn.
eap. «8. l c. p. 2484.
4215. April 18. Frirdvich , Bischof zu Mimigartlcvord (auswiirts schon Miinsl< r nannt;. stirbt. Ncc i ol.
etcl. maj. Monaster. ot eccl. S. Muuritii. — Von ihm ist noch zu bemcrkcu, dass cr nir dio
Domkirche zu Miinstor das Srhlos.s Haron mit droi Hdfon ankaufte, «nd die Kirche S. Manritii
vor der Sliidt Miinstcr in .suburbioi stiftetc. Er \vurde dahcr in dicstT Kirche begraben und
scine Memorii' d.ix Ibst gcfeiert. NcmtoI. s. c. Nach dem Lib. rub. S. Maur. fol. 49. v. lirnkto
^ er zu (licitcr Slirtuiig iibcr 20 Viliicationcu und crtheillu dcr Kirctte (Jetuhe Rcchle und Froiiioi-
len mit der Kathedralldrche. — In Gcraehischaft niit semen Briidem slifkete er das Kloster
GerbslSdt im Mannsfoldischen, welches de.shalb der Aufsiehl dos Uischofs von Milnster unter^cbcn
wm-de. S. Nr — l)a soin .Nachfoljior lirphn orst mit dom Atiffinpo clrs fnlgondi n Jalires
als Bischof auflritt (s. Nr. 1224.}, so scbciut cinc lange Sedisvacanz slatlgefunden zu habci),
dio sidi aus den daraalij;en tmrubigen Zeitverhiiltaisscn wohl eiltliren liisst
4216. Noveniber '28. Popiio, Bischof 7.u Piidrrlinrn, stirfit. Wrrnl .Vhdinuliov ap. Srhalon .\. P I. p. 42i.
Slrunck. Uscpi. p. SiiO. — Aii sciou Stcllu wird UeiHricli. au« dcm Gcsdilccbto Ucr Gi-ufcn von
Werl, von t^iscr J^nridi tV. mm Bisehor entannl, wdcher sicb aucb gegeB den, m» dem
Bomkapitol untcr dom Schulzo dcs Gofionkoui^s Ilermann gowahlten Bebmek voa Ado» oadi
lan;;om Zwic^palt, fiullich bohauplcl. Gobclin. Pers. I. c. p. 203.
4il7. Benno^ Bischof zu Usnabruck. bcurkundcl, dsm cr die ALtci auf dcm Schlos&e Iburg gesliltet , dcn
Ada^ari zom ersten Abto dasclbst cingosetat, und derselben Abtei die FfeibeU von allen Dien-
stcn. Reisen und andem Lasten bewilligt habe; nur wenn der Kaisor an einem d«!r bonachbar-
lcn Orto, Miinstcr, Paderborn oiler Minden Hof hiilt, soll der Abt dcm Bischof, auf desscn
Vcrlangcn und Kostcn. dahin folgon; auch soll cr dic bischudicbcu Synodeu bcsucheii. S. d.
Vit Benn. cap. 33. l c p. 2186., wo dic llandtnog nach des BischoGi leuier BiidJcehr ana
Italicn borirhtnt wird. Miis^er s. W. VIII. S. 31()
4218. Biiichof Benno zu Osnabriick scliickt dcn Abt AduUuird zu Iburg, weii dcrselbc durcli .iVltcr mid
Kiankbcil zu sdnen Geachaflcn nnlahig gcworden, m das Klosler Siegburg zuriick, und eniennt
einen andem Abl Norbert (d^ Verfasser dcr Vita Bcnnonis an do.s.<sfn Stelln. Vita Bcnn. cap. .')4.
1. c. p. 2187., wo angcgobcn wii-d, dass dicse Vcriinderung 4 Jahrn voT de* Bischob Tode
geschchcu. — Morlferts friibcrc Lcbensumstiindo werdcii cbd. Lcricblct.
'1084 — 1088.^
42 19. Kaiscr Ileinrich IV. bchchlt alleu Wci>tialcn, dcm Bisthum Osoabriick alle Zchcnlca iiach kanoni-
schcm Bechte zu enliichten. S. d. Sandhoff l. c. p. XLV. Moser 0. G. 11. S. 260. s. Vi. VIU.
S. ii"). — l)ie Verordnung kann nm /.«tschen die obigen Jahrc g^ihiiren, dcnn scil 1084 riihrte
Ileinrich dcn Kaisertit"! , iind jcdenfalls i;('Ii(lrl sii' nocli in dio Zi'il dcs ni.srlujfs Brvim-
gcbrauchteo Ausdrijckc zeigcn iibrigcos, dass Ileinrich damals tnit den WcstTaien ia gutcm Vcr-
nehmen stand.
1220. Die edle Frau ililJesicilh gibt dem Kloslcr Iburg Giiter zu Bcricr iin Kirchspiel Glaen. Acl. in
comilatu Amolingi in villa Schicrlo. S. d. (Zur Zcit des Abtes Norbert. nber nocli beim Leben
dcs Bischufs Henno, dahcr zwischen dca obigcn Jalurcii.j Vil. Bcnu. cap. 35. L c. p. 2187.
BafciU Uit. W«itlU. 26 ^
Dlgitized by Google
202
1614
■1221. BUdebfrga, dic Schwcsler der Ahlissinn Fretherunda und der Hildestnth, gibt dem BLschof Beitno
m Osnabriick ihr Erbc nn fol^icndcn Orten: cincn Hof und dus halbe Kirchlchcn zu Goldinstedc,
den drilton Thcil zu Thulinc. cia Vormirk zu Famczchc und cin an<lcrcs zu Eishuson; wofur
dcr Bi^dmr ihr i'/. Pfund an Zchcnlcn anwr i^t S d. Moscr O. G. II. S. 261. s. W. VIII. S. 58.
(Sr. 30.; — Uic Erwiihnung dcr Uildeawith als Schwester der Geberinn liii>$t vermutbeD, das»
diese Drkuode mit der vorigen in Verbindang stchL
Die edlc Witlwc Aznfa fpbi, inil Kiuwilligung ihrcs cinzijicn Sohnes Tlieimar, dcm Ablc Snrhert
Tiiid dcn) Klostcr S. Clomcntis zu Iburp;. zu Handcn dcs Vogtes Wex^o, das Vorwerk Tacmade.
S. d. Miisor O. G. U. S. 264. s. W. VHI. S. 59. Xr. ^7.}
4SS3. Dieselbe i^bt dem Biscbof Hmiio ta Omabrtick. Rlr die Kirche S. Clenienlia za Ibai^, chiiiii Hof
7n UittP-htison , Nvonir dor I1i<ichof ihr cin Slubularium zu .^dinrhii^fn tincl Pftmd, ihrcm Sohne
Dietmar abcr i Ffund zu Lchen gibl. S. d. Mo»»er O. G. II. S. 265. s. W. VHI. S. 60. (Nr. 38 )
— DieBe beiden, mit eiiiander in Verbindang Btohcnden Uifcmideii jschiiren zwiachen die (^igen
lahre; denn Mil 1064 w«r Norhtii Abt, nnd 1088 staib Biadior Bmto,
4088.
1224. Janoar 3. Bi9ehf*r Erfiio xu Mimigardevord begiont die nene Bhiweihaag des wieder au%elMniiea
Kloslcrs l'lM r\va-.>i'r und der Kirche dess<'lbcn, untcr dcr drillcn Ablisvsinn Chrintim. eiocr
Vcrwandlcn ilircr beidcii Vorjiiingcrinnen , mit dcr wcstlichen Scitc des Kloslcrs. Cod. msc{il
TransanucDS. im Auszu};c b. Niesert M. U. S- H. S. 57. (CAXXIV.l — Dischof Krjtho muss cbcn
in jenen Tagen erst die Bischorsweihe empfiuigen babcn, da er aro 30. Beoember desselben
Jahrcs (s. unten' nniii da- crsle Jahr seincr Oniination rechin t, nml cs rrliollcf liicraus, ilass
dte io deii Anro. zu Kieins. I. S. 557. angcnoinmene Existeiiz ciiies Bischof:; Hudolf, ztiiscbea
den KschSfen Fnedridt anri Erpho, welcher im J. 4084 gewKblt, and im ScpL oderNov. 4085
gesilorbcn scin soll, ohne Gniml ist. — Solltc dicscr Bischof Erpho viellcicht mit dem Erfho,
wclchcr 11)71 a1> (h r crstc Abt dcs KlostrT^^! Sic^huii; vorkommt (vgl. Hooyer in d. Zohfichr.
f. vatcrl. G. u. A. K. VII. S. 58.: eine Pcrson sein?
Hit der Einweihang des KlceterB Oberwasser warde nachmab m der OrdnaBg IbrigeAihrea, dass
am 25. Marz 1085 der Aitar in (h r Ji rnsnlcms- Kapcllc, am 29 nocfnilirr r!( ^ i Ihon Jahres
(IV. Kal. Januar. 4086j dcr Uauptallar, dor sildliche und nordliche Altar, am 2i. Janiiar 4087
die siidliche uiid am 4. Februar 1068 die nSrdKche Kapclle, cndlich am 46. Atieiiist 4088 der
Chor und dcr wcstliche Altar iin Chore von dcm Bi.^t liof /iV/j/kj t;ewciht wurdc. Cod. maepl S» C
1225. ,. 20. Dic VornchmstcD bi idcr in» Rcichc strcilemlcn l';ulci('n kointntTi iti Thiiringen zusam-
mcn, uni cine Vercinigung zu bcwirkcn. Auf Soitcn dcr Partei des Konigs Uermam, deren
Biiiqtler ONo Bischof von Oslia und Bartwig Enbisdiof voo Magdcburg waren, war vnter an-
dem Behnrictis Pathcrbruncnsis designatus ct adhuc tantum subdiaconus (Beinrich v. Aslo)
gcgen. Dic Enrhischofe Wecih von Mainz, von Beinrichs, und Gebhard von Sahtbur^, von
Uermanng Partci, hicltcn cin uusruhrlicbcs Gcsprach iibcr dic Rccbtmiissigkcit dcs Verfahrens
gcgen den Kuaer. Die Zmnimmenkanft gmg ftber m Streit iiber vmI aahm em bhil%M Bnde.
Annal. Sa\o I c. p. 721. Chron. Ursp. p. 226. Waltram. I c p. 286. — Den Ort der Vor-
sammluog nenut A. S. (nacb der Lesart bei Eckard corp. mcd. acv. L p. 564.) Peresiad Iha-
roigiae vilhtm. woranter woM Beristidt fim phcmal. Erfurth. Gebiete, jetzt zmn GfOMdierzogth.
Sacbsen - Wcimar gchiirifj; zu vcr.stchcn scin miichic. Dcr ncuere Abdnick b. Pcr(z I c. lical
Pcrc^fnd.) Chron. Ursp., dcsscn Vf dcr Gegcnd wcnii;cr knndii; var, schrcibl Bcrchach; chcn
so Kckdiani l c. p. 206., woraus Perte ad b. I. not. auf Bcrkach an der Werra schlicsst.
Waltram nenok, verraathlich aos VerwedisehiDg mit euier frOberan Venammkmg, Gerstimgcn. —
Digitized by Google
liSI.
303
Dcr Erzbuchor von Mainz, der dio Gercchlsnmc dcs KaLsrrs >ertheuligl hattp, wurdo horiuich
aiif def VctwiiMnlmig sn QuedliDbarg fttr eiiien Ifiifesiardieii eiUiirt/ EdLebard L c.
4226. April H). Osterrest. l'in diese Zeil Tand zu Quedhnburg, in Gegenwarl des Gegcnkdnigs Z/mnann.
oinc Synode gegen Kaiser Ueinrieh IV. statt, vscloher unler andern der voii jeuein cinj^esctzto
Biiiolior Beifinhard von Minden bciwohnlc. Bemold. L c. p. 4li. Wallrmn. L c. p. 288. Cf.
Uartzbeim Concil. Gemu T. Ili. p. 2U1. .
4237. Hai. . SNrimle dnr .\nhanger tlcs Kaiscts. zii Mainz, iinfrr dorii Vorsit/. dfr F.rzbischofo H>rf/w
von Mainz, Kilberl von Trter und Siynoiu von Cbln, wclcbcr unlcr anderu Bischof Erpho voii
Hiinfiter ond die von den Kmscr eingeseMett Bisdittfe Btinrich (von Weri) von Paderbora nnd
Fohmar von .Minden l>oi\%ohnlen. ilier wurdo die Absotzung aller, gt gcn deit Kaiscr sich atlF-
lehnendrii l?i^i Iiiifi' bcsclilos.s('n und fiii iitlf^otnoincr Cottosfriede aufgorichtel, der abor nur von
Ikur/er Dauer war. Bemold. I. c p. 44il. Wultram. L c. p. 287. Eckchard. L c. p. 205.
Chron. Ursp. p. 325. Die Urkunde des tiottesfriedens, wobei der Gottesfriede des Erxbisehofs
Siyewin von rrilii, vorn 3 \i)H'.i, Nr. 1211. zuin Gninilo h^, Pertz. Leg. T. II j) ")•". •— T>ic
Zeit dicscr Syoode bestimmt Bemold 3 Wocben nach dor zu Quediinburg; Waltrom gibl die
zweite Woche nach Ostera (4 — 40. V») an.
4228. „ . . Kaisor llnnrich IV. bestat^ die von der Xbti>>.sinn Suanihild zu Essen an das dortige
.Siifi i<omacbtc Schcnkimg ihn r Erbgiitcr zu Gcsscron, Wedcrekc, llukcngeswagc, Budenbomon,
Osiorveldo, Birge, Tba^ko u. a. Act. in Magoatieniii synodo. Lnler den Zeugen: Ei-po,
Bbchof von Miiosler. LacomUot Urknndenb. 1. S 432. — Unter dcr Mainier Synode, anseer
^ > ! iicr dio iTkunde keine andere ZeltbestiBomniig hat, ist ebne Zweifd die niichstvorheige'
(J.ii hl(> zu vcrstohen.
iiI9. Wiihrond im sudlichco Dcutschland der kneg furldaucrt, wird dcr Kaiscr in Sachscn ohue Widor-
stand aufgenomnen. Nor der Harkgraf Egbert, ein «aher Verwaadter des Kaisen. «mpSrl sieh
p;r;;rn tlioson aufs ncue. Eokoliiinl 1 r. p. 20(5, Chron. Ursp. p. iid. .\nnal Sa\ 1 r p
4230. Bischuf Jicinhard xu JiliudeD, voo dcs Kai^crs Gcgnern eroanot, wird von dicsoin abgesctzl und
genolbigt, sich tn das KloKter Belmwardesbausen in begeben, uad Folemar dagcgcn als Bischof .
cingcsctzt. Nach di-s Kai^nrs EntSeninng kehri jedocb Sehikafd beM wieder nach Minden zu-
riiok. .Aiiiial, Sa\. 1. v. \>. 7?3
4231. Deccnibcr 28. Kaisor iJeinrtch IV. verloibt dem ErzbLschof Liemar zu llamburg dic Abloi Frcden
im Gau Wcstfota in der Gra^halt dce Grafen Gmrkard, and bestiitigt ibm die Ablei Ehen im .
Gau llainnland. Act. WormaL V. Kal Janu.ir. lOHii, a. R. XXXII. Inip. II. Lindcnbrog. Ser. R.
soptcnir. p. 145. Schatcn A. P. 1. p. 430. Niesert M. U* S. lY. S. 436. Lappcnb. Uamb.
Urkumloiih. I. S. 110.
4232. „ 30. Erpho'», Bischofs tu Himi^irdovord, Con.slitulion, betn fTpnti dic Rcohte tler Diensl-
Icuir flos Slifles Kriceonhnrst. .\cl. Mimi^ardoford in caniora epis( ()(ti 11! Kal Janurtr lOHf» ,
Boichorst Yiia Erph. p. 79. Kindlingci .H. B. 11. LrL S. 48. ^CULIY., — Die Jahrzahl lOSU usi
nach der Zeitrechnung zu versiehen, welche das Jahr mlt Wcthnacbten anlangt — In densel-
bon Zeitraum, m welohom diose und eine bald folgondo, obonfalls die Verhjillm.s.se dcs Stifles
Fioikciilirtist bcln frfndc rrkiiii(Ir s. .Nr. 12.53.': ausgofcrligt wiirden, srhoint nuch das jillesle
Giitcr-Nontcichniss dos Siides l-rockcnborst zu gchurcn, wclchcs zugleioh als doubches Sprach-
Denkmaa), und zwar ids daa, so viet bekannl, iilteste grtisscre BeiqNel vom Gebrauc^ der deot>
schon S()iarhi> im l'rkundenwescn , von gros.«pr Bodonlung ist. Nieserl .M l'. H 11 S "Sl. u. f.
1^3. Sigewia, Erzbiiichof zu Cbbi, scbeokt der voo ihm ucu geweibten StiA^cbc Mariac ad gradus
zu GSbi nnler andem dio Kirebe sa Sttdaw mit dem Zebenten. 4085. Lacembtet Uiiwden-
buch 1. S. 153.
2ff*
Digitized by Google
204
I08<~lltt.
4086.
Febrtiar 7. RaiM>r Fmnith IV. kDurknndet, da« er dem Markgrafen Cijitrf den Aolhetl, den cr
noch iii -l iiir ri JiinL^liniisjaliron an dcr Kmpbrnn^ dcr Sachscn fjcnommen, zwar in RiickMclit
sfintT Ju.ufnd und \rr>\inidl»<lian vcr/ichcii; da dprsclhc nbcr «licsc Emporun^ crneuerl, uud
iiicbt alkin dic Ehrc, sondcrn auch das Lcbcn dcs Kaiijcn» angcta<>tc( und die vcrsobnten Sacb-
aen u»d Thiirin^ aur» neue ffif^ Qin aaff^regt, ao aet dersislbe fUr einen Feind des Reirbs
crkliirl timl sfinc Lchcn^iilcr iltTn id)i,'< -ju(>cli**n wordcn, VNdvini dcr Kaiscr dic ("frn^rhan fir*:
Obtcrgaucs uud NVei>(cr{jaucs in Fricdland deni Bischof (Jmrad und dor Kirciic zu rtrccht \cr-
leiht. Aci ni villa Thuringiae quae dtcitur Wchenur VIL Id. Febnnr. 1080, praeaonto doni.
llctir Inip. exercita. (nn\ u( in K*;!» rinnt ruerat judicium |>ronanciatuni. Mieria groot Charter-
bock (h-r Graavfn vnn Ilnllanil, T. I |i
•I23it. April 3. Dcr»clbc ^chcnkt dcin Uischof ( oiirnd zu Ulrcchl die GrarM-hafl iin L«»«cigau, wclchc dcm
Markgr. E^>ert vegen aeiner wiederholcen EmpSrang reditlich (ex juro gentiuai d coMcniiB
oninium qui adcrant; nbgcsprochcn worden. Act. Batisboa III. Non. ApiiL 1086, a. R. XXXI.
Imp. lli. Orip. Guclf. T. IV. p. 419.
„ i9. Bischof lirpho von Miinstcr anwcsend anf dcr, in Gcficnwart dos Kaiscrs {^chaltcnwi
Synode zu Mainz. wo lirr II<t2o^ von n()bmcn dic koniglichc Wiirdc crhiell und dem Biscbof
voii Vrn^ (llc Mahrischc Kirchc zuriick^rLicIicii \viir(!c. .\niiii! Sa\. i. c. p 7?i. rf. Ilnrlzlicini
Concil. Gcrm. Ul. p, 20i., wo abcr irrlhundich dicse Synodc mil der vorjuhrigcn ^.\r. Mil.,
verwechaelt wird.
1337. Angoat 44. Fiinftc Hauptsclilacht dcs Kais<>rs Hnnrirh gcgcn die Sachscn, nadidem der Kricu'
zwischcn densclbcn scit dcm .\nfanpc dicscs Jahrcs %\ipi!cr nosiicliroclKn war. — //«'nnrA
Michi (li(> von dcn Sacb.scu bclagcrtc Stadt Wiirzburg zu cntsctzcn, wird abcr, zum Thcil durch
die Untrcoe der Cttlniiichcn und Uirechlisdien Tnippcn, die aof aciner Setle fochlcn, gGscliIagGa
Bcriiolr! I c [>. 4ii. Waltnim. L c. p. 300. Eckehofd. l o. p. 806. Chron. Urap. p. 226.
Anoal. Sax. 1. c. p. iii.
1238. Septcrobcr 28. Ehi Edhn' FoAvr iihci^bt, mtt Genehmi^ung .scinpr riaitinn AsKa, imd dieae mit
Ccnchniigiiiig ihrcs Sohnes Alhrirb , ilcm Bischof Henno zn ( Isn ihriick, fhf dic dotiige KffCbe,
zu llandcn (l(s Voi.'ics l-'.lji-rhayil , ilcn Hof Vciii niit 3 Ilovcn (iasclli>l n. nnil. Ziihcliiir . i:cc;en
eine Reiitc von t Pfund aus dcn Zchcntcu zu Harpcnsicli, Lochiison uiid liulLst-tchusun bci
Stickfurdon, aaf die LebenBzeit der drei obengenannten Pefsooen. Act Slippedorp in placiio
Wezekwia comitb IV. KaL Oetobr. Mifser O. G. IL & 268. «. W. Vlll. S. S8.
1087.
1230. AagOSt \. AI%cmcino Zus.nmmcnkunn <icr Fiirstnn \nn hcidcn Partcien in Speyer» ohne bcfriode
gcnden Ausgang. Bemoki. 1. c. p. 44(). Aniiai. Sa.t. 1. c. p. 724,
42iO. Oklober. . Der Kaiacr unteminmit einen nenen Fehlzug gcgen Sachaen, wird aber von dem Mark>
grafen Egbert durch vcrstclltc Friedcnsnntcrhaadhiiigpn znm Riicknge bewogen. Bcinold. L C.
p. 447. Woltrani 1 c, p. 307, Annal. S. i. c.
/4241. Erplio, Bischof zu .Mimigardcvord, Foimar, Biscbof zu Mindim, und Hfinrieh (von Wcrl;, BLscliof
zu Padeibom, sind unter den Zeugcn bel Kaiaer Beimieha tV. Schulz- nnd Freiheilabridb flir
dic Kirchc S Srrvatii zii Maslriclil, nnd iiishcsoiKjcri» mitcr *fcii nisrliiircii , >\ i>lcl!c (Irnsclhcn
mit ihrom fiauDC bclaiiftigcQ. AcL Aquisgram a. 1087, R. XX.\1J. Imp. IV. Aiiraei Opp. X. IV.
p. 186.
I
Dlgltized by Googlej
S05
1088.
-12(2. Uiint. . (In media Qmdrai^siina.) Marlvgrnf Jujbert, mnSehein wicfJf!r mil dcm Kiiisar vcrlnindct,
rallt iii iins Uisthum Hulbentadt ein whI verunacht kn Aafrubr dcn Tod des Biischo& Burehard.
Aiinal. Sa\. 1 r p 73i.
ii^-i. Dor Gcgciikuni;; iirrmann, von ilcn Sactisen veriosscn. unlcrwirft .sicli tliMii kaiscr uud kuhrl iii
8oine Heimath nach Lothringen zuriick, wo er bald daniuf bci einer Bda^enmg umkiinnnt.
I r ' ] ' >>. p. U8. — Eclcebard L «. jk 207. Anaal. Snx. t. c. p. 734. und Chron. Ursp. p. Si&
zuin J. Iti87.
42ii. UrkundlirMrs Vmeitdmias der CQler, wdchc Biachof il^tto xn Osnabriick dem von ihm gcsliftctcn
uml iiiit Miinchcn aiis der Abtci Si^bei^ besetztcn Kln>.tcr S. Clcmeos zu Ibur^ ^esclicnkt liat.
S. il. Vila Bciin. cnp 'M ! r p, il88. Mii.-ier s. W. VIII. S. 308. — Bischof fhu,,» iil.rr;; ili
bci drr Anniilieruog ^cincB iudcs dicsc LrLunde dcm Al)tc iiiid dcn Briidcrn, initcin cr sie
zujdeich zu Irencr Bcfol|;uiig ibrcr Ordensn^l und «nen Tageadcn ermahnle. Vit Benn. t. c
1245. Julius 27. Uenno II., BLschor /m Osnahriick. stirht m Ihiir^, tvo er sriiif lotzlcn IfbensJahrR in
tlcr Slillc zn^chnK li( ii;i(tc. Vitn Bfnri. I c p JllKl. ■- Dic Sli i ilijjkcitcn wcgcn scincs B<*-
griibiiisties s. clul. cap. iiS* — 41. Er wuiile zu lijuig bcjtrahcii, unii hci dicscr Gelcgcnhcit cinc
Fratcmiliit zwiiichen der Domkirche sn OaMhrQdc nnd dem Kloster Wim^ fesehkMaen. L. c.
cflp. 41. p 211';? — Voii sf iiifn Il( ^TPrnngshandlunpcn ist noch zn hi'in<'rkcn, dass er im Ijinde
Strasiicn anlegtc und dadurcb $uuip%e Gegenden zugiijDgiich machto. L. c cap. 45. p. 2471. —
Cra die otwiks verfallene Zacht dc« KloAter* Herxhrack iriederhertnslellcn, versoohie cr eme
Veriegong dcssolbcn, jcdoch vcr^cblit^ii . nnd ftriiudcK; deshalb bci Osnabriick das Klosler Ger-
fniilnithcrp, das jcdocli zti sctncr Zrii nirlit viillii; zu Stniulc kam. L. c. cap. 44. p. 3171,
Sein .Nachrolger, Maicward, bi.slieriger Abt zu Corvey, bcliiclt nobcn dem fii&tUum auch die Vcr-
valtiing der Abtci Gorvey bci.
4216. December 24. Markpraf Kijhrrl — dcr sclbsl nacli dcr Kronc sticbt iind dcshalb schon friiher
niit doni Kaiser Krieg bcgonncn hatlc und die Stndl Qiicdlinburg bcla^ertc, von dort abcr ab-
zo{;, um scin von dero Kaiser anijcitriffenes Schloss Glcichcn jn Thiiringen) zu bcfreicn —
Ubcrialtt den Kalser hei der Bebigorung dicsos Schloflses, achliigt ibn und erbentct sogar die
knniptirhcn fiisis:nipn Hci dicscr (ii'li i;cnhcil wuiflf nntor andcrn dcr den Kai.ser bcgleitcndo
Ei-zbischof JJeiHur von Brcuicn durcli dco Grafcn LoUutr (den nachmaligcn iuiiser) gefangeii
gcnommen. Bcmold. I. c. p. 448. Waltram. 1. c. p. 308. Chron. Ursp. ]>. 227. AnoaL Snx.
I. C p. 7i6. Albcrl. Slad. I. c. p, 249. Die meistcn zuin J. 4089, weil die Begebcnhcil sich
nahc am Jahrcssclilnsso ziifni£: — Die 1'rsache von dcr NicdcrUi^r dcs Kaiscrs sticht Wnltnmi
1. c. p. 309. in cincm gotilichcn Strafgcrichte , wcil Ueinrtch sich mit dcn sachsischen Bischofen
(soimm frtiheren 4>egnem) verbilndet onil aie ohne Urlheit der Kirche in ibre Bisthttner wiodcr
euHjesotzt.
(1088^4 0412.)
4247. Dcr Fidle KinlKinl wollle sdoen Hof zu Beveren dem Bischof llenno zu Osnabriick Piir die Kirchc
zu Iburg gcbcn, dic V(»!lziehnn«i wimh» jpddch durch dcn Tod dcs Bischofs gchiiRlerl. Dcr
foigendc BiiiGhof Marcward vcrordnele dahcr eiueii Tag zu Uultbuscn, auf welcheui die Cber-
^be jcnes Hofes an die Khdie tn Iborg erfo^te; da dier Enrhards Bruder Temo. an einor
Wundc krank, nichl ziigegen war, so wurdc spaler ein anderer Tag zu Reraesethf in dci-
Crafst-hafl Adnlffers nngesetzl. wo Eterhard, in Gcgenwart uiid mil Einwilliguiu( sein<'s Hrudcr.s
Tetnu, diu Sclicnkung dcs Ilofcs zu Ilanden des BiscboCi Marctcard uud dcs Vo^cs EceHiard
vicderiiolte. & d. lliiser 0. G. II. S. 868. s. W. VIU. S. 64. (.\r. 41.} — Li die oliigen Jabns
Digitized by Google
206
109» -« «ftt.
I
fulll dic Rcgi(>rungszeit lios fiii»cliurs Mnrctrard, dcr tadcsscn noch in cinor L rkuiidc voui J.
1090 (Nr 4252.) «1$ dMigmti» qpiscopi» bneidiaet wird. «o daas man. bei «einor bald er-
IttlgtcD BMigiMition, zweifeln kian, ob er tiberiinu|it wirldich nb Bi>diof'inBlnllirt irardeB.
4089.
42iS. Febroar 4. Kniser Btmriih IV. beurkundcl -. Markgraf Egbert habe, nnch crhallcncr Vcrzeihiin^
, scim*r cr^tcn F.niporun^. ;;Iiic'li\NoIiI , ;iis dir Kiii>*T. \im Rom zuriickkchrcnd, wiodcr iiach
Such!>en gckuiiiiueu, hicti uuls ncue fcind^'hg und vcrnUticriiich gegen ihn iielrii^eo, worauf ibm
von dcn zn Wcimar vmamnidten Fifnrten Sachaens, Thyringcns und andererThefle dcs Reichii
wine Giiter abjpi-sproclicn wordt-n, von wclchcn dann dcr KaLs«'r dic (iraf^ihal) dcs Wrstcr^anes
uiid Oslcrfiniifs in Kricshind dcr Kirclic zu l irci ht vctlii !it n Erjbert habc sicli daraiif rciiii?
bczcigl, und s«-i. auf Vcrwcndung andcicr t-urslc-n, \un dcni KaL«jcr in dici>e Gra£>chaft uud
aiidere GiUer vriodcr eingeaetxt wardcn; sobald dor Kaiser SadMen verhwen, aei er aber in |
MMiu' iilli' Trculosi{;kcil /uriick^cfallcn uiid deshatb, nach drr HiirHrlir dcs Kaiscre, anf cic^T
FurjttcDvcrsauindung zu QuedliubDrg i^welcfaer uolcr andeni diu Rii>chufc Erplio voaMiii>»ttir uud
roAiHir von MindAn boigcwohnt) luni VerluBie seiner Giiter verarlbeill worden. Der Kaiser
habe, iu ErwarUiiii:. Kijhnt \\iT<le noch zu Sfincr Pfliclit zuriickkchrcn , dcsscn Schltisser bc-
hi?rf"r1 : ila nlirr l\<jlif\i rdrt^cf.iiii cn , rnrcchl anf riircclit zii liiuirfii. uiul (i;ii!uri-h nicht allfin
*cine Giitcr, sondcrn auch si-in Lcbcn vcrwirkl habe, so erklart ihn dcr KaiM*r ailer seiner
Gttter ohne Hoflimng dcs Wiedererlangens verluslig, iind emenert die CbergiBbe der «bco
p'nannlcn Grarscliaflcn an (lcn Bischuf Cfnnnd und dic Kirchc zu rirccht. Act Ralisponae
Kal. Fcbr. 1089, a. Ord. XXXV. Imp. VI. Micris (;ii>ol Charlcrb. T. I. p. 73.
l!2i9. „ 2o. Heijinhard, Bischuf zu Mindcn, stirbl. Lcrbcck. L c. p. 173., wo die Jahrzabl lU^
in 40SO zu verbessem ist
1250. Widtrcnd dcr Kai$er iu Kahcn zu Fehle hegt, wird do«sen Feiud, der Markgraf Egbert, nachdcm j
er m Sachsen viele Gewaltthatigkeilen veriibt, in dner Fchde mit d«m SidiMichco Marigirarea
Ueinrirfi, auf dcr Fluchl crschlajscn. Wallrain. I. c. p. 3011. Annal. Sai. 1. c. p. 726. — Vcr-
nold. I ( p 450. »clircibi EQberU Xod den NaGhatcUuogen der Abliaainn voo Quedliaburg, eiBer
Schwcsier des Kuisei-s. zu.
4251. Der voii dis Kaiwrs Gegnera emannle Btscbof von Padeiiiora, Bemridi von Ado, llicht nadh Ma^
dcburg, wo cr cin (^nonicat erhifb iind apikter nun Enebischof erwKUt wird. Stnindu M«c|il>
cx Chron. Ma^dcb.
4252. Mais 47. Emkard. Vogt der Kirche zu OsndirOck, schticMt mil Binwilligung scincs Brudor»
Liudotf. im Gerichte dcs Grafcn II zii Vocca.sihurp , einen Tan«ch niit deni erwiiblten K-
sdiof Mnrnoard . dcui Pi-opst Wido und di in K;i|nlcl dcr Kirchc zu O.snabriick, indcm or Gijlcr
und h^cnhorige zu Ickari, Burgwide, Vcbccicn, Vcnc, Suavasthorp und Ilollbuiiun an dic Kirdie
(pbt, wovon er sich jodoch die lebensbingliche Benuiztmg, gcgen eioe jahrlicbe Abfabe voi
2 Dcnaricn an dcn .\llar S. Pctri, vorbclialt. und dariir 5 Mark Zchcnlcn zu Lchcn criuili,
jf ilnf li ohnc Dicnst[ifli< hl , /ii^lcich wird bcinerkl, dass dcr Vogt .schon friiher Thorhcm an dii'
^ Kirt tii' aligclrctcn und ilafiir Oaniwidc auf Lcbcnszcit zu Lchen erhalten habc. Der Edle Thio-
derieh nnd der Bilter Gerftord sdlcn die Lehen, welcbe sie bi^iher von dem Vogle hattcn , kiinf-
tif; vnn dom Bisrhof crliallcii. Glciclizciti;_' L'ilit f.iiuln/f, drr F?niilor Evnhards. mit dcsscn Ein-
willigung, dyr Kirchc dic Orte Burclo und Asthorpc mit ihrein Zubehiir und crhiill dalur ebcB-
falls 5 Ibrk Zehonten m Leben ohne DienaipflidiL Act. XVI. KaL Ang. 4090. Hoeer O. G. 0.
S. W. VIO. S. 01. (Nr. 3A} . .
Digitized by Google
307
Septenilicr 2 Erphn'.<i, Bbichofs zu Mimigardcvord , Constiliilion wogen dcr tiiglichon Prahomlcii
unrl anderer Ordnungcn im Stifte Fricconhorst. Acl. l*"ricconl»orst IV. Xon. Scptcuib. 4090,
Ordin. epiM. a. V. WiederhoU Monastcr. in dedicatione mftjoris ecclcsiae IV. Non. Novcmb.
- * (i. Ndv/' cjusd. a. und abemials 111. Id. Fcbr. (II. Febr. 1091) cuin in maj. occl. Mona.stcr. allarc
S. Jo. Bapk coDSecr. etc. Boichorst Vil. Erpb. p. 83. Kindiittger B. II. IrL S. '6o. (CLXV.)
I9$i. Koveniber t. Die nach dem Brande (s. Nr. 4123.) wicderheivestente Domkirche zu Hunslcr ynrd
von dcm dorli^cn Hischor Erpho, mit A.«sislonz des En!ljis< hor:i IfenfMinii von CSln Und dc»
Bischoli» Manrieh von LiiUicb, nou geweiht. Vg). die vor. UrL
125$. Februar M. Erjtlio, Bischof zu .Miiniizardcvord , Irilt mit dem Crafen Bodo uiid violcn andcm cinc
Pilfscrfahrl iiacb Jem.salem an. Annal. Sax. I. c. p. 727. — Dcn Tafj; dcr Alireisc gibt dcr Bi-
schnf sclbsl in dcr vor. p. Urk. an, wo er bei dem lotzlen Datum sa^i: quo etiam dic pocni-
tentcs in ccc loiain induxi, utpole inaequenti dic llicrosolymaiii idirus. — Nach doni Nccrol.
und Lib. riib. S. Mauricii bi^gloitete ihn auch Liudoif^ der ProiMl dieaer Kircbe, welcber im
heil. Lande erscblagea wurde. S. weiter unteo.
1288. Oktobcr 9. Etrmann, EndMschof n GSln, acfaenkt dcr Kirdie S. Andreas daaelbrt tmter nndem
30 Sol. Soe^tcr Mtinze jiihrl. Rcnte zu Markonkhuson {Mi>rkliii;:liau.sen^ und den .NovabdlCnlen
m nukoncsdnip Acl. Colon. VII. hl. Octobr. 1091 Lacoinlilcl Crkundcnb. I S l «H.
1257. Novenibcr 8. Tutlcsiag dcs Prupstcs Ludolf zu S. Muuritz bci MiuisttT, welcbcr imi dem Bischof
Erpho in das hoilii^ Land gereut war «ind dort eraehla^en wurde. NecroL eod. 8. Haur.
4358. Der Edlc ErcyUniil , nberslcr Vosl (i(M- Kirchc m Osnnbriick, pibl dor.scnicii Kirrho, mil Kiinvilli-
gung aciner Briider und Erbcn Ludolf und Warin, cineu Hof zu Uolthuiieo inil aUeiu Zubchor,
mKScblieBslich der von ihm schon an das Klosier zii Iberg gegebeiien und ven deMen Vogfe
Wecelo empfan^cncn Kirche. mil Vorbchalt des lobenaiBngUdien Besilies. Act. «. 4091. Mdser
O. ti. U. S. 26«. «. W. YUl. S. 63. (Nr. 40.)
4002.
42S9. Januar 4. Erpho, Bischof von Miinsler, konimt auf seincr Riickreise von Jerasalcm zu dcm Kaiser
nach Mantua, wo cr vcrgcbens versacbt, die Trcnnung Miihrcns von dem Risthum Prag zu
verhindern. Annal. Sa\. I. c. p. 727.
1260. DeneHM beurkandct, dass er von (Minm das Gut Were gekauft habc, welcher Kauf znerst in
dem bischiinichen Hofo Hasbcche {^eschlossen und damiif, nach Wcslfalischcm Rechle, ini r.e-
ricbfe des Grafen Dodeehinut bestaligt worden, und schenkt dieses Gut dem Kloater S. Marica
(CberwBsser), mK Vorbebalt des Antbeils der Kirche »i Freden. Act. in eed. b. Hariiae Mona-
•slerii a. 4092. Kindlingcr M. B. 11. Uik. S. 64, CLXVI.)
1264. Bisclmf Mfimrnrd wirtl Mi^^ (Icni Histlniin Osnahriirk wicflor vcrdrangt und zioht sich in seino .\!)(oi
Corvcy zuriick. Vgl. dic Irk. iNr. 4id3, wo er wicdcr als blosscr Abt von Corvcy gcoannl wini.
4262. Cbnrad. Graf von Weri, mid aein Sebn Berimmm. werden, nebst vicl«i andem Edlen, in eincm y
Foldzuge gepon din Friosrn , trnnaiint Mnorsnlcii , (Tsclilagen. Annal. Sax. I. c. p. 728. — Die
Stamintafcl diesor Grafcn vod Werl s. cbd. p. 720 — 72 1., wo dersdbe Conrad Graf von Ams-
bci^ ftcnannt wird and libflrfattpt soerrt nnter diesem Namen voritamBL Er war mit einer
Tochier dcs bcriihmten Hcrco^i Otto Ton .Nordln iin verhcirathet. Eine mdere Todiier desid-
bon, friihor mil dem Herzog Wefpho vennahit und vnn (lioscm vorstnjwcn, hcirathotc dor eben-
rall» b«'i dicser Gelcgenheit zuerst genannto Graf Uermann von Culvcrla, uud zeuglc niit ilur
einen Sobn ^eicbes Nemeas.
Digitized by Google
208
ie»3 — itis.
1093.
4263. JuMus 15. Rwtthord, Bftbischof su HaiiK, betliUigt di» von dem Grafen Beiariekt den Sdhne dcs
Hrr/o;{s Otlo, und srincr riimalillnn (ierlriidis, clcr Torhtcr dr^*. Markj^afeii Ehkebrvt. am Ifir
(It>r Wrsci' auf (lcin Gruiido dcr villa Mimcndo gcstifUJtc und von Curvey «us bcsetzte KIosUt
(Burbrolil; mit spiiipn Giilom und F^iAheibJR. Untcr den Zcugen ist Beinridt, Bisdiorni Vtdar-
faom, uik) dio Abto itarctcard voii Corvey, Tiplbmar von Hi-ltiiwardosliauscn uiid Giiiilfter iiMi
Pndpriinni Vbdinsjhor l>n(. in llril-fnstaf H. Jiil 1on:t. Srliiit. n \. V. I. p. H'V
1264. lieimnii. UiM:l)of zu l*ailrrl)orii , licurkuiiilel, dass vonnals droi cdle Brtider ihr ^iiliTlicbcs Erbc
' ^« thcih, so dass ck>r einc Colstide, der andere Obcr-Hollhason. der dritle, NaroeiM him,
Nicdcr- llolihiison hckoninicii; der prste hahc sctncn Anlhcil dcr nnniUn Iic zu P.-ulcrboni, dcr
sutilcrc dftn Klnstri Wf tdcn gcM-licnkt, iiiid um hierzn die Ein>\illi,uuni!; dcs drittcn Brutfm to
ci iangcn, lctzleicin dcn stcin Agislcrslcin in dem bciiachhurten Wahle uud alles Ljiod vou ticr
Spitsc dioscs Stcine^ bis ia dio Fiaren von Nicder-Holthuson and Homon Ubcrlasson; dics alliis
habc Imicu lcbcn^sl uia; Iiosrs-.cn iniil Iwi scinriii Tiiil<' sniiicTn Solinr Hi j.lm Iiiiitcrl.is.scii; dicsrn
aber habe bei seincui friiheu lodc scine Muttcr Ida beerbt , wclclic jciie Landercion nul d«n
gcdachtcn Stcinc und dcm benacbbartcn Walde, rait Einwilli^uri!; ihr(*r Tocfater WUmU nnd
ilircs Schwicjicrsohncs Krirhard von Veltheini, an Gumbert, Abt dcs Kloslci-s S. Pctri uiid Pauli
zu Padcrborn vcrkaiilt. •\\as dcr Bischof mit srincm Hannc bcslaligt. Act. a. l09Si. Scbaleii i-
V. 1. p. *39. Falke C. Tr. Corb. p. J>2S. Menkc K\tcrbl. S. 93.
4365. Olto, Aht zu Worden, bourkundet, dasR oin edicr ond reicher Monn Namens Thurit^u», naehifca
er .sciiicn einziscn Sohn iin Kricijc gcgcn dic Fricscn verlorcn, sein frcies Erbgut zu Dalc (l«iu
Sliftc Wcrden ffcsclicnkl, sich und !>einor Geutahhuu Heintjuiz alicr dcn lebens.li»n{iHchen Bcsii;.
desselbcn voibchaltcn , w ozu auch boidcn und ihror Tochtcr lierlrade einc Bcsitzuns zu Lo|i«'ii-
hild anf LebenReit cingcrauml wird. Act MulcDhcini ia iiUicito Bcnihcri comitis, a. 1093 —
Untor dcn Zciti;on ist Gi-nf Jhiderfh vnn Clove, x^i l( lu r slall des nocli unmUlldigen KinllHl-
vogtc5 Adulf diu Scheukuiig angeuoiiiinen. Lacomblel trkundtinb. I. S. 159.
iOU.
4266. Aufjusl 26. Gmifirri . lU s Klostcrs zu Paderborn, pibt cinen Hof zn Trihnr, wolchcn «citi
klo»ler von lleinrieh II. crliaiicii liallc, luil GcDchmijjung des Bischofs Ueinrich von Paderboni,
an dcn Bischof UtVfo und die Kirche ta Osmbrilck tansdiweise (Ur die zweC HMo Dehm
und Bckihu-s ini Bistluiin .Minilrn, wclrlie des Klostei-s Hofe Bimo nahc licgen, und der Disrhof
von Osnabriick fiigt, zur AtisgiKichung, noch 4 Sol. Ziusc» von den zuni Uofe Menethe geh(»hgro
Gutem bcl Act juxta Anganim, VU. Kal. So[)t. 1094, MiiMr O. 6. A S. SM. <, W. m $.iSi
1095.
4267. April. . Biscliof Benno II. zu Osnabriick, der Sliflcr des Kloslers Iburg, haltc demscliien den bi-
schiHlicben Hof HM{f;princloip gcgcbcn, in dcr Abncht, ihn spiitcr g(!gen andere Gtiler aaBn-
lauschen. Da er jedoch hieran diirch dcn Tod verhindcrt wiirde, st in Nachfolgor UVi/i rilif.'
dic Diirrtiijkcil det« Klosters crkannlc, so schcnkte dereelbc jenon Hof dcm Abte Norhert im\
den Briidorn des Klosters fur iiunier, uiid gab der bischbOichen Kirche dafiir lur Enlschmlisiiinf!
den Hof HiMtelage, weldien er von dor Abtissinn Frederun zu Hersebraek, ond deo not H il^
niit drr Kirchc nnil nnilcrtim Zubelior, wclchcr cr \on der cdlen Wittwe mtdrftrith orhalteD
hallc, in Gegenwari Amehngs, Vofjles dcr Kircho zu Osoabriick. und Oerhards, \ogtes (le>
Kloeters zu Iburg. Aet nense ApriU 4095, Widonis episc; a. eieoL U. Hiioer O. G. H. S. i/L
s. W. m S. €6.
Digitlzed by Google
«•tS — 109«.
t09
4969. Aqgost 29. Votcmar. Bisclior zu MindeQ, wird ennordet. Todostag nach Lorbcck. Chr. L c. p. 173.,
da kein Nekroloffliiiin ihn «m^bt Das lahr kaim aber iricht 4094, Mndcni ent 4M5 win. da
scin Xarhr«)Ig(T OdahUh 1096 Dodi Jas «-rstc Jahr seincr OrdinatiOD Xibh. 3. Nr. 1271. Scha-
tcn A. F' I [t 41") gibt zwar zum Jahrc 1097 eine rrkiinde Kaiser Beinrkhs IV. fiir das Klo-
ster Ileliiiwai lieshauscn , worinn Bi;>chof Volcmar uoch als ieugc genannt ist; da abcr diese
UrkiiDde gar kctn Datom hal, also kein Grand ahaiaehen ist, vanmi aie eben in daa lohr 4007
gchorcn soll; da fcrnor ihr anf^Tblichcr AnsstcIIfr diMi f^anz iinpaNM>niI('n Titfl Ileinr. qnintus
Rumanor. Rcs nihrt, uod dadurch die Urkuado sclbsl hochsl vcrdachlig wird; ao ist die»es
vermcintlichc Zcugniss fUr das tan^re Leben des B. Votemar ganz werthlos. — Die Legendc
schrcibt scincn Tod dcm hcil. Gorgonius zu. Er hatle zu sciner Memoric der Kirchc zn NtDdeil
das Gut Olhrinhusen geschcnkt; scinc Mcnioric wurdc aber doch nicht gcfcicrt, weil man ihn,
als oineu Schisaialiker, seioes gewalt&ameu Todes wegen, fiir verdammt hielt. LerbecL 1. c.
4260. Iforbert, Abt xa Iburg, hatte ein Vorwerk an der wesllicbeo Seite der Sladt Osoabriick ven Jhi-
derieh und dessen Sohnc Everhard gckaufl und durch scincn Vogt Wezeh scinem Kloslcr iiber-
gcbcn. In der Folge nalim Graf Otto dassclbe in Anspruch, entsagte ihm abcr zu Handcn dcs
Vogtcs Gerhard, woflir cr, iu Gcgcnwart dcs Bischofs und eincr grossen Monge Voiks, mit den
Sekiigeii in die BrBdenciaft des Kknleffs an%BDoinmen worde. Abt Norbat stiAele aos dieeee»
Cnto seb Aauiveraarimii. AcL «. 4095. Hiiser s. W. VIU. S. 443. (Nr. SBO.)
(4095— 4096^)
4mO. Odalricua, Bischof zn Minden, benrkundet, dass dcr Edlc Gerhard seine Giiter in Holthorpc, Heb-
bcni uiid Slavaron im naii Grindcii^a in dcr GiafschaA des Hcrzogs 3fagnus (Icr Kirchc nt
NiodcD im Gerichto \Vituiilmanm iibertragen hat S. d. Wiirdlweiu Subsid. dipl. i'. Vi. p. 318.
Grupen Oii» et Aiitiqail. Hanov. S. 424. — Die Beperung des Biacliob Odabiek rnlU in die
aDg^benen Jahre.
4006.
4274. Febmar 9. OdalHcus, Bischof zu Hindcn, beurkundct, dass etne ehrbare Frau J/ermVJ der Kirche
zu Mindon 11 Vorworkt- iin Gau Anperi in dor Gnir^iluifl dcs Ilrrzogs Mnrjmis geschenkt hal,
wovon sie 9 zu ilu^cr lcbcnstaog}ichcn Benutzung behall, wozu ilir der Bischof noch auf ilire
vnd ihres Sobnes Lebeoszeit 42 Pflnid an Zeboiten sn Lehen giht Act V. M. Febr. 4006^
Ordin. cpisc. a. I. Wurdtwcin Subsid. dipl. T. VI. p. 3U. Wedckind Nofen OL S. 131. (CLXVD.)
4272. „ 24. Wxjdo, Biscliof zu OMialunck. erliLssl dem Klostcr Horssabrugg gewisse Priisfationen,
wofur die Abtissinn Frelherums ihr Erl>gul Hcogclaga im iiirchspiel Fersmel, vor dem Gerichte
des Grafon Amubng sn Sdrlo, der Kirehe sn OsnabrUck fibergibt AeL VI. Xal HarL 4000.
Kindlingcr M. B. H. Urk. S 66. Nicsert M. V S 11 S 36. (Vgl. obcn Xr. 12G7 1
4273. Uai 17. Derselbe beurkuodcl, dass die Nonue Demod, mit Gcoehnugung ihrer Erbioo Liudgarde,
durcli die Hand ihres Vogtes Ad^^, den Hof Waldenbmg mil der Kirehe, ihm und dcm Stifle
Osuabriick, zu Uanden des Vogtes Amuhtiuj , gcgen 2 Pfund an Zeheulen, iibergcbcn habe.
Act. iVstrcpc in pladto Anuikmgji conitis, XVL KaL Jon. 4006. Hfiser 0. G. U. S. 273,«. W. VQI.
S. 68. (Nr. 43.)
4271. November 8. Derselbe benrknndet, dass die Wittwe SvmAmfg, mit KnwilBgnng ihres Sohnes
Erpho und ihrcr Tochlcr Tetha, dcn Hof Norlhcnfeld ihm und scinor Kirchc zu Handen des
V()f;t(s Amulxng iibcrgebcn hat, und dafiir lcbenslanglich 24 sol an Zchcntrn, ilir Snlm aber
ftir sein Krbrccht 4 Pfuod DcDarien erhulteo soli, wobci den>elbe zugleich allcu aiidern An-
■«IMta Um. WcttbL 27
Dlgitized by Goo^^Ic
tio
spriichcn an dic Kircbo zu OiinabrUck ent&agt. Act Holihus in Placilo Folcmari comitis. VI. li
Novembr. 4096. Hoser O. G. 0. S. m s. W. VIIL S. 07. (Nr. U.)
If75. Dec< mi)er 8. Odalrich, BJacbof ftt Sliwien, slirbL LerbecL Cbr. L c. |». 474. Todeslag «ndiim
•Nccrol. Mocllenb. '
4276. „ 1.3. Uermami, Erakischof zu Coln, f;ibt dem Kloster Sicgburg untcr andom Giilcr zo
Lovesberg, WurmeliDga, aoscinge, Edelonkircha, Stokheim, Ai]gesle, Liore, Halingc ;in der
beuligen (.rarschaft Mark^ , Hovoslctc (im Vcst Recklingbaoseo) H. OL. AcL GoloD. Id. Deocolir.
4006. Lacomblet Urkundenb. 1. S. 462. (.\r. i^ii.)
4877. KuHer fllnmwft tV. bestiitigt dem Erzbisehor Umer nnd der Kirdie zu Hamburg die GiabeiHdt
welclie Graf Hernhaid im Em.^gau, Eiiftcrn «nd Westfalon boscsscn. FacL Veronac in monUL
S. Zononis; dal. 1'atavii a. lOiU), R XEIII. Irop. XIII. \n bciden Orten war Erpho, Bischof VOA
Miinsler, zugegcn. Udalr. Cod. iNr. Xlll. 1. c. p. 95. Lindenbrog. Scr. R. scpt. p. 467. Schalca
A. P. L p. 414« Lappenberg Band>. Urkundeob. I. S. 415,
487iB. Junius 43. Wido. Bischof za Osnabriick, bom^Lundot, dass dcr Edle Rmthward dcr Kirche zn
Osoabriick zwei Hofc zu Line und Hembckc, ncbst andern Giilera in don Kirchspiolen Htis,vn
«nrl l?rani<rhe, zu Iliitnicn des Vogtes Amulung, iibergebon, und oinon Theil derselbcn zti I.t litn
wicdcr cmprangcD hal. Act. Sioecla in placito Goautis Folcoiari, Id. Jud.4097. Moser s. W. VUL
4879. Novembcr 9. Erpho, Dischof zu Mimigar<lovord oder Miinstcr , stirbl Todestag nach dcm Lib. rob.
und Necrol. des Stift.s S. Manrltz Das Nrfrnl (lcr Doriilvir( lie scUt scine Gcdachtnis.sf('ifr s'if
d. 44. Novcmbcr. Dass cr uuf soiner Piij^erfatirt iin hLnligcii Landc gCHtorbcn sei, Ist unge-
griindet; da cr urkundlicb naeh seiner ROckkebr vod denelben (v^. obeo Nr. 4850.) nodi eiiiii^
Jnhre ain I.t ln ii wnr, und eint^ /ah iie Reisc dn'? Hischofs wcdcr crwcislich noch wahr^ohi irf-
lich isU Wcnn cr wiiilich, wie die Sage geht, au$serhalb «einer Diiicose starb, so mochtc a
flich wohl eher in der Uin^tebung den Kaisers bcfnnricn haben, dcm er, wie die froheres Ur-
kundcii Ix woisen, unlcr ;ill< n Vi t liiillnissen trcu ni I r _ — Er wurde an der wcstlichen Seite
der S. Mauritz -Kirche begrabcn, und nachmals iibcr scincin Grabe einc mit der Kircho in Wr-
biodung $tchende Kapelle erl)aut. Scin Grabmaal dasclbst wurdc crst im J. 1492 errichtcL
iib. rab. S. Maar. foL 50. — > Die Haarite-Kirche nennl ihn ibren sweiteD ^aier, da er ihre
Giiler bclrachtlich vcrmchrt, ihr auch aas dem hcil Landc Reli(juicn mitgebracht baben soJ
Necrol. cccl. S. Maur. — Der Domkirche gab er das Gat BameldiflgboL AecroL ccd. a^j-
Mouastcr. *
4880. DecenilMr 4. b»er BeinnA IV. halt eine Fiir^n-Versammhrog so Mainz, wegen Anfiriehinig
pinr»s all£.'rm<^incn Lamlfriedcns. Eckehanl I c p ?(>S> Chron Ursp. p 228 Annal. Sax. I. c. p. 730.
4804. Die Edle Bildeswtth gibt, mil EinwiUigung ibrer Erbinn, dcr Abtissinn triderunis za HcrsebnNi
ihren Hof zu Berlere dem Abte Norberi vmA dem Klceter zn Ibni^, mit der Befugniii», ene
daraus vcrpfandcle Hovc wieder cinzuloson; der Abt aber gibt ihr danir 40 Mark und
nimmt sic zugleich in dio Bnidcrscluin dcs Klnstcrs auf. Act in villa Schierio, io coniitlilo
Amulungi, a, 4097. Moser O. G. H. S. 274. s. W. VllL S. 69. (Nr. 48.)
48S2. Wilelo. Dischof zu Minden, bcurkundet, dass Hegimld, dic Witlwe des Grafen Erpo, nach deo
Todc ilires Sohncs rhioderich, mit Genehniiguug ihrer Tochter Jttetoara und flires Vogtes Gtf-
4erl« Giiter ond EigeidiiN%e n linaien» Boflinera und Wallenthoipe an die Kirdie m Miadti
4097.
S. 318. (CLXVm.)
(1097—1120;
10»8 — 10»j».
214
pi^cr^f^nVt hat, wofiir ihr und ihrcr Tnchtrr das Gut 7M l.insnrn nrhsl vor>rhi(n1rnnn nntlcm
EinkuiirieQ, zu lebenjilangiichcr Beoubcuag iiberwieseD wordeu. Die ScbeuLuug isl in mailo
Bverhardi oomitis nipcr ripam WiMre in pago Scapevelden geseheheo, und in nuillo Wideikmdi
ODniitis in loco Liiiden in pago Mcrstcmcn nach Angri^chcm Rcchlo nochmais bcsliitigl wordcn.
rntcr (i< n Zriiiicii Ijcfiiidpn sirh: der Dompropst Sivard, dor H«Tzog IJudterus. dle Crafen
Adoif. burchai-d, iyifnd. Widfkind, ». a, m. S. d. Wurdlwein Subsid. dipL T. VI. p. ai9. —
Die Rejpemng des IHschob Witdo Mkf obglleiGh miterbrodien durch den GeBpnhisdiof Godio*
«eoft, zwiichen die obigea lahre.
KN».
4283. Febmar 40. Dio BischSfe WiMo von Minden und Burchard von Miinstcr sind nnter don Firalen,
auT deren Verwendung Kaiscr tieinrich IV di r Marien -Kirchc zu Aachcii das Gul Harve irn
Gau Uardueane in der GrafecbaA Tieibalds schcnkL AcL Aquiiigraoi iV. Id. Febr. 4098, a.
H XLn. hnp. XIV. Miraei Opp. T. l p. 3€7. Lacomblel Urkuiidenb. I. S. 464.
1284. Mai 40. KaLser Heinrirh IV. bci>ta(i^t . auf Dittcn dcs Abtes Otto, die Privflegicn des Stifles Wcrden.
Act. Mogunt. VI. id. Maj. 1098, a. R. XUV. Imp. XIV. Kremer «kad. fieiir. IL S. 800, Ucom-
blet Urkuudenb. L S. 465.
(1098 — 111 S.j
4285. Bur^uird, fiischof zu Mnnsicr, setzt dcn von (jerhard von Graz zu enlrichtendcn Zchenien auf
3 SoL nnd 16 Mod. Rut^i^t n ein fUr aUenial fesl. S. d. Bisber ungedraeltL (CL\IX.) — Dio
2eii kann mir nadi den BegMnuigqahrm dea Biaohofc Bmrg^ard beotinHnl werden.
4099.
4986. luUna 25. WUth, Bisehor m Minden, bewilligl dem Ktoater Visbeck anf die vier Harienrcote vnd
deren Oklaven, so wio auf das Fest Johannes des Taufers und des heiJ. Nikolaus eincn Ablass
von 40 Tagen und ciner Karene. . Dat. Mindae in fcsto S Jacohi 1000. Panllini hisl Visbecc. p. 50.
4287. November 9. Burchard, Bischof von Miinstor, ist Zuuge bei ctiiein Vcrirage 2v%i»cheu dcn Bischdfeu
von Speyer vod Worma; daL Mt^oiaft V. Id. Noveuk 4099. Wiirdtwdn Sobaid. dipL
T. IV. p. 329.
(4099—4134.)
4W8 fnedrifh , Erzbischof zu Coln, gibt dem Klaater Gfascaph Giitw und Zchcnlon zu Batldirh, Soest
und Ticlbach, und beslatigt demsclben alle von den vori^cn EricbisciH.fen gemachten Schenkun-
gen. S. d. Scibertz Urkundenb. 1. S. 65. — Dic Zcit diescr u. d. folg. Urk. ist nur nach dea
oben ang. R^^erui^jabran des Bizbudioft ni beslimmen. Der Anftoig derselben wird swar
vcrschicdcn angegcben (z. B. Amial Rninwilar ap. Perlz. Scriptor. T. I. p. 100. nnf 4006L); den
meistcn Glaubcn verdicnt jcdoch das Chron. 8. Pantal., wcichcs 4099 angibt.
1298. Die freigcborcne Ehefrau cines Dtenstmanncs der S. Palroklus-Kirche za Soest, anf dem Bauem-
hofe IJnsope wohnend, ergibt sich und ihre Kindtf dieaer Kirche zu Wachazinsrccht. um nach
ihrcs Manncs Tode dic Erl)fnlf;c in dcssc^n Giiter zn erhaltcii. S. d. aber vom Erabischof Frifd-
ridi bciiiegelt, also aus desscu HcgicrungszeiL Kindliogor M. B. 11. Urk. S. 468. Seibertz Ur-
kimdenb. L S. 44. — Die hn Origittale., nebeii dem Siegel, von anderer Handacbrift ab der
TeXt dor Urkundc, stehcndcn Worte Fridcricus cps. sind wohl schwerlich, wie Seil^ertz meinl,
dlc clfcnhfin liL-c Untcrschrifl dcs Erzbischofs, dcnn da fntcrsohriftcn zu jener Zeil selbst bei
wichugmi Lrkundcn nicht gewoludich wareii, so wurde der Erzbischof wobl nicbt bci einer so
27*
Digitized by Goo^^Ic
unbedcutenden und ihn sclbst gar ntcht bctreffcndcn Angclegcnhcit cine Ansnahme gemacbt
habcn; sondcrn walirscbcinlich cinc Noltz, um das Zcilaller der undatirten Urkunde annabenid
zn bwrtmiiiMMi.
1100.
(290. Jannar 7. Witelo, Bischof za Mindcn, ist Zeuge in eincr Urkunde Kaiser Banri^ IV. die Incor
poration der Abtci Hombadi in daa Bblhnni Spcver betreflend. Aet Spirae VO. Id. JamHr.
1100. a. R. XLV1. Imp. XV. Wurdlweio Sllbsid. dipl. T V p 2:57
Augusl 15. ffrinrirh , Hischof zu Ihidcrbom, eibt iloiii Klitstor llrlmw.irdrshaTTsrn die Kirche zn
Thcsle und dcn Zchentcn zu Mulliea, zur Hrslauung oincs goidncn Kreuzcs, wclcbcs cr zar
Zieide der Domkifebe zu Paderborn voo dem Abte ThHmar nnd den Brttdero jenes Kksten
erhalten, und cinos Kastcns, volf hrn drr dortigc Brudcr Pi'iit,rr>is mr V.hro <lor IIoiT h'i!im
un<l Liborius verfcrtigt; auch bcmerkt er, dass sein Yorgangor, BLschof Poppo, demselbon Klo-
ster, zur Rrstatlnng dcr Fischorei in Hersipiie. den Bann dor Kapollo im Dorfe Hefanimd»
hanBen mit siebcn umliegendcn Kirclicn vorliehen. Dat. XVIII. Kal. Septembr. 1100» Ofdin.
cpisc. a. XVI. Schateti A P I p i49, Wciu k Ifess. Lande.sge.sch. II. Urk. S. 53.
1292. „ 22. Oerselbe bestatigt dem Ablc (jumperl zu Paderboro ein voo denueiben erkauflc$ Got
zQ Ossentfiorpe in der Vogtet des Grafen Beimith von RietbBce, and verieiht ihm dasn dw
Zi hontcn dasclbst. Abt. Patherbrunnon XI. Kal. Septemb. 1100. Schaten A. P. 1. p. 450. (CL\X
1203. Die Domkirchc uml «ler bischoflichc Hof zu Osnabriick wonlea durch Feucr zerstort. — Bci difSfr
Gelcgcnhcit $olleu dic Rcliquiun der ileil. Crispinus und Crispinianus nach Iburg gcfluchtet umi
efst nach 6 Jnbren nadi Osnabrflek nirUd(|^nicht worden sein. (VgL die detf. UrL v. II lO-)
— Bischof Wido nimmt seinc Wohnnnu /n ^hur^ in domnnciila BenQonb. Cbron. nscpt. li.
Mb«cr O. G. U. S. 51. Slrunck. mscpt. p. 340.
IS94. Erhebung der vottaaaliig^ Abte LmMf nnd Drulmar m Gorwy, an deren Grabeni Wmider ge-
sdudmi sein aollen. AnnaL Gorb. L c. p. 7.
1101.
4iNI5. Ibi I& iMmar, ErdUschor m Bremen, stirR Albert Slad. L c. p. SS4. — Er wnrde zn Yredm
bograben. Strunck. m»cpt. p. 3.39.
1290. M Btirchard, Bischof von Miinstcr, ist untcr dcn Fiirslcn, aiif dcron Verwcndung Kaiser
Betnriclt IV. die Ablci Laubia im Bitilhum Liittich in seinen Schulz nitnuit. AcU in ob^diooc
castri Lemburg XVIL KnL Joa IIOI, a. Ord. XLVID. R. XLVI. Inip. XVBL Mirad Opp. T. L
p, r>73
1297. Die Bischi>fc Burchard voa Miioster, iVido von Osnabriick und Heinrich von Padcrbom waren
/ nebst Andern in C5bi zngegen, ab Graf jBWnrMA von Limbnrg, tn Gcgcnwart dea Kaisen aad
/ seincs Sohnes dcs Konigs Btmich, dnrch das Urtheil d^r Fiirstrn ai^pwiesen worde, die d«B
Stifle S. M;i\imii) enlzogenon Giitor roriickztigebcn. S. d. folg. Uri^.
1298. Augusl 3. Als dcr Kaisor von Coln nach Kaiscrswcrtii gckommcn war, widerrief Graf BeiariA
das m C3hi Geschdiene, wnrde aber aob neoe dnrdi Urtbeil ond Zeu^iiss der POrsien zor
Hcrausgabo der bctroffenden Giiter gcnothigt, wobci alionnals (lic Btschbfc Burchard von Miw-
ster und Wido von Osnabriick zug^en warea. Acl. Werdac III. Non. Aug. 1101 , «. OnL XLVIJL
R. XLVI. Imp. XVm. Hi»ntheim Hist. Trev. T. I. p. 476.
I8M. „ 81. Friedrich. Kr/hi^clior zii Coln. gibt dem Kloster Mescbede die Ddianie l^jem zafiiek.
wolrhc dorns^ lhon schon vom Erzhisrhof Anno vcrlichen, zu '! 'ti 7« iten dcs Erzb. Bcnnann
aber cnUogcn worden war. DaL XII. Kal. SepL 1101. Wigandi» Archiv V. S. 86. Seibertt
Uflumdeab. L S. 39.
Digitized by Google
iiat — ii«s. 213
4300. Kovember Heinrirh. Bischof zu Paderborn, hcstiilifjf , auf dic Klagcn des Alitos Gumpert, wegep
viclcr crliUener Ungliicksralle und BedruckungcD , die Privilegien dcs dnrtiL^cn Klosters (Abding-
bof)- Bat Patherbnuinon KaL Vw. M04. Schaten A. P. L p. 451. (CLX.\1.)
1301. I I K Vr/o, Biadiof n OnaliriidL, atiiitt StnmdL mseiiL p. 340. TodeXag ebm ao
im Necrol. OsDnbr.
4302. Adelberl, Erzbiiicbof zu Mainz, bestatigl den Verkauf eincr liovo zu Gulhingen, durch dcn Grafen
Dtd» ▼on Zygenberg, an den Abt Tkietmar «nd die Briider dea Klostera HehnwafdedMaaen.
.\ct. in Kaatello Burcgrona in comiciali judicio a. 1101. Bisher nngedruckt. (CLXXII.) — Add-
beri ■war damnls von dem Kaiscr, an tlic SuAh^. des vPrfrii*!)(>non Er/bischofs Rulhordt tn das
Erzbisthum Muiuz eingosct2l, mu^>sto diescnt aber iii der Folgc wicder wcidien.
4903. BektnA, Biaehof co Padeibom, beslHtigt dw von dem G«alim Brjtk» in seinier DiScese, an dem
als Erbc von drsson Crninhlinn Deatrix ihm /tifrrfnllrncn Orlc Bnka an der Lippc gestiflete
KJoster mit seinen Besitzungon, nehmlicb dcr Kircho dcs Ortcs, dcn Kirchen zu FUetorp, Lan-
gevorde, Teerbol, Hdenbw, xxaA andem GOtem. Act in ipaa ecdeata, a. (401. — Unter den
Zeogen irerdcn gonannt: dio Abto Erkenbert zu Corvcy, Gymfert zu PadeilMini nnd Thietmar
zu Helmwaivloshauscn ; Tfiirivitjr der Bruder dcs (irafen u. a. m. Da aber dcr Abl Erkenbert
ersl tlOti zur Hcgicrung kam, so muss dieser Name entwcder irrthumlicb b die Ab^chnfl ge-
kommen, oder die Crinnde erst ipiter ansgeferligt Mm. — SchafeQ A. P. I. p. 463. und hier^
nach im A«aL Seiberls UHnmdeiib. L & 41.
4401
4304. Febraar 41. Die Bischbfe Ilnnridi von Paderbora, Bwrdutrd von Miinstcr und Widelo vonHinden ^
sind ZcuRcn bei Kaiser Heinrirhx fV Frnniiprunf? der Privilegien der Abtci Weisscnburg. Act
Spirae iU. Id. Febr. 4402, a. Ord. .\LVm. B. XLVL bup. XIX. ScboepHin Alsal. diplom. T. L
p. 484.
4305. Priedrich. C iT In Wcstfalen (ai itansberg), bpfch J ct deo Eldlfachof fnWncA von Cob and ver-
hccrt desseu Gebid, wogegen der Erzbisicbof desaen Sddoss Amsbeig belagert ond erobert.
Annai. Sax. l c. p. 737.
4306. BemriA, Bisdiof m Paderbora, best&tigt dem Abte Ckmpert und dem Dosler daselbat filnf ihm
pcschcnklc Ilovon /u Sulnschlc. Facl. primo Duro in placito 'Walonis praesidis; cnnfinu. cnram
princip. alt SS. Pctri el Pauli, a. 440i. Schateo A. P. L p. i53. Fallie C Tr. Corb. p. 243.
(CLXxm)
4307. Auf Vcmnlassung des Abtos Giiniher zu Hersfcld, wird im Stifte Corvey lAiliriedeD erregt ind der
Abt Mttrcward aus demselben vertrielien. AnnaL Gorb. L & p. 7.
4403.
4308. Januar 6. Kaiscr Heinridi IV. crkliirt zu Mainz (wo er da» vorhergcgangcne Wcihnacbtsfcst ge-
rcicrt' einen allgomcinen Landfrieden. Chron. Urspcrg. p. 242. Sigebert. Gembl. Cliron. ap.
Perti. Scriptor. T. VI. p. 368. Cf. Pertz. Leg. T. U. p. 60.
4309. n . . Svrkard, Bischof zu Munster, iM Zeoge bei einem Glilerianadie zwMdien dem Propste
VOn S. Stephan zu Mainz und dcm Propste zu Ravengirsburg, m praesentia domni Heinrici IV.^ '
Imperatoris, a. 4403. Gitntber Cod. dipl. Hheao-Uo»eU. L S. 461. — Die, wabrscbeinlicb zu
Hainz ausgestdlte Uiinmde ist von dem dotl%en Erdiisdiof Ruthard besi^dt, weldier anf dem
Si^el .sitzend erscheint. (Orii,'inal im Kbnigl. Gch. Staals- nnd Kabincts-Archive zu Berlin.)
Da Riiihard damals oodi ia der Verbaiiwmg lebte, so kami dies Si^d ent qpiter beigefUgt
worden scia.
Digitized by Google
914 ti03 - f «is.
4310. Miirz 4. Dcrsclbc ist uiitcr den Furstcn, auf dcron VervkCTnlnn^' Kaisrr Hnnrirh IV. diV znm Klo-
sX&t Lorsch (^ehurijje Cella io inonle AbriDsber^ in spincn hchutz nuumL Act. Spirae IV. Noq.
Varl. 1103, a. R. XLIX. fanp. XVIIL Miraei Opi* I p 674. Cod. LBwreshniL T. I. p. 209.
1344. „ IJemrich, Bischof zu Paderbom, be^tigt ;iur rincr da.sclbst {^cbalMnsD Spode, dem
Klosfer S- Pclri ct Pauli iii s\ihiirltio viclc dcmsclbcn friihcr gcschcnktc ncsitzungcn. Act. Padcrb.
VII. Kal. April. 1103. Scliatoii A. P. 1. p. 4G6. — Dic Urkunde isl selir verdiichtig, weoi^leo»
anf keiiieii Fall gleicloeilig; doch Ifint sidi in EmangcluDg des Originak imd einer akeo Ab-
srlirin iiirlils N ihcrcs bcslimmen.
1312. Augui>t 13. Burc/tard, Bi^cbof zu Hiiflster, nahm Theil an cincm (icriohi iibcr gewisse. dcr Kircbe
S. Adalberls zn Aachen, wegcn der Parochie Olne in pago Ardcnnc, zugefligto Beoinlndilii»
guii;.'( M Act. A(|uLs,i;rani Id. Aug. H03. Lacomblct Urkundcnb. l. S. 169,
4313. „ -I Ilditrirh, Bischof Pailfrhorn , bcsliitigt cinpn Tansrh Vprlni!», wodurch Gumperl,
Abt des Klostcrs S. Pctri und Pauli daselb&l, eia (lUt zu llallo fiir cin Yorwcrk zu Quallena4iile
erworben bat Act. Pathefbarmm XIL KaL Sept 4403. Bisber uagcdraekt (CLXXIV.)
4814. Friedrich, Erzbischof zu Cbln, spricht, auf dcr Synode daselbst, und auf Vcrwcndung des Kaiscrs,
dcm Abto Otfo zu Wcrdcn die neue Kapclle zu Wcnlcn und dio Kapeilo dos heil. Lucius oder
Clcaiens dasclbsl zu. Act. Colon. a. 1103, Frid. archiep. a. IV. Lacoinblet Lirkundenb. I. S. 169.
4315. GSnOier, Abt zu Herrfeld, stirbt; der Abt Marcward kehrt in das Kloeter Corvey zuriick ond «Idk
die vof^ Ordnui^s wieder ber. AnnaL Corbk L c. p. 7.
4104.
4346. Jidnis 7. Graf Erpho zu rainicri; iHMirkundct, dass cr an dnn (Irte Boka an der Lippc, wohio
vormnls Bisrbof Ifndurad zu Pailorboni aus dt>m Bisdiimi (.anihray dic Cchcinc dcs heil. Lan-
dolinvis f;cbracht, mit Rath und Hillc dcs Ui.schors //einncA zu Paderbom, ein Kloster Benediktiner-
Ordena gegrfiiidet, iwelcheB die Grafen von Nytehe gestbrt, indem sie, naeh dem Tode seiDer
Gcmahlinn Hrulrir, cin Erbrccht an jcncm Ortr lM hau|)lfi, wornuf er, mit Einwilligung des
Bischofs, im Jahre llOl dcn Abt und dic Brilder nach seincr villa Fletorp vcrsctzt und dasclhst
zu baucn bcgonncn; auch habc cr, zur Biissung eincs, in cincr Fehde gcgon die Sladt Hor-
buseo, an eiiicm ihm cnlgcgcn gctragenen Crucilixc begangenen FreveU, der Kirche S. Magnus
d.^solh^l niiip Iliive, sich sclb.st abcr und alle seine iibrii^cn Gufcr, Dicnstleiitc uad Eigciibdrigen.
luit dercn Einwilligung, scioem Kloslcr Fletorp iibergcbco, mit dcr Bestimmung, dass oacb
sebiem Tode der Abl und die BrBder einen Vogt, jedoch nur auf eine gewisie SteH und ohne
Erbrccbt, vvalil.'n soll. n .\< i III Non. Jiil. 1104. SojhalenA. t». L p. 462. nm J. 4404. Hml
Paderb. p. 441. Seibertz Urkundeob. L S. 42.
4105.
4317. Konig Heiurirh T, , Aor scit dcm Endc des vor. Jahrc-; gcgcn setnen Vater Kaisor Tleinrirh IV.
unter dcm VorwaDde dcs GehorBams gegea dea pa|M>llicbeo Stohl — indem der Papst JPatdialu
schon cinige Jahr frtiher den Bann gcgcn den Kmser aii6 neoe au8ge.sprodien — sich empikl
haile, wcndct sich nach Sach.sen, \\iril dtn-i s*'hr chrenvoll cmpfangen und bemiichtigt sich in
Kurzem fast allcr Sachsischfn Sfiidtc K< ki'liard. I. C. p. '220. Chron rrs[) p. Ann Sa.\. I. C. p. 739.
yl318. Blarz 15. (Media Quadragcsima.) Erste N crsammluog der Sachsischen Furstea zu (juedlioborg, wo
de Gcsaadte dcs jungen K9«igs empfangen ond sicb mil diesem verbinden. Annal. Sax. L e.
1349- April I. Gumpert, Abl zu Padcrbom, vcrlciht dcm Godiko eine in den Hof Wanbeke geli(3ri2P
Hove zu Usne -m Minisifrialciucchto. untcr der Bedingung jahrlich zu Mitlfasten einen Salm zu
liefcro. AcL Patherbruiuion Kal. April. 1105. Bisber uogodruckt. (CLXXV.)
Dlgltized by Goc^^Ic
fltas.
«13
\ April 9. (Ostern.) Zweite Yersanunlung in Qucdlinburg, auf welcber der Erzbi^hor Huthard voii
Nainz. rniler andern von dein Kaiser eing^seWeft Ksch^^on. auch den Siachof Ekinri^ von
Padcrbom scines Amtes cn(»elz(. Aiuial. Sax. L a p. 739.
1321. „ . . (In (Irr Worhc nach Ostcrn^ ZimaTnmcnkunfl Koiiia; Ueinriclis V. mit den Sachsischcn
Fiirslcn in Gosiar. — fiischof Gebhard von Constanz, aU pup&llichcr Lcgal, sct2t bicr den Bt-
aehof Wilhda von Hinden, als cinen Ankinger des Kaiscrs, ab. AnnaL Sai. ]. & — > An Wi-
thelus Stclle •wiirdc (hnlr.Krn!}: als Bischof zii Minden cingwlzt, von dein kcinc Urkiinilc bckannt
kL Lerbeck Cbr. Mind. I. c. p. 174. und Culcuiann Miod. Gesch. L S. dU. Iiabeu sich in das
richtige Sacfaverh^tnL«<i nicbl findcn k5nnen , indem aie den GodesenBc zn WiiAeb'« Yorgiinger machen.
Mai U. Der Arm dcs hcil. Autor (eheniaL Bischofe von Tricr winl ncbst einigen kleincren Rcli-
qnicn nm Ti ier in das Klostcr Hehnwardcihauscn pobracht uiid das( II)>.( mit ■irfi-^scr Kbrrrhie-
tang cmpfangen. — Der Abt Thteimar hatte nchmlich eincn Miinch an ilen Erzbisciiof hnino
von Trier gcsandt ood diesen vm den Leichnam des hc3. £0900(10« bitten laasen, welchea jener
zwar vcrsagtc, aber dagci^cn dic andem EeSqiiien achenkte. Strvock. micpt. p. ex Hi-
storia translat. S. Modoaldi mscpta.
4323. „ 27. (PGiigsl-Abcnd.) Synodc zu Nordhauscn, untcr dem Yorsilz des Krzbi&cbo& Buthard von
Haina nnd in Cegenmirt KiNug BeiKridt» V — Heinridi, Bisehof m Paderbom, vnlerwirft sich
dnm V.i /hhvhot Huthard , uml wird von ihm , nf li t pini<^ni .iiulorn cxcommunicirtcn Bisclibfen,
in dic Gcmoinschafl der Riiraischcn Kirche aufgcnommcu. Oic voo ilim uod aodem tichismati-
M schen KsdiSfen ordinvten Priesler werden dieils an demselbm Tage zo Godar voo dem Btsdiof
von Constanz, theils spater zu ReiligOn»t<i(It ^on (lcin Kr/bischof von Mainz neu gcweiht. Ecke-
hard. I. c. p. iil. Chron. Ursp. p. Annal. Sa.x. I. c. p. TiO Dic hoifffn iM-slercn gcben
zwar lY. Kal. Jun. (29. Mui) uls dcn Tag der Syuode an, wciches dcr Ptingst-Montag scin
wtirde; wahrschdntich ist aiier Yl iCal. »1 leseti, an welchem Taga wenigstens nach Anoat.
Sa\. I. c. dcr Bischnf vnn Constana die Restitatioa der durdi den Bisdiof von Pwlerbocn 09-
wcihten Priester voriiabm.
1381. Novcniber H. FHdtriru» coroM de Weslvalia (Graf voo Arnsberg) ist Zcugc bci Erzbisdint^o-
Ihards von Mainz Hcsiati:;uii^ diT .StirtuDg dea Kloalera Knteleaburg. Act. Ibildeniiurc lUTid.
NOV. 110r>. Orit' Cucir T IV. p. 546.
4325. „ 24. liurchard. BLschof zu Miiostcr, und Witelo, Bischof zu Mindcn, sind unter dcn
Fttrsten, auf deren Vcrwendung Kaiser iKn'nr('cA /K dem Klosler Si<'gl>erg cin Gn( zn Bettiodorp
scbcnkt. Aci. Colon. Ylll. Kal. Decemb. 4405, a It LVU. (so wahrBCheinliGh fiir UL) Imp. XXI.
I fK (iiiilil' t Urkundcnb. I. S. 171.
132G. Dcccmlier 3. Widelo, Bischof zu Minden, ist Zcuge bei eincr Giitcrbcslatigung Kaiscr JTetmcAx /K.
lUr die Abtei S. Pnntaleons m CobL AcL Cdoo. m. Non. Decembr. 4405. a. R. l.VU Imp.XX].
Laoomblct Urkiindenb. I. S. 171.
13S7. » 2a. Grosser Reichstag zu Maiiiz, untcr Kbnig Bdnrich l\, auf welcbem derBaungegcn
den Kaiscr emenert, nnd dcrsdbe des Reiches eniselzt wird. Eckebard L c p. 833. AnnaL
80X. L C. p. T4I. zu 1106, wpgen ihrcr, das Jahr mit \Ycihn8chtcn anfangenden Zcitrcchiiung.
— nn<<; nnTncnflich dcr RiscLof von Paderbom diesem Heichstage beiwohnle, orgibl siob ans
der iblgcndcn Notiz.
1328. n «7- Ber am 1. Nov. vom Kdnig Beinriek V. eingesetsle Bischor G^hard voo Speyer
cmpranp;t von dem Kr/lilsdiof Hutharil zii V;iiii7. dic nischofswcihf^. .^iui;»!. Sax. I. c. — \)ass
BLschuf Heinrich von Padcrbom dabci assistirt, sagt au.sdriicklich das Chron. cpisc Spir. ap.
Wtirdtwein Nov. Sobsid. T. L p. 435., das nur irrig die Coosecraiion sdion am 4. Kov. an
Spcycr geachdien liiBBk
Digitized by Google
146 ito» —
4329. VimoU Am Dagebolcieshaugon » cin Dicnstmann dcs SiiAcs Uersvcld, bcfreit seine Frau und Tuchtcr
von dem EigedioriBkdlsverliiltniMe zn dem Gvafen /Wedrfcft tob inesberg, nnd nMht «e
der Kirdie m Heraveld allariidrig. A. 1406. Wenck HeH. Undwgwdi. IL Uriraudenik S. 51
4330. Januar 18. Marnvard, Abt zii Corvcy, stirbt Cod. mscpt. Corbej. — Erkfmbert, bilheriger Abt
' zu Merscburg, wird scin Nachfolgcr. AnnaL Sax. I. c. p. 746. zum J. 1107.
1334. Bumhord, Bischor xu Manster, der, ris AnUfuger des Keiser», von dem papstlicben LegBlen aeiMi
/ Amtcs verlustij» erklart worden, uikI hicrauf zu Kdnig Heinrkh V. iibergegangcn war, wird
durch den Grafen Friedrich von Arnsberg aus MUnstcr vertrieben nnd auf der Fincht zu Nciiss
von den mit dem Kaiser vcrbuntlcnen Colncrn gcfangcn und an don Kaiser abgclieferl, welcher
ihn ab Gefangeoen bci sich behall. Chroa S. PaataL 1. c. p. 9S4. Gobdin. Pers. I. e. p. 266
4338. Aogust 7. Kaiser neiurich IV. stirbt zu Lultieh — Kurz vor seincm Tode endiess er drn Ri^^rlirif
Burchard von Miinsl«r sebes GcniQgnisses, und schickte durcb iiio seio Scbwerd und scia
Diadem, afe die einzigcu ifam noch ^diefaenen losiguien, an Konig Hemrieh V. AnnaL Su.
I. c. p. 744.
t333b Bis(lu)f IhiTchnrd wird durch Konig Beinrich V. in Miinstcr wiedcr eingcsclzt. Gobcl. Pcr« I f
y p. :i!6ti. — Nach desscn Wortcn miissle itm dcr Konig (Monasterium veniens) selbst nach Mtui-
8ter mrttclcgefiihrt haben; doeh irt filr eine damaUge AnweMnheit des KSniga io mbttler mat
kein Bcwcis vorhnndcn
4334. OLtober 22. Concilimii zu Guaslalla. Eckehard. L c. p. i40. Chroa. Ursp. p. 252. Annai. Sat
1. c. p. 744. — Zn diesem Conciliam reiste andi der AbC Thkhnar von Qelmwardeshausen, mid
hraf onterwej^s in Bitsel mil dem Erzbischof Brum von Tricr zusammco, bd dctn er scinc Hi;!':
um Hrn Lcivhnam de^> Iicil T «'Lnmtius wiederfaollc« aucfa einigo H^ffnnng aur Gewiihnuig der-
seiben crhiclt. Stnuick. ntscpL p. 345.
4335. iM»i4«rl, Abt ni Corvey, beurknndet, dan swm firew Hinner eieh mid ein Gnt zn Eilhuliifi Ar
Kirche zu Corvcy zu cigen gcgehen, und dafur das Lehengut ihres Vaters, mit Ausnahme 6ti
Villiratinn m Groninge, Croppenstidi und Hammenthorp, crhaltcn haben. Aot Cofbeie aib
advocalo comite Sigefrido, a. 4106. Bisher ungedruckL (CLXXSI.)
(440e— 44SB.)
4336. Sehenkungs-Register des KhwterB HehnwBrdedittnBein. WendL Bbhl LandMgeseh. 11. (MnndHdK
S 60 — In deinselbcii finilol sidl untcr andem Nr. 4SS. (S. 74.) dio crstc Erwahnang d»
Schlosscs Iburg im Paderborni-icben, nachmals I>ribiirp pfnannt. (!n villa quao dicitur Erpo^<tin
juxla caslrum quod dicilur iburg etc.) — Dass das Rcgister in den oben angegcbenen Zeitraw
gehSrt, erhdlei a«tt der Erwiihimng des gloriosas Dox Lbdiger (Loibar), wddier 4406 HenK^
1125 aber Konii;, also von dieser Zeit an woU nieht mehr miler dflm Mosseii Iienoglidim
Thd genannt wurde.
(1106—1128.)
4337. Verzeichniss der Giiter und Einktinftp des Sli/les Corvey , zur Zeit des Abtcs ErkenbtrL (AllO ia-
nerhalb dra obeo aogcgebeneo Zcitraumes.) Kiodlinger M. B. II. UrL S. 449.
4388. Geselatt der Fratemiliit des heO. Vitas n Corvey, an^ericlitet sur Zeit des Ablea AMsrl. Filks
C. Tr. Gori». p. 740. •
Digrtized by Google
217
1107.
131^9. Miirz 27. (iumpcrt, Khi zu Padorborn, gihl eine Uove zu Hilasnn, dit' er von einem Canonicus
IMnbM eiiaiift, dem GoMMihmiede RtuAfM, welchcr den Kaafpreia denelben geschenkt, xu
]«'ber)sluiiglichcr RonatKODg. DaL FilherbniiiDOD VI. KaL' April. 4107. Wigaiids Arcbiv IL
S. 333. (CLXXVII.)
4340. April 8. (Monlag iiach PaJmen.) Tltielmar. Abt zu Ile1mwardeshaii<;en , welcher selbst, mit zwci
M()ncli(>n seiiies Klosters, nach Trier gereist war, erhull dasclbst voii dcr ganzen Geifttfichlteit
(ins fr-ifrliffie Vrrsprprhpn , ihiii ilrn Kiirppr dcs IicII, I.c.udriliiis venibfoigen ZU lassenj dft iter-
sclbc abcr nicht aurgcfundcn wcrden kann, so wird ihm dafiir
4314. „ 41. (am griinen Donnerstage). anf «cin anhallendes BHten, die Wahl zwischen den Leidi-
iHlincn dcr hcil. Bischorc .Modoaldus, Abnmrulus uad Bonosus rrcigesteill, und nach seincr Walil
\.M2. „ 42. (am Charfreitagc) dcr erstc dcrsclhen, rtebst andcrn Rrlirpiipn, fcicrlich iibei^gcben.
„ 13. (Ara zwcitcu Ostcrfcicitage) wird dit- Hueli.rc'isc, iiber Ci»lii. augctrolcnj
43i4. „ S4. (Sonnla^ in dor Oster-Oklave) erfo1;{t die Aokanlt in Soest;
434d. „ 33. in Padorhnrii, wo der .\lit Guiiip>-rt ihnrn mit cincr grossen Mrnire Vollvs cntgt^n
kommt, und in dcr Stadt sie voo dcm DomlLapitcl feieriich cmpfaagea wcrUcn; cndlich
43ift. „ 26. (Tagcs nach Marci) der feicriiche ESnEug im Klosler. Slnioclt. tnsept 1. e. ex Hisi. traniJ.
S. Modoiilili nis( pt Cf. AA. SS. Maj. T. 111. p. 68. — Aus dem Umstande, dass bei dem feier-
lichen Fmpr;ini:r' in l';i(lorIn>rn des Bisfhnfs niclil gedacht wlnl, Is(, wic Slrunck I. o. p. 347.
richlig bcnicrkt, zu schlicsscn, datiis dersclbc damais abwescnd war und seiue nacliber zu er-
wiibnende Reise zu dem Fapete aebon angelreten hatte. — Bmen Brief dea Abtea Thitimar,
dicse Traiuslalioti betrefrend. s. Hartzhcim Concil. Germ. T. III. p. 254.
4347. Mai 2 Ii\irhnn!, Di.schof zu Miin.stcr, und Johann, Bischof zu Osnabriick, sind unter don Bischo-
fcu, auf durcn Verwcuduag Koiiig Uciniich V. dcm Ivlostcr S. Ma.\imin dcn Hof Mauiiendal im
Kabgan bestatigt^ AA Mogonl. VI. Non. Maj. 4407. a. R. IX. Honthemi HiaL Trevir. T. l p. 485.
4348. ., „ Burchard, Bi.schof zu Miin<:ter, ist imlrr den Fiirslen , aiif deren Verweiidung dor Kiinig
demseiben Klosler mebrere ihm unrcchlmit&sig entz<^eae Giiler zuriickgibt. Act utpr. Gudenus
Cod. dipl. T. IL p. 8. Hontheim 1. c.
1349. „ 83. (Himmellbhrl.; Concilium zu Troyes (apud Trecas) unter dom Vorsitze dcs I*apstcs Pancho'
U$, welcher daselbst dic freie Wnh! (h-r Bischrifc iiiid das Vcrljol. f^cisflichc Wiirdcn an.s welt-
lichen Hauden zu empfangen, proklamirte. — ilischof (iebhard von Conslanz wurdc mit Suspen-
sion beatoaft, weil er der- Ku«he zn Miodeo eigeonUidiiig den Biscbof GodtteaBe aufgcdruogen
hatte. Annal. Sa.\. L c. p. 745. Doch sdieml (SediMeaA; aicb bv an aeineii Tod in Hindcn be-
hauptet zu hahcn.
Diescm Concilium wohnte anch Btschof Hfinrich von Faderbom bei, der. ohngcachtet seiner, durch
den ErzbiBChof Ruthard geschehenen Aufnahme, es doch niithig fand, sich mit dem Papste per-
sbnlirh nnsziisiihnf^n. Gobelin. Pcrs. I. c. p. 2(56., der nur darinn irr(, dass rr den BLschof
(anslatt nach traukreich) nacii Rom retseu lasitl, wo dor Papst sich damals gar iiichl aufhieit
1350. u Barchard, Bischof zn Monstcr, isC untcr den Pursten, auf deren Verwnidnng Kiinig flSnn-
rieh V. dcm Kloster S. Ma.\imin verstliicdciu^ Ciiter zuriick gibL Act. .Mcltis VIII. Kul. Jun. il07.
a. R IX Ilnntheim Hist. Trevir. T. I {>. iH7 - Wiihrciid des Cunciiioma zn Troyes biell sich
dcr Konig, um demsclbcn nahe zu scin, m Meiz auf.
4354. JqUos S6. Kiinig Bemkk V. nimmt daa Kloster HelmwardesbaQseo und deaaen Gtiler in aemen
SchuU. Acl. G(>.slar. VII Kal Aug. 1107. a. Ord 1\ H III Schatcn A V I p. 462. Weiick
Iless. Landesgcsch. U. Urkuadenb. S. 36. — Untcr den Furstcn, auf dcren Verweodong die
ficgutUi hitt. Weilljtl. 28
Dlgitized by Goo^^Ic
318 11»T — llft.
rrk.un«le ausgcslcllt Ut, bcfmdeQ sich Bi^hof Burchard voo Miinsler und Hcrzog Uudiger (voo
Sachsen), welchcr ak« damab nnt dem K6nig noch in gat«m V«rn«hmen stand.
1352. Scptember 30. Konig Ueinrirh V. gibt dem Stinc Cnrvey. auf Bitten des Ablcs Erkmbrrt tnd
auf Khrsprriehe melirerer 1'lirsten worunlor Bischof Bttrchtird zu Minii^xnrdevord' , das Aml m-
ruck , ^clches ciu gevvisser ExeUnun unrechtina^sig sich aU crblich nnj^eniasist hattc. Acl. Cor-
beie n. KaL Octobr. 4107. a. Ord. V10. R. II. Schalen A. 1>. L p. A03. (CLXXVin.)
I353<i NovemJuT 2 fliirrliiiiif . Hisclinf /u Miin-irr, i-t ZriiLri' lifi Kimi;; fTrinr/rlts ]' Beslaligung der
^ (jutcr im Gau Etnricb fur dic Abtci S. 1'anlulcon zu Culn. Act Colon. IV. Non. ^ioveiubr. llOi.
Ord. K. ft. ni. UGOBiiilet Crknndenb. I. 5. 174.
(1107 — no9)
, 11154. Burchard, Btschof zu Miinstcr, Lst unter dcii Fursten. nach dcren Lnheil knnig Heinrich Y, cioi^
^ KapeOen, so wie die Zchcnten in den Gauen Frisooefekle tind RasBcga der Ablei Hersield ra-
Kpricht. S. d. Wenck Hoss. Landesecscfa. III. Uifcttndenb. S. 64.
1108.
1365. Mai- 28. JhircAard, Bischor zn Mtinslcr, kI nnter den Fiirslen, auf dcren VerweDdan^ Koni^ AfV
rich V. deni Ri-Ihuin Mei-ven f.:r>\vis<o Ciiirr einnet. Dnt in ecd. (loslar. V. Kal Jnn
•Schuttgcn Lehen Wiprechls Irk. S. 8., wo Kal. Jaouar. cin Lesc- odcr Dnickfehler scin nnLssu
da dicse Angabe weder aof das Jahr 1107 nocb 4108 unsorer Zeilrccfanung pas!«t; denn ain
2H. Dee. 1107 war der Kiini.!; in Aachen und 1108 in Mainz. Dage.Kcn pa.vst die Urkunilc I r
{;ut hieher, dn \\'w ilii -^Hben Personen in ihr, wic in dcr^nichstfolgcndcn findcn, difl alaO <ic'U
Kouig vun tiosiar tiach .Mer^cburg gcfolgt scin uiogcn.
I356b „ 30. Derselbe ist abemiak nnter den Fyrsten, auf deran Venrendung Kihiig Bemrid^ Y. dm
Bisthnrn M. i-sen andere (^iiter eitinet. Act. MersborC IIL Kal. J»0. 1108, a. OwL IX. H ID.
Uuniii ('onimcnt. in eptst. Adclgoli e(c. p. 7. not.
1357. Scptcmber 17. Hrinri'h, RiKchof lu Piaderbom, schenkt dem Klostcr Hefanwardeshmiscii die GSttr
der Padciborni-rlu h Kirche zu Wilniercsscii. D«t XV. Kal. Octobr. 4108, Epbc. ord. a. JSS-
Sch:»ten A. P. I () i67.
4308. Eyilmur, Graf an den Grcnzen von i^aehseii uud Frieslniid, scheiikl dein Abt Xvrbert und dctn
Kloster zu Iburg eine Rente von Fischen aus xwei Hiusem m Herclinsen ond Geihnsea. Ad
a. KOH, .siib Osnab. ecet. episcnpo Jobanne. Juiig Hist. Com. Bontbem. God. dipl. p. 6. Hiiser
(). G. II. S. ilo. s. W. Vni. S. 70.
43-i9. Baldwin, Koiiig vou Jcrusalcni, scndel dcm StiAe Corvcy Reliquien vom heil Kreuzc, vom lici]
Grabo u. a. m. Annal. Corb. L c p. 7.
4300. Das Klusti r riirw \ wird durch Baiibcr, tintcr (!rr Annihning eines gewissen Conrnrl . niitlek
nachllichen Kinbruchos, aller Sckatzc an Gold, Sdbcr und EdeUleiuen , so wie der Rcliquiai
bcraubt; crlangt «ber aUes, «uaser den lleliquicn dea faeD. Kreues, nirUck. Annal. Corb. I.
iioy.
43GI. Juhvis 4. Burchard, Bi.schof zu Munster, isi untcr dcn Filrstcn, auf dcren Bath und VerncDduDg
Kiinig Beimrit^ V. eincn Gillcrtausch cwischen der Kirehe zo Goshir und dem Kloiiier Piids-
/ zclle bestaligl. Act. Goslar. IV. Non. Jul. 1109. a. Ord. IX. B. IV. l!i--i- r.uilin/ I rL i
1362. Gumpcrt , Abl des Klosters zu Paderborn, beurkundet, ilass Eiferuf, Graf zu Paderborn, zum Spp-
lctihcil scincr vom Blitze getddteten Gattinn RegeHtidis, dem Rlocter dne Hove zu Othihem ge-
scbeokt b«L Act a. 4409. Bisher uiigednickL (CLXXIX.;
Digitized by Google
240
4363. Julius { 3. Johann , Bischof zn Osnabriick , slirl)t. — Spin Nachfolgcr Godeiea& VOn Dippholl (dcr
or.slo, (lessoii Abkiiiiri so bcstininil aiii;p>j;obcn wirdj war vorlier DompropBl ZD Miiiden, alifO
\ icllciclit ciii Vcrwamllcr d«'s dorfii;*'» Hisrliofs gloichcs Xiuncns. Stninrk inscpt.
1364. Urkundliche Nachricht, da6s oaGh dcm im J. IIUO crfolgton llrande dcr Domkirchc zu Osnabriick,
der daniali,£;c Bischof Wido die Leichname der Hei). Crispinus und Crispiniamw. oach huigem
Ncrj^ebliclicn Suchcn, endlich in cinom bciiondem Gewolbc unler dom zcrstorlon Hodialtar ge-
fuiiilcii. uihI \V('i;r'n (lcr ViTWUslung drs Orlcs auf das SrIi!o<s Iburg {^ebracht, wo sie in dcm
holilcii Aluire dcs heil. (licinciis »cclis Jalire und dariiJber vcrborgen gebliebcn, bis dcr Bischuf
Jokam sie naeh OBuabrQdc in die iviederhergcstclUe Kirche niHickgebrachl, wobci er dem
KIosNt llitii:,' fin Pftiinl 7rli<'iit('ii au-; di in Ddife Suivulton, nach (ior Rinwt>ihung dcr Kirche
zu 0»nabruck abcr cin, dcm li^Ucii Rolhimvd ubgelauschles Vorwcrk zu Liae, zu scincr Mc-
morie und «cioem Bcg^aboisse ^cschenlcL Nach dcm Tode dcs Bischofe aber «ei dersdbc, aus
Furehl vor dem alfanigrMSen Volkszulauf boi dem Grabc oincii Bi.scliufs, nichl zu Iburp;, soadem
zu Osnabriick h(>^ral)pn wrrilcn Act a. I I 10. — l)ic Urkunde. von dcr kfiii Aussti Ilcr po-
nannl wird, isl vuii dem kloser Iburg ausgegangeu, desi>Gn damaliger Abl Aorbert auch darin
erwiibBt ist. — Miiaer O. G. U. S. 376. s. W. VUL S. 74.
4365. August 6. Bitrghard. Bischof zu Mimi^ardeford , fpbt dcm Kapilcl daselbst, auf Bitlcn scines Kiim-
merers fffrimann, ein Pfund Zchenten, wofiir des lotztercn Ehefrau Alhelindis auf Lebenszeil
cine Prul)endc glcich ciucm dcr Briidcr geniewMi soll; auch gibt dersclbu Ueriniann dcm Ka-
pitel eine Hove xu Dorovoide m seiner Momorie. Dat. MimigianMbcde VIIL Id. Au^ 4110,
Episc. ord. a. m Itoert M. C. B. L S. 257. (CLXXX.)
(Nadi 1110.)
4366. Crkundlichc Bestimmung der Erbfolge in einem, der Kirche zu Mimigardcford vori cinctn C.iiirmi(-iis
Ciodescalk vormals go.schenklen Gute zu Tclgoht, S. d. .Niesrit M V. B. I. S schr fehler-
bafl. ^CLXXXl.j — Die Itci ^iicscrt a. a. 0. angcgeboue Zeiibcsiimmting ^vor lOJi; griindet
cich mr auf dcn zofalligen Umstand. daas in einer Urkunde des 1032 veistorbeneo Mscbols
Siijifrid (ISr. 9l8.} cin Dcchant Ci(u1rsra!k ^cnantif wlrd. (losscn Idcnlitiit luil dem hier erwahn-
ten Canonicu.s gleiches Nameos abcr durcbaus unwahrscheinlich ist. Nach dcr ausscren fieschaf-
fenhcil dcr Urkundo kann dieselbe einer so frllhen Zeil nicht angohbren; dagegon hereGhtigt
die Ubereinstinummg der Nanien vielcr Znmt^n mit dencn in der niiclu>lvorherg. Urk. s\o in diese
Zcit , nur olwas spiilor zu setzen, woil diT. in jcncr ;ils r.an(irii(ni.< (Tschcincndc Thfodmruis
hier als Dccanus auflrill. Der Canonicus (jodescatk ist ohnc Zwcifel dersclbc, wclchcr in dcr
IMt. des Bisdiois Erjktt vom J. 1085 (Nr. 4232.; Cod. dipL Nr. CLXT.) «b Vioedomimis geoauit
«jni. Vg|. Zeiiscbr. f. valerL Gesch. tt.iLK.nL & 213.
4444.
1367. Februar 9. Erster Vertrag xwisdien K6niig BeiwitA V. (welcher im verigen Jabre aeiaen ftdmemig
angctreten halte) und dem Papstc. Pertz. Lc^ T !l. p. 66. Annal. Rom. ap. Perlz. Scriplor.
T. V. p. i7i. sq. — Unler deo Geisein, welche dcr Konig, in Fotge dieses Vertrages, dem
Papsic stellte, befand sich anch JlMnrtieft, der Bruder des Grafen Priedri^ v«n Amsberg. Go-
bclin. Pers. I. c. p. 266.
1368. April 11- Zwoiter Verlrag zwschen dcm Konig und dcm Papste. — I nlcr dcn FiirstfTi, welcho
VOQ Seiteo dcs Konig!> diescn Vertrag bc«chworen, war audi Bischof Bur<Mrd von Miinsler.
Pectt. Leg. X. IL p. 72. AmnL Rom. L c. p. 475.
28»
Digitlzed by Google
220
Uit — iiii.
1368. April 13. Kai6cr-Krouung Heinrichs V. — B«i dcrselbcn war auch der Abt Hrkenitert von Cor>oy
smgci^. AnimL Corb. I. c p. 7.
JOTO. Bvrehard, Bischof zu Miinsler, protcslirt ppficn dic, von dom Frabfachof FrwrfnrA m Coln. \v<»j;on
/ rincs anf^cMifhcn Vciijchcns ijci-cn dcn Pnpsl, widcr ihn ansjicsprochcnc Evcommuoicatiua,
appcUirt deshalb an den papslhchcn Slnhl, und ladcl den Erzhisohof, wegen dcr von dein*clb«n
vorgcnommenen BefolKliiof; und Vcrwiistung scinor Didcese, auT den I. Oktobor vor ein Con-
cilinm. S. d. IMnlr ('.<«] \r ('.(iXCII. I. c. p. 294. — l)ic Ausdriicke: O""^' niifcin htijtis rei
, cau!»m injuriam domino upostoiico illatam praelemiiji . . . com ipso nobis tcsih sil nos prac-
dpuf^ illic fni<ise cansam pacis pI cnnoordiae; machen cs wahrschcniKcfa, daiB dioaer Brief bie-
hor gchoi t; (Irnn untcr jcni r ii\juri i i-l s( hwcrhrh ctwas andercs ab dic Gefangennchinung drs
Papslcs durch dcn K.ii^.i r n.n li dcni ob. crstcn Vcrlraj;c' zti ventehcn, W0l«n Burchardf ak
der bestaodigc Begh-iicr dcs Kaiscrs, belhciligl «clieiueu k.oiuito.
4374. AngiHt 8< Stirchard. Bischof wa MiinBler. ist Zeuge in «hier Uriconde Kaisor BeiwidkM K fiir die
Abtci Wci-M i.burg. AcL Spirae VI. Id. Aug. IH1, a. R. TL Imp. I. Schocpflin Abat. diploiii.
T. I. p. m.
4372. „ 9. Dcrselbe ist Zcupc in emcr rrkundc Kaiscr Ueinrichs V. ftir das Btsthnm Worma. AcL
8pirao V. Id. Aug. H 1 1 , a. R. VI. Imp. I. Schannat Hist. Worm. Cod. prob. p. 64.
1373. ,. H. Ilprsclhc wiii im Rathc Kais«'r Jlemrfrf,.^ \' zupcgcn, als dicscr, am Bci,Tabiiisslaijc 50i-
nes Valers Ucinrirhs IV., dio Stadl Spcyer von eiiicr la^iligca Ab^bo bei spracli. Acl. Spir.
XIX. K«l. ScpL HI1 . a. R. YL Imp. I. Wiirdlwein N. Sub«. I. p. 436.
4374. Oklobcr 2. Dcrsclbe ist Zcugo in eincr rrkunrlc Kaiscr Heinrichs V. fiir das Slin F.iii^icdcln. Act.
Arcirntor. VI. Non. Octobr. 1111, a. R. VI. Iinp, I. llartzlu im Concil. Germ. T. UI p
4375. Docen)t)cr 2S. Fiirstenratli zu Goslar, wo auf dun Anlrag «lcs Kaiscrs der lierzog J.Mlhar \oa
Saduen und Marhgraf Rudi^ von der Nordmark, wegen des m der GraHMJiaft Stade begonoe-
ncn Slrcilcs, fiir Rciiiisfcindc crklart und ihrer Wiirdcn cntsrt/t \\f~rilcti. — T>ics piht Anlas*!
zum aberntalij^en Ausbruche dvs Sadisischcn Kricge», an wclchcm auch Wc^trulen we.seallidi
betheifigt wurde. Annal. Sax. L c. p. 719., zum J. 4112, m Folgc sciner bekanntcn Zeitrechnuig.
1112
I37(). Januar 11 Burrhard, Bisciiof zu .Miinslcr, ist Zcugc bci KaLser iJeinrirhs V. Bcstutigung dcr Pri-
vilegicR der Abtei Heicfeld. Act. Hersebare IIL Td. Janoar. 444t. a. Ord. XIIL R. VI. Imp. L
Wcnck Hess. Landesgesch. III. LTkumlcnb. S.
4377. Hui7. 18. (irossc Synodc zu Roni, aiir wclchcr dcr Papsl allc deni Kaiscr gcmachten Bcwiiligmi-
gen widorruft und verdammL EcLehard. 1. c. p. 246. Annal. Sa\. 1. c. p. 749.
4378. April 25. Kaiser Beinridt V. aawescnd m Miioslcr, rait deo ErzbisGhofen von Haioz, Trier, Ciihi
/ und vielcn andcm Fiirstcii. zu Folji;c cincr rrknnflc desselben fiir das Klostcr Lnach. Act
MonaiUerii VII. Kal. MaJ. 4l1i. a. Ord. XUi. B. VI. Imp. U. tiunther Cod. dipl. L S. 477.
4379. » 87. Die Risrhofe Burehartt von M(iiKter, GodeaeaWe von Mtnden nnd GttdeaeaB: von Osna-
brOdl sind i;r L:t'ii\v{irtig hei einer Si Iii iikunf; Kais4;r Ileinrichs V. an das Bisthum Bambcrg. AcL
Monaslcr. V. Kal. Maj. 1112, a. Ord. XIII. R. VI. Imp. II. Schultos histor Schr. I S
4380. Augusl 8. Burchard, Bischor zu Miinslcr, war zugogcn, als Kai»cr Jietnrich V. dic Hccliic Ue«
Vofiles des Klostera S. Maxhnin bestimnrie Act Spir. VL Id. Ang. 4442, a. R. XIL Imp. L
llonthcim Hist. Trev. I. p. 491
4384. Oktobcr 16. Dcrsclbe ist untcr den Fiirstcn, auf dcrcn Verwondung Kaiscr JJeinrich V. die Zoll-
frcihoit dcr Sladt Worms bestiitigL AcL Frant^encvort XVII. Kal. Novcmb. 4112, a. Ord. XIL
R. VL Imp. n. Lodew^ BeBq. Hw. T. IL p. 480.
Digitized by Google
— tflS. !SI
Kovombfr Dprsclbf antcr dcn Furstcn, aiif dcron Vcrwendimg Kaiscr ffeinrtrh V. dcr
Marion-Kirehc zu Aachcn dcn Ilor Ilama bc^iluligU Acl. Worniuciac II. Kol. Bccciubr. \
«, R. VI. Imp. IT. Laeomblet Urkundenb. I. S. 477.
1383. Deccmhrr 1"v (iodisralk, Bischof zu 3Iindcn, stirbt. — Fr «lom 1111111^11(10 m scincr Mcmoric
ciucii Ilof zu Rctnc. Lerbeck. 1. c p. 474, Todcstag auch iiu .Necrol. MocUenb. — Nach set-
Dcm Tode, wcnn niebt frfiher, taaa Withdo wicdcr in BcsHz des ffistharos Mindcn ^elvomotCD
«ein, da cr mvh m L 1115 cinc Kapcllo za Muiden gcwcihl, und nm diosclbc Zcit dic crsten
Nonnrn aii.s dcni Klosior Obcrnkirchcn in das nca gcstiiteto Kloster Werder bei Hanover eia>
gcfiilirl habcn soIL Lcrbcck. I. c. p. 174.
I3BI. Pbbigrar Si^rid, dem der Kaiser die Erbrolge in die LehengiUer des veratorbenen Grafen (^riek
von Wcimar vcr\vcigci-t hattc, stiHct in Sachscn dne DOQe Eoipiinmg an. Eckehard. I. C. p. S46.
Chron. Uisp. p. 256. xVnnal. Sax. 1. c. p. 750.
1385. Dcccnibcr 2S. Weihnacht.sfcst , wclchcs dcr Kaiiscr in Erfurth feicrt — Da dio Sacbsiscbcn Fiirslen
dasclbst an seinem Hofe nicht erscbemen, so lasst er ihre Beaittimgeo feuidlieh «berfiUleu.
Eckduucl I r p. 247. Chron. Ursp. p. 2-56. Annal. Snx 1 c. 759. zu 1113.
1386. BurckarU, Uischof zu Miinster, tiil unter den FiirsteD, auf dcrco Verwendung Kaiser Ueinridi V.
ctne Schenknng dcs verstorbcneo Grafen Vk^ von Wetroar an die Kirehe zn Mainz bestiitlgt.
S. d. (liideniis Cod. dipl. T. l p. 392. — Die Urkundc •tchiirt wahrschcinlirh m dem eben
bcmcrklcn Aufenlli:ili dcs Kaiscrs zu Erfurth. Wcnigslcns i>l dif willkurlichc Angabc bei Gud.
1. c. circa aun. 4 iiU unrichtig, da Bi&chuf Burchard schon un J. 1118 gcstorbca
4113.
1387. Der Kaiscr f;ihrt fort, scinc Fcindc in Sachscn und Thiirinfjcn zu bekricgen, besicgt sic roit FliMe
seines Fcldhcrrn dcs Grnfcn Hn^ von Mann-rrlil <|pr s«>lh$t ein Sachse von Geburt war, Chr.
Urs|» , tiinl sii lll (lic Ruhc ciiiii;;crnias.scn wicdcr hcr. Chr. Ursp. p. 256. Annal. Sax 1 o p. 750.
1388. Aphl 6. Burchard, itiscbof zu Miiiislcr, i$t unter den Fiiniten, auf dcren Fiirsprachc Kaiser Uein-
rieh V. der Ablei S. Maximin die von den Grafen Emkko deraelbeii enlaEOgenen Gttter ziviiek-
f;ibi. Aci. Woitnat. in die Faschae, Vm. Id. ApriL 1143, a. R. XIH. bnp. II. Hondieun Hiit.
Trcv T II m.
1389. Juniuj> Iti. Eihmbcrt , .\l»t zu Corvfv, bcurkundct, dass dcr (iraf Conrad , zu seiner, sciner Gc-
nwhlinn nnd Sdhne Mcmorie, dem Slifte Corvcy, in Gegenwart dea Grafen nnd Vogiiea Sigifiid
und andcrcr Zcupr^n. vior Hicrnhiirisc unfl /wfi Ilovcn zit Stalilo .i,'Oschenltt bal Act. Gorbcin
XVI. Kal. Jul. 4113. abb. ord. a. VIU. Falkc C Tr. Corb. p. 212.
1390. „ 17. Dcrselbe benrknndet, daas der Giaf ff«rmonn und setn Sohn Widdind die VtlficatioD
m Urtborpc, wcU Ik- sii' xnn der Kvchc zn Corvey zii U>hm tnigffn, ndnt Glllcra und Zehen-
tcn zu Eilcnhnscn. Hmolm-en uiid Halo|)0, .nitckiindii^t , itnd darUr Giitcr zu Wi!i,irtinchuscn,
Osinctorp, SwicprcchUnchoscn, UorohuscD, Miilchuson, Elfringhwien u. a. crhaltcn haben. AcL
Corbeie sub advocato conrite Sigefrido, XV. Kal. Jul. 1113, abb. ord. & VHL Falko G. Tr.
Corb. p. 406.
1391. Dersclbc bcurkundet, <las.s ein frcier Mann Sigiberl seine Giitcr in dcr Mainzer und Paderborner
Diijccsc, gegcn dcn lcbcnslanglichen Besilz dcs Hofes Huldesscn u. a., dcr Kirche zu Corvey
gesdtenkt hat. Act. secundum rilum Oslcrsalison hcrcscapb in pOgO Snlbirgowe, a. 1143, abb-
oid. a. VUL Kindltnger M. B. U. Urk. S. 9a (CLXXXU.)
Digrtized by Google
m
fiii.
11 U.
4392. Januar 7. Vcrmahhmpsfcicr dcs K;ii-.pi s zu Maiiiz. F.ckchard. 1. c. p. 2i7. Annal. Sax. 1. c. p. 750. —
Auch Hoi-zoj;; Ijilhar konnnt dahin nnd unUTwirA bich dcni Kai.s> r Otlo l-'risin}{. hb. VII. cip. l.j
ap. LnOiii. Gciiu. liisUir. T. i. p. 147. — Der kaiser braciilv jedoch durch uUzu grosse £>u^e
dic Fiirstcn wicder f^c^cn sieh auf , und veraidaflste dadurch neue Biindoisse dersclbeo zu sei-
Item Nuchthcil.
1303. Fchniar H. Hfinrirh, Hi<irhof zu Padcrbom, gibt dcm .\l»t F.i-hi'nhn-f tl^Ti Hnidrm z<i r.orvov
dcu Nuval -Zi'iienU-n dcr viiia Uukcri. Act Curbuio XVI. Kal. Marl. llii. Jiuslicr unjji*(iru(-lLt.
(CLXXXUi.)
.4391. Marz i. HiirrUiard, Pis; hof zu MunstM- ! < /fu^^c bci Kaiscr Hrinrirhs V. Bcstiitigung dcr Prixi-
legioii dcs Kldsicrs Muru AcL Ba&il. IV. iVoo. MurL II 14, a. R. VilL loip. IIL UcrrguU GcaesL
Habsb. T. II p \M.
439S. „ 10. Dcrsclhc isl Z('np;c in cin(>r rrkiindc Kniscr /IrinrirhH \'. fUr dio Cella S. Megnmdi. ict
BmmL VI. Irl Mar) illi. R IX Irnp ITI Ilcrrj^oll \. c. p. iHi.
4306. „ . . Dcr.sclb(' i.>.t /.cuyc in cincr Lrkundc K. Ueiiuiclui V. fur das liisthuni Ua>icl. Dat. BasJ.
a. 1114. HeiTgott L c. p. 433.
4397. „ IH. Dcrsclbc isl Zcuj;c in cini r IVktimlr K llrinrirhs V. fiir das Klostcr Mcdium monastcrium
Act. Struslnirc \V. Kal. April. 11 li, a. R. VIII. liup. UI. Schocpflin .Vlsal. dipl. T. \. p. 191.
1398. Juuius 17. Erkenberi , Abl zu Corvcy. bcurkundcl, dass zwoi frcic Lculc, lHUu;nrich und Cunrad.
dio S5hne Tkielhard.t , zu Corvcy vor dcm Grafcn .Styifrid uiid dcm &;aiizcn Conventc, sich un<i
ihrc GiiUT im Dntff ijlrnstnli dfm Sliftc Corvcy « imiiliiirig gcj;('bcn habcn, um <!■'• ! Ixri
ihres Vutcrs zu crliulu>n. Dat. Curb. XV. KaL JuL Ilii, ubb. ord. a. L\. (Eiou emcufrle, alHT
kiirzcre Ansfcrti^ung der oben Nr. 4335. angcriihrlen Urltunde.) Tatke C Tr. Corb. p. 708.
4399. Mchicrc frde Lcntc mil ihrcn Kamilicn iibcrgcbcn sich dcr Kirclio auf dem ScUossc Anisbci^ ab
,\llarh()rii{c, untcr dcm Schutze dcs Grafcii trirdrirh von Ariisbcrg. Act in jMigo Hcngcrcn io
Ciisti-u .Vrusbcrg. a. 1114. Kindliugcr M. U. 11. Lrk. S. 99. Seiberlz Lrk(uidcub. L S. 43. —
Bne fiir dio GcBcbicfate dcr H5rigkeitsverhiilttij»e angemein wtcbtige Urkandc.
4400. Kaiscr Ilrinii''!, ]\ bcabsichlii;t cincn Scckricg RC};cn dic Itcudliiu r di i' Mini|>l!,'.Mi I..rnrlv(.li;irrri
jcnscit dcr friesidchcn Inscln. Im Bc|srtife duhin zu zicheu, liiidel er dic Sladt Colu in Kmpi-
mng, uad mehrert^ ^c^cn ihn ver1>Undete Fiiniten and Herren aas der Rhcingcgcnd und ai^
Wcslfalcn, wornnlcr Graf Iriedrieh VOfl Arnsbcrg, dort vcrsammcll. Er gibt also dcn fcrnen>n
Ki ii'^-./iiL.' auf und wciid('t .sicli gegcn die nuchslnn Fcindc, kaiin alicr ilic staik ltcv(",ii;^tc S'atll
Dicht uberwidligeuj er «cndet hich daher gcgcn GiilicJ), wird abcr durch dic Grafcn i-nedrich
und Btinridi von Amsberg xam Rtickzu^ f^ndtbi^^ Eckchard. L e. p. 848. Chron. Ur»p
j» 2 17. AnnaL Sax. l c. p. 7.)0. (■hron S. Pantal. I. c. p. 925.
1404. JiciiSt'^ l.iithnr von Sachscn bckricgt dic Siavcn, wclchc ,sich fiir Angeliorige dcs heil. Vitus aiis-
gcl»c(i , und daraui' auch zu cincr bestinuuteu Atigabc an das Slifl Corvcy vcrpQichtct crklarcn
AnnaL Corb. L c. p. 8. — Wahr«dieioHdi liegt hier der trBprong der erdichtetea Urkonde
Uliii- dic SrlicTikun^ (lcr Ii!--''! Riijrn
1402. Augusl 26. licimich, Bischof zu i'adcrborn, ist Zt u:.-!' in ciner Urkundc Kaiscr ffeinndu F. fur
das Ktoster Panliniellc. AcL Brpeafori VH. Kal. Scpt. IM4, a. fi. IX. Imp. IV. Joviasm Chroo.
Schvsarzburg. ap Schocltgcn et Kreysig Diplomatar. ct Scriplor. T. L p. 1 19
1403. Oktober \. Der Kaiscr zichl aufs nfue iiach Weslfalcu, bcsontlci-s gcgcn die Besitzungen dcs Gra»
(en voo Arnsl>crg imd fiibrt nuiten in dicjier Gegcnd cin veiitcs iiciiloiss auf. £ckclianl. 1. c.
p. 848. Cbroo. Unp, p. 897. AnnaL Sax. L & p. 750.
Digitlzed by Googl
1114 — lfl5.
m
H04. Dio Stadt Sopst hesanriigt dpn Kaisor durch cine Geldsnmmp. Gobol. Pors. 1. c. p. 267. — Dcr
Kaiser zicht nach Andernach, wird dort voii dcn Cblncrn, untcr der .Anruhrung ihres Erzbischofs,
an^grilfen niut besiegt. Chron. S. Pantal. I. c. p. V26. — Die von deni Kafaer angeleglen fie-
ve.sli£»un}^cn zu Dorlmtinfl, j\n(fornarh trtid SlriziL^ wrrdfn Trrslnrl Gobclin. Pcrs. 1. r p 2G7.
1405. December 25. VVahrcnd dcr Kaiscr dn>« VV('tiinachtsf(\st zu Goslar feiert, versaromelu &ich Hcrzog
LoUutr von Sachsen and nidere gcgen jcnen va^iindcle Ffursten» zu Wdbeek* AnnaL Sox.
1. e. p. 751., «I 4445.
4115.
1106. Dor Kaiscr, der Saehsea in oflienem Anfnibr findet, unterwirft sidi BraunBehwoig mid IblberBiadt»
walirftiif snlnc Aiiliiins^er . unler dem Grafcn I/fif/fr von Mannsfcld, Orlainiinde bolaptorti r>om
Herao^ Lolhar zicbeil die Grafcn Friedridi und lleinrich vou Arn«berg, IJeinrich von Linlburg
und Hemam von Calvclago zu Hilfe; dcr Kai.sor ziehl dagegen den Grafen Hoyer an sich.
Chron. Ur-;|». p. 257. Annal. Sav. I. C. p. 751.
4407. Fcbruur 1 1 Si lihiclit iitii Wclfesholze. — Nachdom boido noore oinandor oinigo Tas;c drohond
gcgenulicr gestanden hattcn, gjritf Hotfer, dem dcr Katser das Uerzogthum Sach.sen vcrsprochen
hatte, mit der auserlmenstcn Mannschaft dic Saehsen nngestHm an, wurde aber geschlagen, blieb
«olbst mil violen aucli iit. nrid dio Saclison oiliit lii ii einen vollstiiniliLzni Sieg. Ani Seilen dflr
Sachsen hatte der Bisrhof Hrtnhtird von llalhersiadt nicht nur an dem Kanipfo Thcil gononimcn,
» sondcm war sogar cincr dcr Anfiilircr gowcsen. Dcn voii Sciten des KaLsen» iu der Schlachl
Gebllenen veraagte er, ak Gebanntco, das kircMiche BegrSbniss. Eckehard. I. c. p. 248.
Chion. l"rsp p. ?r,7 Ann:il S-tt ! c p. ^.-jI. Alhert. Stad. I c. p.
1408. Der Kaiser geht an dcn Rhcin zunick. Der fiann, wclclien der Papst t>chon im Novombcr vor. J.
ttbcr ihn und seine Anhiingcr. wegen dcs em4>ii<>nen Investtiurjtreiies» au^geaimichen batle,
wird jctzt in Dcutschland allgemein liekannt t;<'ina( Iit, woraof die muisten Fursteu von ihin bIk-
fi\\\fn Clirnn. rr''|i I. r Aniial Sax I c |i T"»)
t4t>9. Marz 2o. Quidum scelestun Hureharitiis nimint yU'n Erkenberl von Corvey gcfangcn, und zwingt
ibn, sich mit 200 Mark, oline was er bei der Gefoi^emnehmung verloran, zn iBseo. AnnaL
Coib. I. c. p. 8. — Dieser Oiirchard soll vielloicht gar dor Dischof von Miinster sein, dcn dor
Schreiber der Annulcn, ali» cincn Anhiinger des Kaisers, daber mit diesem im Banne, nichl
mehr dr-s bischiiflichen Namens wiinlii^tc.
1440. Vlihronti dor Bischof von Halbersladt und Andoro dio Anhiingor des Kaiaers aaa dcib Ofidichcn
Sachson verlri H)t'n , crobcr» Horzog Lolhnr mit dcn Ilirii vcrbiin<leten Wcslfalen Dortmund, und ^
dcr Erzbischof von Coln des Kaiscr» bevcsligtes Schloss Luufercskit ueb:»! zwei Schliissem ^i-
nerTerbUndcten. Annal Sax. L c. p.75l. ^ Soll der ietzte, offenbar verdorbene Namo, viellcicht
LiideiKcheid bedeutcn, und soll dios otv^a das Scbkws seitt, wehibes derKaiser (nach Nr. 1403.)
gegon don (irafon vnn Arnsberg erbaiite?
1441. Horzog Lothar l>olagort Miinstcr. Dic Einwohocr von Miiiistcr ergcbcn sich ihm, und gcloben ihm
Treue, IKr den FaU, dass ihr Bischof Bttrehard sidi nicht mi( ihm veremigni und dcn Frieden ^
licl (Inm Kaiser unlcrhandeln wolle. Annnl S;i\. 1 r.
U12. Wiihrcnd cin Tbeil der gegen den Kaiscr vcrtmniloten Fiirsten iiber den Rbein g^ht und dic An-
hangcr des Kabers bis in das Elsass verfolgt, Jodoch, wiewohl ohne grossen Voriost. zoriiek^
gl!sch1agen wird ; Gobol. Pcrs. I. c. p. 267. — kchrt Heraog Lnthnr mit den ihm vorhiiij(fcl<«q
wesindisf licn nrafcn nach Corvey zuriick und eropfangt dort tiosandte dcs Kaiaers mii Frie-
deusvoi-schlagen. Anual. Su\. 1. c. p. 751.
Digitlzed by Google
m
ti\i — 111«.
4it3. Juuius M. Erkeiil>ert's , Abtcs zu Corvcy, Vcrordaung wcgcn de$ MarLtgcldes zu Hoxtcr. Act
•pud vaiani Hui^K IIL Id. Jud. 4115. Kindlingor M. B. IL Cric. S. 104. mU IV. Id. (CLXXXlV.t
1444. Fiixdirh, Cnif Min Arnvhnrg, rrobcrl, auf Vcrlaiifjeii dcs Ablci» Erl.nif>rrt von Corvcy. 'lif Hiiry
Eresburg. uud zcn>uirl diu!>(.-lbc. — Diese BegebeobeU, die Anuul. Curb. I. c. p. 8. zum J. 1 1 V5
nur beiliiuf^ und oltiio nahcre Zeitboslininang erwahoen, i^hdit hocbst wabrechetnKch hieher.
I44& Herxog Loihar (ma «Hd heizo|;liclics A(i.schcn, das sich nun auch, vgl. Nr. Ull.. iibcr Wcstralen
crslrccktc, zii hchauptrn. iiimI danut dic Oiilnunf; iin uordliclicn I)fnilschl;ni(l niifrcrhl zti hallrn
zcrsiturl die Schlu»j-cr Falkcustciii und Wuihauscu ^.im nordlichco Thuriugcu; wcgcn dcr daraus
vorgenommeoon Rfiubereieo. AnnaL Sax. L c. p. 751.
4410. Novcmbcr I. .\uf dicscn Tag halle «Icr K.iisrr <'iue Vfr.Mniinhinp nach Muinz au.s}{cschriebcn , zu
di-r sich abcr, au^scr \>ciii};cu Hisciiorcn, nicmand ciiifaiidi dagc^cn cntstaud in .Mainz .sclb»!
.\ufruhr, welcher dcu Kaiscr ntidii^lc, dic Stadt zu vcrla«scn. Eckchurd. 1. c. p. 249. Cbroa.
Urap. p. 25S. AnnaL Sax. I. c.
1447. „ l'^ Kiii*.cr Hfinnch<i V. Irkundc fiir das Kloslcr S. Bcncdirti in Larionc". Burcardus can-
ccUuriu» ,dcr Ui:>cbof vou Miiiisler; vive Friderici Culon. arcliicpLsc. ct archicuiiceUarii rec<^ooviL
Act Spirae Xlll. Kal. Deccnibr. 4415, a. R. XL bap. V. Oi-ig. GadT. T. L p. 548.
4448. Decembcr 25. Wctbnachtcn. Zu Cblii wird. auf Vci-anfat8Bnng des piipsdichen Lcgalen (wekber
aiif dcr Rcisc dahin .slirbl , widcr dcii Willcn dcs Kai.scrs, cinc grOSBO Vcnammhlllg g^bnilea
Eckehard. L c. p. 21^9. Cbruii. Lrsp. p. 258. Annal. Sa.\. 1. c.
4419. JJmlberl, Abt zu Werden, beorkuDdel, da» er die Gitter zu Dalo, wekhe seine drei Vorfijii^
Otto und dic bcidcn /'mliilfe fur ilic Kin lic zii W< idcn ci wnrlicn haltcn, cndlich, durch die
Schcnkung des Uerm Thuring, vollig aii dic2»clbu gcbracht habc, uud iibcrwcist dicse Giiter,
zuiD Bealen der Brddisr und inm Behof iidnei Annvennriinns« dem CeUerarios Godefrid znr
Verwabuns. A. 1445. Kremer akad. Beiir. tL S. 210.
IHG.
4420. Der Kaber-gibt Deulachknd nnf ttnd zicht nach Italien, um dort seine Ibcht zu befestigen. Kadi
scincr Entfcrnung !»tcigt in Deutschland dic Zcrriitlung auf dcn hochcten Grad, und allc gMOtt-
liche Ordiiuns hort auf. Erzbischof Albert von Mainz suchl allc.s {>;ct;cn dcn Kaiscr aiifzurcstcn.
dcs&cn i'artci durch deii llerzog Friedridi von Schwabcn und dcsicii Brudcr Lunrud, wclchcn
d«r KaiBer kun vorber xom Hoing von Oatfranken cmannt hatte, ooch anfrceht eibaltea wiid.
Eckchard I r p. 2i9 .\nrml Sax I. c. p. 752.
4421. Uerzog Lothar bclagcrt und crcl^ert das Schlotis iicnlbeim. Annal. Sax. L c. p. 753.
4422. Uai 5. Erktniert, Abt zn Corvey, beurkundet die Schenkung von Gtiiem su Crymmenlntten. dnnch
scincn Viianiis Christian an das Elcmoitinhaus des Sliftes Corvcy. Act UL Non. Haj. 4446.
Falkc C Tr Corb. p. 5X3 CLXX.\V.i
4423. Juhiis i. iiurrhard. Bischof zu .MiintOer, Lst bci Kai^cr I/einrichi V. licstaligung der Priviicgicn der
Ablei S. Maxhnin zogegen. Aci b Ylalia in castro Burgulie, Kal. Jul. 4446, a. R. XI. tanp. VI.
Honthcim Hisl. Trcvir. T. I p HOl
4414. Scplcmbcr 29. Vcrsammlung dcr gegcn den KaLscr emportcn Fiirstcn zu Frankfurth am Main,
wobci untcr andem Biscbof Uanrich von Padcrbom und Abl Erkenbert von Corvey zugegen
aind. Annal. Sax. 1. c. p. 753.
4425. Die vorhcrgcnanntcn Fiirstcn bci^cbcn sich nach Muinz, wo dcr Bisrhof von Paderbom der Ortli-
nation doH Bischois Ihietmar zu Verden durch deu I^rzbischof Eriedridi von Cobi as^tirt und
dartuf nach Hanse reist. ^ Der Abt vod Conrey, wetcher liinger in Mains verweilt» wird da-
Digrtized by Google
lltt — 1118. 236
stfHbet von don gegcn ibrcn Erzbischof emportcn Emwolmeni beraubt und entkommt kaum mit
i\i'T\\ Ix-bfn. AmuiL Sax. I. c.
4436. Graf Friednch von ArncslxTf; i.sl Zcugc. als Erzbi.^^cliof Fricflrirh za Coln der Abtei Siegburg den
Mairttnsbcrg bci Xatitcn ond andore Giitor iibergibt. 1). in Sigebergensi coeoobM) a. 1416. La-
eomblet Uriuiodeiib. I. &
U27. Das Klo«ter FreckenlKmt liraiiit eb. AumL Gorb. L a p. &
4147.
4488. Ilan Grtf AimM ¥Oii Amesbeig i>t liaaffi m nrei Urkiiiideii EnbiMlior /hVcfrftA* n G8b
fiir dic Abtei SiQ|b«iS- ia eodeoi coeoofaio, IV. KaL ApriL 4447. LacomUet Urkimdenb. L
S. 484. m.
4429. Dersdbe iM Zmgfi m eiBBr Urkmkle ebon dieM Brdiiiehob filr lEe Kntlie zu Seblich (Zyfflicb).
1117. LacomUet Uikmidenb. I. S. I86u
4430. Erhenbert, Abt n Corvey» md vide SecbMtt waUfidirlen nnch Jemaalem. AnnaL Sai. L c. p. 7M.
4448.
4434. Hiirz 19. BurcJtard, Bischof von Miinstcr, von dem Kaiser mit einer GesandtschaA nach Konstan-
tinopel bcauftragt, stirbt auf dem Wege dahin. Chron. Ursp. p. 264 Sein Todoslaf? nach dem
Necrol. eccl. maj. Mona.ster. — Sein Lcichnam soll, der Sage zu Folge, nach Munsler gcbracht
md in der Maiiritz-Kirchc begrabeo worden sein; doch fehlt der Bewem dafir. — Zu seiner
Memorie schcnktc cr Pilichcm an dif Dnnikircho Necrol. eccl. maj. — Das Nrcrol. crcl. S.
Mauric nennt ihn den Erbauer der Slifls- und Propstei-Gebaudc (fundator claustri et praeposi-
torae); and der Lib. rob. M 84. idireibt ihm den Boa dee Umgangcs (porticus), der Propstei
und der Kapellc S. Blasii zu. — Ab Slifter deo CoiDegiatstins zum altcn Doroe ncnnt ihn das
Kfcrol \H. eccl. S. Pauli. Dic von ihm ausgcgangcno Stiftung der 12 Kanonikal - Prabcnden
zur \S leiicrhcrstellung dcs ganzlich cingegangencn Gottesdienstes in der ^len Domkirche, und
die Bestitignng dieaer Stillnag durch die folgenden Bisehsre, werden anch in der mteaten noch
vorhandencn Rolalii^untisurkunil»^ Ri.scliof Hfrmnuns II. vom Jahrc 1181 berichlct. — Er (Tbauto
das Sohloss Diilmcn, omgab dic alte Burg Mimigardevord (die nachmals sogenannte Dom-
Innmmitat) mil dner neueD Mauer, and stiftete daselbst die Michaels-KapeUe. Necrol. eccl.
maj. — Er haUe aodk edkOO dic Ab.sicht, dic Stadt Miinstcr zu crwcitern und mehrere Paro-
cliicn (lasclbst zu crrichten, und haltc deshalti .sclion t in ii Pialz angckauft, um oine Kirche
zur Ehrc dcs heil. Ludgerus zu erbaucn; der Krieg hindci tc» ihn aber an der Ausfuhrung diesee
Vorsatses. Scriptor de mirae. S. Luid^cri, ap. Perlz. ScHptor. T. II. p. 424. — So sehen wb
also, dass Bischof Burchard, ohngeachtct scines hiiufigen AufenthaJtes am kaiserlichcn Hofc,
doch dic innern Angelegenheiten seincr Dibcese nicht vemachla^«igtc — Au« der benbsichtigten
Errichtung mchrcrcr Pfarrkirchen in Miinstcr ist iibngens zu schliei<iien , dass dcr stadtischc
Anbau, auaserhalb dcr alten Barg Mimigardevord, schon cinen bedeutenden Umfang erreicht
halte, und dass die Lamborli-Kirche, als dio altoste uud einzige Pfarrkirche dics.<;eil dcs Was-
sers, damaJs scbon bcstaml, ihre Griinduog alsu in die Zeit Erphos oder in die crstco Jalire
Burehard^ faDen mag.
4432. Der neue Biscbof zu Mimigardevord odcr Miinstcr, Theoderidi (vgl. Nr. 1437), v ar von edlcr Goburt
(vir illustri.s natu cl virtulibus faffi0.sus} und folgte drm vrrslorbcnen Bischuf Jiurchard durch
lumonischc Wahl. Eckchard. 1. c p. 256. Annal. Sax. 1. c. p. 756. (bci i Mij. Es ist also
ungegrilndet, dass er, wie spStere SchriABtener wissen woUen, «dion einige Jabre flridier, als
Gegenhischof , mit Bwchard vn den bisdiBflicfaen Stnhl gestrittea habc. Dass er ein geborener
RcpMa hiM. WfMAO. 29
Digitized by Google
m
Graf TOD Wnaeiibnrg gcwesen sei. ist g^deliMli nnridilig, da ridi in der GenaJogpe dieMi
Ilauses fiir ihn gar kciix- .Si>'l1<' findet. Vgl. Kokcn Bcitr. zur Nicdersachs. GomIl L & 94k Ib
don Anm /m Kleins I. S 507 uird or fur cincn Sohn dcs Grafen OUo vOH ZiUplMn «MgCge
ben, ohne dass jcdoch ein Bcwois dafur bcigobrachl wird.
1i33^ Joliiis S9. Synode der den Kaiser verbundenen Kscbfife wa Frilzi»r. — Yor dieser Synode
erschion auch Norbert , dor nachmalige Stifter des Pramonstratenscr-Ordens, dpr, als Rprormator
der durch dcn Kricg verdorbcnon Sittcn, durch seine Prcdigten viel Aufsehen machte, und
wegen diescs fur unbcfugt erklartcn Prcdigens zur Rcdc gestcllt wurde, sich abcr kraftig ver-
•otwortelc. AA. SS. Jun. T. I. p. 826. — Nach dcr Synode roiste Norbert zu dem Papste
//TAfV? und erhiclt von ihm dic Krlaubniss (iberall zu jircdi^cn Ihid p 827 — ('! i r i\ y< ! j hf^r
Nofberls, der ais Stifler des PramoQstratenser-Ordcns uad crstcr Vorsteher des btili^. Kuppon-
berg (vgl. Nr. 4473.) moh iilr die Westflilbciw Geachidite vichtig geworden ist, vgl. AA. S8.
Jun. T. I. p. 809. sq. und iiber scinc friiheren Sobicksale bcsonders p. 8i1.
4i3i. Dcconibcr 0. Dio Blarkgonossen zu Osothe crthcilon , tnit EinwiiligTini; dcs Rischofs Godesmfk za
Oiioabriick und dcs Grafcn Jleinricli, den Drudera de!> Kluslers S. Clemcns zu iburg da$
HoIzonRs- nnd Histrecbt in gedacbter Harlt, wogegen der Abt nnd die Brttder Ter8|irech«n,
boi ilciii Todesfalle eines Markpmosscn Vigilicn und Soelenmessen zu halten. AcL in loco pln-
ciii qui dio. Throp, io festo S. Niculai, secuoda die ordiaattoiiis abb. Uogonis. Miieer O. G. IL
liSBu ^ 31. Erkenbert, Abt zu Corvey, bcurkundet dic, anf Ennahnen seines Virarius Chnstiam,
Ton dcr odlon Fran ffntmrc gemachten Giiler - Schenkunpon an dic Elcmosin des Stiflcs Cor\ ov
AcL IL Kal. Januar. H t9. (i^ ist aber 4418 gcmeint, weii das Jalir voo Weiluuichten an za
rechnen ist) der Veihandlang voin 5. llai 4446 (Hr. 44S1) m eine Urlmnde nMmmen-
gOnM. (CIXXXV.)
4436. „ GodescaOc, Bischof zu Osnabriick, stirbt, Nach seinem Epitaphium bei Stninck tn^epi
p. 349., welchesi seinen Tod in finc Decembris angibL Necrol. Osnabr. und .Moclleabecc. sebieo
seine Gediichlaissfoier auf d. 1. Januar.
4437. Theoderich, Bischof zu Mimignrdcvord , bcurknndot, dass er, zur .\l)liiifi- dor Bodriicknngen, welchc
die Markgenossen der Gopler Marli im Kirchspiel Cosfold seither von dcn zu dai Hdfeo Variar
■ ^ nnd Coefdd gehiirigra Leoten der Grafen von Kapi>onljorg eriittcn, die Grafen Godefrid wuA
OttO und ihrcn NeiTcn Beinri*^, welchc schon wfllens in den goisllichcn Stand zu tretcn, be-
woiTon habe, den Wald Northnlt an dic Gopler, und don Wald Rette an die Vnriariscbe Msrlt
abzulretcn. Acl. a. Hia Niosert M. U. S. IV. S. 86. (CLXXXVl)
4438. Comnd, Maricgraf m M^asen, beurknndet» wie das von sebem Valer und deasen Brildeni (wonniler
Fncdrirh , Bischnf zu Miinstor^ gesliftetc iClostcr Gcrfostadt, zu dosscn poisllichoin Vorsloher dcr
zeitige liischof von Miinst(>r emannt worden, durch e^^imiachtige IjbergrifTe dcr folgeoden Bi-
schofo (wclche enzeln aufgczahll werdcn) in groase Zerriittung gerathcn, vun ihm selbst aber,
nit Ililfe dcs Bl^chofs von Balberstadt, \kiederfaergesteOt sei. Act Gcrbcstede, a. 1i18. iCreynjg
Beifr. z Hist d. Sacbs. Landc, 11 S 344 Nouo Milthoil. d. Thur Saoh.<;. Vereins, III. 3.. S. 91
(QAXXVII. nach d. Orig. im Konigt. IVov. Archivo zu Magdebur^) — Vgl. wegen dieser Urkunde
die Zeitechr. l vaterl Gesdi. u. A. K. III. S. 24«. n. f.
44S9. Beinfich. Bischof zu Paderboni, beurkundot dass ein freier Mann Eiliko und dessen gleichfalU freie
Ehefrau Bim sich dem Klosler zu Paderborn in Eigenthum gegeben, und (lcmsolhcii zut;I(<iih
5 Iloven zu Bclcthe mit Zubebor und einc Miihlc in dcr Graischafl deti Ilerzogs iMdger, vor
dcm Vogle der Kircbe, Grafon FrUtierieh. im Gericfate n Balborooa Ubei^eben, woraof der Abt
S. 278. s. W. Vm. S. 73.
tiia — iiao.
«7
Bamuko hddpn ihrc taglicho Prabcnde aoweMt niid sii|^ie(ch ibre PirtistaiiODen besiinuiiL Ad.
a. VI 18. Wigaiuk Archiv lll 4., S. 400.
(ins— 1123.)
4140. Zur Zcit des Abtcs Bamuko (welchcr io der vorhei^ Urk. zum crstcnmal auiWitt) sachle und er-
langte VteeHmu, damalK Caiioiiieiis der Kirebe zu BremeD, die BniderBcbaft dea Klostera za
Paderbom, und aciienkte daniuf, mii Erlaubniss adnes Bjschofe Fritherich (reg. llOi — 1123),
diescm Klostcr, zum Beweis seinpr briidcrlichpn Devotion und 711 scincr Mi moric, Hi-liifuicn der
beiligen Bischdfe und Bekenoer WiUeJiadus, Anskanus und Hiniijerlus , nebsl einein, dic Ge-
sebidite dieaer l^iligen eodialtendeD Codex. •HandsebriAlicbe Noliz ta d^ni nocb vorban*
dciicn Buchc- — (*l)er dio I.chcns^c-sihichtc dicscs \'icelinuf( . der aus Ilanicln gcbiirlig, fin
chemaUger Zdjjling der Schulc zu Padcrbom, spater (vgL Jir. 4496.) ais Mi:>.sionar sich auszcich-
nete, s. Helmdd. Cbroo. L c. |>. S7i. sq. Albeili Stad. Cbron. in CoUecL Kulpiii. p. 2(>5. sq.
4441. Nach dem Tode des Bischofis Godescalk zu Osnabruck (vgl. Nr. 4436) entstand, wogcn dcr Wieder-
beeetzuDg de* eriedigtaD Bitdnm)», ein Streit, indem TAMlAanl von dem Kapitcl gewablt, Gmnid
(bisheriger Doropr(^)st za Hildeshcim alicr von dem Kaiser emaimt wurde. — Friedrich, Graf
von Arnsborg, der die Parlei dcr Sai h.siM-iicn FUrsten verlassen hadc und zu di^m Kaiscr iibcr-
gegangen war, suchte deu vun lctzterem ernannten Bischof Conrud zu Osuabrucik. ii)it Gewail
in das Bisthum einznaetaen, womis em fUDQiibriger, nr daa Sffll Oniabriiek adir -verderiiBdier '
Krieg entstand, dcr orsl mit dem Tode des Grafen Frifdrirh (s. Nr. 1487) zu l"'ndc i;in-, nnd
tn weichou der Biscbof Thielhard aich «igieich als cin tapfcrcr Kriegcr zeigle, wie denn lctz-
lerer sieb ancb im Besilz des Bistbums behanptete. lo lUesem Kriege kam anter andoni CM-
schalk. Hcrr zu Dicpholt, ums l^ben. Erdmann. Chr. I. c. p. 209.
4442. Novcmber 21. Conrad, Bischof zu Osnabruck, ist Zcncjc in rim-r I rknnde Kaiser Uetnrichs V. fiir
die lUrche S. Michaels zu Antwerpen. Acu apud Trajecium XI. kaL Decembr. 4149. Miraei
Opp. T. L p. 83. •
4M3. Friedrich, Erzbi.schor zu Coln, bciirknndct dass ein freier Mami Namcns riikin sich und seine Gilter
zu Wctmercsledde dem heil. Peiras, nnter gewissen namhaft gcmachtcn Bediugtmgen, zd eigeD
iibergeben habo. Act. Susati a. 1119. Seibcrlz Urkundenb. 1. S. 48.
4444. Norheii (vgl. Nr. 4433.), tunc Canoiiicus Xantcnius et vir ad omnc opus bonum paratos, and sein
Bnider tlmhcrl , habcn, zu Folgc eincr Urknndc Frzhischof Fricdrichs zu Coln, zur Stinnng
einer, dem Klostcr Siegherg incoipoiirten gcisllichen Niedcrias6ung auf dem Fiirstcnberge bei
XanAaia bdgeuagea A. 4449. LacomUet Urkmidenb. L S. 490.
1120.
4445. Der Kaiscr zieht von Worms, wo er Weihnachleo gcfeicrt, von dem Grafen Friedrich von Arnsbcrg
gefiihrt, oaeh Sadisen. — Hercog LoAto' nnd andere weltBcbe FUrsten siibDeD sieb za Gaalar
mit dem Kaiser aus; dic nischofe vcrweigcrn abcr dic Vcrbinduog mit dcm Kaisor, wodurch
er veranlasst wird. nach Frankcn zuriickzugehco. Eckchard. 1, c. p. 2S5. Chron. Lrsp. p. 263.
AnnaL Sax. L c. p. 756.
444& Jaimar 91. Cintrarf, Bischof zu Osnabriick, ist Zeuge in eincr Urkundc Kaiscr fleinrichs V. fur das
Kloster Georgenberg bei Goslar. Act Goslar. XII. Ka! Fcbraar 1119. Hcinccc .Antiq C.oslar.
p. 446. — i)te Jahrzahl ist oacb der Zettroduuuig zu verstchcn, wclchc das Jalir am io. Mai-z
anfwigL
99*
Digrtized by Google
228
liat — tiil.
4447. Januar . . friedrich, Erzbischof zu Coln, bestaligl dem StiAe Corvey, auf fiitten des dortigen Abtes
Erkei^ert, den Emnlz aller sdner Zolienlen imd anderen Rechte m BrBbiBthuRi Cofai. AcL in
cclebri curia et convontu Goslariac a 1120, archicp. a. XDC. Wigand Gesch. v. Corvey II.S. 236.
1448. April 11. (Palm-Sonntng Bischof Thirthard von Osnahruck, von dcn MifiiKffrialcn der Osnabrii-
ckischen Kirchc nacli (^oln gelcitot, wird dasclbsl von dcm Erzbiscbof trietlrtch geweiht Erd-
nwim. Cbr. L e. p. 200. — Die Sedie lcann oieht, wie man wm dem ZtnanwMnhngp «. a. O.
sclilicsscii niocbtc, iii diis vnri^c, soiiiliTii nur in dicscs J.thr f:f-hiii('ii , weil hl dieaeni dor FlhlH
Sonntag auf den angegcbcnen Monatstag, 1119 aber noch im Miirz ticl.
4449. „ . . (Tn der Charwoche, vor Ostem.) Norbert and seine Geiiihrtcn gntodeo ibre Nieder-
iassun:: iii Pnemomtralo, woinii dcr Anftng dea PraemomtmtOBaer-OTdena gemaiiit wird. l^t
Norl) in Act SS 1 r p. 832 833. not.
4450. Mai 45. Erkenberl, Abt zu Corvcy, beoi^undet dass cin gewisser Godefrid, der sich die Verwai-
tong mehrerer Hiire des Stiite Corvey als dn erbliehes Recht angemasst und dadoreh den btt-
dom grosscn Abbruch gclhan, nach fruhereu vergebhchen Verglcii hs\ ( isuchcn, cndlich voT dor
Vcrsaramlwncr il« f Ministcrialcn dcs Stifti scin rnrccht cingewhen , dic von dcon .\bte ihm an-
gcbotene Abliadungssummo angtinonuuen und dcm angemassten Amte entsagt habe. Acu Curb.
M. lfa;ji 44fa. Grapen Orig. Pyimont S. 467. FUItt C Tr. Corb. p. 344. (CLXXXVUL)
4454. Junlus . Die Sarhson, flurch i;ro<scn Hagclschlag und den Feldfriichtcn scliiiiiliihc Thicrc hcim-
. gesucht, fichnen sich nacb Frieden uod ricbteo nach baufig^n Zusammeokiinflcn unter sich cioea
a%mieineD Landfrieden anf. Edcebard. 1. e. p. 285. Chron. Ui-sp. p. 263. Annal. Sax. L c. p. 756.
4452. Sqrtcmber 44. Eilhani. cin Dicn^imann dcr Kirche zu O^iabriick, gibt zu scincr ond der Seini-
gcn Memoric, niit lunwiiliiiun;: dcs Bisehofs Thiethanl , scin I.chen, das Haus Lohof, dem Abte
Bugo und dcn Briidcrn des klostcrs Iburg, und der Bischof hat, als cr am Iwirchweihfciite des
KlosierB daaelbat die Heme celebrirfe, dieae Sdienkung mit seinem Banne bekrafiigt. AcL in
caminata abbatis, dio exalfaL 5. cracis 4420, eid. episc. a. L Miiser O. G. II. S. 279. s. W.
vni. S. 74.
_^1453. December 25. Weihnachtsfcst, welches dcr Kaiser in Miinster feiert. Erdmann. Chr. Osnabr. 1. c. p. 210.
4454. „ 28. Wi^ido, Biscbof zo Hinden, stirbt Todestag nach Necrol. Moellenb. — Blr gab n
seincr Mcmorie dem Bomstinc zwei llauscr in Wcrbcn und Gclcnhcke Lerbcck. 1. c. p. 174.
4455. friedrich, Erzbischof zu Coln, beurkundct, das» der Edie Tkiefmar und dessen Bmders Erjihos
Witlwe Beatrix ihm das ScUoss Palbberg mit allem Zobehfir verkaoft haben, nnd be^tigt das
von besagtcn Briidem bei der Kirchc zu Flicztorp gestifletc Klosstcr, welchem er zugleich die
frcie Wahl dcs Abtcs bcwilligl. A. 4420, «rcfaiep. a. XIX. Ledebors Archiv XVD. S. 24. Sei-
bcrtz UrkuiMlenb. L S. 46.
fUm 1120.)
/456. Altcstc Statutar-Rcchte dcr Studt Soest. Emiuinghaus Memorab. Susnt. p. 10 1. Ejiisd. Commcntar.
in Jus Susat. antiquiss. Haeberlin Analect. med. aevi p. 507. Seibcrtz Urkundcnb. 1. S. 48. mit
Machrtchten von den Handschrincn und friiharen Abdriidten, auch T«rgleidiOQg dor spiiteren
AuBfert%ungen der Soester Stadtrachte.
4424.
4457. Iheoderirh, Bischof zii Miinstcr, war von scinen Minislerlalen aus Miinster vcrtricbcn worden. Iler-
zog Lothar und Grnf IFtnnann von Winzcnhnrp;, dencn er das ilim zitceriigte UnrcfhJ klnslc,
zogcn ihm rait einer slarken bewairncteii Machl zu Hilfe. Aunal. liiid. I. c. p. 114. Eckehnrd.
L c. p. 256. Chron. Ursp. p. 264. Anna]. Sax. L e. p. 766. — Der Streit scheint mit der voriier-
Digitized by Google
1131.
229
pogangonon Anwesenheit des Kalsors fNr. !t"ifl ) in Vi rliindung zu slohcn. ilcnn atis :ihn-
Jicbcn Veraolasstui^o auch sonst wohl (z. B. in Muulcn iU62; Nr. 1089.) Struit uud Aufrulur
entstanden war.
1458« Mai 7. (j-n^tino Johannis ante portam latinani Ankmifi iIl-s Sachsiachon Hcorcs vor Miinstfir. ^
Erdm. Clir. Osnabr. 1 c. [i. 210 — Imlem die orschrockencn Burg<>r sich und das Ihrlge zu
rctlcn suchcn, cntstcht cinc Fcaersbrunsl, durch wclchc die gaiizc Burg (urbs; Mtmigardcvord
nit der Domli&iAe, und die itasaere Sladl zerstort wird. Anoal. Sax. et al. Scr. snp. dt. —
Diescr Zersliirung ist wohl auch dcr fasl giinzJichc Vcrlust allcr iiltcrcn Miinslcrschen UrkundcTi
zuzuschrcibcn, von dcncn bis dahin nur cinzelne wonige Cbcrrcsto crhaltcn sind, dlc abcr buhl
nach dicscr Zcit in grbsseror Anzahl crsclioincn. — In dicscr Feuersbrunst wurdc auch dic dcm
hcii. liod^rus gewidmete Kapellc anf der Dom-Immonitat (infra nrbem) zersmrt vmd lag seitr
doni wiisle. Scriplor do niiiac. S. Liudg. I. c. p. 424, wo diesc Kapclic infra urboni von dcm
Platze, weldten Bischof Hurchard zur Erbaaung eincr iiircbe 'in dcr iiusscreo Stadt^ bcsUmml,
aber einstweilen einem Canonicus Hehnvxtrd etngethan haltc (vgl. Nr. 4434.), denllich unter-
sohiedcn wird. — Wenn ninitTc .ScliriAstelier, im .schcinbarcn Gegonsatzc zu dieser Angabe,
bci iclitcii , <lif' KapcHc dcs hcil. Lu(I?;onis .soi nllcin ini Itrnntle orhaltcn wordea» BO meilien sie
clamit die von Ludger gogi-umiolc Marion-Kapoiie bei dor Uberwassscr-Kirche.
HeROg Lathor bemSdit^t sieb der Burg MbDigMdevord, fiihrt allo Edlen und Hinisteriden. wetche ^
diosclbc ficiion ihn vcrthridi^tcn, iii fangon wcg, und sctzt dcn Biscliof wicdcr oln Das jcncn
abgenoininenc Loscgeld >\ir(i zur Wiedorhcrslolluiig der Domkircho bcstiininl. — liicmuf crobcrt
der Herzog auch die Burg (urbem mnnitam; Diilmcn. Aimal. Sax. ct al. scr. sup. ciu
H60. JmHns . . Wctl der Kaiscr dic ihm nooh widcrstrohonden riicini.'ichcn Bislhiimor sich zu unlcr-
wcrfcn sucht, rest dcr Er/bischof von Mninz die 8ach.scn gogcn ibaanf, tmd vemrsachl dadutcb
dic Emeaerung dcs Kricg^standc*s. Annal. Sax. 1. c. p. 75C.
4161. <Htlober . . Grosser Rmchstag in Wiirzburg, wo ein nllgeineiner Friede swisobcn dcm Kaiser-mid
dcn Fiirstcn abgeschlcasen und auch die AasaShnuog mit dem Papale voibereilet wird. AmMl.
Sa\ 1. c p. 757.
1462. Frie<trich. Graf von Arnsberg, ist Zcugc bci don von Adalbert, Erzbu<c-iiuf zu Mainz, der Sladt
MBins verliehenen Privilegien. S. d. Godieii. Cod dipL T. L p. 147. — Dosa die midaiirlo Ur-
kunde m das Johr 4181 gebSrt, beweist Wcnck Hesa. Landc^ewb. HL S. 79. Nci
(148« —1440.)
4463. Sin nrd, Bisohof zu Mindcn, schcnkt dcr Kircho dasolbst seinc Erbgiiler an dcr westlichen Scite
dcr Lcinc Act. in pago Mcrsti nic in mallo Gcrbcrti comilis, fralri^ com Rrponis, juxta villam
Runesbercheo} s. d. Bishcr ungodnickt. (CLXXXIX.) — Der Bischof cnaliit in dicscr Urkunde
einq^ aus setner frUheren Lebensgeadiidite, mul nennt den Graiieo Ado^ von Scbmienburg
scinon Vcrwandlen.
Derselbe beurkundct, dass die F/dlc Gerburga und ihr Sohn Thieftnar ihr Eigcnthum in Gcinhuscn,
Langrolhere und Hanhurst dcr Kirchc zu Siiiidcn goschonkt habcii, und gibt, mit Ausnahme
des Gutcs Hanhorsl, ihnen das Ubrige, nebst 2 Pfuod Renten ans aqderen Einkfinllen der Kircbe,
auf Lebenszcit zu Lchcn. Acl. in pago Mcrstrmcn, in Inco Lindard, in mnllo Widrkindi dc
Swalenbei^; s. d. — Uuter den ZcugcD beilndcn sich: Widckindus comcs und Widckindus ad-
Tocatns. Wilrdtwein Subdd. dipl. T. VI. p. 324.
4469. Derselbe bcurkundct, dass Uaxmoda, Nonnc zu Wiinstorp, mit RinwilGgang ihrcr Scbwesler Bertkeide,
Nonne zu Frcckcnhorsl , und ihrc«; Vnj,'tcs f.iu<ln!f xon WdlHrifjn-oike . aHo nachgclfiswncn Giifcr
ihrcs Oheims Tkuriny, mit Ausnahme dcrer in Grcne, Wulkeressen und Aslcixhcnbcrcu luil dcm
Digitized by Google
t30 — tist.
Scblosse bei dein Dorfe und dcm Lcbea FritheMk zu WtUQa, d^etohea von dem Eigen-
tbam Oiree Vaters Rlco Giitcr za Vnrgerdereii mid Ilordenoa, aa die ICrelie m Minden, in pago
Herstcmcn in ocoid. ripa fliitn. Ilimcnc, in placHo comitis IIDdebokU de BollwOi gcschenkt, und
eine andcrc ScJiwcstcr dcrsclbon, ^Vfrhttrga, mil Einwilligung ihrcs Ehcmanncs MirahiU.s , dies
iu \illa Diddchnchuscn in placito comitis Thcodcrici do Uoltiiuscn bestatigt hat; wolur der Bi-
gchof dieseo PerMneo versehiedene GOier wd Henten aitf Lebenneit anweisL 5. d. — Unier
dcn Zeugcn bcfiinlcii sich Ilrinrich, nompropst, und Widikindus aHvocnfus. Oxv^. Guclf. T. III.
p. 485. Grupcn Ortg. ct antiq. Uanov. S. 39. Wiirdtwciii Subsid. dipl. T. VL p. 'iil.
4466. Derselbc beurkundct, diiss die Edle Cunigtmde der Kirchc zu Mindcn ein Gut lu Tbebcre geschenkt
hal , woriir dcr Bischor sic , ihrcn Sohn und dcsscn Ehcfrau auf Lebcnszcit nut 3 Talentcn jahrL
Rcntc bclchnt. .\rt. in ^llla Munn(Tc in placito coiniiis Thcotloricl dc IIoLl(hu.scn ; s. d. — Tntrr
deo ZcugcR ist dcr Dompropst Heiiirich, so wic WidiJandus advocatus. Wiirdtwein Subs. dipl.
T. VI. p. 329.
1467. Dersclbe crklart, dass der vormaligc Bischof Siyebert, nachdcm er von Kaitier Conrnd IL den Hof
Rnthcrisidorf zum Geschcnk erhaUcn, den Zchcntcn dos diescm Hnfc anfkommcndcn Woines
dcm von ihm geslifletcn Klostcr S. Martini gcscbcnkt (vgl. Nr. 987.;, die nachfolgenden Bischofe
aber dieeeii Zebenten dem Kloster entzogea hitlea, wedialb er dieae Beatimmung anadrttcklicii
crncucrl ."^ d. — fnlcr dcn 7cna;cn sind: der Dompropsl Ileiurich; Wino, Propst, imd Hilde-
bvld, Dechant zu S. Martini ; Widochiodos advocatu» et iilius cyiui Fk>renlias. — WUrdtwein Subs.
dipL T. VL p. 332. v. Spilker Beitr. L UiL $. 127. Nr. 9. mit abweidimidam ScUome der
Urkamle.
U22.
1468. MSrz 29. Iheoderuih, Bischor zn Hlinster, ist Zeoge fiei ebiem Privilegiom Kaiaer Beinridt$ V. ior
das Klosler Siegberg. Act. .A(|uisgrani IV. Kal. ApriL MH. Lacomblot Urkundenb. I. S. 294.
April 25. Conrad. Bi.<chof zu Osnabriick, ist Zeugc in eincr Urkunde Kaiser IJeinrichs V. fUr
das KIo.stcr Burschcid. Acl. Aquisgr. ML KaJ. Maj. 4122. Giinther Cod. dipl. L S. *94.
H70. Hai 27. Kaiser Beinrich V. gibt, auf Ktteo des Abtes ^rengox. dor Kirche za Werden das voa
seincm Grossvatcr, Kaiscr Tleinrirh III. dcrsclben gcschenklc, von dcm Grafcn Rtithrrl abcr ihr
unrecliimiisisig cnlzogcnc Gut zu Eilera, zwischen dem Rbeio. dem Lcck imd dcr Isscl, zuriici.
AcL Trajecti VI. Kal. Juo. 4<22, a. R. XXII. Imp. Xn. LacomUet Orituodenb. L & 193.
4174. Juiiius 2. Conrad, Bischof zu Osnabruck , uml Frirtlrioh, Graf von Am.sbcrg, sind Zeogen bci Kaiser
Hrinrirhx V. Bc»tiiliguiig dcr Privilc^icn dcr Btirgcr von Utrccht, und bei dcsscn Ulrcchtcr Zoll-
ordaung. Dat. ap. infciius Trajectuin ^in dcr andcrn Urkunde heissl es: in palatio ImperatQris
io TraieGto qaod volfo Lofen didtar) IV. Noo. Joo. 4122, o. B. XXin. Imp^ XIL ilieris groot
Chartcrh- I. p 80
,■4472. Graf Godefrid von Kappcnbcrg, schou friihcr cntschlosscn , io den gcisUicbco Staod zu trcten ;'vgl.
Nr. 4437.), war durch Norberte Kuf bewogcn wordcn, zu fliin zu reiwn. und fiibrte dcnselbca
non mit eich nach Kappcnbcrg, um bicr cin Priimonslratvn^cr-Klostcr (das zwcite nach PHi'
monstrnt sclhst} cinzurichtcn. Scine Gcmahlinn, dic Tnf^l:fcr dcs Gnifcn Friedrich von .Arnslicrs,
gid) dazu ihre Einwilliguog; sein Bruder Otlo irat »cibi.l uiil iu den Ordcn; seiu Schwicgervater
aber auchte die Sache aus alien KrSften» aetbst mit Gewah sn binlertreibea. ond soll so§ar
Nor^t. den er ciiien Verfuhrer nannte, zu ermordcn gedroht habcn. Vita Norberti in AA. S8.
Jul. T. I. bcsonders p. 841 , 8W. s(j. und Vita Godefridi Cappcnbergensi.s in .\\ SS Janiiar
T. L p. 834. sq. bcsondcrs p. 847., 848., 898. — Ucbcr Godefrids fruhcre Lebensumstande,
ebd. p. 846. Setoe, von vWerUcber Seite ber Etenlicb daohle, Geoealogie iiod Faniiiieuverhiilt-
Digitized by Google
nissc, ebd. p. 855. V^. Seibertz Graren v. Westfalen S. 401. — Die Xbtissinn Gerbergi» za
flberwaflWr totl palnii ejiM filia gewesen sein; vit Godefr. I. c. p. 846.; und cr sdbst, vor soi«
ner Convorsion, eincn Streit mit (Ifr Sladt Miidstor fiL-liabt lialien, tlessi^n CciCiTist.incl nieht ^
wdter erwabnt wird. Ibid. p. 849. — Dass Godefrids iiruder OUo anfangs widcrstrcbt habc,
ist DBch dor dngen Urktmde von 1118 (Nr. Ii37.) als irrig zu betrachtcn; deato gewisser isl
der Witlcrspruch des Grafcn Fnedrieh von Arnsbcrg, und obglcich Sorberls und Godefridx
Biographon dic Sache zu logendenartig crzahlen, so schoint (irich dic Stiflung erst aach fried'
ridis Tode in volligcn und rubigeo Stand gekommcn zu scin. S. bci M25.
U73. Aagast 45. Theederiiit, ffischor zn mMter, benrknndeC, daaa Craf God^rid und «ein Bntder Otto
i!ir Stliloss Kapponherf; , niit (lori flofen unil Hovon Vcme, Nette, Alstcddcn, n(.'il(.' nnil K;»p|hmi-
berg, in dic Uandc dcs Bruders Norbertus, zum Gebraucbe dcr, unter dessen DLsdplin, nach
dcr Rogcl des heil. Aagastlnas Gott dienenden Brader, iibcrgcbcn, und dacis cr (dcr Bischof)
am Tage Assuml. Mariae, XVIII. Kal. Scptcnib. , das Schloss zu cinem Gottcshauso gcvveilit iind
dcn Grund zu einer Kirche dnsi'i]>si gclcgt habe. (Das Cbrige s. bci dem J. wo sich cr-
geben wird, dass die Urkundc spatcr ausgefertigt ist.) Anoal. ord. Praomoo»tr. I. p. und
hieraus Niesert H. U. S. II. S. 133. (CXC.) — Ans den reichen ond weidMiftig xerstreoten Gittem
der Grafon von Kappcnbcrg wurdc iibrigons nicht nur (wie sich wcitcrbin Z(.M<;en wird) das
Kloslor KiipprnlMTg sclbst noch reicher ausgcstattct, sondem jiHch dio Pnimfuistrat(^iis< r-Kl()ster
Variar bci Cucsfcld und Ilbcnstadt (Elophslat) in dcr Wcttcrau, und das Nonnenklostcr Avcrn-
dorp bei Weeel gestHlel Vgl. Vita Norb. I. c p. 848. YiL (^odefr. 1. & p. 844. — Die Stil^
tungsurkiiiidL' dcs Klosti^rs llbenstadt, die, abgcschen von den Pcrsoucn dcr Stifti^r, hiohor
nicht weiter gehort, ist aus den Aoaal. ord. PraeflKKiatr. L p. 664. wiederhoU bci Nicsert M. L. S.
IV. & M.
1474. „ „ Bci dieeer ersten StilUing dcr Kirche zu Kappenberg wird unCrr cicn Zcugcn Graf
Adolf von AUena gnnaniit; ein Bowoi?, (!as<; dic Btiri^ A'w^p9, Namens damals schon vorhanden
war. — Der Sage oach balte Adolf. Vogt vom Uerge, dicse Uurg auf einem Felsen geoaoot
Wolfwdte. lom Thitse dea (Srafen Priedrkh von An»berg, aafgebaat, der eich veffdienB be-
miihte, dicsclbe, wcil sic ihm allznnah, zu crobcrn iind zu zerst(ircn; und von dcr Zcit an
blicb ihr der Namc Allena. Norlhov. Chron. Com. de Marka. ap. Mcibom. R. G. 1. 1. p. 381. —
Cbcr dic Gcnealogio dcr Grafcn von Altena (nachmals von der Mark), die bekanntlich zu den
Abnen des PreiLs.sis!chen Kdnigshauscs gchoren, vgl. v. Steinen Westfii]. Gesdi. L S. B8L a. f.
Scibcrtz r.rafeiv v. Weslf 1. Stammt. (in der Dcs(;cndcn7; ffernf,ardi /. v W(^rl).
4475. September 23. Gro«se Roichs- und Kirchenversammlung za Worms, wo dcr Fricde zwischen dcm
Kiuser nnd Piapst, sowio zwisehen diesen nnd den Ftirrten hei^c.Mellt, and hhuiobtlieh der
Kirchcnvcrhaltnissc dic freic Wahl dcr Dlschofc und Abtc durch die Kapitel, und ihre Belchmmg
mit dcn Rcgjdlcn durrh dcn Kaiscr bcstimint wird. Eckebard. J. c.p.259. Chroo, Ursp. p. 268.
Annal. Sax. 1. c. p. 'i'6b. Peru. Leg. T. II. p. 73.
4133.
1476. Durch Streitigkeiten «egea der Erbfoige in der Markgraischail Meissen, ond durch Zwistigkcitcn
dcs Hcrzogs LoAar mit deni Biscbof von Halberstadt, werdea ui Sadven nene Kricgsumnheii
hervorgemfcn. in welche auch der Kaiser verwickelt ist. — Uberhaiipt wird in ffm Dmln-h-
land, durch dic, nach gcschlossencm Frieden, unbcschiifJigtcn Suldncr, odcr sogenaxmten Rettcr,
wclche noo Riiubcrci trielien, die oITcotlichG Sichcrbcit sehr gpstorL EcLebard. L c. p. 261.
AniwL Snx. L c p. 759., 76a
Digitized by Google
232 ttsa — tlS4.
4477. Gf8f Friedrieh von Arnsbcrg lasst die vcrfallcnc Burg Wevelsburg m Bisthum Paderboro wieder^
herstellcn und fugt von hicr nus don umliegeiiden Gegiendcn gNMSen Schaden m. AnnaL Sax.
1. c p. 761. Qohd. Pers. 1. c. p. 268.
U7& Hira 5. Die Nome Bdmkirdt {^ibt, nH BiBwilliguiig ihres VOTinand^ BenAard vm der Lippe.
dcm Klostcr Herisc 4 Hovon zii Ovcrlilc Im Kirclispicl Lovene in der Grafschafl dcs Grafcn
friederich zu Thuncrcsbcrc , welchcs dic AbU&iinn Beatrix begbnbigL Act. Herisie IIL Noo.
Mart. \m. Wlgand Fehmger. Weetf. 8. 28!. (CXO.)
4479. Janius 3. [Pfingsten; — Dcr Kaiscr unlcrnimmt cincn Kricgszog gegan den Bischof von Utrecht nnd
dic Gralinn (lerlmtl von Holland, ciiic Scliucslcr dcs Ilcrzogs I.othar. — Dcr Hcrzog, io Vcr-
biodang mit dcm BiM;bof Tkeodtrich von Muo!>ter, ztcht dem Kaiser eotgegen, um das voo letz-
terem belagerte ScUow Scolenbereh za entielaeB, wdclus sie endlidk doroh einen Oberfdl der
Stedt Devenlcr hcwirk.cn. Annal. Sax. L c. p. 759.
4480. 18. Heinrich. Biwhnf zu Piulcrborn, lifurkuntlct dass ein frcipr Mann Namcns Wighard jnch
nnd die Scioigen, mil zwci Hovcn in Olhen, dem Kioster zu Paderbom in Eigentbum gegeben
hnt. Aet hi PadaerlmMHMm XIV. Kal. J«L 4413. Wiganda AkUv m. S. 4(». (GXCn.)
4484. „ „ Uamuko, Abt 7ii PndrTborn, vcHeiht dcm vorgcnanntcn Wifjhard dic von dem Grafen
Elfer ao das Klosler gcschcoktc ilovc zu Othihem Art ut pr. Bitthcr uogcdruckl. (CXCUL)
4482. Novenber 48. Ehmridk, Bischof za PadcrlxHii. best^itigt die Incorporation d«r Kircfae m Adon in
das Kloster zu Pndcrborn. Act BaJhornon XIV. Kal. Dcccmbr. 1123. Schaten A. P. 4. p. 484,
Falkc C. Tr. roil). p 218, Bcidc mit dcr f.dschcn Jahraatil 1120. 'CXCIV.)
4483. Kaiser Heinrirh V. hcstatigt die Siiftung des Klusters Kappcnberg durch dcQ Grafea God^rid und
/ dessen Bnider Ollo, wekhe «u sehieni kaiseriichen Schalze ihrv Znllueht genonunen halbea; er
vorzciht bcidcn die gcgcn ihn bcgangcnc Belcidigung, und bcwilligt dem Klostcr dic freie Ge-
richubarkeil. Dat ap. Lobwiscn , a. 1 1 23. In Gegcnwart vieler geistl. u. welU. Fiirsten. Miraei
Opp. T. III. p. 324. Schaten A. P. I. p. 487. Teschenmachcr Cod. dipL p. 32. v. Steinen Kap-
penb. S. 76. vgl Kuidlingcr M. B. II. Urk. S. 164. Nie.scri M. U. S. IL S. 488. (CXCV.) — Dio
angcriihrtcn besondorn Aujalriickc sdicincn sich auf dcn Strcir mit di*m Gnfen Rttdriek Too
Anisberg, dessen sich der Kmscr wahrscbcinUch annahm, zu bezieUen *).
(Um 1123.)
4484. Winon, Dompropstcs zu Padcrhorn. Vcrtra); mil dcm Abt Havviho da.^iclbst, wcgcn dcr Zclicntlose
von zwci, mil dem iibrigens ztihcnUVeten Hofo zu Les»«?le viTbundcncn Hovcn. S. d. Bisbcr un-
gedmckt (CXCVI.) — Die Obereinsihnnnnig dcr Zeugcn b dieaer Urkonde mit denen k Nr. 4481,"
ntaoihl es wabncheiniich. dasa sie derwlben gleidiKeitig is^ oder dodi ioder Zett sdir nabe siebL
4424.
4485. Harz 30. (Palm-Sonntag.) Siward, Bcgdiof BuHuidcn, \sm\ von dem papstlichen Lcgatcn ^cweiht
und ihm darubor cin(> Urkundc :iTi<;<;esicIll. Dat. Minde ilL Kal. April. 4424. Wttrdtwein Snbs.
dipL T. VI. p. 325. a. Lerbcck. Chr. 1. c. p. 175.
4486. Mai 7. Reidistag zn Bamberg, aiif wekbein der Kauer, g^tgen Hemig £oAar, der nidil anf {tem
Tagc crschieiicn war, und seine Maclit Uhcrhaupt zu wcii auszudcluiftn schien, einen Kricgszug
beschlieast, der jedoch nkht zu Staodo kommt. ficlLebard L c. p. 26i. Annal. Sax. L c. j». 760.
*) Obngeachtet der mebrmaiigeii Abdriicke dicMf Urk. fcbien docb etn oeiMr M* d. Orig. wh m D«th«t*di|«,
ab {mm Alitt Milrrhalt «ind, uad di« BdilMl 4w UiL hvm^mt «MdM Hl, H t. A. WtwiT w MiM
RcB. «ie sar ■kht Mirgeooaaea Imi.
Digrtized by Google
S33
H87. Graf Friedrich \oq Aniiberg, dcr in dcn Ictzien Jiiiircii ganz ^Vcstfalen sehr bcdiiiDgt liatte, stirbt.
GMdi Madi fleineai Tode vird das Sddoss Wevdsburg von den LandleQten sertriiminert, das
Schloss Riribcck nbiT, aus welchf^in viclo RiiubereMQ verUbl worden warcn, auf BefbU des
Uerxog» Lothar zersUirt. Annal. S. l c. p. 76 i.
ierther voo Bist gibt dcr Kircbo zu OBnabriidc 10 Xckor zu Threle nnd ohcn so viele zn Bisl,
woraus dcrsclbcu cino jiihrliche .Abfcabc an WaclLs onlrichtet werden soll; unter Ke^laubipiuqg
des BiBcbo& IbieihanL Dct a. 4124. opisc a. VL Hotter 0. G. U. & SS4. a. W. YIIL & 7d.
4495.
1189. Die Stifknng des Klosters Kappenborg wird bcstiiligt. Weil das Collegium canoniconim daselbsl
ver^bssort, hattcn dic boiden Slifter, noch che sic Tur ihro Persnncn dcn pcislliehcn Slniid
angenonunen, die Besitzungen dc^lben durch die Giitcr Mcngede, (jirede, Sorbec, Wwelc und
Wesbenn vermdiTt» und wiederliolton aUe dieie SdieBknngen auf der biadiofBdieo Synode. —
Vgl. dic l>ci Nr. 117! allcu; Urk CXC ) — Der Uinstand, dass dicse Stinuri^ cincr cineuerton
Bestiitigung bcdurftc, und diesclbo erst 4425, also nach dem Tode dcs Grafcn von Arnsberg
erfolgtc, liuBt vemratben, dass dieser ihr, ao lange er lebtc, erhcblichc llindemisse, wdcher
Art sie nun auch sein mochten, in dcn Wcg legte.
4490. Augusl 24. Herzog Lothar von Sacliscn wirrl nn dic Stelle des (am '2'? Mni zu Utrcchl vcrstnrbe-
nen) Kaiscrs lleinrich V., zu Mamz, zum Kbnig en^iihlL — Der Sachhien-Krieg war damit that-
siidilich beendet 1iid|Mint aimi padfid. Amial. Sax. L e. p. 763.
Digitized by GoQgle
Digrtized by Google
Digitized by Google
Digitized by Google
«
Digitized by Google
Digitized by Google
Digitizedby Goo<5le
kJ by Google
R E G E S T A
HI8T0RIAE WESTFALIAE.
AGCEDIT
CODEX DIPLOMATICUS.
D i e
Quellen der Geschichte Westfaieu.s,
in chroiiologisch ti«ordiietcn
^achweisuiigen uncl AuszUgen,
bcglcitct
Ton einem
Urkuiideubuche.
M i t
UDCerstiilziing des Vereins Air Geschichto und Altcrthumskundc WesUaiens ued uiiter Milwirkuog einzeliMr
Milglicder dessclbeii
bearbeitet und h e r a u « g c g c b e n
Dr. Heinrich August J^rhard,
K<inig1icli<Vreauiicb«n ArchiTrath; Rittcr det rotben Adlcr- Orden* 4. Kl.; Uirertor <le« VerriQi lur Gcschlcliio und
Allerthuaxkunde We«traleo«; dcr Kuoigl. Preu». ALademie der Wiiscn««ha(ti'n lu Errurlb, der Wetiriiliicheu Gcs<;ll»chari
liir Taleridndiscbe Cullur tu Mindcn, des MorddeultcbeD Apothelier - Vcrcin» , det Thiirio{;isch - Sacbiischeu Vereint Tur
Krrorschung des falerliiDdi»cb«D Allertbnmt und Eriwllang «cliier Dcnkaulc, der Ge»clUAal\ Tur Punimerscbc Gochichie
uD<i AlicrihumsfcMi*, dw Verein» fiir OeachickW mmI AUerUnautuuutc ■» W«l«lar, <Wr RsMii). SicWiirtcB Oe*ell*chi((
fiir Effortchong wA SriiBttnBg t«i<riiiaJhcifc«f AHcrtMacr m Dncdcii, 4cr DcntickM GcicllKlMlk liir «alcrl. Spradie und
AncnbiioMr Lci|icig, dcc NcmclwftiMfcea imd licc VoglliiiMHcelim AllcrtlMMicr»ncliiMulca VcrcliM« dcc Uatariiicbcii
Vcnioa (iir NiedwM^cii ma Rcoofcr, dcc Vcrciac fitr HaiaiiidM Gcachiditc «nd LcndccknBd* b* Ccaarl, dar GcMlliclMlt
lor BfCarc^ng dcr Mtcfl. DcnlMcaale dcr VMsdt nt SiMhcte, d«r biator. Gcirllidiaft ni Vlredit, u. c. Gci.
tlwtlc virfclidiwi, tbcilc Ebmi» uad «oircapaad. Hililicdo.
Zweitur iiand.
Vonfj Jahre ^4?6 bis ^ 2 00.
M ii n s t e r,
);edrackt nnd in Commiasiou bei Friedrich Regencberg.
I 8 S 4.
Digitized by Google
y i^L o i y Google
€ODEX DIPL0MAT1CU8
HISTORIAE WESTFALIAE.
Urkund,enliuch
x<ir
Gesehiehte Westfalens.
Zweiter Tbeil.
i
1
Digitized by Google
CXCVIL
Au* dcoi Archifc dcr btiDdcsberrichirt Kappcnbcrg.
HoNORIUS cpiscopus scruas scniorum Dei, Diiccto in Christo fralri NORBERTO et oins fratrihns in
ecclesia sonctc MARle dc Cappciibcrk rcgularcm uitam profcssis corumquo succcssoribus in perpcluum. ||
Ad hoe mwkenalis ecelemae ciini nobiB a proaiiore ommnin boaomm Deo oommfaMi ort, nt reUgioBas
diligamus pcrsonas, et benrplaccnlfm !>fo rHiiioncm sludfamns modis omnibus pmpfijiarp Noc pnini
Dco gratus aliquando famulatus impcndilur, nisi cx caritatis radice procedeos. a puritate reli|{ionis fuerit
eoDBeniBtas. Hoe lumiraai koritatis intuitn ratioaabililMM tuia postobtiombus duxiau» •nnaeodmft. Statuiini»
itaquc ct aposlolica aucloritate firmamus, vt in OCclefiia Cappenberk, cuins ooutnicndo fundam cofttes Go-
defridus rt ftatcr eius atquc cohorcs Ollo, Doo ac sanrtao Mariae sanctis(]ue apostolis obtulcnmt , pt War-
lar el hlofstat, in quibus fratres uitam canonicam profcssi deguot, nulli oowino iiccat sccundum bcati Au-
gustini reg^ikni in eisdem ecclesns constitulum ordinem oommutBre. Nulius eliam episcoporan Hrturis tem-
poribns audeat eiasdem religionis fratres de eisdcm ecclcsiis cxpcllerc. Ncc profcssionis canonicae quis-
piam cx cisdem ccclcsiis aut claustris audcat sine communi congregationis permissionc diHcr^df^re. Disce-
dentem ucro nullus cpiscoponim, nullus abbatum, nullus monachorum, nuilus omnino hominum sino com-
mrniium litteranim cauliona suseipere. Prohibemus igitur et omiiino inloKiicimuB, nt nulh eoelesnfltica
secularisuc pcrsona, Cappcnbfrk et eius ambitum ui uel fraudc intrarc, occtiparc ticl incastcllarp pipsn-
mat. Bona etiam el posscssioncs quas supradicti fratres, ct allodia quae alii fidcles eisdem ecdesiis ox
iuslis hdemosinis in usus canonioorum legitime contulenmt, presenijs ceripti pagina coofinDamiis. In quibus
hee propriis nominibus duximus annolanda. Vidclicct Wcrnc. Nclthe. Abteden. Heile. Ciq>peilberit. Men^
ppthc (!horptho Sorbeko Wisolc. Wisheim. Spelthorp. IIa.sela. Lanclar. ctim tiniuorsis usibus carnm, scilicct
pratis ci pascuis, uiis ct iniiiis, roolcndinis, ncmorosis el campestnbus. Quaccumque proterea io futurum
concessiQne pimtificum, liberalitale regnm nel prmcipnm, uel alib iualis niodn canonioe potenliB adipisei
firma uobis ucslriMjue succcssoribus in sanctc rcligionis proposito pcrmansuris ct illibata seraentur. Decer»
nimus ergo ut nulli omnino homihum liceat casdcm ccclcsias tcmcre pcrturbare, aut eanim posscssiones
aufcrre, uel ablalas retinere. minuere, uel tcmcrariis uexationibus fatigarc. Sed omnia integra conscrucn-
tnr regularium frairam et pauperum usibus pndutura. Salua diocesanomm epbeoporan caooniea iuslilia.
Si qua igitiir in futunim cccIosia.';tira scru!ari«iiie persona hanc nostrac ronstitutionis pagioam scien.s conlra
eam temerc ucnire tcmptaucrit, sccundo tcrcioue commonita n oon satisfactione congrua cnioniluuerit, po-
lestalis honortsque sui digntlale careat, reamque se diuino indicio exislere de porpctruta iniquitale oo-
gnoBcat, ct a sacialfesimo corpore ac sanguine Oei et domini redemploris nostri Jhcsu Chrisli aliena fiat,
alque in extremo eiamioo districtae idtiooi subiaiceai, Cnndis autem eisdem ecclesiis iuata seruastibus^
1»
Digitlzed by Google
4 iiii.
sit pax domini no^lri J!iesn rhristi Qnnfcnus et hic rnictnni bodM aflliOIM pMdpiUi, 61 afNld diHriclDia
iudiceni prcmia aeteruae pacis touebiaat. Amen. Amen. Ameo.
(Sprucbkrcii mit dcr Inncebrill:
Oenii OMiiirf Mpw iMioi.) Ego Bomriu» eaMiea$ aeeektiae «piteofm SS.
(Bene valete.J
Datum Latcrani per maniim Aiinpriei, SanctP Romanac ccclcsiae diaconi Cardinnlis ct Canccllarii.
III. Kal Marlii, ladiclioQC IUL anno dominio^ iucarnatioois M°C°XXVL Pontiiicatus domni iionorii SccuDdi
Ff. aaiio n.
lOt itm inmMichtt BM-StcH.
cxcvnL
C In noniine sanctfi et indiaidtif TrinHaitk Erkembertns Dei gnUa Corbeiensis abbas. Premntibtts at«|uc
futuris II Notum sit omiiibas eoclesif Chri<ti(|ui> ridclibus, qualiter cgo ERKEMBERTLS adquisiui cccteflf CBHCti .
VITl in r.orlifia a (|uadam matrona noliili Riiliii<li' ct cius sororc Friderun, Ca!«lrum ITERR cum mcrcalu,
thelonco ct allodiis adiaccntibus, io liis uiiiis, uideiicel Ilerc. Ensc. Luttcrbach. Dalowig. In pago Itcrgowc,
in eonHatu Sigefiridi eomitis, cuni edificus, agris, pascun, lihiis, exiiibns et reditibas, aqois aquanirone
dccursil)us, cullis «.'l incultis, cum mlnistfrialiluuj uiris el<,eonmi henoficiis ct nliodiis corum pro|irictnlis cl
mancipiis ulriusquc sexus, hac uidclicct condilione, ut ip«^ b^ a mc in bencticio recipcrcnl, ct lenipore
uit^ su^ singulis annis in fcsto sancti VITl persohnnl umwi mimam gibthure. Pro his cgo ms spopondi
4)nod et soluam, sctlicet beneficium soluens annuatim decom talenta , ct ex Camera nostra dno talenta in
festo sancti VITI, qiiando pprsohicnl huro. Tria nulcm in foslo sancti Andrce. .^rtn stml autcm h^c primo
in uiUa Eisse, postca uero conhrmata traditionc lcgilima CORBEI^ sup^ altare saoctorum martirum STE-
PUANI et VITI, suscipiente aduocrio Comite Sigcfrido, et uioe aduocato Widekiado, Coram oronl congre-
galtonc ct laieis tam nobilibus quam libcris ct rainisterialibus. Et ut nobis mclius undique prospiccrcnius,
Il^c cadcm in placilo Popponi.s ad uiccm Sigefiidi comitis rcgali banno firmnta stmt coram nmltis testibus
nobilibus, Uberis et ministerialibus, quorum nomioa subtor annotabimus. ^ji (|uis aulcin successorura mco-
rum hanc eonditionem predictis malronis inrregcrit, nis! digna salisfoclione emendauerit, ipse liberaro reram
luarum disponendarum halicanl nicult.itcm. Ipsc aulcm boc nnll! in licncficiiiin prcstont, ot si fecerinl.
irrilnm sit post uitaiu illarum. kt ut hec illis et nobis inconuulsa pcrmancanl, sigillo patroni nostri sancti
Vill roborauimus, ut sicut nos pro his ctemum mercedem spcramtis, ita infractorcs pcrpuluam daiiuiati<H
nem aedpiant. (Nam ue alu|ua coiuiitiouc idmn castnun pcr sticce^sorcs no.stros cum appendiciis suis
Alturis lemporibu'; a Corbcicnsi ccclcsia alicnetur, nos in ipsa tradilioni; (jua in allari sanctorum martirum
Stepbaui ct Viti coUata suot, sub banni intcrminatione iotcnliximus, nc alicui in beoellcium prestcntur,
atque a ueoembili Bemhardo Patberfa. cpLscopo impotranimus quod bannom nostrum suo banno oonfirma-
uit, ita ut et qui prestaret qui aociperct, anathcmatis uinculo csscnt innodati.) ') Hi sunt tcslcs qui
intcrfuenint cuni mundil»ursj;(> matnmnnim Gumberlo. Remboldus ') conios. Conradus comes (Euerslcin) *).
Poppo comcs. Mcinfrid. Gcuchart. Ihideric. Cooo. Gcrlag. Gcrhardus. Fridcric. Rcimboldus *]. Godofridus.
Elyas^). Thielnnr. Bemhard. Walihere. Eaolf^. Bemhart R&dcer (IKIsteD}. Conrad. Ihiderie. Roprefat. Ko-
>) Die ciDgrkUmaicrte St«ne fiDdct licli flur in «iAcm EMi«ipt«re 4cr Vrkonde, dcren twei, ubrijsent glei<d>lauirnd, tor*
liandcn tintl. ba Uitchof Bcrnhard *on Paderborn crat 1128 zur Resieruog kam, su leuclitct c% ein, daii dicie Stelle eia
ipjilcrer ZumIs, «md daber <!•• dicaclbe enlbalicadc Etcmplar ein« apiilere ABsrcrligung iit, obgleich mit beibebaltcacoi
t>ei«m 4cr enlw. Dm Sllere Esemplir bet dl« M§atdtm abncidiesden ■«••neii. ^ ileginoldii*. ^ Dle «tD|eUefliacr-
U« W«rt« elod IB Uidc* Es«i«pl»n iilcr dia Ul« cenhijeiMik ^ tiftifahvUm. *» liciiM. ^ E^iioU'.
Dlgltized by Google
«tai.
lier. Folnand Hcriman. Erncst. Fridoric Suicker. Tiomo Ilartroan prolocnlor noslcr. Walach. Lothowich.
Bczclin. Godescalc. Folcmar. Cono. Gcrlach. Gi roli AdelhrahL Godcscalc. Rothotic, Oililo. Dodo. Ad( lf)raht.
Berenger. Otto (Vesperethe). Bcrnhardus. Rcinbardus ^ (Canstcn). Frideric. Ordo. UcUnwig (Canstcn). bri^e-
ric Bvda§. Brnn. Slcphan. Vdo. FHinko. Ansehn. Rmnric (Horelf). Adelmd. Gerproht Folcpreht Wemolf.
jkdelfaMOlit. Wolfnofl. Carl. AUIolf. Godcscalc. Carl. Frideric. Thideric. Eilhard. Chriiitin. Ilorie. Liudolf. Hein-
ric. Bcrenger. Harderad. Wornhard. Walh. Thiclmar. Rodcgor. Gcrla'^ Godcfrid. Lcnzeco. Waldcric (pin-
cemaj. Wcmbard. Waldcric (caraerarius). Thitieric. Elueric (fratrcs). Uihclric. Ilclmwig. Et aUi multi audie-
runt ubi hfc facta samt Becandum legom Angarioram, ubJ et prcdiolam in Eidij^husen ^pded^ reeojgpio-
ucnint. Hi noro stinf ministcri.ilrs (|tios dcdcmnt ccclcsic ct prcdia oonim. t\'onihaidiis ct Thictinar cnm.
niiis suis el rum liliis sororis su^r, bahcot in DodoDbu.son et in Alrcpo ct in Isinbcrgc ct in Curbikc XXX.
mansos et XXX. mancipia et aingulares nhias lOI. Friderun ei fitins eins Edelger et soror dus Berthnid
habent XVIIII. mansos, in Curbiki 11., In Dialew% l., in Waroldoron I., in Rekeriflighusen XI., in Ruclon III.
H mfvnpipia XII. Ordwin habet IIII. mansos, in Sarmandigchuscn I., in Euermaric-hn-rri II.. iti Dingcrin-
dinghuscn I. Godefrid ot fralrcs eius UII. mansos, in Alrcpu III., in Curbike L Oniuuiu alius V. uuiiisos
in AdelhefBeshnsen et sngubrem sQuuam, et soror ehis nnum mansDm et terciam partem raolendini nnioB.
Giselbretfc com uxorc ct filiis III. roaiMOS in Ense et tria mancipia. Chri.stin et iralres aus lU. mansos ia
Knsc. Adalosr cum uxorc el filiis U. mansos in Enelchc. Jtidilhn cnm iiliis mansum in Curbiki. Friilcric
ct fratres cius Xiill. mansos io Ilolthusen, in Ucrge, in Boclun, el Xliil. mancipia. Gi.silhreLl H. maiisos,
in Itcre I. in Bodon alinm. Bakhrin e( Ernost IIL mansos in Dalewig, IL in Ease, et duo manc^>ia. Ger-
tmd II. mansos in Dalculi;. Mplilhihl cutn filii* stiis in Bcttlictihusen VIIII. m.in.';os. Rothulf III. mansos in
Grimoldesscn et lU. maacipia. Hildcgcr L mansum in Eiihardighuscn l)ata ITEKE VI. Idos May, aooo
Domini M* C>.XX* VI». Anno primo domni LOTHARII Rcgis, ct anno XX*. domni ERKEHBEKn abbaliB.
CXCIX.
Au imm Arcbita m X«ppinbar|.
In nomine sanct^ ot indtnidun Triniiaiis. || Ego Otto oomes quondam in castro Capcniicrg, ct postca
nuitiilione dcxtcrc cxr*»Ui in oodi-m loco Iiiimilis frater, notimi facio onuiibus succcssoribus nostri.s, cun-
clisque tam postcris quam modcrnis, quod cura fralcr meus pi^ recordalioois ul sanclf opioioais duminus
Godcfridus et ego, inspiratione diuina preoenli, castrum Cap^iberg in domum leligiomsmofarBmos, prcler
alias donalioncs gloriosas, ccntum ct quinque ministcrialcs copiosc iiiboneliciatos, cum u:(oribus ct pariiu-
lis omnicjue poslcrilatis spe, sancto Paulo future rclribulionis intuitu donauimus, simulquc idco, tit oiiinos
(uin futuri quam prcscntis cui Monaslcricnscs cpiscupi, frulribus Clirislo iu Capcnbcrg militanlibus propilii
semper ae fauorabiles ousterenL Porro de adnocatia datistri eiusque poesessionibus nonc habitb oel posl-
inodum contrahcndis ila ordinauiinus, ut fralres noslri qurm nolucriiit coniniodum ct mansuetura sibi cli-
jpint aduocatum, libcram habcotes facullatem, ipsum dcponcndi et alium assumcndi, si onerosus elirapor-
tunus 0» iiierit, atcpic inter deoedenles el sooeedenles aduocatos nulla pcnitus habeatur mentio feoihliB hiris
ucl hcrcditaric succcssionis. Que constitutio a primo tcmporc fundutiunis clauslri ustiuc in ^lemom, Deo
nrliiuiantc, immota ct inconuulsa pcrmfinpbiL Ilanc ilaijuc lcstimonii nosfri pnsjin.im, sii;illi nostri impros-
stone roborauimus, cui si quis ausu temcrario obuiare, et huic couslitutioni pcrtinacitcr contrairc presum-
pseril, ENm omoipotentis hnm, et sancte Dci genitrids Uarip «anclique Johani^ aposlolt tolinsqoe cclcatis
*) VolMnd. lUginbard. Votprrht. EithardinfhuMa. — WMigcr bcdcuUnide Abwrtcbangcn , wo t. B. d nir I od«r
di, • «d«r f fiir s •taebt d|l. mA «iclil UmmklL
Digltized by Google
^ 1136 — 1131.
curie uiniiii tam iDcamt, sitqiie aaetorilate sanciorniii apocloloniiii Peiri et PauK ib ftemuni •neAema
maranatlh)
■\ D«« unten lor Seile au%eilrurktc, ptwa$ liioclicbmnde Sifjtel zrtgt sia miiiialiclirt nrii«iLillci, uut aurj;ehobeneB Hindco
und dvn KOft altt einrm Hrlligeotchein unigeben, «elcbrin grgcniibcr aot drni UjnJc di-> Sir(;rl< cine nlTcnc Hand,
in mtkker etwa* wie eine Miinie lo lic(«n tdtciott h«r»orr«jU fiit Daichrift (aa* den Sic|tel der folfwikn Vf
kl»mi» «r(iinil} heiut: f. lubannc* Aplti MsB*. E*. Oltom.
Am dm Afcbt*» a« KappenfeMf.
In nonine sancte et indtiridiie Trinitatls. Efio Otlo comes (|uondam in caslro Capenbefg, et poslea
mutatione dc\terc oxcclsi in i-nilfni loco huinilis fratfi Notum faciD omnihus successoribus nostris, cun-
clisqiic (am postoriH quam modcrnis, quod cum fratcr meus pic recordalionis ct satictc opinionis dominus
Godefridus c( cgo inspiraUone dloina prRaeuti. ea^rom Capenhcrg in domam rclli^ionis motaremus, preter
aliaa dooationcs gloriosas, oentum n >|iiiiiqao mini^^^crialcs cnpiose inhcneiicialos, ciirn uxoribus et pamalis»
onmi(|ur' posterilalis spc, Sanrto Paulo future rctributionis ininitit ilonatiinms. simulquc idco, ul omncs tam
futuri qaam presentis cui Monastcricnscs episcopi fratribus Christu in Capcnbcrg militanlibus propicii sem-
per ac fauorabUes existerenL Porro de adaocatia claastri eiosquo poasessionibiis nunc faalMlis ud postr
modum contrahcndis, ita ordinauimus, ut fra(res nostri quoni uolucrint coniniodum cl mansuolum sibi cli-
ganl aduocalum, liboram habonfcs faoullatrm ipsum doponoiHli ot aliiim nssumcndi, si onerostis ct impnrtti-
nus eifi fucril, atquo intcr dccodcnles cl succcdcntcs aduooaius uulla piniitus hai>calur meotio feodaiis iuris
uel heredilarie suecessionis. Que conslitutio a prinio teropore rimdationis daustri nsque m eiemnm» Deo
adiuuante, immola ct inconuuLsa pcrnianebit, Prcloroa qnasrtinquo poss' i i^ps, quccunque bona, In tcrris,
uineis, mancipits. ccnsibiis, dccimis. molcudinis, aquis aquarumuc Uecursibus, pralis, pascuis, DCnioribus,
campcstribus, collibus, vallibus, aut quibuslibet aliis rebns, frstres nostri in presentiaram iosle etcanoidoe
possident, firma eis corumquo Successoribus cl illiliata [icrmaneant. In quibus hcc propriis duximus uoca-
bulis cvprinicnda. CapcnbrTf.' Ctiretho. Wiselo. Weshom. Wemo. Hcilc. Alstodc Moniietho Netti» Hiltbpkp
Sorbcko. iangere. Wolmcro. Su>kclwic In quibus nulliui aduocalus occai>ionc uduoctitic, siue tirannus.
diues aot nobiiis qui^quam aliquid sni iuris esse dicat, ant firatrcs noslros in hiis mokstare presmnat lOud
qiKiquc prodietis adnectere et ad posicrum noticiam transmittcrc placait, qood supradicte quatuor curtes,
vidclicot Wcrnc, Hoilo. Wottncrc, Alste<lo, fi-alribus ct .soroiibits nostris pro sua possibilit.ito. simul et
hospitibus supcruenicntibus in piscibus dcscruicnl, nuilo per decursum fluuii qui Lippiu nuncu]m(ur piscante,
a curti qne Stodiem dicilur, osque ad curtim Bate, absque eorom fiiaore el coasensu. Quod etiam cum
suis vicinis jibi stagnis de curli in Sorbekc (lieinius, cuius pisratura a pago in Creven usquc in pauum
Kcnc protcnditur, in fluiiio qui Eraesa nuncupatur. Hanc ilaquo testimonii ooslri paginam si^i nostri im-
pre^oiic roborauimus. Citi si quis ansu tenwrario obuiare nt huic oonstilntioni pertinBGiier contralre pre>
svmpseril, Dei omnipolenlis iram, et sancto Dei genilricis Marie sanctiquc Johannis Apostoli ei E\s »ngeliste,
totiiisqiio ci trstiH curic uiadiciam ineiirrai, silqtte audorilate sanctomm Peiri et Pauli apoeiolonun in eier-
num anattieina inaranatha.
Dm Sicgdi «ie liei der «origcu (Jrkundc beschriebcn, iit mit rolher ua«l griioer Seide aogcbiii>|;t , kber «ehr bcicbadigt.
CCI.
In nonine sanel^ et indhndo^ Trinilalis. Heinricas Doi gratia Padieiliranneniis ecdesif cpiscopus. |[
Notum sit omiiibus Christi fidelibus tam futuris quam prcsentiboa, Quajiler IX@rBunnko venerabilb Pather^
bnumensis o^bii abbas, cum coasilio el adjulorio ftatrum suomm, curton qof est in AtloB juxia ecch)»
Digitized by Google
1
7
«ani, cam onaaitnM aibi Bttmeolibits, ecotesie cui profuit, ia honore sancto Doi genitrieis MABI^ sanetonim-
4|ae Apostolorum PETRI cl PAVLI omniumque sanctoriira a dotiim> Meinworco vetiorabili episcopo coa^
struct^, conquisiuii Quitl.ini canonicus |iriru.'i[)nlis nostrft ecclcsio Bcrnh;ircln« nnminr> pos<;('f!if hnnc rtirfun
ex heredilate patcrna. A quo prcdiclus abbas tcrciam partem oiuHlem curtis comparauit, ci eiiim lcrcium
diinidiuai nuHnm cum totidem agr» et aren ona tn Tvtflto, qoos doranus IMADUS hoius sodis episcopua
ecdesif prefotf pro sna suoromquc mcmoria propinquorum dedorat, tradidit. Postea idem abbas uidcns
cssc prolicuum curlim io uiium cougregare, commulalionetu perfcfit, daus ei trcs mansos el areas V. in
Thiuthorp, quas acquisicrat ab Adulbcronc ct suis hercdibus pcr duus maiisos in Nordburguon. pro tota
reliqna porte curtis et pro cunctis «tbi attinentibus. Hec ooannotaiio io Balbomon ui plaeito Widikindi ad-
uocati rcclcsif facta, rcj^in banno pst slahilifn , Brmhardo cum palruo suo Conone cotrrijfjur lcptimis he-
redibus buoa sua iu Allon abbali et fratribus suis tradeute et ab cis bon^ ecclesie in Tvistc cl Thiuthorp
cum duobns mansis in Borgnou accipiente. Hano oomnHilatiooem noslra Keentia et uoluntate factam, pro-
latc ccclcsie fratribus eo jurc et tonore , quo ca prcdiotos canonious oam suis antcccssoribus '} posscderat,
in dccimis, pasctiis, pratis, tcrris cultis et incultis, cum omnibus qug ullo niodo inde prouenire possunl,
banni oostri auctoritato hrmauimus et hanc cartam horum seriem coutinenlciu predicti c^nobii fralribus
in lestimoniom sigtUo noetro signanimng. Rutus rei testes suni Wino prcpositus. Bemhardos decanns.
Rcinbcrtus canonicus. Widikindus aduocatus. Thicdcricus comes de Vordoi. Thietmarus et Ilylias Nobilcs uirl
Vflb. Ileinricus. Hiicro. Conradus. Liudolfus. Sihortu^ Warmundus. Rcinzn Rilbcrlus r.orlapis. Arlolbero.
Folcbralh. Altman. Frithcmar. Waltgod. Adclrad. Erph. Cono. Vdo. Allmar de Ihiuthurp. Acla sunt hfc
Balbomon XVL Kal. JnniL Anno Inenfnalionis dominicf 1I.C1CXV1I. bidieiiono T. Regnanto Lothario . . .
Sia Clurt* itt lehr beschiidigt uod dis Schrin an wernctuedcaea SttUen gaai ser«tijrt. Dw icitwiirt* aurgr<irurk(e, jclit
oit liniM Tbcila 4cr Chirts loiceriMMie, m Mdi shcr aocb *olUtaiiidi{ crhcltenc, gnun krciifiirmisa Si«(cl icift
dco INfchor, in ctMT dwM toh gawMMa* F%iir, im Onialv, ibII alncr ■lmlri|aB MalsCt la 4cr rcditcn Rand
r, 1 1 ^ t.i . der Hnkaa da Anah baMwul, aHTalMM StaMa ritaaml, aH dcr Omhrilt: HcinricM Gn. IN.
•
CGII.
Df NOIONB SANCTf ET INDIVIDUl^ TRINITATIS. Notom esse uolnmos fidelibns Chrfali tam presen»
tibw tjnun futuris, quod ego Hcinricu.s Dci gratia Patberbninnensis scdis episcupus, pro remcdio anim^
me^. conrf<;';i fratri nostro HAMVKOM il hati Mona^terii sanctorura apostolorum Potri et PauU in suburbio
noetr^ sedis constructi, ut nouaie quod iu.vla nos in Sundera su^ proprietatis claborarc potucrit, ucl quic-
i|iiid a oieinis poesessoriiMiB Ugnomm ad nooale fiKneodimi aeipiisierit, hoc totom indetnmatiim tam ipse
quam omnes successorfi.s 9,ni ad utilitatom sue ^closiV pcrpctuo sinc ulla contradictione pos.sideant. Qiia
proptcr hanc c^rtam do hac largitionc fiori iussi et sigilli nostri impressiono roboratam predicto abbati
tradidi, ut sit Uli et ^clesi^ su^ per cuncta succodcntium tcmporum curricula slabihmenlum el munimeu'
tmi hniiis ooatrf oonoeasioois, noslni poatificali auctoritate et baooo illud confirmnntes et sancienlea, ut si
quis contra hanc no.strc clcmentie conccssionem ct traditionem prcfato abbati scu succe.ssoribu!< citts quod-
libcl dispendium siuc iniuriam irrog^e temptauerit. omnipotentii» Dci sancturumque eius irtun atque offtsn-
aam incnrrat, el in die judieii, A non eineiidanoril» diniiio maledielo sobiaoeaL ile Maledicti iii ignem ^er-
nom qui preparatoB est diabdo et angelis eiiH.
Huius rci teste*i sunt. canonici. Wino propo8itu.<!. 'Rcnihartliis dccanus. Codescalcus. Reimbortus. Con-
radus preposiUJS. Esicus. Ranlwigus. Monachi uero. Bemharduj». Rcioindus. Becclinus. Frithoricus. Adeigcrus.
*) IKc Stetlen: Bac . . , fatrv», dann: ct ab eU . . . Borgnoa, nnd: quo ca . . . anlcccuoribaa, dia in dcm «chr hcichi
d(||cn Ori|iaalc laaa, «dar Ma mT iraiiiia llail*t ccflana ftfaafn, riod «n» dnar altaa Ahachrill «i|^>b
Digrtized by Google
8
fiSt.
Vleniihert». GorlaKus. et ceteri fratres tam HonQelii qaam caDonM» HiniBleriBlee anleiii. Hewrioitt. UlTo.
Hugo. Kilbrcih. Tl)i< .... Klucr. Rrnihaid .Adclltcr». .\ltinnn. Fokbiath. WeJciko. Godcflcalc. Albem. WaU'
^Ql. Hcnihnnl Rcinzo. tilhnilh. (jcclag. iiecelin r>t ;t1ii mulli,
Data Vlll. Idu^ Julii in sede noslra Pathcrbruunon. Annn ah incaroaUonc Doniioi M.CXXVIL Indi-
cUone V. Rcgnantc gloriaso ngfi Lotbario Amo II. regni ehis. Episropatui anteai mei amio XUU*.
Om Sifgrf, iMki«t aiir «iRafli.gimNa fcmB lanw Mriidbn 2MgM amA iam DaliiM militiinek» mr, hI pn
Mnliift.
CCIIL
In nomino sanct^ et indiuiduC Trinilatis. || Notum sil lam proi>cntIbas quam futuris dn quodnm prcflin
in HcQgeldere, quaJiter ueoerit in proprictateni PailierbrunDonsis Cfoobii constructi in bonoro Sanctorum
apoalolonBii PBTRI et PAVU. Bral iln habitans quidam uir nomtne WcnaMl, faabens «uwem nomne
BeclliMl, lialientes unicara filiam nomine Garmod, ncc alios libcros habenCesL bte Wicnand in supradicia
uilla qiiriliior possederat man.so$, qui ucnorant ci cx hcrcdilalc parcntum. Scd rum nnn pofwct pro imrni-
nente pcnuria illos excolere, tunc temporis faiuc ualida multos cciaro diuitum afHiguntc, ucnit ad abbatem
predioli cenobii nomine Biraulconem et ad fratres eius, optulilque illiB bona soa, si oomparara uelleitt.
Tonc prefatus abbas ct fratres eius conuentionem cunf illu feccrunt pro qualuor mansis sais cum quatuor-
docim miircis ar2;rnti, et sic idcm Wicnandus ucnicns cum u\orc sua ct fllia ac .sororr' in prcsentiam ad-
uocati Widikindi de Sualenbcrgh, Iradidil prefalo cciiobio eadcm bonu sub rcgali bauno, uxore, filia atque
eoK»re bnidanlibiis, abbale ct fratribus eius cum aduocato snscipientfbw, et ipei peraolnenmt eis in pre-
seali mpmoratnm pnnthis ar^jrnti Ejjn nutcm Ileinricus Dci jjratla Pathcrbrunncnsis scdis cpiscopus, cuius
consiliu ci Ucentia h^c acia &unt, rogatu predicti abbatis ct fralrum «uorum istam cartam banc coemtiunem
continentcm rigjOo noeiro annotari feci. ot sit prefaft cenobii fratribos per eunctas suceeariones lemporum
in lestimonnim, ncstra ponlificali ouctorilatc anathcmatis uinculo fcricntcs omnem ptsrsonam paruam siiie
magnam, qu\' ulla ari*» ncl inLji nio fratribus in poiloiii rcnohio dcgcnlibus de <'i.s<li'm bonis ullam iniuriam
inferre prcMimseril. Uuius rci tcslcs sunl. Wino preposiuis. iiernbardus decanus. Reinbertus caoonicus. ipsc
Widilundos adnocalas. Thiedericus oomes de Vordel Thielmarus et Hylias nobiles inn. yfSnt Hemncoa.
Hti^o. Conmdus. Liudolfus. Sibcrlus. Warmundus. Reinzo. Eilberltis. Gcrlagus. Adclbero. Folcbralh. .lUtman.
rrithf^mnr. Wall};oil. Adelrad. Erp CSno. Vdo. Altmar dc Thialhorp. ct a!ii rnulfi. .\cta sunt Ik-c Balhor-
non. Wii. KaL AugusU. Aiinu ab Incaroaliono Domioi M.CXXV1L Indictionc V. Regnaute Liuugcro qui et
Lolhario Rege.
Da» •eitvirti aiil|;t(ira^ Sicccl tit da» «c^b ^^adaUtme.
CCIV.
Ih Bomme sanclf et indhiidue trinitatig. NoUim lieri nolnmus tam presenfiS qaara futuri ^i fldeBbne
concambium quod||cgo Meingotus gratia Dei Uersoburgensis ^cclesi^ cpiscopu.s, ot ucnPiabiUs abbaa CoT'
bciensis cenobii Erkcnlicrtiis iuxta ronsiliiim ot commoditatom utriusquf loci fccihius. In nicino qnippp
Ircs mansus prefuUis abbas nubis trailidll, uinitu in Porkcstborph, duos iii Uidcrstidi, pro quibus prciiium
quoddam* mcuhum et penitns desertum, looo lamco soo oontignum, uidcUcet Sidashusan aoeepiL Qnod
idcirco .... quia seruitium nci illic iniiinro disposiiit cf ah"(piiil rnaioris nlilitalis ccrlcsic siir in loco ficri
possc . . . IIcc autem tradiUo ail confirmaliooem concambii coram aduocaUs uUiusquc ecclesio, Reiooldo
uidclicei cl Adalberone. Mersburg facta et in prescntia domni Lolharii logis aliorumquc principam, Otlone
Qtdelicot episcopo Halberstadffinse, Bcrtoldo BOdeiiesbcmiense, Adalberto marchione, alhNiiinqoe unltorQm,
Digitized by GoQgle
liaT — 1128.
9
Godlrif firmata cst Quam noi qnoque corroborantes UtteriB mandari ct sigillis nostris signnri iussimBs.
pt no quls post hac infringcro prostjntnt, hanni nostri inlcrnjiiiationf» suh andthi-matc riiii-.ll ct fcclftsie
intcrdicimus. Acta mut hcc aiino incaniationis dominicc M^^.C^XXYII". Indii-tionc V. anno rnj^ni (lomoi Lo-
tharii ragb II*. ordinatioras domni episeopi Meingpli I*. donmi Ericenbertt abbalte XX. eoram bis testibiM*
Kx partp Episcopi sunl hi tcstcs. Rcinhardus abbas Ecclcuns [>n posiins. Walthcrus magistcr. Liudigcnis.
Ilcrcmannus ct Otto Hlii Milonis. Fridcricus de Horcburg. Amulungus. Hoinricus de Rotov. Wcrn. Bccolinus-
Uereugcrus. Rcgcnhcrus. Ex parlc ucro domui abbatis. Widikind de Sualcnbcrg. Conrad de £uen>lcin. Volc-
nandus. Saji^rns. Widoldns. Gedbertna. Anno. Wago. tenzeco. Karohia.
Dia biidM 8li|il, «■lch* M%idrMkt wmm, tud migfft* BVMgM.
ccv.
Am ciMn K«|iirifcMW dw Klocun IbrfMBSMMf'.
In nonine sancte et indiddne Tkiaitatis. Bernhardus diuina fluiente dementia Paderiionieiisis cpisco-
pu5. Quoniam cx diniim inisericordia tcmporalibus bools, Ikle recta ct pia spe et sancta caritate Doo
ohlatis,, ofcma bona comparantnr. Noucrit tam fufnronini r]u;\m prcscntium tidclium CIiri>ti unitiersitas,
quaiiler Comcs W^ideLindus vir nobilis cl cbatolicus nobis propinqua coosanguinitate coniimctus, ct uxor
eiua Latlrodis nobiliB femina Deo deuota, tam nostra exhortalione ipaonim aalatem desiderante, qnaro spon-
tanca ipsorum voluntatc ad cclcstcm patriam suspirantcs, cum conscnsu hcredum suorum cepcrunt in pro-
pria sua hcrcditato fundaro Ecclcsiam in honorcm Dci ac sanctc genitricis ipsius Maric virginis, Instipcr
ct Claustrum, ofGcinas quoque, et omuia claustralia spiritualibus viris et monastice vite ac conucrsationi
aptisstma, Et quia piis semper adiutor est Deus, honeste inccpta perfecta constrnctione eonsmmnanenmt,
Colioctlsiiuo in ea cousilio pcHpsip nostrc Christi paiipcrilnis nionasfirc vitc personis, quos nnn solum
suromc pcrfectionis fama Dco ct humiiiibus, scd cl ipsa rcligionis res el opera commcndaal. Abbatiam
in eodem cenobio Uberam et ab omni secularis obsequii inre abflofaitam aouliante Deo institnenint» Tmpo-
nenles ei voeabulum Sancto Maric Moiiastcriiitn. Igitur pnibondam fratrum cx propria heredilate dispo-
nentes, dc liliera ct Dco digna Abbatis rlpctione hoc dccrctum auctorilnte rcclesiasfica firmaiienint, Vt si
iater rosas huius nouclle plautalionis oiiua (ructifcra cvcrcucrit, intcr humiles paupcriaiis inartirio florcntes
pcrsona idonea reperta foerit, smmna com liberiaie assumatnr, sua obedientia oetetv pater prefidendns
Et omnino carcat ministorialibus, careat bcncficiatis hominibus, Nulla propinquonim dilcctionc ductus res
ecclesic dilapidct, Nichil nisi hospilalitalis ut caritatis causa dispertial. Quod si inutihtcr ros dissipatient,
analhema siL Si autcm Abbas ahas qucri conuoneril, ciusdom ordinis pater eligatur, Qui vcniro contra-
dixerit, conaiNis et ainiliis nostre obtineatnr ecdesie. Seoandom qoem religionis lenorem dominna Ger-
hardus primiis Iniiiss Ecclesic Abbas clcctus ct rnnsprrnfns rst. Nos igitur pium hoc circa culfnni Del
sludium nostris quoquc consiliifi el auxilits promoucrc cupicutos. partcmque aliquam in eterna rcmuncra-
tione babere desiderantos, qnia exhoriatio nostra nsqne adeo proeesaerM, hanc eandem paupcrum Cbristi
congregalionom dccrouimu.s hoc ordine adianari, Vt si quis 6dclium nostromm, siuc libcrorum hominum
.siue ministorialium Ecclesie nnsfre, tactiis spiritus sancli visifationo intrinseeus, sna sitie beneficia siuo herc-
dilatcin pro cterua remmicrationc minuorc sibi, cl sanctc Marie in prcdicta Kccicsia confcrre voluonl,
liberam ex concesdone et aadorilate hoc per&ieRdi habeat potestatmn. Qaod al niiUioB emuK nralimme
rotraclotur, qiiin omnibus dihgontibus Dcum, quibus omnia cooperantur in honnm, magis gratum cfficia-
tur. cxcmplo<pio iiostri eroolin)Cnlt succcssorcs nostri ad similia prouocentur, prcscrtim quod pliirimum de-
Goris ecclesic nostro iiido proucnirc preuidointis, quodain bencRcia nobis libera fiicta in pago fircdinburno
sita cmn dedmn ci adhcrcnle, prediciu ccclcsio coiitulimus cum omnibus pcrtinentiis sine adherontiis, vide-'
licct soruis ef ant illis, areis, edifict», torris cultis el incultis, viis et inniis, exitibos, redilibas, qoesitis et
Cod. dipl. but. We*ll«l. U. 2
Digitized by Goc
10
inquirctidu;, stlins, pnttis, pascuis. aquis, piscationibus, molondinis ct omnibas rciiiiR molMlibos ct iomobi-
libus cl ccleiis que ct qtioquo modo numiniiri possunt utilitatibus, ct hac nostra aoctoritatis opiscopalis
pagina, conimuni con&ilio ct uuauimi totius Ecclcaio noslrc couscusu, pro salutc nostra cl omniutu fiatiuDi
iKMtrannn Canoniooruni el «ntecessonmi snOGCiworunMpie not^onim eterna beaiitndine proprieiauimua. In-
supcr carratain vini ad '^acrilicinm I>r)mtni sinpnli-; nnnis hr^\U sumus , ita ut quicunquf in oailcm ecclpqa
fucrit Abba» canonico clcctus, libcram liubcal potestutcm tcncndi, possideudi el ad bonorcm Dei ct sanclo
Ecdcsie sicnt placuerit disponendi. Pro cuiiu bemnolcntie gratia et simili per soccessores nostros episco-
pas adiuuantc Doo eidcm ccclcsie in postcrum exhibenda, nostre pctitionis intcrucntu, a predicto Comite
Widdiindo, quod iniilti oli.im F.|iis( opi rt Abbrttfs pctrlirnit. olitinuiiniis, ut vidciicct cadcm AblKitin. sicut
dictum cst, iibera ct ai) omni secuJaris obscquii iurc alicna, £cijl<^sit; itostre fralcrailate dcuincla, in spiri-
toalibus ncgociis sit snbiecta, Abbas (dtedienliam Paderbomensi Episcopo Ikciat, ConBeemtionem snam et
fratrum suoruin ad sacros ordinos promouendorum ab Ecclosia nostra expclat, ad synodum et ad alios
sptrittialcs roniifntiis inuilante Epix^opo familiarilor vnniil, ot per imprnsam Rpi>copi oi familiaritcr oxhi-
bilam, cum decore proccdcns cuuuentui dcscruiat, Juiiicia approbauda una cuui ecclcsia nostra admittat,
nprobanda oonlempnat, Denique cooaolationee ct ooosilia in aols causls inneniat, Postrenm onmia spiritoa'
lia tam ipsc quam frafros ipsius tam<iuani (ilii pic matris ubcra sut^cntos pctant et accipinut, Vt ol nos
orationum elemosinarumque illorum et ipsi uostrarum io Cbri&to iugitcr sial participes. Ad huac fratomi-
tatls io Cbristo amorem statoimns, nt ai quando vintationn sea exbortationls gratia ad Iocwq aduenerit
Episcopus, porcio prebendc qoe QHi ex liratribllS in dic prouenirc potcril, ei proponatur, ut ex bac deno-
tiono in Domino gaudcns episcopus, do sua abundantiu, iasiiirantc Dco, fralnira si quando possit supplcre
cogitct inopiam. De elcctione autem aduocali, qui io robus ecclesie quesiiis vel quereodis siuo dcfcnden-
dis secolari lege BoUicituB sit, hee statuimos, Vt ai in congregatione Widektndt Comitls idoneam et sibi
plncontem peraonam inaenerint, ipsam eligant in aduocatum, donantes ei bcnelicium, honorcm videticet
qiio maior esso non potcst. frittemitatcm suam in Christo et oraiiones, ct si dignc adrainisfrauorit oilicium
suum, elcrnam remuncrationem. Si vcro rapax ct ncgligcns extiterit, sinc dilationc amotus, carcat cl
oflicio et faenore eonoesso, aKumqae sibi eedeaa, ubi volaeril et qnem vohiorit, prouideat, qoi pelitieno
Ct patrocinio Paderbornonsis Episcopi rei^nli Inmno muesliatur, ot spounclinn iuslioio tenorcra utiiitafi fra-
trum defensionis vires non subtrahat, cl ctcroam remuneratioacin, qua oicbil cst fclicius, acctpint. Kt ut
hec traditio et Widekindi Comitis ct heredum saoram rala et inoonuulso permancat in porp^ iuun^, hanc
anctoritalis nostrn paginam indo couscribi, manu(|ue propria conlirmantes, sigilli noslri impressione iossi-
mas iii>i^niri Huius autem roi faoto interfuit Siwardus Mindensis Episcopus. Tilhardus Ossonhtireensis
Episcopus. ct dominus Erckenbcrtus Corbeiensis abbas. Uamuco Paderboruensis abbas. Gerhardus primus
aUMtt fauuiB tod. Wino prepositm. Bsic prcpodluSi Widekmdns oomiea. BernbatduB. Herimamms. el alii qnam
plnNs. Actnm mmo mcaniationiB dominioe HQIeaiiio coiiteaiino XJLVUL XTIIL KaL SvgbauiinM.
CCVI.
In nomine Sanct^ et indiuidu^ Trinitatis. Kouerint et pie animaduertant omnes tam futuri quam pre-
sentes, bec ita acta esse, que b prcsenli pagina subscripta conlinentur KeinweronB episcopus opcre et
nomino nia^niilii u9 el iimorem Dei habcns, omnia que ecdasif baatonut apostokiriim Petri et Pauli *) in
Pathorbumtju silo, qu^ uocatur Ilierosolima orientalis, in congregationo construcnda conlulit, ila coostliis
amicorum, potestate regali, auctorilate C[>iscoporum ct archicpiscoponun, ct banuo ptoprio ia uirtate Spi-
0 8» tlekt iMhitellch IBr AndfMt,
Digitized by Google
1138 — 1139.
44
riloi sancti prolato stabiliuit, ul in cterne dampnalionis inccndio sinc fino ardeat, qiiiciinr|iic uol unum ex
omnibus Dco patri el filio et Spiritui sanclo pic oblatis auferre prcsnmpserit. UiUt (juc* Ueo ol)la(a pars
Sunder^ qu^' ab urientc est sccus uiam quc ducil ab urbe usquc Esbchllncliuson, cuin ossot roullo tempore
ablata, prepositiis Esicus apud dominnin Dcrnhardam episcopum multo obsequio uel pctitiooe priortim ot
s<;niorum ccclef-rf' ac ministprialinm opliiniit, ut Ip^f oam ccclcsic rcstitucrct, rcstilul.im hittmn ctinm suo
oonfirmarek Quod fidclitcr pcrliciens cpiscopus conuocatis fidelibu« sua, m ia palam a sententia cxcom-
raimicationtt ntpranotatf fibcnim et absidatum osteodeDS, predictam partom Sandci^ rcmisit ccclcsic beali
PBTRI ad naam fratram Dvn ibidem ramulantium, proprioque bai>oo con&rmautL Iluius doni secumlo dati
leslcs alTuerunt omncs fere Path^rburncnsis ccclcsiff caDODici ac mioiBtcrialeB, cam aliis quam pluribofl^
appOdito signo f |ii>( (ipali in testitnonium lirmitatis.
Von <itm Mitwiirti aut einem, lon der Schriit leer gctaM«neo Rjmiiii«| •iil(|cdrucktcfl S^cgel iit our ein BrttctMtack) mit
«bmm TlMite tfe» BUdalMM dct «ilandcB BiMh«6,
CCVII.
In nomino Saoctf ct iodiuidu^ Trioitatts. Bemhardus Dci gratia Patbcrbrunocnsis ^cclcsie hnmUis
ministcr. 1| Quia habmidante iniqmtate mDltorum Itaritas rorr^escit. et ecclesianira iura dtslorbantium ct booa
diripiCDtium mnlicia et insolcntia ubiqoe inoalescit, ^iscopalis aucloritalis et fb^fensiimis subleclis ooaferre
subsidium, crcditc dispoii^ationi-^ nos nmmnnct orficinm. rinlc nmnium fldcliiim Cliri'-ii tnra prescntium
quam futurorum noucrit uniucrsitas, qiialiter nos dmini aiuons instiuctu, uenorab>liM|ue ubbatis Hamulco-
nii, fodesif beatorum aposloloruro PETRI «t PAULI, qoe in prosenti cioitate sita est, et fratrom suorom
aliorumqiiB fidoUom BOStromm interuentu, talia bona, qualia cidcm fcdesi^ liberalilalc rcgum, largitioae
principum, concessione pontificiim, oblatinne fiilclimn ^(^li uatii snnt. in ecclesiis, bannis. docimis, curtis,
mansis, arcis, ediiiciis, mancipiis, iiuuahbu:., aliLsque rebus tiiuiuiibus et minoribus, niohilibos ct immobi-
IOmis, el que diuecsi abbalea ipsias fcclesif , dioersis temporibas, saa suoraaiqae firatram insiaotia et m^
dusliia, prccariando, comparando, commiitando, legitimc acquisierunt, ncJtm p(intifica!i aurlorit.tfc ot Ijanno
stabilimu;; ct coiiiirmamus, ca uidclicct ratione, ut prenominatus abbas cum suis fralribus eorumque suc-
cussorcs ca cnm omnibos snis appcndiciis, acqaistis sea aoqulrendis, libere et quiete possideant, et qu^
communi consilio dc cis rationabilitcr di$posuerint, ad utilitatem et dignitiitem fodesif cura consilio el
teslimonio episcopi lcijalitcr faciaiit. Fratribus autcm liccntiam clii^einli nhbalcm uila et morihiis; idoneum
concessam, animarumque ctu-am ct scpUliuram tam dc ^cclesi^ ipsius mdigcnis. quam curo cis babilanlibas
aiiDflnis, saloa ^ cdesi^ nosti^ auctoritate et parTOchMim presbiteri canooica iastida, finnam et ratam nidulo»
minus permaBere decemimus, ct ab omni hoininum iniia^ioiic, dircplionc, e\aclione, ipsis eoramque rebua
posscssLs seu pos^idcndis, ccclcsinHtirf» p.icis irnnquiliitatein ct nostrf ponlilicalis tuicionis securitatem im-
pendimus. Qiiicunque ergo liec iraudiilcntcr uiolarc ucl uiolcnter aimullurc prcsumpscrit, analhemate fori-
ator. et si non uolodler resipuerit, curo dtabolo el airoctssirois pompis dus gehenn^ %nibas dampnandos,
a sancl»; ccclesic grcmio omniiimquc fidclium consortio cxpellntur Cnnctis nutcm in co<lem monastcrio
pcr iler discipUn^ rcj^ularLs gradienlibus, gralia Cflcstis perscucraiidi uutautiam ct pcrfcctionis usque ad
finom uictoriam conferat, que ipsorum intereessioaibus qoieiis et utflitatis »09 auctores ct proalsores fructu
laborum suorum in fteraa gloria participari concedat.
Tc>tcs liuius rei stint. Wino iircpusitus. Bernhardus decanus. Conradns prcpnsitus. Ucinhcrlus. Esi-
cus. Gcrnandus. ct Reliqui omnes canouici. Laici uero libcri homiucii. WiiJikindus de Sualenbcrg. Bcrnhar-
dua de lippia et frator eios Herimaitni». Olbdino. Tbietmar. Volcmar. Bendianl. Ueioric. Uinisierialea an-
tem. Hdnric. liudokl Hanegoid. Heinrie. Irairoa. Bcbraih. Yffb. Conoi. Eilbrnth. Adelberoi. Addbmth. Hugo,
2*
Digitized by Goo^^Ic
12
if » — iitt.
Folcbrnth. Altnian. Atklbrath. Ansholm. fioniliard. SitoillL Wiaand. Godescalc. Sigebodo. Wd&ko. Wii».
RoUier. Tliaiu inar Thipdflric. el alii mulli.
Dnta PalbcrbruDnon III. Idus Aprilis, io cfna Domini, Anno incaraaUoois eios M. CXXVIUL Indictionc
Vn. Regnanle IiOlbario rcgc. Rcgni eioa aimo V.io EpiscopaUia noitri aecundoi.
Dw wMf Saito an^adniclcie fntm iMldomif* Sii|d Milil dm JBidwrt alt waMaMtm BliM|a*« ant iSum alnirlgcii
Stuble liucad, tn iIt r rf trn H-:nii ,i>-n nitcborulab» {■ dcT ItekcD «Ib |MllMlm Bnch baUcsdt nil te ViBMbrlA:
B«falMrd(M Uet Gr«. Fjiiticrtiuraciuu f.
GGVIIL
Am d«B KopialbudM dw altaa D«bw n MBBitflP.
In nominc sanctu ct indiuiduc TrinitJilis. Quia sicut scriptum cst bicues sunl dies hominis el humana
tempora vohit umbra deflaunl, quidqnid in humanis aclibua est vdot dierum cursna ctto toUit a memorta,
quam tamnn ?;rripfuraTura auctorilas maximr solcl prnloni^nro, Idcirrn pnnia j;nnr(i Panli congrf 2;atin que-
dam suo fralcrnitatis consilia scripture curauit commcndaro, no oa aul vciox obliuio pror^us dclerc, aul
hoslilts lingua posset m dniersa nmtare. Couaeoit itaqoe eadem con^cgatio, conm venerabifi Mooaale-
rienais ecclesie pontifice Ecbcrto, oom preposito suo Hngilberto aliiaqae quamidaribus tam dc clero quam
de populu ntriusfjuc ordinis libprnnim scilicct ac ministerialiimi tpiormn nomina snhscripta habcnttir. vt
darel aduocalo suo Burghardo dc prebcnda sua singulis annis libram dccimarum in villa que vocatur Vcl-
torpe» viddieet pro labore, pro derensione prebende eue, vt qaamdin ipse vinet» vd qaicaniqae cios
fberit adnocatus habcat, hac tamcn condiciane, vl ipse de preposilura nullum cxigcret seraidum, nullDm-
qiif» alium consura, nisi forle ab aliquo villicorum suorura vocarctur pro aliqiia raiisa necpssarin , et (nnc
soruicium cum scx cquis illi darctur. Si autcm facienda cril comroutatio aiiqua aut prudiorum aut ntanci-
imram, solidns demKwrnm detur el Buhis rei testes sunt Gantramnas dieGaans. Ecbertns vieedoAiaioa
Engilbcrlus riistns Hcnricns dincnnns DcLselinus presbyter. Nobiles autem hii siint. Wgboldus. Ruothulfus
de Steiouorde ct fratcr cius Liudolfus. Ucriraannas de lippia et frater suus fiernbardus. Ministerialcs saut
iitl Bernbardtis et Thieinaras de Ikdmannia. Wuldirdus villicus. Herimaanns camerarias et atii quamplures.
Pacla sunt hcc nilllc->imo centcsirao vioesimo noiio anno incamationis Domini, Sccundo aulein anno episoo-
pn(tis doiuoi nostri Ecberti, io cuins prefleotia hco iiwia et coofinnala suol, £t cuios «igilto hec carta aig-
nata esU
CGIX.
im tim iSlcMm Gor«ejr'ich«i K<piift«dNw
In noBi^ saaetp «l ladiBida^ Trloitatfa. Foleraaras Dci gratia Corbekosis abbas. Si ^cclcsio wAk
commias^ io rebos neoeflsartis propossc ct nosse consulimus et in prasenti et ia Aitaro per Dei ausericor-
diam nnbis prnfutnnim confidimus. Ynde nouerint uniucrsi fidelcs tam presentes quam fuluri. quod qui-
dam dc familia nostra Conradus nominc, qui Ofliciale oostrum in Groninge et Croppcnstido scu Ammcn-
thofp lemere qnodammodo sibi osnrpare iMldwt, eodem offietaH se penitus abdicanerit, scitieet ut miUa
latens occasio rcposcendi ucl spes iuffe ulterina roeipiendi tam ipsi qoam heredibus suis remansci it . iubente
hoc lieri domnn Lothario glorioso imppralnre, quem pro eadnm causa sopins intcrpcllanimns . .Nolii:^ qiio-
que ad ipsum iiisticia faucnlc studiosius annitentihiis.. Quod ul in pusleruiu raluiii u( slabilc permaneat.
piresentes Ktteras sipno nostro signari iussirous. Huios rei testes sunt Arooldus prapositas. Hugo roonachns.
Rcinoldus camcrarius. Bardo. ThitliM it us. n< iciiKiiinus I.ibcri iKHuiiics. Lenzico. Conradus. Wago. Stiaiiiis.
Ihegenbardus. Ueremaanus. Wloiaiuius. FriUcricus. Lundcricus. fiosico. Rciobcrus. Tozelinus. Conradus. Uelm-
Digrtized by Google
43
wigus. Eppo. Aduirtis. HcretlMgiit. Bertilarim, kctm. Graninge «wo nearaatioiiis Jkmai 1I*C*XXX*. Id-
dictHHie VUL X. Kal. Maij.
In Nomino sancto ct imliiiiiluc TriiiiiiiiiK Ego Adolbcrtus Dci gralia Mo^nmtinensis Archiepiscopus el
apostolicc scilii» lega(u!>, Notuni rut-io omnibus lam futuri quam prcscatis tcinporis Ciiru>li (idclibus, quali-
ter annaente «t concedeate veDerabili fratre noslro PBderbomensi epboopo Bernbacdo, Widdiindos Comes
funduuit Eccl(!siam in sua hcrcdit,ito, in honorcin Dci ot .sanctc Marlc i:ciiifiicls Ipsius, llcmqnc prnpria
hcreditate dotauit oam, ooUectis ia ca fratribus monasticc profcssioiiis ad scruicndum Dco ot sancto Marie
pro salate amme nie et anteoessornin saorum ct pro uniucrsa ccclesia catholica. Itcm libcram fecit ean-
dem Ecclcsiam suain, ita ut sit ab omni subicctiono absolula, nisi quod in spirilualibus tantum querendis
ct ncclpicndis ct di?,])nnciidls Padcrborneii>i E|)iscoj)o cl Ecclcsic sue sil subiecta, Ilem liberam habeat
clcctioncm in cligendo spirituali patrc, m ciigcndo aduocato qui cis «it necessarius et non grauis. Hanc
eiMitt conoeasionem babet ab episcopo Paderbomensi, com consensu totius Bedem sne, vt si qnis vel
Uberomm hommuin vd ininisteriaJium Padorbomens» eedesie, do rchus suis, siue de bencricio suo, cicrne
remuncraiionis amore sibi minucrc et illi quippiam confcrrc volucril atl ;tin[,li;ini!am rem fralrum , hoc
licitum sit et ratum, et pcrpetuo mancal iucouuulsum. Et nos igilur prcfati Iratris nostri piam conccssio-
nem testamenli ancloritate ab ipso slabilitam et sigHlo eins oonunanitam approbantes. boneqoe vdnntatis
ac mcriti ip>In? participcs forc dcsidcrantc.s, prcscntis paginc scricni conscribi ct sigilli nostri imprcssiunp,
prcccpimus consigniri, sub pcrpctuo analhcmate omnipotcntis Dci patri.s el filii ct spirilus sancli, ct bca-
lorum apostolorum Petri et Pauli, et domni pape Honorii et nostro inlcrdiccntcs, ne quis cam dolo aut
dlo ingenio impetcre aat infrin^ci c audcat, Scd dum tcmpus vitc huius voluilur, rata et inoonuulaa per-
mancant. Testes fucre. Pieposilus dc Frislaria Godclxildns Prcpo>iius dc Jcchcburg Hcnncas. Prcpnsittis
de Ileligenstadt Godesciuilcus. Comos Eroo&tus et fratcr cius Lambertus. ct alii quam plures qui vidcrunt
et audieFuiL Acla aimt hco anno doamiee inowna^is MiUeaimo Genlcsimo trioesimo, bidietione octava,
Regnante Lotbnrio seeundo, auM regai cios seplima Datnm Frislarie, XIL KaJ. Jolil Feiidter Amen.
In iiomnie sanet^ et mdinidu^ Trintiatis. Bemhardus Dd gratiB PMherbmnnensiB ccclcsic Episco-
pus. II Notum sit omnibus Chrisli iidclibus, qood temporilnis Domni Ilainiikonis Pathcrbraimcnsis conobii
abbatis, mulicr qucdarn nominc Aclliclinil. rum conscnsu hcrcdis sui nomiue Siiiicnni-; ct nnmdiburdi sui
nomine Wicbralh, iradidil ccclesic bcaioruin aposlolorum 1'clri et Pauli qualuor mansos cum areis ia Nal-
tosnngOD, ea eondicione et promismne, nt quoad vineret dimidinm talentum lenioris monete el VI. mal-
dros frumcnti iu.xla niodium brasii dc cadem ecclcsia accipcret. Quc Irnditio in |)laci(o Conradi comitis
dc Euerscutlc stabilita ct rcgali banno lirmaia, ct a domno lleinrico cpiscopo anlcccssoro nostro banno
cpLscopali cst roborata. Prcnominatns aulcm nbbas tcmporibus prcdicti aiitcccssoris nostri, ^cclcsia iii
Atlon et curte aeqnisita, utile considcrans in nnnm congrog^ bona simol posita, nostro fratramquc mo-
pim con.silio ct unanimi conscn^n, dcdit ipsos IIII. mansos cum arcis Liulgardc uiduc Volcolfli tlc Mnl^Iiurg,
pro tribus aumsis in Atlon, iilio oiu.s Berloldo adolesccnte prescnlc, et hanc traditiooem primo corain allart
Sanctorom apostolorum Petri el Panli, sectrado Balhomon in pladto Widdundi aduocati ccclesi^. hec suh
regali banno susci|)icntis ct cnnlirmaatis, una rum malrc laiidantc. Qu^ ut rata cl inconniilsa omni tem-
pore pemMUieanl, i^aoiu nostri munimine ea coniirmauimua el hanc cartam hutus rei iadtcem sigilto oostro
ccx.
CCXI.
u
111« — tiss.
insigniii ius-irtius. Tcstc: nntom, qiiornm prespnfia Iiec ncta siinf, hi simt, lleinricus comes lilius Elferi,
qai illos uiaDiios io Atlon in benelicium liabuit, et eos rogatu domine suc ^clesi^ diiniUeD&, iUos iii ^'allu-
saDgpn r«a'pii. VfTo. Hugo. Uudoldvu. Adelbero. Adelbratb. Wdako. S^bodo. Adelbodo. Thiederic Ro-
diolf. BeiiiEo. Gerhg. Sibnilb, Wamund. Eilbfalh. Addbrath. Olhebic de Aldenberise. ilBqM quam phire».
Acta .suni hrc NonLs Aiigusti, anno hicanuilionis domiDic^ H.C.XXX, IndictiODe Vm. Rt^nanle Liad-
gCltl qui rt Lotiiario Kcgc.
Dm xur Sctte ■ur{e<ifuckte Si«(el i«t iu Mboo bescbriebene.
ccxu.
^ In Nomino sancte et iudiuidu^ Trinitatift. |1 Ego Egebertos Dei gratia Mimigarderordcasis gccleia^ licet
pcccator Epi^icopus. quod ad nndtoniiD aoticiam peraenire conf^m dnn, UtteiiruDi nioniinientis nandaire
prauida dehberatioDe curaui. Nooerit etffi prescns cias, oinnninM|iie solMecatuta poateritaa, cpod m epi*
scopalu nostrrt, Spiiilu sanctn coopcrante, ab initio stalum nasccntis ccclcsie per qwo<! noriit ct tioltiit,
partim condcndo nouas, partiin rcinsUiurando destrucias, ia meiius promouit, locum qut dicitur LisbarN,
nnctimonialium aaiis bdisciplinalaitin, ancloritale apostolica dai papf H<Miorii oooimuiBiti, b aialam nelio-
rem commntauiaiUS. Oero enim cum omni deuolione assensum prcbentc, uolentibus omnibus bonis tam
nobilibiis quam ministerialibii<!, consentienlibiis etiam ipsis prcfati loci sanctimonialibus, et pro tcmpondi
slipcndio stipcndium utilius rccipicntibus, Iociuq mcmoralum cum omnibus appendiciis, quesitis ct acqui-
reodis, moiiachiB seeuadum r«gitlam Sancd Benedicti uiuentibus eomauahnna. Nee mmiis ad onDohnii lUMi-
ciam pcrucniro uolumus, quod monachis ibldcm T>co srniiHntibus , coniirmni cnnsensti frntnim beali Pauli,
liboram clectioncm ioter se io eligendo abbate sccundum limorem Dei ct rcgulam sancti Bcnedit^ coa-
oessimus et de o^tero confimiamus, ita tameo ut electum cum oduu bttmilitate domuio episcopo ordinain-
dum ct consecrandum reprcsenlent. Si quis ucro huic fiMxliiioni tam canonice fhct^ obniaro, uel eam aa-
ntiliaro prcsuinpseril, pcrpotiin anritli<'iii;ili, nisi resipucrit, subirirofit , omncstpio sua» sanctione? cassari
p^itus experiatur. Quod ne fortc attemptare quis audcat, ot ut mcmorialc in geaerationo generationum
permanoat. iopressiooe si^i sanett Paoli ac noslri, sobler oonsignatis idooeis testibus sigDauimos. qoorom
Nomina sunt hcc. Bnino maioris ecclesie prepositus. Guntramnus eiusdem ecclcsic dccanus. Egebcrtus
uicedominus. Engelbfrtn? prcpnsittis. Hfiiirinis dccanus. Gerarardus mtiL^istor .scdl.^rnm. Wibcrtiis. rindcsfnl-
cus. Ilcrimannus. Liberi. licruliardus. Wicboldus. Rodulfus cl (irater eius Liudullus. 1 lioodericus el fralvr
eius Wereoboldna. Bnrcbardos. Hmistertales. BemhardusL TbMmarus. Werenno. UTlfluinjh» Raodienis. Lhil-
gerus. Liuibcrtns Wolthnrdus. Gcltmarus. Bertnumma. Weltherus. IJatbertus. Bruao. Godefiidua et frater
eius ncrim.iniiiis. cl alii quam pliircs.
Actum anno incarnationis Domini millcsimo centesimo XXX<no primo, iodictione oooa, Regoanle uicto-
riusissimo regc Lotbario, anoo regni eius septimo.
Vmi den baiilen mr 4le Chtrla BvliaiUlM SlaaclR itl dM cIm, dct BlMhoih, iitgdUlwi, dtt ■■dcn, dtp KirA» aim
dci DoiDkapitcti, mit deai Bfnallrflda dct btit. PaaliH uai d«r VMchrifti PiTlfc cffa.| «ocb «MIcbi «Itiralil
aiB Rande bcfchitdigt.
ccxin.
In nomioe sanctf et indiuida^ Trioitatis. ][ iNoticrinl oinnes taui futuri quam prescntes, quod ego
WERENHERVS Bei gratia Honasteriensis efnsoopua, anteoeasorb mei uenerabilis presulis el feficis meamrif
EGEBCRTI fiictum sub anathomate probauerim. Namque idem antecrssor mcii.s V. librns ccii.^us do leui
rooueia qo^ cst in t^risia, Sacro sororum coouentui in ^dcdia bcatf MAHI^ Dco famulauti, qu^ esl io
Digitlzed by Google
f
1113 — 1133.
45
subiirbio nostro, ad usum ucstitus earum tradidcrat, quod cgo banno mco, ul inconuulsum permanerct,
stabiliui. Quas ctiam cis, sicut nntoa factum fucral ab codcm supradicto predcccssorc mco , cx uillicatione
siuc cuslodia uel tutcla WQbraudi siti(julis annis pcrsolucndas dcsignaui. ct nc ucl ncgare quis aut uiolare
preflamiit, quod a nobis daobus l^ctum ert, prhiile^i huios donaliooe et rigplii moi hnprosBioDe oonfinDaiiL
Vt hec igittir qunntulacuraque nostrn deuotionis oblntio ridotn rcclr siV ct sanctimonialibus Deo et sanctr
genilrici cius dcuoto in ca famulantibus sempor rata mancat atquc inconuuisa, auctoritate qup nobis a Dco
collata est firmiler glaliiimiu, stataendo firmamns» el statuti huius iniiniosos ao sacrilegos u&olatores, usque
ad satisljftctionein cond^pMm, anathematis utneulo constringpmus. Cooseruantibns uero et angenl3nis gratiain
a doroino Deo et paoem promiltimns.
A< lun) anno iticamatitMis Domioi M.C.XXXIl°. indictiono X. Regnante uictoriosiasimo rege Lothario,
anno regni eius Viii.
Dw tkgA IN 4cr Ckm» mltt trtwnilan Par|UMBlilf«iba auigebefUt, «ber nbt besduuiist. Oie Bitcbreibnng dcMdbaa
1. b» IMnda 4«idbB WmAab Tom J. IIM.
CCXIV.
In nomine sanot^ et iQdiaida; Trinitatis. |I Quoniam sollicitudo pretatorum inuigilare deb«C iriililali ei
profcctui subditorum, idcirco cgo Hamuko Dci gratia Palherbrunnensls ccnobii abbas, tempore oportnno
coram Dcu mi»cricortiiam, ct apud poslcros oostros salutarcm fratcm^ commcmorationis mcmoriam ioue-
nire cupicnB, oommnniealo nnaninu fralrum, minisferiaKnm, afiorumque fidelkim noslronim oonsifio et ad-
jtilus ;iu\iIio, niarisum unum in Ililasan a quodam tiiro Rcinlioro iionilnc octo m;ircls conipaniui,' (]iu>m
coininoni utililati profuturum ecclcsie nostrc sollcmpnitcr tradidi dclcgaui. Poslca quibusdam bonis in Atlon
lcgitimu concambio acquisitis, fructuoswn coiLsiderantes in unum coliigero bona simul posita, prcdiclum
mansom cuidam ministeriali prcpositi, Folcbcrto nomine, dcdimus, et ab eo fiKisqtte sois mansum unom
cum arra. qncm ibidem in All(Jti a quodam uiro Ricwardo nnminc comparauerat, reccpimus niioJ ne in
posterum aliqua pcrsona pariia ucl magna ullo modo ualcat iuiirmare, lioc presenli scripto ct sigillo, illu-
slriumqiie uirorum qui affiierunt lestimonio d^um dnxnntu confimnre. De quibus sunt hi. HVino prepo^
silus. Gcrnandus. Othclricus. Rcinboldus. Rantwigus. canonici. Ministcriales. Vifo. Adclbero. Ilugo. AltmaHi
Athcllurtth Altmar dc Thiuthorpc. Vdo. Waltgot. Welziko. Adelbratb. Warmnnd. Eilbratb. LiudoUl Frilbemar.
Gcrlai;. Godescalc Conrad. Rcinzo. Ecbratli. ct alii multi.
Actum incnrn. Dom. MCXXXIT. Indictiono X. Rcgn;inlc Ludgcro qui et Lothario rege.
Voa dcra sur Seit«, auf cinem Ton dcr SctiriA. leer gcljucnco Ejame, mit tchiniilcu Pergimentrieineii •ngehefteteo,
kreUfonni^ea Sieget , m nut ein Bnichjtuck ilbrig , auf welcbem der griiitere Tbeil voo dem linkj Mbendea Bni<rt-
UM« dM Abtat, Bit uabedocLiMi Hmpte aad «iD«n Biich«(utiib halteiidt aocb la ukMoum iit, Vm dtr
ccxv.
Innocenlius cpiscopus SCrutis seroorum Dci, ucncrabili frutri fiemardo Padelburgcnsi epi^copo eiusque
sueeeasoribos canonice pnwiotte«fis in perpetuom. || Sent onme dalom optnmm e> onuie donum perfoeiom
do^ursiim cst et rt patrc Iiiminum dpscendere scripture sacr^ auclorilas protcstatur, ita procul dubio no-
stram gloriam atque Ictitiam fore credimus, si fratres aoslri digni honore inueoiuntttr, et pro sua probi-
lale atquc sdenlia de magpns honoribw eotdesiaslieis ae d^pitatibttB «1 allion prODebi promerentnr. Boe
prafeeto mtnittt, quonnm mnlla de dettotionis erffk beatam Pelnim stodio, ueoefabilis frater Bemarde
episcope, aostris sunt auribus luurinta, et hoe ipsom cerlis indidis oomprobanimus» eqvnm esi ul pn»
Digitized by Goo^^Ic
46
imppnso obscquio a srdf» apostolica amplitis honorcris, cf ut de cetcro fratcmitatcm tuam nobis magi<
obnoxiam !>tatuainus, taiii teiiiiioruiiior quuin spirilualitor, gratum einolumeolum doroino coopcrantc rcci-
pios. £t quoaiain lamqiuiin Aaran ad ponlifiediB dignitatis Euti^am diuina pnKudcntia te credinms eno-
oatum, ct lofo Moysi ad rcgimcn es, ot . . . atuin (luisliani populi coi;>(itiitus , corum quoquc dipiitatis
tc principcm coQsUluinias, et usum raliooalis tibi tuisque siicccssoribus cx apostolice sedis bcnignilate con-
cedimtis. Hoc uidelicet sancientes, ut eodem his diebus per parroduam taam infra eccledam duraiaxat
ntamiiii, qiii in prcsentis scripti [Kjgina prescribaotur. Id cst, Gfina Bomini. Pascba Asccnsionc. Peutecosle.
Natolc beali Johannis lli[iliste. Fosliuitalibus beatorum aposlolorum Petri el Pauli. Solcmnitatihn': lif Hf
Mari^, el Onmium sanclorunu >'alalu Uomini et Epypbaaia. la consccratioiubus quoque ecclcsiarum infra
Inam parrocbiam, iiee non etiam ordinalionibos dericorum, in anniuenarto dedicationis Padelburgensis
eoctesie, et m feiliuilate Sencti I.il>orii. Tua ilaquc, fratcr dilecUarime, inlerest, ut qnod in facio geris
ecdesie, operum tuormn commciidet effcctus, et tua dilcclio hac semper gratia dignior unlcat inucniri.
j; Ego rnnocenlius catbolice ecdesie episcopus SS. Sigpiom maiuts mef Adiooa dos Deus salotaris
noslcr.
Datnm Laterani per manus AIMERICl sanctf Roman^ ecclcsio diaconi Caidioalis ct Canceliarii, Nonas
Junii, Indictione XI"» Incamationis donuoiof anno H*. C*.XXX*.HP. PootificaliiB iiero Domni INNooentii FP.
JL «ono lilT
Dw Si«gel ut Tcrlorcn gegia^ca.
CCXVl.
Aa4 einem CopUrimn dee SUIb 8l. PatroUai ta Seeit, im Beiits de* Crimiaal-Directort Dr. Gebrken u Paderboni.
lo nominc sancto et indiuidue Xrinitatis. BruQO Dei gralia sancte Colonicnsis ecclesie Archiepiscopus.
Qooniam ncgligcntia et remisaione villioorum Cnria mwtra qne est in Gclmenc prioribos temporiban pene
attemiata cst, eo quod homincs famiiie vtriusqiic sc\us dc diuersis condicionibus ipsi Ouie accedentCS
iiidiclioiic censu.s sui quadam bciicficii gratia inngna ex parte cxonernliaut, scilirct \niciiiqiip siue masculo
siuc fcniinc mcdictatcm dcbiti sui ucl multo amplius rcmittcntes, non »uinu:i pa.ssi no.Htris dicbus indi^rcta
seniicii nostri dispendia, Sod eidem cnrie no^e anliquum sumn ius et pleaariam censns reddiU<mem cum
laborc quidcm ct iudirinli rlecrelo resignauimus , cxcepti> (Innlaxat ci-; rjni leniora sibl inipOi.ita ("oram cvamine
nostro coraprobare polucrint, uol a nobis et successoribus nustns propter scruicia sua allcuiari promcnicrinU
haquo daobus gprmaois fratribus Werabero et Iboni, liberis progcuitoribns ecBlis et postea sancto Petro gratie
ooBtradiUa, Bembardo quoqoe ei Bemhardo fratribus, Gbem etbra matre sed sponlaiiee trudita genitis, quo-
rum pator dsitus csl ccclesie pro quodam ex nostris pcrempto, Itcm Alfwino ct vxori cius Coillinnli, qiie
el q)sa libcris orta natalibus simili modo se vltro ecclesio contradidit, cum consilio phorum, bberorum ct
niinisterialiom Bostromm, tale priuOegiom ooocessioois nostre donaltone indabimos, vt ipei etseeotara pro-
Jes eoriiin non ampliiis quain diios dcnarios nnnuntim persoluant, sinc mundiburdio nubant, maiur nalii in
eis solus tribularius fiat, et libcri nb onini exactionis incammodilale de roliquo uiuant. Si qna ncro mtilirr
c.\ cis viro iotcgi-um ccnsum dcbcntc nupscril. nati cx ca lilii putris lcgc tcncantur. Vl autcni Iiec no.stra
conslitttlb stabili tenore firma et illibata seraetnr, et testamenU conscripiione et multorum lesthim astipu-
l.ririii ' cl li.iiiiii iin-,trl au- toritatc roboraiiiniii-. i't >i;.n!li nosfri imprf's--ioni' siibtcrbnllari iussimu?. Pala
XYll". Kal. Julii, anuo iucaruatioiiis dominice M<'.C".XX\''.11IF. IndicUonc Xlla. liupcraxilc domiuo Lotbario,
anno regni dus VHI*. Ardiicpiscopatus auiem noslri anno 11". Testes faerani PreposiU. Bera. do sancto
(^unib(<rlo. Henricus de apostolis. Arnoldus de gradibus I.ilieri. .4rnoldus. HcrmaDQUS. Thictmarus. Dcrnhar-
dus. Vdo. Ministcrialcs. Alinarus nciiiricus. Ticino. Philippus. Atlclricus. AddberlOS. Sifridus. Weaelinus.
Hbsil. isralid. Gudufridus. lIurlvNicus. Conradus. Macburius ol aiii niulti.
Dlgitized by Google
11S4.
17
CCXVII. *)
In nominc stanrtPi rt inr!im"«lue Trinitatis. || Ego ') Wciiulioi u-; Doi gratia Miini^anlrfnriJensis ccclesic
cpisGopus, quod ad muitonim nnliciam pcrucnirc cougruum duxi, liltcrarum monimentis niandare prouida
deltberetione cuniui Nonerit ergu prc»cns etas omnnimqiie salisecature posleritas, quod in episcopata
nostro, Spii-itu sancto coopcranlo, qui ab initio statum nascentis ^cclcsie per quos nouit el uoluit. partim
condcndo nouas, parlim reslauiando dcslruclas, in mclius promouit, locum qui dicitur I.isliarnS) sanclimo-
niuUum salis indisciplinatarum , auctoritatc apostoUca doniini pap^ IlonorU communitus, anlecessor meus
pi^ memorip Egbcrtos io slatmn meliorem comroulauit. Goro emm com omiii denotione aMcnsom pre-
bcntc, uolontibus omnibus bonis tara nobiUbns <]'ir n) n.inistorialibtis, cnnsontientibus ctinm ip>is pi cfuti
loci sanclimouialibus et pro tomporaU stipendio melius rccipicntibus, locom mcinoratum cum omnibus ap-
pendidis qaesiUs et acqoirendis. moaachis secondum regoiam Sandi BeNeDicCi uiaenlibus commlsiL Nec
minus ad omniuui noticiam pcrucnirc uolumus, qiiod rounacbis ibidcm Deo seraiendbus, communi consensu
fratrum hcati PaVU, Uberam okclionem in clii^r rulo abliate sectmdum timorem Doi et n';;iilrim sancti Bn-
ncdicli conccssit et dc c^tero conUrmauil, ut ciucium lamen cum orani humiiilalo domino episcopo ordi-
nandnm el consecrandum representarent. Quod flictnm per omnia laadabile cmn omid deuotione am-
plcxus, non tantum laudaui, ucrum ctiam ^ capeUam quc dicilur Watdenhart cum omnibus appemdiciis
quesilLs et acquirendis, mobilibus et immobilibus, cultis et incultis, aquis aquarumque decursibus, cura
coDsUio prelatorum nostre scdis ^J, pro salute anim^ mc^, ad utililatcm rratrum Dco ibidcm scruicatium
tradidL Si qms ei^ his traditionibas obuiare, iiet eas aonallare presumpserit, perpetuo anatlieoiati, nisi
resipuerit, subiaccat, omnesque sua^ :iTi!ionf»s cassari pcnitus experiatur. Quod nc forto attemptare
quis audeat, et ut momoriale io gcnerutiuim gcneraUooum pcrwaneat, lianc cartam inde conscriptam, im-
presrione sigiili sancli Pauli ac noBlri consignaulrous subter, ncc non*) idcae» testiln» conBraiaaimus, quo-
ruffi nomina sunt I19C. Ilcinricus preposilu» maioris ecclcsio. Guntramnus <leoanus oiusdem ccclesi^ Bb^»
bertiis prppositu<!. Gcrhardus magislcr scolarum. Wicberlus. Hcrimannus. Anshelmus. Libpronim nomina.
Wicboldus ct iilius oius Bcmluu-dus. Rodolfus el frater cius Liuldolfus. Tbvodericus et fnilcr cius Weren-
boldus. Barchardus. Minislerialiam oombia. Benihardos. Ditmaras. Weranxo ^ iCem Berahardus. UvoUhar-
dus ";. Rutgerus '^). Liutgerus. Liuibcrtus. Walihaidus. Geliiuanis. Bertramaua. UvaUhenia. LiutberkM. Bninoi.
liodcfridus ct fratcr «'ius Ileriinaniuis, i t alii quaiu jiliirt-s.
Acla sunt autcm h^c anno ab incaroationc Domini Millesimo ccntcsimo XXX°I1H^ Indiclionc Xn«. ")
Impcraole uicloriosissimo Lothario Aagusto, anno quidem regni eius decimo iropcrii ucro sccundo ^%
Ofdinationis autem domni Werinbcri episcopi aono terdo
L'nlcn auf dcn litrnllrli gn>».ien leerfn tljiiin ilcji Pcrgjmcntrt ttnd ilie beldtn Sirgrl <ic< [!i>chofj uod det Domkapitdl
auigedriiclu nnd nodi TollLommen gut crlulten, Jeoet Ut krei«rofmi| , und aeift dea BiMlior, mlt MbedccklM
HwirU, ttif fliimii «M Nmd««lK3^ii m/VaiMa fvMMelm <htbte ailHflA, iM <icr ndrtm Brad in VnOtolMA
ia Kbriigcr SicktUlS didit m «rinMn Lcifaa, in der linkea Bin g««r1ilnsieni!« Qucli ebenralli dicht 3n ticli liilirnd;
mit der Umcdififl: WcrMriM Oci gratia lloMalericn«i» Eft, f. — Du andere i«t du l>ereiu bctcbriebene rait deu
BfwibOd* dcc bdl. P«alm "J^
Um Sbiigm gmm i^riiUateode, nur anttatl der Kapelle tu Wadenbart, der Zehralm m Dcllen aiid BeMlfldumm
grdeokende Urkunde «om Jabre 1136, acigt dic in dm MotBO aogrgebcaen Abweichungen.
>) Ego rchlt. curaui prou. dcl. *) Liibern. iptit (eblt. *) lumma. *) Aottatt: capclljm — dccurtibui, Tulgt hler:
oiginti tulidorum decitnain nii>na>tcriL-n<i( monrl^ infra parrocliijin Dlitedca in locit Dullen et Beldiochuten nominatit,
blcr ielgt Mch: et auento roioittcrialtam, preljito mooatterio. n. o. ct. *) RadAiru*. *■} Urcrenai*. '*) Wwirardec
n)B«iflcrm. ») WKcaiflN cmlcilm» XXX«.VP. Indicl. ZUc Aiedec»m. •«) ^flHM. ^V, Aa der nikende
Toa 1136 find dic Siegel dicccltc^t ■bcr ik imsckdMar Ofdflmfi «■d.cdMT tccdadiil..
Ced. dipl. hut. Wcttfal. U. 3
Dlgitized by Google
48 — 1136.
CCXVIII.
IX XOMINE DOMiM. BERNHARDYS DEI GHAUA PATHERBRVNXENSIS SEDIS EPISCOPVS. Palher-
brannomis oenobii abba« Domine Hamuko cartim quo esl in Atlon iiula eoclcsisni cum omoibos sibt alii-
nenlihiis ccclcsi^ cui prcfuil acquisiuit a quodatn Dcrnbardo canonico Pathcrburncnsis occlcsio, ct patrao
cius Cununc, datis illis aliis bonis dc sua ccclciiia, in Tuistc, Thiuthorp, ct duobus mansis in Burgnon, pro
cadcn) curti. Qup curlis iodccimata fuit quaiudiu cam prcdiclus D. canonicus habuit, ncc ullus tunc tcni-
poris viocnliom rerainiaGi polDil, quod aKquando uufe decima soluereliir. Post mortcm vero domni Hdn-
rici huius scdis episcopi, cuius trmpuribus hcc coinmntalio f;ic(a fst. decima de cadem curti pr>r \im e.\i-
gebatiir a quodam Frilberico dc Glindfclde, quasi ox partc aduocali tunc temporiis Widukindi dc Sualcn-
bcrgc, qitla idem Frilherions reiiquam decimam de eadem vQla ab tpso adoo<»lo in bencfietnm bd)ebaL
Hanc iniustidf violeotiam fratres nostros perpeti condolcns, Egu Bemliardas Dd ^Htia PatberbnracnBa
scdis e|iUropiis, predicti H c|iisco|ii Mircnssor, prcfatinn Widukindlim nepotem mcuni superne remiinora-
tioois uiiuiiu conucni, ct meo rogatu lam ipsum quam aiios omncfi ex eias parlc supcr hac esactiooe ct
Infestationo Sicque nostra pontifiMli anctoritate el baimo sanciro euraui, nl ouliia demoeps ad'
uocatus, uel aliquis de parte eius, uol ulla alia (|uelibcl pcrsona parua seu magna, dccimam cx prcdicta
cum rccipiat, aucloritate Dci omnipotentis el Siinctorum cius ct banno nostro sibi interdictam. Quod si
prc&umpseril, irum dislricti iudici^» Dci iacurral, ct in die iudicii, si non cmendaucril, illi ^tcm^ maleUi-
ciioni flubiaccaL ile maledieti in ignem fteniiim qui preparatus esl diabolo et an|;eli8 etusw Hane ettara
csirtnm liniiis ronsiiiutinnis nostrc tcnorcin contiticutem sigillo nostro insifiniri fnci. uf sit prcdictis fr.itribu»
apud postcros ixi tcslimouium. Uuius rci tesles suoi onuies laai cunnnici quam mooacbi buius ooslr^ scdis.
liberi bomues. Brp. Fritheric. Tbiatmar. Meingoz. MiniBleriales «luoquo. Vfib. G&io. Foksbralfa. Uild&old.
Wal^. Eilbratb. Warmnnd. Gerlag.
Aimo ab incarnaitioaft Donim MCXXXV. IndidioBe XHL Begnaiite imperatore lindgero.
V«a diu mm aaUiM Thaite te VAand* iHit(p4f«cai«l 8N||fl i«t mir «lia BnehiUick fibrif,
CCXIX.
Am itm KiipialbMlia 4m K1«iI^ Galirdcii.
In iiornine sanctc et infliiiidue Trinilalis. Bcrnardus Dei gracia PathiThoincnils rpiscopus. Qiioniam
teropui'» quc sanctus apostolus %'entui-a predixit, iam veni^isc timemus, cuw dixit, cranl honiincs se ipsus
aoHmtcs. vndo aepias aeeidit, quod hi qui in qtriete mentto Deo swvhmt, ab importtmis hominibas injusic tnr-
bantur, ollicit noetri cnra nos admonet, cunctis Dcum diligcnlibus, sollicitudioem pastoris impcndere, his
tamcn prccrinic qni nostro rcjjimini s|u>< i;ill(cr commissi siint, non solum de presentilnis scd ct tlc fuluris
quc pruvcjiuc possunl iiicommoditatibus auctorc Deo rcmovendis diUgcolia circumspccliori invigilaro. Ea
propier nolam ease vohunus. tam prescntts quam faturi temporis Cbristi fidelibus. qualiter pnsillus adhoe
andllarum Oei Rrr\, qui primitus in montc Iburg congrcgatus fucrat, et ab ccclcsia in Henxo bcum et
bona occlcsie in montc, C.hristo ibi famulantibus profutura percepcrat. Postca aiitcm saniori consilio in
locum Gerdincnsvm trausmigravil, ct iustc privilegium pusscssiunis luci i>riori!> ubtinuit, quamvis habilalio-
oem dictante necesdtaiis ratione mntaverit Nos itaqne securitati iam dicti andHarom Dd ooHegii providentes.
pro renicdio aiiimc noslrc et pnicntiim nnslronim. ct pro cnvcndo qiioi! sncccilcrc possct injusto gravaniine,
curaiii ecclcsie ia prediclo moiite ab omiii putct>tale cuiuslibci archidiacoiii, consiliu ot conniventia t6tiu8
ecclcsiti paiherbomensU absolvimiia. Et at Deo in Gerdiaonsi BMmaslwio acrvientibiis nolestio occasio
lolierctur, prelato ccnobii illiiis c\clnsa doriconim vcl laicorum polcstate eam ass^navmma. Ui igitur heo
noslra ordioatio in omnia post fuun* lempon nrta el iacoovuIiA pernraoeat, aacioniaie patris ei fiUi el
Digitlzed by Google
lllt.
19
spiritos sancti, cl sanctorum apostolorum Pctri ct Pniili onm coufirmamas et pfsrrtrm pn^innm hanni
nostri et si^fiilli Dostri iroprcssionc munitam, eorum eliain i{ui infra nolali suut tcslimonio i-onsri-iLii kH-imus.
TcMles. Weno preporilos majorb Ecdeflfe, Renborfns preposKu mncti Andree, Ahnarus decanos. QtbertaH^
Lentfridas , Hernhartius, Kv^Tffisns, Meiiuicus, ("anotilci tniijnrl^ rli <ii*, irirnrkr) AMkis sancti T*,inll. I.ain-
bertus monacbu;^. IJtici, Widekindus do Swalcnbcrgh, Hcnuaanus Uc Lippia, Thctmarus do Buiren, Wcr-
nerus de Brak, Heinricus Coroes, Addbcrtos de Rikeswigh, Ijaidoldiis dc Osdagesbeim, Cooradus Siapcl,
Uffo, Aiiabclinas, Eilbenus, Koeo BnrgeDscs, Cono dives.
Acla SUOl bcc anno domini Millcsimo C( iitp>>iino trirrsimo se\lo, Rcgiuintc I.ol!i;irico Romanonint Im-
peratore, aiuio regni ipsius Xtl. lapcrii autcm UU. Dalum Palberbonus duodccimo Kalend. Aprilis.
ccxx,
Am «iMai XopiiftMlie XlMlen MiricttMaiMtar,
In nominc snncto cl indiuiduc Trinitatis. Lotharius diuina faucnlc clcmcnlia tcrcins Romaiiorum Im-
porator auguslus. Cum omnium studia pro institutionc reli^ioiiis ct seruicii Dei incboata amplccti et pro-
moucri debcarous, ct ipsorum dcuola studia iuuarc et imperiali asscnsu corroborare. Froindc tam fuluro-
nun qoam prcsentium nouerit induslria. qualiier fidclia noster Widektndus abbatiam in looo qui Tocator
Monn-itrritim S;inrfn Maric in sua ftiii(lnult |»rnpri<^1;ito , instittioti'; il)i M"tnm raonnchornm «^frtintltiTn rciiulam
sancli Bcncdicti, Ipsam ccclcsiam cum onuiihus olilcitis scu adhuc oirercndis Uco ct matri ipsius dclcgando.
Cuins slttdium Bembardus Faderbomons^ opiscopus venenibilis pari ampleclMM allieetQ, huios institntionis,
offercndo non minus sun, studiosus cooperator ettitit. VlriuMquc itaquc dcuotioncm Iroperiali auctoritate
noslra contiriiiando approhantcs, prcripipndo iubemus, ut nullus Archiepiscopus, Episoopus, Diix, Marchio,
Comes, Yicccomcs, nulla dcniquc magna panuuiuo persona in his conctsssis prelalam ccclosiam deuastaro,
ioqnieiare anl molestare presomai Si qob oonti* hec, qood noo credimos, prewmpserit, centom Kbras
auri, mcdietalcm camcn' iioslrc ct mcdietalcm eidem componat ccclesic. Qiiod nt vcrlus credatiir et ab
OOUiihus diligentius custuilialur, jirrscntis ilccrfti paginnm ri^illi nostii iinprcsstooe iOMgairi iussimas.
Sigmtm domai Loliium lercti liomamrum imperaloris (L M.) iimcliisim,
Bgo BwfMits mos Ad^erti ardueanee&trH meog^mi.
Datom amio Incaniatbais donwuoe Nilleaimo Ceulesimo XXXVI*. Indiciione Xmb. Pridie Nbn. Aa-
goati, anno voro r^ni re^ Lolliarii ondeeimo, Imperii quarto. Actum Corbeie. ln ChriBli nomine feliciler.
Amen.
CCXXL
Innocentius episcopus scruus senionim Pcii Dilecto filio BAldoino LiesbomcnM abbDti- eiiwqae buo-
ccssorihus rcgularitor promoucndis IN PPM. || Locorum uenerahilimn cui-a nos ammnnrf. de corum quiete
atquc salutc soUicilc cogilarc. Quatcaus qui ccclcsiasticis fainulantur obsequiis, ccclcsiastic^ quoquo lui-
liooit, opiato patrooinio foueeotar. Cfteram sieat e« qnf a nobis statnnntor finm aolamua ei Olibata per-
sistcrc, ita nichlloniinus qiic n frntrihus rnlionabilitcr fiiirit, auctoritatc apostolicn nos conuenit roljoraro.
Idcoque, dilccle in Domino tili balduinc abbas, tuis dcsideriis aanucotes, quod a fratro no.stro Kgeberlo
bonf roemori^ Honasteriensi cpiscopo, supcr ^cctesia siia m Jooo qoi IJesbem oiciior, proptcr malam
uitaiu quarundam sanctimonblium olim ihidcro turpiter connersantlian , consitio ct aucioriiale predoeeMoris
nostri Pl'. MONORII s;mete rectmlalionis faclum esl, et a fralw* nosfro Wcrliiifro ipsius successore firma-
tum, prescntis scripti pagina roboramus. Slatuentes ut ibi pcr mooacbos honcst^ uitf secundum beati fic-
3*
Digitized by Goo^^Ic
itit — iitT.
nedtcti regulam de cetero seniiatur, et tam ea qu^ dc libera sea eaoooioa elet^one abbalig etusdein loci
ncDiidaiD Dci Hinoreni et moiiastieiim «nfiMm celebrftiida, qaam eliam de decimig QHpati soilicet lolido-
nun Honastcnensis raonet^ inrra paiTodiiaiQ Dfeteten, in locis DaUen et Beldiochusun cidem BOBWterio
annualiter pcrsoluendis . »b codcm fratrc nnsiro sancita subI, iirma in pcrpctuum et illibata pcrmancanl.
NulU crgo hominum fas sil, prefatum monastorium super hoc temere pcrturbaro aut aliquam ei e\indc
molealatkMMra tnrerre. Sed omiua qaenBdinodum mperius dicla snnt, liln iniBque snoceMoribvs intemerala
seriicnltir. Si cjiia igitiir ccclosia^lica ^cculariNUC pcrsona hiiiiis nrjslre conslitiifionls paj:inam solcns, cnntra
eam tcmero ucnirc tcmptauerit, secundo tcrciouc comtnonila, si non rcalum suum cougrua salisfactione
Oomxerit, potesiatis bonorisquo sui periculum patiatur ci excommunicationi sobiaocai Coaseniaoles mtem
eidem ioco qof ana sant, oainipolentis Dei et beatomm Pelri et Paoli gratiam coaaeqoantur. imoa.
f. Ego Innoccntius calholico eoclesif episcopus SS.
f . Ego Grcgorius diac. card. Sanctorwn Serg^ et Bachi ss.
Dala Pisis VIII. Kal. Oclobr.
Dm fllci»e|d, fM fliwiibnlkb«r BwfhiltMhrit, ki aiit fothga r«d«a Mgtbiiagl.
Gcxxn.
Aiu dam KopMfctidw im Kloilni llaiiiaBliuiir.
lonocentins Episcopos aenms semoram Dei. Ditectn filiis monacbM Monaslerii SwalenbergMiM lam
prcscntibus quam fuluris in pcrprtntim. Sacrosancta Romana Ecclcsia quc pcr boatnm Pctrum aposlnlo-
rum priucipem ecclesiarum ODuiium primatum obtinuit, omiiibus cius sufTragio indigcntibus subueoire miso'
rieorditer consaeait. Dignam est emm, ol qai ad afliaiBnim rcgimcn assompti sumns , eas et a pianonmi
hominum ncquitia tneamar et bcati Petri patrociino moniamaa. Qao circa, dilccti in Domino filii, vcsuis
desidcriis impertimur asscnsum, ct Swalcnborconso mona.>;terium n nobili viro Wiilikindo in honorc bcatc
Dei genitricis Marie fundatum, alquo cousilio ct assensu gloriosi Glii nostri Lotharti Romanorum impera-
loris aagosti, neo non bone meroorie rratris noslri Adelbeiii Maganlini Archiepisoopt. Wftimini Paderbor-
ncnsis ccclcsic ab oo pro sua dcnolionc oMatinn, prcscnlis >:cri|>ti p^ipliui (■ornnuniiinus Stalucntcs rit
quascunque possessioncs, quocunquo bona cx dono fratris nostri Bcmhnrdi Padcrborncnsis episcopi vcl
eiosdcm Widokindi idem locus in prcseutiarum canonicc possidet, quecunqne etiaro concessionc pontifioini,
largitioiic Inipcratorum vol principum, seu qaoramiibet oblatiome fiddium, oidcm vonerabili loco raliooa>
bililcr oflorri conligcrit, firma vobis In porpplnnm ot illibata pcrmancant. Obiuntc voro eiusil«-m loci ab-
bate, oullus ibi qualibet surreplionis astulia vcl violentia preponatur, nisi quem fratrcs ipsius monasterii
coaMnatii amensa, seu rralrum pars coadlii aanioris, secundom Dd timorem et beati Benedieti regnlam
prouiderint digeadum. Aduocatumquo nbi per electioncm atquc prouidcntiam Abbatis ct fratrum ibidem
consiitiii omnimoflis prohibomiis r>ocornimus crgo ut nulli oninino hominiim liccat vestrum monasterium
temere periurbarc;, aut cius posi>es.sioncs aufcrrc, vel ablatas rcUnere, iniminucre seu quibuslibet mole-
sliis feligare, Sed onmia inteigra comserveatnr veslris luibas prolhtarau Si vero, quod absit, aduocalos
qui in \cstro moniistcrio pro tcmporc rucrit, iniitilis apparuerit, liccat vobis loco cius alium idoneiim .sub-
8tituorc ad honorem ct utiliuitem loci vcstri. Quod si Episcopus, in cuius diocc«i vestrum mooasterium
siiura cst, temcrc vos in aliquo granare voluerit, .fecdtalem Kberam Iiabeatis ad avxiliam matrfa veairs
Eoclosie Romane confu^crc, uipoie qui sub dus speddi protcciione eonsistilu. Si quis igiiur in poalcnm
huius nostrc constilniionis |iiiL;iiiiun scicns contra c;im tomere venire tcnlauerit, .sccundo tcrtiouc commoni-
tos, si nou presumptioncm suam congrua .salisfactionc correxerit, potestatis honorisque sui pcricuium pa*
liaiar, et a sacratiMtmo coipore et sangmne Dei e( Domuu redcmplotis noatri Jesu Gbrisli alieous
Digitized by Gopgle
IfJT. 2«
aique in extremo examine dtstricle ultioni subiaceat. Consemantes auiem eidcm ioco que sua suat, omni-
polentis Dei el beatonim apostolonmi Petri ct Pauli gratiam conscquantur. Amen. Amcn. Ameo.
BmoMDtias caihoKce Eoctesie cpiscopus w.
Dragt» Oatictisis cpiscopus.
Eizo Anshf»lmii5 presbytcr Cirdinalis.
Ego Gcriiardus prbr. Card. lit. sancte cructs in Jhcrusalem.
E§o Locas prbr. Card. tii. Sanctor. Johannis et Fbnli
EgO Martinus prbr. Card. sancti StcphanL
Ego Guido diaconus Cardinalis sancti Adriani.
Ego Crisogonus diac. Card. sanctc Maric in portica.
DabuD in territorio Romano pcr mauum Innoccnlii Sancte Romane Ecclesie diaconi Cardinalis ot Can-
eollnii» VL Non. Octobris. Incarnalioou DoiQini amio Uilleaiaio GentesiiDO Trioeaimo ««iitimo, IndiclioBe h
FOolificatns vero donuit Innocenlii pape aeenndi aano Octava
GGXXUL
C. In nomine sancte et indiuiduc Trinitatis. W. diuina faucnte clementia Monasterionsis ppi«;opns. Om-
nium fidclium Cbristi Dostrique diucrsitatem scire uoluaius, qualiter dcfuncto archicpiscopo Colonicnsi, fide-
lis nostra ct dilecia ^dSfaiklia nce adierit, hnmfliter ebaeeitDi, ut peticioni eius acquiesceremus. Noe igptnr
defficis intcndcnlcs soasiOBilnis. peticioni eius ratioDabili ac Mtile asscnsutn prebcntcs, capollam in looo
patnrnf' br rf 'i tntis suc, quc est Prumcrcn, ^diOcatam et ob ipsji domina ViiilliiMa duobus solidis ct qua-
tuor manciplti. dotatam, consecrauimus, ct iegitimc matri eius, scilicot ^cdcsic qu^ sita esl ui uilla Wur-
ntia, conaeiilienlibuB arebidiacono Amoldo tnaioro fcdesif prcposito, et Teodorico de Saactis apostolis
prcposito, prefaic uidelicet fcdesi^ qu^ est Wnrma decano, eam attitulauituus. Scd qtiia tempori-
bus nostris fitif- solinit in^un^cre in rinfn's snas, prccipiendo propipiiniis, nr aHrpiis ibi diuinum officium
audcal cciebrate al^squv licenlia pasluris supradictf malris Wuniie. Si quis uero iiuius attilulatioitis nustr^
temerarios quod abeit exliterit uiolator, aoathemalis oincuilo niii reeqiiwai imiodetar. Et at hfc aililnla-
tionis nostro auclorilas slabilis el inconunlsa prmancat, hanc papinnm indc conscriptam manu nostra corro-
borantes, si|pUi noslri imprcssione in^uiri iussimus. Data ost II. Moo. Dccembris, aoao oero doniinicf
incaiaiatiaBia IP.G*.XXX*.VII«. hdiMiooe dedma V*. Au» aalem dooini Loibari impeiaioriB dedBO tereio.
GGXXIV.
Tn nemme sanct^ et indiuiduf Trinilalis. || Qui seminat in benedietionibi», de benedictionibaa ettDelet.
Qaooiam igiturrcrum secularium staUim scimus esse monu ntancuin, iuis4|itc fragiles cum seculo labento citius
osvo rnsiiros, npfrnntc in nobts misorationc diuina, ad caquenon sunt momcntanea, non transitoria, omniqite
tine carentia, iuxla iipostoU ammoniuoocm, ad ea que anlc simt mo cxtcodo, ca uero r|u^ retro me stmt obli-
ti», ad Bupernf uocalionis atatum peruenire conctipisco. Vt ei^ ad iDa qu^ aunt aemper maneBlia ualeo-'
mus attingcrc, fratrum nostrorum alionimque Chrisli fidelium nos committimus deuotloni. Vt autera apad
fratres nostros, iiidelicet maioris domus canonicos, memoria nostra pcrscucret, in augmentum sabalaoli^'
damns eis XXV. aolidos, ea ratioiie, quatiDas una prebeuda «ngulis aemper didius, eo modo qno oonsti-
tuta cst prcbcnda cuiusdam sororis que noinen Adelheidis habuit, a preposito siue eius cellerario \wr
OTunia fideHter cis inde (lispcnsctiir. Damus ad alfare sanrli Slephani protliomarlyris, quod est in aquilo-
nari parto noslri monasterii, Vtit. soUdos, et in manu subcustodis, boc cst qui ^cdesiae sub priocipali
Digitized by Google
n
tllT.
coslode saltsmiit, sic eos ponimus, ut do tribus solidts lumen ad ipsum altarc prouideat, cl (luinqne soii-
dos ad suum propriam aBum habest Yolaaius aatem at custos tste, « prcsbitcr cst, in doroiiuds diebus,
sinc tn aliiK fostiuitalilius m\ preratum altarc missam cclcbret, et in priuatis diebu.s, uiilelicct Feria II. IIII.
et M. niiii^ini (Irfuix lnnim rantcf Si ncro prp*hif«'r non cst, ciim omni diligcntia, ut alius h(c faciat,
tpse procurcu Ad altaiu iuttpic ^iuictc cruci«i damus duas prcbcnda!;, uuam utdcliccl dc Lucn, ct aliam
de DulmaDniti, ut presbiter omnibas diebus sooante prima, missam ibi odebret bi mann uen» prepositi
ft ;uii aliorumquc priorum pnnrinn^, qnatinus m\ hnc niinisterium digoum ct idonfaiii Nacerdotcm solli-
dtc prouideant. Ad aliare ciiam bcatf Marif Magdaleo^, quod est in nostni capella, III. solidos damus,
ut de his isdem custoe ftngulis noctib«» himen ibi proirideat. Quatuor quoque sdidos pommus in mana
presiiinnti cu^lodis, ut dc liis a capila lemnn ii>-<|U(' ad sanclum dieni pasch^, VIII. pauperil)u.-> iiiinnniitani
jvtnis >Hiau!i> diclms (Itstribuat, cl iit Iiii cum aliis pniipfrihus, qni in illis dicbus in alrio ccclcsic laudan-
do Dcuiii procc&!»ioncin iioicnl faccrc, iuogantur, cl ipsc procurcU Duobu^ uefO nummis, qui de hi:> IIU.
solidis supersnnt, ceram comparet, et onam inde CBndetam ficri iobeat, quf m loco abi memoria sepid*
cbri nostri siiluatoris in parascciic rccolitur, ncccnsji ardcal, ncc quis(|uam, donec tota oonsumatur, inde
cam iuifcrrc prcsumat. Hec crj;o duo talonla, undc hcc omnia iui lieri or(linanimn.s, m.iioris (Tclf^sip pr«*-
posilo ccrtii» in iocis dcmotk>lraaimn$, unum uidulicct in parrochia quc Amuluncburen noniinalur, ei XV.
sdido» in parrochia qo^ Slctnuorde nuncnpatur, V. oero solidos in uOla qu^ nomen Greuen habet Da-
inus qiioipic ununi talcntum (iuobiis mon<istcri!$, dimidium uiddicct ad xis\im frnTrum sancti Pnuii apud
antiipiiiin monastcrium, cl dimidiura ccdat in usum fratrum sancti Mauricii. £l hoc talcntum ad uillam qu^
Uagcn nonuoatur prcsignamns. Ad nsum eliBra fratrom mabris domus damus camttam oini singulis dcm-
cepS annis, ila ut corum dispcnsnlor de ccitnrio nostro quod ci dc toto uino nostro mclius placucrit cli-
c;nt, r1 in ccllarinm fralrttm dcferaf, iit in rcNtitiilalibus sanelonini Nicolni, ricitri^ii. Scniatii. Man(.' Maijda-
len^, iii inuenlionc sancli Slcphani protiiomartyris, Egidii confessoris!, mcnsura uini eis iode tribualur. Men-
Mira antem h^ ortt, •cora qua toto anno uinum fratribus distribuitur, e( in predidis sanctorum festi«ritali>
Iius fratrcs nostri tam abscntcs quam prcscntos cqiia partilionc, cxccptis scolaribus, hoc uinum accipiant
Ilis ita pcr miscriconli.im Dci iani ordinatis, damus ecclcsic nosti-c ad honorcm Dci cl uencrationem gen-
tium ductoris cgrcgii, uidclicct pnlroni uostri sanoii Pauli, oniiicm ornatuni pontiOcaiis apparatiis, uideiicct
anolum ep»oopalen, et bacultim, mltram et cyrothccas, caligas ot «indalia, tunieam do pallto, Albam
cum hunicrali, cl stolam, cruccmquc qnc in collo pnntificis (lcpcnflcat, Halmaticam unam, ct ca.sulaiii,
caiiccm, et duas ainpuUas ad soruaiidum uinum ct aquam, Colam unam, et pi;(idem ar§cntcam ad scr-
DBndas oblatas, nasculum ad thns reoondendom, ot annra ihuribnluro, Pelunn de argento, ot arceohim in
moiliiin capitis humani fomiatum, Duo mimutergia ad ministcrium e|iiscopi, missaiein iibrum ct bencdi-
clionaic, cL (jKruicrii cpiscopaicm. Sedem unam, el Tapclnm Diio caiidclabra , c1 dc .serico duo uc\iila,
pectiucm dc (>iiorc, licmque de eboro bacuiiiro cpiscopi manuaiem. liuius tradiiionis tcstes sunt bil Ileio-
ricus maiorb fodi^if preposiius. Guntramus decanus. Bngelbertus prepositus. Gerardus ma^ster. Adelber^
tos. Rothcricus. De Listliarnc iloTninns Balelewinis abbas. Otto prepositus dc Cappenbcrg, ct Otto ciusdcm
loci c;monicus. Adelbcrlus prcpositus de Varlara. El liberi homiQes. Rodulfus. Thcodcricus, cl i(l(.*m Tlicodc-
ricus. El roinisteriales. WoUhardus uillicus. Bernhardus de Dulmene. BcrtFamus. Liutbcrtus. Gcitmarus. Sue-
Iherus. Lutgeros. LiutberUis. Sucihcrus, Arnoldns. Igitur ego Werenherns Dei gpntia luiius scdis opi.scopu8^cartBlf
i-tius liatnr ct auctor, in noinim- Dci (minipotcntis tnni prcscntes qnani futuros Chrisli tidcles obtcstor, ut
quicquid iii ca iniicneriiit utililalis cc ch^^ic csse iioUilum, quod pro reoiedio anim^ mey meorumquo predocos«o-
Tum. hohis prcdictesedis uideHcct cjiix Mporom, ego pcccalor ci uideor contttliase, non mulilent, nou alupiaiu
inde partcm aofcrant, nec de huius eccicsi^ loco longios deferant, nec maliucilum iili(|u( m h^liMWro penBiltanli
.scd sicut honi dispcnsatores Dci, ad hnnorom ipsius omnia conscruarr studcant. Ilcc rognmus, hec rogando
monenius, el aucturitatc sancli i\'tri aposlulorum principis sub anathcmatc inlerdicimus, ct oo oiiquis cx
liis (|u<> ccdesi^ nostre a nobis donata sunt, msi commotatiooe nieliorum, et caasilio canonioonun simulque
Digitized by Google
itsi.
23
ininistorialiuin boc fodat, ex olGcii nottn avoloiritate poniuis inlerdieimns. Si qtm ucro alitcr quam hie
sit dctcrminatum focerit, nisi se cititi'? corrrxrrif, ciim impiis cl etornalitcr dampnatis a Chrislo in aeter-
num malcdiclus sit c( aoatbema. Acta suiit b^c anno iacamaiiouis doaiioice M.C.XXXV1I. ludictionu XV.
Presidente Roraanf acoeledae domino Innooeiitio pp. secundo. Ri^Danfe unpontare LfitbaHo IL
Ou aiagcl, MilwSftit hw«flitlb tliwi fctHietlHBMai dcr tArik Imt tdawwMa BiaaiM, arit PaiwMatciraifaa
angelienet, i»t grtiuteDthcili terttiirt; 4w ■odl VOlfcMdHOi VdlM Mieb) kttWlltt w ail dMf W dCT fel|CDdlD
Urkuade bctciiricbeoen, iUwrcio.
ccxxv.
In nooiine saocl^ ct indiuidu^ Trinilatis. || Notum essc cupimus omnibus Cbristi fiUclibus tam futoris
quam presentibua, qood ego Warhenia Dci gratia sancic Mimigardevordensis ^lesic opiscopus, pro retne-
liio anime me^ do ^cclcsio Dci gcnitricis Ct perpotu^ uirginis Maric nnoni talentum ad usum sanctimonta-'
lium ihiiloni Boo sf;ruicniiuni ct nfjiientum sui sponsi cum dcuotiotio expoctantiura. Qma. ucro ipsum talcn-
tum pro uoto noslro prcrato ^cclcsie in uno loco &imul assignarc non quiuimus, in duobus boc locis sub
diiiiaione eis demoastraainiaa, dimidiom oidelicel prope cioitatem noatram scOicet Honaslerinm, et dimi-
dtum in purrochia cuiusdam nostrc ^cclesic que HauechLshcclie nominator. Damus etiam ad usum ipsa-
rum sanctimonialium, coflcessiouc ct rogntu Wlfhanii uillici nostri, partcm molendini nostri quod cst in
loco nustro, cuius hacteniH tcrciam partcm possederant, ila uidclicet, ul augmento nostri muncris dcin-
cepa dimidinm habcant, ct nobis alia pars subseruiai, de qno sient predietom est terdam partam osque
ad U^mpura nostra tantum habebant. Addimus his quoque duos solidos dociine de uillicatione Dcriilinnli
ilc Dulmaooia, et octo denarios etiam decioie de ollicio prcnominati utllici oostri W. de quadam domo
qunm [^rediote sanctinioiualoB habenl in oilla Sindenin, et hoc ipsomm assensa sepe dictis sanclimonuilibus
contradimm. Cengnm etiam do curte quadam que foerat cuiusdam prcsbiu>ri Cunradi in uilla nostra, qm
cat ad nouom nummo<;, ct hos uillici noslri W. conccssionc illis donaitnis. IIoc igitur oniiiia fHicmadmo-
dum in prcscnti «imt prcnotata, et primum quidcm dc prcfatis duobus uillici», quoniam cx his qucdam
quasi uiHicationis hire ad eos spedabaat, ne amplios afiqoa retnietatioDis quistio ab ds aine eomm soe-
ocssoribus hino oriri ualcat , iiisoriim rciiiissionc spontanea ponimus in manunostra, sicquc priorum nostro-
rutu annucntc pia concessionc, damus ca ad u$um .sanctiinonialium perpctii^ iiirginis pi^ MARIAE. Testiiim
ucro noniina qui in prcscntia huius Iraditionis fucrunt bcc sunL Hciuriciis maioris ecclesic proposiUis.
Gantinmnus decanua Engelbertus prcpositus. Gcrhardus magLstcr scolaruro. Adclbertus. Rodcricu». .\deIbor-
tiis propnsitiis do Varlarr. Otto r;i(ijici)()f»rn;cnsis prcposilus. Otto (.Miisdctn Inci canonicus. BaMi'\vinus ab-
bas dc Lisbcmin. el libcri bomincs. ttodulfus. Tbeodericus. et itcm Tbcodcricus. et iuiui^tcriales. Wlfhardus.
IJud^^ems. Remhardus. Rerlrainmns. Linlberbis. et cfteri oomplares.
Acta sunt hec anno dominicf incaroationis milloaiino C. XXXVII. Indictionc XV. Bcc autem oartula nt
firmius rohorcttir, sigilli no.stri improssiono .siij;nari prooojiittius Wlfhardus itillioiis nosler, do quo etiam
supia fati sumus, coromutauit propc uillam quq Tclgit nunicn habct, iu.vU) ilumcn Emcsam locum unuin
cum qnadam pane sui allodii b qao molendinam exstnii polest, et in quo ez anliquo Itait, deditqne prc-
signato Dci gcnitricis oct^losir pro animo siio rotnrilin sinnil et matris Mf COnaensn Oliam et nolnnlate
hcreduin suorum, ct hoc sub prescriptorum tcstium prcscntia.
Dm mil Pergjmealtlreifca die Charte gehefkete .Siegel teigt den Biachof, mit unbeHccktein Hiupte, aur einen giut
•inraclten , oiedK^cn SCMCl •iiicod ; io dcr recbten lUod hiilt er den BiMrltnfttlab frei und aufrccbt *od •icii Jib«
«iirUt md in dcr HHftclrgdLlMi t«k« Baad ein «Himci JBMb} die CoMdirift bciwt: VtaDcra» Di Cicatia llom^
clcriciMia Bf$. f .
Dlgltized by Goc
tt
CCXXVI.
In noinme sanctc ct indliuitiu^ Trinitatis. ATUELBERTVS secundtts huius nominis, ipsa propiciante
Mogontin^ sedtfi archiepiscopof. Notnm ease noliinnis onmibii^ tam fbliiris quam presemibw ecdene Cbri-
stiqac lidelibiis, qnaliter amore Dei «hiac timorc, qucrimoniam et disccptationem dia babilam inlcr Mc-I-
ginstadcnsem el Hplmuuardlccnsem ccclesiam, de quodain |)redio utriusquo ccclcsie possessioni conli-un in
Frideuuardcroth compcscuimus. Uqc clenim sepe in pre.scnliara beatf memori^ Albolberli predcccssoris
noslri perkita per abbatem predicti raaaasterii et SIFIUTHVM oomttem, ddem ooncearil el ininoxit. nlpolo
otriusque ecciesi^ aduocato, ut facla examinatione secundum diuini iudicii manirestationem huius disccpta-
tionis r.-iii^^nm terminarct. Qua permissa licentia, ct i^ili fcrri iudicio cxaminata causa, supra dictum pre-
dium lltiliiiuuardiceusis oplinuit ccclcsia. Cui rci cx preccpto mcmorati presulis inlereranL Dudo. Conra-
dus. et alii |riures ad hoc desiinati. Cumque nec islo modo finita esset disoeptatio, qida quidam Uagft
minister ecclesie nostrc hoc habcbat in bencficio, ad nostram nnrlirnTinm nirsum delala est querimonia.
Quam DOS nictuloRiiDas ^quilatit» censura tenninare uolentes, recti iudicii facla ioquisilione, liVGOM supra-
diebim predinm secundnm indidum' senlenti^ cocqualiom soomm biteidixiiniis. Qood et proprietati pre-
diotf restilnimus ^desi^, statuentcs nc deinccps aliquam de prcnolala mom motestiam ab altera superius
memorala patiatnr crHfsia. Ut igitur liec slatuta no.slra jiorpetuo lirma pprmnnoant, hec dcscribi iussimus
et si^lli nostri impresstono signauimus, nostraquc quam acccpimus a Uco ligandi soluendique auctoritato
finnaoimos et firmanns. Cut rei tesles aderanL Preposiins de Hd^nslad Godesealeos. Sifrfthoa comcs.
Herimanuus comcs. luiico conic.'<. Arrnost comes. I.amlHTtus. Duilo. Ciluclundus. Ilcriinannas. Sigibodo» &0-
pertus. Lampertus uiccdoiiiiiius. Cuuradus. Alhelbertus. liauuardus. et uiti quam plurimL
Dat.i II. Non. SITT Anno dominice incamatioois H.CXXXV1U. Indiclioae I. Anoo uero damni Conradi
regis i. Aclum Rcsliiicrg. AMEN.
Du am SdtMiMCB Ibiicie 4ttr VtkwmAt aa%edradita smm kreitRirmtge Siefd Hlgl itn Biidior mit onlieifeektca Hwpl«,
in dcr rectitcn lljnJ dcn DiicliofMUb, in der linken ein oflencf Buch mit der Inmrlirirt: l'A\ VCUUS, bdlfBdt
aaif etaem oiedrigea Slulile tiiMndi mit der VoMdixiil: AddttcrUi* Oi. Cra. li. Muguotinu* Arctiiepc. f.
CGXXVIL
A«f dnm K«)pidbadw im KliMlett lltrie«ma«il«r.
In nomine sancte cl intiiuiduc Iniiitatis. Bcmhardus Dei graiia Padcrborncnsis Episcopus. Notum
ease vohunus oniuersilati omitiom fideKum Chrisli lam fiilurorum qnam preseolium, quia nos ob eleroe
remuncralioiiis spcin et saliilcm animc nostrc qucdam boiia tam in dccimis qiiani in iiliis retlilitihus ct mnn-
cipiis iustc ac iegulitcr acquiMta obtulimus Deo eiusque gcoilrici beate Maric peri^ctuc \ irgini in loco con-
sirucio a Widekyo^ Comite, qui vocator Bande Harie Hflnasieriam, quatcnus pmipi-res Christi ibidom
Deo Ibiniilaiiles» amplialv per lujatrc humilitatis denotionem ipsorum siipendiis, siudcant pro nostra et anle-
ccssorum nnstroriim epispnponini salute iugiter orare et diuinnm implomio mivci icdidiara. Ilec autem
bona ut iirmioris teslimonii veritale in posterum lencantur, in presciili pagina io unuui collecta cooscribi
prccepimns. Dedmam in SeQ)Ote. Decimam in Mevhtesteslorpe. Decimam adiaceniem monasterio et soper
locum qui voeatnr vulgari vocabulo Rothc. siuc sint culta noualia siuc colenda. El in TidebMMliorpek ilem
Hredenbonie cum omiiihus appendiciis. Quoddam boniim in Vrdorp. Ihins' mnnsos in Pwcrgen nim omni-
bus appcndiciis siuc adheieiiciis, vidcUcct scruis ct ancillis, arcis, cdiliciis, lerri» cullis et inculiis, viis et
inviis, oxilibus et reditibus, quesllis et mquirendia, situis, pralis, pascuis, aqnis, pisealionibus, molendmis
et omnibus rchus niohilibus, ceteri.«Kjue (pioqiiu modo nominiiri possnnt ntilitntibus. Insupcr septem nian-
sos el duodccim ugros, tres suudcras, trcs piscinas, et nuui:>ipia quorum nomina sunl. Wyndelmulh. Uerc-
Digitized by Google
ilSS.
25
imiL Wycihbredit Amoldt. Wennoken. Gerdntilii. OduiBrth. Odalfofl. Eseke. Praterea eommttBi oonatio et
unanimi conscnsii friilnitn noslroruin ranoniconim rt hfnniinim cl oiiiiiiiim fidolium lUislionim :ul sacrifi-
ciuni Domiui unaai siogulis annis carraUun vini prcdictc ccclcsic larjjiti suoius. .\ucloritalis iiostre scntencia
et cpiscoiiati baiuio omnia hec confirmantcs. ita ut (juicuuqne hanc nostram traditiouem nliquo moliraino
infrin^ore prosompscril , a rcgno Dei climinalus. pcrpcliic sul>iacM( maledicliont, Clemo ignc crcroandos.
OiiinjiKnic m*.om pia fide Jic fidcli dcuotioiic ct sinccra charit.ilc a^i^scnmim adliibiicrit. tnm pro ipsis qnnm
pro nolns facta sil lico nuslre deuolionis oblalio, el in cclis rcinun(<ratioi)cm accipianl cHcrnalitcr cum
Chniito regnantes. Amen. Pidelinro autem noetroraro, qaonim approbatione hec facta snnt, nomina as*
scripta Icgunliir, nostro cpiscopali sij^illo in (cslimoniuin vcriljilis itnprosso. Do clero. Abbas Hainuco. Vno
prepooitus. Esic propositus. rii-rnaiul. Odclrich. Reyabuldt. Rantwych. Rodolf. Tillimar. Lcntfrit. cetoriqnc
Paderborncnsis ccclcsic caiiouici. Libcri homincs. VotcwyD aduocalus. Hcriman. BernbarL Ludolf. Ticthmar.
Rucrhart. Ministeriale^ Coniio. VlFo. llildcbolt. LiudolL Conrad. BerlolL EylbraliL VolbnihL Altnian. Adel-
l)r;ihl. Hinric fntnfs. Aflclliialit. llcreilach. cl ."ilii qiiam piiircs. Dntnni l';i.lriiinrnc n \pnrr.Thili tlomno
IScmhardo cpiscopo. \. Idus Octobris, Indictione L Aiuio incornalionis doiniiucc .M.illcsi(uo CcQtcsimo
Trieeaino odauo, aono vero donioi Conradi rcgis l\
CCXXVIII.
Aus dcm Kopijtbuchc dei Kloilcri GclirUea.
In noininc sancte cl indiuidim Trinitatis. Borubardus Dei gracia Pathcrbumensis ecclcsic Episcopus.
Notum esae ydumus tam rutoris quain iin^scntibos Chrisli fidelibus, quia Hemrim patbeiburnensinm dvium
prcfecluv quoddam beneficium suuin in Krpinchtoip sitinn nuln-, liberum dimisit hac ioterposita oondrtiooe
ut ip«tim oum «mnibus appondiciis stiis pcclosic Dci ni Ibiiruli DlTcramu.s. Nos itaquc .scicnlcs ct confitcnlcs
apud muititudinom miscricorciic Dci l>onc actionis nicrituro icmporo oportuno rcmunorari, prcdiclum bonum
. Brpinchtorp cum dccimB et omnihus adherentris suis, viddicet ser\is et andllis, areis, ediOdis, terris col-
tis 01 iuoukis, viis ( t inviis, exilibus, rcditibiis, qucsilis ol inquirondis , silvis, pratis, pascuis, aqiiis, pisca-
tionibus, molcndiiiis cl omnibus rcbus mobilibus ct inmobilibus ac ccteris quc quoquo modo nominari
pussunt, ulilitalibus. Itcm dccimas in Hermeresson in Raraagotessun in Nutnn in Frilincturp, Dco sanctcque
i^us genitrici Harie pcrpetuo virgini Ct bcatorum a[iostoloriim principi Pclro cum assensu omnium lldeliam
ecclesic nostrc <)l>tulimus, quatitnis paupcrcs Christi r|iii di^iiiis iliiilem laudibus invigilant, pro nobis ct anlc-
ccssoribus ct succcssoribu!» nostris cplscopis et fralribus canonicis orarc sludcant ct diviuam iugiter impio-
rare miserioordiain. Quod nt nuUius omuli molimiDe retraeielar, aed 6rmissnno veritatis testiflMMiio ratom
et inconvulsum permancat in pcrpetuuui, prcscntis privilo^ii scripto sii^illi noslri imprcssione signato robo-
ramu«! ol opisco|^ali banno confirmaniiis. tf.i nt per|>eluo ciim Juda tradiinro daninelur anathemate, qui
id aii<{uo pcrversiuitis ausu presuiupserit retraclarc. Nuroina vcro coruin, quoruiu lesliinonio hec pacta
sunt asseripla legantnr. De dero abbas llamaco, Wino prepositus, Gemandiis, Odelricus, Esic preposiins,
Rcmlinldiis, Cono, Radwi^us, Rodolfus, Thictmartis, Ix'iilfridiis crfnriqnr pathcrburnoDsis ccclcsic Canonici
Do libcris honiinibus, Luidulf fratcr episcopi, Hcrcmannus et.frater ejus Bernhardus, Thiclmar advocatu»
ot Dominus Votqoinus principalis advocatits. De minislerialihiis, Heinric, Uflb, Cimo, Uildcbold, Cunrad,
Eilbrahl, Thielmar, Hcrcdach, Cunrad, Altman, Volbraclit. Adclbraht, e( alii quam plurt-s Datn tpiinta
Vdus Octobris, Indiclione prima, .\niio Doniinicc Incanialioiiis M C. XXXVIII. Anno vero domini Conradi
regis primo, Aooo autom donuni Jicrnhardi 1'albcrburncusis episcopi XI. Actum Palbcrburoo felicitor amcn.
Cod. dipl. bitt. WmUU. II.
4
Digrtized by Google
CCXXIX.
An 4am Ktpialbodic im Kloitni Liwliow.
In nomine Sancto ct indiuiduc Trinitatis. Bgo Weittheras Dei graeia SBDCto Monastcricnsis ccclesb
Episcnpus. Qtiod ad raultoruni noticiani pci nonirn conjjniiim dtni littcri? Tnandaro curaui. Noucrit ergo
prcscus etas omniumque futurorum postcritas, quod Aibcrtus quidam de Wormeu nostre ecclesie inini»te-
riaUs seeuluni reKnqoens ei moiiastice vice habitvm siiscipiciu, patrinioniimi saam eum Mniis et anctllis et
foodum suura dc mc cum omnibus (|uc possiderc vidcbattur mulUs prescntibus clcricis et laicis mihi resig-
nauit, et cgo omnia rogatu cius pro salulc animc meo et ipsius ccclesie Lyscbomcnsi.contrailidi , Et (pio-
niam vcncrabilium locoruoi cura sollicitc nos ammonet, ut qui ccclcsiasticis mancipati sunt oilieijs, eccic-
aastiee qooqiia tuicioms protefantur anxilio, De cetero predpimns ne qois in prebios redditos manom
raittcro nol aliquid initirip irfiMrr' prrr;nn>nl, iii fundo, in .siluis, iii dccinils ucl in oninlhiis ;ul eosdcm red-
ditus pcrtiaoatibas, Et ut hcc lirma el iuconuulsa perinaiieant, impressione sigiUi nostri prcscutem pagtoam
roboramus. St quis vero hnic tradiciont intuste obuiaro attemptauerit, etemo anathemati nisi resipaeril
subiaceat, omni^sque Snas saMtione^ cavsari cxperiatur. lluius tradicionis tcstos siint Hcnricus niai<ms
ecclolc propositus, Gontramnus eiusdcm t cclosio decanus, Engclbcrtus pn poslius, Corhardus magbiter sco-
laruHi, WiberUis, Wcbcclo. Liberi, Kodolfus, Ludolfus, Theodericus, Wcrenboldus. Ministcrialcs, Dtiruhar-
dns, Ihiemams, ttttgenis, LaitbertuB, Waitbardus, et alii quam plurea.
Acfum anno hicaniattonb Dominl ll*C>XXX*VilI' Indictiono prima, Regpiante viclorioeisehno
Coorado anno regpi eias firano.
CCXX3L
tm i«m Kophlbnch* dw «Itoa Vamta w V&Mltr.
In Christi fiomlno. Nofum esse cupimus nmnlhus tam futuris quam presrntlhiis 6delibus, (piod cgo
Engilbcrtus apud antiquum monaslcrium sanoti Pnuli vidclicct |)r(?positus , cum eiusdcm ccctcsie fratribus,
io prcscnlia doaini Wemberi episcopi nostri, pono in vadiu domum vnam quc singiilis annis quin(]ue nobis
oolhlos pwsoluit, Thiclmaro et sorori eios (iorburga pro sex marois ai^cnii, ea videlicet paciione, vt de
censti prcdictc domiis Thicfmnriis dtios solidos sibi rclincnt, ct (res fratribus nostris pcrsnlttfil, Si vcro
fratrcs nostri prenoniioaio Xhietmaro sex marcas reddideriut, ipsc quaiudiu vixerit dc predicla domo fra>
tribus noatris quinque solidoa persoluere carabiL Quod si Tbiemuunis vita deoesserit, et soror eras Gher-
burffn supervixcrit , ipsa cum eadcm pactione fratribus nostris respondcat, ct matcr Thietmari et Gerbur-
gls si fortc illis dcfuDctis supervixeril, cl ipsa cadcm ralionc prefatam domum oblinpaf. Hiis ergo tribus
defunctis, si prolcs ic^ilima do Thietmaro el sororc cius Gcrburga ahqua succosscril, Iratres nostri, si vo-
laerint, sex marcas argenti ilfi restituaat, et domum de qua loquimur ad commonem ntiliialem Hbere reci-
pianL Hcc aulcm que hic scripta contincnlur, \t magis rata slnt ct Grma, llccnlia et aucloritalc domni
Wcmhcri episcopi noslri sigillo ccclesic noslre volumus obligari. Huins paclionis testes sunt hii. Kngilbcr-
tus preposilus. Dodo decanus ciusdcm ccclcsie. Ludgerus dyaconus. Ilarduigus dyaconus. Bcrnhardus pros-
biter. Siftidns prasbiter. RicberUis presbiter. Hcrimannus dyaoaina& Uaimo dyacoiins Adalbero dyaconos.
Mcinriciis dvaconu.s. Arnoldtis aubdyaconus. Thicdcriciis suhtlyacontis Enmlhnrdus sulidyaconus. Bcrtoldus
de monasterio sancle Maric presbiter. I*iobiles. Hcimberlus dc Scopiogon. Bruo do Thriuorde. MiiiLstcrialee.
Eaerhardos. WaUhardus. Thiedoirua, Lambertns. Ecberlus et filius suus Landiertus. Waldbertns. Wyghardos,
.Thietbohlas. Tioo. Adalbertus. Witie&MHw Acta suut hec anno hicarnaiionis dominioe M*.C*.XXXV1IP. ln-
dictione L Eefipianle Chaonrado rege. preaidenie Monasteriensi eeclesio Wemhero episoopo.
Digitlzed by Google
lltt.
«7
CCXXXI.
im AMilnt m KapfpokMf.
b Minuie sancle et iDtliaidae Trinitatj& || Wernhenis Bei gratia HoiMiBteriensis episcopiiA. QniA epi"
scopalis etst onicii, religiosos (|uosi|uc fouerc, el coruiu Lona nianutcncro, Jorcndcre, uel ctiani pro possd saO
anipliare, quatinus iiU tauto Ueuutius, quanto libcrius, ininusquc indigentes, diuinis ualcant laudtho^ inni-
sturc, notuui facimus tam futuris quam prcscntibus, quod fclicis rccordalioois ct sanclc opiiiiuuLs Comitcs
de Ciipenberg, Codefridus ol Olto, cum scculo renuuciarcnt, ct castrum in claiMtrao) ooBuertenMit, miiii-
rtcrialrs conlum t't ain|ilius, ciini prediis quibus glorio<$C inbericficiati crant, cum uxoribus (>t pnrutilis omni-
quo postcritati^ spc, saocto Paulu ct oodosie UoaasterieB&i cootulcrunt, domiuioalia taDtum quedam sua,
que sds osibas spec^ter depataaemal, fiwtribvt CJirirto seraituris osslgnuntcs. Poatea desideianle me,
et cum prioribiis iiostris instantc atquc sntageote, Ibigister Otto prepositus ct donunos Otto fundaior bic^
cctcrii|itc fratros, ips;im ccclcsinm Capcnbergcnscra, catenus ab omni subirftionc lihcram, iitpoJc dc libero
patrimoino fundatam, ilonaslerienii ecclcsie iu iiliam conccs«>crunt. Quo tJindcm inipetrato, priorcs nostri
onmesque midoris eoelesie canoiiici» eodesiam Capenbergenscm amore et bcneficiis dignam iudicaaertntt,
Mcquc corum consilio ct unanimi assciisu, ccclcsias Alcn ct Wprnon, orrlosie Capcnbergensi donantes,
stipcndiis fratrnm illorum superaddidiotuit, ut tn en uiccsi noslras iidcliter agnnl, cl uniuersum fructum
eorum pcrcipiant, liberam habentcs fiicaliatcm predicandi, penitcntlas iniuugcudi, roissas cclcbraodi, hapti-
xandi, infinnos oisiiandi, mortuos s(;poKeiidi, ci oninia (|uc ad curam pasioralera spcctant exeqaendl Ban-
niitn *nioquc Wcmcnsis jiarrntliic df nostra Hhcralitato habcaiit. Fccimus hcc pro animc nostro snlatr. ct
pro animabus prcdcccssorum noslrorum ct Iratrum uostrorum maioriii eccleiiie canoiiicorum, oinculo aoa-
thematis innodantes, sea ecclesiasticas seu secalares personas, qaeeanqne amodo sen repetendo sen atiqoa
OOcasione inquiclando prefatos fratrcs ue\arc prcsuropserinl. Tcsles sunt. Heinricus maioris ecclesie pre~
positti.s Alhtnius dccaiius maior. Engclbertus prcpositus. Baldcwinus LLsberncn.'!!» fibbas. Godr>caIi ii>^. Jo-
iiannti.s, Anslielmus decanus de Warendorpe. Ilartwicus cantor. Ernost cellcrarius. Raiiodo custos. Ouo. Udo,
Willieliinis. canonici. Laici uero nobiles. Lifhardos de Ahus. Theodericus de Gemene. el frater dns Weren-
boldus. Gozwinus. RoJoIphas. Miiji-torialos urro. RrniliardaH de Diilmaniii Wolfardus nillicus. Fridericus
dapifer. tierwinus piuccrna. Uodolphus de Mcnbuudo. Ludolphus fratcr eius. Lubcrtus dc Beucme. Sucdc-
rns de Alen. flermannns de Dale. Brtraanis de Lnnen. Baldemams de Wischelo. Herimannus de Scndco-
liorst. ct alii qoamplures. Acta sunt hec anno doininice Incamationis Mo.C.XXX.^VllII. Frcterea donram
in l.;m;4oren quc fiiit ilcrimaniii, (picm ian» diKhirn Otto Capcnbcr^'onsis cumes cum ipsa domo MonastO'
ricnsi ccclosic tradidil, ad peticioncm ipsius Uttonis prcdictis fratnbus donauimus et presentium auctoritate
confinnarauB, statoentes ct sub analhemaie precipiaites, ut huins domos oocaaione nemo CapcnbcrgcDsi
ccclcsie litcm ucl calumpniam sii.st itaro [n osnmat Intcr cctpra etiam hoc ndicicndum putauimus, ut fiMK
Ires de Capenbcrg quem uoluerinl cummodum el mansueluin sihi eligant aduocatum, lihcram hahentes
facultutcni, ipsum dcponcadi et alium assumendi, si onerosus el inporluuus fueril cis, sicut Hcinricus quar-
Uis Booianorum imperalor oonstltuit el confii mauil. Ct erigo omnia hee nta et inoonanlsa petmaneanl»
pag^m bauc sigilH nostri imprcssiunc roboi^auiiuus.
Dm 8ii|«tt wflldiM otil roia* wmA lalk^Nidiaa» Fiiilw iBf cliaiD(l «w, iM wianm ttgt^m,
CCXXXII.
In nomino sancto et indiuiduc Trinitatis. Gerthrudis Dei gratia HoreuordensLs orclosi^ abbatissa. \Tit-
ucrsitatem hdclium Christi, tam futurorum quam prcseiitiuin scirc dcsidcranius, ({uod Hppo quidam nostcr
ministerialift, tres domos, nidelicel Gegeme, Roljie et Bartbike, qaas a nobis acoeplas in beiieficb poasi-
4^
Digitized by Google
18
ut>.
(lebat, lali inUirpo»iia comiiciunt*, qua(enu5 in usum congregalionis nostrc, id csi sancUmonialium ct liil"'
pradiiteroruiD et diacanomin ordinarMniu, nobis rerignauii Cohis pelieioDi aoqaieseenles, eafldem
predictas Ircs donms, cum onmi utilitate que ullt) modo in illis, iiel ngris cullis url iiK ullis. tiol .<=i!ni> uel
pascais, uol aqais aquarumqne dccursibuii, ucl in mancipiis utnusque sexus, ud io quibuscumquc rcbos
ad eas pertinenlibiii, ezquin potucrint, in nsuin prcdicle congrcgationiB inlegraliler assignainas et pcipe-
litaliter poasidendas concedinuia. Iioo lamen excepto priuilegio abbatiase ^ipiecumquc pro temporc foeril
cannnicc pn<;t nos clccta el onJinata. ut in cisdem predictis (?omibu;5, cum coiuilio fratrum c1 pnroruni,
bat>eat orduiare cl coUocare colonos cisdetu domibus necossarios ct uliles. His tali mudo pcractis, propter
fidem et deaolionem, qaam congregatb nostra in prodicto B. et vxore eina Gertmde m plaribns sepe cx-
perla est, menierunt et optinuerual ut olScio aillicatiotits casdem reciperent et possiderenL Qnibus inam
uniucnip camis ingredicntibu.'!, iii n«^)m consrcgnfionis Tiniticrsa rodihiint llniiis rei iicritas ut a fnliiri»
gcneratiunibus agnoscatur, ncuu ab uliquo inriingalur, licuic intie pujjiuuui ^ribi, M;riptam sigilli nostri in-
preaaione aic^ari, aignaiam in leslimonium fieri uolamus.
Amw dominico mcamationis l[.Clricesi«o VIUL iDdictione secnnda.
Dm Mrsc<lruciL(e krei»rortiiigc Sicgtt ir'<gf. dic AvbtiaiMi «Kndi 4w Hahu Haod •fhobca» im itr liakM ds «flinM
Bock twllcnd. Die Ucuclifid itt ualcsorlidi.
CCXXXIII.
Am im Areliive iv Kappcnberg.
*i* bi nomine sanct^ et iodiuidu^ Trinilalis. || l^jo Wernberus sanct^ Monastcricnsis ecclesi^ Dci gratia cpi-
scopuB, sciens episcopalis esse olBcii, non solinn sibi eomnusaos, raaxime dinino sertdtio mancipatoa, coniai-
que bona manutciicro et derendere, ucnim eiiain cadem bona pro posse suo ampliarc, qualinas illi tanlo
deuolius, quanto liberius minusquc indiyeiiies (liiiinis ualcanl insistcrc laiidihns, notura facio lam prosenti-
lius quani futuris Giristi fidelibus, quutl quulam niinislcriaiumi nostrorum, Johunncs nominc dc Lcnclcrc,
pariem nalbiia de feado suo rosignaait, eo lenore nt eam Capenbergensi ^^cdcsi^ ad asus fratmm ooncede-
rcmus, uidcUcct lioc que slni^illatini dciioniiiinuiniiw In littorc Lippie casaiu cum sua curluln . i[ue Iloneslal
dicilur, ct XIII. agros in prato quod dicitur Mcrscb. item in canipo qui dicilur Gest dcccm cl noucm
agros. Item quaiuor insulas drca Lippiam. Siluara qiioque quc cKeitttr Mortcre. Hec omnia supradieta
prefiltas Johannes nobis multis prescntibus rcsignauit. Quidam etiam Sigebertus ininistcrial» nosler man-
sum npiU Wcmen nobis rcsiLMiauil, tniem eiileni eeclesii' donatiimns. Pieierea in iiilla Langeren quedam
domuii cum agris el stiuis el omnibus ad eam pcrtincntibus, Wlfhurdo uiain uniucrs^ camis ingredieiUe,
qd ea imbeo^ciali» erat, in manns nortras deuenit, qaam prefatc ecclesic donauunus. SmOiter banno
iMWlro conrirmamos lerram qnandam cidem ^cdesie, quam ipsi fratrcs cmcrunt a quodam Ricbardo de
Rapcn et fratre ipsiiis Qnandam quoquc insulam, iuxta molcndinum fratrum aput Wemen, a domino
Heiorico maiorc prcpohiiu Monaslcriensis ^cclesi^. ciusquu villico Wilbrando, consilio ct couscnsu litonnm
eambtalam, prebl^ eodesif banno nostro confinnamus. Hulos rd lestcs sont Heinricos prepodlos. Engd-
bortus preposilus. .■Xlberlus (Ircaiius, Raboflo snbciistos. Eroost ccllerarius. Godescalcus subciiaconus. Ilart-
-wigus cantor. Anshclmus prcsbiter. Joiianucs subdiaconus. Laici. Bembardus de Dulmenc. ct duo iilii cius.
Ilcinricus de Dulmene. Uermannas de Dale. Bermaomis de SindenhoKt Brtlimaitia de Lnnen. fialdenamc.
Anno. Lndbertos de Wcmen. et filin* eins Udolfoa. Latfridw.
Da* nft Fwvmmtitfvifai ••T dio Clmlt hntteMM* Sicscl iit Mkr bmhjUiiiU
Digitized by Google
Il«0u
89
CCXXXIV.
Aut ciucm Kopialbuciic lics KloUcri Marienmiiniter.
In nomioe nnclf et indiutdug Trinilatis. Ego Bcrnardus Dci gralia PathcrburncDsiam Epbcopus, quod
ad imilliiiiiai notictain penMiiira congruom duxi, litteraruin monimeulfs mandara cwrani. Noaarit crgo
preseos ftn omniutn(|iie subsccutura posteritas, qnod anunciilns mcns WidockindBA ooinea S«ralenbei^;enaB
Ciirlom qiic uocalur Catslicni cnm omnibiis ad cnm prrtinr iKilnis I)l ;i!p spniperquc uirginN MnnV monastc-
rio, quod ipsc cunslruxit, tradidit. M«»nachi otiam ciiisduin muniKstcrii proprio sensu, meo ncputis^iuc mci
Folquini amilio. enrtem AaserindiiMen emerant et profato roonasterio eontalerant Ego autero otnnes de>
cimas tain niinoiif r|irniJi pocorum supradictaruin curtiiim fidcin ('C(if'sl<;' pro sjilutf nninif' mcr coiitii!i. Et
quoniam ccclciiiasiica loca ecclesianunqae bona eccleiiiaslica luicionc nos Uiori conucnit, apostolica aucto-
ritate et noatra probibemus, ne qab in cuiles aapradiclaa uel cmlium decimas temerario aisu Diannm
mittere presniuat. Et ut hcc rata inoonuutsaque permaneant. preeentem paginam impressionc sigilli nostri
roborare curani, subtor consi<,'natis idoncis lcsiibn»!, qnorum nomina mnl Hamuco abbas. Wino prcposi-
tos maioris ccclcsi^. iu>iko prcpositus. \ h-icus dccanus. Bcridiardus. Erjnco magisler scolanun. Liberi. Fol-
qoinus. Lodwicus. Heremaanus. Ludolphas. MiiMteriBles. HcarieuB. Laddphua. OUo. Bordmrdns. Hdobo. Ada
aunl antem hec anno dominlcf ioicaraatioais M*G*XL*. lodiclione Hl. fiegnante uidorioaissimo reg/» Gonrado^
anno regpi eius tercio. ' *
*
CCXXXV.
Adi cincm Kopi.ilbucI)C (tcs Marlini - Siiri«, im lli-iiilz dct ]Jil>liulli>'k.ir3 Moojer tu ftlindeo,
In nominc sauclc ct indiuidu^ Trinilalis. Uciuricus Sci gralia Mindcasis opiscopus. OIGcii nt^lri esW.
ab ecdesta nobis crediia prout poasnmus Dd adiulorio niolatontm exdudero potentiam, et si qua.aaccre-
iiil apud noa, prodenti consilio pcnitii.s cxstirparc negligettliam, et no ab bino uUatenus exociatur, omni
circuiusportionc, oinni foii^ifiiTnliotn! lirmani ot imniubilem opponoro dili^onttjim Vnde notum cssC uolu-
mus tam prcsciilibiis «luam hitun.s omnibus, qualitcr screnissimus Impcralor CliQnrodus secuodus anlcccssori
Dustro Sigeberto oenerabili opiscopo, desiderio et petitioni satisfociens Gisln impcratricls dilectf sdlicet
ooniu^ so^, ncc non obsoipiio et deuotioni prpfati ponlificis, impcriali munificcntia , sino omni conditionc,
absquo aliciiius .seruicii rcinuncrationc , curtom quandam in Riponarlh hereditario iuro possidondam con-
traditiit, quia sicut magniiiccnliam principis dccuil, magis darc quam accipcro bcnciiciu uoluiL. Furro iticiu
episGopas Christura cnpiens esse snum heredem, Deo et ccclesie sandi Martini, cuhis fondator exstitit,
prcdiclam curlcm pin intcntiono ohliilit, ct ut indo fratribus Drn in radcm ccclcsia seruientihus .sin^znli.^^
nnnis XII. porei plene ct pcrfcctc pasli adminislrarentur, patcma dcuolionc conslituit. luteriabcutibus ucro
aliquot, quidam prcposiloram predicl^ ecdesie, quadam uiexcosabifi potentla, immo tyraonica «ioleniai,
tam laudabitcm inslitutionem, tantam pauperam consolationcm illonim prcsumpsit subtrahero, et alnnde
u^fpio niinf" conuontits ille Intm so miinnnr(in<5 pro tnnti rornniorll diNiicndio , nciiloxlt tnmon f|iiod sunm
cnit repetcre. Wino autem iam *j sepe dicti monasterii prcposilus, phis liniens intenninabile inccndiuui,
quam amans oommodom reram temporalhim, nostro iastmctu, nostro horiata, comraissum, Deo grallas,
dcflcndo peniluit, ct ([uod ipsc cum quibusdani suis anteccssoribus presumptuosc posscderat, nostra aulo-
ritate et teatimonio Gralxibus suis restituit. Prateraa pro desidorio inte^ com Deo raoonciliaiionis, pro
•) Die<r.i \in\ itt iuT mepcd'ici\ mona*t. , nirht «0^ im PrOftt WiM M lnJlfcMt iet dwill idt— lo4t |«NMn ttim mmU,
da dcr l'rup»t untcr dea i^cugca A«ao beiut.
Digitized by Google
30
ll«fl — 114S»
«|w etiam otorn^ retribtfiioiii». ^ eeclesi^ stipewib mo Iumm ttnit ipMiialiter depabUo, prediolan qood-
dam m Welueo, noslro coMonM et collaodaiione, fratriboa aois «d augnaentum purgaii stliginis contuiit,
ei modutn et mcnsuram disponcndi, tliscrptioni ct arbitrin corum nrnnimodis credidil. Vt aufom tam pi^
institutionis raclum omoi euo potitcritatis ratum ct incuuuulsum pcrtuaiicat, tcstibus idoneis corroboraaimus,
diafte inscriptione fimiaaiiDas, «igilll noatri impreanoae aignattinHia. aonl noaaina lesliuin. Conradoa
prcpositus maiorii» ccclcsi^. Anno prrpfjxitus ccclcsi^ sancti MartioL Sicco diaconus et (lcciinus nmioris ec-
clesie. Goderridus diaconus. Waldcrus diac. Rolbcrtiis diac. CoDradus diac. Conradus subdiaconus. Rcioma-
rus »ubdiac. Wemhcrus suhdiac. Ilcrimunnus prcsbytcr ct dccanus ecclcsi^ sancli Martini. Lanfridus prbr.
AdoUtardus prbr. Coastantinus diac. Gcrhardus diac. Bcriihardus diac. Thicdericus subdiac. Milites ccclcsic.
Wdjltinnas. Adolfos. Basilius. Godefridus. Ministn ecdesif . YaBtmanu. finino. LudoUus. Alfwardus. Berabardns.
CCXXXVI.
Aai dein Kopialbuchc it$ Kloateri Oehrdeii.
lo DOOiine ssDCtc ct individuo Trinilalis. fieriihardos Dci gracia sancte Patherbomeoss ecclesie epi-
mopos- Qnod ad roturomm noliciBm pervenire volomus BlterBrnm monimcnlis «cribeotea commendare
onravimus. Noverinl ilaque tam fmsente^ c|iiam foturi fideles Christt, qood dominus Heinricas paiherbur-
nrnsiuMi civiuiu prcfcclns quoddam sutim Ix iicficium in Frilinchtorp situm, similitor ot dominus Luidolfus
nostre ccci(isio miiiistcriali.s dc henelicio su» se.v tnansos m ScUuchusen cl quatuur inansos in Thcdiochu-
sen eom maneipiis ibidem pcrtiaanlibus hao eondlcione nobis reddideruol nt eeclesie Det fundate in Ibuifjh
in n^iiv paupeniin ilil Dim) scr vicnliiini ta ti;>ti<S( i iliorcmus. Nos autcm fidrlium nostroniin pia vola attcn-
denlcs, ct pro nieritorum (}ualilatc spcm clcrnc rctributionis apud divinam miscriconliam cxspcctantos,
pretaxata illa prcdia cnm mBndpiB sois in polosiatem nostrani redaettL Preterea dedmas de Vrilincthorp,
de Hermcrshom, de Rama^otcshom ct dc Niitun ccclcsic Doi et bcatLssimc z^onitrici cjus Maric ct boato
Pclro in Iburgli coinninni a-1i|)u!atioiic lam clcri nn<tri (|ii;nn popnH o!>Iu!tmu«. Hanc eidcm eccle.sie gracio
prerognlivam superaddcotes ut quisquc liber homo vcl mmistcrinlis bcnclicium a nobis et ab ecclesia nostra
haberet, in beoepladto Dei et nostri iibentm habcret potestalem, illnd iUi eodesie eoorerBmli d veUet.
prelatus Ludolphos autcm dc prcdio suo in Vulkci-j-hoin qualuor munsus ct diniidium ct in Odhcm onum
niiiii'^""!. dtitninns quoquo Wcroorus de Brache quatuor mansos in Ludwardcshom, itein Ircs mansus hi
Wenioshoiii, itmii iii Ilcistcn unuin mimsum, Similitcr dominus llciniicus dc Gcrdcn trcs maiisos in Ilcmcn-
hnscD. et doratmis Andrcas oaum mansnm in Heso. Hi ioqaam prenommad, prenoounata predta illa soa,
saluli aniinarum suaruin pr(j>piri(H)t(>s in libcram possossionom prodicte ccclcsic, volnnlato rt con^^rn-Ju
hcrcdum siioruro contuleruut, fcccrunt pretorca fratrcs de Iburch cum domino Uameconc ahbatc palhcr-
burucnsi ct fratribus ejus commnnt coodlio et provtda dispcnsationc tpiandam conmMriatioiiem, aoeipienies
ab illis terram qnandam iu\ia se povitam, quc iam longo tcmporc inculia et infracluesa, pene illis erat
iiiulilis. pro qua ois rostituoiiint unum mansnni in tcrritorio susacionsi rcddcntcm qiiinqtip solidos gravis
inonoto, ct prcterea dccimani uoam in Uldonthorp solventem viginli inoldra aononc. IVcdictam igitur
eccle^am tali modo ut dictnm est dolatam, et omnem cjos posscssionem viddicct in servis et ancilli».
areis, edificiis, tcrtis Collis ct incultls, viis et inviis, silvis, pratLs, pnscuis, aquis, piscalionibus, molradi-
nis. oinnibiw doniqiic rcbiis mubilibus ct immobilibus ct in reliquis quociinquo modo provcniro possunt
utililalibiis, pro dcbilo odicii nustri ccclusiastica dofensione defcudiuius, tucinur ol conscrvunius aucloritatc
Dd ei beati Petri et baimo epiaeopali, socoriuitem ct paoem ddem occlcsic ct omnibns prediis cjus con-
firmamus, intcrdicentes ex partc Doi oranipotpnti';, nr qtiis prcsumat dona fidcllum rodomptionrs animaruni
pcr aUquam lcmcritatis aodactam sibi usurpare, vcl iiiicstare vel alio quocunquc modo ab ecclesia alie-
uarc. Quod si quis feceril perpetno enm Jada damneinr anathemate nid redpaeriL Ad ceirfinnandBm
htyus actionis vcriiatcm, preaentis png^ne durogiaplinm S^Ii nostri ImpresHOoe dgnavimos. Bt teslea qm
Dlgitized by Google
31
alliieroiit el eolland«v«niDt annolaTinm. Aftnnnit enim de elero, Wino prepoaifus, Bsieos preposRoa,
Uthclricus decanus, ncrn.iniJiis, Cnno, Romholiliis, Rantwlcus , Tliclinani'; ; fle lilicris hominilnis, dnininn^
Volquioo» principalis advocatus, Hcrmanmis ct fratcr ejus Bcrnnrdus, Thtctmnrus advocatus; dc ministcria-
SImis aotem iotorrucruDl hi, HeiDricus, UfTo, Cono, Hildcboklus, Conradus, Eilhertus, Thctmaruii, AllOMU»*
mis et alil qoaiD plurcs. Acla sunt hcc publicc in Pnthcrburnc in domo sancti Liborii scxto dccimo
lendas maij, anno dominire incarnalionis Miltcsimo Centcsimo qundragcsimo sccundo, Indicflom- quinta,
re^Mnte domino Conrado glonoso Homanoruni rcge, anno rc^ni cjus <|uinlo, presidento in catbcdra pre-
<lirte oiviMis venerabili doinino Bemardo cpiscopo, anno cpiscopatus cjus quinto decimoi.
CGXXXVIL
NmIi dcm OrS^ui Idi BmKb in Cirwituil-DlfMliin Dr. GafaflMk an PwkrliMs.
la nominc saticto el tiidtuiduc Irttiitatis. Notum sit umnibus tam futuris quam prescntibui», <{uia ll&U'
' ricns Patherbnraeasinm einiom pr^eetus beneficmm sunm sitom in FRitinclborp domino episeopo Bem--
hardo liboniin iliniisii cum omnibiis adhnrcntibus utilitatibus, ut i[i>>um lH»num, ad cottidiaiiain [irobcndam
paaperom Cbrij>ti ia IBVRC, pcr manum domioi epiiKK>pi, Deo saacl^que gonitrici cius Alari^; pci pctu^ uir-
gmi et bcatorom apOBUdorom principi Pctro offerretur, secondum teoorem prioflegii iossu cpiscopi in id
tpsum consct ipt! Pl sagpaH et episoopaK bauno conljrtnati. Nos autcm paupcrcs ('.hrLsti in IBVRC commo-
rantfs ct laudibus bcatc Maric pro posse ct iiossn Inuijillrintes, pro huius bcniuolcntic gratia pr^dicto llein-
rtco prefccto et uxori eius domioc A&celf , de oblatiombus uirgioum, qu^ et so et sua Cbri»to sponso or-
Bamenla dederimt. eontulimns inaores predoais gemnis et roargaritis fuIgentibQS et auro purissimo com-
posltas, i' [11 monilia cx auro probato ct gcramis similibus ct aurcis catcnuiis niira operis uarictato
conncxa, ilciii X. armillas cx atiro mundussimo, quc omnia iu prccio ad XX. lalenla ititlicio artifictim osti-
mata sunt. Prclcr h^c libraiii argcnti ct quadrantcm dcdimus, et ut orationum noslriirum, Dco cuticcdenle,
panjcipes sim, iKdumus et optamuft Quod ut nuOi sit dnbium, huios paginf inscriptiooem e( episoopedis
aigilli unprettionem habemos et proferimus in tesUmonium.
Dii mnver 4cr Schrift, »her •eitwirta M%«4nicfcle gWMie krc»ISinBi|B Siceet adsl deo Bitdior, io ctww roher Fi^ur,
■dt HBbeJccHcw Haupte, aur eiiMa sicdrigaB SiHhle ailaaad, l> d«r rcchtan Hand dea Biidiofntalt, in derliaken
•B BHck hailBDd, aiik dcr Haichrift: Bcfahafdiic Oci Gca, Pathcfbaniaoili EfCi
CCXXXVIU.
In nomine sanctf et indiuidn^ Trinitatis. || Ego Wwnben» Dei gratia sanoie Mboasteriensis fcclesif
EpisropTis. Noliiiii csso ciiplmiis omnibus fidclibus tam fufuris qtiam prescntibus, qualilcf quidam noslm
^cclcsi^ ministcr, nominc Liudbcrtus, diuina pielalc cuniutoiiilus, studium »ui laboris ad iincu pcrduccrc
cnrauit bonf acdonb,,et spe ennn promerondf reimuiorationts cicmi;, de bonis suts tuste aoquisitn redcm-
ptori noslro Jhesu Chrlslo sacriiictnm facL-rc. E.xtruxit namquc collulam m predio suo, in loco -uidclicct
qui Hoiiholte nominatur, in hnnorr <:anrl(> ncl crcnitricis ct pcrpcttic uiri^inis Maric, et Curiam in prcfalr)
loco cum tcrra arabili, quauluiu duubus sutticil aralris, cura silua circumstaotc, usque ad prcsignalam
motam, «i peconun pascua ex otraqnc parte amnis preterfloentis oommunia, et domom quom hnbuit in
noleriLcke, (pic solull annls sliiitulis sohdos XIIII. cl altcrlus domiis huic prtjximp dcclmani IIII soliiios
ualcntcm, ct tcrraiii Albuctcn duoa «olidos persoiucDtcm, conscnsu ct uolunlatc domini licinrici maioris
ecdesif prepositi, dc quo in bcneficio tenoit. et aKam domnm in Aschebcrgc, qu^ X. soUdos soluit, nec
non mansam uiiiim Wcstcnucldc, de quo IIII solidi dantur, ct unum mansum qui ia Cumpe siliis est etlll
aoUdoi persoluit, et aliam domum in Waleganle Ul solidoa et 11 nomoMM perMlaenlein» item mnnsum m
Digitized by Google
32
1143.
Honhorst lltl «olidos recldeiilcni. ct X\I solidos decimarura ia K^fDb«rg9 et Honsele et de tcrra Benio-
nis, qiins ti no\m in bpriolirio Umtiit, eidcin cellulc cuni noslro consensu et no.slrij testimonio ^Tclcsio , prc-
scntibus el corum nobis iiiuu uoce collauduutilius suis tunc lcmporis iuslis hcrcdibus, quorum i^yla !>uiit
noniiiMi. Adelheidis fiOa ipsius cum suo roiirilo Goxwinow Walthardus de Beuemon firater eiiis cum ilio
suo Liudbertix Godefiidus maioris ('(U^lesi^ cnnrmicus cum fratrc suo nfitniio dc Scuiicnbokc, Hlii sororis
^.iudberii. Odiburc quoquc soror oius cum (iliis suis l<Iggcbcrlo ct ^Valthardo. Sinc omm in posteniin
bcretlum rcclamuUunc, in frolraaa MSlenlationcm vonlrudidit. Ro^atu nulem ipnus a reuerendo abbale
Nicholno Sancli Nichasii, qui est ia ciuitatc Remensi, UDpetrauinms, quatenus firalrem Theodnricnm el huius
LiudljLTti j;eTOianum utcrinutn ad iios tiaii.smiUcrel, el in prrfaio loi f) jniorcm mnnachorum constitueret,
tla ui miiii mcis(|uc successuribus .Moi)iistci'icm>is sciliucl ^'cclcsi^ c|)i.^copis, debitara cxhibeant rcucrentiam,
et ccelmiBliGa quecunquo aacramcnta a nobb cum dcbita humilitatc snscipiant, et Ahbati soo seGundom
b«ali B'>nedicti rOgulam ac prorensionis SUC tcnorem promissain conscruent obedicntiam. Quia uero hec
prefat t rcllula cum omtii sua possessionc uel pronri''litle, ipso Liiidberto (rtidentc. ,ij nos >-|iC('nt. illius
|ietici(>nc et uoluntatc cam mouaijtcrio bcati Nicliasu Uemcnsi^ u monuchis suis perpeiuo inliabiliiiuluni con-
cedbnuit, ea tamen ralione, ut dngnlis annis ipse prior pro fnndi recognitione ad decorem et nsum nostri
monasti rii /iiininnim nurcum uel VIII argcnteos inonasd i ii ri.sis monete el poiideris super allarft jiatroni
no»tri sancli Pauli affcruL Prcterca dccimam quandain in uilla Uellea et Alsledcn \. solidos porsoluentcm,
qiiam Walthardns de Beneren et filius eins Liodberius, qunrom beneficium fuit, pro remcdio animarum
suarum uobii reddiderunt, prediclc ecclesie quiete perpetuu tenendam coiitulimua» ipSO die, sdlieet VIHl.
Kal. Mai., qiio eam Sancti S|iirlfii'> yratia inuucata dedicaniniiK. In incdicta qnoquc die matrona (|ued»n\
Liodmodis Domine, nostr^ soror ccclcsi^s el fllii eius Herebordus cl tridcricus, niansum unum in Vlflon 111.
solidos reddentem, «t Bertramnus de AMeuberge ci Rolftndas eius fnktor et Richenze utronimque mater,
aepc nominatc ccdcsi^ tcrram in uilla cui nomeo cst Bonhorst, dc qua XU. denarii pcrsoluuntur, intuita
diuiiM> inisericordi*; coiisetpiendc contulcruut. lluiiis initeni nouell^ fundationis inchontio iit firmior toneatur
cl certiur, sigilU nostri inpressiuDO hauc cartulain M^uari precipimus, ct uc quis teiuerario ausu haiic tra-
ditionem uiolare seu mfringere prcsumat, auclontate apostolorum principis et noslra sob anatheinatis com-
niinatione intcrdiciuuis. Nonmja connn qui prescntes ruenint tcstinm nl in inniori occlcsia canonicorum
hec suiit. Ucinricus prcpositus. Bcruo dccauus. Adelbcrlus. llothcricus cantur. Engilbcrlus prepottiUis. Fri-
dtiricus cusios. Wicberlus subdccanus. Wecelinos. Godescalcus. GisUberlus. Rabodo. Hartwigns. Ono. Lam-
bertos. Meinricus. Hec .Miiit noinina laiconnn. Eucrwinus adoocatiis de Frikenhorst. Wolfhardus urbis prc-
rectns Hi I niianlus i ainni ariii'- Hcrlrainnus et ileiu Bertramnus e( fi-ater eius Rulandus. et alii plures. .Acta
ucro sunl hec uniio incarnationis dotninicy M**. C. XL".!!". Indiclionu V.* prciiidcntc Ruman^ ycclesi^ papa
Innocentio U*. et regnantc GQiirado Romanorum Regc giorioso.
■)■• «tt fwffmvMUdihm w 4i« ChMrt* Bcbdlcla Stcpel i*t du bei 4ar ITfk. *. MS4 kciebficlieae, aar «ti%cr |M
•fhclka.
»
CCXXXIX.
Au« dem ArcUve 4«i Kloslcr* Gerlnidenberg tti Osflsfarudc.
In nominc siincie et iuiiiuidue Triuitatis. Philippus diuiuu faueiite cleinenlia Osiiabruggcn£i$ ^ccle&io
episcopus.{|Notum esse uolumus oronibos fidelibus lam presentibus quara futuris, quod anteoeaaor noster
pie mcinorie Vdn rpisf o|Hjs (:ci.'lesiani in nionlo beale Gerllirudis a rratrr- nostro Ilccclonc maioris ecclcsip
ctinonico, cuiut» cnit bcuclicium, ipso conscncieute absoluil atque hbcrtauil. el prediclum locum, prout
Spiriius Sanclus ei inspirauemt, Dei somiGio naneqpare deaUnadt, alriumquo ecclesie ad scpeUendom fide-
lcs ibidero primus disponens, deuotissuiie coosecrauii Quo lompore retigiosa ac limens Deum uidua Hi-
mece , ditiioo qul est audor bononim oporum et ^irilaliura sludiomm afflaia spirilu, domaai que ehis fuit
Digitized by Google
benefieiiim in Lindbergiui ailani ueAeraUi episoopo ob «tfatem Siiinif sii^ ronitfeM redilicfic, et jut ei^inn
ecclcsip in ristis iiiibi Chrislo r;)niu!anlitim tnancipare atquc dftlegare dignarotur sii|)|)licauit. Quod ipsc
libcnf ac sinc ulla alicuius coiilradictiono, asstantc fidelium cctu, affeoluo»i8$inio cousummauit , I>aDno(|uc
^dobilam indicciis paccm confirmAuit. Postqnam oero utam nniuers| carnis ingressus cst, nos ipsi ut dp-
mino placuit succcdcntcs. nb afTcctu eius nun di^^i oril.miiutis, scd pocius quicqnid ipsc dispnsuerat quailf
liiin in nn!)is L-rat Dei adiutorio condrmaitinius. Sl.iliiiinus ilaquc sccundum qiioriiiKlain fnitrnm pcticionora,
Sifridi uidclicct ct AUclbcrti» quibu^i curam ciusdem ioci couuuisinuui, rcgulam hcati Bcncdicli prout po9Si-
bilitas soppelcret ibidem obseruari, et sexnm debiliorem, nc Kbera dctor cnagandi racultas, ad sernien-
dum Dco uiucnli inclndi et obscrunri. Prctcrca st^Uuimus prcdictum locum lain pcrfcctc et integrc iibcr-
tati nwncipare, quod nemo prcsentium siuo futurorum seruos Dei ibidcm dc^^cntes aliquo ijrannminf' sine
uc.vatiunc prcsumat inrcstai-c. Addcnlcs quioquid scruicii cpiscopalis antcccsMjrcs nostri rcqiiirobant pcni-
los oondonare. Qnin etiam cunclis liqueol prcfatc donius dccimatioiirtn rodactam easc in ciusdem ccclesi^
pri [ie(untn posscssioncm . a quodinn Siccone ministeriali nostro, cuius crnt l)cncficiuui, absolntam et c.vpe-
ditain . 9(]uo cuiusdam domus in llanburen docimalionis ^clesi^ pertincntis concambio cl coinmulationc,
< pcr piam fratmm Sirridi et Adelberti executionem. Qnod vt inoonuulsum ab omnibus obspmctur, ct banno
COnfirmauimus et sigilii nostri imprcssione ct litterarum supcrscriptionc certificauimus. .\< ta Osnabrag^ Jq
raaiori ecclcsia, anno dorainicc incamationis .Millo^mo centesimo XL.II. Iiulirlion*' \. \V K;il Jan snb fiis
tcslibus, quorum nomina It^c suaL Adcricus niaioris ccclesi^ prepositus. Albericus decanus. Brunigos ma-
giiiler. Si^bodo cnstoa. Thiedericos. Walo. Sif;dbodo. Thieroo. Thithardus. Thomas. Thiodericos ad laiiatiim
Johanncm prcpositus. Albericus decanus. Hodticrliis luai^istcr. Odbcrtus. Bcrtolfus. Gcrhardus. Awiiilftngm
aduocattis. Hoinrictts kain"i-,!rins. Riclien/.o. Wuiuarnus. Kucrhordus. Bczeliuus. Thiedericiis.
Om, aof der niick*eii« <ler Clitrte, nlt PerpaeflUUei£eii Mf*lM(t*le Sicsel, itl in «iBtii kiaaaea Saofc •iagMahtt ud
Mhaiot acftriiMMrk n «mi.
CGXL.
Am d«m iwAm Bodi* dn StiAa ft. Ifa>ril>.
In nomine sanclf ct indioidof Trinitatis. Sicut qwdam sapiens dlcit, quecumquc scripta snnt tn lni>
manis opcrantur prorcctibus. Quocirca qtifdaitt noalris acta tcmporil^ dnximus scriptur^ commcndare
loslimoniis. Scial igitur tam futuronim quam i>ro«:cntium concio fidelium, quod ego Weruherus Dei sapicn-
tia vocalus Episcopu$ MooastcricusiuDi, quantluiit aicam in vUb qu^ dicilur Bokholle sitam, lum pro pre-
deoessorom meorara episcoporum meiBOite, tum rogain cari nostri prepositi Eogdberti et fidelis seruicii
siii i;rntia, ad Mnnasirrinm .«jancti Mntiricii, (|uiiil in sulnirbio maioi is (■( rlcsic situm cst, contradidi, Et no
ulla apud postcros a pcrucrsis de hac Iradiltooc oriri posset disccptalio, villicus de Locn nominc Mazo
prcfalam aream, cuius viilicalioni anbseruiebat, tn inauus nostras prhis rcsignabat. Vl autem bfc rata et
indiuulsii pcnnoneant. bano carttdam super ea tradiiionc conscriptam sigilli mci imprcssione proprja manii
iiisimiiui. Acl.T sTint hcc nnno (lmnini(T infarnnliunis Millesimo Cciilcsiiuo .\L scjcutido, Indictione quinta,
rcgnantc gloriosissimo Romanorum rcgo Conrado secundo. Uec autcra sunt corum nooiina testuim, qni
buic intcrfueront traditioui. Henricus maioris eodcsie prcpotiuis. Engelbertos saiicti Maurieii prepoailni^
eoiiis pctitione hcc facta sunt. Ruotholphus prosbytcr in Burckcn. Nobilcs hii sunU Werelboldus et Borwi*
mis de Gomrnr .Mholhardiis do Bcnthcm. Ministeriales autom occlosic hii snni. Iloriili.ii Jus c.iracrarius.
Bcrnhardus de Duimnnia. Frcttiericus. Anno. Dallicwcrcus. ct c^lcri quara plures. Si ({uts tgitur de liiis quip^
piain uel dempserit oel immalaoeril, maledictiaoibns inferorum subiaoeaL
(Anti^um e( graode sigillnm.)
God. difL Uit. WcnM. n. . . 5
Digitized by Goc
1113.
CCXLI.
IN NOMINE DOMINI. BF,RNU.\RDVS DH GRATIA PATTirRRRVN.NTOIS SEDIS EPISCOPVS. Vir
quidam norainc Eiliko, liberc conditionis, ct uxor ctus uoiniue Bi\a eque iihcra, tradidcrunt cijid consonsu
h«Kdgiii flaonim PalherbnnienBt cem^o, cui taoo preAitt «bba» Ifaaiako, prediora quod habebenl bi
Bellptlio ot s«' i|)sns ( nini oodcm predio in proprietatem ad principale altare sanctorum ;i[t<)stoIoiiini Polri
ct Paoli, subministralis illis deiocep» de ipsa ecclcsia uictaalibus, sciiicet daabus ootidio prcbcndis quam-
diu atzerioL Quod predtimi idbeeqiiCDU tempore , sub Gonrado abbale snoiWHore prefali H. qaidan nr
nonnie Hildiaiannus de eadem eccleaa qaoa hercdiiario iore aaferre aolait, sed adoooatas eorum, Domine
Volcqninus de Sualcrihprg. cum iuramenl<» «!ipra rcli^juias sancfonim facto, ipsum predium prcfato ccnobio
rclinuit. Quo faclo idcm Ilildimanaiis ab omni cxccutionc supcr prefatum predium sesc in reliquum absi-
itere oonun omnibus landaait, et ab oniniam interpellalione ip«am m prewmianim ^cclesic cooGrmare cn-
rauit, et posl liec pro hac rc unum lalentum lcuions monctc prcdictus abbas C. contradidit ifK, Bgp auleai
Bcmhanlti« Dci pratia Pathcrbuniensis sedis episcopus, rouatu itrcilicti nbbatls cl fratrum ciu*:, prcfatum
prcdium nostra pontiticaii auctorilatc ct banno ipsurum ccnubio cutiliriiiare curaui, et istam c^rlain de hac
re eoneriptam sigiHi noetri impresHone ad teslimoainm sapervenientiam insigniri feci, ftema feriens niale-
dictionr nmncs, qiii hanc constilnlinnoni tlfinceps ullo modo infnngcrc prcsiinipscrint. Ilutus roi tostos
fiunt omncs tam canonici quam monachi buius nostr^ aedis. Laici uero. Yolcquiaos aduocatus. Xliicdericus.
Ulbertas. noinricns. Ctno. Bilbertu!i. EmesL Gumbrath. Wim. Geriagos.
Anno ab iiicaraatiooe Domini MCXLil. IndicUone V. RegDaote Conrado rege.
CC^X.tXX*
Origioal im Desitie dt» Crimioil-Dircclon Dr. Gebrkco ta Paderbom.
In nomine sancte ei indiuiduc Trinitatis» || BeRNhaRdus Dci gratia sanct^ Palhcrbr^nnensis ^cclesi^
episcopos. Qnanti apnd Denra meriti sint, qnilNisqne boof iril^ docnmenlis ael operibos daraerint, quos
duminus popiili sui pa->torcs e-.so iiolnit, corum institiita snncta doclarant, ol ipsoniiii aurtorilatc rohorata
in sua stabilitate Christi monstrat ecclesia. Quorum dum cgo succcssor liccl roinus idoncus, gralia lamcn
Dci prcuentus, pontificalis culminis arcem asccndissem, omni studio uesligiis eorum inberendo, pro uoto
aefflper habai, fcdeaias Dei amplinre, eoaquc oportnnis locis fundatas nosira sollicitudine firmare, alqoe
incauciuH posilas saninri ron«ilio transponcre, pia jiroiiisiono rl »! raui. Iliis animo pro pastoralis curo
debito intootus, ancillarum Dci quas in montc Iborch ad Dco seruicndum conseosu Beatricis abbaUssf do
Berscii cdBei^mna, laborem cogitare cepi, r|uem ob loet dilGcaltaiem e( adiacenlis tenrf «leriBtatem silna-
rumquc vel «01110^8 aasdtatem paciebantur. In hao ^itar me proxhDoniqi campassione occupato . pius
dominiis pauporum suorura misoratus angustias, ignc amoris sui acccnsum nob!lcm uirum qocndam HciN-
Ricuin do Gcrden;!! ad huius calamitatis terminum consolalorcm nobis donauii. Nam ipso conditori suo
gmtias agens, pro spe oit^ ftemf, eum et beeiam ipshio geottricem BbRinll et bealum PeTRoM omniom
bonorum suorum hercdeni nlo;:il, alfino in fnndo domatis sui uiilolicel Cerdenen ccnohitim conslruxit, quia
ipse locus aplus sanclc conuersationi uidcbntur, cuius etiam loci defensioncm sub mco ct successorum
meorum patrocinio .sancte Pathorbronnonsi fcclosi^ pro pcrpotua ipsius libertatc douotus commi.sil, hcrcdi-
bus suis, Mer^^rde aorore sua, ct filiis oius Wcrnonc, Gudcfrido et Basilio, hoc postniodum bona uolau'
talc coilaudaiilibus, el ut omni slalillitatc diuine et humano loi;i> siib rcgali et episcopah banno cnnfirmfi-
reUir asKOOcieoUbus. Ego i^iitur ut ipsorum deuoUoois apud Dcum parUccps existerem, pro maioro qmcto
Dlgitized by Google
1143 — 1144. 35
et par^p Doo ibi seruienctain , f^rrlf-ei-im ipsitn hjII^, a Samuclc saccrdntc, cni cnmmissa crat, michi resi-
gnatam, cum omni dole sua, el «iuiiu(ue ntansis in Gerdenen el qualuur in Dallei^iioim, communicato ecole-
sic mce comilio, ab onmi iuTiadietioae el flobieclione eoelcsHMlicf woaiensuo person^ exccptam, snb matra
cpisKiopi uol nbltatis et Priori.s regctidam ipsi ccnobio conccssimus, et libora cis pos.scssioiio firmam csso
strituiiiiu-;. Illis itn pro uoto noslro cum muUft fidclluin Chrisli gauflio (lispftMlis. prcdlcfas Dci ramulas de
loco calamitatis ct miscrin iu Gcrdeocn transduximus, ibique eas, uli ucre Chrisli sponsas pro omni ccclc-
sia ae toties Cliratianisnti coateraattoBe aemper oraBtee, ioclawmaa. Ut i|^tnr life finna et inconaaba
omni iti poslrnim nio pcrmiiac.ml, .iuctorlt.Uc Patris ct F. ct S. S. ct ncalornm apn.vidloriini V ct P. ct
Domiiii Pajic ac nostrc humiiilalis banno iiitiiantcs saucimus, ne qua ecclesriaslica secularisue pcr»ona con-
Ira hcc agcrc prcsumat, quod si prcsunipscrit, flat ei ftcat Dathan et Abiron. et cum Jada proditorc,
ntsi rettpoerit, perpetuo analhemate feriatur. caquc prcscntis paginc scripto ei sigilli nostri inpressione ro^
boramus. .\cta sunl hcc me mcdianlc, mu!ti.s ctiam ChrLsti iidclibus lam ccclcsifisticis tjuam seculnribns,
quorum nonina subscripta suot, aslanlibus ct gratias Deo agentibus. AiNNo Domini M^.C.XL*'.!]^ Regni
oero Domini Conrftdi lUf*. Pontificataa nero mei anno XV*. bidiclione V.*
Testes. Wono Uaioris ^ccl&^i^ prepositus. 6ddricus decanns. Conradus abbas de saneio Panlow Coti-
rados abba» dc Hclmwardcshuscn. Baldcwinus abbas de Lcsijcinr?. Daniet abbas do Ilcrscthehuscn. Roin'
bertus prcpositus. Almarus. Thicthmarus. Lcntfridus. Ekbcrlus. Ilcribcrlus. Sirri^lifs. Gntlcsralcus. Hugo.
Laici. Nuhilcs. Volquinus dc Svalcnberg. Oltu comcs do Rauenesbcrg. Thctmarus dc Biuren. Liudoirus
de Osotbo. Bertbolidas de Eoorseot Hiaisterides. Heinricus. Adelbcrtus de Sidiflfsvie. Cooradns. lindol-
fi». Berlholdns. Andreas. Eilbertus. Nanzo. Ileredagus.
Om «wtca idlirtiftt ait ttismuMniSm mtt 4ia Cbirte cdnllele fnm Sbttd iat «•Mtiiit.
CCXLUI.
Am 4«b Kiyilhwch» dw Kloiian GAtdtm,
Ib nominis sancfe et individae Trinilatis. Ipsins JkTcnte dementia Beraardns Padierboraensis eodesie
cpiscopiis. Notum sit tain presetiti.-^ r|nam fuluri cvi cunctis Chrisli iidclibus, quod miles qulilam Wilhadu!?
■ booum quoddam quod babuit ia villa YrodeDbusen cum conseosu omniam coheredum suorum ex conni-
venUa eciam pia domini Friderici palatini comilis de Sumeroschenbardi nec non et fifii cjus, cujus ipso
minislcrialis fin ral, qui sicul lillcris suis inlclligere nos fecit, pro remcdio aiiitue sue quictpiid juris in
eodcra buuo habuit, omnimodis rcliqtiit cenobio sancte Dci gcnitricis Marie ot bcalt Petri apostoh in Gor-
dioe. ibitiuc Uco dic oocl^que iamulaniibus, perpetuo libcra ct iegilima donalione U-adklil, Uode no boc
rationabile (actum processu teraporis a memoria fidelium pcr eioriam oblivionis callginflai evaAeacat, et a
qooquc in pnslcrum qucat iiinnnari , sed ut rntum cl inconvuUum onmi cvo mancat et purseverat, UUera-
rum prcscntium fecimus iudicils clcmari sigilliquc nostri imprcssione llrmiler muniri. Si quis ipfitiir contra
licc vcnire attcniavcrit, el ea iu prcjudiciuin ccnobii iani predicti infriogere presumpserit, p^petuo aucto-
riiate Dei el aposlolonun Petri et Pauli nee non et domini pape et noetra, cnm JucUi pradilore anathe-
matis viiicula sit innodutus. Acta suiit hcc tcstimonio multnrum Christi fidclium, anno dominice incarnatia-
nis MUIesimo ccotesimo quadragcsimo secundo, ladicliuQe quiuta, Aaao vero episoopatus venerabilis do-
inhii Bernhardi PMherbonienflis Episcopi quinto deoinuk
CCXLIV.
Hach CIBW TO* dcin Domkapitcl aod dem OrEcMl au Miiaiur aal|pD4MMMMa TfWUiamte VMK t, iSflS.
In Nominc sancte ct indiuidue Trinilatis. Ego Amoidus Dei gratia sanctc Colonicnsis- pcclcsic hiimilis
nunisler la pcrpetuuin. Officii nuslri cst et di^iderii, pro posso noslru ccclcsie nobis coounisse paccm
S*
Digitized by Google
36
ad presens dare e( in fatarum Dei ooo)K!raute admtorio prooidere. Notam igitiir hiaris el presentibus,
qoi «ciua ei spiriia aaiicto Minti niit, Cflse aohnuis, quud chriitianwMiMiS liomo WaniMVB Hoaasieneinis
«odeeie veuerabilis epiacopus. earteni quaDdam Wormaui, ob remedium aaiiaB m, wdmie sanctc Marie
in MnnasU;rio, el ccclesie beatonim martinim Cosm«! « t Damiani in I.vsh«'men, coromunem habendam in
pcrpctuum, Ucita ct lcgitima tradiiione, cum omnibus quc ad candcm curtcm spcctaiit siluis, pratts, Riuii»,
pasGoi», agris eoltis et ineoltis. Moleodiais dedit Verum oee sileatio volumas Imo (»reterire, qood quidam
sccularis vir, Harpcrniis di^ BiiokcstL-IIa din eandom ciirlciii iiiua-i rat, ct tam supranotaturn Mnnastericnjieitt
cpiscopum, quam venerabileni fratrcm noslrum Baldcuinum Lysbcrgensis monasterii abbaiem, iniusta sua
pcruasionc mullum ol diu fatigaucraL Vcrum diuina coopcrantu iusticia oundcm malcfactorem ab iniiuti>
cia sua cooipesoiuimitt. et ad rccognoscendiim ijmatum suam dictantc ucritale ct Juslicia eam ooegimaB.
Fai Ui i^itur jiarn de supradicto Harpcmo trailitiniHMii lt'i;itimam vencrabilis episcopi W. banno ct auctori-
late oliicii nosiri conlirmauima^, et tam m mcmoriam quam in perpetuuiu pr^etilem paginam acribi et
ymafi^De nostra si^ari preccpinuis. Seraaotibas ^jlnr pacem buic suprasbripte donaiiooi sit pex m tem,
et in cclis vita perpetua, violaloribus autcm, qooaifaisque rcsipiscant, malcdictio ct anathoma. Huius rci
sunt tcstcs Arnoldus Canccllarius. Wallhcrus maioris ccclesie decanus. Bruno Xauctciisis prppositns Thco-
baldus sanctt Seiicrini preposiUis. Comcs Amuldus dc Montc. Gozwinus dc Hcymosbcrg. Wultherus aduo-
catus de Suesaz. Hinricus oomes' de Colonia. el aKi iiiiilli boni et honeati testimonii uirL Adnm est antem
anno ab Incarnatlonc Domini C^.XL^.IIII*'. rcgiiantc glorioso rci^-o Roinaiiorum Cnnrndo Innoccnlio pp.
rcgnantc iu Dco. Domino Jbcsu Cbristo suauiter onmia dispoucntc. Cui laus ct gloria io sccuia soculoruiu.
Ameo.
CCXLV.
In nomine sanctf et.indiuidue Trioitato. |] Quoniam mundus io maligno positus, oroncs fcro quos no-
Irit honiincs, de die in dlem proGcerft iMtt in pcius, ila ut fidsftaiem oenlati supraducentes. coolniaef»
siBm uel disceptacionem omnihiis nogociis «oserere nitantnr, admodiim neceasarium duximiis. prcsenlMlen-
poris quedam facta fidclinm ad notictam quoqiic fulnrorncn pcr scriptiirp (ransmiltere tcstimonium Nolum
igiuir esse uolumns tam futuri quam prcscutis temporis fidclibus, quod dominus W. beal^ mcinori^ Mona-
aterienais cpiscopus a quodam uillieo ehisdem loci, Wlfbardo nomine. precibos suis inpetraoit, al ms Sit-
liestre cuiasdam corie que dicitur Frankonvvrth , in villa Tdgol site, in silua que uocalur Bcrlare, in nia-
nus ipsiii>* reddidiL Domimis ucro Wcrfnherus episcopus, pruptcr animc suf) rcmcdiuin, idem ius ccclesic
sanctf Dei gcnitricis Mano, ubi sanctimonialcs fcmin^ inclusc Dco dcseruiunt, cqpscnticntlbus omnibus cius-
dem dae ft>restariiB sioe marcmamus, sub tali conditiono contndidit, quatlous ipsi abbatinf ciosqae aorO'
rlhiis liuic ligna usquc in chiitalem subueherentur. Acta siint autcm hcc anno dominicc incamationis
M r. XL.IIII. Indictionc XV. prcsideole Roman^ sedi Luciu pp. IL Rognantc foliciter Cuonrado IL Ipsc uero
doininus Wcreohera* eiwoopos hnie earlnlam soper hoe negocb conscriptam proprio insigniuit si^llo, <t
matedictionibas iuferonim subiaceat, qui dc his apioem nel iola demere sine immutarc prcsumpscrit. Huius
autcm rei t^stcs sunl hi. Ilcinricti? mnioris domus prcpositus. Engclbcrtus prf»iiosilu.s. Wczclinus. Godefri-
dus. EreosL Miokteriales. Wlfhardus uillinis. Bcrtrauunus de Dorueldc. Bcrnoifus cognomcnto magnus. Liud-
bertaa de Holmbjke. HcinrieaB de SeoonbQce. BemhnKlaB de HampeahQrBl. Walleras de Mttlhibace. Wew-
limis de Cahiesirinkele. Beinrtcas de eadem aiUa. el aUt qoaoqilares fidelkjm.
Daa MifsQdrackto ttcgd iil Awidb* tri* «d dcr OHMndt foa IIIT.
Dlgitized by Google
1144.
37
CCXLVI.
In nominf! sancte ct indiuidu^ Trinitalis. || Wernenis Dei miscricordia Mimigardcuordonsis cpi.scopus.
Jiisluiu ac Dco placiturn nostrcquc saluli profuturum credimu^, si rcligiosoruni ct paupcrum Cliristi prcci-
bus adesae et eorum neoeflsitatibus communicare slndueriiiiiis. Hac igiUir coiuiderationc et respectn di-
uinc misrricordift dilecto filio nostro Balduino lisbcmonsis ccnohii ablmti . banntim Lisbcrncnsis ecclesic a
prcposito Ucinrioo libere in manu nostra rc.signatuiii, et redilus qui ad episcopalcm iuitliciam exinde pru-
neneniiii, rogala eiofflein pre|)osiii,. tam ipsi quaro niccessoribiis eius in preseotia fmtruin noslromra in
perpetaom conecssiinus, ne de cctero abbas vtA fralrcs sui ab aliona polcstate inquictarentur, vel in ali-
qno molrstarontur. Duo,s ctiain soliilns drnmnnim iuxta Warntorf prcfalo ^cclcsie tradidinins. Tlnnc autcm
nostram traditioncm ne quis infringcrc vei iiitirmarc presompscril, banno opiscopali lirmauimus, ct in testi-
iDoniiim ueritalis hanc pagpnan ootueribi et sigini nostri impresrioDe ai|piari, et lestes qoi affuerunt assig-
nari fecimus. Teslium nomina hcc snnt. Iloinrirus propositus Mnioris ecclesio. Ingelbcrtus prcpositus. Otto
prcpositiLS Cappcal)crgcnsis. Lambcrtus Magister scolaniin. Adclbcro. I\al)0<lc. Hartwicus. Hcrnesl. Acta
publico MoAastcrii sunt hcc, aono Bominico incai-nationis M.C<'.XL**.IIIL IndicUonc VU. Rcgnaalc Conrado
^orioBiasinw Romanorum rege, Anno ngai VIL
Dsi ontcn ««itwairU •urgedrtickic Siejel tci(t Jen mizrrKlrn Uiiclior mit onbcdeckteui llaaple, io der rechlen lUnd den
Buchofulib Mbris iibcr daa Ldb, «oa d*r ncfatcn Scbulter nacb dmi linkw FiMtB m, in dcr linlwi «ia gaMblo».
iMM Bttch haltoikli tnt diinn Slrihlt, d«Nii tontrtiiwi vm OuiidckSfrm fdiildet ««fdta» wmi. imm «tic abita-
kendfl Vmm TbittJSMM SkMt ilsd; mlt dar UsMclitift: WvawM IW Gfnlin HnnMtafitMi* B|t. t'
b
CCXLVII.
Aiu dan Libcr qoorundm |wi»ilii|ihinnn dtt lUaitar» Lieiboni.
In Nomino sancle ct indiuiduc Trinitatis. Ego Wcrnherus Dei mi-f licordia Mnnn^fcrionsls opiicoptm
aU postcritatis noticiam peraeoiro uoiui, quod quandam dccimam supcr domum unani >n uiiia .Muiebcche,
qnam qwidam ministerral^ meus Regwardos in bcneficio tenm't, pro rcmedio anime sue ct pro mea poti-
done Usbornensi ccclosi^ in moa prescntia tali iure diinisit, ut dc domo prodicta annis singulis doo tan>
lum .solidi Monastcriorisis monctc pro oinni dccimalionc solticrcntur. Iluiu^ n i ucrilali tn liltcris comTncn-
tlari cl sigillo mco signari et tesies annoiari prccepi. Teslcs hi sunt. Ueinricus prcposilus, Custos Frederi-
cos. Propositus logelbertus. Euerwinus adoocatus. Borahardna de Dulmia* Weltodus «iiUeu* el fraier oins
Frodericoa. et alii nulll
CGXLYIU.
IN NOMLNE SANCTE ET INDIMDVl^ TRINITATIS. BERNHARDVS DEI GRATIA PATHERIHIVNRENSIS
.SEDIS KPISCOPVS. Si utilitatibus scruonim Dei prospiccrc ct insoniiro stiiduorimiH , morcedis oorum
apud Ueum nos consortiim) acccpluros spcraro potcrimus. Qua prupter, rogantibtis Pathcrbrunnor lis ce-
nobii fitttribus. bona eorura in Osseothorp, in BoninchiMon, in AUon, in Hengoidore, in Andcpon, in Er-
minik.eringhuson , in DcIIcilie, in noualibus qu^ diucrsi abbatcs ipsius ccnobii diuorsis tcniporibns sua et
suorum DtiUum indusU^ et instontia su^ ^cclesic comparando, commutaodo, procurando acquiiocruat, uostra
pontificali auctorilate et banno predict^ ccclcsi^> supem^ remoneralionis intoiln con&mare et stal>9ire cn-
tnam, mh auatbcmatis interdidione statucntes, ut nuila persona, ponia uel ma^aa, quenUbet abbatcm
ipsius c^nohii ct fralrcs cius stipcr cisdem bonis inquictare, molcslaro aui distustarc presumat, sed abbas
et fralre^ prcdicti ccnubii eadem booa cum omoibus suis appeodiciij acquisiiis seu acuuireodis liboro ad
Digitized by Google
38
1t44.
siiam prebcndam poraideant Si quii» autcm contra iiuius nosUf coDStilulioois seriem ucnirc, agere atteti-
ptaucrit, bunc aoalbeinatis iiiiiculo ianodaiiii» ct (.>tcrnr malcdbtioni ciud diabolo et angclis eius traidiniiit.
El ut hcc nosire conrinuaiiooia auctoritas stabllis per succedcniia tempora niancat, hanc carlam inde ea»>
scriplani sijiitli riosfri iniprcssionc recimiis annolari. Htiius noslr^ confirmalionis tcstes sunt omnes tam cft-
nonici quani monachi noslr^^ scdis. Laici quoquc. Ucinricb. Liudold. Adelbrath. Euerfaard. Cuorad. luzo c(
ftnter eius neinridi. Folcbrath. Herimao. Harloao. Eilbraih. Wanmind.
Anno doouniof ineanHilionis S.C.XUin. Indictioiie VD. Re^MOil» Gonrado n. rege, aimo TIL regni cios.
Dm «mot vOlitdtoMkta 8ic|ci 'm mkr bM^idlgl.
CCXLIX.
Am tum KnfUXbuAm 4n KlMitn Gfbrd«D.
1n nonHQe sancte el individue TrinilatM. Bembardus divtna fiivoole elemeotia Patherbomeoais epi-
scopas. Qunlicnsi-iin<|iu' in occlpsir» Doi nb rnnirflitim nnime noslro aliiiua iiii'ni()nil>i!ia gcriiiius, vn
scriptis coniincndare nccessariuin duf iuais, quia pcr boc el ouslrc fclicilali oimiruin conj>ulimus ct uliliuili
iiucccssurun} nostrorum laodalMliter prabpidmna. Indo esl qood iid notidom lam singuiorom qnam univer-
sorum prcsenli seripto deducimiis. qualiter Heinricus fiindalor el advocaiua cenobii sancti Pcti i m Gerdinc
pros<>ntiara nostrain adiil ot ut cuidam rnnc,trn{>i() (jiind infcr ipsuiii ct domiiiuni Otlonem dc Vespfrtho
futuruin enil iuieres6eiuus rogavil, cl sinc dilhcultatc oblinuit. Ad dicbi crgo coostilutum cum mullis lam
ecHcsiaisticis quam secularibus personis Coiniti Rclhero de Werthere filio domioi Wtdoldi oocurrimus, qui
oitjin-^ iilieros comitatus sui utpote ad dicni legilimam libcri ooosilii adunavcrat, Ut cum cis ct per cos
i\\iiid iacturum erat firiiiissime faccrcl. Poslquain advocatura et x:onsiliuin ct ex scnlcnlia habcre copil
iniciuiii, prefulus Qtto du Ycspcrtbc ct Ueinricus dc Gcrdinc, acceptis ulrinque prolocutoribus, communcin
conscnsum soum de coocambio tam oobis quam toli constlio maoire^laverant, et hoc ordioe ad leg&iraum
finem accesserunt. Dominus Otto sex mansos quos in villa Gerdine hcr«,>dilnrin jiirp pnssirtphat . conscn.<;u
uvoris me Gertnidis, cl fiiii sui qui duodecim annos implcverat, iegilima largitionc iurc proprictali» pre-
racmorato neinripo de Gerdine contradidit, eum tamen idcm Ucmricus prcfaios oiansos a domino Oittme
prius beneGdali iure possidcrct. Ilcinricus vcro pro aex mansis illb novem maosus pairimonii sui qui sibi
lunc libcro v:icnl>nnt . ronM-nsu Ipgitimorum hi rfflum suorum pfr manns Thincgravii, Olfoni redona\it io
viila que dicilur Tillikcsscn trcs, iii Meingote.sscn ires, iu Heuimonhu.sen tres. Ut aulom de cerlo ccrlior
ficrel sex alios manaos qoos io Fkscteo ab eodem Ottone in bendido toocbat ei resigoavit Et nt paudi
nmlla coodudanos pro scv mansis novcm niansus, pro bonis inbeneficiatis bona vacantia dominus Ollo
rccepil. Nos voro hnniims pii iusl^i dcsidcria sinccro amore atnplectcntcs, el prcfatum conobitirii utpoto
cujui» invcstituru ad iiu» pcrtinere dinoe^citur, modis oinibus pFomoveri cupientes, pro dcbito oilicii noslri
sopremam manum imposuimus. cl tam hitidabilo factum auctoritate banui nosiri confirmavhnoa, perpetoo
analhcinalo innodantcs, qui ccnnliinm snncti Pctri in pn ralis scv rnansibus et aliis iustc at-ipiisitis vcl con-
(juirendis inquietarc vel moleslarc presumpscrint. auctonlate cciam Dei cl beati Petri ct nostra iocludimu»
qiiatuur dedmas videlioel mCphoaeo. Waldenngdorp, Bikeohoseo. Borehnseo» qoas filii Werahefi de Biach
nobi^ in cxpedilione leraadamitana resignarunt , ct nos eas ccclcsio in Gerdioc afasqtte omni conlradiciione
pro reinedio aiiimc no.stre libero contulimos Tt autpm hcc actio rata el inconvulsa pernianeat omni t'»"
purc cartara iode oooscribi, el «igillu uoslro insi^iiiri et testcs suptcr annolari preccpimus, Quorum nouitna
hec sunt. Bernhardos prepositns roajoris ecdesie palerburnenBiB. BaUuinos abhos Lisboniensis, CbaradBs
anbas Patherburncnsis, Liberi vero. ('ninos conciiii Rethcnis. Ilcrimaniins el Bcrnhardus deLippia. Conra
dus df Kvi rsclimlt , Hi-inriciis de Duerche, Ministeriales vero, Loidoldus, Conradus Stapcl, Andrcns. Hcri-
luauuus, ilai-tmannus aliique plures. Acta sunl bcc anw» doHNBioe iocanialioDM M.CXUUI. Imbctionc septi*
Dlgltized by Google
1144 — 114&.
ma, rognantfi Domino Conrado glorioM Roannorum rcge, anoo quB aeptimo, presidente in callieditt
patherlMumDm civiiaiw Venerabili dooiino Beraluurdo episoopo, aooo epvoopetoe eja» dedmo Mpliioa
CCL.
Aus (lcm iille*tea Cofirj^Klicn Kopialliuctie. ^
lo nomioo sanci^ ct indiuiduf Trioitatis. C&aradtu diniiia fauente clemcntia RomaiKMiim Rex socai»>
dos. Eqnilw iiMtkif ct r^pi MCtoritas iioe adnonei ^lemnmi pad elanealer prooidere et rcUgiosoruQi
nola inodiB oinaibaa promouere. Ea propter omnibus Cbrisii nostriaqao fidefibua tam futuris quam preeen-
til>ns noUim psse uolumus, qualilor F^vlirha mnrrhioiiissa iiiscationem qiinnflnm apud Hugucr al) antpcrs-
sorc nostro impcralore Lude^ico c^nubio Corbcicnsi coliauim, sed per insolenliam tempons ab eadem
eode^ dlenataiD, aBsensa filii aai Addberti marehionis. uiaeirfe predeceasore noslro nnperaiore Lothario,
prediclc Corbciensi ecclesio rcmisit et resignauit. Quam rcmissionem siue resignationem nobis apud Cor-
beiam sollcmpnem curiam cclcbrantibus, prefatus Adelbcrtus marchio, iulcrucntu ct pctitionc Hciiirici uc-
ncrabilis Corbcicnsis abbatis, nec non Ueinrici preposili Corbcicnsis ^cclcsif, conlirmauit, et candcm pisca-
lionem, aBsentienie filio suo Ottone marchione, coram twHaas oamino offeslncaait. No* itaqoe, ob regni
nostri firmam stnbilitatem et anime uoslr^ nostrorumquo pntonlum pcrpetuam salulem, prefatam piscatio-
ncm et nrnn(<s pdssftssiones Corbcicnsi ecclesi^ pertinentcs sub nostra regali dcfcnsiooe susoipiiou». aucto-
riiate tep<i i>ieci{>!enies, ne aliquis archicpiscopus , cpiscopus, dox, marcbio, conwe vd oicecomes ant
alia qu^libct pcrsona magna siue paraa pirediciam Corbeienscm ecclesiam nd raa ad ipsam pertinentea
aiiquo mndo infcstare presumat, scd ea qiie sui iiiri<; sunt Inm in familia quam posscssionibus omni dein-
ccps tempore libere et pacifice possideat. Si quis autem, ijuod ab»il, buius precepli nostri statutum in-
' fringcre lemptauerit, centom Vhn» auri oomponat, quararo partom dimidiam eamere nostrf , reli<|aam oeio
prcdicle ecclesie pcn=oluat. Et ut hoc ab omnibus credantur et inuiolala conserucntur, hanc inde cartnm
scribi et sigilli nostri impressionc iivMgntri iussimus, manuque propria corroborantes, qni presentes aderaut,
tcstcs subter nolari fccimus. Quoram nomina hcc sunt. Theodcwinus sanct^ Rufin^ episcopus, apostolicf
aedis iegatns. Thomas sanci^ Romane ea^lesie cardinalis. Bcrnardus Pathelburnensis episoopos. RodnUbs
- Halberstadensis. Bernhardns Hiltlcnohemensis. Philipptts Osonburgen.sis. Ili iiiriciis Mindensis. ct prrripiK^ ^
Frilhericus Magdeliurgcnsis. Thiedencus Ferdeosis. Anselmus Uauelbergcnsis. Ucinricus Olomucensis. Wibal-
dns abbas. Henmcus dux Saxoni^. Addbertns mardno el fiKua eins Ollou Flriderieus comee paiaiinnii He-
rimaimns oomea de Wncenbnrg et ftater eius Hetnricus.
Signum domni Canradi Romanorum Reffis secumli. (L. M.)
Ego Arnoldu!! rancellarius uice /fpinrtn Moguntini archicantfUarii recngnnui,
Anno domiaic^ iacarDationis M^CcXLVo. ludicUono YUL Rcgpaate Cuorado fiomanorum rege U. anno
ucro regni dus VIIL Data apud Corbeiam fdiciter Amen
CCLI.
In nomlne sanctc et tndtaidue Trinitatis. || Ego Conradus Dd gratia Patherbrtmnensis ccnobii abbas.
omoibus bominibns notum csse cupio , qualiler post dintinBm conlroucrsiam habiiam inler me et Adalia*
dum supcr domo illa in Northiir^non, ipso asscrentc quod suum esset Itcncficium, me autcm aflirniautn
quod pertincrel ad sUpendia fratrum meorum, taodem uterque iusUciam nostram dimisimos in coosilio iido-
iinm nostrarnm. Consono ^tur ntriusque partis oonsQio, ijjMe mihi predietam domum oum omnibus snk
perUncntiis restgnauit, abnegato prorsus omni quod in ea aidobatar haliero iure bcncficii, et ego rursns
eandem domum sibi commisi» aa ooodicioae, ut sin^is anniB in eena Domini penduat ad ratioaen mcam
Digrtized by Google
40
I14C
nnl sHCCCssnnim moorum ac fratrum nnstrnrnm spx solidos nummorum Pathnrlirnnnensis monct^. Quod si
dcscripiaiB pcusioncm memorata dic non persolucrit, ucl domum ipsam ^cclesiy liberam dimiUal, uel certe
dnodecim sdidos ilidcm Patherbrunnenaum naminonnn mihi sioe coiKbet suocessori meo oomponaL Sta-
tutum eciam ost et ne^ure non possuraus, ut quam ipsc tam et filii ipsius pcr succes.siones ipsam domum
liiito possidcant, dummodo ot ipsi prcdictum ccnsum iuxla omnem infra J^-scr iptani li ^om persolnanl.
Quud ul notum alquc utritiquc intcmcratum pcrmancat, duas curtas td ipsum coutuiuules inde conscripsi-
nuB, casqvc laoi domni mei effiicopi Bcmliardi, qnam et noetro «agiOo «^nauimiis, nnam dedimns ipsi,
alteratn p<;iin> nos feoinnip oonseruari. Huius rci tcstrs sunt. ipso domnus mcus Bcrnhardus opi.^ropus.
Wiuo prupositus. Bcraliardus dccauus. Reinboldus. jUmarus. Lenfridus. Hcrimaanu&i canouicL Liudoldus.
Heinrtcus. Addbertna. Folcwiuus. Eilbortos. Concadus. ministennles epi»copi. Wanunndus. Eilbeiliis. Siberfni
Godcscalcus. iDinisteriales nosii-i. et alii multL
Obwoiil in iler Vrkundo iwct Siifil ■ngafligl itaif n iit docfa aor aiai («alHMlMialiflh 4m Afato) ««rkudfl* liinia,
»ber Tcrloiw gcgMgen.
CCUI.
Aw 4m im J. ItlS iiiiitnliiLflflfld K«p*Miife«cli« in Hoitflti GcrtmdflBbfl^
1n nominc sanctc et indiuiduc Trinilntls. Piiilippus Dei gratia Osnabrugcnsis ccclesi^ cpiscopus. Ju-
stum est et cpiscopali omnimodis competit (jolUciludini, susceptarum ccclcsiarum ncc(ts.saric prouisioni dili-
genlcr inuigilarc. Notum igilur essc voluroos cunctis fidclibus tam futuris quam prcscntibus, qualitcr illu-
stris vir seilicet Eoerbardu» dc Iluleuelde ct uxor cius lleiKvicbis, snpem^ remunaralaomis intuitu, palri-
monii sni nliqnrtnta portione (lliiiiic soruilutis cnlium aniplificando promouere cupientes, pro nnimarum sna-
rom remcdio unaninii hcrcdum suorum dcuotionc ohlulcruut saiict^ nouell^ plantationis Ecclcsi^ ia moDte
iridelicol sauclf GertradM mansum unum in Lanoen Campe cum omnibus ad ipsum periiaentibus» iideGlcr
expelentes buno per noelram sollicitudincm ad prediclc profectum ecciesio uiuniri et stabiliter usquc qua-
qne corroborari. Nos iftitnr eoruni dcuolioni cordetcnu.s congrutuliintes, iuxta pciitioncm ipsorum lumc
sine euiusquam coniruiiicliune prcdict^ ccclcsiy in pcrpctua propricluto cpiscopuli bunno conlirmauiinus,
(juiu vero sollioitudinis debito compdtimur, n^wasarie sustentalionis amminicalum Deo ibi sermturis prom-
derc, consilio iilcirro Lommunicato cum raaioribus no.strr rcclcsie, cunctis qui ademiit Uirn clcri( Is ((uam
laicls unnnimiter conseiiticnlibus, in augmeiituia prebondg fidclium coutulimus Dectmam prcdicii iiumsus c(
agroruui in eum pcrtinentium, oee non in llarst duorum mansaam cidem ocdesif, adiedmus itatiuc deci-
mas de tuguriis qu^ sunt in Hibeniniren, in Bolctilici l;, in Varula, in Kcseaorde. Addidimus preteroa De-
cimas tjuas MancgoliliLS nionetaiiiis , qui cas bencliciario iurc possciI(M-nt , pro rccnmpcn<:ntiorie pecnnic
Dobi» rcsigoauit, unius videlicct domus in Vorenholte, unius mansus in Hascampe, duorum in llolthuscn-
Contulimus etiam prefaie ceclesio domum unam in Buinchusen onm omnibas ad eam perlinentibos» scllioet
ediliciis, tcrris cultis ct incullis. siluis, pralLs, pnscuis, aqnis aquarnmuc dccursibus. molcndino et molco-
diin' loco, cxilibus ct rcdilibus, quam videlicel domum adole.sccntula qiiedam Rcimodis nomine, qiMj caro
boneiiciario iurc posscderat, ad boc ut prcdicle ccclcsie confcrrcl. Wallhero fratrc ipsius conscnticntc,
nobis resignauit, quataius utilitas inde proaenicns usibus fidolium Deo ibidera sentieoliam snSragelur. Hfe
aulem superne remunc.nitliinls intnitu so ipsnm mntatn sccnlari hahitu ad scruicndum Pco ibidcm dcuolis-
sime obliilit, sescqiic facla profcssionc rcguluri vinculo subiun.\it. Rcddidit insupcr aobis Ueinricus came-
rarius nostcr do bcneficio stto ad dileclionem filie suo scilicet Hargarcthe, quc se in eendem 6deliam ooa-
uersalioncm sinccra deootnne transtulit, Dcciinas duorum mansuum, unius in .Sladc, alterius in Ubcape*
thorpo , qnas iuxta pctilionem ipsius usibus inibi dogcntium addendo confinnauimns Addidlmus insupcr
ex onmipolcnti^ aucloritate banc preceplioncm, ut ncmiui liceat post factam ibi rcgulariter profcssioueni.
Digitized by Google
1146.
41
absque licentla prclati ct toUus conucntus consilio, vcl clanstro discedcro vcl alium habitum assumcre, e(
si quando is qui loco prosil, vcl mortis nccossitate intcruenienlc vila discesserit, vol cuiu.slibcl occasioiits
articulo appcllationis oflicio canonicc amotus fuerit, Ubcram habcat conaeniog idoncam persunaro cligendi
facaltalem, at vero in c|ueiD eocloaif oomors soci«tas uiiaiinnem feoerit electiooem, a nie vel flucceaaore
nco in rofjimiiiis ammiiii<trationc promoucatur, si vero quotl alisit occlfsin inter so in elnetifjno (livcorcla-
aerit, epii»copali auclurilatc aduei^e partis pre»umplio coercealur, el qucm saaior pars clcgeril in eodcm
officio confiraietar. Adioeianis insupcr benettolain httiiisniodi paotioiw sponsioQem, ut ijvicanqiie de uuIh
lia 0$iiaburgcn»>is curic siue liber siuc aiinislerialis exiBtciis quoillibcl beneficiuai a me vel succcssoro meo
fiiisrppttim $(>ontanca dcuotioiie ad hoc i(><!um rcsigiiarc volueril, id statitn siue cuiusdttm eontr.itlietione el
umninioda rccompcnsattoois postulaliunc siuc aliqua pactiuue prcdict^ ecclesic ia periioiuam proprietatem
episoopali donattone oooferat. Qaod si qais in posterum siue eedesiaslica siae secolaris penwna bii nostif
agctoritatis sanclionibu» contraire cas(|ue ullo iiinlo inLiOnii) seu violentia iiirrinj;ere vcl mutaro voluerit,
nitM a reatu sno digna saiisfaciione re«ipiscat, rcam se diuino iudido esse cognoscal et a sanclf ecclesi^
eommttnione gladio eacommonicalionis segrcgaia ctcrnc uhioni sobiaceat. Gnnctu vero einsdem loci hono-
rem et prorcctum fideliter ampleokmlibus eomqne pro posse suo et nosse in omni ordine ei rcligione ao
ncccssaria melioratinnr drcrnlrr |>rnfiiniirre ciqiiontibus sit pax ct bcnediclio Domini nostii JFSV CFIHISTI,
qoateaus el hic bonc aclionis fructibus habundaro et iu futuro fcliciter mcreanl cum Chrislo regnarc. Vt
aotem noetre tradiliones et inslitutiones slabiles et tnoonnnlse in omnn retro seeola perseaerent, presan>
lcm paginam in tcstimoniuin posleris nostris conscribi fccimus, quam banni nostri auctorilato ct sigiHi no-
slri iiupr('!>sione tesliumrjuo subscriptiuac in pcrpctuum communitam esso volumus. Actu Osnabrugs^e anno
duniinice iiicarnationis ^Jilleiitmo Ccntesimo quadragesimo sexto, Indictione nona, XVIIL Kal. Maii, sub his
teslibus ({uurum nomina hec suiit. Adericus prepositos. Albcricus decanus. Ilecelo. Thiedericos. Wldo. Sige-
bodo. Thicnio. Hnrlmaniius. Thielhardus. Gcrbcrtus. Thomas. (iix lhcrtus. Ex laicis vrrn Amolungus aduo-
calus. Bikenzo. Wichinannus. Suclhcrus. Eucrhardu^ Heiaricus camcrarius. Luidbcrtus. Sicco. Thiedericus.
Jobannes. Mani^ldvs. Waltheras. Item Waltheros. Velcmanis et frater eius Isen». Amaiaa. Piligrimus. Siche-
ardns. Wcedo. Hoio. Hardwigos. Wembems. Waldericas.
CCLIII.
Madi d<r BOiUfMU begtaDbigtan Abicfarift bei Kindlioger Um. T. Vltl.
Ruj^rnius rpiscopus senms srnionim T>ri Dilrctis filiis Ermcrparrlo preposito ccciesir lieati Laurentii
dc Ciarholtu eiusqiic fratribus tam |)rc!>ciitil>iis quam futuris rcgularciu uitam profcitsis in perpctuum. Apo-
skdici moderaminis dementie conuenit rel^osos dOigere et eoram loea pia proleclione maoire. Ugiiiim
namquc ' hrncslali conucniens c-sn cniznnscitur, ut qui ad ccclcsiarum rcgimca assumpti suinus, cas ct
a prauoruiu hominum nequicia apostolicc sedis patrociiiio foueamus. Eapropter , dtlecti in Domino filu,
uestris instis postnlatioinibufl denenter aBnuimus, ct prefatam ecelesiam, to qna dioino maneipati cstis ob-
sequio, sub beati Petri et nostra proteeiione sasci|)iinus et prcsentis scripti priuilegio conimuiiimas, sta-
ttirntrs iil qiinsctmquc possessiones , quccumjuc bona in prescntiantm iiisto nr CRnontcr possidrfi?, au' in
futurum, concciwione pontificum, liberolitutc rcgum, largiltonc priocipum, oblatione fi(iehum, siue aiii.<^
iosiis modis prestante Doromo poterilis adipisei, firma nobis uestrisqoe SDCcessoribos et fllibata permaneant,
in quibus hcc propriis duximus cxprimcnihi uocaliulis. C;ipc!I;im un;im in CI;irhollr. Curtos duas, man-
sos quinquc, in uilla quc dicitur Lcttc. Capcllam unam, mansos trcs in Bfackcnbergc. Mansos duos in Gun-
newick. Hansum unum in Velmcringtorpe. Mauaam in Belere. Mansos tres in Rupeloh. Mansum uoum in
Belen. Hansum anam in Veylorpe. .Mansum ui Essen. Mansum unum in loco qui Ultenboh dicitar. XXVIL
quas \V;ihrschap uocnnt, cum omnibus appendiciis, siluis, pratis, pascuis, compriscuis, aqiiis aquaruraquc
dccursibus, piscaiionibus, molcndiois, uiis e( iouiis, exiiibps et rediUbus. XXVI. sohdos cuiusdam dcdme
G»a. aipi. hiit. wmfu, ii. 0
Digitized by Google
4i
114t.
cx dono ppiscopi Monasteriensi*. rapr>llam nnam in Belilfri nim omnibus pcrtinrntiis sni?. 1111. soliilos de-
cimo in Uilien. Mansum unuro b Cliirholic. ii. solidos docimu in HoUnt^ausen. SiluuJaiu quaodani iuia
Hombrinke, de benefido eonnlis Egbcrti, cum nunso nno inf» oMidein liinam posita Preterea manmnt
in Behlcnholtc , duoa in Garfaolte, unum in Mnchcme, unum in Odelingliusen, unum in Motonhem, qooi .
a quodam minislcriaU fiywlbprto, cuius fucrant bcncriciuin , scdccim marcLs argenti retli'iiii>ils Prctcrca
maosum unum qucm cmistis in Dunoingbusen. Dcccroimus ergo ul nulli orooino boininum liccat prciactam
eoelesbm temere perUirbare aat eim poaaeaBionea anferre, oe] ablatas retinere, miooere, aeu qaflniaiibet
ucxalionibus fatii^arc. acd onniia int<'i;ro ronscrucnlur, connn pro quorum gubernationc t-t sustonlaliunp
conccssa sunt usibns omnimodis profotuni, s<ilua sedis apostolico auctoritatc ct diocosani episcopi canonica
iusUcia et reuercntia. Si qua igitur m futurun) ecclcsia<;tica sccolarisuo pcrsona hunc nostrc constilutionts
pagwMim scien.s conlni eam temere nenire tcmptauerit, Hccundo lerciooe oonunoniia, nisi reatum suuro
COTifrnia saiisractiono corrcxrrit , potcslatis honorisquc sui dignilatc can'»! , rrnmquc sp dtuino iudicio cv-
sterc dc pcrpcirala iniquitato cognoscat, et a «acralissioH) corporc ct saoguine Dci ct Domiiti redemptorts
MMlri Jesn Chrisli aliena fiat, atqoe in eitremo examiiie dntricle nlliom aubiaoeal^ Cunciis autem eidMi
loco sna iura scruantibus sit pax Domini noslri Jeau Chri^ti, quatcnitt et hio fractnm booe •Clionta pecd-
piant 6t apud districtnm indicnm prcmia pacts inucninnt. Amcn '}.
Dalum Vitcrbii pcr manum {iobcrti saoclc Romane ccclesic prcsbytcri C^irdinalis el Canccllarii, X. Kal.
Juni, Indiclione nona, Incamationb dominioe Milleaiara oentesimo quadragesuDo aexlo, Pontificalna nefo
domiit Bngeoii tercli pp. uim aecundo. j
CCLIV.
Abi din Furall. Silm • HanlawWM* Architia.
Eugenios cpiscopns semns seroorom Del. || Dilectis filiis Alberto prcposito occlcsic de Varfar eiasqae
Iralribus salutero in pcrpetuum. Quoniaro volumus ccclcsiarum omnium jura illibata scruari, obcnnle tc ^
ounc ciusdcm loci prcposito, ucl tuorum ((uomodolibct succcssorum, nullus ibi qualibct subrcptionis astu |
tia uel uiolcntia prcponalur, sed liceal uubis coinmuni consilio ucl partis con.silii sanioris, sccundum Det
timorem et boati Angustini regulam, absqne nlliu!» contmdictione prepoeilnm eNgcre. Porro loci uesiri ad-
uocaliam nullus iniindcre ur! usnrpnro prcsiimnt, nisi quoni pre[iositus cl fialros sncnndum Dcum ct ijisia*
loci ulilitatera ^Danimiter prouidcrint cligcnduni. l\l quoninm itobis beoe comiiilit, per fralres ^cctesio pre- I
mooglralensis uos aecundom beati Angusdni re^ulani in premonstrateiHi ordine primitos inronnatos, ipn |
otpote malri in omaihna qiic ordo cxposlulauorii debetis obaudire, et iurc filiafittilb ab ca na]lalemM de- .
clinarc. Sane nc scqiicns ctas aliqiild in contrariiim, quod absit. inoiiatnr, ca que staluimus per prcscfi- I
tts scripii paginam aposUilica aucloriiato corroboramus. Cunclis igitur eidcm loco sua iura scruaolibus sit I
pax dooiini voalri Jesu CbrislL Amen. Ahen. Amen.
(SprucbLreii niit der Inriidirifl:
Fac nccw» d4Miiia« «igmiiB ia iNMirai.) Ego Eugenius catholic^ ecclesic episcopu$ S3»
f Ego Connidoa SabineMis eps. ss.
f Rgo Octavianus dtac. card. S. Nycol. in carcere tuHtano ss.
f Ego Guid j prcshltcr card. Sci. Crlsogoni ss.
Datum Viierbi per manum Robcrtt S. Romaite ^clest^ prcsbileri Cardinaiis ct Canccllarii, VIII. Kal.
Jun. lodict. ViUL lacamatioois domiuic^ anno H^^.C.XL^.VI. PiMttiiScalus uero dompui £VGENII IIL anao secmdo.
Dm |»«iilHilich« BWiiiift in oilt ttMr llaiiiidiaitf UfcUiafL
I) ohni- 7'.'..;n'i rni.u-ie l>icr r.:'. r.. v.m P:,.,ste« ond dcr bai IImi M««m4«i XaniJBils, mH 8frmUattl» aai 9io»
Digrtized by Google
• 14C
43
CCLV.
In romiiic sanctf ct indiutdu^ Triaitatis. |] Ego Wamhcrus Dci misericoniia Mimigardcuiirdcnsis eccle-
sii! epiHe<ipu.H, notum fado ttnn posMriB ^asan presonlibus Christi fidclibus. quod Capponbcrgonsis foclesia
dc curtu qu<> Curotho dicitur VI. flolidos in decima nibis porsolucbat, quw in bencliLio iKibt bat Amoldus
(]iiiil >rfi (lc HilMirch. I'i)>ti'a autcm. rn^^finlihns proflicCc <^colosic rratribus, cosdem VI. solidos ab ipso Ar-
noitio eu uoluntaric rcsignanlc rcccptos, cidcm cccU'sin libere concessimus, acccptis pro cis ab ipsis fra-
tribos aliis VL solidu apod Scppenrothe, quos prefalo Amoldo tn recompensatioaeiD a?iorum dedimos.
Cuhis ctiam Woshcim IIII. solidus in dccima nobis pcrsolu<<bat, quorum II. in bcncficio habcbat comes
Gerhardus de Dalc. Hos II. solidus ab co sua nichiloitiious uoluntatc rcccptos, prcnominatc itcm occicsiG
donauimus, dalis quoquc eideiD comiii pro illis daobas aoliilts aliis dc prcdiclorum fratrum bonis. 2S'(H|uo
hoc latere uolinnn.<3, quod curtis quo in Wcma cst, oichil amplius nobis pcr.soluii, quam Illt. aotidoa e( UIL
modios tritiri. Similitcr domus qucdam iuxta Cuiotho qnc Ilammcnhciin ilicitiir, iiiclii! nr<npliu.s quam 11.
solidos iiobis persoluit. Hos cum in bcncficio a nobis acccpiiisct Ucinricus quidam de Schoncnbeche, pre-
dictam domuna plara tade exigcndo grauabat. Vndo rogalu memoralorum fratnmi a nobb conmuMiibii^
gralis dimisit quicquid preter Qlos duos solidos dc cadcm dorao exigcbat. Hcc igitur omoia sicut predtsi-
muH inoanuulsa in pcrpctuum mancrc cpiscopali auctorit;itc cnnfii-mamus, ita ut quicunque Ih c inrrinf^crc,
et supra mcmoratum Cappenbergcnscni ^cclesiara dc bis ati«}u<i modo grauare presumpserit, pcrpetuo ana-
dicmatis aineulo quouaqde resipbcat astrictos teMolw. Et a( h^c mmua rata pem»aean(, preaentem car^
tnin siirilli nostri impros^^ionc coinnuiiiiic curniiimns, Trstliim nulcm in his omnihiis ot cliTicorum el laico-
rum lam ministcrialium quum aliorum nou parua fuit copia. lleinricus prepwilus. EogcIbcrUis prepositus.
Berahard» de Di^Dena. Teoderica» fraler eius. Berimaunua de Dole. Confirmaia «ant l«c anno Domiiiicf
iMamalionis JI.C.XL*.V1*. lodictione VIIII*. R^nante ohrislianissimo Romanoram rege CONRADO.
Om ■urgedruckt erwcirnc Si I 1 il ticli iwir ron dcr CllarU iumlWODtj llt thtT Mlk «fksllsa, nd kMUM ■k dOB
bei <ler l.'rfcun(ic vun 1144 l>e*d>nvbcDcn iihercin.
CCLVI.
Am Atm Koplilbache <let Rlvtten Gefcrden.
In Doroine sanctc et indiuiduo Trioilatis. Bernbardus Dei gralia paihcrbarnensis episcopos. Salobriter
et ulfliter divine aspiratioais inslinetn ordinatum aiqae cooslitnlam esl, ut qaeeaoqae pie aelionis doaa-
tionis intuitu, fidnlium libcralitat<! arl diNini cuhu^ ministcriuni doloj,'a(a fucrint ct attribuU^i, littoris el cartis
vcracios testimoDia contiucotibus mandala, futurorum ciarcscant noticie, ne tcmerario ausu cuiusque ea
locus sit inlHngcre, vel oblivio temporis vakat ulla longinqutiate abrogarft UniveraitBtis itaquc fidclium
tam prescntittm qaam futurorum notum ease cupimus pielati, qaaliler quidam Beinricus divina in.spiraiioiM
prevcntti"^ ct nostro consilio anirnatn"? omno patrimonitim siiiim ct mansionem propriam in Gcrdeno cum
sue sororis Mcrgardis videlicct ct cjus Mundiburdi Wernhcri conscnsus astipulatioue, Dco et beate Marie
vii|^ e( bealo Petro aposlokirnra priocipi, pro etema soi snonimqne memoria devolas obtolft, iit
atroclo conobio sorurcs que apud Yburgh antc incluse tenuitcr vivebant, eo translate, djmis serviciiB eo
hbcrius et largtus insisterent ct vacarcnl, quo a sccularibus rcmotc longius dislarcnt Ipsum quoqoe ceno-
biura sub mundiburdium bcati Liborii et nostri ct ccclcsie patherbumensis coutradidit et coostituiL Ut et
noelre consolalionia eciam aliquibus augmcntis crescere( et proiectionis aoslre el successorum aostroram
in omnibus iuvamcn ct mnnimcn haberet. Ad hujus ita(|uc viri vencrobilis propositum bonum ct volum
iaudabile animo benigno acccdeotcs tradidimus oidom ccnobio in Gerdeuc ccctcsiam ct donum altaris cum
dotA el nuunsis doialibos viddioet quinque mansis in Genleiie el qoalaor m OaOesseu, parrodtnn eciaiii
Digrtized by Google
1
ii 1146 — 114T.
cum omni juris iiitoinitntf q^inrl nostri erat ofGcii. Samiicle sacordote cujusquc bcnr riciimi crat libcrc cadm
resigiiante, el Vcrtoldo arcbidiacono consentieute, el ab omni quod suom in ca crat curo aUoritate se ab-
dicante. Et ii( hec rata et incoQvuIsa pennaDdant, ofBcii nostri aaetoiitate et sigilK nostri imprenione et
leslibus idonets GorroboravinMU» quorum hec suiit nomina. Dalduinus abbas Liesbornensis, Coiiradus abbas
palhcrbornensis , Bernardus prepositus, Almanis dccj|nus, Thielmarus, Remi>ertiis prrpo^idis , Kvf'i;:isus,
Lcntlridus. Liberi, Yolquinus advocatus, Adclbertus comcs, Bcrnhardus deUppia, Ucrtoldus do EvcrNcuilc.
Ifinisterialefl, Heinrieua, Addbertus, Lnidoldus, BertolduB, Cooradus, Coaiados Stapel. Acta «ont hee sab
rege ConrrKlo, Anno doTninico innrnationis Millesimo cenlesimo qiinLlragcsiino MXlOp 0000 «piaOOpataS vene-
rabilis domiai Bcrabardi patherbomeosis episcopi Xil. felicilcr. Aiuea.
CCLVII.
In nominc sanct^ et indiuidu^ Trinitatis. Jutiha Dci gralia Ilereaordcnsis ccclesi^ abbatissa. \[ Domuni
anam tn Rothe, qoam pj^ memori^ Oonnta Gerthradis HereuordeniiB abbatissa a quodam coitu erat baae-
ficium rctlcmorat el in usum con^Tcsntinnis disposueral, consensu oiusdoni cnnirrcgationis . i<! rst fnm fm-
trum quam sororum no^ranun omniura, cambiuimus, pro qua beneUciuni quod quidam ministcrialium io
oilla qu^ Middelesiea Vflen uulgo dknlor possederat, in usum eiusdem congregaiionis cambitione slabilini-
nnis. Bedilus de eisdem bonis in festo sancte Pusinne quod eet VIIIL KaL May , tam fratiihns quam snro-
ribus cqualiter distribueliir, et in hac distributionc prebenda Sancto Pnsinno el bqali Walderi non omitte-
tur. Eadem predicla donma Gerlhrudi$ redilus do domo una in iiartbiicc, io usum ciu^dcm congregalionis
ordinauit, et eiadem HL Nen. Nay. distrtboi predieto modo oonstituit Bas predielas domos, ne qois cnn-
bionJo vcl iii bcncficium pctcnilo, dltioni suo uendicare, vel aliqtio niodo iisurpare prcsumat, sciant om-
nes Christi iidclcs tam futuri quam preseutes, anathemate firmatum, nichii incoiisullis fralribus cl sororibus
in bis bom fieri rationabOiter posse. Hoc onfino qne fiuna sunl, huhis manuscripit suiucriptione teslimo-
mamus «t roboniuras. Aeiom M.CXLVI. dominio^ inoaroalionfei aiuo. fndictione VIUI.
Die Urlkuiulc i»t in lUc rrtlli- gr<rhriL'l>rn unii ibi Siegcl nel>en Jrr Srliriri iiiil ri-i^tnrntiitrvifcll .iiif ilic CliJjMr j^i-firf-
tet, Dauelbe leigt tlic liucndi! AelitiuiiiD, in der recbtea Uand eiu gcsckl<u»eii«a Dncli btilenili and <iic Uaie erlM*
bM} dia ItaMhrilt iH aulMtNeh,
CCLVIIL *)
C In nomine sanct^ et indiuidue Trinitatis Cumndus diuina f;nicnlc clcnicnlia Roinanorum Rcx secuii-
dos >). Ad regie dignitatis muniliceotiam || pertuict, bcnc de RepubHca mcrenUbus uirtutum piTmia lii-
buere,*vt ot ipsi pro su^ Cdei conslantia laboris sui cmoluraeota pcrcipiant, ct cctcri ad cxsequcDda im-
perii miniia bon^ spet plcni et aiacres fiant. Quoctrca nouerit omnium fidclium nostrorum tam futurorum
quam prcscntis clatis industria , (juod nosler fidclis et carissimus Monasterii quod noua CORBEIA dicilur
uenerabilis abbas Wiboldus nostram clemoutiam adiit, peteos ut priuiiegia U£REVQRTUENS1S mooasterii
cni nunc aeiierabiliB abbatisBa Jadilh preeaso oognosollar innouare et omifirmare dignaremnr. Cnius
religiosf peUtioni ob insignem ipsiuB drca nos el regoum uobb a Deo coocoMam llde, pietatis aurem in-
chnuttes, per preMmtis paginf seriem» anb re^ matesiaiis tuilionem hicinn ipsun BEREVOBDK^) cam
•) Eine cPtidMtWipi ilWdisflii» Urkaode ISr iim Stia Camy aaigt dls ta 4ia Aatoa aamiiiwsn thmMma§m.
>) Scdi.
^ mtr MblicMt dlh okMMi, ia fcrlii«B*^ fMchriclMaa ZcOa.
CORBEIENSIS fcclc«if , cui nnac Ucn ■•■«■Mb lUnc ytcMca M|aMailarf
^ noaBoi nidelicet COBfiEiAM,
Dlgitlzed by Google
«14f.
45
omnibus sibi tam intus quam roris pertincntibus assumimiTS, ciiroque perpetua libcrtnte doiuuiles, nofilra et
omnium prioci{ium auctoritate, lcge iu pcrpeluum mansura firmamus, ne prcfatum monaiteriuni llEREr
VORBB^ m potestatem vel ditionem aiae mibiectionem alieoii» penoof aea eederiastice sen fleenlaris
dignitatis, pcr nlii{ti3m donationom siue commutalioncm codat, sed scmpcr sub ordinationo et defensione
regum vel impfraioruni consislat, ct libcrtate quam hactenus optinuit in nrdinc ci profcssione canonicarum
sanctimonialium '^) in perpctuum potiatur. Et quoniam ab impcratore LYTIIEWICO duo monasteria con-
strocta sunt ct a nostris predcoesaoribns honore et diuitiis aucui, unum nidelicet raonachorBm, quod noua
CORBEIA (iRitiir. acl normam sciiicct in icn-- Corboif'. HEREVORDHNSE voro sanctimnnialium ad similitu-
dinem Suessionensis roonastorii, decrctumque csl ab cis, nl Corbeiensis abbas quioumque pro tempore fuerit,
procnralioaem agat Hereaordensis ^desi^, iia oidelicet al iiata cooBoeladinem qaa anctllaram Dei oon*
gregationibus procurari soleni prcpositi ex eedesiMlico ordine, tam m discqilina quam in caiMStis negociis,
quc famult' Clirisli pro sexu et profcssione sua excqui non possent, ipsarum prouisor ct pnlrnrnis oxistc-
ret, nos quoquc prcdcccssorum nostrorum uestigia scquentes conlirmamus, ct dccreto iu olcrnum man-
soro statoimns, ot omnes per socoesaionem CorbeieoNs c^nobii abbales preseripta proearalione et patro-
rinio nbs(]uo ulHus ronlradictionf^ uUintur, ct scruala tli^^nilato ahbalissc, in qtiihns oportunnm fuorit, Ilcro-
uordcnsi con^rogationi assistant. Scire preterea uolumu« uniuersitatem fidelium, quod prcfatus imperalor
.«ro demosina gcneris soi tiaididil eellam qn^ aocatDr MEPPIA com dechnls et possessionibus ad eam per-
||henlibus^, ct ccclesiam ERESDVRC. ciKumquaque pcr duas saxonicas rastas ad nouam CORBEIAM, ad
HEREVORDENSE vcrn monaslcrium , in episcopatu ASNAnRVGGENSI «), ccclesiam BVIMDI, cnm subicctis
iiibt ^cclesiis, in purrocbia MIMIGERNEVOHDI ccclcsiam RENI cum Uis qu^ ad eam pertinent ^cclesiis,
ita sane nt dedmarom aKommqae reditaam proaentos omoes preftrti» oederent monasteriB, et ab ipais
uicissim procurarcntur subicctc plebes, in baptismate, in cucharistia, in scpulliiris, in confossiono peocato-
rum audienda, ct presbyteri qui principales ^cclcsias tcncrcnt, arcIiipres))yterorum ofiicio fungerentur, ad
agcnda omnia que solent fieri ab archipresbyteris episcoporum. Et cum ipsi cpiscopi circationes soas ibi
agcre dcbercnt, ad eonun mansionatica daretnr nl ia caintaiaribas anteoessoram noetromra presGr^plam
habclur, uidclicet quantum satis sit eis dari. ct cpiscopi non plus (|ncran(, ncc cum plurihns ucniant,
quam ul eiA sufliccrc possint Ne aulcui m summa debiti episcoporum scruilii plus exigeretur quam opus
^dt, slalaarunt predictanim ccrlesiamm episcopi, com coneenBa sinodali, coram antecesaore nostro OTTONE
impenlore ct arcliiopiscopo n \I!AN0 cctcrisque cum eo in sinodo agentibus, Ut denlor ad sin;;u1as cccle-
^sias porci IIII. n.ili nt' s -.int;iili dcnarios XII. aut arioles Vlil. tantnndcm ualcntcs. porcclli IIII aucc IIII.
polK Vlll. situlc X\. du Mtitiuue, clo Mcllita ccruisia XX. do non mcllita LX. pancs CXX. de aueua modii
i€. maaipnlt DC. essetqne iu poiesiate episcoporam, otram hfo per aiognlas ecdosias ad onam mansiona-
ticum, an ad duo ucHcnt hahcro '•). ConGrmamus etiam omncs posscssioncs qiias idcm rnonaslcrium hnc-
lenus quiete optinuit, in quibus hqo nominatim expreasa sunt. Reno. Weleringc. Scopingc. Ibbenburc. Lig-
gerOw. linea. Baoethe. BotbingbnMn. Scapaharda. Tmla Burde. Bektnminden. Concedimus preterea atque
iwipslilniaias secandam predeoessormn nostromik decrela liberuiL ntciqa0 looo polesiaiem «Kg^nd^ de
I) noMOOMtU.
^ In ordllM — Mactimnnialiutn rrhlt.
^ AMtatt te BtiUe: Scire — perlineotibw, heiMt ei bier: CoafirroMBM eUain qaod prefatoi aoteccuor noMcr Ladiewiciw
Mptadialb niomelcfUe piw iIimmi mI Unttdll, «lllM niMlBH ^ «oc; ilKPPIA «SM dHk flt pMMN. — JsqiiifM
•d Min perlicienlibw,
*) Aanefcrug|^*i
•) HIMIEBNEVORDI
Die bier r<ilgcnde Stelle, Ton: CnnBrmamiM — Bekinminden, fehlt.
Fttr: Coacediaiua — dccrcU, beiMl ca: StatuiiaiM cliain atque concediniiM iozta decrcli predoccM. ooitroniin
Dlgltized by Google
46
tl4T.
propria congregaUonc in rcgimen sut per fuiura seroper tcmpora ooagruf persoo^, ei ul nullos iudcx pu-
bKci» liGfluliaiD in homtnes ad |irefaUiin moDasterium BEREVOBDBNSB ^ penineDtes dhm indidaitsm
haboiit exerccrc potcsiatera. Scd omtiis eorum res coram aduocalo ipsoram diffintalur nec io nfaiia
eidem occlcsie perttncnlilius adiacoiilibu» aliqua pcrsona nuiior aiil minor ncnari pn^siimnt, ne qnies an-
oillarum Dei perturbetur, aut coloni carum ad inopiam rcdigautur. Kt ut boc confinuulionis nostre aucto-
ritas siabilis et inomMiuin <«uii pemaneat fw, hanc {MglMm inde conscriptam maan propria iH inlka
uidetur oorroborantcs, &igilli nosUi impressiooe iussimus in.signirL
Si'in>tm rhmni CTnirndl nomanorum Hfgis xertirK^i. 'L M.)
hi)0 Arnoidus canct^iittrniJi uice UeinriH Mogundm iirrhirijnrrllnrii rerngnoui. *
Anno dominiof iocamatiouis H.C.XLY1I^ ludictionc X,. Rognanlc CV^^RADO Romanonim Rege U*.
aooo vero regoi «ius X*. Data FRANKENSVORDE Feliciter. AUEN.
Om 6ict«U «•lchw Ml|iednid4 wir, irt «crlorai sngMira.
CCLIX. *}
C. In nomine MBClf «t indioidu^ Trinitatis. Caonradus diuina UmeKta demenlia Romanormn ftei Soda. |f
Principnlis (hLrnitafis miinifircntiam decel, bene de Rcpublica roerenllbus premia rependere, et pcr con-
gruos booorum gradus prouectus c^teris io exrniplnm ct tamqoam boof spei signum propooere, ut taio
hi aoi bboria emolmnenia ttne fine maMora |)(Ti-i|iiaiit, ({uam ilfi a simili mercedis gratia aese non fran-
daados inleliigant Quocirca nouorit rinmiuni tiileiinm nostrorum tam ruturi quam preAentis tsmporis imla-
stria, fjnod nos propicia serenituto, fidem, labores ct constantiam fidcli&siini nastri nobisque karissimi \Vi-
boldi CORUElElNSIS Abbatis ioluentes, Iradidimus in pcrpetuiun CORBElt..NSi monastcrio, el eidcm qui
imne diuina mocatione et oomnnai atqoe oiMCordi fraimm eieelione preest, abbati scilieei ^l^iddo. aee
non cunctis siiccossoribus ipsiiis, anctoritate in clcrmim tialitum, nionnstcrium feroitinruni quod uocatur
KRHINADA ')• nostro alqtie regni iure per manum Ilerimaani palaliDi comitis de Rheno, qucm ad
hoc ritc pcragcndum assum[>spramtts adoocatum, transcgimus et finoauhnos supcr reliqoias corporis Saocti
Viti Martiris, por «vranm donationis nostn; anulum, in potcslalcm et ius atque dominationcm CORBBIENSiS
inonastcrii, in maniim predicti abbatis Wiboldi, et Adelberti Marchionis dc Bran(li'i:fi:irL' qui uice 'comitis
ilerenuuioi dc Winzomburg, CORDUIENSIS monaslcrii aduocati, caodem donatioiieia nustram seu trans-
adioncm audpiebat, iui oidelioet nt CORBEIBNSE monasterimn, preaomhmlimi monasleriom, «cilioet K6-
HINADA cum onwibns prediis, sUois et aqois, lam fmis quam intus, ad ipaum locnm ^ perlmentibus^
W) Aii>t«u Aer aao Ul^mkm Slalk; ue ia «ikii — iaiigiilrlf fol|t Utr: H al lniddM ^ ■ypiihliir Barabb»> ••••
■ibi uiurpar« ia «odem locn fvrMflMt, niii Mt plCilM A •tMdcin e^a%ii ililMta mwcwm rurrit, ct ot libcfl homlnr*
Deenliam bahcjot prrdij (ua cidcro nionailcrin eMfcrn; , ncc quiuK ' i i t i t r );>■ pnleitai «,11110(11 clrlMtiim aut publi-
Mn ucdipl eia dmacrf cstonjiwat, aed Ct N ipioa in prnprielalen ipkiu* rrclnif •«! iui ininialerialiuui tnulere liccat,
ct d« liit«o nMtHw, tiMcNMt d« IMc mI do mmmiHi Ueen mMMtMln abtei potMMcM hikMb
•«) D.tTA APVn FP >. > K K > f VORDE,
*) Dm Oficioel (i<it't Kiinigi. Gebetmeo SuaU-ArekiTP lu Berlin) iil auf rcHh grfarbtn Per^ament oiit ipildnrn Uueh-
«lakM (achricbefl. — Ein anderea, in |>e«fibnliehcr WtUe gc><-l)ri«t>eaei «nd mit aurgedrucklem, it'iti>rh l>rsehidi^em
aie|Cl ««MchMM Ctcmptar, komml mtt icncMt iiic •u( onbadciitenda VcnrhiedcnbcilcA in ciMolcco DociMlabM, «i4l«
kommM BbeMin. Von «incm dritten iit MT nuch «in aracMiick mitendM. — StM ileldneit^*, mF dio InMeporaiiM
der Kli^lrr Krminida und Viibike lich bci!L'Iicnite Vrkunde, lial die in d«n Moten ani^rgcbt-nrn At>wi-ir)iunf;rn.
doo feminaruro monaiteria KCUIMADA uiileiicet ktque ViSBIKE, *) doQ pmamiiuu gMoakterta KEMtKAOA icilicet el
VtttlKEt '^arflpMluM.
Digitized by Google
tt4T.
47
habeat, potsldMit, orduet, ntitar et scruct, sicul tcnot sub suo rcgiiuinc. iurc uidclicct pcrpcluario *) tres
nbbntinlas, quas fundalor ritisflom nniic CORBEIE, LVTIIEWICVS pius, mngni KAROLI filius, ad candcm
COBHKIAM contultl, sciliccl KHivSiiS KG, nobile quondaiD Saxunam castrum, nec ooo MEPPIAM atque
VISBIKB. Sane de prcfinto loco ') neqoe mBicia neqne 0^010 scrmciam nobis aut regno deliebalnr, 0 qoo«
niam CORBEIENSI monasterio, tam in milicia qoara in scruicio ad honorem regni cl dcrcnsioncm sanctcoccle-
««• dignitas collaln est ex consfinsu fratrum cl roinisfcrirtliinn ipsius rcclcsi<; staluimus, ul pro augmcnto
prefati monastcrii, quod ^cclcsic CORBEIENSI in pcrpetuuii) posscssioncra tradidirous, ad dcbitum rcgis
aeniictara VI. maroe, aot aemidum VI. marcaram regito do abbalia COllBEIENSI porsoloantur, atqoe banc
nostrc auCtoritatis diinalionem r-; itidicio prinfi|iuiii rfi^n! nrKlri, sirut prpsrriptiim p«;t, ninncre in pcrpO-
loum deceminius. Primam iudicii scntcotiam dcdit Burcbardus Argonlincosis cpiscopus, quam secutus eat
Addbero Trouirensis arcbicpiscopaa. Anshelmas BaoolbergenAis episcopos. Hnnnaia Leodiensia episoopmu
Sifridus Wirzcburgonsis electus. Frithericus DVX SVEVIE ct Alsatio. Ilorimannus palatinus cotncs de Rhcno.
Conradus Dux de Corinsa. Cvnradiis Mnrchio do Witin A(l< llx rttis M.irchio dc Brdndenhuri h. Olto filins
ipsius 9que marchio. Hcrimanous filius ciusdem Adclbcrti marchionis. Liithcuuicus comes patric dc Thurin-
gia. HertmanDos Harchio de BADA. Wernhentt Comes de Batlien. ^tbelrfcus «omes de LenKenburGh. ftbel-
ricus comes dc. Horninga lleinricus comes do rnzzoneloiiho^an. Marqti.irifus. Sibmln. Thoofirricus comcs
de Montbclinrt. ct alii plures qui lunc alTuero. IIoc quoque noium esso uolumus, quod ucocrabilis pater
nostcr Eugcnius, Sancto Romanc ^cclcsie pontiTex *), frecjuenii nos admoniiiooe tam per aoos quam per
■nostros icgntos hortatus est, ut monasteria fominarum, qi»} nosti^ dilioni et ordmaliuni in rogno nofitro
spccialitcr prrlim iit, in quibus diiiina roIi;:lfi pcnitus dilapsa cst, roj^ularc et roformare dignnromiir. El
quoniam sopc nominatam mouastcriiim "*) kivMI.N.VDA noa iam monaiiterium scd omnibus pretercun-
ttbus oiam in peceatu commune t^, oorrigi posl mullos laborcs non poluit siquidom multis rdigiosts,
ct precipuc Mindonsi episcniM}, in cuius parrochia situm cst idom monastorium, hanO opcraro iiiiiinxom-
nius, ut inibi diuiiia rcligio ct sacr(' conucrsationis cultiis institucrotur ot rite obsoruarotur "), ct quoniam
CORHEIENSI monastcrio uicinum csl '"), tam ad corrcctioncm quam in propriclatcm inibi cootradtdimtui.
noHo rcclarnante. nisi sanclo regttli> inimicus oi pudidli^ hostis fucril nraenlos. AduoiAliam noro sepe Ihli
lijci, id cst KK^IINADA. ct omnium prcdiorum ibidom portinontiiim , qnnm tiir illustris noiuricus DVX Sa-
xuni^> a nostra el prcdecessorum noslrurum regum uidelicct seu impcratorum maou habuorat, tradidimiis
tam diclo CORBEIBNSI monasterio oeo non prenominalo abbati Wiboldo soisque soccessoribos canoniee et
regularitcr ordinatis in pcrp^ultti ipSO ducc consonliente et aniiuontc, et eandcm adiiocatiam dc mnnu
ipsiiis abbatis, hominio prins oi ciim iuramento lidolilaiis propter id ip.sum fartn, sponto ct ullro rcci-
picnlo Aucloritaie uero nostra regia prcfau^? ccllo KA.MIiNAD^ damus ac dccrcto in pcrpctuum uali-
Inro ooofirmamaa eandem libertalem, quara habet COBB. monaslerimn, aeilicel prefecWTam orbis qu^ onlgo
dicitur Burchban, ea uidelicct priuilopii l ationo, ul nuHiis DVX , niilliis MARchin, niillii<; Comos, niillus ail-
Qocatus, polestatom babeat exercendi io atrio predicl^ ^cclusi^ ''), sed quicquid prctcr ius et «H|uum a
&flralii» fii tam abbati qoan con^cgaiimii obnqnio cottidiaiio dovnvhmt, commissum fuerit, ab abbate
'] prnpriCtario '^) ct *) *<i prerata duo loca *) AbiUU d«r rntgrnitrn Sl<<llrr px coniirntQ — dccrmioia*, heiul e*: nna
iutlicio prinripum, ad coroiif oottrf augmentum, ticul pmcri|ituiti e»l, nijintTc dcccrnimDi, ') Urninga. *) MmmM
pontirex '°) nominala roonattrria ■<) ct VISBIKE ") mimileria ■*) ciimmuiiia ■*) potacniat *'} Vtm 8Mh nm d-
^aidem — obier*af«tvr fcbU. '*) «t CUBB. monMl. «kiiM Mnt, ") Die gaMc Stalla toa: AdaorariiM — Mdpiclllr,
feUl. M) prcliilis Anh» «dlii UH. «t VlsaiKB «mic Miciui ia atr. pndieluaa Mdofam
Dlgitized by Google
48 *t«T.
I
ud ab eo CQi ipM nuuidaiiMil, oomgatw. Et nt liee oiminR nta e( ionMMnilsa b perpeianm liabeaatar,
prcceplum Iioe eanacribi et imagida naelrfi imprcssione iiH%iiiri JVSSIMVSL,.
(L M.)
Signum Domni Conradi Jiomanorum Begis Sali. Inutcdssimi ^J.^
Ego Amotdui (kmetSariu* idee ffeinriei Magimtini Arddepieeefi et AfddeemeiOaiU ree^mmi^
Dttta^O Anno dominic^ Incamationis M«.Co.XLYIir Indictione X. AN>'0 DfO. CVKHADI SCDl
tegjs Inuictissimi VllII. Actum FRANKENEVORT in Chmto fdiciter. AMEN.^
Du SiC|*t« ««lcbM MigcUiii|t, oIm* ZtraUiti atio «iiM |oldaa« B«lie Wt ln «•rtiwva giffaifim *^
CCLX.
In nomine saoct^ ct indiuidu^ Triailalis. || bgo Bcrnbardus Dci gratia Palcrbrunncnsis cpiscopas, ea
quo infra scri|>ta sunt nola esm eupio uniuersis lam fuloris quam presentibus. Vir quidam lleiko nomine
in lihiTa ucniens conflilionc, faclus cst cfnsnnHs <■< cloic in Cnrhfke (liiornin di n irionnn uel tanti prccii
ccrc. Vxorcm duxit Domiao Liulgiardciu, ad ycclcsiam apostolorum Petri el Pauli ia Paterbnmnon iore
nuniatcrialium pcrtineulem. Gaiaa aoDidtndinem gerens. bona soa que tam post ipsura fulora erantecdesie
coi et ipse pcrtinebat, ita domtaxal si legiiimuni hercdem aliuin suporsiiicm nttUom haberet, Iradidit ca
cum consensu hcrcdum suorum nec nou aduocati sni RoInlxiMi, in proprictatem supradictonim apos1r>Io-
k)rum ccclcsie, quatuor uidelicct niansos ia Eluereosccnghusen vt in Aucuhuseu, reccpitquo ea rursus tam
ipse quam vxor ac ^ii eius in beneficinm a c6nRAD0 eiusdem fcclesie abliele. Quod ne coiqnam ab-
sunlum uidcatur ucl innrmum, noucrit totum nica cum uohml.ito ct auctoritatc patratum, quippo qui tunc
habui Curbecensem ecclcsiam in mca libera dLspositione , potcramquc ipsam totaliter, nedum eius parti-
culam, prcfatf abbatie, si uoluisscm, tradidis»e. Porro aulem ut hec nota, rala ct inconuulsa permaneant,
paginam banc inde conscriptam si^Oi nostri impressione signauimus, et omnem hominem quicanque sopia-
tlictnrn npostolorum ccclcsiaro prcnoniinalis bonis spoliaro ucl disueslirc prc«;umpsn it , ni>i cito rcsipiscal,
pcq)elui analhematit) uinculo innodatum esse censuiiuus. Uuius rei te«lcs sunu Aluiarus dccanus. Rciid>er-
tus preposilus de orionte. Lcntfridus. Sigcfridi». Bugo. caaomd. A<bilbertns comes de Everslein. Liiidolfus
frater cpiscopi. Boimondns. litwri. liudolfaa. Cbhiadaa. Vdcwinua. VlTarmQndna. Eilbertus. ministeriales^ et
alii nmlti.
Aclum est aano ab incamationo Domini Millcsimo C"«XL.Vli. Indiclione V. Regnante RomanoruiQ
rege Coorado U. Anno rcgni eius decimo. Episcopatus ipsius donmi Bendiardi Fa.l]ierbnmnensi8 aimo XX*.
Dm «(«el bl ffwlofw MM|M.
CCLXI.
Aut dcm Arcliivc tlfl nuttikjpllcl» lu Osnjtiriirk.
Ph. diuinc largitatis muncrc Osaabruggonsis ^cclcsif episcopus, uniucrsalis ccclesie patribos ct filits
preseutibus ac futuris uidere finem omnia oonsnmmationis. FViit quond.nm et usque ad tempora nostia
perdurauit tnter canonicos beati Petri et sancti Johannis pro tei-minis pnrrochif quedam granis peslis dis-
cordif, i|ue pio antiquitale temporis ct ncgligentia ciirr' inodicIiKilis eliam refugero uidebatur quoillibct
geous mcdicamiais. Sic cnim ioualuerat, ut bouuu fraternitaiij utrobique desirueret, el rcligioni diuioe
«) Inoict. fcblt '<) A«IMB ^ Mf» *^ Oola **) Om nrf|0(lnickt«, Btomt Mi<3fnii|« 5i«fd uigt d«a Kiinis, «iirdcm
Tlirpne «ilimd, tn 4er ntgcitfccltlca rechlco Rtiiid dm Zejiltr, in dcr «ingalicgciic» Ankcn ibi» ScickcaplBl hohaad; «•
iit sb«r cefar bcc«liMi|t «mI dic Uauclinik sr8«it«ii|lirilt «oitafw {f|«*«i*.
Digltized by Google
M«i^ It
ualde derosmt, ct iastidq rigorcm pro pcricnloso fine uix oel nvBoqafnjMitajUtHlL ^toe k^HKMfii^mtlft
sioni^ rfftiVin ratio rcfugit, discrotio deuouil, piclas obliorruiL Quid ergo vrgotitibus pruccHit» taate lcmpfiii
8tatis de&perabamus per nos posse consequi gaudium tranquilliiatis. (iua ffo0er consuliu^ enl aog^jiM
inagiii eonaaii, eoiw UfkaiSoM «dkHi «bboralo aawnsn trtriasque partis temunos coorusc parrochi^ secnn-
dum gratiam illuminantem distinximos, et minori ecclcsie dcbitum maiori cccl«>sic exhibcndura amplificani-
mus, hoc scilicet ut in prima et secunda oespcra dedicationts ecclcsi^ nostrc ct fcstiuitatis sanclonim Cri-
spini et Crispioiani, et in uigilia apofilolorum Petri ei PauU, ad ucsperas et in sanclo dio puriricationis
beate Harie, minoir maiori tanquam .llia OMktri ad eQnoalielNNUionoBi- diuin^ laudis presentebir, et sic ooMri
litLs ronitti" f npiio roat^r filiali cxhibitionc miligelur, et commtinf^ r.u\p:\ di^^onsiouis commoni studio cari-
talis et dtiuutiunis expietur. Uellage. Vockcstorpe. MuleDscten. Dudcstorpe. Ueck^gcp. Noao. £ucncihorpe.
Bioke. HareD. Uakofldliorpe. VuisoiJiike. Rothorst Halebergen. Uollhoaen. Talfeteo. - Vindiiidinsen. ikocse^
len. Slaueren. Botnedie. Uas uillas prenominatas exira ciuitaicm minori ccclcsic in paivpcliiajn dee|inan|;
miis, in citiitate usque ad doinmn IlilJradi el ad oppositam domum Arnoldi lcnnino.s purrochie cxteudi
conccssimus, boc detennioato quod mioisteridlcs el liberos corumque tilios cl biias io prcdiis suis degen-
les fliue m aKs qnibvslibet manaionibus agri ooitorani exeroenies, de prescriptis uillia maiori foetesiR anj^
nnuinms, roliquos dc cisdein uillls liberos, siue aducnas siue iiidigcnas iion habentes mansiones ceitM»
mioori ^cclcsi^ addiximus, eos uero Uberos qui predictum ciuilatis temunum iababitaot, uniuersalit<^r sine
detOToinationis signo etiam nuoori ccclesie cum suis jmoisterialibna pemilwnas. Nonerit ergo presens ^ia^.
ei discat secutura postariias periculo&o liiis caritaiinam lertnioationan, quam ne tollat oblinio litteria et
sigillo nostro signauimus, et ne quis irritarc prcsumat, f,'ladio spiritns prohibuimus. FarJijTn fst autcm
anno dominicc iacaroationis ILCXLYU. Indiciiooe ViUl. concordi uoiuntatc et desiderio uinusque cpqgre-
gaiioiiis. Alferiens ni^risg^cclea; , prepasita9> Ibiederictis einsdem fcdeaif nioe decaoas. Bethelo. Vualo.
$igebodo. Thicmmo. Uartmannus. Iluetiiardos. Gcrbcrtus. Thomas. Uoico. cum suis ccmfratribus. Thiederi-
cus minoris ccclcsic prcpositus. .\Iffricus eiusdem cccicsic dccanus. Thiethardus. Othcrtus. Geriiardus. Rol-
bcrdus. Cuiistantinus. cum suis coufr<ilribus. Institutioncm prefutuni prcsenUalitcr et cdolmter appro^aoep
runt, et modis oamibns fimiatam anis posteris iriiseriijMidain iradideranL Ipse anfen^ ,(:nina .Dus^ri^Mlfe
&ct|i.oi est benedictus io secula. . „; ... . .. f,iii t:,.
Du.fiiaial, mddiw miahSi^ war, lit
CCLXII.'
*]* In nomine aanctf el indinidaf Trinilatis. Hemrieos Dei gratia Dnx Saxonio || Notnm ease oolanHia imi«
uersis Christi nostrisque fidelibus, quod bcnoficium nostrum uidclicot aduocatiam de monastcrio Kaminata,
ct de aliis bonis ad illud monastcrium pertincntibus, in manu domini nn.stri Conradi Rom;inorum Itegis
secuudi. spuntaoea uoluntatc rcbignauuuus, ul eandem aduocatiam monusleiio Corbeiensi iii perpotttaai
poaseasionem eontraderel, hao nidelieet condilionis raliono, ul prcdictam aduooatiaoi.de' nmnn nenetnbilia
abbatis WfHOLDl in Icgifimum hncficium rccipcrcmus Onod cliam codf m ordino qno predictum est, tam
a domino regc quam abbatc comploUim est, et a nobis obseruatum. Uoc autcm de beneficio nostro fa-
oere proptcr honulom peticioneai domini noslri regis non abnuimns, en maxime de cauaa, qood predktua
nenerabilis abbas nobisquc cariasimus Wiboidus, gloriosissimo auo nostro imperafori Lolliario din nnltixn-
qtic ac fidelitcr seruiuit, ct in administrationo Romani impcrii singulari constanlia usque ad mortem ad-
hesit, digoumque cst, ut, sicut possesbiooum liercdcs cidcin impcraturi succossimus. ita retribulioois ctfca
gratoB Bc iidelea ipaida |ion degeneres aaceeaaores exisiamus. Aetum BRVNESWich, anno doniinio^ Inetr-
natiunis M. C.XLVU". Indictione Xa. anno voro Domini CO.NR.VDI Romanorum liviik sccundi X*. Testa»
uero qui affucrunt hi sunu BRuno prepoeiliis. jjn^tardn^. JSetaiutf dty. Anoo. Rortoldus., Hikece- Baklevhm
C»(li dipl. bUt. WeitTaX. U. 7
1
Digitized by Google
114t
Gerbardos. Erembertas. Ft de Corbciens? nionasl(»rio. Adelhertn*; prppoMtus. Conradtis prcposilus Kamina-
imm H^inricus capcllanus. Heinricus ciericus. | Karolog. BerBbardus. KeiDliardns. Red^vs. Godefridas. Jo-
,haiuies. Adtiihardus. Elueric. ministeriales.
Frnfrcs Corbcicnses in codem monastorio in Domino congregali, pusilti et maEmi, aniuersis ad qtios
ista pcrucncrint paccm cl diicctioaem. Nolum essc uolumus omnibus cccicsic nostrc fidelibus tam prescn-
iOnm qoam {KMleris, QdcnI de ooramaDi oonailfo capitoK ooslri et laieomm noslronmi mioisteriiBiim dd»>
licet Corbeiensis ecclcsie, cx conscnsu domini et reucrendi palris nostri Wiboldi Corbciensis abbatis, quc-
dam do thczauris ecclcsie nostrc sumpsimus propter qua.sdam puhlicas et communcs utilitates monasterii
nostri, m quibus eosdcm thczauros expendimus. Hcc autcm sunt que abstuiimus. De allari sancti Stephaot
JOnsa. marcas aori. De aliari «•octi Viii s(-x marcas awi. CaKcem aureum appendentem VI. marcas aori
et dimidiam. Plenarium optimnm qiiod dnci Snxonic positiim csl in piimore pro LX. marcis argcnti. Et
quoaiara a maioribus nostris piis ulique religiosis uiris hii thezauri in ecclcsia oostra tam ad dccorem do-
ims Bei q»m ad siiblGaandiis necesrilates eeclesie. st qoando opos esset, ia sanetnano tepoiili ftnram el
de iabore patrom noetronim atqne dn elemosina piorum ecclesiam nostran biis Ihennris ditMan alqnn
omatam in nostro lcmporo inuenimus, cupientes iroilari pxcmpla antecejworum nostrortim, de communi
coosilio capiluli oostri atque ex consensu rcucrcndi domini ct patris nostri prcnominati abbatis cum ipso
domino noslro abbate ordiaaninm alque omistilnimns, nt nos de prebenda noslra. sioe ait de mno sine
de pelliciis, siuc dc karitntihns ncl iiniiccnntjiic sumairTT-, Xll mrifas argcnti pcr sinjjnlos annos ad resar-
cienduH theznuros quos sumpsimus in ccclcsia coofcramos. Dominus qaoqoe abbas ad idem opus, quous-
qne totum reficiator, totos redditus cartis soe Hnldessen et preterea tantum ut XB. marco implcantur aa-
imalim se datumm proroisit. Scd et laici nostri ministeriales, qui consilio intoreraiit nt thesanri de eecle>
sia sumcrcntur, ad rcGciendos eosdom thcssioros bona sua singulis annis sc d,'<''nfi'; doncc opns consuro-
maretur, dcuouerunt, aliquis dimidium taleutum, aliquis quinque solidos, uouMjuisque pro captu suo. qoi-
bos inspirei Deus nl reddant qoe Deo et sanetis eins nouemnt. Nca anlem cnm domino abbate ad saera-
tissimos patronos nostros Stephanum et Vitum, circa qnorum sanctas ac uenerabites rdiqniia aorum absum-
nmu)), ita nos hoc uofo asstrinximus , ul candom quantitatcm ar^enti, quam promisimus, annuatim deuote
persoluamus, et si furie sleriiiias lerrc uel alia ncccssitas talis iogrucrit, ut anno aut in duobus supradicta
peeunia n demino abbaie et a nobn persohii non posat. proiime aeqnenli anno onm persohiere poleri-
mo«; dcfcctns totus iHe tam n ^imino nhbate quam a nohis tiim boT-n u-il^intaie supplcatur, et hoc usque
ad restauratiouem tbesatarorum quos sumpsimus do ccdcsia pio ot fldolitcr per annos aogolofi persoIoatDr.
Hoe eiigo ptnm et fidele siadinm nnMniiii ^enl a patribns nostris aecepimns, ila etiam posteris nostriB no-
tentes rclinqucre in exemplum, hanc ^isam sponsionem nostram scripto commendauimas, et ut habcal in
m inuiolabilcm firmitatem, sigillo beati Viti sanctissimi patroni nosfri, ct prcfcrca sigllio domini nostri abba-
lifr eem coosignauimus. Acta sunt hec aimo ab iocarnatione Domini Mo. C^. XLVIl^. Indictiono X. a consti-
Mione tione Corbeie anno GCCXXint., anno nero d^wmi 'Wibold! abbalis bi Corbeieasi eodesia H.
Hii autcm sunt laici qui auxilium soum per singulos annos, doncc opus consummarctur, promisemnt.
Cmiradiis dc Fmnkcnlcuc singulis annts dimidium talentum. Hcreboldos de Ameiungcssen et filius eius Coi>>
radus V. solidos. Thidericus Gros.<?us ot filius ErenCridus V. sol. Thidericus comes de Huxere V. soL Hclm-
tifiaB' de CSedoinmen III. eol. Reinherus dc Porta T. aoL Buerinus de HorfaoaeD T. soL Tbidericas fiater
clus V, sol. Adclhcrui^ <]r Godclouessen diniirliinT talentiim. Karolus de OOua eocleaa DL sol. Ral^lKU V,
sol Buno V. j<oi. tiozwinus de Welan V. soL HetiuQanis HL soiidos. >
«1
Jn noHBe MbcIq Ck iniSiiidn» liriaila^ Wicboldus Doi spoiut Corbeiensis
suocessoribos suis in perpotuum. Notam sit omnihn? rnr!irir;isi<^ r!i sif tiil<'lil)us lam prfstritibTis qnam
faturis, cpiod Coaradus minirtefiBHg nestcr de Nailto^iunj^en diio raoleudiita in uiila lioriiuson, qoo 'benefi-
«iom nittiB enuit, oonHi fMlnlm «I nioiMerialilNit GovlMiMM «odosie wMb i«jgnanit,^«ti condldioMk
Qt post obttum eius et axoris ipsius telribai CoriMionAai porlinerent, ipd aaten iMOiifn dc eisdein mo>
Icndinis usiim f/ uclum accipiaTit, ct pro rpco^nitione solidum umim fralribus afmwatim pcrsolnant, cnm «cro
4illcruler eoruoi dccesscrit, iinuin moicnduiuia fratrco rodfifiitX* quod decco) soiidos t>oluil, rcliqoum ocro
molondinan, eom otler obiorit, qnod item docem ooidoo reddi^ et aic ain.quo ad anniaersariam alronmi>
quc fratribus scruiant. M;»tiMiiii qtiorjup uituiii in Natlic^tmt^cn , tjtii .soluil quin(|uo .'«olidijs, ot XII. iiigora
io uilia PulUuscn, (juc rcdduut soUduu uaum, do patrimotuo ct hcrcditate aua idem Conradus, quia horC'
dom non habnil» pra remodb miimo sae ita ordinanit, ut tres solidi ad lamfamrii beido Mario oirgiDis in
cripta, et alii trea ad aoiunomnum Qlie sue post mortem Suam annuatim pertioeoat Domum etiam quan-
dam Kalherbike, qunm a nobis babuit in bencfluio, rcsi^Miauit ea condicione, ut cam fralribus Corbeicnsi-
bus iu festo conccptionis sancie Mario semper uirginis ad carilatem ordinaremus, quod el fccimus, ita
acilicet ut ipoe Conrados et oxor das Atheftieidis qoaindia tdoereHl eam domam noa tanuiuam bonelicinm,
scd quasi ofTicium tcocrcnt, ut solidum Dnam pro rccognitione fratribus annuatim iado darcnl, post obi-
tum uero corum tota domus penjvio, que in X. solido.s constabit, fmlribus remancrcl, el infirmarius C»>r-
beicnsis hanc domum urJiuol, ul ft-alitbus io supriiscrtplo fcslo caritatciu procurct Sicul itaquc uicium
eit constitainnis ei do manu prioris candem donmm qnm^ uixerit.recipere foetmns,,- ^l^tae mlliflw
eiusdcm domus Gcrhardus scilicct et Glius ipsiiis de amminislralionc proiiciantiur, quam diu cnnsum pcr-
soluere pOlcrunt, firmiler. docreuimus. Sed «i qaedam mauc^p^ idcm Conradua ad seruiciup^, predido
festiaitatis allari beati Vtti tredidit, quormn bee sunt Mmin».: Ualer Wmfte. fSi^ oii» Iforcl^acdi. FiBB
i>iiu> suiit Mechtbilt. Judita. NVicikc. Mcrcgari GeremoL Filtas Bem. Itom Horebort Hcnric. Filio |IeditbiC>
dia. AUii lf^art. Marcburch. Itcni Hildowe. Aluerat. Herrat. Oi^terlinl. Quecunquc islanim fcnunarum nupserit,
pro prccio pudicicie dabit aU altarc duos soUdos. Quicunquo puororum pcrfccle ctatis a scruicio pauis
libor emo noltterit, det eox donorioa ad altare et seroiat cai nolnerit, excepto si Ydonoas eit ot manmo
aliquis ci commitlatur. Vi i rgo ht c omiila fratribus Corbcicnsibus per omnia futura tcmpora uullus succes-
sorum nostrorum ucl aliqui^ iuiminuni sinc uoluntatc ct cooniuenlia corum infringcrc ucl aufcrrc presumat,
Sob innocatione diuini uomims paliis ct Glii et spiritus saocti, ct sub iuterminationo trcmcudi iudicii Dci
boc ets coMliimamus, et tesiUjus «anoiniis, sigillo nostro corrobortimus. Ilii aiTueroat. Tota Cf^nfrogoiio
fratnim Corb('i('ii.sii.uu. Ministcrialcs auteni Ktuericus. TUidoricus. Liudoifus. Rabano. Ildrawigus. GodeaiS^Cnfc
Cooradus. Conradus. Iteok Courados. Hemherua. J&rcmfridus. Folcwijuis. Wcnibcru9. ,£( alii mulli. )
• • ' i' ■
CCLXV. ' • ' ' '
in noiiuac sauclo ct indiuidii^ Trinitatis. Wicbaldus Dci gratia Corbcicnsts ^ccleiiie abbas, omuibua
preseotibas et fotoris in perpoiaam. Nolificamos vnioerBis ^deaif Chriati fiddibns preaentibos ei fiitori^
qualitcr ministcrialis nostcr Cunrndu<; dc Kainiuata rcstgnauit nobi.« dno mancipia, quorum hi^c sunt nomina-
Fulwen et Ibiedwcn. qu^ Uabucrat a nobis in benciicio, pfo quibus Uoc a oobis cfllaj^tauit, ut ea apad(
Kaminatom ad eapelbm sancti Byonisii ad ius censnatiam aliaris darenms. Coias pettUoni libenter
tes, eosdem prcnomiaatOS feminas ccu^ualcs altaris bcali Dyoni.sii in soprodicla capeila fecinias, ito
licct ut per singnlos annos ad idcm altarc duos denarios uel tantundcm cer^ pcrsoluant, ct tain ips*^ f|nam
omnis postcritas carum sub lege ceasuaUum absque uUius contradicttone de «etero JABcaotur, aiquo cum
7»
Digrtized by Google
aliqufe ox pL<? obierit, quicumquc eiusdem altaris proukor fiierit, optimam ucstem illius accipiat, proximtu
uero heres rcliquaiu herctiilalem loUal, si autem hcreiio caruehl, lota heredilas ipsiuit ad altare pertaneal.
Tolmiiiis «niem vt tni ipaf fun poslerf ewam, et iniines'ad' siinuiMiai noMMMiom pertiMntM, acnii
duos ppF^ >!iiunt flenarios, ita niibcntns duos pei-soluant solidos, qucmadmodum apud nos consueludo cst
Vt aui«tti.hf|c nofilrft dooatio lam ^cdesi^ quam supiadiclii oeMnaUbus rata et inuiolabtlis m postenim por-
iiwmil, earlan btne h te«timoiuiB.Aol|^ Mi oooMribi, et teiiibas amurtatis, sigillo noiiro tigntri fedmifc
IB iHMm tcsl«s afTuerunl. Roinhardnl pfOpositus Kaminatensis ct omnee fratrcs ciusdcm ccclesie. Hinisle-
rialcs ucro. Hclprailus ct ThiederiooB fimtor enia^ ftwio de Hel'. Bemhaidiia de JDtMpe. Heinriww «iMdmi
prouisor ^cle&iii. ct <dii muitL
' ^viiclicii dea Tcxt ond dea SMgel «tdit to* aBdarer Hsnd ee«ciiri«bM>)
Placmt oero domno Conrado abbali Cofbeiensi. quod supradioloa Folwen el Hiietwen ewmnateiilt et
ad ti|iiiinaria MoaeMerii contalit. Goladiakas qitidam et Acda e( Imma eidem benefieb pertinent.
9u ffi«pl la mltiw fli|Mi|n.
CGLXVI.
Am dM EopiallMidba 4m Miwii.«iA« m OiMlirBdt*),
In nominc sancte et indiuidue Trioftatk. Philippas Osnal) . Docatos Episcopns nniuersis Giristi fidc-
libus tani prfspnfibufl qmm ftitnris salirtcm. SitrnifTcatnm nnbis csl, ymo a fidclibus ecclcsie ucrissinic
rclatum, quod cum quidam predcccssomm uieoruni, Ihctniarus uidehcot episcopus ucnerabilis, ccclGsiain sancti
lohanni^ Onalmri^. in bonorem Dei fiindamet, eandem ipM cnm howMribaa eedesiasticis anblinianit, tnn
fti (!n r !nis sertili nccessitatibus clfriconim ibitlem Deo niilitantium patpme consnluit ct sollicitc pro-
uidit. landcm ctiam pietale doctns idcm ortbodoxus, cura ceteris pio conquisitts, marcliiam siiaatican,
quam -flientomci HoUmarke appellant, in loeis Bri^etere et Tene, prefate eedesie eororoanvcaait, nc
scilicet nt in eiadem loda Iksitc et iuris rntionc ad edificia daostri rt ;ini-anda annuali aici.ssitudinc ligna
rnsciderrrttur. buiti«qtie ntititatis elaboratani iiistirirrm auclirritalc cpiscopaii coiifirinauit et stabiliuit. Tcro-
porum uero successionc ucritatcm ct cuidcnciam eiuHdem donatioois diroinucotc, bumnna quoqae nc^-
genHa cobperante, itle nsns in lignis incidendia in parto dnninatas ost et eoacaalas. Nam ineole iHfM loci
qui Enghctere uocatur, dtctam lignorum incisioncni ct usum ('r clcsic prenotate primo maliciosc subtraxe-
nmt, taodomqoo occasionibus plurimis concurrcntibus, contra ius ct pium pcnitus abstulenint, Iluius autcni
oiiuric querinionias cum prcdeccssorcs nostri nobis rcliquisscnt cxcqucndas, soUicitudinc Tbidcrici prcpo-
tliti et firatris Gerhardi inducti, el amore dhiino remanorationis aniniali, mM» oonalibQS tandcm elabora-
uimus, ut incolc iam dicti loci iusticiain de rpi.T dictum csl per oronia neglecfnm, accepto aduocali noslri
Amcluogi iuramcDto, ccclcsie prenotalo rccogiiosccrcnt ci concordi uoiuutate plenarie restitucrent Nob
igitur, quia diole aolioma aeriem et recnperati mris aerilaiem fiddes preoenlia temporia et fatari hlera
nohimaa, Utieris ei rigiUo B08lro*in obliuionis remodium iil ini signanimas, et ne qals maMcioae irrilare pre-
:»imal quod super hac ro factum est, sub analticmatc prohibuimus. Cooperalorcs etiam eiusdem rei in
testiroonium ueritatis subscripsimus. Ammolongus aduocatus. Alucricus maioris ccclesie prepositus. Thidcri-
oos sancti Johannis eodeffie preposiloK Timmo deeanos. Seftdiodo eappeOanns. S^dtodo en8to«.'BolberiM
cnslos r.crhardns cellerarius. Wilbrandiis. Gorbcrtus. Wichmnnmis Hn^o. Fiicrh<ir<Ius .\nihrasias. HeidillML
Johaxines. Ecbertus, qoi tunc temporis marchie comes fuit. Waltorus et Ratbertus vcoatorcs.
" Dai Knpitrium Ut lu Ar.r..v.^r 15. JihrhunderU (dts |Sii|pto TMcMdfl iot «npriin|Vclica HMdidMft liliM dia Wf
' i«bJii403)( aber tlwu nacliliuiig ((etcbTicbm. ' ■ ■• i
Dlgitlzed by Google
U4B.
18
OGLxvn.
.*!*. Iq nomiae sancl^ et indiuidu^ Trinitalis. |] Notum stt omnibus Christi fidelibus tam prescntibus quam
■iMrii, ^qwd jMdwus didoft fjneBte rtemwit&i Lisberoensis ^oclesif abbas, consilio firainun
noslroruTn cl minislcrialium, e( flnmint Fncrwini aduocati nostri, quILusdam inancipiis ^clcsi^ noslr^ multa
paopertato afiLctis, uidolicot iiiioJulfo et sororibos eius cum iiiiis et iiliabus earum, el omnibus qui per
latni«e.§aiMi«lioMS nMoeptBr «b Wm ooooeBri H slidHti iore ^poaai, at ia lola eortam cogiMtioDe pro
«wnalie deliiti peeeo deipoipi angulis anna iriri Qoetuor imainoe momisterieiisis monel^ , et inuiif dnM
Dobis ^>PT-«oluant. Cum autem ex hac uita uiam uniuers^ camis in{?ressi miurnrlnt. de rebus eomm secun-
dum coQsueiudioem et iusticjam aliorum mancipionipi aostronun dobita porUo uiilitatibns fcdesi^ noslr^
depnlelBr. flbniKler ulri eon morae dneeet, imlievee onni onbent, debilani inslioi^ sa^ mm rocnaeol ex-
aotuere. IIoc aulcm misericortlic ct dispcnsatlonis nostrc bcncficluni, ul illi familK' atquc cognationl stabilc
et ratum semper perraaneat, et posteris nostris rei ueritas innolescat, hanc paginam indc conscribi et
sigtllo nostro signari, et tcstes qui affuerunt asscribi procopi. Nomina testium suiU b^ Franco* Bartwico»
JoliMmei. ildnoQiAM BnenrinnB. Hinisleriilea. Heinricna. LambertnB. Tliioderieni. Bnerwinna.
Aola sonl bfo Ii^;lionio anno domtnice incamationie V.C*.XL*Vni*« IndlclieBe X. Beyiante gloriorie-
Mmo Romanorum rcgo Conrado, anno regni eius X".
Dlo Qrknad« Ul aa der Scitc dnrdi ilt BmchMbtn AEIOV. ABIOV. AE.ia |«rad«r Blcbtsng dwdMdwit-
lcA, MMcrdm war ihr nch Sn 8?egcl- dct Ablct «Meo •cilwlrla «d|edndtt, wtlcltct rfch cwar iMgctrcnnt Iwt,
abtr noch vollstiadig eritcltefi Leitirgt. Diiiolbc ni UingrirJiruBd , oben ctwaa ui^c(;uizi, unJ i;<t iIlh <iti.Lr. lL'n
Abt mit —bcdcctilcat Uaaptc, d«n BitdioCiiUb in dcr rcdtiaBi uad dn jwdiloiwrBc* liaeU la der linkca lliod Unl'
GCLXYIU.
In nomine sanct^ et indiuidue Trinitalis. |J Qijod ad multonim noticiam pemcnirc congruum cssc du-
ximos. liucranun monlmcntis prouida deliberatione commendaro curauimus. Nouerit ergo prescns ctas
utquc utniuuin aubsccuiura posleritas, quod ego Bcatrix abbatissa bi Beresia, ceiUBtio domini Bemhardi
epiacopi PaiherlKMiieorie et prioram iprius, ct consiho sorormn nostrarum ct minisicrialium, ct (|uorundam
rcligiosorum uirorum, quindccim mansos, duodccim In silua qucuocator 6sniric, ct Juos ia 11: 'ii.sci^ >■>
unum in Wi^imissem, cum. omoibas utilitatibus qug cx illis quocumque mmio proucnirc poasuiti, ct <[ui-
bosdam manoipiis, ^clesio de Gerdiae et aororibas ibidem Becuadnm rofpdam i>eali Benedicti degeolilNie
Indidiaans, ut nostra uidelicet lenui liabondancia illarum subplcatur inopia. Plarimum cnim Dco gralim
ewe credimus, si de tenuitato nostra plus indigcndluis ali(|uid impcrtimur. Tlis ccinm adiicctondum non
ineoilgrttum ee8& duximus, quod prcdiclos mansus tiuieuuiquc prefatis sororitjus prciatus fuerit, de mana
B<)ffflc^MicMi obbeliuie absque cuini esadione aal nezaoione recipiei, et ex ilKs ^celeriam beaii Petri in
OkMile qui Yburgh uocalur, si ({unndo dctocta ucl dilapsa' fuerit, rcstaurabit, et ci sacerdotcm prouidcbit.
Si quis autcm hanc tradicioncm ut speramus i>eo graiam iuGrmaro ausu temerario prcsumpeerit, peq>etua
se sciat uisionc beati Dci priuari ct infemi ^tcrnis pcnis roancipari Yertim Ql h^ 6rma et ineonnalsa pei^
manBaal, preMnilem paginam impressionc .si^tUi noslri signauimus, cl tcstcs qni afuerunt annotaoimw»
nomnus cpiscopus Palherboraensis BERNILVRDVS. Ahnarus dccaiius. Lcnfridus. Bernhardus. Euorchisus. ca-
oooioi. Domnus abbaa Liabem^ia Balduious. Qtto. Sigilridu& Murcwious. sacordotes do Ileresia. Gorthrudis
deeana. Siburgis. Crislina. Bealrix. GmidefadiB. RecheBndis. et ceter^ sorores. MinislerialeBL Ccao. Wilheroid.
Imma. Manc;?oId. Warinus, Guntpcrlus. Erocst. ct multi alll. Acla sunt li('c anno incarnacloni» Oomini
ii.CXLVIlI. bidictione XI. Regnante CQMiUDO fi}wum rogo &omanorum Auoo regpi &m XI.
Du 8w|d iik fcrlona fa(ao|ca.
Dlgitized by Google
54
144IL
CCLXIXi
B mm. niiiiniir.
In nconM tmltf ct iadiiiidaf TriniltliB. Qnooiuii profitar Tnrfas hoainni disGeplMioMB In oodoA
Dci jKTcraves sepe nascunftir vexntionfs, cp;o Pliilipptis Dei gratta Osenbruiicnsis epLscopus oppre precimn
du\i . aclionem quandaui in uostre paruilatis et totias ccclcsi^ noslre prescntia taxatam per scriptui^ testir
Dionium ad ftrtaTonnn quoque pcruenire«aotieiiun fidelinn. Nonerit igitor onminni tnnt prewntini
qnam rt futuronim, quod quidam maiorifl Mmiastcriensis ccclcsi^ canonicus Einost nomine. ecclesia e( OOlii
quadam in lakberge sila inbpncfifintus-, et presbyter Hcinricus de Lengcrike, supcr tormino prefetarmn
ecclesiarum, tae el clcro nostro presenie, graviter cootenclere ceperunt. Qiia eootentioue cum diutios e(
sepius grauBreotur, ego Philippos precipne pro amoro D«i et petieioM donnii Wemheri Moniinwriiiniia
cpiscopi, et coromunicato tam nostre quam sue priorum ecclcsi^ consilio, torminos quosdam. Kolenhorst
Hol'o nd candrm ecclosiam Lakberge pcrtinere concessimns, el omne dehitum quod debebant ecclesi^
Lcngoriice, consenticnte ciusdem ecclcsi^ prcsbytcro Heinrico, preter synodalem iusticiam absduimos. Ad>
dinnis etiani et nnctoritate nostro finnmm», nt qnencnBque sacerdotem dominus curie idoneiun paroelnnii
assontientibus degorit , ad accipiondam curaro altaris cpiscopo libere producat Vt antem h^c in postcrmn
tirma pcnnaneant, sigilli nos>tri iiupressionc iirmauimus, ct quicquid eadcm ecclesia modo iusto possidet
vol in postemn «cqninerit banoo episcopali taeonir et ddem ecclesif stal>ilinn». Aela sonl li|c in Osao-
brusi^e anno dominic^ incamalionis 1LC>XLYII1I. Indictiono XII. pro^denle Roman^ ccclesi^ domno Eoge-
n!o H Rciinante gloriosissimo Romanomm Rege Cfinrado II. Huius rei testes suut hi. Eluericus maioris
ecclcsi^ prepositus. Tiemmo dccanus. Sigobodo custos. Waio decanus. MonasterieaBS ecdesif canonict. Ueio-
rions maioris ecclesif preposttns. Engdbertns prepoeitns; Bartwigas diaeonns. 'Amehnus preebiyter. GddnUK
rus dt! Herebedcn, AitnHiortus de Wikninro. nartnuinnus. Ilartgerus. Arnol ius Immo- Alfard. Euerwint
Lieueko. Uelmer. Jubao. OrdolL Licuerad. Wcrjcobraht Uoyo. Foikiiard. Eilbrabt. WezeL Lauo. LienelLo.
CCLXX.
Aut dem Kopialbuche dcs Joliannls-Stirts xu Oiaabruck.
Tn Tinmlne snnrt^ pt imliuidue Trinitatis. Phillppiis dignationc Dei Osn. prouisor hurailis, omnibns
Chriati Itdclibas in domino saiutem. Ad exemplandnni pic pastoris oflicium DraUiun noslromm Dco mib-
tantiom Stipendia defeetu cottidiano deerescentia, quibus potninna snpplera benefidis aidenii alndio tf-
quenter operam dedimus. Indo est quod qnasdatn doruos suis tantum in decimalibiis ooBunaiiibas noliis
a no-^tri" Hdolibu'' rosiu'na(n*;. sancti Johannis ecclesio tVatrum usibus seniirc nos in pcrpctuom conee«si-
mus, quarum nomina scripta tcncmus. Suat autcm bec. Haulharpe I. Brocsetben L Hahnttorpo l. ilcrs-
nen IL Norttorpe 11. HoRierdinchnsen L et donnmi nnan ErmelriHboleti tam in ^toeinniiona qnan in amii
et arca, pratis et pascuis, riuis ac riuoruni docnr.sibus ol in omnibus attincnliis eisdem rtinm addidimiis.
Quas no quis in ruturum dyabolo iostiganto prauis macbioatiouibus cooctur auferre, sub auathcmatis mtro-
ductionc scriptis ct impressione nosira stgnatas anctoritate Dei, beati PMri «t nostra proUbuimus, contem-
pneotes nee resiipiBCentcH cternis Jchonnc inccndiis cum dyabolo sempor af&cieudos asscrip.simu.s. Sunl
autcm hii qui presentcs adrrnnt. Tliothardus decanus. Segebodo cnstos. Gysclhcrns. Jobanncs. Thidericus.
Ghcrardus prefate ecclesic prepositus. Robertus decanus. Ihothardus. Amoldus. Atbclhardns. Con8tantiau&.
Thcoderieus. Hetnricns. Lintbrandns. Rotgen». Tbethardofl. tTieoltes. Hemrridaa. HinisM oerow Hugo. Bnsr-
hardus. TheodericdS dto Molenczetcn. Airraifinus. Huno Cani( raritis. Mathelbodo. Frethericus. et alti quam
piiirrs Datnm a nobis Osemh' ai>i>n (loiiiiniee iTicarnatioDW M^C**. QMadragwimo nono. bMlioiioiia aeoiinda.
Subscribcnte capdlauo Qostro LauUriiUo fgltciter amco. ...
Digltlzed by Google
16
CCLXXI.
Wibddos Dei gratia Corbeiensis abb«, soc^essoribnf «nt in perpetHn. Soat oiBcii iKMiri ert»
flDHt lolliflitadiB» M liiMM Dei res aoWi cradiias ordiflare ac di8p«HM«. itt iMchiloniiDug ^ «wi-
dem caram pertinot. fniwmqTiP r> nobis in tempore ammiiiibdallonis noslrf gerunlur, ad postoronim me-
BMMnara, ae per obliuiuum aut per ncgligentiitm error aiiquis oboriatitf, scripto traQ6miiicrc. Quocirca
flmrimi fidoBana Chrini «t ^ccle^i^ oosir^ prudenti^ noann eaae aolflBiaa, qood dilediH fiUus aoater Beden-
ricos prepeaila» aMaasterii nostri in GRViNl^GA, inter cetcra grauamina, qu^ sibi et ecclesic $09 ex ooni-
Buni malicia mundi incnmbunl, hoc nobis conquercndo sngi^cssit, (juod quidam miniutcriaUs noster Hczo
MKoioet partora agri (]ui luxla Uuuium Bodam siUia esl, ei usque ad noslra fere tempora solobal e^
«e«|MMBnfl, abBqae aUa iarfa lOlioaa oooopaait, mafnt qoa re nos ^BSgaaler o MpientilM» ei scnioribfis
nostris ueritate inquisita oompcrimus, quod idcm agcr ad prebendam fratrum et dilioncm propo^iii al)s<|uc
allo dubietaiis scropalo pertineat. Stmiliter de laolcadioo, qood Wannems iaxta uillam UclmeriliCbdorp
feedificauit, qood etiam qoidaia fiber Boiofai noanne, «taa allo mom aaffragm deliaebat» asrad rdation»
didicimus. Nicbilominus de una curte, qaf fiut Heinrici Rofi de Gnadnga, iudubitanlcr cognonimus. Qof
oiuiua, sicuti ucraciter hd prebendam congTCgaliunis f^t ntl manum prepositi perliiioro iulolleiiimus, sic per
presentem paginam eia immobililer oonbrmamus, obtcsianies nostros successores, ne aliqoando sub nomioe
iMMfieii alioai laioo «el oonoodaat nel reoopMOcant Data CoiM^, aaoo Doaudi IP.Cf.JiL^mP. lodl'
ctione Xltb. Rognante domiao noalro Olinrailo ^oriooo Boinnnoram rogo aoflaniio, iono HU*. or^nationi»
■OStr^ io CorheiaM.
Da* Sies^i wvlcboa •■fgvdni^ wwr, irt T«riorea |(f«nt«ii.
CCLXXII.
C. In noroine sanct^ et indinido^ TrioitaUs. Conradus diuina fauente Qemcntia Roataaonim Rex socun-
dus. 11 Si pQci ct tranquilliiati ^cclefltarmn Dci pia et benigna soHidtadinc pruspioimos, hanc uieiMitadineni
nos a pio creatore nostro acceptoros speramos, ut et regni nobis a Dco commi&si gubernacnla in hoc
tcmpore cum pacc ct tranqriillitatc pos.*;id('re nal^^nmns, ac post rciinum huiiis tcmporis in regno ^tcme
bealitudinis requicra apud iustum iudicem Dcum inueniamus. Notutu igitui* esse uolumus uniucrsis rcgni
noolri fidelibas, tam preiealh qoam ItalBiif fMis iMninftus, qaaGter dileelas e( fideBB aoster WIBOLDYS
rorheicnsis mona-^^tcrii abbas, ninltimQda nccca?itatc ipsius nionaslorii compulsas, exposuit w ririltu.* clo
mentio nostr^ incommoditates et iniurias, qnas a dapiferis et piocemis suis quidam predcccsi>ores eius
HMliiMwrBBl. et ipse a die preUitionis su; Ib oodem nMoasterio passos Ibit Siquideni Aipiferi ei ptoeern^
el itliqai qai laiaiiierii loeam in domo Corbeicnsis abbatis teoeat, quam digniiatom uulgewi nomine officia
appellant, quasdam abusiones in cisdem officiis sibi u.-^urpauerunt, ut uidclicet omnia tiictunlia et uniucr-
sam substantiam domus domini sai sub cnstodia sua tcncant, ct cui placucrit cis incon.«iulto domiuo »uo
eodem bona seiaauda et poarim «fislrfiiaeiida oonfennt, lantamque potcstatem in islis offlcfis sibi aMcrere
Conantur, ut doiniiiis suis palaiu et quasi do iurc suo prohibcant, nc claucs cl custodiam rcrtmi suainm
alicui cominittant Solcnt cteoim dc rebus dominorum suorum proprias raiiiilias alcre ac militcs suoe pa-
accre, in tantum ut in propriis domibus plerumquc aut tanta nut et plura quam domini sui, dc facultati-
bns eonim, quas dehaerani semare, flspendant, et in diaaipandis boois eoram modam omnioo nullum te-
neant. H i-usmnrfi nr:in «iipnrniris ct dampnosis rrnim surinnn di.ssipationcs, cim t r -nominatus fidclis et
dileclus nustcr NVlliULDVS Corbeiensis abbas de eadem domo eliminare, ac domum suam secunduro bo-
norem Bei et propriam otifitatem ordioare lemptassel, qaidain de minialerialtbas eiufe, Rabano, qoi tuae
olficium dapiferi administrabat, cam liralre suo Liaddfo et paucis consanguineis suis, multum ordioationi
eiBS refiagatas ost, atqoe oom fflnJla OMBininaliono nMorebot, quod potesialem officii «oi quam Imcteaas
Digrtized by Google
I
M ^1^0' '
in domo illa exorcucrat, mTmquam dum ninwot rolictunis esset, ita ut sub impcrio «ao cssent uniaersa
uictualia domiiu sui, ac potcstatem de cis baltcrct tribucodi cui uoUct, nec dati aut accepti oliqoam ratio-
Dom domino m» i«dd«ret. iwe dav» refom tuaram aBctn asiiiim Miewnit, nisi quem ipsa flffonoet Hfo
. iUuiae eoiitrtdiclio intcr ministorialcs CorlMieittls ^clesi^ a prcfato abbatc domino suo uentilata est, et per
ludicium corum tam eidem Rabanoni quam omnibus qui huitt^^modi dominaUonem sibi dc honis liomini sui
nsTirpareot, omnis potestas de comroittCQdiii clauibus et de cu^todia rcram domioi sui abiudicuu ei>t, hanc-
<|iu> potestatem abbati Corbeienn -. . ab eo eeiiteittiaBi indieii onapiiiiiter adiadicaaeraot, ot daoee et o»'
slodiain reniiu suarum liccret ei commillere absquo consilio dapiftfri et pincenie, cuicnmque uoluiviot.
Da[iiri'ri) nLiiom ct pinccrnc talo indicium adiouencrunt, ul io uictualibus domini nollam potestatem dandi
ab-sque uoluntatc ipsin;» prorsus habcant, scd cum domino sno secundum debilum officii sui ad mraiean
eeniierint, bane dijpitatem de otBdo sao ooofleqoBnUir, «t refccto doatino ad mensam eius cnm oeierii^
mini-trls dr bonis doraini sui reficiantnr, ct pretrr hanc nullam aliam potf>tj;it»>m de rcbus ipsius cxer-
oeanU Huio compariun suorum iudicio cum idcm Rabano acquiescwe noluts^et, predictos 6dclis noetof
Corbeiensia tAlbn apod ehoieiitiaitt neetfam impetrauit, quod in plena Cnria aoetra qoam Spire eelebiaal*
maa iudicium anper eodem nerbo a ministcriulibna regiH sciaciiati suomis. Qoi elimn in coii$|)cctu nostro
ct principum rejmi idcm iudicium qnod Corbnicnses inuexeraot, pari conscnsu a^^sf+uerunt. Aliaro pretcrea
molesliain idem Rabano fratribus qui Oco soruiunt in Corbciensi mouattlerio irrogare prcsumpsit, quod
uidelicet infin mares el iotra anbilnn eimClerii eioedem ^edesif berediteriam manaieiwm^sibi oendinnitf'
Super qua mansione cuni s;ili> fuisscl commonitus, tum a doraino ?uo, tiim a fratribus monacliis, turo a
compnribus suis. quatinus ab ea dcsisterct, noluit eorum salutaribus monitis oblcmpcrare. Vnde minwie»'
lialcs Corboicnsis fcclcsig iudicii sentenliam iitterrQgata,^hiudtoaiieruut tam ai qoam omnibas aeoularibai
benefieinm in alrio fcdeaie, et quod aliqais abbaton tale l>enclicium potoerit proatare. Com uero adbuo
rcluclnrflur, nos itcm rogali a ficioli nostro prcdicto Corbcicnsi aMiatc, cum inlcrrogasscmus minislcriales
noslros super eodcm iudicio, abiudicaucrunt ei in conspcctu nostro ct principum infra atrium ^cclcsif
berediiariam nunaioDem, el onuiibaa abbelibas el monadiis taKs beoefloit «enoesaiMwm. Orla eat
lus ct alia temorilas ab eodem Rabanonc, quod inlra muros Corbeienais inooastcrii quandam sinii-
litudinem dignitatis sibi hercdifario inrc nrndicabat, quam prcfccturam appcllabnt, et se Burkgravium ap-
pellari factebal, cum omocs abbalcs eiusdeui luuuasteni liunc putcsUilcui scmpcr sub sc liiibuis^lat, ut
quicquid B snis infra muros delinqaeretur, aut ipee oorrigeret, aut caumrario vet dapiteo sao, sou aUem
dc familin sua corrigcndnm absquo uUa potestatc rn pprpctuum mansura commilterot. Hac autom poto-
st.ntc profatus Rabaiio iu tautum abu.snxs fuit, ut eam uulgari nomiuo appellaret fiurijban, et secuudon.
morom alicuius magnf potciiatis scpo infta nraros placiiarct, el hinttnedi plaoila Butffimk appdbtbst
Ad bee placiia bmuli fratrum oioaachorum dc coquioa aut de piairino aeu de qndiiiet eorom seruiUo cei^.
gcbaiitur uenirc, qui otiam si propler impcdimonta seniitii fratnim occurrore non potcraot, uiolenter el
contumeliose a famulis illius protrahebaotur, et paoom aul cscam fratrum iopcrfcciam rclioquere oompoUe*
bantur. Huiusmodi crgo temeriiatem de hao prefoetura drca Cmbeiense ipoaaalerinm :ex iqdido priad^
pum rcgni prorsu^ iulefdicimus , ct hnnc potcstalem in manu abbatis essc sicut antiipiitus fuit deceruimos.
Nam in ui-tiniluis regum et impcratoruin preceptis continelur, ut nullus du.K, nulluscomcs, nulla aiia sccuy
laris poteslas, aliquam polestalcm mft-a muros cius«lcm i,'cclusif cxcrccndi iudicium habcat, scd per abbgij'
tem et personas temporalitor a se ordinatas, qnioqoid a fomulis monastcrit oontra iuris et fqui rationem-
adinissum fucril, imliiari onortenl V.t si princijiihus contra priuilcgiiim iniporlale non licet, multo minus
raini.stcrialibus liccre constaL Uanc ijjitur prcfccluram, et suprudiclam iufra muros laicoruin babitatiooeot,
atquc dapifcri ct pincernf do «oaamittendis dauibns polestatem ab. aiiqoo nsurf ori et horedilario ioreaei^
dicari ia «ipradielo mooastorio, anllatenus permittimus, Sod bas tres predictas usuipationes, sccunduiB
iudicia ministcrinlium no.stronim fltque scntentimn priucipum rcjjni, omiiibiis laicis decreto in perpetuum
ujalituro iiU^-dicimus, ct horuin omnium potost^tciu abbati a^iMVibitimtis. Judiuuu|i dauibus uuwoil CQ^tf
Digitized by Google
«
57
RADVS niiiisterMb ncMtor de Hagi. De kaMlMiaiie liilre miHM et de PreliBetDn indktiim dedil itein nA-
nistprialls nosler r(3NRADVS de Walehusen, caiiiorariiis nnstcr a tlio.^^auris. Princlpes autem cum ministe-
rialibus suis hi interfucrunU Orlleaus Basihonsis cpist-opns ct sui miDisleriales. Ilcrcmaouus Constimtiensis
episcopus et $tu tninisteriales. GunlhenB Spireosts opiscopus et sui mmiaierieles. EOBifns Morbaccnsis abbas
ei sui ministerialcs. Waltlicrus Selsensis ablMe et sui ministcriales ...,') Campidoaei»is nbbas ct soi mi"
nistorliilo^i Wizzoinbiiri^oiisis fihbas ot .sni ministcrialo!*. Qerus el populus Wnriariensis ccclesie
qu^ tunc uacabaL Clcrus cl popuius Fuldonsis Mooasterii quod tunc uacabat. Qerus el populas Lauresha-
mensis Monaaterii qnod tuno nacabat Fritherions dox Suenif «I Abati^ el sni ninisteriales. Olto (Mlalimig
CbTOCS de Withclispacb ct sui ministcrialcs. Herimannus Marcliio do Dathcn ct sui rainistcrialcs. WemhernR
comcs (le Havekhesporch. Otheiricus comos de Lcnzenburg. Willehclmus comes de Gllzprrch. Comos Willel-
mus dc Juliaco. Couics Inukho de Liniugcn. Comcs Wuirrammus dq Wcrthcim. Manjuaiilus dc Groobach.
Aiuoldtis dapifer de HoteiilMirch. Beioricns Maraiealcns. Bemgema pmeema. Tliiepenns caniereriQt d0
Whispereh.
Sigwiv% domini (7iniadt Bfmanonm ftpgix secimdi imiicti.sf.imi. 7- M)
Ego Arnoldu.s cfiitcellarius uiee Heinrici Mogunlini archifpisruiii ct archicawfHayii rrmgmui.
Dala Anno Dominic^ locarnationis M^^.C.L". Indictionc ^lli. Anno vcro domini Cunradi Sccuodi Rc^
ionietissimi XIl^ Anoo autem dommi Wiboldi Coiiieiensis aUwlis m<. Actam ^'IR^ m Christo lelieiler,
AMEN.
Dt» Slggtl, «r«kim Mi%dfwlt war, iil fefktw mnpa.
rcLxxni.
Au9 (lem iiUcstca Q}rvc^'sclicn Kopialbudie.
f
Conradus Dei gratia Romaaonim Rex secundos, Wicboldo Corbeierou abbati suisque succcssoribus
reitnlariter ordinatis in pcrpctuttm. Veoas melidli, nideiioek auri, argenti, cupri. plnmlH et stanni, et om-
ncm pecuniam niuc rudcm siue formatam, que intra montem Bresbnreh, qui Corbeieiiai fcdcsi^ iure pro>
prietnrio pcrtinoro ncjscitur, lalct, tibi ot por te Corbcicnsi occlesip concedimits, (Jamiis ct presenti scripto
conflrmamus, ut liccat tibi ct succcssoribus tuis absquc uilins pcrson^ contradicliono in codcm moutc fodcro,
eonne inetallum qnod buentom ftieril emere et eonflare, tuisqae et fralram tnorom oaboB licenter aptare,
nt tanlo molius possit Corbcicusis ecclcsia tam diiiinis quam rognl rrhus subsemire. Data esl mooi^
mcnti cariula apud Wyrizeborch, auno dominic^ lucamatioflis M*'.C*'.L<*. indictiooe XID. propter semichiiii
fidclc prcdicti obbatis.
€CLXXIV.
IN Noniinc sanclc ct indiuidu^ Trinitatis. Pbilippus Dci gratia Osuabruggonsis ecclesi^ episcopus.
Notom esso odnmos wuaenis cedesi^ Bddibos presentibtis sciltcet et fotaris, qoaliter Hemricos Comes de
Tekcncburc ot ri;uii s sui cohcredos cius, Ollo, Thidericus et Gcrhardus, asscnsu malris corum Alholhei-
dis, cl conlanUalionc mundiburdi eius Liefliardi de Depenhem, qoaodam patrimooii sui parlom. Osnabrug-
gcnsi ccclcsi^ sialuli ao libera dooatione coBtidemot, Coitom oiddieet qaandam Werscn, cum ciipclla et
omnibas ddem corti pertineaitbos m&nm et moncipiis et cunciis utiliiatibos. Qementiam ctun liberu, et
snis mnncipiis, curiis etmansis. Yareothorpe, Weslerla, AldeBlin§en, Mond^bareD, Basbeiige, Basbe, Srol-
>) «) Fiir die Nkroca dieicr bcid«n Astta liad Sldln hl Ol%bMb «fbs iihiimi
God. Iiitl. WMlCil. U. 8-
Dlgitlzed by Google
68
tert)ike, cuius pars qncdam Mt pfttoiaMMliiilli, pars autem bcneficium, cum XVI. mansis ad predictas
pcrtinenlibus. Tliif"(!hari!ijm ctim ntorc mti et liberis et mancipiis ac doniiljiis suis. Wfst<-i^, Lilbeke,
Sitinchuseo, Sclon, cum VUi. mansis. Haldum cam mancipiis ol domibus. Keluere, Uauichurst, Liudol-
flactiiorpe, cnni I11L inaiiai. Frinlotdam el mntraD main et aororeB eiini domibm et manci|ras. GdeiH
biko, Halfw^art, cnu V. nHUHM. Tbidericuiii oom more et liberb el mancipiis at domuro eius Lacgcnbike.
Contulerunt inquam curo ani«crsi«t prcdirtnrnm curiarum siue mansonim uicn>ilihn«:, in asris cultis atquc
incuUis, siluis, pascuis, pratii», moieDifliiiii ei piscinis. Pro huiusmodi autem spunianea ac libera tradicione,
predicto oomiti H. et frairilNis sois duoeniM et XXX. Ihrcas ooncea^na et XX. libras dedmationis in l>e-
noficium adauximus. Brncficium quoqnp Oltnnis dc Rineckc palatini comitis Ipsis prcstitimus, hac utique
uterposita pactiooc, ul quisqois eorundcm fralrum altero moriente super»(t's rcmaneret, ipse bCDcficiom
deruncti dratris optiueret, et liberi eins ipei «icoedeotes, filias eot filia, piyfaia pactionc patris beneieian
possiderent Hacnit qnoqne de duobns finiribas Tiiiderico et Gerhardo ad clericatum destinatLs, «piQd ai
in clcro non remnneront, srtl milicio .sacramenli?; fortc sose implicarent, rrlicto cli ric;ili hcncficio, ipsi
qooqae fralribus sui^ succcdcntcs, prefatum bcnciicium optioerent. Uanc autcm liberam donatioiicm quam
prediximM, in pledto Aroelungi aduocali nostri, inre et le§e West&lenci, cum ipeo adtiocalo sosoepimus.
el auilloa tam ex clero quam ex populo presentc, nobilcs ac libcros, indiccs ct scabioncs, ministcrialcs
ac ciuos adhibuimus, quorum prcscntia ct tcstimonio prcfatam pactionom iure tegali confirmare curauirous,
et ut hoc lcgalitcr conirmaia ab omnibus succcssoribus nostris inconuulsa obscruciilur, litterarum epi-
framaHiie et nostri inprcssione sigilli sub banno oorroboranimos. Aeia Osnab^. Anno iocamalionis donti-
niocM.C. quinquagosimo, indictione Xlin Nomina anfcm tostiura presentium subscribi proccpimtis Albori-
cus prepositus^ lymmo decanos. Sigcbodo custos. Hczclo. Walo. ^gelxxlo. Johan. Uienricus. Luppo. Gisel-
beras. Gerbertns. Tbimo. Hoyko. Wifbrandos. crtionici. Nobiiee ac iiberi. Amdungos aduocalns. Bienricna
comcs de Ricthcrc I i fl i ! !< Pcpcnhcni Rucrwinus aduocatus de Vrekenhorst, ea die prolocnior. Ro-
tholfus albus. Eucrhanius dc Hulcucklc. Hotholf dc Tluiitc. EIiicri< us <1c Matbcrpcn. Amolt dc Tckoucliurc.
Eilbert de Barlage. Scabionos. Abbiko. Tydico. Conrad. Halbert. Werenmar. Ministeriales. Wlfan. Wigman.
Snedwr. Manegolt Rofiis. Hereman de Lftlhe. Hetnricos camerarins. Geriag de Herslieiii. Wemolf de lie*
uordo. Josehp. E/cIin. Ilarman. Ambrosius. Voemar. Thiclcricus do Vlenberg. Vdo dc Grovcrcn. Alfjirim.
Huj;o. Euerhart de Ucregerinchusen. Laocbral d« NimedQn. Waldoric Johan. Iscr. Ministeriales dc Tekcne-
burc. Liefhart de Mefthen. Milo de Herringen. Sifrit de Garthosen. Rott>ert lleinric. Alhcltiero. Conrad de
Eflsene. Athelbert. Athelhart. Hildelin. Wo/A Rufus. BurcharU Ertmar. Israhel. Sedente domiiio Boganio apo-
Conrado Rege. Data Osnabr. ICal. Dcc fn nominc Domini fe!icit<T AMEN.
Om orit wt«t |rol>«n Utartckaur •ngalwiigte Sitftl iit lebr *erdorb«g, docli iit die Fignr doi litModea Biictiof* nit
CGLXXV.
Amt im Ardir*« ■
^ In nonuna aaiieif ei indiaiduf Trinitatis. || Cum hii qoi c^teris dignitate pootificiali preminent,
sihi suhi<'Ctorum paci el utilitati consulcro dobeanl. maximc lamen pro his, qui a tumultu scculari seque-
strati, monasteriis reiigiosis se oumcipauenmt , cura gerenda est, ui absque calumpniatorum uexationc rcs
soas qoiele poasideDtes, in alenlio qnod cnltns est iostioif dimnia laudibus oaeare ualeanL ^jitv ega Uwf-
nerus Dci gratia Monasteriensis episcopus, notum facio tam ftituri quam proscnlis eui homioibus, qualitor
fratros Capcnbei^ensis ^cclcsi^ com quodam Rotbardo minislcriali nostro do dectma cuiusdam maosi in villa
Lencicrc siti conueuerint. Hic mansaa inre pOBBMaioius ad prnhlam foclesiam peilinet, dedmam oero pre-
«lietM miniaterialis noster in benefido tenet Oe qna decima talis ooauenlio inter fratrcs ei ipsum laudata
eai» nt pro omoi eo qood anlea aolebat •cdpttre, dnodecun namnioi moBelf gFam annii ciiig^ia a cell««>
Digitized by Google
«1»«.
80
rio recipiat. Nec qaicqaam amplios ipse uel successor eius exigat, exccpta minuta dccima qne de anima-
lium oolriniQDlis proiraiiit, quc ab hoc pacto separ&ta est. C^ra onmta qiiecun(|ue prorcri humus, siue
aiinona, side limUB, sub hi» duodedm nummis compreheosa snnt ipse Roihurdus in prcscnlia nostra
confcsstis cst, atqiic ;nl niaius munimentum iterum lainlaiiit, ot a<sonsu nostro coniirmauit. Ut igitur h^c
omni tempore inconuuisa pcrmaueaut, carte no&tr^ inscriptione , Sigilliquo nostri impr^une hoc pactum
corroborare enrauifnus. Subnotatis idoneis testibas. qaonim Domina stmt hfc. De MonasterteB» fceleflia.
Ilcinrieus prcpositus et Albcrtus dccanus maioris eccle<ir lugelborlus prcposilas. Ouo. Vdo. Wfllelmus. ca-
noiiiei. Do Capenbergonsi uero ecclesia. Otto propositu.s. Oiio fundator eiusdem lot i. Hainnp^iis prior. Ilcin-
ricus. Alsteinus. Widccho. Lambcrtus. Miiiisteriulfs autem. Uuriiaidus dc Dulmcna. Hcinricus. iubertus.
AmnlriciM. Ertbman». BaUemarus. Heribordtis de Svaneabole. Lalhewigw. Bertramus. lohanaes. AmoldtMi
M alii qoamidarea.
Facfa snnt antrm hrr Anno Dominicf Inc^irnationi'.. L'. Indictione XIIIL Presiilcn'? ^ !;
Stoiic^ EuL;L'iiio. RegiianHi gionu.->i.ssiino Re^c CvNRADO, Itnpcraato Saluatore oustro Jbesu XI^IC&Q.
Von dem wifgedriiGlUsn Siegel u; aat uach cia Brucbiuck ubrig.
CCLXXVI.
*|* In Domine sanct^ ct indiuidu^ Irioitatis. Juttha Dei gratia Hcrcuordensis abbatJssa. |] Cunclis Christi
fideGbuB ad notioiam aeiure cupimtts, qualiler doo fratres ministeriales fcclesif nosir^. Adelbertns scilieel
ct Ilcinricns, bona ^clesic qn^ possidebant in Liudcncstliorp nxoribus suis ab ecclcsia nostra alicnis, Athe-
log et Maclithih nunciipntis, uelud propria tradidcrant. Nos aulem ibidem uenientcs et hanc tradicioncm
a fidelibus cognosccntcs, irrilani fccimus hoc scilicct modo, quud ipsi prcfati fratrcs cum uxoribus sois io
presenlie noslra nostrommqae miniBterialiam ceteronnnqae uirorom honestoram Ondem commaneotiuni,
ipsa bona ecclesic fnrc reco^nosccntcs, in bnnrficinm ca sccundum ius ministcrialiuin a nobis susceperunt,
insupcr et fidcm in roanus iiostras sacramcnto lirmantcs dcdcrunt, quod lihi ucl Uli^ eorum ecclcsi^ nostr^
filiis coDHbio iongerentur, ne posBeasiones ipsorum ab fcetesia alienarontur. Bl ut hoc ia postcnim a pro*
^nue ia proQenies ratum pennaneat, littens sigQlo neslro signatis confirmamua.
Itt nomine sandf et hidiuiduf Trinitatis. lutta Dci gratia Hcreaordensis jj abbaiissa. Ad insinnandnm
postcris quud raclum est nobis presentibns, cnnrtis liquido patefacimus, quod Conradus quidam dn Ove^
renberg cum malre sua Ualhewige, qu^ uxor fuit Gcuehardi ministerialis nostri, pro obtinenda patrishere-
diiate, fldem inramento conGrmans, m manns noslras spopondit, azorem se de filiabus ecclesie ducMraint
qnatenra possessio patcrna iugiter sob dicione permancat ecclcsie nostre. Quod si forto propter alignfin
occasionetn sicut nouit adinplerc contpmpncret , hona predicta libcre ct al)<:rpie contradiclioDO TOMMfflm
ecclcsit'. Sui.ccpcruul ctiain lam niatcr ijuam Uliiis ipsa bona iurc bcaeliciali de. manu nostra.
In nomine sanclc ct indiuidu^ Trinitatis. Jutta Dci gratia Horeuordcnsis || abbalissa. Sigilli nostri in-
|»ressione et hohis scriptur^ testtmonio manifestf cunctis innotescimus, quod VolkoMiis quandam Genhmd^
in Liudene.sthorpc accepit in matrimonio, uxorem i>ciliccl Herobuldi ministcriulis nostri dcfuncti, cum omni-
bus quo prcfjitus Ilereboldus tam iu hcreditatc quam in beneCcio posscdit Sed ne bnna ipsn tamquam
ab extraneis ab ^cclcsia distraherentur, idcm Volcoldus fidem iuramcnlo conlirmaas in mauus noslrus dedil,
quod filias ipsios Gerthrod», uel si moreretor ipsfais sahcro VolkoMi films alicai de nostris in coniagjo
80( larotur. Quod ;>! Tnrtn non fierot, pTfldiolf poBSsasioneB sd heredem qoi prinjnuM inter fifios fcdesi}
forcl sine contradictionc rciliront.
In noffiine sanct^ ct indiuidi^ Trinitalis. Jalta Dei gratia Hcrcaordonais {{ abbatisfia. Indicamus omoi-
buB ei faturis et pceseolibas, quod quiduu GSdo in lindenasioipe uereQ aoeepit BGsabeth fiUam ISer-
6* .
Digitized by Google
hardi ministerialis no«(ri, cum his quc Gerhartlus idcm tam in bcncficio quam in hereditatn possidebat,
ootam qnoqiie in ibuiiiir nortns iide el tacnnieiito fimMinin fdtk, qnod Wm nel lilia ip«iw inter boniines
^clesic nostr^ coniugium raceret £t » forle coDtem{nereal, berediiMw qni Bub {odeM WMtn proimii
OHent, bona prcfata rcmancrcnt.
In boc facto prcscntcs ct tcstcs eraot plurimi ex nostris. Esic. Hereman. Amott. Rotholf. Amolt. Thict-
Ml Svedier* Johui. Wesdnu Bdnnmh. Sx lialAttorlMif loci Qfiuk DeiDrie o^er. Thiederic. Wganhe.
Aniidu«. Eotlieger. Godefiritb. et alii moItL '
In Liudcnestorpe posita sunt hqc fcclesi^ Herevordensi. Domus RutholG pro llll.or marcis probati
arj^CTiti Oclo vinec ac ipso RSlholfo pro viginli roarcis gOblaricn.sis argcnti. Duo in Lcrrigc. 11« in Wnckcn.
Vna Gcra inlcr duas uias. Vna circumscpta pluntacio. Duc in subprcma parto uillg. Thidcric posuii vnam
nineam pro 1111.«' marcls probati argonli in Wackeu. Wizieo dnaa m VIoii^ d in Sea^, pro lUL marcis
probati argcnli, lcrciam in Kcreuclde pro 1II>'" mnrcis go.slarieni>is ar?;orili, ('\( f'p;o fertonc. Ernost vnam
Ouerbikc pro tribas marcts goslariensis argcnli. Ueinric vnam ia Wackan pro IllLor marcis dimidia
goalarieosis argenli. Fretheric vaam pn» IHi. auvcis probati argenlL
AllM iit Mf ■!> P«f|ainciit In «wttl KalaiM«a feichriabM, lO Ai Uda «tilea Siln dMt 41* ahrisM 41«
andcrc Kolumni; cinnclrmi □. l'atcr <ler ertteo. kiirttreo KoluaaOf ill dat Sil^ W lUo Chaitt flMUt) «iNnr Mf^
brocben. AUca itl i«>n cincr glcicbfurmigeii UandMbrift.
CCLXXVIL
Am dm libw qMMndaa ^viictittNM dtt Kloitan UmIwib,
In nomine sanclc et indluiilin' Trlnllalis. r.onradtis (tliilua raiionlf < It'iiiontia nfimannriim Rcx aiisu-
stns. Quoticns religiosoram virorum tn suis oporlunilalibus prcces exnudimus, non taulum iliis scd et riostr^
sahtti fc&dter coniwlimus. Respecto igitnr diotne miaericordic, et qualitcr nostra Interest tranqnillitnti ccclc-
dannn semper sl<i<I(Te. Tt c!c!<ie Sanctonim Cosm^ et Damiani in Lisbom ol monnchi.s inibi Dco scruienti-
bus, ct <5oi'oribns v.\ Kcclcsl;! S.tnctc Maiie in Monnstcrio ptjh rrpulrirl divti Ictione dogenlilius, in prediis
sois qu^> in tcrritorio noistro lioumacensi, vidcliccl in Lorstorp cl GiD)crshcini ct in Gricn modo conquisie-
rant et posthae ioste conquirere potenint, in domibuB, agris, vineis et atiis utOilatibtM, securitatem el pa-
OMD perpctuam tlcdimus ct nostra auctoritate sub banno rcgnli pcr prcscnlcs ct futuras generaliones san-
ximus, ut uhi nominatnr ct cst spcriiilltcr rctiia potcslas, ibi paupcrcs Christi, de quibus prcdiclnm cst,
ipcciaUlcr noslruin e.xpcriantur clcmontiam, ct nullam patiantar opprcssionem vcl iniuriaro. Vt aulcm huius
notfx^ tuieionja preaidium atabile et ratum omu tempore permanoat, liaiic paginara dgiili noalri impres-
«ono signari prcccplmiis. Huius ronfimiatlonis priuilegii testes sunt Walterus maioris crclcsic in r.olonia
decanus. tierardus Dunncosis archidiaconus el prepositus. ThieboldttS Sanctcnsis archidiaconus et prepo-
«ilu. Vlricna Sasadanais prepoailns. Nicdana abbas Sigebcrgcnsia. liberi. Poppo de BoBende. Burchardne
de Wede. AmoMnc de Blaochcnhcim et frater cius Gcrardus. Gcrardus dc llachenc et frntcr cius Thiode»
ricus. Hercmannus comc«; do IlarLlcnbcich cl fratcr eius Ncnelonch. Encrbardiis dc Hci'it;L'hach. W.illerus
Susacicnsis aduocatus. Ministoriaics. licreroannus Colonicnsis aduocatus. iioinricus de Voimunistemc. Ucinri-
cuB de Alpenhein. Addfiis de Gonenidi. Amabicne de Wonnenloip. Phiiippua de Kma. Thiemo de Sn-
sacia. HaraiUns.
Signum domini Conradi seninJi Pomanonim Hrfjis augusti (].. M.)
i^o Aruolduif domini Cunradi secundi Jiomanonm JHegis augusti Canceltarius vice M^^foatiai arekiepis-
copi Ueiiirici archicanc^orii recognouL
Acla smit hec anoo domuio^ inounilioiili H.CLL iadidioae HDL Begittile dmBhio dBCwle isflndo
gjeridso Eomoomni Regp «igMatOt aiiiio ra^ii ehu XUIP.
Digitlzed by Google
61
CCLXXVIIL
Aua dem iltuten Cor*c;'frhea Kopialbuchc.
C* IN Nomioo sancte et indiuidue Trinitatis. Wicboldiu Dei gratia Corbciensis abbas, Successoribus suis
ngdlariter ordioatis in pcrpetuum. Qab menoriatn iHMlrem in beoedictiooe apad fratn» iiootros iugiter
pennBnere sommo desiderio 0[)iamu?, idcirco bona ipsis prouidere non tantum to animabus sed ct in cor-
poribn<» pia sollicitudinc intcndimiis. Proindc nottim rsso noldnms nnincrsis ccclp.sio nn^lro fidclibns lara
pr^cntibu» qu.im fuluris, qualiter Montcm qui uoeatur saucti Miciiaclis, scilicel ecciesiam cum omnibus
ad eun pertinentibuft, ad fSestam SaiM^ Remadi ad amrinersarimn noatram ordinanimns. Bundem namqne
monlcm, quia probiMHla rratnim rucrat, pio memorie predcccssor nostcr abbas Erkinberlns qiiontlam
iturus Jherosolimam multis precibus cviioUis fratribus resigoauerat, verum po$tquam exieral circumuentus
a quodam mintsteriali imo Geriberlo de Liothmaressen, ddero ipsmn monfem in boneGdo ooncessit. Qoem
post mortcm palrLs cum llcinricus filius eius occupassct , pcr douinum Folkmarum abbalem ab illo rccop-
tiis cst, data ci ac proinissione, nt cnm primum inlcr ministeriales vacaret tidenftim nnnm, in bpncficinm
ab abbate acciperet lllis uero procedcnti tcmpore seruicium unius abbatis apud Uulhmaressen, cuins
iMHli» i[Me niOieoa esl, delinere cepii seque ittnd tamdm detenturmn dieebat, domee prombsum benefioiom
emMqneretnr. Vnde nos in diebus nostre prelaliunis tanlum dcfcctum rocnse abbatis per inioriaro Bcri
pcr sin!rn1o<? annos equanimiler non fercntes, euocalo eodem Ileinrico, licet multo labore, tamcn pousque
pcr iudieia et scntcncias comparium suomm iustis rationibus conuictum cum distrinximus, quod ipsum ser-
niciom nobw et menaa abfaaiis Corbeicnsis rcsignaait sob tali condidone, ut cum primum nobts im) auc-
ccssorihns nostris uacaret, tal. I. in bcncficio acciji-Tf f Nos criro riini prcdictDm montcm libcnim in
manu nostra haberemus, iicet oum diu fratres repcii<iseni, nequaquam cundem a predeccssoribus nostris
rcceperant nel fraclum ex eo habueranl, draid conaideranlea qnod idem mons emuTacioni et peticiMii iai-
cornm semper subiaceret» pro memoria et neneratioM Beali lemacli domini ac patroni nostri, neo
nnn prn romi»r!io nnime noslro, enndrm monlcm cum omiiibus perlinonciis suis, idem ccrlrsinm cum do-
lali mnnso ct uiliicaliono cum mansis et agris ad eara pcrtmentibus ct nouulibus que a fralro nostro Go-
dammioo in ipso monle extirpaia et eulta sunt, ad rereeiionem fratram Corbcicnsitmi in festo prenominati
palroni noslri et in anniucrsnrio noslre ordinatinnis, id cst iii uiL;iIi;i XI. Millium virp;inom designauimus, ca
scilicel rationc, ut a clcrico nostro Ilildcwardo, qui nunc montcm habel, uel si quis post eum habucril,
in decollatione sancti Johannis Bapliste ccllerario fratrum quindecira solidos, qui ad festuro pcrlinent, ia fcsto
anlem sanoti Dioiiysii itcm XV. solidos, ad anninersarium diem elcclionis nostra. quamdiu uinimus, per*
soluantiir, postquani uero Dciis al) hac uila nos euocauerit, in anniucrsario dcposilioiiis noslrc irlcm XV.
solidos pro memoria nuslra a fratribus in perpetuum habeaatar. Porro hoo omnibus nolum cssc uolamus,
qnod hnne montem clerioo noslro Hildewardo com eodesto et nilKeatione «t omnibns perlmentiis snis. sicat
supra scriptum cst, sab eo pacto coaurittmaSy VA qnamdiu XXX. sotidos lcmporihiis snpcrius dcnolalis
fratrilius pcrsoluorit, eodcm bcncficio non priuclur, mox ucro ut lianc -suinmam adrnir.islran' nnlucril, ipse
a benoiicio t;im ccclcsie quam curlis ccssabit, ncc ullo lcraporc ccclcsia et quo ad ipsam perlincnt a curte
«t ams pertincndis separari pcteril, sed atraque dmnl hineta XXX. soKdcs amtnathn porspluent, firBlres
autera fcstum beati Rciuacll sponlanca ct coinnuinl cltoncs in ca[)pis cl qinnijiic caixlali^ sollrmpnitor cclc-
brandom insUtaerunt, in cuius die fcsto priorcm Missam in maiori ccclcsia de sanclo Remaclo. Maiorcm
uero Missam in Capclla quo domui noslre adhmcta est, eC sub eius litnlo consecrata de dcdicaiionc ccUt-
bmbnnt. No quis igiiur ^uccessoram nostrorum hanc karitatem fratribus • oobis conslitutam ullo alicjuando
tcmporc anrcrrc nel imminuerc scu aliqwo modo alicnarc prcsumnt sinc conscnsu rorbcicn.sis cnpilull, .snh
attcstatione diuini nominis, predictum montem Sancli Michaeiis fmtribus Corbcicnsibus ad fcstiira Beati
Remacli et ad noalrniii aaninerMrinm, aecundnm prescriptam rafteocmde ceten» b eleraan penBanaarnm
Digitized by Google
tt
ordinamus atque constituimus. Et ut raluro atqnc incoDaulsum hoc constitutum per omnia tempora per-
mttDeat, banc Dostre ooiistitutionis pagiiiBDi c^iMli noslri impreMioiie roboraimm ttqoe oonfinDaiiias. Hec
uero sunt nomina fratrum, quibus prescntibns et testibus hec constitutio facta est. Heinricus prior. Engcl-
^cnis. Thidericus. Wahherus. Adelbcrtus preposilus. IhidericuB. Adulfus. Conradus ccllerarius. Eiumigus.
Mechtfridus. Ysiko. Heremannus. Thegenhardus. Brano. Conrados. Idnbardus prepositus Ercsbergensis. Hei-
tbenrictia prepositus Grooingensis. Rcinhardns prcpositus Kuminateotil* Conradus portarius. Adelbertus c»>
merarius. Bruningus. Abraham. Fiko Lambcrlus. Otlielriciis. Ileremanna^^. TIiidencu.s Cono. Berenwii^us.
Liudoifua. Amoldus. Reiomaros. Giselberlus mus. Frilhcricus. pueri. Rotiiolfus. Vnargus. Wcmherus. Bober-
tus. HartmaimiM. Reiiibenn. Sadso. BuidiaTdnai. Harcwandus. Kfizielim». Antbonins. Heithoiros. HeremaiUMM.
Actum Corbeie b Capitulo Anno Doiuim M^CL" primo, Indictiono .\V«. In dic fcsto saiicii coalieseo-
m Christi alque puntifioia Reinacli, anno antem prelaliooia domni Wiboldi abbatis Corbeieosis W.
CCLXXIX.
In nomine saoctc el indiuidug Trinitatis. || Vucrnherus Dei gralia Monai>tericni>is episcopus. JuMom eei
ei saluti congnrani Deo aemientes pro posse noatro aemper oooMlari, et tam ipsos quam bona eoroia
oontra praoonmi hominum machinamcnta tueri. Ea propter omnium fidelium lam presentium quam faHk-
ronim .uluprtat induslria, quod ILVTHEWIGIS abhatissa peclesie beat^ MARI^, semper uir^nis, in Honaste-
rio, pr^-dia qu^ suo in tempore ad usus oiusdom ecclcsi^' iusto conquisita sunt, noslra auctoritale coufir-
mari flagitanerit, nidelioet cnrtem Wnne cnm dedma. llem curlem Vnkencthorpe cnm quiodeeim maasia.
Item Gimnich tres mansos cum plaustrata uini. F.uiicne deceni ot noucm .solidos. In parrochia Ilauckc^bcke
docetn solidos decimc. Halstenbckc unum mansum. Wiseldcre unum mansum. Duos ioruales in agro Mona-
&tcricnsi. Quartam partem molcndini io ciuitate MonasterieosL Telgelb tUteriorcm aque ripam iu.\ta molcn-
duium. Nntbraken ^nam quaodam. In parrochia Scopingen deoem et aeptem solidos decimaram. Sindeiie
duos .solidos et octo denarios dccimc. Doruelde curtem cum omnibus appendiciis suis. Cuius honcsl^ peti-
cioni assentieiBS presenlem indc paginam conscrip.si ct sigilli nostri impressione insigniri feci. Violatores au-
tem huins oottfirniadonis, aut presumptuose ali(|uid super hec agcntcs, perpelao anathemati nbligaui. Sub-
BOriptis idooeis (eslibuSt tam clericis quam laicis, tam nobilibus (|uam ministcrialibus. Clericis. Ueinrico pre-
posilo. Albcrto decano F.n'j;elherto prcposito. .Ma^istro Latulu ito. Kaltodonc. Hartvipo. Erneslo. Vdoue. Go-
defrido. LOdberlo. Hemrico. Nobilibus. Huinrieo cuuii(u de Iilkkcneburg. Euerwinu uduucato. Theodcricu de
Gemene. Theoderico de HagBen. Hdnrieo fratre Weroonis de Tbulberge. Tbeoderioo qui agnominatus do-
minus. Ministcrialibus. Wlfliardo et fratic oius Pridcrico. Ilciiniaiino do RoNoriic. Bcrnhardo do Dulmone
ot fiho cius Gorhardo. Ladbcrto dc Ihtcrloo. Bcruliardo dc Gore el etus fratre ileritoaouo. Bcrtramo de
Doraclde. Thidboldo du Thmigestorp. Macbarco de Horoeo. Amoldo daiNreK». Genrino pmoenuL AmiQiie
Marecaloo. Anno ab iacaniaiioae Domini M^.C^LM**. Indictione XUU.
Dw luit PerpmMUtnifea auf dle Chitta |elMflatc SM|el diMcr Urfcaml* tonMil to AsMbMf iat Figtt 4m iUandm
HUchof*, der •cbrSgen tljltang leinet MMliohitebM Iti itr rMbtM, uad d«m KMcUniieMn Borli* in der den
Leib angrxngcnen linkLn iljjnl, intl dL-ra bci ciacr UrkunLle von 1t44 bc*clirlebenen ubcnin, «Inch hl <lt:r .Sclinili
viel licfticbcr, uod dcr Ki>pr dei Oiicbori uoccwubnlich (rou^ auucrdeni iilal der Biidiof auf cinem einiacbcn, mii
ctuM KiMen McdUa SetNt, «iMie lwr»fifrae(«de AiaiMmM «nd PBim; wtd dte VHMhrift iil: W«MtM (dfe
Sadeilb» *• ia «i»** 2«g •MSMMenfnoiea} Dei Gn^ HMWiMleMle Ege,
*
A« 4cM F&Nll. SaiH<BardMarVI«n Ardiif*.
*^ In nomine sanct^ ct indiuidue Triuitatia. || Vvembenw Oei gralia Monasleriennw episcopos. Jastnm eat
et aabiti eongruun, Deo seniieoles pro poase nostro aomper conaolari, et tam ipaoa quam bona eorau
Dlgitized by Gobgle
IISI.
68
contra pFanonini hominam maoUaanMnls tmrl Ea propter omniain Bdefiam taan fireaeiilimii qvam hita'
romm «duertai induslria, quod flralrM et «orores Ecclesip beat^ Margareic in Asbeke, booa eiusdom ecde-
«9 nostra sibi -iiit tf.ritatc confirmnri flQ^tauerunt, uidolicet domiini dotis in Asbekc. Dnmnni in uilla Wcre.
Molendiaum ibideni. Mansum in uilla Lccde. Ibidcm mansum alium. Uege, duo mallia ordoi. Midclwicb,
mmm malliam siligiaia el decem et oelo modioa onleL Sloehebi. tria roaHia ordei, et VL bolos linL We-
taringon, unuro maltium silipinis et duo mallia ordei, et tre.s denarios. Varlarc. III. solidos BLchfira. lll.
maltia siliginis. Aldenrene, V solidos et obulum. Ostcnivic. Illf «»• maltia auen^ et llil."»' modios iritici.
Wecbelbe, XII. dcnarios. Non, llll.or modios siliginLs. Wclleihc, VIII. modios siliginis. Bcicrincthorpe, uoum
maliinm aOigMa. Ailen, XIL maliia ordel BnreD, Vill. aolidoa et VUL denarioa. Leoden, XllL solidos deci-
m^. Bcclo, VI solifio'; decimi' Wcrc, XII. dcnarios. Lihtostborpc, VII. solidos dccim^. Rcne, V. solidos
decim^ el IlILo'- dcnorios. llonburst IL soUdos deoimf et VL deoorioe. Northwalde, XIL deoanos decim^.
GerdenbrnVe, 1111. sotidoe d«cimi>. Alstede, TL «olidoe dedm^. Aabeke doos solidos decunf SteDUvide, lill.
solidos dccinic. Wid.scnrc, III. ^rjjidos decifflo. Vinkenbrinke , IIII. solidos dccim^. Thasbeke, IIL aolidosdc-
cim^. Midclwic, 11. solido.s dcciiiu;. Uctherbrugge , 111. solidus dccimc. Linthus, III. solidos dccimc. Eeacn-
rolhe domum quc dicitur Spcrwerincbus soluealem II. solidos decim^. Lare, XVL Uenarios. Busensmilhe,
V. aolidofl decim^. Dubnene, IIL sotidos. WeDeberge lalentnm decim^. Quarum honest^ pctidoni assentiem»
prcscntem inde paginam conscripsi, et sigilli nostri iroprcssiono insigniui. Violatores autem huius oonflrma-
tioni.<; atit presumptuose aliquid super hcc agentes, perpctuo anathcmati ohligauL Subscriptis idoneis teati-
bus, tam clerici:> quam laicLs, tam nobilibus quam minii>tcrialibu:i. Clerici». Heinrico preposilo. Alberto de- '
cano. Eogelberto preposito. Ereowardo preposito. Magistro Lunberta Harlwi^ Rabodone. Goderrido. Brnu-
sto. Vdone. Nobilibus. Ueinrico coraile de Tikkeneburg. Enerwino aduocato de FrccLcnhorsL Tlicodcrico
de Gemeoe. Tbeoderico de Hagneo. Godescalco de ibbeobureQ. Amoldo de Iburg. Mmisterialibus. Wltbardo
oinioo. Bemhardo de Dnhnene et filio eins Geriiardo. Bermanw) de Bevenie. Ludberto de Ihterion. Ber-
tramo dc Di rut ldf Arnoldo dapirero. Gerwiao pinoBiiia. Attnoae Ifaracaloo. Hermaooo ie Gore cum Ihitre
soo Bemhardo. Thidboldo do Thunkesthorpc.
Anno ab Incarnatione domini M". C". L°. I". Indictione XIIIK
Dm Sktel, wddM* ait PupBMlitNifaa «uf die Cbart* ISNl|*iMA«t w«r, iit *«rtomi fe|M|n.
CCLXXXI.
Am dim WSaOt SalB.llMiiidni^ichw ArcU**,
la BODmia saDOl^ el hMfioidn^ Trmilatis. |I Ego Warnhenis 1>ei patientia MonasterieQsiom hmnilisinimtler,
enpiena per temporaha ad ^tema promoueri, et cum dcdorit dilcctis suis domhraa somnom, cnm ipsis
Dcom deorum in Syon conlcmplari, consilio Honastcricnsis ccclc^ic. tam laicorum qiinm clericorum, de-
creui Ircs elomosinarias prcbendas de tribus cam», scilicct Byllerbekc, liurcn, Alnon, ecclesi^ Asbyke
eomferre, et pemperibas Christi niibi seraieotibas sastentationem proaidere. Statni eliam hae oblalione la>
lcrn cmditioncni , ut si uel milii ud alicui succcssorum moorum ha.s prcbondas redimere placeret, quwl
prefatc ccclesic Asbyke reditus XXti- soiidonim Monastcricnsls monotf conrerrct, ct prcbendas suas quibufi-
cuoque uellet distribueret Sed quia tempordlia transcunt. et leniter obliuioni traduntur, boc cyrographum
impressime mci sigilli signaui, ct sub banno mco coram idoncis tcsUbus, qnoram nomiaa anbter aeripta
habentor, confirmaui. Ileinricus maioris ccclcsic prcpositus. Adalbcrttis dccanus. Engelbertus prepo.situs. Fro-
dericus custos. Lambertus. Liudbertus. HardvNicus. Ucrucst. Uctnricus comes. Iterabardus. Xhoodoricus.
BodfflAM. Berahardus. WoUlttrdus et Ftadericus Ihiter eius. Godescalcus. Theodecicus camerarNW. Soethe-
ma, CoDtaKnus prafttff fodesif sub eodem banno et ooram iadem lesiibns b L^en octo aolidos d« de-
Digitized by Google
114 iisi — iiix.
cima Tbcodcrici canieraru, qoam Qoloniarie nobis ro^giMtiit, ttnm «linB aolidain dft dvddit Wnlfliinli i*
Nortbwalden , ct mansMm iinnm rum mnndpiis suis in Bcckchcm.
Om Sieg«l Kbciot — ol>(Ieidt untcfl ein Rmiiii sum AafdrackcA detMlbcB, toa «Ur Scbrift ker girfgtriia ~ ■mnitiaiil
GGLXZXII.
Am 4m FSnrtL falM.lkwlMirtdbwi AtMn,
1d noiDiiie saneif «t indwidve Trioilatis. () Ego Vucmhcrus Dci faoeBte gratia MonasterienaiB codeaif
prcsiil humillimus, sciens qiToninm nmnis homo sicut funnis (I ficii ns ci(o tiancscil el transit, el etiam sicut
quidain sapiens dicit. rnra iidcs idco cst in ilominibus, quia multi diucrsa loquuntur, proplcrca dignam
(bximus, Ktteris desi^arc, quomodo Dei adiiitorio et nostro iuteraeniciite labore, ecdesia Dei in Asbclcn
10 quibusdnm rcditibus promota fuerit et ditata, Sciant i^itur concti tam preseotcs quam oriundi, ({iiod
(]ntfi!itTi uir i!r- cnntlitionc ministcrialium progonilns. Ameloni,Mis nominc, hnbfns m!in«ioncm in Schi!ihroke,
usquc ad soiicctam cuni uxore sua lcgilima uixcrat sine liboris, qui tum pro animo suc rcmcdio, luin pro
nostra aicnt dictnm est dOeclione, mlontnm dedmafionis quo imbenefle&iloa orat, in parochia WiHebei^
sitnm, in manus nosti a> l ii intcrpositn cnndilinrH" ri sii,'u;iuil, ni (■(•(. It sio Dci in Asbcke el sororibus inibi
Dco fiimuluDlibus illud confcrrcmus, ipsc ucro ct uxor saa, quoad uiucrcnt, sinc iillo grauaminc , co libcro
putircntur. Vt igitnr ht-c in pcrpctuuin firma et indioalsa permaneanl, hanc cedulam supcr hac pactione
conscriptam propria manu insigniuimns. Huius aulcm lirmc ct muitomm illustrium uirorum scntentia ap-
pmlnlc iraditionis idonei lcslcs sunl. Hcfnricus Mdnastcricnsis (^'cclcsic prcpnsitus. Albcrtus ciusdcm ccclesie
decanus. Eingclbcrtus prepositufl. Lambcrtujj ma^ter. Nobiies. Thcodcricus dc Ucmcnc. Gozwious de Ge-
meno. il6tbolAis d« Bnrda HimstoriBlca. Gcrktgus camenriua. Siiigelberlus fraler eiufldeiii Amek^BL Beri^
ntannus de Larc. HaR. de Alnen. Eingdbertns de Dffimene.
Dw wOtiiiiukM» Sit§a iM WkdMk tet <w lalelU bncbtiikrac Foim.
CCjLXXlLIlI.
Cl. In nominc sanctc ct indiuiduo TrinitatiB. FritheriBua diuina fanente gratia Romanonim Rcx. || Ad Regi^
(liiiiiii itis inuuificcntinm pcrtinct, hcne dc RE publica mcrcntihns uirtutum prcmia tribuere, vt ct ipsi pro
suc lidci consinniia laboris sui cmolumcnta pcrcipiaut, ct cctcri ad cxcqucnda imperii munia bony spei
pleni et alaeres Gant Nooerit igitur omnium fideiium noetromm tam futurormn qoam presentium imbistria.
Qliod noster Gdclis ct kari.ssimiis, Monasierii (]iintl noua CORBEIA (licitnr iicncrabilis ahba.s WIBOLDYS
noslram clonientiaiu intcrpcllauit, ut priuilcgia Corbcicnsis ccclesic, cui nunc tdein uenerabilis abbas preesse
cognosciiur, intiouarc el cofliirmarc dignaremur. Coius religios^ pcticioni, ob insigncm ipsius fidem ctrca
dominum et palruum noslrum, lieaif acilicet moordationb anteceflsorem nostrum , mdilom regam CONltA<«
I)VM. ncc iion ct cirra promotionem nostram in rcgnum, cuius rnihcmarula Deo auctore posl mortcm rius
su.sccpimus, aurcm pictatis ioclinaates, per prcsentis paginc scricin, sub re|^^ maiestatis iQitioocm locum
ipsum, nouam uideKcet COiUttSIAlt, cum omnibos sibi tam intus quam foris pcrtinentibus aaaDmnnns, enmqiie
perpetua lilwriate donaatcs, qoeoiadmodttm pi^ mcnjorio predeeeasorem nostrum ciusquc progeniiores r^ea
et imporntorcs antc cum fccissc cognoscimus. no-lra cl omnium principum niu-foritaK; . Ic>i;c in pcrpetuum
ualilura lirmamus, ne picfaluiii tuunastcTium noua C0RBE1.V in polcstatcm uel diiioncm siue subiectionem
alicuius peraonf, aeu ecclesiastic^ sen fleeularis digniiatis, por aliquam donationem een commutationem oe-
dat, sed scmpcr siib ordinalionc ct dcfcnsionc rc',;um iicl iin|)orator(ini cunsislat, ot libcrlato quam hacte-
ntis ubiiouil io perpciuum potiatur. Et quooiam ab imperaiore Luthcwico duo mouasteria coaslnicia suut
Digitlzed by Google
iisi.
et a DMtris prodeoMSoribos honore et diuiiiis aucta. luanm iridelieet non»e1ionim qood noae CORBBIA
dicitur, ad norranm scilicft vctpri? Corbcl?, Hcrevordcrisr' ucro s;\nrtimnninlinm ad similiftiHini^m SiK-v-io-
mum atonastcni, dccrctum cst ab cis, vl Corbeiensis abbas quicunquc pro tcmpurc fucrit, procurationcm
agat Herivordmsis ^esie, ila aideUoei at imta eeiisnettidioem qna ancillannn Dei congrcgationibus pro-
cnmi solcnt prepositi ex ordine eodeBtasljoo» tam in diseiidina quam in cunotis negociis, que fanial^ Cbrisli
pro sexu ct profession»* sua cxequi non possont, ipsamm prouisor pI patronus existerel: Nos quoquc prc-
decossorum iiostrortim ucstigia sequeiUes, contirmamus et decrcto in r-icrnum ualituru statuimus, ut omnes
per enocessioaem Gorbeiensis oniobtt abbates preeoripta proouratione et patroeinio aiisqae nlRus oontiad^-
ettone ulaulur, ct serunta dijjnitnto ahbati-sf. in quibus oporttitium rufril, Herevordensi coiigregalioni am^
stanL CooGrmamus etiam etdem ^fii nuac diuioa uocatione ct communi atqae concordi fratrum clectione
Corbeienei nonaslerio preest abbati sdlicet WIBOLDO, nee non canctn •aeocssoribus ipsios, auctoritaie
in etemom valitnra, monastcrium quoddam qaod uocatur KEMINADA, quod piiSNmffs prodcc(»sor et pa>
trans noster bpat»* momoric r.ONRADVS Rcx, pro fiilflitatc ct pctictonn prrnnminati fiilclis ct karissimi
noeiri WIBOLUi abbalis, tradidit supcr rcliquias corporis sancti YlTl Martyns, per aurcum dunationis sog
amilam, in potcsiatem et ios atqae dominationem Coriieiensis moaaslerii, jia uidelleet ot Corbdense Moiyt
nasterium prenominatum monaslerium scilicct KEMINAI).\, qiicmadmodum ct a rcucrcndo patrc nostm papa
Eugenio per auctorilatis suo priuilcgium cidcm Corbcicnsi ^cclcsio connrmalum esse dinoscitui . cnm omni-
bus prcdiis suis. siluis et a«pii.s, tam furis quam intus ad ipsum locum pcrtincntibus habcat, po.%sidcal.
ordinet, tttator et seruct, sicut tenet sub soo re^mine. iwn aidclicct proprtelario, tres abbotiolas quas
fundrjtor cins.Irm nntic Corbric I.fithf^icus pius, mns:ni KAROL! filius, nd pnndcm Cor^Ii^^inm coiUulit, sci-
licct ERESBYRCil, nobilo quoudam Saxonum caslrum, cuiu dccimis circumquaque per duas saxonicas rastas
adiaoentibas, nee non Meppiaro alqae VISBIKB, com decimis et possessionibas nndtqve ad eas pcriincnti
bus. Ad IIERIVORDENSK iicro monastcriiini in episcopatu Asncbi-uggensi occlesiam Boinidi cum subicctts
fiilii ccclesiis. In pnrrocliiii MIMIPRNIVORDI ccrlcsinm REM cum bis qnc nil onm pprtincnf rrc|c>![.s Prc-
terca quod ab exordio eorundem monastcriorum , Corbci^ scilicet et Herivord, a nostris antcccssoribos
conslitulom est, nos quoqne firmiler seroari aohmos, videHeet nk abtoumqoe ael ipsa mooasiertB «el oeilf
eorum ca-;is ;uit ciii lcs hnbuci int , c\ rchu.s quns ibitlrm Inbnribus suis adquirunt, decimas dcnt ad portaK
raonasterii, nec alibi cns darc coganlur. qualious inde io nostram ac totius gcncris nostri porhcnncm mor-
cedcm supcrucnicntibus perogrinig et bospitibos aenualar, sicut in rcgia capiluiari ct in decreto sinodali
permissum est, sccnodochia ct reliqua fidelinm paupenimque oonstmi hospitalia, ct rooe fiiit semper ilt
sacri-s ronrrdi conobiis. Statuimus quoqnc, nc opiscopi aut conim arcbiprcsh\trri in ipsonim r cdcMis a
suis prcsbytcris missanim cclcbrationes lieri interdicaiit, scd si quid sui iuris sibi iode negari putant, ad
metram presentiam ct .synodaib eiammw indtcittm deferant. Sed et hoe deoemimus, vt deoimas oel deci-
«ales eoolesias, immo uuiuersas posscssionos suas in quibuslibet episeopiis, predpue in Brementi, Osne*
burgcnsi ct Patherburncnsi, ubi plurimas habcnt et res ct decimas, \ln inlcfjrrnmo Ipnofint atqnr po^<;\-
deant, sicut ab antccessoribus nostris, rcj^ibus uidclicct cl ioipcratoribus, liacleuas (cnucrunt aiipio posse-
deront Couoedimus eliam iuxla deerela predeeesBMvm nostroram liberam atriqae loco poleslatem eli-
gendc <!c proinia con^rc^ntinne in rcLMrTc n sui congruc per.sonr*. ct statuimus ut nullus iudex publicns
licentiam in homines ad monastcrium Corbcieuso ael ad preoomioatas oellas ipisius perlioentes oilain iodi-
ciariam babeat exeroere polestalem, aed omnes eorum res coram adnooato ipeomm difStMintur, et at
insliciam quc appeilatar BVRCHBAN ncmo sibi usorpare ibidcm prcsumat, niai eoi polcslas ab eiusdem '
ccnobii ahbalo ronrof^sa fucrit, cl ul sihi hnmincs licenliam habeant, tam ip«ns qnnm prrdin sti.n ridom
mooastcrio confcrrc, ncc quiuis iudcx aut rcgia pott^tas suUtum debitum aut publicum uti<;(igul ab cis
deinoeps ealorqaeat. Sane qnod pitsaimam predeoessorem noslrom incUlnm e« (^oiiosnra principem fdids
mcmorie dominum ac palruum noslriim rcfrcin CONRADVM ox iudicio principum nostrurom et nobilium
regni in plrna curia statuisse cogaoscimus, oo« quoquo eius itesli^ seqoentes decreto io flenium ualituro
Cod. dlpl. bUt. Wcttlal. U. 9
Digitized by Go
iisa.
nrmnmu'^ ;i((|uo stattiimus, ut nullus laicorum habitationem infra rouros prcdicti Corbcicusis monasterii sibi
aliquo modo usurpare audcal hcrcditario iurc, scd cyroit«rium qucroadniodum con|^ruum est religiosorum
babitalionibus libcruro ct cxpeditum omni temporc pateau IIoc quoquc simili lirmitatc prccepto nostro
rabortnnis, vt dapiferi atque piDCernc Corbcicnsis abbatis nullam omniiio potestatem de commiUendts cla>
uibus rprnm (lomiiii sui liabrant, setl iii dandis ciauibus ct ordinandis rcbus domus snf^ liboram pntrstafpm
quoroadmodum a pfedocessore nosiro pcr tudicii senlentiam detcrmioaium esse oouimus, abbas ia pcrpc-
tuiim obtineak Vt attten li^ oauin rata et inooatralm in pcrpetuom htbeantiir, carlam hano conscribt el
■gpU ttoalri iaipmMiDA ^iari precepimus. Te>tcs noro bi affiieraDt, Sveno Rok Danorum, qui ibidem
regnum suscepit de manu domini resris KNVT aller Banus, qui ibidfm rei^tim in manu domini rc'/i> rcfu-
lauit llartwigus Brcmensis arcbicpiscopus. Olhclricus Ilaibcrstadcnsis episcopus. hurcliardus Argentinensis
episcopiw. WikmannnB Qcensis epiaoopns. Daniel Pragensis episoopos. Bernhardus PMberiMnnensia episco-
pus fli^Iiiricus Miridorf^is ('|iisco()us. Ileremannus Ferdcn.sis. Anshelmos Hauclrlirr^i tHis. Emehardus .Miche-
leoiburgeaiiis. Wtkkorus fintadcneburgensis. Marqoardwi Fuldensis abbas. Ueinricu& Heresfeldensis abbas.
AinoMin HiambqrgeaM abhna. IMnrMma doK Sfti.onif Doaahns Wclpho auooculus eius. Conradus Marcbio
de Miana ei lilit eioa. Iforcbio Adelbejtna et filii etna.
Signum domini Fritherici Bomanorum regis inuiclissimi. (L M.)
Ego Arnoldus cancellarius uice Beinriei Maguntini Archicnurrllnrii rccognoui.
Data IN C^TII.^ Mwburcli, Anno incamationis Domini .M". C.LIl". Imiictione XV*. Anno Domini Fri:
therici Romanorum Regis 1'. .\cium in Clu-islo feliciieU. AHBJH. XV°. Kal. JViMl.
fiiii Ma§d M MftMm ges»agtu.
GCLXZZIV.
lo ooBrine aaocte el indmidne Trinitaii:». || Quoniam multiplioibaa hominum laboribns ac<*rescere solenl
mnif ipMafioaeB prioribas, uisum e«i nostre paruitatis ingenio, qo^dam c]ii^> traetata annt nostri lemporis
articulo, scriplure commondarp mrmorio. «t Utm sinl nota future postci iiaii , qnnm presentium Christo crc-
dentium saactilalt. Igitur ad Monastericusis eccJesio tutamen munitio constructa fuit in uilla (|ue dicitur Lon,
qua post olMtum uenerabiKs episcopi Vuemberi (|uidam nobilis homo, Godesoalcos nomine, se inbenefieia-
tum esse asserait. Domnus aotem FRithcricus Sccundus, factus cpiscopus, his Godcscalci iuste renileaa
asserlionihu*!, ipsam munitionem eum iniustc sibi sc mancipaase publice profiteri compulit, hnc inlorposila
coadilione, ut Godescalcus, port^ clauibus sibi crcditis, quamdiu uiueret, Castollanus sinc uila olTensione
pennaneret, nisi forle pro nliqnibuA eKcesoi omni soo beoefido histe priuaretin*. Domnna etiam episcopos
edificia sua munitioni superponeret, et omni tempore sibi paterel, ut si fortc ipsum uel qunmqnam soorum
alicuius uueni* ucxaret molestia, huius muoitioois tuUimealo miinirctur. Est et alia intorposita condilio, ut
uiuarium, quod ipsam momtiooem drcumfluit, in aoKns epfecopi potcsutc permaneret Habet eliam Mono-
slcriensis ecdesia foreslum in ncmore quod dicitur Lisiiera, qoo W prefatus God&<>caIcas nichilominus im-
beneficiatum affirmanit. quod .simiiiter so sibi iniu«:te asurpassc recojjnouil, itafamen, ut sin^nlis anni^ duos
ceruos et dua» cenias, aprum ct sacm, non amplius bcnefictario iure possideret. Oomcs quoque qucrclas
per fureatoiioa ad ipaum delataa corrigerel, el oompoailiones. LX. oideKcel aolidos, io fwdprios obus soaci-
pereii fH Si 4ina i^unt alia iura forestariorum. Quod sl fortc in his alicuius grauedine molestatus coram
episcopo querelas ilciulerit, domnus episcopus ad su^ maicstalis bcncplacilum ct prolicuum omnes compo-
sitioaus recipereu Idem ctiam Godcscalcus. post cxcessum beati Vuemheri episcopi, unius dici episcopale
«eraicimn de eorte Lon m proprioe oaas «ipiitraxerat, quod sicut ct cetera sc iniustc distraxisse recognouit.
Regimen etiam poptilare supcr YI. parrochias, I.on sciliret, Winethereswilc, Aladnon, Versneuelde, Sele
bem, Heogelo, quod se ex oomitatus sui iusticia possidcre iactabat, sicut alii uulgares Comites ab episoopo
Digrtized by Google
«9
senianrtnm snsf^ppit. Acta sunl hco anno dominico incacDalionts M.C.L.n. indicUonc XV. prosidento Romanf
^closi^ Eugcnio bccundo, rcgaaole j^loriosissimo RotDanoruin Rege Frilherico L El ut h^c io perpetuum
inconaiilsa penimoeBnt. domnaa Fridierieas «piBcopas hane eedtilam praprii ai^ii irapreasaone insigniait
Huitts rci leslc« sunl. Ilcinricus inaior pn^pDsilu.s. Eneelbcrtus propositus. Engclbcrtus Frisic prepoaila8k
Libcri. Godcscalcus de VerjMteuelde. YuinetQarus oi Adaibardus fratres eios. Uinistri. fiemhardaa de Bul-
mene. Slcplianus de Frelhcne.
CCLXXXV *).
In nomine sancto ct indiuidue Trinitalis. ][ E<;o Fridcricus ') utinam Dci gratia sancl^ Honastcricnsis
occlcsie cpiscopus, (oin futuris quam prcscnlibus in Christo fidelibus, notum fiori cupimus, quo ) ntiMam
nostr^ ^cclcsi^» minislcr, Ludbertus ^ nomioc, iostinclu diuin^ pictatia, lemporibus nostri predeccssons VVeroT
heri feliGis memori^, pro ape remonenilMniB flemf , oettnlam in predio ano iaste aeqi^siio, in loeo uido-
licct qui Honholle nuncupalur, constru.xil, ct ipsam sanclc Dci gcnitrici Mari^, rum curlc r|iic> in prcfato
loco sila est dicaoil, prcsentibus el collaudantibus suis luoc lemports iustis beredibos, quorum ista sunt
nominB. Addheidis filia ip^^iius, snb mnndibnrdio sui mariti Goxwini. Watthardos de Deaemon, utcrinus frater
eius, preaenie el conscnlicntc 6lio ciusdom Lndbcrto *). AfTuit prclcroa Godeftldua canonicas maioris
domus, cnm frntre suo Ilcinrico de Sconcbrche fitii sororis Luflhfrti nna r]noqiir> soror oins Ot-
burcb nominc, cum duobus iiliis suis Egkeborto cl Walthardo, affuit ct collaudauit. ilanc ccUuIam<|ui-
dam preterflnit annis. Omnem terram prefhte- eortts caltam shie incaltam ad occidentem flammb aiiam
duabus in partibus prefale ccllulc contradidit, in tcrcia parte filio sue hcrcditario iure dereliquit. Ncmus
autcm ex parlo australi fossato sigiiatum, a leua ucro usquc ad uiam quo anliqua (liiitiir, oidcm ri ||i)[<>
conlulit, pa&cua ucro ex utraquc parte flumiois oommunia conccssil ^). Preterca domum quandant ui iloleo-
beche sitam, quam iore herediiario poaaedefat, cnm omnibus suis appendiciis, et decimam allerias do-
mus huic proxinw, IIII»''. solidos ualentom, ol torram Albuthcn duos solidos porsoliipntcm, cum conscnsa
et uolunlate domini Heiorici prepositi, a quo inbeoeiiciatus erat, et aliam doroum io Ascheberge, ([uc X.
aolidos soluit, nec non mansum anam h Westenoelde, de quo IIDar. sondi dantar, et unum mansum qui
in Cumpe situs est el IH. aolidos persoluit, ot atiain I i nm in Walcgardcn, III. solidos cl duos nummos
pcrsolucnlcm, item mansum in Honhor.st IIII'"" soliiios rciidcnfrm, ct X\T solidos dccinrarum, in .\i-cnl)or™e
X., io Uon&ele V., de terra Benzonis I. "} soHdum, quibus ab episcopo inbcncflciatus eral, eidem ccUul^
ooatulit, ieonsenso epiaeopi ei testimooio ipeins ^odesi^. Treterea donmras Wemherus episoopns decimam
ipianflam in uilla Ilelnen ct .\Istcdcn, X. solidos persoluciitcin, quani Wallliardiis de Deuernen cl filius
eius Ludbcrtus quonim beneficium fuit, pro remedio aoimarum suarum in manus ipsius re<ldidcntnt,
predicto occlesie quictc pcrpetaO lenendam COIrtafil, ^WO die, sdKcet VIIII. Kal. Mai., quo oam sancti spi-
ritus gratia inuocala dedicaojk In predicta quoquo die matrona i|iiodam Ludmodia*^} nomino ct filii eins
Ilerebordtis ct I ndcricus, mansum unum in Vlflon III. solidos rcdilci trtn cl Bcrtramnti.s do Aldenbcrge et
Rolaodut» eius frater, et RilLenze utrorumque mater, scpc nomins^ic ccclcbi^ terram io uiUa cui nomen eat
•} Eine «ndcre, im Kiti^ Gah. 8lnli>AreUts «■ bdfldilclM Amtuaguff k«t 4i« ia 4w Jloln — gmjHM
weicfauafsii.
>> DarfilMr aeichricbeBt U*. ^ UodbcflM ^ diM <) ItBdlmlii ■) SaoniBbdte ^ LMbMd *) OHUmdk ^ ^ebiM»
>) fticr i«i i:!ngciclTaltet: «I cum rralrc* ungaioes aiDMniBtt !■ plninB fiMnadi lilHnHiM libcn IfHNik HcJcB>
bek« naan Liudb«itu« ") LiudmodU
9*
Digrtized by Google
If St — IflSt.
Qonhorst, de qua XIL denarii persoluuiitar, intuitu diuinc misericordiR consequendc contulerant. Vt aatcm
haiiw aooene AuidaliODiB iocboatio firmior tcneatur ct Cortior, sigilli noslri imprcssione banc nostram car-
tdam, sicot et prodecewor ooster suam supcr cadem re ooDwriptam, insigoirt predpimos, et oo qiiis
lemprario atisu hanr traditionrm uiolare sou inrrin^erc prpsnmat; nuctorilate npostnlonim principis el nostra
sah aDalhetnatis comminaliono iaterdiciiniis. Uuius autem nostn:! auctoritatis coniirmatio siue corroboratin
oola est 0000 domiaice iocamolioois H*.C*.L*.Ii*. iodictiooe XV. praideote Romanr occlesin papa Eugcnio
BOCOndo, regnantc Fridcrico l<*. '*) RomanoniiD rego glorioso, ordinatioDis ocro noslr^ primo. Nomina co-
nim qui prcscntcs finTunt testium el in mninri rcclesia canoniconim hcc sunt. Ueiiiricus preposita<i. .\del-
bcrtus decauus. Engiibertus '*) prcpositus. Vdo cusios. Vezclinus '*). Godcscalcus. Rabodo. Gtsilbcrtus. Hart-
mgoB cootor. Ooo. Lambertns mogister seoltram. Mdoriciu. Hee nnt nomina hioorom. Bnenrioas aduocar
tos dc Frokr-iiliuist. Wotrnrdus '^' urhh prerectiis. BemhiirdnB comenunis. fiertnmavs, et ilem Bertnun-
nns"'), et fralfr fius Rulaiidu», cl aln plurfs
Uoc eliaio huic sccdul^ di^um duximus inscrcre, quod presbiter de Uauesbecfao Diomarus ^*) no-
mioe. omoem susm intieiam, qvam in sepeliondis mortois") in prdlilf ceiiule dotali domo pomedecoU
mlMB preaeDiibaB» et prefoiis tesliboe, cidem ceUul; peipetoo pomideDdam remisit *^
Dtt mit Pcrgamenlitrcir' n .^iiT liic Ch^^rte (cheftctc ~i ''k>cre Sirgol greift iibcr die beiJon lelxlrn Zriloa urtprung-
ii4;hcn rrilrit wi'i;, uiul ti.1 sfltr be«cbailigt. l)j«telbe leigt den tilieoden Bitchof, isil onbcdeciilcrn Ilauple, in dar
reLiilrn ll<nd drn ilitchor«»ljlt, in dcr linlicn ein Bucli haltcnd, aur einem Sluhl« dMRS Annlehnea aut ThierkiiplSM
S«bildct Miiil; ilie Fipir dca Bitcbof* i«t ttkr «nfermlick, nit knrMS Kiirpcrt pamtm K«pfB uad eUrrM AngMi;
wua 4*r Umwiiria iit imkIi dia klita HilA»! HiNMiilaticMlB Ep. Seili. f. «i Imcb. — Dar ZiMato ift mn ciii«r
daia H«Dd «b dai Vorlwifclinido» bic is dat Wtthnchcialidt ccboB fOfhar HB^cdciicfcH Sinii, gCMkricbto ^
CCLXXXVI.
Am itm Ardlfte »u Kapprnbvrg.
Eugcnuis episcopus scruus scruorum Doi, dilccUs liliis Oltooi prcposilo Gcclosie sanctc .Vlaric de Ca
pemberg. eiosqtie fratribus lam preseottlHis qimm fvluris canimicam uilam professis IN PPM. || Religiosam
ui('ini <'irupri(ibiis .■ipostolicimi conviciiit ndrssf prosidium, ct |irr)tL'C(ioi)is nnstn' siifrrrvL;iuiii iiiipcrliri. Nc
forte cuiuslibct totnentaliH iacursus aut cos a pn>|)nMtu reuocct, aut robur quod absit sacr^ rcligioais io-
fringat. Ea propier, dilecU in domino (ilii, Ouo prepositB celoriqno fralres ia ecclcsm beatf Uario de
r.iipi iiberg ad Det seruitium congrcgati, ucsiris iustis pelitionlbos clemcnter annuimos, et fdids memorif
Pf. UONORII predecessoris nostri uf'.sli[:iis inherentes, prefnlam ccclcsiam, in qun diuino mancipati estis
obsequio, sub beati Potri ct noslra prolcctione suscipimus, et prcscntis schpti priuiicgio communimu». lo-
primls siqoidem statnentes, nt ordo cnooaicos, qui secundtrai Dei timorem et boali Angaatnii r^jolam ibi
aolttore Domfau ioililQttlB ene dinoecitar, perpetuis tbidem temporibus inuiolabilitcr obseructur. Preterea
queecttnqae posseseiones, qofounqno booa io terris, uineis, mancipiis, ccnsibus, dedmis, moleadinis, aqui%
*<) prtmo **) Ehfdfcaitac *^ Wcedlnac ") WoMiwdao *^ «1 iU Bortr. fehlt >*) HauMliebclce. *^ Tiemcnu *<} ia
■rp. mort. rchlt. ^ Der'8*1i; Hoe ellaai ctc lit Im ZocnMBCohoofo ait dcm «orlMf|chcodcn rurtgeidiriclic», oad cc
r»lst hierauf mirh: Quidam etiem beali 1'auli miniaterfalit Grllmam» Oomin*, dcofcni aolidb derimff io preratc dAmnffoO»
fcoMl inbencBciaiUC, in manut nnslrat miii«it, i]tu,% nnv >|iiijr|vi[; eidero ccllul; prrptfluo ojitincnilni, pro nuklre uuiiii^ re»
niedio OOaccnioiM. Diraer telaie Suta i»l mit aodcrer Tiaie ali d«a Vorigc geicbrieben. ^^) Dai Siejel dcs Berltnci* Etem»
pbrc hct awcr im Gcmo» dieaeilio EloitehlaDf, wic dcc ehen hcidhrlchtoe» i*t abcr «id acnbcrcr fccchnillca^ hccoodrrt
int die Fi^ur dri Bitchor* edler und rirhligrr eehallen, und dicccT ailit «nf ciocoi Stohio ohoo Amlchnco; dio Uccichcill
keml: Fritlicricu* Dei lira. Muauierieiuia Ecclc. Epc. f.
Digitized by GoQgle
tut.
<0
Arpiarumue decursibus, pratii^. pascuh, nemoribus, campcslribus, colliluis. ualltbns, aat quibuslibet aliis
rcbus eadcm ecclesia inprcscntiaruro iustc et canonice possidei, aut in fulurum concesstonc pontiiicuia,
ku^lioiie regum ael prmcipmii, oblatioae fiddinm, aea aliu ioslas raodis, Deo propitio poteril adipiBei,
firma uobts ueslrisque successoribu-s et illibata permaneant. In quibus hcc propriis c!ii\Imus iincabalLs ex-
primenda. Cappcnbcrg. Curedo. Wisclc. Wcsheim. Wcme. Hcle. Alsstede. Mengcde. Nette. liiibeke. Sorbeke.
Langcre. Wctmare. Stikelcwic. Curtcm que nuncupatur Vclmcde. Et qoicquid uobb Wincmaraa de iore
soo rationabili dispoMtione ooneeasft. Ex coooesnone qaoqoe veoerabtlis fratris nostri Prederici ^lotiaste-
ricnsis pptscopi ecclcsiam quo uocatur Werna, et ecclesiam quc nominnftir Alnon. Nec non dccaiiiam in
predicia ccclesia de W^ema. Ad liec paci et quicii ue.stre prouidcre optantes, auctoriiato apostolic» iabi-
bemas, at nuDa ecdesiastica secnlarisae persona Cappcnberg et eios anibiumi m nel Aande oeenpare,
incastellarc presumnt, aut religioso cijMiiorbationis niros c\inde rcmoucre. Sed aec alicui fiwtmm uestro-
runi pof^l rat ! wti il i profoftsinnom liccat a loco ipso di.scedere, disccdentetn uero sitie communium cau-
tioae liitcrurum niiilus audcat rctiocre. Dcccrnimus crgo ul nullt omnino honiinum liccal candcm ecclc-
siam lemere pertnrbare, aut oias possessioaes anrerre. uel ablatas retinere, minuefe, seu aliqtnbas uexa>
lionibus faligarc. Sod illibata omnia et intcgra consrnicnlnr, eorutn pro quorum gubomntionc ac sitstcn-
talionc cooccssa sunt usibus omnimodis profutura. Salua dyoce^ni cpiscopi caoonica iustitia. Si qtia igi-
tur in futurum ecclcsiasilca sccularisuc pcntona banc nostr^ constitutionis paginam sdens oontra eam te-
nere neniro tcmptauerit, Sccundo tcrciooe COinnionha» nin prosnmptioncm suam cungrua satisfiictiono cor-
rexerit, potostalis honoiistjiio sui ciicjiiitale careat, rcamquc sc (liuiiio cxistere dc perpctntta ini(jui-
late cognoscat, et a sacraiissimo corpore ao sanguine Dei et DumiiH redempioris nostri Jliesu Cbristi alie-
na fiat, atque in extrenio examme dininf ullioni subiaceaL Canctn autcm eidem loco saa iinra
bos lit pax Domini nostri Jhesu Christi. Quaionus et hic fructum actioius bonf perdpiant, et apud i
mum iudiccTn prr>mia ctcrnc pncis inueniaot. AM£N. ameiu AUEN.
f Ego Conradus Sabinends eps. SS.
■{■ Ego YsnKiriis Tiisctilanti<; cps. SS.
-|- Ego Hui,'o Iloslicusis eps. SS.
Ego Uregorius prcsbiter cardinalis de sancla Maria f iSgo Otto dyaoonus Cardioalis sancti Geoigu SS.
iriBtiberia SS.
^ Efjo Humbaldus sande Praxcdis pbr. cardinal SS. f Ego Gregorius de sancto angclo dyaconus card
f ^ Jebaiinef; de aancto Johanne et Paulo pbr. f £go Jacincius dyaconus Cardinalis de dcola greca
cardinal. S.S. Sce, ilaric. SS.
Datutn Lateruni pcr manum Bosonis, sancl^ Roman^ ecclesi^ scriptoris, IIll. Nou. Januarii, lodict. XV.
loeanatioais aemioiof aano M*. C^.L^.IP. Pootificatus nero domoi EUGENU PP. 111. anno VIIK
Jtn sB«riihandit ■Wafeiri ^ nllMcMeoM FiidieD aBBdiiiiSt.
CCLXXXVII.
Mm 4wi Arc1ii*« n Kap|iciib«iv>
Bogeoios epi.scopus senms seruonnn Dei. Biiectu filiis Otlool PieposHo Celerisqoe fratribus Cappeo-
bei^fosis ecclesio, ct eiusdcm congregationis Sanctimonialibus in Wisela Dco famulantibus, Salutem et apo-
stolicam bcnnficiionfun nocinias f» populo Sacerdotibus alquc Lcuilis cssc solucndas, diuine legis sanxit
auctoritas. Ccicruiu a Caiionicia siue clericis commuui uita utucolibus uuiia ratio sixut, ut Episcopi uet
Digltized by Google
lllt.
pcrsonp qnnlibct ecclcsiasticc scn mundanc (icciinas <!«■ ipsorum laboribus propriis uol nulrimentis aocipiant,
beato sciiicet Grcgorio magno et cgregio doclorc allcslantc atque dicenle, Cuoiiouiu uita uiuentibus de
lhci«ndia lieleaiosiaH et exbibeoda bospttaBiale, aobis quid erit dieeodino, cum omoe quod superest Id
pos causis debcant erogare. Quam ob rcm prcscntis scripti pagina sanctimw el auctorilate apostolica
constituinius, ut nulli opiscopo, nulli ecclcsiaslicc scculariitp porsonr- ullo umqnam in trmpore licentia pa-
leat, dc laUoribus quus propriis manibus sumptibu&uc cuiligtlis, uel cliura ile uutriuioulis ucstris deciiaas
a vobis eugeret oec qoielem uestram occasiooe aliqua pertnrbare, sed polios ab biMuaoodi neialaon&iu
cl exaclionihus oxpcditi, rliiiinn scruitio dicbu.s ac noctibus libcra mcntc nacetis. Si qiiis aiitem ausu teme-
rarin /;ontra hec ueuiru temptaucrit, nisi presomptiooeai suam satisfactione congrua cmendaueril, iodigDa-
tionem omnipotenlis Dd ei bealoram Petn e( Pauli apostoloniai eins ioeunal. Datum Vilerbi, oniio Do-
nwH Uk&.VM", X. KaL Juaii.
Dm tfmkaXAt bMwM 8i(|d tat ait mbwMwiw nidM Mgdii*gl.
GGIJLXXVIII.
Atn itm ArcUfa 4n Jolimto<^tlU m OiatMck.
Cum omnis deciniadcniis asus secondum instituta patrum ecclcsiis iuslc dcbereUir, intcr laicos qoi
eas bcneficio obtinent magna froqucnter disceptalio do cis babctur. Ilnbila i;;itnr discordia intor dominum
WiUebelmum de Ilolle et Sifridum dc Uufe, de colligcnda domus suy decima llure, utriusque aaucorum
OQosiliis bae tandem oowlicione aedala quieuit. SeiUcet ot aingnlis anuis idem Sifiidus domino Wiliehdnno
fto prcfate domus decima duodecim nummos in fcsto saiu ti Malhci soluat, ct in festo sancti Andrec XII.
iDodios siliginis suo laboro usquc Uullo deducai. Uoc eliam intcrposito, ut si quos agros domui cidem
oon pcrtincntcs et eidcm Willebeimo dccimam solucntcs ipse S. suo aralro excolat, dc bis prcler supra
dictam oonnentionem sicut iuslam facnl decimnm ««doat, et si qui agnMmm S. a decinntoribns donmi Wil-
lehclmi somlnnntur, S. dccima pcrmanfat. Vt ergo hfc conuenlio rata ct inconuulsn porniancal, notum
ait omnibus taui prt'.H<*ntibus quam futuris, quod cgo Philippus Dci gratia Osoabui^osis ^cclcsi^ cpiscopus
oltvnunipc rogatu sigilli oiei impresiaooe signaai, et ne qui» mfringore audeal le^bus snbseriptis coailr-
mauL Kluericus maioris ecclesie propu»tus. Tbeodericus beati Johannis occlesi^ pi^eposilns. Ticmo dccaoos
maioris ^cclesic. Albcrtus beati Johannis rcclcsic canonicus. Laici Atholfus de Bcmigtorpe. Haol do Kiluere.
Hartuilic do Angara. Gerbracd de Askan. Liubran du Angara. Hudulf. ilciaric de Holtc. Ruolt ipsius Wir.
niaisleiialis. el ceteri buHunerabiles.
Aclnffl in commnni synado in Osnabni^g. VI. KaL Innii amio doouoiof nicamaMMiis 1I.G.LIIL Indi-
ctkme I.
Dw aaijp^nMkle kniilScniit 8i«fcl M%t d»» mirwirti ••licnila BrwUiild ciDC» Gclillichm Blt nnbedecktcai HMplCi
Is dlcr rcchlM Bmi ctMi Miclwftrtibi h dtw ItakM cta Bacfc b«llM4} ■!! 4cr llBctlttjik: PliilifpM OcBabms-
ICMlcBfc t-
crLxxxix.
In nomino sancte el indiuiiluc Trinltatis. ]] F.^o llcrnhariiu.s Doi miscnrordia Palherbornonsis ccclc«ie
episGopus, DOtum £acio uniuersiiati tidchum lam futuroruro quam presrenlium, quod cum essem soUicilus,
Cbiisli panperibns ni HersvitbehMen pro regno Dei laboraotibos preaentis nil^ necessarta iusie cl rationa-
bilfter proiiidere, inucni propc siluam quc dicitur Osninc prcdium quoddam Kyueninchuscn nominatnm,
quo<! n ]>rcposito Uukcro fratrilius niaioris coclcsir' in Pathrrhornon olim traditnm fuerat sub eo pado, ul
eu deluucio singulis annis in uuuiucr&ariu ipaius unicuique fralri albus punis ct caseus atque emina ceruisi^-
Digitized by Google
IISS.
ioifo diireltir. Sed id ipsnm preditim plus quaoi XXX. annis'dea«rtmtt et aHniali» in eo oborliB borridom
Cttltorc caruerat, nec ullus usus inde fralribus prouenicbat. IIoc ilaquc cpo cum consensu et collaudatione
onffninm fratrum conrnTrihio iuslo et ipsis plaeito oblinui, qaod uidclicet in Synetbe omtiem decimam, 4e
duabus domibus in Lindbikc, dc una in Brehtine, et de una in Gokesterteshueea, item de ona in Godeflloi
el de mia bi B>bekenhasen prooenientem, pro ipso eis conccssi, ita tamen nl frngum dccima Illlor- solidis
rcdimatur, aUilitim iuto iiol porum animnlinm rpic domi aluntur iustc requiratur el fideliler soloalur. El
com optiauisscm, prcdiclis Cbrisli pauperibus ad prescntts uilc subsidium tradidi perpetualiter possidendom.
Bane antero eonmntationem et iradilioiiedi ecripto prcscntts paginc et sigilli mei impreeaione aique episoo-.
palis banni aneton i n ' < unGrmaui, ita «t ei qoig Dialiuoius unquam infringere uolaeril, gratia Dei priuelur
pt pf«rpe>tuo cum Jiida furo cl proditore analhomat<> feriatur. Testes aulem qoi afiucrant hi sunt. Bernhar-
dus preposiUis. Alcm^rus ducanus. Liinfridus. ficbertus. Reinbcrtus. Euergisus. Ilcremaanus. ViTu. Conradus.
Herebertos. Sifridas. Godeecalcus. Bembardns. Ibnegoldns. Altmannas. Bogo. Volbertns. Heiaricns. Bnrcbar-
dus. Bezolinus. Lothcwicus. Conradiis. Libcri. VoUiuinus aduocatus. Wirh kiiius fratcr citis. Thielmarus de
Buren. Liudolfiis dc Osthe. Giuebardus ct frater eius Dudo. Minisieriales. Liudoldus. Heinricus. Maoegoldus.
Rizo. Ucrcmanniis de Halmere. Conradns do Cultte et frater eius Bertoldos. Conrados SiapeL Bngo de
Hegkeldere ct frator cius Richardiis. Conradus camorarius. el alii quara plures. Acta suiit hcc aotctn anno
ab incarnatione Domioi ILC» qnioqaagesimo IIL Jjidiolioo.e Fretherioi regjs anno primo, episcopatas
oostri XXV.
Dnii in «Itrr Mitte dei lccre» Raumn anlerhatb der Schrifl aargedruckle krci»lurnii|ie Siefd icigt dea Bktkot', ertMBi*»
llauplci, in drr rechten Haiiil ilc-n nUi li<jriAi.ib , in lii r Imken ein offenc* Boeh hlllMdy asf WMB RMfj|n Stlihfo
•ilscnd, nut dtr UoMchnA: t- Berafa«rdiM. Dei. Grs. PatherboraeMit. £f*.
ccxc.
Am 9m RopiallHidM dw Klmter* Cehrden.
in noininc sancte et iodividue Trinitalis. Bernhardus diuiiia faveotc clemeolia Patberbamonsis epi-
scopns. Ordo ex^t nostri manisterii predta eedesianim palrimonia videKeet paaperam eedesiaslJca noa
debere defensionc tucri. Proptcrca iinIvor>ilati fidolium rio(uin facimus, quuil <|uidam Hinricus do Gerdeno
monasteritmi femioamm secundum reguiam beaii lieoedicti in proprio fundo fundavil. eique omne suum
allodium io Gerdtue et in Sedeshem cum omni usufruciuario lcgitimis hercdibus suis coosentientibns fn
nostra prosentia ei in commuoi oonventn popnli sub banno regali libera tradilione donavft, ViUam qnoqae
Hnmponhusen, quam jure bcncficiario lenuit, ul a Comite Herimanno eidem mnnastrrio conferretur elabo-
ravit. Postea vero idem Heinricos prcdiotum mooasleriuffl cum omoi possessiuno sua mafri nostro ecdesie
et beato liborio mancipavit, ila nt absqne omm eiaclione sob potestate epi.scopi liberum portnaneat Nos
anlem bonis principiis novelle plantatiooM pltirimtmi congaurlcnips, consilio fratrum nostrorum et virorum
religiosorum , sororos in Yl>urgli pommanonlos proptor pan]iorlatcm ct loci iiicommodiliUom illuc (ranstuli-
mus, ila tamen ut omnia quo priviiegiis ei baniiu nostro hnnaia antc pi)sscderant, iibere in suos usus leli-
nerent. Qoibus eliam adieeinMis decimas omnes do Gerdine el de Sedesbem et de Hampeabnsen, in Wl-
thcn quoquo dnos mansos cuin dccima, item ibidcm maiisiim iiinim, docimam do Waldcrinctorp , quinquo
mansus in Uoestem cum decima, io Vrodenhuscn quatuur mansos. Prctcrca coUala suol ab aliis prcdicle
eedeAe wm domns in Trodeobnsen ona domos in Dalseo ona hi Hederen rnia in Hadesen mm m Tbides-
hem una in Liudcrwardcshem. Bec bona prcdiclo modo conquisita vel alia adhuc cooquirenda cum omni-
hus appendiciis suis, videlicet mancipiis, domibus, areLs, agris, sihls, pascuis, aquls, niolondinis, piscatio-
nibus, cum omni denique utihtate que inde quocunque modo pervcoire polest prefate ccdesie in usus
panperam bibi Deo servientiam stabiltmna et aoctorilate Dd et beati Pelri el banno nostro snb divini ex*
aetionts commntalionie m perpetmim oonfiimavimas. Ordinaniu edam ot predid» somres cnm fratribaa
Digitlzed by Google
itst.
auift snb abiMliB regimiBe flecandain regulam beati Beoedicti Tiverent. et abbalem mi iirdinis eKgendi 13m«
itm habeani potcstatcm, Advocatum quoque de noslra manu iiiNfsticncliim ut similitor cligercnt vel »i
gn)vi.s rt iiipoi iunus cis esset rcmoverent, concessimus., Ilujus rci vcritas ul ad noliciam posteronun ilti-
bata punDaueat, hanc cartam conscribi e( «igilli nostri impresMone signari , et tesles qni effiierant annoitari
feeinraa. Nomina testium hcc sunt Bcrilhardus majoris noslrc ccclesic prcpositus, Almarus decanus, Rcm-
berlu.^ prnpositus orienlalis ecclcsio, Tietmanis, Lautfridus, Lffo, S'lit i ts. Godci«calcus, et alii qtnm plurcs
cicrici, Cunradus abl>as Palberburneiwis, Cunradus abbaa Helmweriloshuseiisis, Boldewinus alibas Lisbur-
oensls, qui prioKis curam predieli lod tenutt, Liberi bomines, Volqaiaaa e( Widekindas fratres de Sanden-
t)crgh, Ucreitiannus dc Lippia, Adcll>eitas de Buerstcne, Wcmo dc Drach, ministcriaics Laidoldas, Bcrtol-
dtis, Cunradus, Adelbertus. Ilcinricus, Ilartmannus, Audrcas ot alii inulli. Acla simt hec Anno dorotuice
iiioamationis llillcsimo ccalcsimo quinquagcsimo tcrcio, Indiclionc prima, rcgoaalo 4on>ino Frcdcrico Ro-
manonim rege, anno regni qus «eenndo, presidenle in Cathedm Pntberbumenfli venerabiii domino Ber-
natdo «nno otdinolioinis ^oa vieeflimo «exto^
CCXCI.
Aui dcm Kopialbucbe dcf Klvilrr* Gelirden.
In nomine sancto et irnlividuo Trinitatis. Hrnripos Dei Gracia dux Bavarie atquc Saxonie. Notum sil
Ctinctis Qdelibus preseotibus et fulnns quod Uennannus comcs qui horcditatem Sigifridi coroitis a lcgittimis
beredibus emptam possedit, villam ({uandam Hampenbuscn de eadem hereditate que fiiit beneGcium cujas-
^||m* Heinrici dc Gcrdinc. cccle!>ie beati Pctri quam isdcm Ileinricus in proprio allodio fundavit ad usus
pauperum Christi tradidit. Quod tamcn ut obtinerct ip^r Hptnricus aliud bencficium Tbinkelborch comiti
roddidit, insupcr ct alia muncra dcdiL Nos autcm tam piu uperi congaudenles, ad nos enim occiso Hcr-
manno Comito endera bereditas Deo dispoocntc pervenit, Predictam traditioncm conscripiam nostra «acu>-
rilate flrrnavimn' rt imprcssiono signavimus, fe«te,'^(nic idoncos nnnotari fccimus. nomintis Bcmardus
patherburnensis cpiscopus, Bemardus majoris ecclcsie prcpositus, Rcmbertus prepositus, Ubcri, Volquiitus
advocaius patberbumensis, Adoilba de Nienlierchen, Lnidolfas de Dassote. mialBUHriales, Heinricns de Wida.
Lattliardua, Anno. Luippoldus, aBique aMihL Acta sunt hec anno dominice incamationis H.C.LIU. Indietione
prima reignante gloriosissimo RoDMBorvn reg^ Frederieo eemper Angusto, anao regpi «gne aecundo.
CCXCIf.
Origtnat in iler VcrcinioSanailitng za Padcrbarn.
In nomino sanct^ et iudiui<iui; Tiiiiitiuis. Hobcrtus ecclcsi^ Wifbodc.^scns.is prfor lotu.<u]ue conucnlu>
Monaslerii, omnibus fidelibus Qirisli. Noucrint uniiicrsi prcscntcm sccdulam inspccluri, quod Wolbcrli^
et wor dus Hargareta, et sorores eiosdem Harg-arctc, Walburgis et Tetia, cum esaent liber^ condicionis.
Beo el aancl^^ Mari^ saaCtoquc Vito aliisquc patronis ciusdcm ccclcsie iurc ccroccnsuali sc contulcrunt lali.
ul posl mortcm illurum quicqnit^ mr liiis habcrciit in equo uel aliis mobilibus, uel ucstc, ciilcm ccclc.sic
ccdurol, non uliquc pcrdita libertate, scd in mclius mutata, quia Domino Dco ct Sanctis ciusscrutre, re^-
nare esL Quos oos soscipicntes el aiiciorilate Dci et beati Petri banno iora tali eidem «cdesi^ conGrman-
tes, hanc .scripturnm roufocinius cl sisilli noslre ecclcsic imprcssionc feciiuus robor.in ct tcslium nnriot;itione.
Acta sunl hcc anno gi-atic Millesimo ccntcsimu quiiiquagcstmo torcio. Teslcs buius factL Hotbcrlus prior.
Rothcngcrus presbiter. Fralres. GodelHdus. Cooradus. Tbcitmarafl. HerimanniH. Heincioiia. Litfherufl. LaicL
Hartmanmis. Tburingns. Gcroklus miles. et alii qoam plures.
Ow aPBcliaagto SkB^ iit Mriivtdicn.
Dlgitized by Google
11S3.
73
CGXGm.
In nomiii» sanete et indiaidae Trinitatis. Va«rnenu Bei giratia MindemiB epiaoopas. || Salabriter ei
UtiKter diuiiu; tnspirationU rstiune onlitiatum al(|iic constitutum cst, ut qn« in augmcntum diuini cultus,
ustim, cnnHfilnlionem ot subsidium Christo famuliinlium, a fidclibus contradita fuorunt ct attributa, cnrtis ot
litluris ucracium tcslimonia cuntinentibus , futurorum noticic pandcrontur, quo uidclicet cumulandt; uirtuus
aliM tnoitamenUim lleret, et opiu pietaiis nuila posicritatis obliuio abrogaret. Noium igitur ease copiiiHiB
uniurrsitati tam futurorum quam prescntium Christi fidclium, qtKilitcr linnio quidam nobilis. nomtnc Mlra-
bili», horedum suorum, videliccl iiliorum ac fratrum ccterorumque sui sanguiuis proximonim ainissioao or>
batut, «eenli baius enimpnai et adoersiUites «ninw folesceme perlbeaae, bona aua, quo ampla satis e( ho-
nesta patrimonii iore sibi suocessra«ait, jiro anim^ sd^ snoramqpie remedio, Deo qao et larigicnte ea poa.
>('iI<Tal, olTerrc cnrnuif llJiquf c»m dtianiti» sorornm suaruni conscnsus astipulaiiono, coram mtiltis terre
uobilibus et hune.siis uiris, in niallo ikTiiluirdi comiiis, m pago Laginge, in loco Niubike, beato Pctro cius- .
que mintsCro llindeiisi epiecopo, niL curias -cnm earam incolis eantradidiL Bona etiam miikam aaamm
quadam intcrposita paclionc dedit, ut .si episco|nis de hi*; uollct habere seruioium. dimiilluui quod inde
proucnire posset rodiluum, prefato Mirabili quamdiu uiuerct persoioeret, sin autem, uhi ea Mirabilis de-
lcgari uellct, cpiscopns absque retractioae conoederet. Soam aero nmMionem qu^> uulgo firok dicitor,
beato MAVRICIO et beato Kpdio ct fratribns in insnla delogauit, cum prediis ct dedmb adiaoealibns^
viflHirpt Flmet cum decima, in llonburst II, nrrns rtim docima et rnnim agris, Arcfi? qtinsrlnm iuxta
locum qui uocaUu* Risvcld, cum agris ipsarum cl dccima, Dcciinam in Osterhouo cum agris adia-
cenlibos, Ilem decimam in Geten«burg. Has enim decimas de mana nostra ipse tenebat, qnas looo
illi ipso rcsignantc conces.simus, dccimam quoque in Eddcsscn, ut monasteriura ibi conderetor et diuino
ctiltni mnnriparotur. Protorea dc silua circumstaiitc (|uocumrjne cruderari uel innouari posscnt, horum de-
cimam ibidcm nostra domitionc promisimus. Ipsum cliam locum ccclcsiaslica libcrtate cl immunitate con-
firroantes, cimiterium in oodem conseerauimns, et minMterialibus ibidem eommoranlibns, ipsiqoe de coriji
faniilir, scpiiltiirnm , iiisilaiionpm, unctioncm el alia noccs^Jinn cxindc prcberi auctoritate nostra slataimni^
Meinhardo saccrdolc do Sulbike, cuius parrochio idem locus anlea attioebal, coUaudaulc et omne ius snum
etindc nobis resignnnte. Et ut B^c rata in porpclunm et inconontso permaneant. faanc pa.^inam conscribi
fccimtw, testibus orrolioranimus, banno noslro ct sigilli nostri imprcssione firmauimus. Sunl antom li|0
prcdia a prefnto Miiabili huic ecclcsi^ coUata. Nicnslide. Rothcbusen. Wackrrut lili» F.illcnuclfh'. Fkwardinc-
hosen. Osterhoue. HisuelUo. Ehnet. Winethorpo. Ilonhursl. Ecclcsia in Grctcncbarch cum omoibus attinen-
libns, videlicet curtibns, arois et mancipiis. Eoelesia in Stenburdi, cum omnibns inibi pertineniibtts, carti-
bus, iMoIciidinis et mancipiis. I. mansiim in Laclliorpf, II. in Bernesscn, I. in Mundere, unara curtim m
Mcrliikc. unam curlim in Sulbike, unam curtim m Uursten, uuam domum in Stidere, unam in Rinctclon
unam in Basso. Ecclesiam in Svarmenslide. Preterea ministcriales suos ulriusquc scxus cum ipsorum asseosu
et petitiooe eodesi^ beati HAVRICII tradidit. Horum bii suiit testes. Thietfridus abbas de iosnla eiiisque
confrntrcs Dnuirl ■inccrHo*' Sniiltis. Tiili-iicus. Volcliniflus «icordos. Symon saccrdos. Hildcboldus subdiaco-
nus. Ucimicus sacerdus. LaicL Mirabitis. fierohardus comcs do Wilepe. Jobanni^ dc Uursteo. Johanoes de
Nirasltde. Brnest Fritberie. e( alti multi.
Dm ttcgat, «ddm vit FwgaMiititicibB mffSiSDfji.imt bt «trlwcM ftf^ageii.
CCXCIV.
Am ciMM GafU* Braulcfa TbmmaMnOu 4ke BHdtalliA n Gaml rfuchtilUich i^ctlidll «wab 4MMUiollki«llM9ir
ra Minclcn.
Werncrus per misericordiam Dei Episcopus Jrindensis, dilcctis frahibtif; ct tiniticrso conuentui in ITa-
mm«leoen cum inlimis orationibus iu Christo ealutcm et paleruam dilcctioncm. Venerabilis irater noster
God. tffl. htit, W«thL U. 10
Digitized by Google
74
A. propo<!itiis ad nostram ecclesiam uenicns et oonaentmn frainim nostroram prospiciens, nostram amici-
ciam ct fralrum Dostrorum dilecliouem qu^rere sua iateresse iudicauit. Quibus babitis, (juod arcttori sem-
perque nmiuaro carilatb nexa nobis adrtringi cup>(»is, lun dbi tanluni el fratribiiR qui secum aeneiant,
sed ct ucstr^ congrcgationis nniocrsitati cum roagn^ deootioois studio rratemitntis nMtef consortium postu-
lauit, et nos nichilominus cum magna omnium fralnim nostrornm bencuolentia , lom pro nostrr' rclip^iorii^
et disciplinf quam io ipso cognouimus reucrcatia, lum pro ipsius conucntus intimo intuitu conccssimu;., uc
aadem de ipflins oMnn, nidnl de neefif nolnntatia identftale dilBdeBtee, redpiouM. Certam ftaqne fidncieni
de orationum el elemosynaram , si qua Deo. donanto facerc pojvsumiis, cl aJiorum que fratrum snnt parti-
ci|»atioQe preeentibas scriptis per manus latoris prepoeiti Adelbcrti uobts porrtgimus et damus, ct oadem
de mnnn ein» reeipinnia. Si quie auten er ooUegio nestro dititatein aostrani tniranerit, prebewlani aicolt
nMoa fralris ooslri babebitt oUtom fratram in minis m psahnis npnd Demn «cnt frairom noaironnn me-
CCXCV.
Au.» deni Archi.e xu Kappcnbcrg.
In noroinc sancie et individu^ Trinitatis. || Frithcricus Dei gralia Monastcriensis episcopus. Noturo esso
nolmnas tam prescntibas quam futuris Christi fidelibus, qualiter quidam homo Adelwardus nominc, qui ad
oameram ncMtratn pertiuct, (juoddam allodiom in Smithincthorp situm, qnod hereditario iure possidobat,
nobis, quia lcgitimum hcredcni non habcbat, rcddidit, ct in dominiiim noslrum uuluntarie eroancipauit
Nos uero ipstun allodium capell^ nostr^ qu^ ia Weroe est, quam ct tuoc tcmpuris quia rcs cxigebat dcouo
eonsecranimus, pro amore Dd et salnte anim^ oostr^, b dotcm perpetuam donanbmis, ip»amque dooatio*
nem presentis carte oonseriplione firmaaimus. Quicunque igitur preaentinm aut faturoram baae nostram
Ipgitimnm donatiimcm cassarc seu infirmnro ansu tomerario prcsumpserit , sciat se pcrpetuc excommunica-
tionis uinculo quousque rcsipiscat alligatum. Fiat tiat. Aclum csl anno domioicc incarnationis U^.C.LMllI''.
Indietiooe II. sub Anastasio pp. regnante imperatore Romanoram Fritherioo. Testes fuero. Olto Capenber-
gcnsis prepositus Scds. qui et quondatn coini^.s * . Enf^flbcitu.s viccdoniiiius. Ansolinus cnin-llnniis Tlciilcn-
ricus prcsbiter. Minislcrialcs. LudolTus. Boldcmarus. Ludcwicus villicus. Uadcwcrc ct Fridcricus CapcUariL
el alii quam plurcs. Ameo.
CCXCVI.
Aw im FSnti. lalH>Haiai«*(M«B iktdim.
.*f*. In nomhra aamjlp et imdkiidof Irinitalis. || Qohi freqnenter pax eonm, qni in moonsleriis dinhio serai-
cio mancipati sunt, graiii moleslia concutitur, dum po.s.se<.sionibus ipsorum a praui.s hominibus calumpuie
parantnr, pium ct itistura e.s.sc cognoscitur, ut hii quos diuina gralia ad arcem pontificatus eucxit, rcligio-
sos ilili^ant, ct luca corum cum omoibus pertineiitibus ad ipsos pia semper protectione muniant, ctcalum-
*) la di«ier Angafa« liect offeabar eia Feblcr. Der geweiene Gr»r Otlo war <ier driue Prop«t too Kappenberg, •lcwalil
dcp «vcit^ icMie* Nanen*, d^Aein Vorgiiager aach Otlo hieu; allein diei letitc VertiiiltniM pml hier Mch oichl^ d«an
da Otto I. wk iiii eiae UiTnndc «nMlailte, nncli nadk aadan Hachricbten er*t IIM fMla«b«a itt» «o kano Ott» II.
nicht 1154 icbno «1« Propit (eBHnl wcvim. Di« w«km1i«iiili«iiito B(l.ttt«Bg i»t, daa» 4i« VifcMda «nt laaitfv Z«lt •acb
dcr Vcrii.in>liunB ilnifaiil wwtiBf ■•4 4«« Brtwibcf dic fcddaB Onaocni dcoan d«r «taa iMMmcfaca yit««bM «ai^
verwacbselte.
Dlgltized by.Google
ilS«.
75
piiiatoribos, non .soliim in prcscnti, scd in futnro omoes adiuu nttiaDdi innoceDtes perni^ili proutdentia
obstmant (^uikI cpo Fridcricus diuino nuto Honastericnsis cpiscopus non np;.,'lii;<»ntor nnittin liirr^pns, circa
co» quorurn cura ad nos pertinel, in his qu^ ad pacem et quictcm ipsonini .spcctunt, i;enignum ct deuo-
tam me aemper exitibere itadioflas fol Notaiia igXar fitcimoa tam preeendboa qnam fataris, qaod qnidam
n iliilis homo Eppo nominc. in f|iiodnm ccnnbio bcati Patili ct nostrn qtiod Asbcke dicitur, niiam suam ad
scruicndum Cbritito iugiler cuui aliis relij{iosis fenuais, quc canonicam uilam iii codcm loco professe sunt,
nobis presentibos obtulit, et cum iDa cortem qnandam qn^ allodiam saam erat, (|ur coniigua congrcpntioni
iHi «at, Vorstlior nuncupata, Deo ad opas sororum fldclitor oontradidiL Quam donationcni nosst^Uim banno
noslro cnnlirmatiirTiiis, ot nduocatus monastcrii iliius Folcmanis nnminc cum filio suo Cuonratlo in ius ad-
nocatic exccpit. H^c omnia conscosu ct fauoro hercdum suorum, uidclicot lilii sui et fralris Eucrhardi de
Ylettell, et axoris proprlc et tolias cognatioiua soe predictoy Eppo peregit. Dcinde ipse secandnm legea
tcrrc nostrc, coram comitc Cuonrado cau.sas sui comilalus agcnlc, hanc donalioncTn iioIms prcscntibus et
fcr*- lotius terrc maioribus itcrauit, hcrcdibus suis prcJictis astantibus, conscnticntibus et pcr omnia factum
biidimiibus. Uis sic pcractis, comes iilc curtcm ilbm cum omnibus nppcndiciis suis, ad usus prcdiclarum
sororum, baono regali stabiliuit Ipse oero Eppo, lioeotia oxoris stjc continentiam com inramento Deo et
nobis uoucnlc, «rculo abrcnuncinuit ct so in prcfato monrtstcrio rcddidit. Fratcr quoque cius Kvcrhardas
cum filia soa cidcm con^ej^ationi duos maosos in parrochia Rcnc in uilla qu^* Elctbe dicitar, assensa he*
rednm snomm, firma donntione obtuKt, qaod a nobb et a preliifo oomite, ordme quo alia, confirmatom
esi Et ne monasterio prcdicio. quod sub beati PaaU et noslra SOCCessorumquc nostrorum prolcctionc dc-
bct cssc, scrupulus uel molcslia in fulurum nasci possit, prcsrnlis scripti nostri priuilcgio, sigilliquc nostri
inpressione, b^c communiri curauimus. Statuenlcs ctiam, ut quascunque posscssiones, quccuoque bona in
preeeotianrai Mwte et eanonice eoclesia Qla poasidet, aot in fatnram, coneessiooe pontificam, largitiooe
maiornm, oblalionc fidrliiim, sine aliis instis morlis prcslantc domino poterit adipisci, Orma sororibus ibi
Deo famulantibus cl illibata pcrmancant. Si quis autcm huius paginc nostrc instructioncm ausu temcrnrio
mutarc ucl cassarc tcmptauerit, a sacrali^imo corpore et eaagaine domini alioous iiat, el quoadusquo re*
«ptscat, pcrpctuo anathcmati subiacoaL Nomnia oero testiam, qni hr c uidcrunt et andierttnt, in fine ad-
rtccfpiida utilc csse du\imus. Hcinricus prcpositus maioris ccclesi< Krmelbertris prcpositus. Engelbcrtus
vicedomiaus. Volcmarus comes et tilius eius Cuoaradus. Meini-tcus iiiius Epponis. Gerlacus ct Gcrardus fira'
tres. Godeseatcos de Loa Lefhardas de Ahos. Amoldus de Melden ot filins eitts Amultingus. Lambertus de
Wcre. Ministcriales. Suelheros de Asbcke et duo filii cius, Ludbcrtus el Rodulfus. Bcrnhardus dc l)ulmeoe>
Stcphanus do Wsgc. Arnolilus de Billerbeke. Ludbcrtus de Tuschusen. Wcrnolfus de Bcucrncn Jiiliannc<i
de Graz. bucrhardus de Gesl. Chrislianus de Hcppcn. Ilcm noraina testium dc Maa»s (]uos Evcrhardus
dedit aororibas in Asbeke. Predicti IL prepociti. &ige]ben»s vieedomlnas. Eloericaa coraes. Vohnaras ad-
uocatus et Ulius oius Cuonriitlns. Gndcscalcus do Ihljcnhnrcn et filii ip.sius Cnonradus ct Wcrnhcrus. We-
zelinus dc Honc. Gcrardus. Abbaco ot Ahbaco. Ministcrialcs. Gcrardus dc Bcncthlage. Fredericus lU; Wa-
renUiorpc. Hartmot de Telget Lntberlns de Adwke. fYaJico 4fi Tooe fifias eioB Heioricas. Mazclinus.
Walthardus.
Acia sunt hee moo dominicc incarnationis M.CLIllL Indictionc II'- Rcgnante gloriosissimo Roouwjnnft
Rcgc I-rcdcrico, anno rcgni cius tercio. Venerabiii domiao Frederioo calhedram Monasteriensis epiBOopalQi
regentc. Aooo pootihcatus oius tercto.
Dai (roue, mii dasr kfcileBf «liflhdt gclodrtnca VnMHMW «ogciiiiiogic Siei^el iat ««hr bMduidict.
10«
7«
CCXCVIL
HtA «iiw AkNbrlft an tai tt. liMuntet.*)
Miles quidam strcnuus Uugo nominG dc Durcn, villa quae sita est in ficiliaa, divina sibi in<;pirantc'
graiia, de eoelesiis regoi perennitate nedttari coepit Bgrediens Igilwr de terra sua M de eo^aiioae mia.
venit a(! Coniitissam dc nenlhcm. niattonam nobilem, nominc GoniruJani, (lexis sciuibus cam deprecans,
ut palutiem quandam inler viiia.s Backlo et Loen sitam^ Withmerss dictam, hominibus ct Christi paupcri-
bus rcgnum Dei quaerentibus in babitaculam tradere dignaretar. Qoae sdlicet Gcrtrudis de mariti !>ui
Otfoois morte bristustma, pro ejns anunac rcmcdio, omnom vdantatein fratris petentis adimplevitt ac sine
mora Hugo cum suis, quos ad sacrac rcligtoiiis nhsorvanliam collegerat, palndcm ingrc^si, colorc viriliter
incboarunt. Sed ') plus est anima quam csca. Idcirco sub regimine Abbatis dcgcrc cupientes, Uonacbum
queodam, ffitdebrant dictum, de Honasterio Soacti Pauli trajcden^, in Abbatem degeraat Qucm pcr
annum rcnitcutcm, sed adjutorio ^ Episcopi tandcm consenticntcm , in exattatioott aanclac Crucis, pastorali
dignitato ipsuni sublim;n rrunt. nnno nh infarnnlionr' dnminica MC.IJI. , nnno primo regni Frodcrin ijloriosi
Romanorum lmperaluru> laviuli^iuii. Abbas igilur Hildcbrandus, per Hugonem pracdiclum ad locum Wiib-
mersa appeltatnm perdnelos. com gaodio magno a pwiperibas CliciBti inibi Deo servientibas snsceptus esl.
qui deinde, a.»isumpto oudeni fnlic Ilngonn, adiit Comitissam dc Bcnfhcm, nohilcm matronam pmenomi-
natam, ante nimium laborem culturao, bujus ccrtitudinem dooatioois, ratibabitionis et iibcrtatis habcre cu-
piens, dc coltatione pmedictae pahidis. Congregatis per ^ mdnlem matronam Gertndem praedlctam mini-
sterialibus cjus in unum, Reniboldo scilicct ac SifridOr Basone et Ilemesto. el oaaoibus qui aliquid benc-
ficii ac Juris in paUido halH-bant. paii afTrcfn et consen.su nmncs slinui in mamis vencrabilis Dominac Gcr-
Irudis, quod in bcnelicio habueruui, dcvutissinio roddidcrunt, ipsaque uobilis Comitissa paludcm Wittnnerss
poat in roanos Frederiei Episcopi Honasterien^ tradidH, ' homQiter dcprecans, quatenus Abbati ejusque
grcgi roanu sua conferre dignarctur. Adolphus ctiam do Blanckcnna, vir nobilis, ejusqno germana in Bor-
r]\nr-,i abhatissii satis reliifiosa, ncrihcrtus de Bunolt cum iiliis suis, Odo ct Hcrmannus dc Vrcrstor
el uutvcrsi qui aiiquid Juris in paludc babucrunt, similitcr fcccrunt, Episcopus vcru de ipsonmi devotiooo
maltnm gavisaa. ei ad pettUonem venerabiUs Dominae Condtissae Abbati ^nsqoo grc^ «flbctuoaissime
ciim dccinia majnn atquc minori Iradidit, curaniquc spirilualem Abbati prcfato commisiU Ilis omniljus
(am discrcte peractis. ut liacc magis rata ct inconvuisa permaneaol, Venerabilis antistes Frcdcricus Epi-
scopos Honoaleiiensis praeaomnM» sob dnmnatione el anatheroate confimavil, nanwpie sua Abbati pri»
vilegium m huiic modum ooaacriptnm pocredL
Sequitur Gonfirmatio fimdatiomsL
Notom ril omoibaa QiriBli fidelibus tam fuiuris quam praescntibus, Quod ego n«derieiis Dei gralia
Monastoricnsis Episcopus, et Vcncrnhifis Conjifisva Cicitrtulis dc ncnthcm, ad honorcm Dci cl pcrpeluae
virginis Mariae, dedimus pauporibus Cliristi nuh rcguiu sancli Benedicti viverc cupicntibus, qnundam in*
oultam terram et soKtariam, WitlMnerM appellatam, omnibus bactenns inutiiero, eum oonseosa et astipola-
tionc lam Ilbcrorum tjuam niinlslcnalium, qni aliqnid in ca Juris ac proprictatis aul bcncfirii habucmnt,
Sic tamcn, ut fundus et invcstitura Ecclesiao illius, sieut el cura spiriluaiis ad Episcopum Honasterienscm
pertincai. Praetcrca ego Fredericos Dei gratia Episcopua omnem dedmam filios tenoe, nnnc cultac vci
odhmdaa, fiatribus ibidem Dao aarvianiibaa pro remedio aniroae neae Kbere ol abaolaie coatali ei in
«) In 4«r wnsccMblflB ItlttatMica Diitaltmg glto ctot «fat {il«|m «04 MhlMhlCN MuMtt MHtntgtw Baicfcrilwigw.
■) qt.ia ') mioAito ^ TcnmiUiHi «t *) VnUlacff fiwifliiciaM»i pcladcn io pNfflctrtCM «I mcIcbMIcmm, cmb
iB«aa «li>ininac CBinitiuaef
Digitized by Google
77
•^enttm proprictateai delegavi Phcoft etiam nobis, et conimimi coosilio constituimus, ut quicunquo poit
mortem Vonorahilis Gcrtrudis Schntlorpe hcredifario Jure pnssidprit, praedicti looi sii mlvocatus. Sicque
po«terita9 obtiocat, ut quicunquc pos&casor fuorit curlis Sciiutiorpc, iliius loct sil advocatus. Qui si forte
in Teinotiori kioo manoiio, fratribas tempore oporiano adesm aon potoerit, omnn de liberis, non qnem
ipso, .sc<l ([ueiii fratrcs clcpcrint, in loco siio suhsliliiat, r|iii rratrilm-- fiilrlilcr as>islaf, ct Iiic alinm snb se
non habcal. bcd ne paupercs Christi vel eorom familia nul mancipta advocalorum graventur exactio-
mbu!>, Constituimus ut nullus advocatorum aliquod bcncficium vd commodum dc ipsa advocatia con-
aeqnalnr, nisi quod ei semcl in anno, cnm qninque militibmi, ab abbalo unius noGlia beneficium et
unum molt havenae ad pabulum equorum Iribuatur, de cetero mrrrcdcni a Deo expecteL Si quid
vcro super liaec exegerit, aut in aliqao ecclcsiam laeserit, Episcopu insinuclor, et oisi resipiscat, si
major fecarit advocatos, exoommunioelar, » vero minor, non solum exoommnnteetnr, aed et advocalin
privelnr, ei nunquam amplius, nisi fralres peticrint, rcstituatur. Notum etiaiD fieri volumus, quan-
tum prnememoratac tcrrae fratribus contulerimus, In lori.'itudine a saxis quae duarum villarum I.oen
et Bokeioe '} marciiias dividuot, usque ad ulteriorcm ripam aquac, quac marc appcllatur, In latitudine
vero ab aame aeptentrionali eontra aoslralem partem, naqne ad terram quae Venne tentonica lingpa nnn-
cupaliir, libcrc ct absolutc eis tradidimus. l't iiiilur hacc omuia rala ct iuconvulsa iu aevum permaneanl,
Chariam hanc conscribi et sigilli roei appcnsiono iwiigQiri fcci, el* no quisquam baec violare praesimiat,
8ub anathc^matc conGrroavL Acliira est hoe aono ab tneamatione Donitni IPCIJIII. lodiclione secunda,
apoaloiicac scdi praesidente Aiiasiasio apostolatos ejns anno priroo, Ilogiii vcro gloriosi rogis Frederid
anno tortio. Sub Domino Frederico Vcnerabili Mona.slrricnsiura Episcopo. Sub -) idoncis tcslibns, qiionim
nomina sunt liaec Ollo Cappeobcrgcnsis, Uinricus, Engelbertus, praepositi. Engelbcrtu$ vicedoiuinus. AH)er-
tus decanus. Odo custoe, ctim aliis plttribi»') caaonicis. Bemardus deHorstmar et filius qos Wiehbaidas
AdoUkn, Ilaolt, Evcrhardus, Harbcrlus^}, libcri. Hermunnus, Elvcriuus'';, Ilarlbertus, Raso, Nelardas^
Renwinas^, Goswinos, Uartewardus, nunisteriales, et alii quam plures lam clerici quam kud.
CCXCIII.
In noniine sancte et indiuiduQ Trioitatis. Berabardiis Dei Gralia |1 Palberbruonensis fcclcsif bumilis
mniisler. Oiristi fideliam memori^ modo et semper commeadatam esse nolo, qood domaus Hamuko abbas
Hooaslern bnatomm apostolurum Petri ct Pauli in suburbio BQOtaf aedis constrm^» dedit cum nostro iVa-
truniquo suorum consilio ciiidam Bertoldo de Nitha quatuor maiisos in Nattesangen pro tribus io Allon.
Quam commutationcm predicius Bertoldus, licel cognouerit legitiinis teslibus et regali banno aduocati Wi-
dikiadi in pleno pladco eommunitam et stabilitam, infifmare lamen tempore donmi Gonradi venerai^ ab-
batis, succcssoris Hamukonis, scpe ct multum laborauit. Proccssit er^o (lucrcla sua co usque, quod in
iacie totius fuciesie nostr^ coram ducc Saxoni^ deposita est. Et cum cam multi potentes et sapicntes qui
ifai coouenerant dili^tina diseamiaseat. iadicaaerunt esse inanem et (rinolam. His ita actis, Volcquinus
Spalenbargensi.s , ^upradicti Widikindi lilius, uolens omnom quc undccunquo suboriri posset in predifiUM
maiisos qucrcluin in pcr[icinum esso sopitam, iurauit et iuraun nlo laudubili conKrmauit, eosdcin minMis
proprie proprios esse mooa^terii de quo ante diximus, cuius et ipse fuit aduocatus. Uuius rei testcs sunt
predictus dnx Saxonif iank>r nidelieet Heinriens. Cemes Otlo de Ranenesberch. Adnoeatns ToloqomBS nt
fnier eius Widikindus. Gomes Uvillcbrandus. Herimannus de Lippia. Liudolfus de Osetbe. Giuebardus de
Iminenbasoo. et ex ciero nostro prepoaitos Bemhanias. Decamia Alemams. Egbertna. Boeiigpsas. Sifridos.
^ EiBe «odcfe Abictirifl li*t Backelo. *) Eine andere AbtdwUI: Comm qoani plarimii *) WlchkoMot *) IhllfccftiMi
•) Zm^Oim imtm wtA 4» lb%M4« Mch: Obbwlw, BciiAiMw, di|t|iM Miil HacibcilM. «> Ubrtm ■) ■ciMriMC.
Dlgrtlzed by Google
«
78 »45*-
do ininistcriainins orelfslc no.-;li'^. T.iudoMtis Conraflus Stapol. .Vflolbfirtas de Rikersuie. Ct alu plnrei laiB
HoInIcs quam mintstcriales, quorum nomuia poncrc causa breuitatis protcrmi^imus.
Noocrit et hoc ct gaudcAt inde oimiv chriBthiu noinnis proressor, quod prefiUos domans Hamuko
taa indiwtria hanc obtiooit graliani apud qucndara comitem Benihardum et suuro unicain et heredem et
filium nomine Amuluugum, quod ipsi cnm dotc ecclosiam qu^ cst in prcdicto Atlon tranjflulfnint dc ^a
hcredilaria po^ssiooe per manum Widikindi aduocali, ceicbri et lcgitima dooatiunc in proprietatcm per-
petnam Moniuteru eaitM ipse evtitit abbofl. Deinde elapsis aliqaot amus, Amnlungus opus tam pi(; deno-
lioraa TOfa post obitum patris sui adnichilarc multis modis tomplauit. NeO tb buius impiissirao temcritntii
ausu so prins cnntinuit, donec querclam suam, quam in prodictnm rorlosiam fiabiiit, in placito comitis
Thiulbardi de (jie^okc, aduocalu:ii Vulcquinus iudicio collccte ibt niultiludinis umiiimodi:9 La.si>auil, iurans ct
iorando eoaflrmans, eendem ^estam am dote inste et legHime ia proptietateffl tranfliase el propriim
esse ciusdem raonasterii, pro ciiius trihn<; prrrlictis mnn«;ts C"irc;i idrm Irmpiis coram ducr iuraurrat. Htiic
rei lcgitiinuro lcstiaioiuum pcrhibeni. Conradus uencrabilis abbai> succcsM>r Hamukoui& Volcquious predictua
aduocatus. Fridierietn de Poppcnburg. Comes Tblethardas de Gteaeike. Rolhollas. filanlcmd. BirimQadaa.
Biibertus. Waniiundus Adelmaras. Wigani. W>rinzo. Hamuko. et alii qaamplarea» llts omnibus ritc peradia
cjto, sicut mei iuris fuit, ulrumque fuctum prcsenlis scripti pri^Mlrnio et banno principis apostolorum et
meo pleniii^me corroborauL Si quis igilur licet teouitcr inLiruiauerit, uisi plcna aaliafactioue re«ipaeril»
aciat so cam diabolo etema maledJoiione danpnatam.
Ada aant bi|« anno ab incamatiaiie Donuni EC.Lil]L Indiotione 11«. fiepante Fritlterioo wgt, Anao
ragm ipaitia.ll*.
Dw Si«|el iM TCriNW fcgto|Mi.
CCXCIX.
Aot dein Arctiite la Kappeiiberg.
In nnminr «anrlo el indivi^ivr Trinilalis || Kuo Tiirobaldus diuinn fnurnto ilrnionlia Xanctrn<;if! prrpo-
silus et Sanclc Culooicnsi» ecclosio archydyaconus, ex iaiunclo mibi oflicio dcbitorem mo esse cognosco.
ot onmiuni in archydyaconatu meo Deo aemientram cnram deaote geram, et at qnielem et pacem oon
aolum in presenti !>ed el in futuro meo pro possc eis prouideam. Et cum hoc sicut prefatus sum o\ loco
in qoo sum ooii-'i'utiis pfTn::rndnm inihi incumbat, maximc tamen pro his qni rrlij;in?c conuorsaiioni sese
mancipamnt, soliiciiudu us!>uuieiKla esl, ut obslruclo omni adilu quo cis catuuipnie el inquicludines de
possesaionibus Ipsoram acnirc solebant, in ailentio et in pace Chrisli laadibua aaeare ualeanL Nolnm sit
igitur tain fiiturij) quam prcsrnti!)ns, qnnlitrr mai:istrr Ollo proposilus et fratros rlr Cnppcnberg una inrcum
et cuiu Ludolfo Xancieo^i cauonico de dccima quadam qu^ HaiowiDkelo pcrtinebat conueneranl. Uii fra-
trcii io arcbydyaconata meo curteni quo Stikelencwle didtar habent, canis decima qaondam ad ^lesiam
iUam sieot prefati sumus pcriinebat. llii autem fratres una mecum et cum Lildolfo tatem oomienlionem
iiiirninl, ut firo tocins (lociinr ponfionc sinj:iills annis VII. maltlri liasiori occlesie illius .solnnnlur, ot do omni
etiam exaclioue minuic decim^ <]ue de nuirimentis animaiiuin solui soiet, iuxta decrctum EVGILMl papf
libera fratmm pessesMO permaneat. Qnoram maldrorum medieias debet esse siNgo, ahera medielas aoene.
De terra ad ipsam domum penincnte III. maldri. De terra qur ruii rratrnin Varlarensinm VI. modii. De
lerra domini Hezolonii^ . . . De terra Gorbrandi V. modii. Huins summa sunt VII. maldri. Ilac iuiiur tali
convcnliooc facta nos adieruiit postulaotes ul quid pcr nos et a nobis statutum erat, litterarum uosti-arum
caattone 6mairetar. Nos nero dinmo btaita qaieti fralram in fbtorum prouidcre uolentes, et pro pelidone
magi$tri Olionis Cappcnljergen-sis prepositi huic facto assensimus. el quicquid pclcbatur dcuotc adimpleui-
IPtis, omiiibiis hoc ootum facieoUNi, quod quicquiU de predicta decima L&dolfo oiueote fratribus coocesse-
Digitlzed by Google
liU — iiii.
19
ramas, hoc quoque eo defuncto postqaam ecclesia ad manus nostras rediit pi^dcm fratribus concessimus.
Vt ergo oonuentio Uta firma et inconuulsa otnni tempore pennaneat, cart^ huius conscriptionc, sigjUiqoo
oo£tri imprcssione eam manire earauimus, prohibontes sub anathemate, ut milta dmnceiis |)cr80Da bttne
iMMtram inscriptionoiQ inlHligere uei niutare audeat, subnotalis etiara idoncis tcslibus quoram nomina bec
awnt. Fnprhnr i K il ranns prernu; ecclesie. Gcrhardus de Ilcppenthorpe. GerhartJus de Selehcm. Euerhardus
Scuklie. Arnoltlus de Ressc. liasUius de AJphem. Ucrimannus preposilus Sefliccnsis. Decanus Seflicensis
Cauradas. RodolA» SeflioeDMt eanonieiu. Labertns oanooioas.' Theoderici» preabiler de Mderike. HerOter'
tai prcsbiter de Wetteoe. llini.steria]es. Sigestap ot Albero Traier eius. Albertos de Bilele. lordaii de He'
genceile. Datum ann% Incarnationts Domini M**. C* Quinquagcsimo Quarto.
D» Stcgdi walchet abcr Khoa Miir bctchid^t, ut auf Widucit» 4cr Urkwidc mit PcrsaiiiciittUeir«a lcstgchcftct.
ccc.
Au» deto illesleo KopuUiuche do Siidci Corftj.
In uomine sancte et iadiuidue Trinitatis. Wicboldus Doi graiia Corbciensis ecclesie abbaSr Omnibos
iacoeesoritNis suis b perpetuum. Si indigentias paupenim de nostra habondaiMiia supplcre cnrainnSr
fiduciam magDam nobis coram summo Deo per elemosinam constituimus, et exemplum misericordte poste-
ris noslris rHinqnimus. Proindc nouerit ontnitim fiiletium Corhdensis ccclcsic prcscntium ct futuronim in-
dustria, Quod nos intuilu diuine reLributiuui:! parlem quandam silue quam iuxta Grouiujjam iiabuimus, cum
a qnibasdaai laie» ol eam ia beoefido a nobis aoeipereBt multaai rogiaromar, pro remedi» annne ooslre
et pro salute omnium successorum nostrorum, abbatum uidelicet Corbeiensis monasterii, idcm nomiis quod
babaimos in silua que uocatur llaliel, ad obedientiara bospitalis in Gronioga, ex pctitione fratrum nostro-
rnm Gorbcicnsiam, trmlidimos, mazime insistente eo qni hane obedientiam fanc tempori» seruabat, fratre
Bnthardo. at lianc elemosiBam peificercmus. Eiusiiem ergo terre traditionc facla ad boapitale in Groaiaga,
omnes succcssores nostros per tremcndam iudicii Dci futuram discnsslonem ol>ie!>tnmur, no candem ele-
DiUiiinum do codom hospitali uUo imquam tempore auferaot ucl imminuani, Scd eam pro cterne uite retri-
boliono ibidem iufpter cooseroare stndeant, Vt antem hee nostra tradiito por omnia fotara tempora hoepi-
tali dc Gruninga raia et inconuulsa pcrmaneat, faclam a nobis traditionem per has literas posteris nostris
8i<^i(icauimus, in testimonium donationis nostre tirmamentum sigillo nostro signari prcccpimtis. liii lum
tcstcs de minislcrialibus aiTuerunt. Conradus do Amclungessen. Rcinherus dc Porld. GodcbchaJcus. Hcinricus.
Beinricus de Latbraarsem. Eaerhardas. Godeachalcas puicema. Ueithenricas. Lutberas. Alwimv filias eios.
Folcwinus. Wernherus frater cius. Robertus. Rcgcnbodo. Widelo. et alii plurcs. Acta Corbcio anno domi-
oice iacamatioflis MCLV. Prelatioois autem domoi Wicbokii in Gorbeieisii ecclesia XL V. Idus Februarii,
inter Campanam et horam Sexiam. In Chfiata felieiler Amen.
CCCL
Adrianus episcopos seruus seruorum Dei dilectis filiis Guiciiaido Corhcicnsi abbati eiusque fratribus
lam preeenlibas qaam Ibtnris rsgaiarem nitam professis IN PPM. || OfBcH nostri nos ammonet et inaitai^ 80610-
rilas, pro ecclesiarum statu satagere, et earuni quieli ac tranqnillitati salubritor auxiliante donrinO' proai-
dere. Dignum namque et honestati conuenicns esse dinoscitur, ut qui ad ^cclesiarum rctHmcn domino
disponente assumpti sumus, eas et a prauomm hominum nequitia tueamur, et bcati Petri atque sodis apu-
sloiic^ patrocinio muniamus, et sua eis hira et collatas dignitates benignilale debita onnsememas. Baprop-
ter, dilecle in r.hristo flll Ouicliolde Corbciensis ahbas, dcuotionem quam erga sedera apnstnlirnm i,'«^ris
diligenlius attendcntes. pr«decessoris nostri sanctf memori^ pp. £UGCNU uestigiis ioberoodo, digoitaicm
Digitized by Google
80
if ss.
preflfcessoribos tnis per nostrorum predecessonim Romanonim pontificum prianpgia traditam, nos qiK<qii<^
procurantc Deo inconoulsam uolumus coDseruari. Qaocirca presentis decreti auctoritate coiioedii&ut>, i« m
precipuis MOemnHatibw sandaliiB et dalmBtica «li, initti allare leden, popalain infm eooniiBgan Heidi-
ateriam uol ccllas que atUoent ad anime tue salutem docere, siout predecessoribos tois a nostris piede-
cessoiibus Rom«nis ponlificibns est conccssum. Ipsum interca Corbcfcnsc Monastcrium, cui T)co auclore
{weesse dioosccriB, sub beali Pulri el iioslra protectione suscipimus el pre&eulis scnpti priuiiegio couiuiu-
ninus, StatneolM ut qutaeamqae posseMones, qa^eBnqae bona idera NoBesleriiwi in presentiaraB iosie
et canonice possiilct, aut iti futunini conccssinno pontificiim, Inrplionc rcgum uel principiim. oblalioue
fidelium, scu aliijj iustij> wudis ])rocurante domiao poleril adipisci, lirma uobis aeatri|||iie suocessoribus et
illibaia pcnnaneant In qvibas bcc propriis daximus exprimende vocaboKs. Decimam oidelteet de oaria
Ijattbardessen. Dccimam de curia Beaeringen. Defcimam dc cnria Dasiiurg. Dccimam de curia Mulcnhuscn.
Decimam dc curia Btitliclcstborp. Decimnm dc ciina Mondcn Dcfimam dc curia Bodiikc. Dcciinani de
curia MuiiicbuseQ. Dcciinam dc curia Beidcrinchuson. Dccimam dc curia V vluclage. Uocimam dc cuna Hom-
bnrstelde. Deoimam de ouria IQepistede. Decjnaro de caria .yoDimiireflseB. Decimam de coria Loilhmaras-
aen. Dcciraam de curia Luithcrcsscn. Dccimam de curia Erclen. Dccimatn (Ic cin ia Brumelinktorji. Dcci-
mam dc curia Ixjziaci. Dccimam dc coria Castinaci. Dccimam do curia Hottcpe. Decimam dc Nuthlon. De-
cimam de Kcflikc. Dccimam dc Ncn. Decimam de curia Croppcostidc. Decimam de curia Hemmcnlhorp.
Dedntam de cnria Holtnsen. Dectmam de cnrib Grunini^c. In Presia quandam ponesstonem qne uocatnr
Mfriltfn, ct in codcm loco ccrli-isinm do Lingucrd. Insulam Ruianam, ct piscationcm Hocwar. Sanccimus
quoquc ut ipsum monastcrium nulli omniiio personf in bencficiuin ({uibuslibet occasiooibus aliquando coo-
oedatar, sed ^emper sob protcctione Ronucnorum ponlificam at(|uc imperatorom ad regom defeosioDe per-
naneat. Aciicicnics quod Mona.«iicrium de Herosbnr^ cum dccimis circa montem per duas Saxonieas Bi-
'jtai^. <;icut a beulc mcmoric domino Leone pp. c\ potitioni" Kriroli magni impcra('M !< ijui ipsum montem
e.xpugnaucrat, collal^ noscuutur, Mouaslcrium quoquc in Gruninga, Monastcrium m Kaininata, nuroquam
ab eodcm Corbeicnsi alicneniur Cenobio. sed per ipstos loci abbeles semper regantor et salBbrilnr aab
mOnOStic^ disciplinc rcgula onliri nfiir, iicc alit ni r.tcnllas sit, quicqiiam flc hnnis cnnrnflcm trium Mona-
.stcriorum ad usiis ct iirebendaiu Dco iubibi famulanlium portincnlibiis commutaro, in beacficium concedere
uct aiicnarc, t^ino asscnsa fratrom h ebdem Cenobiia mancntinm fanore Coriieiensis capilnlL TfllnmiiB
etiam at prepositnra clericornm ^den^ sancti Piaali, quo uocatur noua ccclcsia, sub cin.sdcm Gorbeieosis
abli.ili-^ in dinntinnc MCttt hactenus scmpcr consi.staf , ncc abbati ucl preposilo liccal Canonicornm prchcn-
da& ubsquc clcricorum coniuentia in bcncGcium confcrrc scu commutare atque distrabere. Prcterca cou-
aliuiimas, Bt infra «mbitimi mnri memorati Corbdensis roonaslerii, i^mo clericoram nel laicoram inre prtf-
prielalia ael beneficii roansionem aliquam ullo tcmporc habent, scd totus ipsius loci ambitus abbalis, mona-
chontm ct aliaruni religtosarum usibus ct habitatiijnihit'; pnfcaf Prnhamns autcm , ut in potlcni Monastcrio
uulli cpiscopoinim, prcler Rouuuium pontiliccm^ iiccat quuiiilibct iurisdictioncni habcre, ila ut, nisi ab ab-
batc ipsius monasterii faerit inuilatus. nec roissamm sollenpnia ibidem cdebnire preaamat Vi ^lur hec
omnia quc supradixiniu^ plrnuni in postcnim robur obtincant, sicut in autenticis prcdecessorum nostrorum
prtuilcgiis contincntur, lam tibi quain successoribus tuis ca fauoris nostri auctoritate contirmamus. Decer-
nimus ergo, ui nuili omnino honnnam licett prdhtan Konaslerinn temtire perlnriNU«, mA eins possessio-
nes auferre, uel ablatas reiinere. minnere, scu quibusUbet uexaiionibiw flitigarei aed illibata omnia ci io-
tegra conserucnlur, corum, pro quorum gubernaiionc el «ustentalione conccssa snnl. usibtis omnimodis
proCutura. Salua sedis apujstoiioe auctorilatc. Si qua igitur ia fulurum ^lesiastica scculartsuc pcrsona
banc nostre oonslitnlionis paginam scieas conlra eam temere aeflire tenqitaaerit, seoando terlioiie omnnM»-
nila, nisi presamptioiiem suam digna satisfactionc conrcverit, poteslatis honorisquc sui di^nitalc careal.
reumqiK' so diuino iudicio cxistcre dc pcrpclrata iniquitalc cognoscat, et a sacratissimo corpore ac san-
guinc Dei el domini redeuipiuris ooslri Jcsu Christi aheua iiat, atque in exlremo examioe district^ ultioiii
Dlgltized by Google
sabiaceat. rnnf^tis aatem eidem loco sua iura <;^nianlibus sit pax domini no^siri Jr^su Christi, Ouatiniis- el
bio iipaotum bonf aclioaiB percipiaat, et apud distnaiam indicem premia ^tcrof pacis ioueniaot. AMEKP.
Amco. AMEN.
(SprucbkreU, obae VBadirift.) (SeHB ttdetaj
Ego Adriunis catholic^ Ecclosic Episcopus SS.
f Efo YiqiwB luacuL Epc SS. '
E{(0 Guido pbr. card. tt. sancti Gt!^op;oni SS. f Eii;o Guido diac. card. SaDCt| Ibn^ m porticu SS.
Ego llubaldus pbr. card. tt Sancic Fraxcdis SS. .f. Ego Geranlti$ Diac Card. sancc^ Hari^ io via lata SS.
Ego Manfrcdus pbr. card. tt sancl^ Siiuio^; 5S.
Ego Vbaldus pbr. card. It. MHlietf cmcis SS. • . • •
Ego Astaldos pbr. eifd. tt. sandf Pnsof SS.
Pat Bomp apud Snnctiim Pctrum, per mantim Rolandi, &ancle Rom. ccclesie pbri. Cardinalis et Can-
cellarii. V. KuL MarL InUictioue . . lucaruatiouis dominicf auno M^.C**.!.'.!!!! PoaliGcatus uero doauu ADRl-
AHl Vf, mi Aimo primo.
Dm gnriltaMcbe BkUe|d irt ait |dbM Kte aagASagL
CCCIL
Id nomin» nneie et indiaidne TrinHatis. WioboUos Dei ^nilia CkMbeieMiB eedeaie abbas. otmnlNm
successoribus suis in pcrpeluum. Noturo sit omnibiis Corbeiensis occlof^io fulelihus tam presentibus quatt
Aituris, quod Bodo dc Ilumburch illustris existeo» juuentulis sue tcmporo, ob sue suorumque animarum
remedimn, niram quendam nombe Hunoldnm tradidit altari beati Viii, ea conditionc ut ipsc ei omnis eius
auccessio singuiis annis duos nummos ucl tantundcui cere in festo Sancti Viti ad altarc ferant Si «jafe
uero obierit, optinium onpiit, si animal non babuerit, optima ucstis altari beali Vili deferetnr. Ro£;aiut
oliam idcm BoUo, ut prcdicius Hunoldus de anuDioistratioue redituum, quos comes Albertus do Euerstcia
ad ImninBro beati Viti tradidit, non proiceretar, ^radin caMom persolaere pomet, TH. mdelieet sefido*
albc monetc, quod cl firmiler decrcuimus. No autem hec in obliuionem ucniant, prosentcm paginam con-
scribi, et tcstibus annotatis, sigillo bcati Vili corroborari fecimus. Tcstos hi :ifTuoruiit. Ueinricos prior. AI-
bcrtus prepositus. Conradus camcrarius nostcr. El tota congrogatiu fraU-uin Corbeieasium. Ministerialcb autem.
Elaericns. Tliidericus. Loidolflis. RabanOi. Hehnwigus. Godescalcus^ HeinricnSi ConradosL Item Cjnradus. Rein-
herus. Ercmfridus. Fduwinas . . . heroB. et alii m^ki Aimo doniialoe iDGWBalionis ]f*iC^.LV*. <»<^ic<ifliie IHI,
Prolationis nostre XI.
Dm Sicfel, weldie* Mfeluiogt w»r, ut vcrlorca gegepgea.
CCCIIL
Adriauus cpiscopus seruus seruorum Dei, dilcctis in Qirii>lo lUiabus, Judith abbatissc Hcriuordensis
.monasterii, eiDS(|ve aororibas tam |x«Bealibu8 qoam Ibtaris canonieam ultam profesaiB IN PPM. ||Pic posta>
lacio uoluntalis offocUi doLol proscijuonte compleri, (]u;ilinus cl deuotionls sinccri(;is lautlalnliler enitcscat,
et tttilitas postnlula uircs indubitaolcr assumau Eaproplcr, dilecla in tJinsto liiia Judith abbatiVsa, deuo-
tiooem qoam erga sedem apoalolicam geris, diligentias atlendentes, diguiuitcm aotecessoribus tots per oo-
atrorum predeeeaaorum Renianoram ponAifieam priuilegia traditam, nos quoque procurante Deo inconnid-
sam uolumus conseniari, ct prcfatum monastcrium , in qtio diuino mancipate esfis obscquio. sub bcali Petri
ct nostra. prolecttone suscipimus, ct presentis scripti priuilegio oommunimas. Statuentes ut quascunqae
Ca4. dipL Wrt. W«MlU. tt. It
Digitized by Google
89
possowiooes, qufco]K|ue booa idem moaasteriQm in prefleotiarum iust« et canooice pottukt, aol io Xulu-
rem coDceMioM poolifiiiam, largilioBe regpm uel priDcipum, obiatioDe fideUnm, seu aHis loiliB modis. Deo
propilio, poterk adipiwj» finna tloiNe Ct lus qn^ post uos successcrint, et illibata permaneant. Sundttne
quoque, ii( ipsum monasterium nulli omnino pcrsonc in benefictum quibuslibet occasionthus nliqiiando con-
oeUatur, seii scmpcr sub protoctioue Romauorum pontiflcum, atque imperatorum uel rcgum dercnsiouc per-
maDeaL Prelerea ooDsiataintM, ot Mn aoibilDm mDri memorati HemordeDsis monasierii Demo clerioonini
uel laicorum iurc proprictatis ucl beucfirii ninnsioiicni ;iliiinam ullo (empore habeal, sfnl totus ipsius loci
ambitos abbalisso, sororum et aUarum religio^ai um perisotiai-um uaibus ot habitationibus patcat. Prohibe-
mm amtem vt io eodem owDasterio nolH episcoporum, proier Romaoom pootificem, Uceat quamlibot iuris-
dicliODem habero, ila nt, oisi ab abbatis^sa ipsias mooastcrii Tuerit inuitatus, nec Diinarum soUempnia ibi*
dem colebraro presuinat. Vl igilur hec otunui ([tic suprniliximus pleouura iu posteitim robur ohilncant,
sicut in aulcnticis predccessonim noslrunim priuiicgiis coutinenlur, tam uobis quam his qu^ post uos sac-
cesseriDl, ea fauoris oostri aucloriiate firmamtts. Decomimos igitor, ot nnlli omaiiao homianm liceat, pre-
falum nioiiasterium tomcrc pcrturbare, aut eius possessioocs aorerro uel ablalas retincre, roinuere aut aU-
qtiibiis u(;\ationil)iis fatigare, scd omnia inloj^ra conscruonlnr (»anim pro quanim guhernationp ct sii>lon-
tatiunc couccssa sunt usibus umnimodis profutura, Solua sedis apustolicy auctorilutu el diucesaui epis>copi
canomca ioslicia. Si qua igitor io fattinim ecdesiaslica secidarisDe persoDa baoe aosir^ ooaslitatioDis pagi-
nam scicns contia eam tcmcre ucnirf? tf^mptaucrit, seciindo tcrcioue commonita, si non satisfactioiio con-
gnia emendauerit, polestati:» bouorisque sui diguitate oareat, reamquo so diuioo iudicio existero dc pcrpe-
trata iniqtutate cognoscat , et a sacralissimo corpore ac sangalne Dei et DemiDi redcmptoris nostri Jesa
Christi alicna fiat, atquc in cxtrcmo cxamino dislrictc ultioni sobiBOeat. CaoCtis anlem cidcra hiCO iosta
scnmiiulius sii pax Doiiiini nostri Jesu riiristi, quatinus et tiic frnctDm bone actionis percipiaot, et apiid
districlum iudicein prcinia ctern^ pacis iiiueniant AiUI^.
t Ego Rabaldns pbr. Card. ti Sco. Praxedis SS. ■■• Ego Gmdo diac. Card. Sco. llarie in porlica SSw
f Ego Haalredus pbr. Card. tt. sci\ Sauine SS. f Egu Johannes diac. Card scor. Scrgii et Bachi SS.
f Ego Julius pbr r,ard tt sci. Marcelli SS. f H<rn GtTanliis diac. caitl. sc"C. Marie in uia lata SS.
f Ego Ociauianus pbr. Card. tt Sce. Cecilie SS. -]- EguUdudiuc.Card.scL>ticiiulaiin(^arcerol'uUiaQoSS.
t Ego Jobanaea pbr. Card. tt. «cor. Skiestri et
NarliDi SS.
Dalimi Sutrii pcr Tnantim Rolandi Sanclfi Ronianc (^•cclcsic prcsbitcri cardinalis cl Canccllarli, XVI. Kal.
Junii, IikIk iiont.' 111., lucaniationis dominico anno .M". C". L V. punliiicatus uero domoi Adriani pp. IIU. Aonol^
Die nil gelben ftden ugeliMgU Blctbulle li«t die gcwubolijcbe Fofin.
CCCIV.
Anrianus cpiscopus seniue HiraiOmm Dn Tlilecto filio Wibaldo Corbcicnsi abbati. Salutcm pt apo-
stoiicam bcuedictioncm. Quoniam flororcs Hci luordcnsis ccoobii minus poterant prupriis peccssilatibus pro
$ui stixus inbccilliiate consnlere, ab antiquis tcmporibos acceirimns iostilatam et priuilcg^ cedis apoelolice
Pftnfirmauim, ut CorboieDsis abbas qoi pro tempore essct, iuxta conanrtudtDem aliorum anciilarum Ciiristi,
quaruin ncgocia prepositi amminiMrant. oarum curani liaLcrct, et causas quas ilie agere pro fragihtate sna
non po»iiCnt, Curbeiunsis abbas ad carum utiUtatcm Dco adiuuante trdclaret. No farte itaque ad aotique
Imiaa iosliiutioois et apoetolice (MNifimBlioob molaticiica qniBfcam aspyretf noc id ad eaemplaii predeoes>
Digitized by Google
Hii.
«3
sorum nostrorum aaclori'rT(r apostolica confirmaTntis, et incoocnssuin ac stabi!e pcrpctuis tcmporibus sla-
tatmus penaanere. Nulli ergo omoino homioum liceal hanc paginam nostre conGrmationis iofringere, oel
•i aoitt tamerano oontMire. Si qds autfliii id «Memptare prcsumpserit, iodignaciiNMm omnipoleDtH Dei
«i bokioram Pelri et FmK apoetdonmi emo iGpiin«L JDoldm in terrilorio Twoitam» V. Id. JidiL
Dut inrSlittlidM lW.ai^ iit nit MiacDm HMm aafiiliiasl.
cccv.
ADRIANVS cpiscopiis scruus scruorum Dol Dilecto filio "Wibaldo Corbciensi abbati, Salutem Otapo*
stolicam bKncdiclionem. Sacrosancla Rom;ina occlcsia si quando aliquam ccclcsiarum ad iiis sunm spccia-
hlcr pcrtincnlium ila in tcmporalibus ct spirituaiibus pcrspexit attritam, ut mai maior ci allcrius pcrsoo^
sollicimdo adesset, in Ktotum suum relcuari non possct, illis personie ad earum curam babcndam uicea
suas commitlcTC consueui), qun ot sinceritate deuotionis sibi uidcrentur astrictc, cl ad relctmndum sl.itum
iliarum hou«;state ac scicotia iilonec apparcrcnt Inde e$l quod probilalem Uiaro, dilecle iu doroino GU
Vibolde abbas, dcaotionem quum crga malrem tuam Sacrosanctam Romanam eoelesbm babere dinosceris
attcndcntcs, monasterium dc Wcrhc, quod ad ina beati Pctri spccialitcr pcrtinet, et in lcmporalibiia ao
s[)iritualibus noii modicum dinoscitur imminutum, cum ftduu' ('^ » ct omnibus perlinentiis suis tibi ct per to
cummisso tibi monastcrio Corbcicnsi coromittimus, ct sub luu ci tuorum successorum regimioe perpetuia
leroporibus siaiuimus pennanere, ita quidom nt daos aureoa inde aingulis tama nobis nostrisqae sooeesso*
riljus porsoliicrc debealis. Nulli rri;o Iinniinuiii Iif i>;it huhis nos-trf> confirmatioiiLs ot contos^ionls pa:,'inam
tcmerario ausu inrriogero aut aliquibus mpipsliis pon^raire. Si <|uis aulcm id aUomptai*c prcsumpscrit, in-
digoaiionem omoipotcntis Dei el beatonmi Pelri et PtiaK aposlolorum mus ae nonerit iocursurmn. Datum
in tenitorio TaBeoiano, Id. Jnlli
Dm flewaaliclM BM-Siiirf IM ttil Midcm tfUtm «aKUbik
CCCVL
M» im Arckiva n EtppanbMg.
In nomioe sancte et indiuidue Trioitalis Patris ct filii et spiritus snnctl || Notum sit omnibus t.am futo-
ris quam preseotibos huius !^nncte Capenhorgensis ccclesic fralribus canoiiicara uilam protitontilMw,
Quod cgo OUo Dei gratia ipsius ^cclcbi^ prcpo^ius, eoi eollatione art^iepiscoporum ct cpiscoponiiu , qm-
bus tam in ilBlieB pnifectiooe. quara in aliis laboribus mullnm seraiui, triginta Mareaa asaminaii nfjemi
Domino annuente paulalim coaceruaui Ex his oommuni consensu el consllio frafrtjm meorum in rinadam
ttilla iiuta Renum quo dicitur Rieioago, duas vioeaa, uiuim in Planario. uliani in moole qui uocatur Cel-
dedoh, comparani, et placoit tam mibi qoam ceteris, ut annoatim qiricquid dnibd mnneria largiliite fti
crenerit vini, tolum ad domum Capenborgonsoin transfcratur. Slatuimus I^itur, ut ex ipso vino trcs modnL
qnod CHt dimidia carrata, ccdant in sacriticium altaris, pru redomptione aniax^ mef, ia dic ucro anniuer-
saria parcnlum el liratrum mepnun toli congregationi clericorum, laicorum ct soronun ox eodem uiao s^
uialnr, ila nl etiam Quidqoid ad coemptionem piscium necessarium fuerit, kde samatur. Ipsa avtem amii-
ucrsaria commcmoratio post dccessum mcum in diem obitus moi transferctur, et tunc fratrcs ipsius donms
ex hac elemostoa studio et laborc nostro coatracla, habundaoter refecti aique iocaodati, memoriam mci
el anioorum meoram com aoUempnibas vigllns novem leeiionom, Wa». el oenamendatbne proliuori perfi-
eienL De reliquo antem vino, Qnioquid ad culturam vineanun necessariom foerit primitus separato, Quod
remanserit, siue parum siue inultum fuerit, in Jus Thcsanrarie cedat in perpetuum, et Quod inde nef in
vasis argeoteis ad nunistenum uitans necessariis, seu iu palieis, cappis aut casdis, seu quoltbet aUo ^ccle-
11 ♦
Digitized by Google
84
llSf.
sie ipsius ornamento contractirm fuerit, hoc mihi pro animft mpf- rcdcmptione et pcrpotua >n bla domo
commemoratione ^tenialiler asscribatur. Quamobrein ad Thesaurarium ^cctesif pertincbit cara ipsios aoDoi
•enik», at b iempon vindefdf solUciUMlo coUeeiioiiB et adaeoiknk, ita ot oiBiiia quf ex hoe Tioo 8||[eDda
sunt, ipse conf-Ilii» Stniorum ct adiutorio ccllcrarionim snpiciitcr prudcnlfrque disponal. Acta sunt he«
anno dominicc iiicamationis M**. C. L". V. Indiclione 111. Uuius aulcm tam benign^ institutionis lcstcs fue-
nint. dominus Ollo fundator huius loci. priores et seniores donns, Quorum h^c sunt nomina. Hcidenricus.
Macelinus. Arnoldus. lionolfus. Petros. Sifridus. NorbertQs. Frowinus. presbiteri. Hattnciw. Haberttift. Sifridas.
Werpnholdus. diaconi. deinric lota i>liiw ecclesie congregalio. Si quis igiUir posteromm, inuidia scu Tn;ili-
uolentia deprauatus, contra hec ucnire, et quod unaoimi asscujiu decrctum est infringere aul inmulare
templAuerit, Qoelibet illa pcrsoDa fnerit, Secundo terciove coininoDita, ni» prc«umptiooem suam ooagraa
mlttfoclione correxcrit, reum se iudicio «fiiiiiio exiatere oognoacat, ct (piia memoriani nostram ne in bone-
dictionc sit drlcin toni|itauit, ip«;ius mcmoria cum soiiilu [)oreut. ct HcmP excommunicalioni »iiihiaccat.
Cunctis autcm hnc cum dilcetiune scruanlibus, Sil pux Doiuitii noKlri Jlicsu Clirisii, quatinus ct hic tructum
deuotioiiis «89 perci|yaiit, et apud Sopreinuni iudicom preniia f lonig pada &ifleoiant AHES. «f|Mfv. AHEN.
Vt antem bfc omiua Rata et inconuuUa pcrmaneant, pagpiiam haiic sigiUi nostri inpresftione oonmuniriiiios.
Du nit PargHneilUlrairra atif dii Charte liMliebenete, tebr dick lurgelragoae, runde uod tcbuuvinirraige Siegcl leigl
«iB vorwirto wbeadcs BnMtbitd oui nalwfacklem tUapU uod aolgebobcBea U«ndcaj mit der Uuuchrin.: UUo Dci
Gn. id i|uod «il.
cccvu.
MmIi Omm Tr$mmmfk an 14. IdMwitel, wigllAiQ nlt itm Ki^iiiliiMli» 4w dln Vomt.
Tn nomino snnctc ct indiiiidne Trinitalis. Frcthericus Monastcricnsis Episoopus Pasloris olTicium esse
non dubitamus, Gre^cm i>ibi commissum cum onooi vigiiai^lia custodire, verbo ei cxemplo iiislmere, ab
ouilt Dominl omnein fomitem duBentlontt exchidere. ' Pteiis eieiiii» amalores ia adoplioiieiii flioriim Dci
promoiicri. ipsa vcritas afHrmat, ubi ait, bcati padfici, qooiiiara filii Oei vocabwallMr. Tam predare i^tnr
promissionis co1kic(1i's fieri ciiiiicntcs, Ofiiciinn(]»ic nostrmn spe tanlo glorit* studiosius cxcqucnles, conlro-
ocrsiam que iuter fralrcs nostros de maiori Ecclcsia bcati Vixuli, ct illos de veteri MoDa«terio, pro obc-
dicntia de Mesehem diu agilata fnerat, in banc fomam pacis redegimus. Quod ilfi de aoUqua domo beali
Pauli oiiincni itisticiam, quara in Curia dc Mcschem sc habcre dicch:int, Capitnlo maioris Ecclesic rcsig-
naui ToiU, Ita tnrnoii vt r|iiicnnqTje prcfatam obcdicntiam habnerit, custodi de vetori monastcrio sintjnlis
axiuis U-es solidos Monaslerieiisis monctc, ad luminaria comparanda in fcsto 3ancti Martini sine dilatione
^fMfaolnat Ueiii vero cuatos, vt oelelmtoniii diuina in Capella beali Qemcnt» promplimi iiitroitnm et
*'\ifnT7i ff^mporo conuenienti habeai, sollicite prouideat. Vl autetn luiiu'; compomtionis inscriptio rata per-
nmneat, eam impreasiime sigiilli nofitri firmauimus. Asstdentibus nobis mcdiutonbus pacis Reinnaldo Mona*
'sferiensi prcpoeiio et Baldewino libemenai Abbate. Et preterea celMa teatibus. Alberlo Decaiio.' Vdone
preposito. Willehelmo magislro. Ouone. Wescelino. Godcscalco. Godefrido. Conrado. Hartwico. Heremanno.
Wesceliiio. Liutbcrto. ncremanno. Hcinrico. Conrado. Adclbcrto. Gcrarilo. GodcGrido» Fraakone* Snclhero.
Uwimanno. Bembardo. Ueriniaaao. Sifrido. Hecelioo. Liutberto et aiiis multis.
•• ' •' ......
' I • :
, . . : CCCVIII.
, ^ I *
Aoi dero Fiirttl. Salin- lloriiniar'(eben ArcliiTe.
"f* In nominc sanctc ot indiuiiluc Trinitatis. Palris. fUii. ct spiritus snncti. [) Ejio FRETHERTCVS Dei gratia
M|Uiiasterici^ i^,^oopus> noUim facio cuoctis fidplibus tam futuris qtiom presenlibus, qualiler Asbecemis
Digrtized by Google
IISS — IISS.
83
erclr-sia cum nostre pietatis aveiisii stabilem obtinot pactiaoeni, re^finendQ annualiter caiosdam declmo in
Cusfcidcnsi parrtioliia, cnrlr 5tin Stnkhcm iiiccnlis, nc trcs solifJns pl octn (lciiiirins Tnonnstcriensis moncle
persoluenlis. Hailc Dccimam comcs Eucrhardus a nobis habet in bcneQcio, et ab ipso Rabodo dc Marke,
a qoo nidiihnnmiis GodefHdos de Bnnene ae fflins ehn Rfttgen» idem obiineiit beneficiuiii, scd el ab ipsia
Heinricus de Vlflon simili modo cadcm inbcncliciatus cst decima. Quibus omnibus conscntiontibus, simul
et nobis asscnsum prcbentibus, prcfata ecclcsia lalem iurc porpeluo obtinuit pactioncm, ut pro redimeuda
amacrsa qu^ e.i eadom curtc dcbctur decimatione, hoc cst tam frugum quam ctiam animaliam. mcmcH-atO
Heiorioo do VUkra, uel ei qaicanqae posl ipsom idem obtiiioerjt benefcirai, tres solidos et octo denarios
anni.s singulis in festo Sanctt B;)rtholomci porsolu.it. Vt I^ilur hcc rile dclcrminata conces«io cinsrlem ccclc-
si^ fiddibtts iinaa in fuum slabilisque pcrmancat, cam pnuilcgii oostri auctorilate ac si^li nostri imprcs-
ftom ooniDiiDiulnMis, eos uero qui contra hec nenire, tea qnaKbot finmde eassore lemptaaerint, osqae sd
Oondignam satisfactionem anathomatis nostri districla ultionc ferimos, Huins roi tcstcs sunt. .Uliorius deoRr
nus maioris ecclesie. Engelbcrtus prepositus sancti Manritii. Vdo prcpositns sancti PauH. Wcrcnboldiw pro-
posilus Varlarcnsis. Godescalcus do Vredcnc, Cuoradus de £Jco. Franico de Wcthcringe. CanouicL C^nra-
dns de /WelberfBge eiusdem AsbeeensM f oclesif adnoeatus. R9dolfiis de Stenvord. 'Wid»oldus 4e Neteleii.
Liodlicrtus de .\sbekc. Heinncus dc IHiltncnc. Ilcinricus dc Willwffea. Bruno de Slodidin» Anuddus do
fiillerbeke. Liudbcrtus do Thuskhuseu, et ahi quam plures.
Dm grStMN SMfsi, nit BMfiidiuit aogchiiogki Iit Mfar liMciuidi||, '
CCGIX.
.*f*. fai nomino ssnelf et indiuiduc Trinitatis. Rdnnaldos Monasteriensis ^lesif Prepaeitns. \] Ssoctam ac
Deo placitum cssc non dubitamus, fiiiclibus ^cclcsie in extcrioiibus cliam prouidcre. Unde sludio caritalu?
Xratribus oostris Monastcriensibus magnum beoigpiiatis in tcmporalibus uicinius exteudero. proposuimus, ot
qoanto boni operis expeditior fiierit intentio, lanto Kberins cnm' Domino spirituBli fmantiv oolloquio. Ut
^ptor in cadcm ccclcsia in pcrpctuum moiuoria nominis nostri habestor, Sl^iendMl nscantium prcbcndarum,
annincrsario dcfunctorum fratrum traasacto, (ircdiffis fratribus conccvssimiis , nl nsquc dum alii fratros sub-
stituantur, ad aliquud prcdium fcclcsi^ comparandum diligcntcr cadcm colligant, ct nuUa molestia grauati,
loco defunctorum ftalnim laborem deuotius suslineant. Ut antem imias traditionis inseriptio amplios iocoiH
uuL«-a pcnnaneat, cani imprcssione sigilli nostri coniirmaumius, testibus prcsciitibus. Albcrto dccano ct prcs-
bytcro. Diaconis. Udouc prcposito. Ouonc. Wcscclino. Godescalco. liarlwico. Item WcsceUoo. lierimanno.
Subdiaconis. Hcrifflanno. Liudberto. Conrado. Alborto. et cctcris multis.
Dm mit rcrgamenUkreiren •ngebingte Sirgel i«l JireUIunnie uod am Bjoda beichadigl; Tolittandig mag et eegen 3 Zall
im DurchniMNr fldwkt halnR. Ei aolUiil ciaco Gnirf ail dcr VaiMbrtlk: f ■•iiialSM lloHnor, Ivft*.
CuMel*. —
ccc\.
Aus dera ArctiiTO lu Kappcnlierg.
To nomine sancto ct indiaidnc Trinitatis Patris ct filii et spiritus sancti. |1 cpo OTTO Dci gratia Cn-
penbergeosis fcciesi^ cum pif ntcmoric fraire meo GODEFRIOO dcuo(ii<i fundator, postca autemeadein
-gralia terans eiosden looi Pr^iOBilus, onmibns aaoceasoribas meis in pcr[ictinim. Quoniam inxta eonsne-
todioem et deuolioiiem qmrundam noa insipienter cogitantium. qui sibi ^pcciales ratronos do nnmeroSan-
otorum eiigqnt, ego qooqae simctissimum ot Qiristo privilogio amoris dilecUun Jobaonem aposlolnm puhi
Digrtized by Google
80
Siimma cnm douodVinc ralroniim olfpi. nnn stim pn^ssns, hnnc deuotioncm oprri*! attpstatione cairrn, iiixta
illud qtiod dictum est, Probalio dilcctionis cxbibilio est opcris. Itaque sludui pro uiribos aliqna rolliger(^
de qnibos in alroqiie festo ipsins beati Johanms, Deo dilectu (ratribiH nosbris refectio aonetn^inior proctt-
rari possct, Que ct notninalim subscripsi, nc vei ignorantia neglectui dari, uel dolo po«$ent ullatcnus sub-
cclari Iii Wctmrrc XVI, .solidns ad pcrpctua luminaria ccclcsic ipsiiis. Apud In^clcnhrim de plantario
carralam vini, quam pcrsolucnt Wisclenses. In Reomago mcdietatcm vini dc quadam vinea que vocalw
Chandenieii. liem in Reonago maroam quan dabit Cellerarias Capeobei^naia. Id Weaheim IIH. oolidoa
Monastoricn.scs dc Man«:o fpirm fnhrr Innnit. In Hiii;fn IIII, solidos Monnstericnscs. In Ripcnliorsl II. solidos
ciusdem Monetc. In Erthburg IX. solidos Tremonienses. Domus nostra in Ililbcke IIIL Modios nucum, ad
lampadcs succcndendas, in utroquc festo S. Johannis. Do Biidcnroihc V. sdidos Wiseleoses, ct trcs Mal-
droa siliginia, Sororiboa in Wisola, ia Ootana S. Johannis post Naiiuitatcm Domini. Scd et hoc non solam
snirccssorum menrnm, vorum ctiam totius consreiialioniB oolicic impressum cssc ciipio, qnf>fl sicnt hcc qiic
prcscripla sunt, ad mcmoralam iralrum ac sororum rofecliooem deputavi, ita ctiam Cruccm auream quam
Sancti iobattoia appoDare solebam, cam geramts et catenuiis aoreis, qum et lampadem argenteom, ad
Imperalorm formilam effigicm, cum sua |>clvi nichilominus argcntea. ncc non ci caliccm quero mihi Tre-
kaccnsis mfcit episcopus, quod hec inquam ad pcrpctunm ornntnm memoratc ccclcsic lota devolione in^io-
labililcr dcdicuvi. I^tur hcc omnia ita ut bic annotatu sunt, non soluiu succe!t!M)ribu8 rocis, scd ctiam toti
congregiBtiotti conservanda aiqae adimplenda, ia ea fide conmtitto, qoa Christas Hatrem suam sanciisainam
et pcrpetuani virp^inom caro snn Jolinnni in crucc pcndcns conmicnilavit. l'i quoniam hec cnmmcn(I.itio
licot pio cordi amabilis sit, tamcu durum ct lcmcrarium cor non satis lcrret aul coostriogit, huius pagiuc
violalorem etemo ligamos anaihentate, ({uoustiuc rcsipiscens, qu^cunque imniinait ant aubtraxit. ad inte-
grum rcsiauK-t atquc rcformcl. Conservutori sit pax ct graliu a pofre Ot filio et Spirilu aanclo, contem-
ptorem eiusdem Irinitatis et individof unitaiia ira et viodicia perseqnatur. Fiat Fiat
Dki untfn auf der Cliarte tnil P«rg*inenUtreir<D re*tge!i<ri<'le , nncti »i'!ir wnhl er!ult<;nc, li.rii»f;Jrmige Sicgcl, jeigl dj»
TOrwarli lebende BruilUld einci Gciftlichon, mit unbedi^ktcni Haupte, in der redtten Haod cio Kreu>| in dcr lis-
IWB «ia Back htllMd$ ■!! dcr iTaMhrift: On». J«haaaii Ap> Scitm.
CCCXI.
Aat dm ArcMtc n Kafpnbcif .
•
In nominc sancle et indiuidue Trinitatia. || Ollo Dei gralia Capenbergensis prepositus. Notnm sU omni-
bus tam ftituris qnam pn*s('nti!)us, qnml tam ego, fjuam pic mcmfirie fratcr mcus Godefridiis coines, qncn-
dam mansum in Wctmere, qui dicilur Voimari, conccssimus iratribiis laicis ad luminaria donnitorii sui.
Qoia nert» idem manans «icams est Curie nostrf , ntile uisnm eat ceierariis aostris. et apud prebloa fratm
Optinucrunt, ut curia eundcm mansum cxcolcrct, ct trcs solidos Tremoniensis nionete eis annuatim indc
pcrsolucrcnt. Pretcrea frater G. Walo, studio pi^ intentioDis, labore manoum suarum conquisilam cellera-
riu H. marcam tradidit , assensu bon^ memori^ abbalis H. tldi oomwtttione mcdiante , quatinns a Magistro
onrtb Cnrethe, de ipsis rediiibus curtis. animatim XVIL denarn m feato Sancii Martini infirmilorio fratroni
i.iicorum solnant, unrlo (lcMIIhiis et iniirmis pcrpcfno solntium prcbcntnr Iuminis. Ilis ctiam nsibns fratcr
Uoreobertus, adiuoctis sibi fratnun suoruni naaiiibus, a^rum (jncndara quatuor denarios pcrsduentem pro
•nimalHia porentum aoormn contnlerunt, Ha nt ipai inrc propinquitatis eondem agran cohul» et denarios
ad usus luminis fratribus porsoluant. Vcrum quia generatio pretent «t geocratio adnonil, preaenlia facta
iriuacitaie scripturp pecpeluare, et nostria monire curauimns, ne quia anccoaaomm inmalel nel in
Digitized by Google
1IS6 — 1158.
»7
irntum deducat. Acui mt bec «noo doamkf inearaatioius M'.C£<*.UU<>. Indictioiie VIU*. ConcuiTeole mii.
Epacta XX..Vm».*)
Die bciden Sirgel, wcleiie aogchaiogt waren, lind Tcrlnren gcgangcn, — Dic rathulhafte Erteheioong, <!••* wir «iiia Uf»
kundc, ali dcrcn Autiteller Propat Ottu II. rurralich aonritt, ront Jahre 12(HI odcr 1205 dalirt Undrn (ohnc dau
di» r«riMll« BMcbatfeobcit <lcr UrkMda «imii Irriham im D»iam oder «iae VciiiiiirlHU^ anDcbnien laMl), kUrt
•iefa iadunh nt, ittt wip la dcr vorlicseBdt» dnrte ctn* cncocrl* Avd^nigmif dcr «rapriiaeKchcB SltflMif
Otlii'< II. erkrnoen, wnrinn dicte wiirllich wicdcrliittf , itnd durch die s|>atcren Zoiiilxe crwcitcrt wurde, lo dau die
Cbartc awar in ilurer <orl>egcnden Gc*Utt dem Jalirc 1305» ibr InnliaU abcr tum Theil wirkiicb der Zcit OUo''* U.
Mfcbafl. Dct lcMins UmMmdec w«|«a «tfdc dciMlbni ndk Hir Flcla biM M|««i«i«B.
CCCXIL
OriglMl b» dcf Vcrciw^SimmbDB m P«dcrWm.
B. Dei gmtia PaiherbnmDeiiM episcopus. Quia digoiiiB eM nos oniiilnM qoe iusta annt «t qo? uti-
Htatibui; seruoruai Dei proQoerO poasont asscnsum prcbcre, «t nostn^ taitionis opcm pro modulo nostro
imprtidcrc, nnttitn esso Tiolomtis omnibus ccclesie tiliis tam prcsentibus quam fiituris, dc < (loucntione qu^
facta e»t intcr CU.\UAi)VM abbatem Helmuuardcnsis ccoobii et Conradum abbatem Patiicrbtuuueu&is fccle-
sie. Nmb BelioaiiardenaiB fOcle«a poindebat predinm qnoddam UIIw niaBaomra et agrorom in nilla
ILinhusun ' iVwUi, qund i\u\a contii;tium erat moiiastrrio tn Wilbodessen posito, uisiifn esl iiiibl Deo ser-
uicutibiis admodum utilc aibi fore, si poaseot aliqua ralione id in ias su^ dicionis iransducere. Unde
Pailicrb'. abl)atem adenotes, edas cur^ prefaturo nionasterinm commiaimns, coasiliam eiua aoper boc qne-
rebant et aaxiliaio. laqoe uoluntati curum arr( ilcoa, abbatem llclmnuard'. me nolente conneait, tandem-
qiie nd rnn>!cn«;tim pptttiotiis iHclinauit. iGiliir sppc dictus abbas nim con«!ilio et iiohinlatc omnium
fratrum suoruni, aniiucnlo Bertoido aduocalo. prescriplum predium iradidit memorato monastcrio in Wil-
bodesaen canstracto perpelao iore poaaideDdom cnm oiniulMig adiaeentibus oliKtatibas, oideKcet eQois, pra-
tis, pascuis, ooltis ct iacullis, aquarumquc decursibus, rcccptis inde XX. marcis probali argcnti. Suscepil
autein idcm prediutn abbas eiusdcm ecclesie et Liudoldus aduocatus t^itis Iltiius trndilionis testes sunl
oiiiiies ulriusquc monastcrii fratres. et laici non nulli. Vidclicct prcdictus J3ertuldus. Liudoldus. Hclmbcrtus.
ltothulfu& et alii pluree. Q09 nt ing^ter ntta pemMineat, nee eam quisqnam deinoeps lememre preeamat.
piiuiiiaiii Ikiiic conscriln iussimtis, quam sigillo ahlialis qtii tradidit signatnm , nosln quoque inpressione
^gilli cum auctorilato beati i^ElHi apostolorum priocipis roborauimus, ut si quis forlc, quod absit, Itaoo
rvscindcrro tcmptanerii , in pcrpetuom a Chrislo anathema sit. Acta mnt h^ aooo donancf mcamniioDis
IfiHesimo centcsimo LMll*' imiictioiiA VK reg^Mnte nUTherioo in^enrtore, anoo regDi eins VK imperii
uero lU'- Data V*. Idus Jaooarii.
Die beidcn kreislurniigcn Sicgcl dei Biichofa und dei A^tri: tinil Jrr Vrlunde aiir|;c<Iriickt , abir !irlu>n telir bcacbiid^.
lenei t«i|;t dcn lilzenden n!«ch>if oiit eolbliiotem H^uptc, in Jrr reciiiia ii.in<i <Jen bi«cbiiJ'i>»lab , in «ier linkrn ein
Bucli lulitnd; mit der Uioichrin: Bcrnharduf Dei Gra. Palhcrburnrn«iit K^». f. Dai ao<lcre, etwai klcincre, xcigt
deo Abi io iiclber fisor, cbeBbllc mit cotbivMlcm Haople, in dcr rccbuo liand cincii Biadiohilab, ia dcr liakra
«in «bncc Bacb ballMd; «mi dar Umccbrilt i* nm utdt mi Iccm: • . . . DI. 6n, BELVVAAT. Abk . . .
•) Indictioo nod Epaktc pCMCB ncch oafeiw Kellrechminc cnr dcc Ychr 130S; dlc AanlcllnB|«Mlt wSrdc oIm ■wictlicB dea
1. Januar und 2S. Miin 120S rallen, wo mao, nacb tilterer Rcchnungsart, noch dic Jahraahl 1204 ichrieb.
>) Dcr Ort IkenlMBten lcg nacb dicicr tJrkundc nabc bci drnn iUoitcr WillelNideaien. Scbon nccb dem iltccteBt om dac
lcbr 11M «erlVriteten SchMknngartcltter dce Khwlcn HelmemhaniM wcr diccem cin ll«r mll 4mcBiic ia IkMhcHeM ediMi
fruhrr g<;>r1i('rikt w.inlen. Von Utitcrrn wgrdcn 8 Mallcr AVaiicn, 1 Maltcr Gcnlc nnd llafer, 2 Srliwciaet ^ Rfibiwr
ttod 100 Eicr uaciae owrun) catnctitet. VgU Wencki Ucaa. L. G. 3. B. Urk. B. S. 68 a. 1i. (Uejer),
Digrtized by Google
88
crcxiii.
Origioal in acT Vcrcms-Sammlung lu PadcrboTO,
la oomme sanct^ ei indiaidu^ Trinitatis. || Notum sit omnibus tam fuluris quaro preseolibus, qoaliter
cgo BeridiardiiB gratia Dei PateilniTnenBis ecclcsig cpiscopus prinnim locani tn ecdesiok WabodeweMi
sanctiiDonialea regnlam beati Bcncdicti profitcntcs, dcdiquc cis ipsum ad habitaadum Iocdi», el dolena fo-
rlp>If cnm omnibus pcrtincnliis suis ad possidendum. Feci atjlctn lioc cum consilio ci conscnsu canoniro-
rum niiuisterialium quoquc noi^lrorum, intuilu quum maximo diuin^ rctribulionis, tum ctiam prccatu Liu-
toUi fideli« nostri ministerialie, qiu et ipee sex inibi babene fHias, contulit eidem ^edesi^ ipsum Yorwere
qood illic babetur, et quod prccio et itisio concambio , [tartiin crga Manc^oldum, partim crsa
licinfridum. Muncgoldus (>iquidcm habuit ibi domuuculam unam cum sundra ct aliquod manads, quinque
solidos sulucniibus uix, habens antem eos a firatre meo Liutolfo et ille a me, resignauit eos sibi et Ipse
nriehi, ego uero tradidi eos fccleri^ 'Wilbodeflsensi, Liudoldus e contra reddidit niiriii dc bcncficiis a me
habitis ualens annuatim scdccim solidos, quc proliuus r^o prcstiti fratri mro, cf ipse .••uluiuio prestitit Ma-
nc^oldo, ipfio ita uolento et nuUo contradicenle. Porro Ueinfridus ibidcm nictulominus habuit quiddam
pio|>iu. qiiiildam beneficu, qnod oom baberet a Foiguuiiio adoooalo, id quod babebat ibi proprium sibi
dclcgauit, benchcium reddidit, lUe uerii cum aliis bonis suis ad intcgrum sibi recompctisauit, tradidiupif!
Wilbodessin eadetn bona qn^ iam rcceperat a Hcinfrido, landnntibns id ipsuin rt simul a^cnlibus matre
sua Liutrudu ot fratre suu Widukindo. Pro quo (aclo prediclus Lululdus pcrsoluil i'ulg»iuo viginti uiarcas
argODti, insuper naichi reMgnaoit de Jieiieficiis suis decimam in Abusb, quam ego iiidem prestili Fo%inno
pro restitulione suorum bonorum eiusdcm rogntu I.titnldi .\rtnm csi ;u]ni\ Svalocnbcrg in moiia!.ttrIo
Sancle Manc multis prcscntibus. Pretorea idcm Luloldus dclc^auit adhuc prcfate Wilbodessensi ^clesi^ de
proprlis suin domnm unam tn Ossendorp, et nnam in Rinidehttsm, nnamqoe in Ddckeim, et unam m Vol-
kcrsin, mansum io Sidcgodcsin, domum in Wellcdc, ct i|uatuor mansos in Rikersin. Quedam etiam de
bcncficii» yui* qnc a nobis hatiuit no!)is rcildidit. .srilicet deciinam iu Suthcim, ct mnn^nm nniim ibidem.
quem erga llugnucm ct frutres cius ad({uisiuit, domum unam in Dcdi^lui^in, (iomum uiiam in Sclighusin,
et decimem in Hadeburghnsin, et noe eadem mox Wilbodcssensi donauimus ccclcsic. Quicqoid aulem ho-
rum fecit idem Lutoldus, siuc pcr sc ipsum, siuc pcr nianum nostram, fccit hoc cum conscns^u ct collau-
datioiic snorum licrcdum, coniugis uidelicct suc Irom^, ac filionim suorum, Conradi, Kgbcrti et Hcrmamii.
Uermannus (|uo«}uc dc Uclmcro habcos in cadcm ccclcsia duas filias, tradidit eidem domum unam cum
alliaentiis suis in Adelbecblesin, sed et Foiswid socrus eius, tnm pro Deo, tam pro earondem filiamm
amore, delcgauit iam dict^ ccclesif^ prcdinliiin in Alihgrimmisun, eoltatidautibus hoc maritn suo Wezelino
et liliis 8uis Hudoue alque Gcruldo. Fralrcs illi ciiam dc Watcrucide, Adclberlus, Rudolfus ct Jobauiieak
de beneficiis sois qof a nobis habueruni nobis reddiderunl, et noe ea ipsorum logatu aepe iam dicif tia-
didimns ^cclcsic. Curtem unam in Drcucra, et mansum unum ibidcm, pwiem dccimf in Uinnethe, mnn-
sum unum in Locliusin, partcm decime in Ethes.sin et in Limcgo super iluas donnK ci duos mansos in
Bscbcrcshuiiin. Quidam eliam Erncstus niinLslcrialis noslcr habcns a nobis duub imuisua in Nordiu nobis
resifnauit Hee etiam eidcm Undidimus ecdesif . BerthoMus quoqne de Cnlele mansom onnm in Weltede.
el attcrom in Wetlcrc nobis rcsij^nnuil. ni)> im liilDiuinus niciiiDratf; (lclc^aniniu< »;cclcsie. Duos mansos et
diinidinm in Esclicrinchusin ct .\II. talcnta dcdit cougrcgatio in Wiibodcssin ccclcsif monachorum in Swa-
Icnbcrch pro duobus mansis, quormn unos CSt in Westnorthc, altor io Osl^orthe. Tredium unum Uauo-
kesbnren tradidit cidem 'eccles^ Regelindis cum consensu iusiissiini hcrcdis sni sciUcct Quonradi fllii sol
Hcc omnia ita lositime et iustc con^tat essc fnela, rit rnill.i- imlc cuni[ticri rlebcal hcrcdum, ncc ulli ca
conucllcrc liccat ludicum. Proplcr quod et iios pic-i-us puuilcgium conscribi ct nostro sigillo fccimus ro-
borari, commonentea et conlcstanles omncm homincm pubiliom ei magpium, nt nullus onquam id quod a
Dlgitized by Google
11 »8.
80
• oobis seo per nfw ad honorcm et gloriam Dei nliODabiRter helmn' est eneutre, bona iam nnno
eidom rrclo';i> collafa. uol pn-.t modum iusto dumtaxat corifpronda , aurcrrf' rpiolibet modo prcsijmnt , nlin-
quin si fcccrit ct iastc comaionitus si DOn cmcndauerit, ^tcrni igois iucendio qoi paratus est diabolo et
anijelia doa sese nnndpandnm, seqoe a nobis iam insalabili aoathemnti» niocnlo eertissime nonerit iono-
datum, Qui uoro ipsum locum ciu»que habitalores dilip;cre ac protegere «lllducrint, sit iliis pccf^Monmi
reraissio, ccleste paudijiTn <»t elerne uito n*mTineratio. Aduocatus oonim, qnrm.-idniodum a nobis, ila qno-
quo a successoribus nostris huius Pathcrburncnsis ^cclesi^' cpiscopis inucslialur, qui ot nichil oxigat inde
•ertticii. sed «olam «xpectet relribalkniem Dei. Abbatem qoi eis prerit ae proait, romolariter iofra ephco-
palimi fliiiant tantum , cvli a non , nisi nmi nplscopi <^t ccclosir ipsius uolimtntn id faciant. ipsique opiscopo
dignam cum dcuoliune obedicntiam, iuxla ritum ac debitum aliorum que in eius diocesi sunt monastorio-
mm exhlheant. AcH sunt hoc anno domioicc iocaroalionis MiUesimo centcsioM) LVUI*. Indictione VI. Re-
gnantc Fridorico imptMaiorc. anno re^ii eiiua YI*. imperii oero 111*. Episoopatus antem Mpe memoraDdt
Bembardi XX.VIII Data Idns Aprilis.
Om attfsedrttckUt krcuTormiB*» *btt b«MlHiili|!l« Sitid i*t bci d«r *«fb«ri«licad«ii UrluuHic bacckricfcaa.
CCCXJV.
A«c dcat Sppfilbadt» 4ic Udclan Gchrdha.
In nomine sancte et indiuidne Trinilatis. Bemhardits Dei gracia Patherbnmenss eedesie episcopos.
Divlna institulio et prccopla saltitaria chrisliauos omncs admoncnt, ut ct dccorem domus Dci diligant et
Dco iu oa rainulantiiun cuiam agorc, ol iu oinnibus corum prorcclui studere non dcsistant. Indc est quod
cccle&iaa) Dci in Gcrdencn alTcctu intimo tanquam GUam chnnssimam amplcctcntes, raodis quibus poluimus
eam studuimus promovcrc, el in oratiooibus Christo ibi scrviontium plurimnm (iduciam habeates, qoaDtiim
oportunilas sc oblulil dignum duximus onnmi nooossitalc provi lin' \o\<Til igitur Christi (idcliiim univer-
sitas, quod fundalor ejusdem loci Hcinricus homo nobilis uiilaaii loci iilins modis omnibus prospiciens deci-
mas in Gerdinen et Siddessen el Ibmpcnhosen eidem loco poriiotuD possidendas boc modo accquisi^it,
Kibail siquidem fralttr meas LuidoUi» eestfem decimas in boneficio do roami epfacopi, sod predictos Hein-
rlcus pro ois prodiiim nnura in Ilcmodisson, prctcr mansum imum ot imuiu Forworok in Winothon ct dc-
cimas sc\, videlicei Lpiiiiscu, Hutievossuu, Urackwidc, Wiincsscn, Valoiioson, Tavcnhuson rosignavii. Ig
horum i^lur recompensationo Irater meos decimas easdem in Gerdinon, Siddessen, HampenhiKen nobia
rfsiiinavlf , cl iios cas in usu'; novcllo illins planfalloiiis Tlci ut sporamus dovtra plantalc, pcrpctuo iure
possidcndas cum coqscusu ct consiliu tolius ccclesic nostrc conccssiraus, et ad indicium rei goste dc nianso
uno qnem de predio 3k» in Hemmediaseii excoptom predixmius ecdesiam do Gerdine' dotavimus. Hec
igitur rationabiliter acla episcopalis banni aucloritale roboravtmDs ct sigilli nostn impressione ailcslammv
ut si quis oonlra hoo n^rcrr prosumpserit ctim Dalhnn ot Abiron nisi rosipucril porpotua nialediclionc con-
dcnuiclur. Testcs voro hujus hi siuil: Balduinns al)l)a.s Lisborncnsi.s, Conradus abbas palherbomeusis, Bem-
hardus prepositns majoris ecclcsie, Almarns decanus, Thietmaras, Rembertus prepositns, BTerehiaas, Liberi
autcm hi: Volquiiius advocatiis, AdcIIiortns dc I'\ ci-steii , Bernhardus do Lippia, Bortoldus de Kvcrschutlc,
minislorialcs vcro hi: Luidoldus, Cunradus SUipcl, llcrimannus, Ilartniannus et alii mnl^j. Act.» stint hcc
anno dominicc Incaniatiunis M.C.LYIU. anno cpiscopatus vcncrabilis domini Bcrnhardi patbcrburncnsis cpi-
aoopi XXX.
cccxv. :
Aac Atm KdpiclfeMk* dw Kloilcn GcMea.
Ih nomine sancte ot individne Trinitatis. Qoia peoeatb bominnm oxigenlibas, mnndus heu in mahgno
positus et ccclesia Dei multioiodie maidunaiionSMia maligni hoalis impugpmtar, ei pax aervorom Dei mullis
C«<L difl. bicl. WccUal. IL 12
«k ■
Digitized by Google
90
liSS.
adversilatfbns pcrturbatar, onde nec^sariom est Qt a prclatls ccclcsiarum quantam fieri patest ecclcais
providcatur. Promilteiitc itaquc domino quod ipse in medio eorum sit, qiii in nomtne suo rucrint congrc-
gftli, in orationibus corum qui in hoc nomiuo congrcfjuniur plurimum liiiucio ct consolationis babemus.
e( piropter hoe qnanlnm poammvs poci ei qtiieli eoram in posienim providemtM. Nolum ifpim votimn»
esse cunctis Christi fidelibus, quod predium quotldam ccclcsic In Rsnf bri-fih qnnfl sr<\ iiiarisos el agnim
onum oonlinet, bomioes quidam a nobis iu b«ueticio habucrunt, scd oon sine dilljcuitaic elaboratum est,
qnod idem predioro nobis libere resignaverioL Nos i^itur pro recumpeosatione celesiis patrie idem pre-
diniD in usu^ fratrum et sororam in ccnobio cpiscopatus nostri quod Gcrdcncn dicitur perpclualiter Iradi*
dimos. Et hoc facltim noslnim rationabilo. J'j)i«jrn]inli< hnimi auctorilate ct sigilii nostri imprcssionc Corro-
boravimus. Actu sunl hco tcslimonio muiloruin Christi tidolium anno domtnicc incarnatioois ALCLYliL aaao
episoopatas venerabilis domini Bernlmrdi Paiherboraensis episcopi XXX.
CCCXVI.
Am dcm KopMbddl* dei KImIcm Gchfdaa.
In nomine snndo et individoe TVinitatis. Bernbardos Dei gracia pBtherbmneafls ecdeate episcopoa.
Racionabilitcr a sanctis p ilnlins statutum esl, ul qtiirquid privilcgioruni anrloi ilntc rnlrirctur nulla deinccps
violcnlia vcl mali doli prcsumplionc in irrilum rcvocarelur. Scicntcs igitur quod mullum valet apud Deum
deprccalio iusti assiduu, utUilati Deo scrvientium in Gcrdinen stoduimus prospiccrc, ut pcr labori:: corum
contmaniooem, majorem apnd Deum graciam possimus inveuira. Novennt igiiar omnes Chrisii fiddes, qood
Goswinus quidam ccclcsie nostrc ministorialis <Ii%in() imitinctu, cum uxorc cl filio suo, sccnliim rcIinqiiLTC
et divino cullui se tnancipare dccrnvit, cl boua quc a nobis habuit, quioque mansus ia Uoslhetm. tres ct
dimidiom in Frodenbuson, onttm in DaOessen, nnum in Baddenhcsen nobis resignavit com consensn legK
limi heredis sui sctlicet Heremanni fratri.^ sui, quc nos pro Dco ct ipsius rogalu Deo in Gerdincn famu-
tantibus perpctuo possideuda conccssimu.'^ llcm prcdium in K^^npbercr, doniinus Volquinus dc Swalcnbcrgh
a oobis habuit, Bcrtoldus dc IJomburgh cl fundator ceuobii in Gerdiiicn Hcinricus a Volquiiio, a Bcrtoldo
el Heinrioo, Riooktas de Rerslelle. Agente igiior predido Heinrioo iMneniemorie BicoMus Berloldo eiHew-
rico et illl diiiiMiio Vi^Iquino, Vol<|uinus iioMs iilerii prediiini rosif^nnvil , Qnnd nos item ccclesie in Cerdi-
ncn conlulimus, ct quicunquo conlra hec ali({uid fueril machiiiatus. pcrpelui aoathcmalis eiim sentcntia
cum Juda proditore condcmnamna. HiihiB roi tesles hi snnt: Baldainos abbas Lisboraensis, Cimradus ab-
has Poiherbnroensis. Bcmhardus preponlus najoris ecclcsic, Almarus decaot». Thietnuinis. Ecborius, Rcm-
bertus prcpositus, Evcrgisus, UITo; Libcri aiilcni hi. Volquinus advoraln«i, Hercmannus de Lippia, Thict-
marus de Buiren, Wero. de Bragh, ministerialcs vcro hi, Luidoldus, Aibertus, Cunradus Slapcl, Bertoldus
et aGi phireSi Ada sont hec anno dominico incaraatioois, Miltoaimo centosimo quinquagesimo oclavo, aimo
episoopalns venerabil» donuai Berahaidi Patborburaensis episcopi TriceeimoL
4
CCCXVII.
Am dcin lapbUmcte 4ca Kleclcn GchHbs.
1d nomuiie sanctc et individue Trmiiatis. Rcrnardus Dei gracia Episcopus. Jnste cl radon8bililm>
sanctilum est ul piivile-ia quc conlra jus non .sunt olicita in tanla aurtnritaie dclie.ml cusidiliri, ul coiitra
ea prcsumpluusus quilibcl cflicacilcr nihil possil machinari. In his euim sc^rics rcrum gestanim mcmorie
posleroraro commendatar et malitinanlibos malignandi racultas soleni providentia sablrahitur. Noverint igi*
tur omncs Christi iidclcs, quod Hruniii^us (|iii(!.iin de llisiinclliorp duas filias siias ad convcrs.itioiiem mo-
MHlioe pirolieMioBis coUi^o sororum ia Gerdcnco aggrc^vtt: cum quibus ad usum eciam Doo ib^Jcm fa-
4
Dlgltized by Google
1158 — ilS9.
91
tniit.intium consensu et volnnlalp Rca(ric!s ahhalisse do Ilorszpn commnnicalo sue ecelesio ol n(?vno.iii dn
Evcrschnt, Barloldi. alque miniiitcrialiuiii consiliu, bercdc suo Anllioniu annucnte, et «ib rogjali banno posi-
nodum ipsam obfanibnem attestante, octa ratnaoa de liftnMiilato lua in OsferiiuNn cam omni sfabilitote
dcputa\it. Prctcrea fratres preratJ oenobii niansnpi el dimidiam in Qihuscn pro IloUhu»en cum Wcrnone
dapifcro prefate abbatisse cambicrunt, et dc hac commtitafionc nmnrm stalMlitiiicni (li\!ni ot liumani iuris
acquisiorunt. Si qua igjtur occlcsiastica secularisve pcrsonu contra hoc manum prcsumpserit exteodere^
fiat ei sicut Datban et Abiron el eum Juda proditore nisi renpitertt perpetuo aaathcmate feriaiar. Aeui aonl
hec anno dominice incarnationis M.C.LVI1I. anno episcopatus domini Bcrnardi pathcrborncnsis XXX. io
prcscntia tcstium subscriptorum: Bciitrix abbalissa, Rcgclcnt, Hogart, Bcaliix, Giindcrnth, Bcrthradt, Ju- »
dilha. iVcsbitcri: Otlo, Sifridus, Wilhelmus, Evcrhardus, Dcrtlioldus advocatus dc Evcrschut, Cuao, We- *
tberbold, Gerold, Udo, Luidold, Worao dapirer, Deglienbard, et alii quam plnrca. Begnaate FradeiiGO
Bomuioraiii Imperalore, aooo imperii «gus quinla
CCCXVIIL
Am •tocB BopMbMlw dat Mnliat-Stilto, im ■•liu WMkmUkm lla^ytv m Wmitm.
In nomine nnelf et individn; TriniiatiB. WanheraB Dei gratia Hindonenaia episcopus. NotiNn esaa
onpimus tam fulurorum quam prescntium fidelium caritati, quod cum apostolici Victoris auctorilai aimol Ci
Impcrntnris Friderici imperialo mandatum nos ad consilium in llaliam euocas.^^et, ob sumptuum necessaria
qu^ nd lanli itincrts consummationcm non sufBcerc nobis timuerimus, Dcciroam in Oulbuscn ecclcsi^ sancti
Hartioi et Ihilribmi ioibi Doo Beruientibus, pro XXIL roareia argenli cxaminati iBuadiauerimus. ea nideiicet
intcrpositiono , ut si idoni argonttim a nobis siuc a succcssoribus nostris in die sanrti Mnrci ctiungolistc
eidem ccclcsi^ cl frulribus non reslilualur, absque nostra scu succcssorum noslrorum contradictionc ct sioe
omni doli ac fraiuiia moleatia, ipsins decim^ rodditoa snprataxatis fmtribtia annuatim solnatur. Neoerit.
etiam noatrorum suocesaomro pa di.scrctio, quod iiullatenus hfc nostrf uolnntaiis arbitrium sequendo^ anl
suc(<>s>;firi!m nostrornm re<blitus episcopalcs niinuendo fe'cimii<;, qwiy^ por Dci gratiam colligendo ab nnte- ,
ccswnbus nostris minus cautc scniatos scmpcr aoipliarc maluinus ct parlim ampliauimus. Immo nc in
alienns uel laicaB manus, qood ex neoeasilate Hacbiri eramos, nestra poneremns. eoclesi; prcscripte et fi«r
tribus, ut prehbatum cst, inuadiiirc poliiis dot rciiimns M( ii co nt Iw c no-irf' disposilionis ordinntio tempo-
ribus subsecuturis tam nobis quam noslris successoribiis rata et iriconuulsa permaneat, banno ct charte
inscriptiono firmauimus, sigilli nostri impressione signauimus, testibus idoneis lam fratribus quam militibus
aique ministris eodesi^ oorroborauimus. Hcc nomina sunt testiunL Willebclmus abbas de Insaia. Conradua
prcsbytcr dccanus maioris ecclcsic. Anno diaconus prrpnsiiu.s ad sanctum .Marlinum. Waldcrus diaconus.
Arooldus diacoDus. Conradus prcsbyter. Retnuiarus pbr. Kotbertus diac ilcrcmnnnus diac. Hetliinricta diac
Beinbardus diao. Godefridus subdiaconus. Helmerieus pbr. Heinricos diac. H()po subdiac. Tolcmarus subdiae, •
Bruno pbr. Ri iiiwardus sobdiao. Thidericus diaconu.s et dccanus ad sanctum Martinum. Gerhardus pbr. '
Adalhanlus pbr. Beriihardus pbr. Thfdoldus pbr. Aiiselinus diac. Thidpricns diac. Rcmboldus subdiac. Blue-
ricos subdiac. Wernbcrus subdiac. Gurwicus pbr. Militcs ccclcsi^. Godefridiis fraler episcopi. Adolfus comes.
Hereraannos de Stromberf^e. A>o uice adnocati Widikindi. Constantinns de' Radeae. Bnerhanbis d fralar
eius Heinricus. Ministri rcclosii;'. I.udolfiis. .Mwardm Silwardus. WidoigO. TealanniS. Thietmarua. ^jphnrdas.
Nanegoldas. Alekander. el alii pbircs tam clcrid quam laid.
Digitlzed by Google
92
llfO.
GCGXIX.
Ib nonine sanei^ «t iiidiiiidM Trinitatia, PttriB et fiEi et apiribB saiictt. (| Com poatifiealiB eebitada
bcnignit.ilis six^ stti(liiini Cunftis Christi fid(M!hii> iure debeat impcnderf, procipuf' fnmoii riica eos
sectdo abrcDUDciaatcs diuinis per omaia seM) mancifMuenint obseqaiis, deuote prouisionis niram soUerter
debet exhiberc. Quapropier ego FBIDERICVS Dei ftraiia MonastmenEis eccle.sic antistes Secundus, dllectan
nobis b Glirislo CAPE^BERGH^SEM fcdemm, ni qnn Dco nnnuenie canonice religionis obseraantat baeic-
nos floruisse dinosritur, in omnihn<! proTnotirrf , et spniicniilins !ii oa Domino rratribu.s in postcniin pro-
uidere cupiente», bannum parrociiip Aineni^is conccssimus m perpeluum. Cuius rei testes sunt domuus
Otto fimdator et prepontoa eiiMdeiD Capenbergensis cenobii, cnnciique seniores domns, aeilieet Otierlitt
prior. Albcro. Pctrus. Sifndus. HciJenricus. Norbcrtus. Ilelmwicus. Macclioas. Werenbnldus. Jofaannes. Sifii'
dus. Ilcinricu-S prrsbileri. Thcodcricus. Richardus. Randoifus. Winandus. lcuite. Heidcnricus siibdiaconus.
Volcmarus subdiaconus. Nc quis autcm posilerorum cuiu.scunquc ordinis ucl gradus hfc lemeriirio ausa
inlKn§nre ant innnatare presnmat, pagiu^ huius imcriptioDcm sigilli noslri impressione commoniaimns. Actani
eat hoc anoo domiuiop Incamationis Mo.CMJC*. ladictione Vm. Begnaiite FRIDEBICO imperatora GLOBIO-
assiHO.
• Dh wit Per^RfteoMrdhii.iar S» Chtitt tMtf/kdk»» groiM Si«|il Biidiolh wl Mch itmMi gvt ««faAM.
cccxx.
Jm 4mi n»M. Silw-H«wlwi>V*w Aidifii.
In nomine saocff et indioiduf Trimlatis.{|Boni pastom aoilicilttdan eongniit, comniis^ ^ spin-
fnalibu.s rt tcmporalibus commodi.s prouidcrc. Ea proptcr Chrisfi fidrlibns (nm postcris quam prescntibus
notum ticri cupimus, quod ego Fridericus Dci gratia Monastericnsis eccicsic prcsul, ob anim^ mcf remc-
diura, prebendan sororum in Asbeke domino Christo snb regulari prorcseione ramdantinm angmcntare
earauL Domnm ailinidem que dicitur IlubrCChlincbof, quam nostir niinistcrinlis ecclesie Goderriiiu< in ina-
nus noslras spontc rcsi;,n;auil, ipsis libero nini onmibiis maiicipiis ad cam pcrtinentibtis contradidi. Pretc-
rca placuil addcre, quod quidam Gcrhardus dc Varcnthorpo Cum fratrc suo Tbiodcrico porlionem ligao-
rom qnam uocant Wara in sOna que dieilar Wirs, sab banno regali tn phcito Godescbafci de Ybenburen
et Olii cius Cunradi prefate conlulii cccloii;. su-ripicnte aduocato Cfinrado. Quam tradilionein lei;;itimo
faclam nos cpi.scopali bauno confirraauimus et calumpniiitores quicumquc ucncrint in postcrum an.nthi in.itis
uinculo quuud rcsipiiicant iimodamus. Supcr his tcstes sunt. Albcrtus dccanus maloris ccclesi^. Vdu prc-
pontns. Engelbertus prepoMtns. Baldeirinns abbas IJNljcnH nsLs. Otto Capeobei^ensis preposifus. BerimaninM
prepositus Varl.iricn«is-. Erenwardus prepositus Cliiholtensis. Cunradus aduocatus. Bernhnrdus et neinrinis do
Dulmiac. Herimannus dc Dale, el fraler eius. Godcfridus de Ermene. Bruno de Stuchcm. Arnoldus dc Bil-
icrbcke. tiatberltw de Taschasen. Lintbertos de Asbelte.
Actom dominicf moamatbnis amio M^^.C^.LX*. Indictioae Vin>.
Dm •HskSoiit r«m Si«|d ia Hfa bMMbUik
^ ■
CCCXXI.
Aai dcm Ardiha <Im Jobannis-Stirt* zu Oiaabriick,
Philippus Osnaburgcnsis vocalus Episcopus. Vniucrsilati fidclium salutem. Pastorali.s curc dcbilum
est, ecclcsiasticas digniialos honoribus et atililatibus sublimatos in sue consununalionis integritate cooseraare.
Digitized by Google
83
miodisqaG confnmmatos eadcm sollicitudine inuare Pt enram protipctibns innif^ilaro. Huias igitnr debiti con-
«deratione prouocau, prcposituram Eccicsio sancti Johannis pielate prcdccciiborum noslrorum incltoalam
diiinie iwDUDeracionis intiitta «I ob memoritiii iMMtri el amore fldeli» nostri Gerbardi tbidem prepeeiti pM-
cis ampliauimus, el dccaniam iiirc primn instilulionis eidem prcpositurc pertincntcm adicclionn quariindam
ecdeaarom dilataoimus. Spenge decaniam cum ipsa ecclosia et omnilHU appcndiciis eius prcfate prepo-
ailnre attribnimin. Decanuim tantam de aTiis eodcsiis. SdKeet Waldenbroc^ Rimc^. NyenkeriEen. We-
lindiolthusci). Borchlo. Uollc. Gcsmcllc. Bisscndorpc similiter cidcm prcpostture assijjnauimus, quatenua soo-
cessor prcfati Gftrhardi preposili in anniuersario depositionis aw dic fralrihns suis sin^nlis annis pro reme-
dio anime sue 111. sol. conferal. £t ne quis bec in poslerum irritaro presumat, Mlcris et sigillo nostre
«nctoiiiatia oonfirmanimus. Tesles qni hmc &cto aderant bii sunL Tbiemmo maioris ecclesie decaims.
Sigel>odo. Tbothardus. Wilbrandus. Otlo Bremensium prepositiis et maioris ccclcsic canonicus. Do minori
Ecclcsia. Gorhardus prcpositus. Kotbortus dccanus. Thctbardus, Amoldu?. Allialhardii^ Constanfinn*. Lindol-
fus. Lenlfrithus. Bcrloldud. Xbicthiricus. Llntbrandus. Factum est auno dumioico incaruationis M^.C.LX".
Indictiooe octana.
GGGXXII.
Aot dem Archive det Kloitert Gertroileoberg ta OtoabrCdt.
IN nomino Sancle et indiuidu^ Trinitalis. Philippus Dci gratia Osnabriiggensis ecclcsic cpiscrtpus,
Christi fidclibus in pcrpcluum. Justum est ot episcoporum congrtiit prouidcntif, eoclesias ct cccle&iarum
iim tneri et oorroboFare episcopali avictoritate. Unde opporttnmm et cgo sum arbitratus, bona ccclcsie
mootis bealB Gcrirudis breuiter annofare, ct qucnam aat net ubi ata, nel a quibus sint ipsi ccclcai; ool-
)n(a, littcranim wrif in unum colligerc, et ad futurorum memoriam dcstinare. Rcclcgia cnim hcc uacans
crai ct paupcrcula, et rarius diuinis cultibus iosigoila, doncc antcce&sor mous bon^ rccordationis Ydo epi-
seopas, diuina iiispiratas gratia, proposuit sibi corde, in ea bomioes aliqoM regolares statuere, 'et sic
locum ad Dci scniilium piomoiicio , iinrlc cinillcriirni frrlpsii' primus cnnsiN lauil fidcliiim scpulturc. Quo
in breui tcmporc assumpto iam ex corporo, ct mc ipsi ut Dco placuit succcdcnte, libcram rcddidi cgo
fcclcfliam et ab omni debito et iure quod ccclcsio solcnt persolucro expedioi et peoitus alicnam fcci, nc
cuiqunm Uoeat ab ca aliquid iuris uel ^cclcsiastici ucl mnndtaiiB cxigere, nec fideles Christi ad eum ooii-
fiigirnfcs ct ilii Dco scniicnles inre^tarc quis audcat ucl pronocare aliquo grauamine, ut ipsi libcre ac
quictc Dco uacarc possint ct seruire. Et quia in dicbus mei cpiscopatus illustrata diuinis culiibus ccciesia
ertt et donariis fidclium ad Dci semicium promola, a tpiibus li^ ea ipsi ccclcsic aint aasignata. non in-
COogrne meu quOf|Ue Dttcris annolatum et futuronun memurEe cst prr sii^nialnm. Aput Pythc docimc domo-
rum duarum libpranim Aput Worscnp dcrimf> domnnim (Inarntn. llr ■ (lccitui^ fticrunt antiipiitus ccclcsio
beat^ Gcrtriidiij. Apul Limbcrch domus duorum aratrorum cum deciinis, liaiic dcdit Imcscu ct facla cst
soror. Apnt Fombolle deeimf ontns domns. Apnt Hol^useo decime duamm domormn. Apot Hascampo de-
cim c dnmus uniu.-^. Ilas dccimas cmit Si;;cfriclii-s .sacrnlns ab Mancanldn monclario. Apiif Slaiilcn dccimo
domus unius. Aput Uuppencapendorpe dccimo domus uiiius. tias dedil ilargarcia filia Ilciiaici camcrarii,
et &oia est soror. Apnt Truglk deenne domus nntus. Aput bortro Widen deetm^ doan» nnius. Apnt Bnr •
gom XII. dcriarii di cimamm. Bas tledit Hclcwidis iilia WaldcritH de Harst, ct facta est soror. Aput Wcstcr-
husen man«us alloilii Ilunc mansum dedit RciniuiJis ct facla csl soror, Aput Lanccnrampc mansus allodii
cum dccimis. liunc dcdit Kucrardus de Uulcucit. Aput Lachenhurc decimf do roolendino, Aput ibbcnburo
decim^ de molendino. Hndem denarina de dtmio. Aput Suega decim^ domus nnios. Apnt Escbdage dccime
dc molendino. Aput Puslingenburen dccim^ de molendino. Aput Scaphus dccim^ domus unius. Aput IIcl-
melo dociiu^ donms unius ct duorum molcndinorum. Aput Kniten dccimc domorum duanim. Aput Tnimlo
dcciro^ molcndini. U^c dcdi cgo Philippus ^cclosi^ bcat^ Gertrudis. Apul Doringtiu tiua »oiidi et sex dcuarii
Digitized by Goo^^Ic
M
pro dcrimis doraus uniu.<t. Aput Einiblcn qaioquo solidi et sox dcnarit pro dcciniis doinas unius. Aput 1.ih-
tingcn XIII. solidi pro dccimis quiiiqtsc domoruin. Apvt Wlllnharet dedrae domus unius. Aput Uupdorp dc-
tiu» domorani du*ruin. Aput Crungel.igc XII. denarii de agris- B^c dedtt baac ei racins cst fraier. ijmt
Merscnc domus cum dccimis. Aput Burgern decin>e septcm «Inmnrnm. Aptit I.ihfn decltno (fomus uoius. Hec
dcdit Mcinwardus ct Tactus est rmler. Aput Pylho nuuisus allodii absquc dcdmis. Apul Burgem deciiDf
domus unius. Aput Bei^cdiouede decime domus unius. Tres diiimalee tenf m ooddeniali plaga ccclesie.
Hcc dcdit Christina filia Manegaldl Hufi, et Tacta cst soror. Aput Hollliuscn dccimc trium domorum. ipn
Middendoriic dccim^ donius unius. Has dctlit Ambt^siiis Tfiidelo filic suc. Aput Stappoluelde allcKiiuni mafl-
suum fluorum. Apul Burgcrn dccim^ domus unius. Hec dcdcruot Adclcidis et Ludgardis tilie Cuoradi el
Lucic, ei factt; sunt aororca. Aput Moppene decim^ ullra XIII. aolidos de curti abfaaiis et domilNia iHv eia^
(it>m liloris. Ilas (lidcrtint Wcrcnbcrtus et fralcr Robbnrtus. Apiit Thtmen decime curtis unius. Aput Che-
lcnchuscn domus propria absquc dccimis. Aput Sa($e dccimy domus unias ct domancui^. Ilas dedit Wcrcn-
bortus. Aput Bacbeim dcctmG domorum duarum. Has dedtt Anioldas de Tydenburch. Apat Hnrsten dedmB
domus unius. Has dedit AITgrini de Osnabrugge. Aput Lilitingcn tcrra '} dcmaritirum XU. Hanc dcdit Ueiltt^
dus dc Ilarst pro patro suo Waldrico. .\pttt ntiinhorst dcrimc curtis niiivis. Has altcrnaucrunt fratrcs cum
domo Osnabrugge, quam dcdil Allgcrus ct factus cst fratcr. Aput Daccheaborge solidi duo pro deciiuib
llo8 dedit Bi^zo de Sleddense. Aput LeingerGho decim^ domus wuut. Apot Haddenbore XU. denarii pfo
deokniB. Haa dedit Johanaca de Osaabragge.
BifC ii;it>ir (piia lc^itimc siint rcrle.sit' rnntrndita. stil) Iijinno ot anadtomatc stabiliui uniuorsa ipsiccclc-
sie, ctim littcris pnritcr et sigitli mei auctoritate, ut si quis temcrarius indc aliquid dcfraudauerit, banni et
aoathcmatis rcus sit, doncc sc ipsi ccclesie satisfacicns reconciliaucrit Diucrsis autcm dicbus ct annis col-
lata aunt foclcsi^ huic, priuilegium uero conscriptum csl Indictionc VIII. Anno ab incaroBlioBe HoniiB
HiHftMwift Cenlesimo LX*. Impcrii quoquc Friderici regi.s Rotnaiioruin Vni'' Episropntn<; paritor mcl
Tcttos huius aclionis ct priuilegii. Otto comes de Ra(ihcnsl)crcli. Hcinricus dc Raplictusbcrch, fr.iiOT
Ottonis comitis. Gudc^cakuii de Ibbcoburo ot Adeberlus lilius cius. Ludolphus do Uosclhc. Guilleoius de
Thydholt.
Gaoooiei focteeif aancti PetrL AluericQS prepoeilQS. Tyemo decamis. Sigebodo oustoa. Sigebodo k»
gna. Tyethardns. Lnpo. Gbeleros. Heuuious seolasticos. BergienH. Gdllibraiidas. Gualo ot Adam.
Ministcrialcs nostri. U\i^ri. Rucrhardus. Manegiddus. Folcmarus. Thcodricus. Hyserus. Sicco. Guicborttis.
fluno. Adolphus. Ambrosiu». Uuno. Eilbardus. Uudelricus. Baldewtous. A«suerus. Bygezo. Ludolpbus. Adei-
berlu& Ucremannus. Eaeroklas. Benihardaa.
Das v«ncicfci»lm 4«r JUnffm ilclit nit dcr BBckMlie dcr Cliirt», «bwohl ct mT 4cr V«rlcfwlla moA akhl m tmm
felill Sii-nL-l itt mit PergjmentstrL-ircn jn^L-li j'n{;t , nhrf \a cincn leineHcM SlCk (wiv 4iw bct dcs QfkMld
4et AouocakJvMcr uft «orkomatl) eiiigcualit, untl wiilirtclictalich terdorL
' cccxxni.
Am itm AmUw dct KloMcM Gcrtnadcabcvg m OMkMck.
In nomiuc Ss^' et indiuiduf Trinilalis. ]| Philippus Dci gratia Osaabniggensis ^lesif cpiscopos. Rto-
qidffiili; pontificalis cont id a nobis ex^t, nt quia lucrandis fiddium animabua eiosdeim ollksii debilo iudi*
1} Dte fHthcfcn AMrBek» Imw bfar lltMN, jedrablb enrichiic. Ini OrigiMle tind nur die liii«fcelek«i n erfaclten; toribcr
iit cin T I -h mi PerKamente, dri*rn Rmm ■fecr anr fiir 2, badMlcn S Ihichttabea «Hnkht, venMtar 1 oder ieMtcie
lMt%tc iSuciiiUbe oicht geweKo ttia IkMR.
Dlgitized by Google
litf — 1161.
96
gilare coanpelliiDiir, etitm tenporali seraoram et aacinarain TM neeeaikali paricer et qnietl oongraa noetrf
auctorilalM cura prouideamus. Supenio quippc piclatis rcspectus crclcslnni iiostram mci saccrdolii tempo-
ribas spirilnfiliiim utriu«quo sexus hominum ccnoliiis ampliarr fliijriiitus est, t{up ne infcslalione filionim
seculi iu posicnim grduciilur. ccclesiastica dtifcosioao muiiicnda suiiL ^iciiil cnim prodcst ioitia rcrum
aoliilara» ftremmtto oaliierit onBnata deslraera. Ideeqoe non nainor ni coneeraandb reboa, qnam in ao>
quircndis adhibcnr!:) rriutfla ludrtur. Indn cst quod f'C<'li"^i-ini in inonto sancff' Cprfnidis oonslilulam in
loco iaculto, ootni pos&ibiiitatis noslr^ studio ordiuare ac prouioucrc dccrcuimus, cl tam in pruUiiti quam
in defonaione et aeadaria oppresaionis pcr[i(-tua et siabill ereplione isuara» Christi graila opitulante atade-
gnw. Inter cetera %itur deuotionb nostr^ br ncficia statuimns» nt quioqukl idem locus in posscssionibus in
prrscnfianim iusfo cl cariontro posstdot. aul iii fuluruni conooss-ionc pontificum, largilione principum alque
nobilium, scu oblatione tidclium, seu aliis iustis modis adipisci putucrit, firma el stabili quielo obliocat.
Ambitom prelerea cnrie in quo ipsum mooasteriam fundatnm est, ab omni iure ae potestate adnocati ab-
soluentcs, ct ab omni diliono cuiuscunquc sacularis pcrsonc libonim forc ccnscntcs, sub prouidentia ct
potostatc prepositi omni tcmpore decrcuimus pormancre. Rciiquorum uero ccclcsiaslicorum prcdiorum ilic
aduocatus e\islat, quem prepofiittis ct de suis consilii maturioris du,xcriDt cligcndum dc libcra aolunlatc,
et cui tuiUoncm eoram pro saluic animc suc cumuloqiift iniunxerint ralribntioris fterof. Conatitntns nutem
non in boneficium, sed iii niinisiorium et dcfensionem ccclesie, doncc bcne so }:;c5«;orit, nouorit sc aduoca-
taim habeDdum. Si ucro insolcns fuerit, et moflastorio in prodiis et homiDibus suis inutilis ct pcriiiliosus
extiierit, Uoeat proposilo et suis aUum sibi aduocatam eligcre, qui de prafedn lod maiorem curam el
ndit ot possit habere. Si quis autcm mei ordlnis soccessor aut aUa queiibct occtcsiastica secnlnriBae per~
sona hanc noslro constitutionis paginam quam .sinilli nostri karaclcrc muniuimus scicns contra oam uonire
tcmplaucrit, ct aliquid borum in irritum duccrc non timueril, anathematis uinculum et pcr hoc omnipotoD-
lis Dei iram ae nouerit incuranrum. Cunctis autem baic loco saa inra seraantibus sit pax domini noslri
Jhcsu Christi. Amcn. Acta sunt hec Indictionc VIII». Anno incamationis Domiiii M" C". LX". Inipcrii Fredo
rici rcgis Romanorum VIII*'. Testcs huius actionis ct priuilcgii. Ilcinricus comcs dc Rauenesbcrg. Otto
conirs frater eios. Godescalcus dc Ybbenbure. Albcrtus filius. Ludolfbs dc Osetho. Canonici ecclcsie. Alne-
ricus prcpositus. Tymmo dccaniis. Syghcbodo custos. Thiuthardus. Hcinricus scolaslicus. Gisclhcrus. Walo.
Wilbrandus. Herliiiorus Adam. Lupo. Ministerialos ccclcsie. Ilugo. Hjildowinus. Ambrosius. Mnncgoldus. Eucr-
bardus. Yscrus. Sicco. Rikoozo. Eilbardus. Uuno. HermaDous. LudoUiis. £uerholdus. Assucnis. Wicbertus.
AdoUbs. Benliardua. Polniarns. OdebiCus. Tbeodericos.
Dta aM|d kt nll FnfMMOtitMyin aqgiliaaiii vnd n «lpm IdMOfH Sicfc dBfiHibt.
CCGXXIV.
A«i i§m Ardiiva lu lUppctilieri;.
In Nomine Sanct^ et Indiuiduo Trinilatis. Fridcricus Dci ^mtia Monasteriensis episcopus. Qunniam
Geneniio preierit et Generatio aduenit, idctrco ne ea qo^ a nobis gosia sunt, posteris nofitris ineognila
fiant, notum cssc uolumus tam futuris quam presonlibus, qnnlilcr Otlo Cji))cid)cri;riisis proposittis et «li
fratres, cuidam luwtro ministeriali, qui similitcr Ollo vocatus cst, quom eliam iain dictus prcposiluai dum
secdo rannneians, ae aaaqoe Chr«lo offbrret. ^cclcsie nostr^ cum mnllis aUis sms rotnisterialibu» donauit,
Scxaginla marcas pefadnerit, qnnltnuB enrtim in Herebedde, qnam a nobis in beneficio habcbal, nobis
rcsignaret. Quod cum anniienfo uxore stia feoissot, nos momores dominici uorbi, quo nit, (piod uni ex
minimis mcis fccistts, michi fccistis, ipsam mcmoratam curtim cum omnibus appendiciis ot iusliciis suis,
aictit iOe eam eatcnna poaaederat, «ipra nominale Capenbergensi ccolesie, pro ramcdio anim^ nostrr, m
perpelunm tradidinius, eius uidelicet ni gyvlia, nt quanto aiipendia inibi 0eo fam^lmtiBm nostra laiigHiooe
Digitlzed by Google
96
— 1111.
fimint adnucUi, Uinto inteniius atque alacriiM diuinam clcmenlHHn pro noBtra exorant Salate. Ut aotes
hoc nnsliT douotionis donalio omni tcmporc rata cl inconuulsa pcrmaneat, cam prwnfi earta ftiiiilHque
noslri imprcsi>ione muuirc curauimus. Si qua igitur cuiuscuoque condiUonis pcrsona cam tcmcrario ausu
eassare, mu aIi<|uo dolo nialo corrainpere lemptatierit, eon • tacrocanoto corpere e( sanguiie Doniai
sancicquc eccle&ic communioni>, itiKioritatc Doi oninipoteiitit a6<iaa8liaiiniSf ^pwaaqao omnaai httie nalan
inteuiioncm pn<t[mnnt, ct diiinc pcnitcat. Flai. Fial.
Testcs fucruot. EogclbcrUis prcpositus ct viccdominus. Goderridos canomcus. &emrridtts saoerdos.
Bcrnhardos rfe Dulmeiia et fflnis sororia su^ AdhoUitt. WoMuirdiES eeolthetitt. Heinrieoe d& SeoiMBbelMi el
alii (pianipturcs, qui in (iLiciKj iiput Bachuelt, in quo ct hcc ractn sunt, tunc aderanU Actum est Aono
doiniiiio*; liicaraalioais U^.C.LXio. £pacta XXIL iDdictioDe VUIL A^naale GkNrioao Romanonim Impefatoro
FRiur.iiico.
Du (ruuerc Sicset de« Bi»ebofi i«t aaf dcr fiiickMile dcr «Btra inii(e*dilaseaeo Cbute mit PerguneDtitreiren l>cfettist|
abtr ftww JiaiciMi|t,
cccxxv.
Amt dMH Afdit** m KappmibwflB.
C. In nomioe canete et indiuidue Trinitatis. || Fridcricos dtuioa bncDte dementia RomaDomm imperator et
sempcr rmi,nistus. Religio^jnm uilam oligcntibus imperiale comicnit aifcssc prn^idium, et protectionis nostrc
soffragium iinperttri, nc fortc cuiuslibct temeriiati« iucuraus aiit eos a propo»ito reuocet, aul robur qnod
abflit «acre religionia iafringBL Eaproptcr dilectiaaimi oonsnnguinei ooatri Ottonii prepoeiti eeterorum(|uc
firatmm in eocl^iD beato IhriG saiu iii|iic Johannis apostoli ct euvangeliRle de CBpeobcife ad Dei scrui-
tium conprejr.itonjiH itisiis prtitionibus clemcnter annuiiiius, et diiio mcmorie prot^enitoris nostri Ueiirid
impcruloris lili. uestigiis inhcrenl(*s, prcfutam ccclosiuin in qua diuino maucipati suut obsoquio sub impe-
riati proteclione anscipimus, et presentis scripli prioitefiio oomintinnima. inprimis siqaidem siataentes. ot
onlo caiioiiicus, qui sirTimiiuin Dei limoreni ct licati Aii_nis!iiii rc^-nl.mi aiiciorc Tlomino instilulus cssc
dino^ciliir, perpctuis ibidein tcmporibus iiiuiulabiiiter oli.seruciur. Frcterca qunscuni{ue pos&cssioncs, que-
cunquc bona. in tcrris, uinets, mancipiis, ccnsibus, decirois, molendints, aquis, aquarumuc dccQrsibns.
pratis, pascnis, nemoribus. canipcsiribus, oollibus, naltibas, aut quibuslibct alib rebus eadem ccclcsia in-
proscntfrinim itisic pnssjflcf, ant fn fntiinim, ccnfcssinne ponlifinim, lar-ilionc regum pcl principum, obla-
tionc lidclium, scu aliis iusli.s tiiodis Uco propilio putcrit adipisci, iirma cis corumquc «ucce&soribus et
iHibata pcrmancant. In primis lo quibus hee propras diiximus uocabiilis expriroenda. Capenbor^. Curode.
Wisclc. NVc^heiro. Wernc. lloile AlsSedc. Mcngedc. Nelte. Hylibcccc. Sorbckc. Lanaierc. Wctmare. Lcnclare.
Stik.e!''\vic Hcrborltc. Voimcdc. Et quiotpiid alias Wincinarus de iurc suo concessil. Ecclcsias Wcrnam. A!-
nun, iicc iiuii decaniam in prcdictis Ecclesiis. Ecclesiam dc Sorbckc. Ad hcc paci ct quicti coruin proui-
dere oblanles, unperiali aucloritate inibemus, at ttttUa eoelesiaatica sccolarisue persona, Capenbefg et eins
ambitum, ui ucl fraudc occuparc, ucl in castellarc presuinat, nuf rclfgiose conucrsationis uiros exindc rc
mouere. Dcceruimus ergo ut aulli omnino huminum liccat candcm Ecclcsiam tcfliore perlorbare, aut eiu»
posscssioDCS prcfatas» nec non rainutas decimas de Wisola, do Forcela. do Casda, anferre, nel abhtas
relinere. mtnuere, aou aliqvilMis ucrs^itionibus foligare. Sut iltibala onnDia et iotegra conseruentur, eomm
pro quornm Criiliernationo ac sustentatione conccssa sunl usibus omiiiraoilis profuinra. Si qua igilur io
futurum ecclosiastica scculariiHie perboaa luinc aostru coustilutioais pa^iuam scicns contra eam ueoire lem-
ptauorit, secundo tertione coamioniia, nisi presamptioDom maro oongrua satisfiietione oorreMrit» indignft>
tionls nostrc pcflam aeatiat, C libras aoii composiinra, MediclatBm Camere aostra, alteram niedietalem
prefate Ecclesic.
Digitized by Google
11«3.
Huias rei testcs sant. HOIinus arcbiepiscopos Trcucronsls. Episcopi. Fridcricus Monaslcricnsis. Ilcnricus
Leodieosw. Gotlilridus Traicctensis. Guaracrus Miudcnsis. Ilevirgisas Padebnmeosis. Hcliuiannus Uerdcnsis.
iUbeio VerdiDiMiiRi. Gi^SiM.rat Brtiideburgcn.si.s. Principcs. Conradn» Cones iialttiiiui de Reoo. Otto Comes
pabtiniis do Guitlubach. Fridcrieui diix SDeide. Lodoeiriciis Comcs proauidalis.
Signum domini Frederici Romanorvm imferaloria vietorioMtimL (L U.)
Ego Reinaldus Colomensis arduepiseopus et archicanceUarius recognoui.
Actn Kimt hrc annn dominicc incarniitionis M**. C° T.XfT. indiriionc VIIII. RegnaDte domino Froderioo
Romanuruni tiiiptialijie uictoriosissimo. Anno rcgni cius X". Inipcni ucro VU".
Daia Laudc in gcncrali concilio. Felicitcr amcN.
Du ■■tcH icilwMto «ul^tdvucfcl* (mw kaiicrlidM MajcMStMicict iit liciiwlia m Uilfto ■fc|cbMcb>D ni fcricNa
gtgcatn.
CCCXXVI.
In nornine sancle et indiuiduc Trinitalis. Eucrgisus Dci m itia Patlioildirnon^^I^ orrlcsic humilis mini-
stcr. Si dciiarium diurni laboris cum laborantibus ia uiiien Dumini pcrcipcrc cupimus, pondus dici et
estus poriaoiibus || oigilaiitia pastoralis 8oIlicitudiQ» assistcre haod segniler deboonig. Vodo omnium fidc-
lium Cliristi tam preMOtiai» qnam ruluronim amaersilati notnm es.<(> uolumus, qnalitcr qutdam liomo nobi-
iis ERPO nominc cnni ii\orc sim ricrtlu tnlf» pf]np iu>liili rcKnInris nitc proposilinn ct consortinni fralrum
io ^cclciiia bcatorum aposlolorum PETHI ct PAVLl <pic in sut>urbio noslrc scdis sita esl cxpctcns, conluUt
nsiii ot bonori iprius ^cclesif ministerialcm nnnm Foloquinum uomine cum iixoro sua Gerdimde et qoataor
pucris. Ucrcbord. Adclbcid. Ucrtrath. Chrtslina. nirn dnnlni.s iiiansis ct uno molcndino, ip.sis postcrisquo
ooniin iurc beneiicii profuturos, commuui utilitali uoro fralrum prcdium (|uoddain cnm iiito molcndiuo in
Ikinghouc situm in comitata Tbiclhardi comitis cam onlaersis 8ui.s appendicits ct attiiicntiis. Conlulit pre-
terea pro spe suf salutis ct ineolomilatis u\ur i()!>ius prcdium itniini iii.vla rcnum ccntum ct qoinqae mge-
nim ilicliim .Mc/ininr, viium propc uill.im AVonifirh, ct duos uiros IlcrclinilJ cl Connnl iurc mini>>tcriaIL
Coiislitutuui est autcra u( dc istorum prcdioium unnuali ccnsu, ccilcrarii prouidcnliu, abbaiis consilio fra-
truraquc testimonio augm^lum et detrimentum commnniter pcriraclantis et sibi crcdita Bdcliler dispoDsaii-
(is, prctcr iusticiam Ct graliam prius habitam, uinum rralrihiis siii^iili.s dominicis diebus ammiDistrotur, et
hcet pro hLs misericordif:' opcnlnis anto Dcum el humincs contiiiua c( otorna inan»Tit mcinoria coriim . lamcn
spccialius ct dcuutius in die unuiucrsarii ipsorum cum oHicio luortuorum cl coinpuLsationc signorum annua-
lim babeatar, fratribQsq«e in refeelorio caritas pif recordalionis alTecttt e!ihiheMnr. Fltcla est et firinata
rcpili l>;iniio lu;c traditiu in comitatu Thicthardi comitis, jiiTsrntibiis hcrr (lif)U- lcgilimis, primo Bcnninchu-
sen, Rclhci-o iiUo Oertbnidis prescQle et traditionem a mutrc factain laudantc, sccundo in loco ({ui Slalpa
didtw. Hildigaoda sorore Hcrponts astanle, et cam fiiiis suiB, Herimanno, Horpone, Vdone, Sigcro, tradi-
tioni a fratre lact^ per omnia feu^te, ubi Foloqoinus molrts noslrn ccclcsic siiinmas aduocatos aduocaliam
susccpit, ct nulli iin(|uam pcr -■'c nnl aliijiicm sncccssoriim suorum in Iionclicium eam datiiniiTi firmi(er
iMlcUtcrquo promisit Traditioncm ergo tam legitimc faclaiu diuiui ainoris ct limoris rcspcctu ipsiu»quc
foeleaif aenerabiKs abbatis C0NHAD1 fralrmnqne soorum inlerQenlu nosHr^ pontificaKs auctoritatis banno
confirmuuinnis c( corroborauimus, cl ctr-rnn fcricittcs malcdicdonc omncin lioniincin prcdic(am cccle-
siam supcr prcmLssis inijuictaro, molcslarc aul diuestire prcj>iimpscri(, Kartam hanc huius rci iitilicem nd
pos(cri(atis monimcntum Sigiilo noiitro sifrillari nmdauimns. Huiiis rci tcstcs sunU Sifridus prcpositus. Al-
inarus decanu.s. RcinbcKus prcposilu.s. Ufo oderarius. Ilcrili riiis ]!crnhardu.s. Mancgoldus. Altmanmts. Rein-
hcrus. canonici. Conradus Stapal. Coiumlus camcranns. Adcliici ius dc Rickcrswic. Andrcas. Adclraihis. Con-
radus de DaUietm. Uortman. Ueriman. Eilbt-aht. WarmuuU. ilcrniiard. Godcfridus. Edelricus. Sd>ur(as. Goz-
CtA. dipl. iii«k. WciUU. U. 13
Dlgltized by Google
9g 116S— ii«a.
win. Wifiikindus. liuppo. ministcrialrs. Arnold. Wem dc Svalcnbei^. Frilheric dc PnVr^n. Gozwin. Wemzo.
Wigand de Gesike. Adalnar et Uuppo frater eitu. Eoiuodus. Conradaa. fimest Reinfridas. Uamuko. Eo-
gelbrebt M6onD. «t dn nahL
Actfe winl hae «ino ob iDeaninlimw Domini Hillenino C*LXIL Indiclione X. Retnante Frilherico Ro-
nMneraiD ioperolorot anno r^m eine XL Inperii' VUL Bpiaoopota» noelri 10*.
D«« aurj;<-iiruckle growe kreitfiirinige f^ir^rl irigt ien Ktehot, »ut eiaein nie<lrigrn Sluhlc ohn« Lrhne iilteod, mit un-
bedcrilem llaupto, M» 4cr rccblen Uand deo Bitcfaofwtab, ia der liukea eia offeaei Utidi Ifltettd; mit der Cm-
•chcift: Etci|iMH OE. Gwlla FMlMNncaiia EedHie Epc> f.
GCCXXVII.
Aw itm KophlbiiciMi dw Jiihwaia*Siiftc w CwcMdb
tn nomine MOeie et indiuiduo Trinclaiis. Philtppus Osnab'. pronisor huniilis , nmnibos Cbristi fidcli-
bus in doniino salutetn. Quocicnscunqiic (iltonim pia dcuoliu boni.<< nlii|iiilju> dc liiborc proprio conquisilis
diuioa lar^icntc gralia sua.s in ecclcsia Dci cuiiiUiiucrc dcccrlal mcmoHiis, nu!> qui pasloris oniria icnciuuiH
qaibuscniiqae poMomw» andDlculis booos eorum oonatus adiooare debcmus, scientes quia sicat morobra
capile, sic el innmltris cnptit nilimi.ilur. Indr; csl quod decimam qunnthim tn iiilla ijno uocalur Mulcn.
quatuor scilicot domoruui ct unius nrcc. ^iumiitibus ct Hipplicntioae Roiberti ecclctiic sancii Jolianni.« de-
cani, et oblationc cuinsdam Hcxrlonis de ncsbo. itolj« ab bomine quodam tiostro Viienioiie libcre rcsff^ia-
lara, preGMe sancti Johannis cccicsic, taiis dc comlicionc pnclionc pcrpctunlitcr aitincndam consli^nauimut^
quatenus scmprr in aniiiucrsario dcposiiinnis c(jruniliin (fic, Caiioiiici!» inibi Dco (lcsci-uii-ntihiis ab niir-
dientiariu, constilutionu coruoilciu quit;cuiu|uc rucni, in ilie duc miiiisircnlur obliuioncs, cl iltie can<lcle a<l
honoran Dci. cl doo deoarii in sacrificio. Data in OsemtT. li*.C*.LXIlo. Indictiooe secuiida. Sub lestimo-
niu Thehanli maioiis ecclcsic dcrani. Sigcltoilonis custodis. Joscph. Leiitrridi. Gcrhardi sincli Johannis ccclc-
sio prcposiii. Rolbcrti dccani. Tbcartli. Arnoltli. .\dlhclhnrdi. Constanlini. Ludhcrtii. Ilcinrici. Rotholfi Tho-
bardi. Rotl^cri. Nycolai. lleyfridi. Minislcrialiuiii ucro. Hugnnis. Eucrhardi. Hcrinanni domuncula. Baldcwini
Rectoris. Hunonis Comerarii Sicconis. N(»rthcrii ei honiinum suorum. Lutliorii. Hcribodonis. et aKorum quara
plurimorum. Ft in fiitiiruni iic ilvalolo iostigaate possii disrvmpi, scr^tis et impressiooe aoetra firma-
uimus et baouo tioslro pcrpeluauimus.
GCCXXVIII.
AiM dcr lieiborsticlira Vrknoicii-SaimBhrag itt Tr. Plcetdac Clnir.
In Doniinc Sancte ot indiuiduc Trinitatis. Egu Fre(lericu.s i)ci roiscricordia Monastcricnsium Episco-
pns ad mnltoruro nolicmm peroeoire vtrfoi. qnod vir nobilis Widechindas noraine quandaro docimam cnhM-
dam domus Llsbcrnon>is ccilcsic in villa Miiltrnbccke, (|uain dt; manu noslrn in hcix ficium susccporal, pro
romcdio atiimc siie ct rcspcclu dilcctionis oostre atqoe viri clari:isimi £ucrnini eiusdcm ecclcsic aduociiti,
laU iiiro iu pcrpctuum rcdimcndam »epedietc tisbemeasi ecdcsle conoossil, ut de donio prefata Ktngulis
onnis duo Umtam soiidi HonaBterieDsis moncti- pio oOMii soiueniur dcciinatione, Uuic nichilominu.s conee^
sioni Flnrcnlio qiKMlnm milito, fpii radcm (icciina a snpntdicln Wtdckiiulo inlx-ncficiatus cst, licniuno an-
nucnlc. lluius rei vcritatcin iilcris commcndaii et sigillo nostro signari, ac tciilcs annotari prccepi. Si
quis igiiur his iniosle obutare. eaqQO violoatcr aironllare prfsumpserit. nisi citius resipHcat, pcrpeuio aaa*
tbenaati subiacoaL Kcc .1 i siiiini. Ingelbertus prcposilus. GodcFriiliis. Hcinricus. Dcrno. Ruerwinus aduo-
catus. Sucthfrtis do Ainc. Jiiuno. Uot};crus. Thielnianis. Winaiulu.s. OlTo. ct alii f|i)aniplurcs. .\cta .sunt hoc
apiin duiuinicc iiicaiiiulionis MdlAIU. Indictionc XI. rcgiiunlu vicloiiosissiiuu Kuinanurum Rege Fredcricu.
4
Digitized by Google
GCGXXVIIlb«
Aw itm rOritl. Ma-BMitaMi^Miwii Ardiiwe.
PontificaUis a Doo nobis commisjii rura coniilringlniur, ^cclcsiastico ordini intfndrro, ct pnfi atqiic
(^icU ccclcsiarum aoslrc; dyoccsi perUiicntiuin diligCQti, sUidio prospiccre. Igilur cgo Fridcricus Dci gralia
aanei^ MonutorieinH ^cclcsi^ opiscopus , In nomine Sanct^ et Indiuidue Trinitatis notam facio cunctis Cbristi
6ileiibus tnm posl fiitarts quam prcscntiinis, (|uod prcdccesmir nostiir fdicis mcnioric WcnuTus Bpiaoopiis
pcrlrsiam Siinclij Marparctc in Asbechc Ri lli^iosonim fralrum nc sorornm Deo ibi niiliiiuirium ronucnta
exornauit, ct lar^ maim Larilatis uno imnM aJiisque boois ditauit: Proccssu ucro temporis eiu.s4itin ^cclo'
fii^ sorore* tiillicttm meom Lupertum ()ro (|uadam siloala nosir^ curti et eius officio perlinente , proposita in
cum qucstionc pnlsarc ccpcrunt. L'l antcm prcdict^ sororcs ac fralrcs quicliori animo gratum Deu pos>
scnt famulatum impcndcrc, oandcm controucrsiam sapicuturn aslipulantc soiitoiicia, in roiisiliuTu cnmposi-
Uonis pcrduximus. El ut scpios ucntilalani queslioncm pcrpctuo line claudercmus , Iiabilo s<iiubrt consilio,
atiara quandam aUnnlam pro iHa super qua fpiorebatur eisdcm sanctimonialibus anniUmtibus et oonsencien-
libus prc<lirfo rnonnsforio tradidimus. lllud quoijue ihitlrm (lororiuMitcs, ul nriiicnt.i oarum in siltiani cur-
Us no»lrn ad pasccndum, a fcsto SancU Micbai^lis ust^ue ad festum sanct^ Waiburgis propcllcrcnt. Dciii-
ceps ncro. quam din semitina durarent tcmpora, non nisi ea quibus ad arandmn ntcrontar aiilraalia tn
cadom introdttOCrcnt pascua, rclitpiis omnibus us(]ue ad fustum sancU Michaelis cxclusis. Preterca de
quodam msmsn rnrlis nostrc duos suliilos sicul cisdcm sanctimonialibus coinplnruit annuatim cis pro (feci-
ma solucndos ibidem decrcuiiuus. lioc <|uoque stalucDlcs, ut si agcllu£, (lucin iiifra siluulam oostram ois
tradidimtts, ncgfigencic iaclura frulectis oi>ductus ia uii^tt «peciem excrescerct, oontinno ius proprietatis
in 00 amiltcront. ct lul hostraui ^iluam. romolo r|uoslionis obstnculo, dc cetcro pcrtineret. ,\(l uniuci^so-
rum uuUciaui buc quoquc pcrucnirc cupiinus, cuin pi-crr.ti cctiubii fralrcs sororuin conseiisii uicinuni flu-
mon a rccto tramite deriuassent, cl ui .conlracUorem meatum coerta.vsent. non habens infra suns metas
libenim cursum, niargioes exuperaDS proximos agroa aquarum molo dctitruorct, ct ob boc dampm' illati
querelam villictis ad nostmm frofjuonter perfcrrot presenciam, ab eo oblinuimus ul fluuius in eadcm qua
positus cst a fralribus structura permancrct, ita tanien ut a|a-o liniliiDo nullam^ lesioncm infcrrct. Quod si
fratrum incnria dampnum aliquod lluminis buiuiancia prouoniret, hoc quoque statotum est, ttt hii qui sais
obstaculis dampni occasionem dedemnt. flmiiUB sine mura compescant et dampna illata rostituaot. Ul
autem hoc Iraditio ct compositin omni fempore inconuuLsii et illibala pormancat, et ut omiiis «orontm ac
fratruni premissorum allcrcalio aduersus uillicum nostrum ct cius succcssorcs ia perpetuum conquics<^t,
banni nostri proamlgatiane ae sigilli nostri iroproesione mttoire et eonfirmaro coranimus. Slatula sunt hee
anno dominii o incarnationis M^.C.LX". 111". tndictionc .\l. Regnantc Ronianonmi impcratore au^^usto Fi ido-
rico, prcscuUbus his ucuerabilibus persoois. Werenboldo dc Variar prcposito. fiernardo de Uuimania et
Hetnrioo de Dulmania. Godefrido de Eroiene et Rutgero eius fflio. Htidoiro do Mdnhnvdo. Ludolfu do
Wcrnc. Brunonc dc Stocheiro. Laberlo di6 Tuscbuscn. Cunrado de Wetirini^on ciusdem ba.silice adu(K'ato.
Everh.udo ilo HunoveMon, ct aliis coniphiribus, sicut iitrii|uo pnrtl coin|iiacuit (louotc annitcnUbus. Si ipiis
autcm prelaturum ud sul>dilorum tam prcsenciura quam luturoruin huc inihngcrc, acl.aUqua io partc ausus
fberil imrouiare, autoritate Dei ao domim rademptoris nostri Jesn ChriBtt et beaianira apostolorttm Petri et
Pauli ct nostri banni pronunciatione , a sacralissimo corporc ct san^uinc rcdeinptoris nostri Jcsu ClirisU ct
tociiis sacrosanctf fcdesi| communiooe fiat e&torhs et alicoas, ac ^tonto i^ehcDnf ignis inoetwlio dampneUir
cruciandus.
Dm «■gchaogte Si^ fat «•rfMcn g^agBB»
13'
Digrtlzed by Google
m
116S.
GCCXXIX.
la nomiM MUictf et individue Trimtatia. || Eucr^sus Det Greftii PaAeriMirneittis ecclesic Episcopas.
Proaidc sanclorum patruni prouidenlia insUtuil, ut quo ratiotiahititer gesta et priuilegii aoctorilate faeriel
inuniln, slabili sint in prrprtuiim conGrmationc roliiwata. Proindo postcritati noslic nojiim e<s4? iiolumos,
quod pro dcbilo odkii iiustri episcopali domui sludio^o prospiacutcs, et eam libonter in omnibus ampliarc
wdentes, «anam qof circa domum nostram Heristelle est, exstirpari cooceMimiis, ei ad nouanda nooalia
agincolns in ca lali dcbito et hac iti>(icia collocrminnis-. Si qiiis intrgriim mansum hnbueiit, tres solidos
pcrsolucL Si qub dimidium habuerit, mcdieiatcm precii dabil. Decimam iuolam io aniiooa et altilibus
dabit, hoc tamen excepto, ut pro qnolil)ct poiedro iiummam vnum, pro nitnlo obolura det Si mansiona-
rius sti|u r hoiuirii moriUir, mclivis iumeuliim cur^ dabitur. 5i oullum habuerit, meKor uestis detur. Ro'
liqua heredilas legifimis hcreiiihim pcrtint<bil, et oo anno tlo bono illius nichil pcrsol!i'*lnr Onis mansnm
ueodcre uolucrit, uilUco cpiscopi dc licrislelle oITcrai, qui st emere noluerit, uendat cui uuit, ct uiliico
sex nomnMW det A anmmis syuodalibus omnes Jibcri sinL
Acta sunt hec anno domiuicf incamatlonis ]i.C.LX*.in. anno uero episcopaUis domnl ^eigisi episoopi lOf.
Dtt Si<tat 1*1 4m fc«t 4«r far. Ilrfcande dciielbcii Blicfcoft bcMbrkfccoe, afccr fccccbidi|l.
CCCXXX.
In Domine sancte et indiiiidtic Trinitntis. || Ego Thcodcricus Dei muncrc Comcs in Cliuis, Arnol*!! co-
mitis cl Ide comitiss^ lUius, cuncUs hcrcdiljus mcis. ct uniucrsis tam ruluri quaiu prescatis ^ui fidelibus,
tiotum tacio, quod postquam nobilissimi Coraites Capenbergcnses Godcfridus et Otto sua omnia et semet
ipsos Dco obtuleruiit, iii curlim l'\ isflpnscm snnctimonialcs Chrislo seruiluras transmi-iciunt lldcntos iUiquo
peruent^ menlis humiues posscssiuncs eiusdcm curtiit aU clawitrales personas deuolutas, conati sunt auiplam
eiusdem curtis iuslictam infinnare ucl minuere. Deniqno a silua Dcmmcrwalt nomine, in qua ex dielMB
anliqais iam dicia curiis, cum ceteris (>i pre ceteris comprouincialibus scmper poteos extitit, noliti snnl
quidam, fr;i1rcs illos quasi alicnos rcpMlare. Pioinde nos titnorein Dei prc oculis habcntc*, conlra lianc
iniusticiam dercnsitinis nosti^ clipcuni leunuimus, ad aducrsarios claustri uuncios dircximus, et prcsumptam
audaciam repressimus. Uolttmiis iiaquo el presenUs scripti auctoritate sanceimns, ut prenoroinata cnrtb,
ex hoc ct in omne lcmpus, in suc piiri->!atis plcniltidinc pcrmancat, qninn iis<jLic nd noslra tempora ex
dicbus anliquis habulsse dinoscitur, ei in iurisdictionc Uviselcnsium siiuarum in c nnuiunione .supnidictc siluc
Dcmmcmalt, in communione quoquc eanim quae trans Lippiam sunt silunriim, sed ct in a^ris, ncmoribits,
pratb, pasGlus, piscationibus, nemo fratrcs illos inquietarc, ct ucl uim uol fraudcm cis inrerre presumal,
qui sub nostrc defensioni'; alas confir_'cftmt. In eittsdom curtis allodio, si roorlmis (piis fncril, non liccat
hercditnteni requircnti c\igcrc ibi porcos ucl annunam. Sed ct minuta dccimu quc dc nutrimcnlis anima-
linm prouenire solet, nec ex ipsa fnitmm curti, nec ex domo in foresta reqoiri aiit dari nllo modo debeL
Bt quia cesdem Cbristi pnupercs cv animo dilii^imus, licc ci (|ncetnM]iie suat alift ew atlinentia, hanno no-
slro ronfirmamus, mandantes hcredibus nostiis. ni ct ipsi idcm clau.stmm, pro rcucrentia s.inrt(> MaRio
virginis, ct pro, .satuto auimarum suarum diiigant uc defendant. Ut ergo hec ad posterorum noliciam pcr-
aeniant, scriptur^ huius lestimomnm sigilK nostri ptacnit imprcssiono insigniri, subootatis leslibus, quomm
hcc sunt nomina. Adclardus de Wi.senthursl Hcrimnnnns pincrrna Rutgerus Rix sfil (lerlacus dc Dinirede.
Bnlilcuiniis dc Calkcrc. Weccliniis do StruDLede. Deniardus dc Duhnenc. Anlonius de Diocclacheu. Ruigc-
rus de Galcn. Macharius dc Brchte. Amandus de Tliicle, et alii multi. Anno ab inoarnalionc Domint
H^C^LX^III. Rc^nanti iioinino Friderico Romanonini impeititore. Amminialnnle Colooieins fodcsif ponti'
ficatum domino Rcnoldo uiro ucncrabili in nominc Domini.
Da» Sirs«i, wdcbcc mil VttpnonMmtm ao|cliiiigl «ar, i»l fcrltina ttpaguu
Dlgitlzed by Google
iift — 1119.
4UI
CCCX2UI.
IN NOMINE SANCTE et tnilitiifluc Trini(.iti-J. r^n Sifridus Herisiomis prclcsic filius ac minimns omnliim
Christi saccrtlotum, prosuint^ns niuluiudinc miscrntioniim Dci, qui non derelinquit spcrantcs in sc, ad
imitafioiieni apostolomm, r\n\ ia primitiita ccclcsia prupnas posMsaionefl mua fidelibi» CbrtBfi studncrant
erogare, coosentlcnic d u mea Begdindi uenerabili prefiiii loci abbaUssa, uniucn>isquc hcrcdibus meis,
qnatuor mansos in nilla i|iit' I.mjrnnn dirifnr sito*;, qiio^i in qniota posspssirnic liahui , (luds widi'Iicol do
bcncficio, rcliquos dc patriinonio, ad conmiiuicm usum conucntus Uco iliidcm scruicntis, pro rcmedio animo
oiee parentomqae meorum libera mano opere precinm doxi dicare, eo uidolicot (enore, qnatenns poat
obilum mciini l;iin dDiuinr' r|iiam r ammli i ncc non ct ccteri oblalioncs rccipicnlcs anniiatim in anniuersario
mco habcant unum albuin paneni ct unum siliginouni eius quantitatis ut dcccm lanlum dc modio tiant.
Babeaot etiara fercnlum camium cum cyfo ceruisic. Ad altaro beate MARIB oficratur eadcm dic ia missa
lideliam defunctorum unus albus panis ct sihgo cum carnil)us, ct ceruisia. Due emantur nummate cerf
qiic in nooto posslnt ad hnrilnarf siiniccrf. Campannriis singulis dctur panis unus ct cyfus dimidins ccr-
uibic. Similiicr paupcribus crogcnlur duo maldra, et unum pise, cum una liiia cerui«iu. Dandi sunt prc-
terea singulis annis quaUior soKdl ad enenda luminaria, ut ardeant ante altare saneti Gcorgii. Actora est
huc anoo ab incamatione Domini mitlesimo ccntcstmo sexagesimo tcrcio, Indictioiic undccima. Frcdorioo
Romrinonim impcratore augiislo. Euprgiso Pathorbuincnsi cpiscopo. Regclindi Hcrisiensi abbatissa. Vl atitcm
hcc donuli» iirma ct indiuulsa pcrmancat, hanc cartara cunscripsi, sigilli impressionc couflrmari rogaui,
tesies iegitimoe subnolaui. Rogardis preposiUi. Luilgardis docana. Sophia. Vredemnis. Gerthrudis. Bertradis.
Jota. Vuendelburgis. Bcatiix. Vodelholdis. et cetcrn .'■(wimcs I.indolfus. Thicdolfus. ncncrhardiis. Thancraa-
rus. Vuescelinus. Dodo. Ilartman. Eiluuord. Thcgenhard. Rcinhcr. ot aiii frati-os. Kono. Gcrold. Vdo. Albcro.
Uancgold. Heriman. VuerD. Emest. Brainink. Heiiirik. SigqharL Meinber. Ethelger. ct alti quam plures.
Vm s«d Mlkedmcktca Bicgtln bt dMciMfiDilidi, dMwdcM feu wifaia «ibcdeiilcsteBraclMacfc wlarai mngcii.
GCCXXXfl.
E Stmackil bh. aal. cril.
In nomine aanclf et indhiido^ Trinitatis, ipsa propitiante, Buergisus Fatherbrumiensis episcopus. Quo-
niam Dci ordinatione buius ecclcsic curam adininislrnndnm suscepimus, digtiuin cst ut non tftm pr^Case
quam et prodessc omnibus studemmis, nec solum matris, uernm ct filiariim, id est ecclesiamm infra ter-
miuo^ nostre diocesis posilarum, palernam sollicitudincm gerentes, bcncficiis summi largitoris ulcumquc
respondercmus. Igitor nouci ii uniucrsiias fidelium Christi et ccclcsie prpsentium et Aiturorum, quia beat^
mcmoric decessor no<=tcr ft Miilianlns cpiscopus pia intonlione lum in edificandis ccclesiis. tum in ab aliis
coodilis sua largilalc anipliaiuiis suilicitus iouigilauil, atque intcr cetera bona sua, Ueimuuardesbusensi qao-
que ecclesi^ in bonore beate Dei genitricis Hari^ sanctiquo Pctri principis aposiotorum construei^, patcmf
hrgltalis monumcnta non ncgauit. Nam pr^tcr alta predia, (|uc prcfalo loco conlulit, dccimas noualitim,
quc pntrc>; cinsdcm cocnobii claborfire possent in possessiniiilius dunlaxat dicioni cius subiaccnlibus, pri-
uilogio suc nuctoritatis niimitas cunccssit. Cuius laudabili studio prouocati et animali, oos quoquo ob amo-
rem Dci ac sancte Dei gcnHric» Hari^ sanetique Pctri pnncipis apostotorum. oidera eedesi^ aliqua hrgita-
lis noslr<j boneficia impcrtiri rupinntcs, ad eonfirrnandnm pictatis clns Iraditioncm, dccimationcm noualis
supra uilliim Muiesscn dictam ia aicino nomore nostris dicbus c.xculti, quc nostri iuris crnt, ad usus Deo
ibidom famulnntium, pro salute eorpoTb et anhn^ nostre, in propriclatcm trndidimus, lcgauimus atquc con-
cessimus. Nam si pauperibus Christi e.x abundanti nobis tcmporalia subsidia semioamtN» credimus qnia
eoram spirttualia eum eis ki prfsenti et foturo HMteinus. Ut ^tnr h^ Iniditio perpelno rala et moonnuba
Digitized by Google
402
itts.
pcrmancal, pagmam hanc conscnW ft^cimu» ct imprcssione sigflli nostri slpnaiiimt:< hnnno quoqnc (lomlni
no«tri Jcsu Christi el bcatutsinii Pctri apostolorani principis, nostraque qaam a Dco acccpimus ligandi atque
solucndi auctoriUit» firroauirous et firmarous. Han» traditionis testes nmt CBnonid maioris cccle.sic. Alm»*
nv dcetnos. ThielniBnn. Eitbeilitt. llflTo. Conradus '}.... Pro hac traditionc reconipefisauimus Vlf. mtr^
cas probi argenti, qnas a preratB ecclesia accepimus. J)ala XVL KaL Seplembria, amu» donuaicf ioean»'
tioQis HLCLXV. IndictioDe XIU.
CCCXXXIII.
In noroine sanct^ et indiuidu^ Trinitatis. l| Frcdcricus Dci gntia Mona$tcrien.sis episcopus. Pontificis
eat, ntililatibos f cdeanrum nbi oommiasanmk prouidere, easque iuxtamodum possilMlitaiis sof promeuendo^
quia uarii sunt eucnlus rcrum, inuUipliccsqin' fniiulcs cl Hiiilicio hotninum, otiatn quc prouidc, <]uc rcctc,
qiio iu^lc inslituta sunt inucrtenliutn, opiscopali luilionc communirc. Lnde ego Frcdcricus Dei.grutta sanctf
Mona:»tcricnsis ecclesi^ cpiscoptis, prcler ea tpie a prcdoccssoribos incis bcalc racinori^' Egberto eC Wei^
nero in Lbbemcnsi fcclcsia laudnbilitcr acla, daU) uel conoessa sunt, uidolicct de mutatiooe lod, de ab-
bali^ libcra olcclione, dr d< ■niiii-; iti Dullni ol \Varf*ii(i»rp<\ dr cur\r, in Woiinr', npprobrtnlrs ct collau*
datitie.s, ul etiaiu uidcm ^'cclci«i^> nustra in partc aliqua prospiccrcUir bcitiuolontia, Mluum quaiidam cum
fundo ipsius quam tribus mansis rcdemcront a ministcriali oostR» Fredcrico de Gordincsde, et dectmam
agrorum quos XXXIIl^ sdidis a Sifrido de Suncnchust n ccpic niinistoriali noslro acquisicnint, ct dcci-
niam X. solidorum cum onmi dcbiio in loci.^ Suderlaj;n ct lloltihorst, quam duobus mansis ab Ilcnrico de
Dultuoae cambiucrual, in spe rolribulionis «^'lcriM^' libcus prciiominatc cuncc^ ccclcsi^. Noucrit cltaoi fide-
{iom pastcriias, m« de eodem ^lesia, coosensu abbatis Fronoonis et fratrum suorom et adoocati eonun
Kvcrwini, «IniTiiiTn i|nnnfl.irii in Miili n!)0( li(» acfcpisse. Tniitita uicissitudinc dccimain X. soliiloniin in Hcl-
dinchusen prcfat^ ^cclosic cuutiilisso. (Juy omuia ucl a picdoccssoribus meis ucl a nobis scpcdicic eccle-
si^> et fratribus ini^ sob norma rc^ulari Christo farautaniibos consta, ot rata cl inconunba cundts pcrma-
neant temporibus, cpiscopali banno nniniuiniit<:, ct lcslilju^ iiniutlatis, haiic in pa^inain conscriptam, si};iUi
noslii irTi|)r(>.si(ini' (.■oitoIjim .'iiiimii-. SI i|iiis iL:iiiir horuiii iilinui'! iiiiuste U('I uiolenlcr infriiigcre uel itnniu-
tarc presumpsoint, irnm Dci oronipotentis incurrat, et msi rcsipucril pcrpetuo aoatliemati subiaceat. No-
mina tcstiom. Qerici. Vdo prepositns. IngelberUis proposHus. Albertus dccanus. GodcsealcuB. .Magister sco-
laruni Willeltnus. AlbcrtUs ccllerarius. Herctnannus. Conradus. Libcri. Comcs Otto dc RaucDsiirr^c nvcr^
vinus aduocalus. nercmannus dc .\uenstrol. Godescalcus dc Saperodc ct fratcr cius Rodulfus. Ministcriales.
Beniliardus dc Dulmcnc. Ilcinricus ct lugclbcrtus dc codcui castro. Wulfardus. Sucthcrus. Fredcricus. Der-
nardus de Bedidm. ot alii quam plures. Acta $unt lioc anno dominio^ ittcamatiouisM*.C*.LXo.V*. Indictiooe
Xn}. Hcgnantc uicloriosissimo Roinanomm rrgc IVeili iito, anno regni cius XIIII*. Impcrii autcni MII".
Dh auijj^wlrMckle Sirgel «ln liitrliur* i<l djs klrincre, ieducln m «in« vi;rliiillniMaiai>»tg *rbr gruM* uml didie WacbMiiaiw
«iagMlnicktt ct ikt atwM l£ii|lichrand« «nd M|gt dca tiiirndeo Riichof, ia etner liawlicli Milim FlfiWt flkit —bw
decktem H»upie, die Hinde «n 4«n |«ib angcMipa, in dcr rcclilen 4en Bi*elH>rut(b tchrig iibrr dco Leib, in
dor linkea cin godilMiaMC Bnrk kclloMl} an doni Slnkte dDd* «i» «nf 6tm ghiucren Sicgd, Tbicrkupre m bo-
MSfknD; 4i* Vinidiflft hciHti FriUwiim MvDMlcr. Bfc t<
CCCXXXIV.
In nominc sanclc et indiuiduc Triniiaiis ]| Liutgardis Doi gratia Ileruordcnsis occlfs-o oIibalis.<)a< Omni-
Imis Chriiiti liddibus Lam futuris quam prcacntibus nustro priuilegio cooiinuamus, (fund t|ucdam Volcsuuio-
>) AaiUtt dcr MMBcn, «dclw Ucr avtk M|ea Mlltcn, MUt Strunck, dcr K&n« «CfM, ds.
Digitized by Google
IICS — 11C«.
103
His etusdem occlesif sanctimonialls, qnandam Ijuliiardim nomine, in obscquiiim slbi slnnatjim, pos5C<fit.
Uanc Walthardus quidam ministcriaiis noster, consiiio comministprialium snorum ct horedum suonim as-
sonsu, Swethcri sdlicct et Thcodorici fratnnii suornm, prupriam ancillam suam Hcinhildim nominc, dominf
VtdoBniUBdi in coneainbium dcdil, et Liutgnrdim ab cius ob«equio libcrauit. In Jus cclerorum cerolributo-
nim ecclesie nostrc subiuganit. Ego L a1il>ati.^ Iianc paginam scribi ct sigillari iussi, quam in tcstimonrura
huius rei predicif L. dedi. Uuic . . . oni interfueniat quamplures Chrisii ei ecdesi^ uostr^ fideleft. . r .
holf. fteiiihari JolHunM dapffer. Joliniiies jmoeriHU WoriQgcr. Aeliiiii amo donrioiof inoanwtMNns ILCIXV.
IndieikNie XDL
Dw grosie, kreUlurmigc , init Prr^amcnlttrrircn anr dic Clurlc rrtlj;ctirne<e Siegel, *eigl (iat «ehr rvh gearbeltete Itild-
niM der, Mr ctacm mii Thierkijprca feraierieo Stulile liitenden AebtiMiaD» io d«r liolum Uand eto •Scnei Bncb
hOlmii m» 4tt IToMchrift; U«tp«dii m. Gf*. Jktmdtul» Abta. f.
CGGXXXV.
Am XlMiilmer MSS. T. LXX,
tn nQaiillO sailCto et indiuiduc Trinitatis. Rcinnldiis Dci gralin s^mcle Coloniciisis ecclcsic Archicpi-
scopiis. in pprpetuum. Pontilicalcm (>rcci|nic (iccci \i^ilaiitiam, rcligioiii propnr^^nnde ct specici domus Dci
atnpliandc animum semper inlcndure. Idcoque si quid sub nobis digniim iiiomoria gerilur, soripture mi-
nittorio posicroruni id nolido rescruftri du\iinus noccasarium. Nouerint i^itnr uniaersi Gdclcs tam futuri
quam prescntes, ({uod Otto Comcs dc RaucDsberg ct Vila coniitliisa cum lilii» suo Hsnnanno ct Coincs
llenricus rfalor Ottonis, consenticnlc sitrorc ipsoriim Iladwigc r<m!ili.s.si dc Dalc ciim lilio suo Henrico,
Predium quud poi>scdQruiil in Fbci-shcm cuin omnibus suis nliinciitiis, honiinibus vici<.-licct, molcndiiii!^
agris coltis el inculiis, siluis, omaibusqiie reddidibus» lieato Petro et eeclesie Colonicnsi leg^lima donatiooe
conlulurunt, cn scilif ct ralione, ut .Hororcs Dco scriilcntes per maniim Hcrinnniii prcposili dc Kncclitstcdcn
io Flacrshcm locale et diuino iuancipatc seruilio rcgimiuis aniinaruni suarum ad ipsmn ac succesisorcs itlius
scmper habcrcnt rcspcctum, Aduocaiiam vero foci illius sibi Sttcccdenlibusquo sibi hcredibuaquo sub legi'
timis rctiiiiii!, Biipli^lcriuni ct aepnllBram saluo miitckis ecclosie Juro idcni locns ubtinuiL No quem ergO
huius rci vcriliis laleat, paginain prcscntcm sij;illo noslro iiwsimiis itisi^^niri. l'l nc (juis tmqmtm in postc-
ruiQ factum hoc impcdiru vcl uliquo roodo ia irriluin rcuocarc prcsumat, Auctnnliitc bcali l'etri ac nosira
distrtete intordictmiis. Tcstes hniua danationis ct confirmationis sunt flennannus malor proposiius. Philip-
pus nialor dccanus, ccleriijue omiios fcic e.x ordiiio (-"1 noniinc priorcs. Prctereo dux Hcnricus dc Lim-
lnirg. Hcnrii:uji coines do Gclra. Thcodcricus dc Cliua. Ilcrnianniis conics do Safrcnburg. Thcodericus dc
llostudoii. Albcrtus comes dc Molbach. Euerhardus coinos dc .Mtena. EngoibiTlus cunies ilc Montc Kucr-
wtnos de Prcckcnhorst, et cetcri nobihores tcrrc pluriini. Ministerialcs i|uo(|uc. Gcrhardus aduocatos Colo-
niensis. Hcnricns dc Folniodostcin. Hcnriciis dc .\lpon, ct alii qnamjiliirc^ viri hmiorali. Datiiin Colonie
in fustiuilutc bcati 1'clri ud viucula, <Vnno dominico iucaruationis lliiicsiiiio ccnlcsimo L.WT". Indiclione XIUI.
Imporaute domino Frcderico Romanorum ImpOFatore uiuictisisuno» Anno regpi etns XltlL Imperii vero XL
Anoo vero ponliiicatus nostri V. In Dci nomine.
CCCXXXVI,
Nuli 4mi Or^ioil im AnUn dcr SUdl Sonl.
Df Nomine sancte et indiaidoe Trinltalis. Reinaldos Dei gratia sancte Colonieasis ecclesie hnmtlis
ministcr. Uniucrsis siiis ?:ticcc5^o'jribus et ciusdrm ccclcsic ri(iclibiis in pcrpctnum. Sino usu ea iaccrc
ac uilesccrc noo conucoil, quorum coogrua cuiiura ct subiccionuu iaboribus frucluose uolot . . . , et ho-
Digitized by Google
104
ilfC.
nesta r«lil«om laiinma (iscum doroinicnm ndaiigorc. Uninersis igilnr nosJris «sopcessoribus el oonun fideB-
bu$ pcr prescnlia scripia cupimus iuaotebcere, quod uomus quoddam prope SuSaUaM situm, uuIgoAltholl
dicuim, a drcoiniDaiieotibiis tam nostriK Iioimniibi» qaam «Ktraoeis ioatiliter saceidebainr. iia qnod nuUom
uel minimum inde nobis aul curio rosiro pronrriicliai omolnnionti.m. ConsulUs ergo super hoc prioribus, in-
beneiiciatis ct mioisterialibus eccle»(9 Colouicnsis, ex commuui eorum ct toctus Sosacieosis famili^ consilio,
lotam aream predieii oomoris taUter «xcoleBiifom coooeaMBoa, iK de qsolibel maoBO Sex soliifi Sosaeiei»-
sis Mooeie nobis pro oensu, ot ccdeMf Sanctt PatroeK m SoMtb XVID. denarii pro decima persoluantnr,
lali quoquo pacto, ipsis «^ni «o! do trann tioslra tn»! dt» manu uillici nostn nliquam lerre nostrp nredicle
portiuncm ccnsualitcr rccepcrunt, iiliisque et legitimis corum heredibus, po.ssessionem ciusdcm porUoois
pcrpciuBuimus. biMiper predictam decimalium denariomm . pcosiooem de lota area prefati nemoris pro
remctlio anime nostn; el predecessoruni ac successorum noslrorum salute, prefate ecclcsi^ bcati Palrocli
sub t-di (letorminaUono in dotcm pcrpctuam conluUmus, ut in momoriam tam eorum quani noslri, eiu:>dom
ccclesie Iratres dc altera peusiouis illius medietalo, io dio quo ipsam ecclesiam ad honorcm Dei coiise-
oranirous. el de reliqua metfietate in aonluersario obitus nostri die, consobUooem singnlis annis babcanl.
Et quoiiinm in hoc nnimr rnsirr spcnimtis folioitrr consullimi, iri illn noro pensiunom iio«tfarum suniinain
uideiuus dccenler adauctam, factuni utruiiique prcscuU nostrc aucloritalis pagina et nigiilo coaUrinamus, ct
ne quis uni(|uam in fulurum id inrringcre presttmat, awMrilate Dei et beati Petri ac noslra sub aoathe'
nate intenlicimus. Tcstes huius rc( siint. Ilcromannos Maioris ccclc^ie in Colonia prepo.silus. Pliilippas dc-
canns (»f<rlinrdus Rtinncnsis. Sifridus Xaiictensis. Syuion sancti Gereonis. ruiu.nlus s.inf ti Souerini prepositi.
Nicolaus abbas Si^cbcrgcnsis. Ihidcricus ubbas . . . ieusis. Widekiudus subdocaiuis niaioris cccles^e. (ier-
hardus decauos de gradibus. Bcrtoldas decsnns BunacoBts. JohaBOcs Msgbter scdanim. Cimradus cusios.
Gcrhardus decanus ct otnnos cnnontci Siisncicii.scs. Hcrcmannus de Mulonarhc maioris ccclcsie aduocatus.
Comcs Albertus do Miilbacb. Thicdericus de Cliuo. Coioes Eucrhardos de Ailcna. Ludolfus de Daslc Ri^-
dolfus dc Stetnvordo. ConstanUnus do Moote. Wallcras aduocatns SBsnctcnsis. Conradus et Rabodo. de R6-
thenberch. nobiles. Ministerialos uero» Heinriciis dc Volmudesteiie. Gorhardiis adiiocatus Coloniensis ct He-
roninnniis fialcr ciii-;. Alhcrtus Tfiicnio. Rogenbodo cl litii ciiis Rani-'! cf Rc^cnbntlo. Marsiliu^ ct filii eius
Rc|jcubodo cl Marsilius. lirunsteiius ct Winaiulus. llurmudus. liccoimtis .Munctnrius. Libcri. lliidcricus de
foro et «os Huio ei Radolfos. Radolfus simplex et Lutbcrtas. el alii (piamplurcs uiri faonoratl
* Acta sont hee Coloiue in ecclesia || Sancti Petri anno domioice incanatioais f|| M'.C'.LX*.VI». in
Kaleodis Augusli || IndicUone Xilil'. Impcrante doinino ||| Fredcrico Rotuanorum impcrato|{rc inuictissiiuo.
AnilO regni eius Xllll". ''| impcrii XI*». Ponlilicatus iicro noslri || .\nno prirno. " In Dei nominc felicitcr Aiiu X
Dia Schlimroraicl, to wcit *ie uben awi>clien twci 6li.'rnea cingcschlotscD , iit mit «iner «ebr |roMca, nil Uajutirt'.
Inidlftaben untcriniiclitrn Scbrin grschrieben. Uie Zcilrn tind grbrocbea (dufch Mr« Stridie wlfd d«r aiinl«M
BMia, darcb <lru Slriebn Bbvr da Ende dcr gjiucn Xnale t eiLitlinet); i* dem miUlcrea lerrrn ZwUchrnrauroe
b«£adrt lich dat ■urgrbrftete grcioc, etwii limjilirhruml* ^itgcl, wrleliM deB «in«M niedrigrn Slufale Mlxcadea
Discl)<>r in vt ;n< iM (irii.itc, in dcr rcchtcn lljnii .lo» nischoliitab, ia der llok«n ein Bndi biltcnd, *or«tellt; nit dcr
UiBiGbrift: Aciauldas Dci tira. C«)«»ieasiaia Archi Ept. «
CCCXXXVf L
Aoa der Xietbarattdicn Urliu«dBn>Sainaititng det Fr. Fladdw Cbvr.
In noraine sanctc et indiuiduc Trinitatis. E{ju Frauco diuina fauentc clcmenlia Lisburnncnsis dictus
Abbeos, tam panperibas qnam diuitibus ecclesic nostre bominibus leges ct iura sua recognoni cl oogniia
sicruari slabililer volui, quia racionabile ac Dco [tlacitum r<.l, ut sine contradiclionc nostra nobis ab illis
dchcnt exliibcri, ita que iuris coriuu smil, siac molcsUa iustum iliis a nobis couseroari. Uac igitur con-
•jidciatioQc babita, Epponi, rrairtbus ac sororibQS eius ac reliquis simiU nire ad cameram noetram perti-
Digitized by Google
ItCf — «tCT. 405
nentibus, saam ias<iciam recognoaimus. Soilicct ut dc mjptiis unus tanlum nummus anrmi<! vcl poIHs iiir-
cina, do suppcHccUli autem morieDlium quidquid molius lis^ucrinl, noslris utilitatibus provcniat. Uunc au-
tem tecorem ac modum iusticio fandia illis inddBimiM, qoamdiu uxon» d« sua oondilione vel do miQHle-
rialibus sibi copulaucrint. Sin vcro in inreriori gradu, id csl in ancillis vel mancipiis matrimonia contraxe»
rint, pucri ab illii» procreati ius parcntum per omnia obtincbunt, uxcepto quod hercditas morientium iure
maocipiorum tntcgraliter utililali nostrc deputabitur. Porro per succcdcntcs gencrationes quotquot fuerint
dimidiiiim censum et naptialia oomnoda» qnod diciliir Betdemund, ac hereditaiea per «omiB more Blo-
num pcrsnliipnl, a scruitio vero lifonnm immunes scmpcr pprmancbunl. In curia autcm no^^lra ad ornnla
officia, prcler «d lauandas vestes, iuro dcputari possunt ilcc autem ut rata ac stabilia pcr futuras gcne-
raiiooee permaneeflA, nobie. et illis omnta m doabus paginis oonecribif el msdioa apioes secari proptor cao*
lekra voluimus, ut pngina pnfiriam paginam, litcra litcram cl Knea prafNiam Jineam itulubitanter leco^
gnoscaL Actum el lauflntnm coram fratribus et mintstfrinlihti^ in camera nostra. annn ilfiniinirf incaroa-
tionis MCLXVI. iDdiclione Xllll. rejjaaatc Frcdcrico glurioso homaaorum Impcratore, anno Hcgni eius XV
Imperii XIUL
CCCXXXVIII.
M» tXmm OlnnkiNiUid^ X«fiW If. lahfltaDdcfU, ioi Betilt d« BSUittbtkaf» MMirtr Ht mnin.
In noinine Sancte et ituliiiiduc Triiiitatis. Wemhenis per misericordiam Dei Episcopos in ccclesia
Mindcnsi. Quia sanctorom cxcmpla pairum sequi debemus, et eomm ucsiigia imitantes diuini cultus ho-
norem et numenun Deo eeruienlium multiplicare dooemwr, Futttromm noticie et charitati hoc nostr^ con-
stiiutionia deeretom oomiDendamiH, et omnitim fidolitiro beoeuolentto su[)or factis nostris inoecamaa «t
imploramns. Quapropter nosso cupimns omniuin Chrisli et ecolcsie noslro fiflcliiini imltisti i;im tam futuro-
mmi quam presentiuni, Qualiter ccclesta in Oucrcnkcrcken antc tempora noslri .^arerdotii uno sacerdole
oonlenta Mt, et ad manom Episcopi spectauil, et eiusdem ecdosif sacerdos Kpiiicopo Mindensi debita ser-
uicia pcrsoluit. Dcindc crcsccnte in prcfato loco Gdolium nuincro ct rcligiono SanotimoniaUum ex sola
eloomosina et collectionf* do^^utium, ob honorom bcato Mtirir; uirginis, gonilricis domini nosiri .)psn Christi,
ut ipsa inlerucnlrix pro aniina notstra fieret, diuina nobis inspiranlo gralia, cundcm locum pielale rcspexi-
moa, aiannm ad lalwrem apposotmas, quibnadam bonis augmentauimus, unam uidelicet domom in Habnr-
gehusen, ctim nmnihn.s ad oam pcrtinentibus pratis. silnis, niltis pt inctiltis, glandibus, duo arada iumcn-
torum, et sex uocias porconun, uoam decimam iu Alcmultrc, ccclesiam quoque de Veldcn cum omnibus
agris suis et mancipiis. bannnm etiam cpiscopalem ad synodalea oanaaa traetandas, iodicaale ecotcsia nostra,
^od nobis hoc licilum cx cpiscopali auctoritato ct omnibus gratum foret, .•^ii{t<T has duas ccclesias uide-
licet Ouofcnkerckrn el Velden, archidiacnno fratrc mt o charissinio nominc Hoihorto, rrtontis alii?; eccle-
siis ad manum episcopalcm, ad oundcm iocum in solaincn v.t rcfrigerium ibidcm Dco iamuinntium dclega-
ohnns et traditfimuB. IDnd qnoqne setendom ac semper pia mente reoolendum est. Qnod profatnm loemn
liberlati donauinius, tanquam unain dc [)rf [)<)slliiri.s in (H clf^sia Mindon.si, el ut nullti.s prcter prepositam
excrccat dominium, Prepusitum etiam dc uilu el ordinc buati Angastini, qui tam moribus et nito honestate
famulas Dci et nonellam plantalionem sciat regorc, ibidem ordinaiiimDS. Vl igitur hoc nostrc conslitutioott
decretum et pic uoluntatb desideriam crescat, de die in diem profioiat, Dominum onm laohrimis rogamos,
sempcrque apiifl fnluram posiorilatcm ratum et incontinknm pfrmancal, tcstiliti^ iilonris fnm fratribus quam
militibus ot ecclcsiy ministris corroborauimus, carl§ inscriptione lirmauimus, Sigiili nostii itnpressionc s^jna-
niniaa. %c sunt nomtna (estinm. Tbietmams maioris ecclcsic proposltas. Aiino beatt Harlini preposiii».
Conrados decanus. WaUeras prcsbyter. Reimarus prbr. cellcraritis fralrum. Bruno prbr, Reinhardos diaco-
nus. Ilermanniis fIiaronM<!. Heithoririis diaconus. Eppo suhiliaconus, cu.sIds ccclrsir'. Roinwnnltis stilKlia-
oonus. Yolcinarus subdiacuims. Mililc^ ccclcsic. Widekindus aduocalus. Xiuedericus. Mirabilis. Muiistri eccie-
ce«i.ai(i.biit. wmiiu, il 14
Digrtized by Google
iict.
sir. Eii:;ilwardu^ senior. Eigilwardus dapifcr. Eno comcs ciuiUitis. Alcxander. Thicthnrd(i«. Alhrafdps. Wid^Q.
Acta sunt b^>c auno domiaicp incaroationis M.CLXVU. Data Hindf lUL idus Februarii.
CCCXXXIX.
bi nonMM mclf et udiaido^ TriiHtatis. Eawgni» «m» finente clen«itia PiBflioil»anwn«is cpiscoput.
Qooiiiam ad boc in mblini poeiti sumus, ut non solom preefw, scd etiara mnllis pro possc nostro pro-
dps.«ic dchf^fimns, dignum cst ul quia miiltorum palcmus aspcctibus, intcntioncm nostnim in id diri^amiw!,
ut non tam mrcprehensibile quam etiam laudabilo sit quod uolumus. Froinde aotcccssorum noslrorum
venerabiliui» pontificton piis studiis iocitati, qui ^cclesiBS aut a fundBmentlB exstmxerant, aut ab aliis oon-
ditas sua munificcntia dilatnueruiit cl exornnucrunt, non quoquc aliiui monimentiim noslrc> dcuoliouis ad
Mitftontationcm diuini seruitii poslcris nostris relinquoro curarous. Igitur notiim essc uoliimus uniuorsitati
fideliuiQ Cliristi tam prescntium quam fulurorum, quia prcdium quoddam iu uillula quadam Wetersen dicta
oom consenwi et fanore fld^um nostroram tam cnnoniooram quam laicorom pro remodio aninoK;! nostr^
tradidimus ^cclf^sie hoatr» Dri ^^rnitriris MARIF, sancti<{ue PETRl pr ln Ijms .ipostolrinim in Ilclmtinardc.shiisoii,
rof^to fratris Hciiirici apud candcm ccclcsiam conucnu. Prcfatuiu ucro prcdium quidam prc^ibytcr JO-
HAI^iIES nomine benefidi mre possederat, quod aniB eins Gerhardns dietus bcato LiBoRio tnufident, ea
oideficet conditionu ut poateritiis cius in bcncficio rctincrct li< rctiiiario iure. Idcm Johanncs habuit SOrO'
rcm quc Otheliiardls dicla crnt. Cui uolens idi<|nid impcndoro solatii, idcm prcdium robi? rcRii?na«it, et
sorori atquo marito cius prcslari rogauit. Procedenie autem tempore Liudigerus, hoc nomen uiro cral,
nidens minns otilitatis sibi ex hoc prooenire, aunuente nxore soa decreuit idem predinm dimiilere» aooejpilo
pro eo conucnicntis ^slimalionis precio, ut o\indf proroclum ^xium commodiiis ordinarct. Quo comperlo
prescriptus frater H. cum benodiclioDe abbatis sub cuius obedientia dcgcbal, anniteotihus amicis suls, idem
predium in ius Hclmuuardcnsis j^cclesif transferre curauit, ad usum inibi Deo famulantium, datis cidem ■
liodero Hlf. Ibreis examinati argenti et f. talenta Porro II. taleota Johanni persoluit, ut conaensu eias
io id aspirante omnis conlrouersio aut roclamalioni?? nccnsio remouerelnr Hi.- ii;iliir hoc ordine pcractis
quod supererat sepcdiclo uiro resijpiaute ditioui nosiri' reucudicatum , bon^ iulcntioni ct iuste peliiioni prc-
dicti H. congmtolanles et annucntes Hclmunardensi ecclcsiy dooauimns, et beati I%TBI jirincipis apoatolo-
ram nostroque anctoritatis banno legptimo iure perpelno possidcndum cdnfinMmimus. Et ut hec MMtrn
tradilio rata et inconuulsa iugilcr perseueret, paginafi hanc pro leslinionio conscribi fecimus ct imprcs-
siono sigdli nostri roborauimus. Quod si quis aliquundu. quod absit, hauc ooslram doijationcm sine ali-
omns personf redamationo hciam lemerario ausu resdiidere femplauerit. n boalo PETRO, cuius posses-
Bi<Klcm inuadit, ab.squc (!mI)Io i;(ornaliler sc daniijtiaridum nonoril. Hi'C norn Iradilio r.ula os! anno domi-
nice incarnationis M. C.LXVH. Indiclionc XIII. Huius uero traditionis testes sunt canonici Palhcrbrunnensis
^ccicsi^. Almarus decanus. Thielmants. Bernbardos. Uanegoldus. ABBAS Helmuuardensis ecclesi^ ct omoes
Ihltrea eius. Laici autcm nobilis uiri. Thielmaraa de Buren. Gcrlagus dc Ittcre, qui idem predium uioe
aduocnti suscopit. Ministcri.dos Patherbrunnenses. Jnhnnncs do Muh^liofen. Hcrimannui? do Asdagcssen. Coo-
radus. Bortboldus. Mini&tri Uelmuuardease% Liutbcrus. Bcrnhardus. Rulbulfus. Ibicderus. ct alii multi. Dala
V. Kal. AVC.
CCCXL.
Aag duni Kopitr <Ie* 14. J.i)ir(i«ndcrt!, ira Gvfili dc< Crlminjl - r)irrctor« Dr. GclirkaA M Padcrbarn.
In Nominc sanctc ct indiuidue Trinitatls. Philippus diuioa faucntc cloraeaeia snncfe r.olonionsis ccclc-
sie archiepiscopus, omnibus Christi fidelibus lam prcsentibus quatu fuluris in pcrpctuum. Cum ca quc pie
Dlgitized by Google
1168— 1169.
107
et ratioiiiaUliter fiunt ad imlelcbilein posteroram memoriam transmitti dobemt, plaoet oobU ad omnlum
lam modcrnorum (]\mn futurorum pcrnrnire noficinm, qnod opidtim Susacif nsf ex consilio priorum Colo-
niensium el cx conM>n.su pn-puMli Sat>acieiisis ct frutrutn »iuorum ct omoiuin ciuium, in scx parrocbias <K-
viriiDitt, Ouod priin ex primiUua sui iusiitutioae cttm vninena plcbe sua sub vna sola parrocbya oonectnm
erat. Id aulcin idco fccinuis, <jn!a popnltis eitisdcm adco auclus cl imiltl|)!i( nlim (t.iI, (|iiiHl ab uno pa-
slore oullalonus suflicicatcr rc-^ potcraL Vndo quamlibet parrocliyarum Ululo suc cccic&ic asscripiiinius,
et cortts eam tcrroints inclnsimns. Ad ecclesiam ita<|ue beati Petri perlincant dno Weslhoiicn. Prcterea
omncs uillc cxtra iacciilc!<, (|uc priiis cliam ad parrochyam o|)i(li pertiiicbant, cxccptis biis quc secunlur.
Lii(lr( ni liiisMi Tlu)'!ciM'!iii~('fi. rii(hpiil)('k.c. Hcppen. Gnliiicii. ^iniicnc. Kiii^lilcncliii^cn. fpio ,T(1 ,ili;)s cccle-
sias ccrtis distinclionibus dclcrniinalo sunt. Placuil aiilcm nobis ct omiiibus qni huic parrochyaiiim diui*
sioni intererant, quod conoentualb cccles» beali Patrodi et ecclesia sancte Walbui^ cuilibct pcienti oJei
inunclioncm ct scpultiirain liciti.* prcslarc possinl. llaquc pastor ccclesic bcati Pctri sicul el pastOTOB yfa-
rum ccclcsiarum bai>lisiiuilium rcfragari non dcbcat, ct qiiod ipsc sicut ct alii saccrdolcs cert.Triim parro-
ch^nrum in summis fcsliiiitatibus apud ccclcsiam sancti Palrocli matutinis inleressc cl ibi us(]ue ad soxtam
leciioncm manere debeat. et quod in sancto sabbato pascbe et Pentecostes infantem vnnro de su* parro-
chya ad ccclcsiam sancli Patrocli liaptiz.tndum transmiltat, rt ijtiod luillntn doniiniris diebus infra pascha
et ociauam pentccosiei» in eccle.^ia sua procestiionem celebrci , sed populum suum ad ccclcsiam sancti Pa-
trocli ad faciendum ibi sollcmpncm proeessionom transmtttat, et qood fbndi donum a prcposiio Stlsacicn&i,
irmestituram uero oltaris a mnioro prcposito Coloniensi ex iurc archydiaoomtBS recipiBt Quoniam antem
hcc ordinalio a noljis facla esl ex consilio prtidentum cl relijjiosorum vironim. presentem indc cartain
conscnbi ct sigiili nostri inprcssiono muoiri fccimus. Statucntcs atquc sub iiitcrminalionc horrcndi anadie-
mata dislricle prohibcntes, ne aliquis hoie nostre ordinaiioiii contraire siae eam infttngero presainat. Si
quis ucro lioc rrirorc allemplauerit, illc omnipolcntis Dci ct bcati Pbtri apostoK iram o( indig^liimcill
iocurral, ot perpciui anaUiematis, nisi resipuerit, rcus pcnnaneat.
CCCXLI.
Id nomine sinclc cl indiuidue Trinitatis. Phylippus. Dci gracta flaMCte ColoQieiMis eceleaie arcliie|ri-
scopus. ct Ylalic ai clilcaiicellarius. II Juslilia cxigit et ratio cxposUilat, ut ca quc tempore nnslro rationa-
bililcr iiuul. auclorilaiis nosU-e uiunimine roborcmus. Quocirca notum facirous omnibus Cbristi fidclibus
prcsenlibua et fotoris, ad quoscunque presens papna poruenerit, quod cnm Theroo de Sosatia impctcrct
Wcgolinum dc Tiuncn pro dccima allodii sui quod cst in Tiuncn, ct contcntio intcr cos indc ucrleretor,
idcm NVc;;n!inus in prescnlia nostra, oinuium priorum sancle Colonieosis c( i lcsie. cl tolius cnpitnli, ct mul-
torum nobilium et prudcutum uii-orum, sinoduli iudicio cl dilBnitiua scnteiiliu optinuit, quod dc cctero tam
decima allodii iuxta coclesiam in Hostinen siti, qoam «ttinonlinm ad predictnm allodiom. in auUo lenelor
ei rcsponderc, nisi qtuKl pro sinj;tilts nnrtis in fc^to Ocnti Jarnbi drbct i;im (Ii(Mo Tlilmoni VI solidcs
SOfialiensis monete, et postcris suis, iutcgrc solucrc, ct ipsc Wcgolinus, ct horedcs sui. Nos ncro hanc
raiionabilem conuentionem aoctoritniis nostre. munimbie robomuimns, et ne qnis aosn tcroerario eam ia-
flringcre prcsumat, sub anathcmalis ninculo, prcsenlem paginam indc scribi, ct noslro si^nllu insigniri pre-
cepimns Huius rci tcslcs stinl Bnino maioris ecclesic in Colonia prepositus. Sirrldns Xatilciisls prrposittjs.
Widikindus subdocanus. Albcrlus dccanus Sosaticnsi». Pcrcgriuus canuoicus. Gerardus canonicus. Comes
Wiilclmns de Juliaoo. Coroes Albertos de Molbacit Boerardos comes de Altena. HenriCus comes de Ainea-
berg. Godescalcus dc Patberg. Albcrtus ct Rcbodo dc Sosatia. ct alii plurcs»
Daluin Sosatic. Idus Noucmbris anno Doniini M^.C.LX". VIIII". Iiidiclionc K
D«i mit griinwiHrnrn Fiidcii an|;«l>angle Sirg«l iit «chr betchiiili^t, uijd der giout Hjnd oiit dcr UiMchriil Trrloreo ge-
g«ng<!Q, jcdoch dia gantc Figur cinc« littSSdM Bljclwliy Bit «iMia Slib* Jd iat ndiln, wti dBMB rffta Biwhe
ia d«r lialca iiaDdt Bocfa mt crkiOMWB.
14*
Digrtized by Google
m
1169 — 111«.
In nomine sanctc ct mdiaiduc Trinitatu. || E^o Lodowicus qucm ad rcgimcn Monastcriensis cccicsic di-
oina uoluil uocarc clcmenlHi, lam ulllo duxi quam ncccssarium, sccundum di&pcnsotioncm a Dco micbi
credUanir-oainibiis CbrisCi fiddilHH, et ma.Kimc cis qui diuiuam Mruitutem proBtaDtor. ia omnibui qa^ ad
pacem ct quiptcm corum sprctant prouidere. Nouerit itaquc tam futurorum qunm prcscntium Larilas,
quod ucuicutes ad me fratres mci Monasteriensis ^cJc&ig maioris canonici. quanta iocommoda a cittibuii
aais extra inanim iDteriortt arbls ctrca naUum ooiiinioraAlibus paiereaHir, sepius aiiGfat ciinqueali suat. ei
00 quandoquc per insolentiaai laiconini fftmorA iocarrcrcut, soUiclta canttoiie et fMnidenler prouidenles,
ut cis iiallum cmuuilatLs iurc conccdcrcm rogaucrtmt. )[cute iuitur rv^nim pclitione et causa petitionis
rcuoluta, quia honuiila cl nccc!>i>aria micbi uisa csl, raliooabibtcr aurcm eis accommodaui, et pro bono
pacis utrobiqne tam canomooroai qaam datum, oaOom io «rcuhn urbis ab ipso muro deorsam usque ad
mcdliini fossati, salul)ri con.silio hoiiiimim i^rclcsic cl ministcrialium , prcilictis c:uionicis a<l suos usus omni-
modis cmunitalis iurc donaui, ca tamcn dislribuliooe, ol uoaqu(?quc canonicorum curia, quc infra rounun
et omro uicioior sita est, partem sibi opposiiam extra ranrum per dccliuum a^cris usque ad medium fos-
sati sine onmi reclamatione ad proprios vsos ipsam possidentis obtincat. Ct at debila diligenlia precauc-
rem, qnia non facile dcucnirct in irritum, quod conscriptis ucrbis in pagina cssel comprehensum . predi-
ctam donationcm ut rata scmper el stabilis pormancat, prmilogii ioet conscripttooe firmaui, et impresMooo
sigilli roboraoi. Gaaeat ergo omaiam BdeKum dQecla dlsoretio, ne id qiiod*com aiDcera dispeosaliDOB
facttim cst, ali(|ua turbct ucl inrringoro laborct prcsumplioae. Quicunque enim iofregcrit, nsque ad satis-
factioncm analhcmalls uinciilo tpnpafiir aslrictus, et nisi satisfeceril ah ccclcsia Dci pcnilus pcrmaneat alie-
nus. Esl autciu hec dunatio facta in ipsa ciuitatc .Monastcrii , aono M.C.LXVI111. prusidi-iilo sedi apu!>lolic^
Calizto popa 01. regDanle FtiderkiO Bonianorum imperalore inmcdssimo et semper aagusto. Boiaa rei
testcs sunt hl. BprnardiLs maioris (lomtis prcpositus. Alhcrttis dccanus. Franco ccllcrarius. Godefridus sccuii-
dus ccllerarius. Eogelbcrtus prcpositus suocti Mauricil Udo cusios et preposiuis .saqcti Pauii. iieriniaonu&.
et Wesoetinos sobcoslodea. Hartwigus cautor. et omnes canonici. Ifobifes. Herioianoos de Aaenatmd. Wnd*-
kinus aduocalus dc Vreckenhorsl. Burchardii.s de .\schcberge. Philippus de Eilen. Minislcrialcs. WulCMdaa
viUicus. Fridcricus dc Warcnlhorpo. Gcrlagus dc Dingothc. licnricus do Mcrcuelde. ct alii quam plures.
Dm a«r 4*01 Mbr laofca P«r|maate uotca «titwarit in oiomi *on 4«r Scfarift le*r gelaM«ii«* Raoola ni%iiiaftclo Si^
CGGXLIIL
Aoc itm Af chiff« aii XafpcnboFf.
In oonriae sanete el imBmdae Triaitalis. || Phylt|^as Dei f^lla sancte Coloniemls ecdesie Arcbicpi»
seopas. Quamquam cx ofHcio a Deo nobis iniuncto omnibus debitorcs simus, iuxta apostohiQi dioeiitenii»
omnibtis omnia factus sum, ut omncs Iik t ifaoorpni , tamcn his qni diuiiio faniulalui obnixiiis sc mancipa-
nint, ampUorem curam oos conuenit mpcndcrc, ut quaulo inuioiein c-is quietcm in pio prouiderimus pro-.
posito, taOlo apnd Deom pro nobis ei ooinibiis eorum purior et acoeptior possit esse oratiOk Fratribos
igitur Capcnbergcnsis ccnobii, quorum bona cx ma^^na parte in nostra sita simt tIvoci'si, cliisilciti (|iiiolis
el pacis bonum prospiccro cupicntcs, sicut eis rcfcrootibus agpouimus, ootum facimus tam foturis quam
prescntibus, qualiler Magtster OTTO prcposilos in Capenberg, et Iralres soi, com ucocrabili quondam pre-'
poato Xauclcnsi ct arcliidiacono domtno Theobaldo, et cum IjidoIpboXancicii>i canooioo et pastore eccie-
ae in Hamwiukelc, dc decima domas (]uc Stili lwic diclliir conucncninl. Tiilis itaqne conucntio facla cst,
tu pro lolius dcciuie pensiune singuiis annis scptcm maldri pastori iliius ccclosic de iara dicta' dpmo sol^
, Digitized by Google
1170.
409
auttar» «t de anaota dedma qne de imtriiimii» aDimalium solui solct, iuxia dccrctum Engenfi FP. fibera
fratrum posscssio pfrmancat. Quorum moldronim mcdiptas riebel esso siligo. allcra mediclas auena. Hanc
conuenlioaem idcm Xanctensis preposilus Tbeobaldus littcranun suarum caulionc conGrmauil consilio et
ewenna oamHiicorum fluorom, emnilnn hoe iietum &eieiis> qnod quicquit dc prcdicta deotma Ijidfllpbo
WMDte concesienit, hee quo<[ui> eo dofuncto, postquam ecdeaia ad munus eius K-diif. eisdem fratrilMis
concessit. Vl ergo conuontio ista firma semper et incontinlsa pcrraancat, placuit confirmatiotii prcfati pre-
positi Theobaidi nostiam quoque pontiiicalcm confirmatiunem supecaddcrc, camquc »>igiili no^tri impres-
Bieae roberare, proliibeDtes sub «natenHito, ul nemo deince|» oonsfitulionem hane infrii^ere et ceafttDBr
tioni nostrc contrairo prosumat. Tcstes. Sifridus Xanc(on.sis prcpositus. Olto qnotulani comes in Caponbcrg
et postea prepositus eiusdem loci. Ucrmaoaus Koethstedeosis prepositus. Adam Uauenbumeasi» preposiUis.
Herimannua Schedensis prcposiliu. Bertoldoi Xaiiirteasis eeclesio eanodeaB. Godefridne sancti Gereorin ea-
nonicuB ia Colonia. Hcrmannus Asnidcnsis preposttus. Beidcnricu.s prior sanctc Wa1ljur;^is i[i Susalia. Euer-
hardus comcs. Eiii^clbrrtus frater eius. Arnoldus comcs. Nobiles. Eucrwinus dc Hnltp. Gerliar^ius riohilis in
Colooia. Acta suut bcc anno dominice locarnationis M^.C.LXX^. Indictiooe UI. Epacta I. Concurrcote 111.
Hegpaute PiUerico HoimBiioiram hnperalore aetaper Aogtislo.
Du TMIiftitflHt 8ii|il dM l&*Mti!htft tat te Chut* M%inlniTtt
GCGXLIV.
In nomine sanctc ct indiuiduc Trinitalis. Ludewicus Dci gratia Monastcriensis episcopus. Quod ma-
iorum nostronnn sonxit aucloritas, dignum est ut hoc pia scruet posteritas, idquo immobilitcr tcneatur,
quod pro gloria Hci constitutum csse dinoscitur. Yndo notpm focimus tam futuris quam prcscntibus, quod
nee ^cdesjas Alen el •Werne, earumque deoaniias, t predceesaoribna noetria CapeobergeiM fedeaif ooUata»
es.se scicntcs, ct pro canonice religionis fauorc npprobantcs, concessiorcm candcm nostri quoquc auctort-
tatc firmamus onicii, excommonicaatt^ omncm honipem, qui iaui diclas ^cclcsias rcpetendo, fratres Ca-
penbergeoses graaare, et cpist opati aaciorifati coalraire presumpserit. Im qoo focto noe anteeesaonim
Bostrorum uestigiis inhcrcrc, ot Capcnbergensium Comitiim nos benigne meinorcs essc intimamus, qui glo-
riosis donationibus niulti.sque honoribus MDnnstcriensem ecclcsiam sublimassc noscuntur. Vt igitur bec rata
semper et inconuulsa permaDeant, paginam hanc sigilto nostro coaunuDiuimus, subnotatis tcstibus, qaorum
ista ioiit noaima. Vdo preposilu& EoBidbertas preposilaa. Fraaoo uicedoaiiaus.. Sifridas majpster aoolamB.
Bartwicus cantor. IleH cliuus suIjcusios. Alberina dapifar. Rate^ros narBcaleus. Brnestas de llooaalerioi. Ln-
bertus de Beuera. ct aiii quanipiunrni,
Datum amio dominico incarnationis M^CLXX. imlictiono III.
Daa groiie, oocli wubl crbalteoc Siegel dei DiichoGi ut nit Pergaiaenljlreiren aof ■iaea foa dcr Schrift rr«igdMieaca|
mT bMea, Scilca tha tob SdkiUk mfcbsMa Bawn dw mtciNB n«lc» 4cr ClMit* Adscbcllct.
CCCXLV.
la aemiue sviclf el indtuiAif nuiitatig. PoatiGds ofRdo nenao est qd ocscutt ease tam dignam qoam
lau(iaI)ilo, res ccclesiarum sibi comniissanim iu quantum racultas suppetit promouerc, et carum iura more
roaiorum soorum «ua auctorilatc conlirmaro. Quorum excmplo commonitos et auctoritatc cooununitus. ego
Loduvicua saocte' HbnnBlMieasis fcdesif humilis proaisor, domum quandam in Gronhorst idlla silam, XXX**
nnmraoe soluentem, quam quidam ministerialis Onargus aomuie in bcncficio tenuerat, michi resignataoi,
|iro salule mmq me^ L^entcnsi f cdesig deuotns coaluli, iiionadioram inibi Deo bmulantium satis com-
Digrtized by Google
140
modam uiilitati. Sciendoni cane qood eandom domum mimsteriaUs quidam eancti Pauli Wern nominc prius
habucral in bctii licio, arofplafiiip pro ca poninia, prodocospori nostro pio itifmorie domino FrcthiMlco
episcopo, Jongc aiilu «^uuiu uxoriini duvissct ot fiiiuin uiium geciuiiisct, rcsignauorat, quam itidem ucncra*
bilM iidom episcopiis, bleraeatu Balduiiu abbatis, profaio Onargo ro beodteiom eontiilenil. Heo idcireo
dixiniii!», ul si drtnccps fiiiisipinm forlo snpf-r htxr re iiiii rlmoiii.Hii Irmptancrit raouerc, lioc indiculo po-
storis innotcsual ({uomodo rct» hec acta sit, qualitcr^uc Uomus illa iu posscs&iooem Lisbcrncti^s cccle«i<;
uo6ira scilicel donatione deucnent Ut i^tur bec dooatio ct ad preseodum oonsohtionem proCciat, ct ad
fiiturorum noliciain pcrucuiat, utquc rala et inconuuisa in pcrpctuum pennaneat, paginam haac iode COO'
scril)i ^iuilli no.stri iiuprcssiiinc itissinius coininuniri, tc>tihus guptor annotatis. Clorici. Vdo prcpo.sTtus.
Eogelbcrlu.s prcpositus. Franco viccdoininus. Ucculinus. Rici)crlus. UcniO. Alwinus. Laici. Comcs Syroon do
TechenolHnrg. Widecliinas de Bcdcn. Werao dc Bolnhurst et filius eius GodeDidafc Bcgenbaidus. Godefri-
dus oDpcUarius. ct alii Midti. Si quis orgo hee iiUjringere vei anaullare lenptauCrit, oisi cicios resipiBcat»
perpcluo anathcmafi suliiaccat.
Acta sunt autcm hcc anno dominicc incamationis U^.C^^.LXX^ Indictiooe lli. He^ante Fntherico Bo-
manorum imporatorc augusto , anno regni ctus XYIUl*. Amen.
V«D dcai wileii •riliriirti «•feadnKktm Ci«|«t tat 4w ■kere TIkB w<H>li«milnii; ki dnn «iftKilwm bt dto, n «faitr
MHicni Orluuid* di«M$ Bitchofk iMchridiM* Beiclnfaabcit act Sicg^ dMitlidi.
CCCXLVI.
Atu deni Fiirttl. 5alin - Horsimur'ichea ArcluTe.
In nomine sanclc et indiuiduo Trinilutis. )| Notum sit tam proscntibus quam futuris, Quod qiiidam mi-
nistcrialis Mooastcricu^ occlcsic llcnricus de Widerden obluUt Dco ct beaie MARGAEETE, saucti>>4|ue ({uo-
rum reliqtii^ nel nomina in ccnobio Asbccho coatinentnr uel bonorantur, dommn quandam in oiUa WdliB-
the cura agris ol omnibus ad caiKlcm tlnnium pcrtincntibus, pro salute animo suc suonimfinn paiciittina^
ct ad subsidium fratrum ac sororum l)co in ciawstro eodem seruientium. Uoc auteai promihit ei coauea»
tus sororom Deo inibi miliiantiam, quod annis singnlis anaiaeraarios^dics patris ac niatris su^ ei duanna
Uioram eius Constantio ct (icrlrudis. cum uigiliis ac missa dcfunclorum deuote peragant Scd ct hoc sta-
fiittim c<t, tit dc cadi ni doiiK» iii fcsto Sancti Johannis l!aptist\?, quamdiu idcm milcs uiuit, conuentui ser-
uiatur, ruiu uero mortuus fucrii, in anoiuersurio cius hoc scruilium anuiutilrolur. Ut nutcm hoc momorif
oommeadKttir, et nuHa oblioione deleatnr, efo L&dewicas sanci^ Honasterieasis ecclesie episcopus, hinis
priuilcgii inscriptiono el sigilli mci imprrssionc conrirtno. Scd cl hoc sub analhcraatc prohibeo, ut nuUos
hcrcdum cius nec quiM|uain ulius candcm domum uel uliquiU ad cam portinens dc clauslro illo auferre
pretiumat, et qui fecerint, pcrpctua cos cxcominunioatione doncc rcsipiscant condcmpno. Testcs huius
donalionis sunt. Vdo prcfiositns. Franco uicedoiuiiiu:,. llcnmannus, Godcfriduii, Dcrnhardus, canonici ouio-
ri-. crc Icsic. Cunradus aduocatus ciusdcm orclesic. Godcscalcus comcs ilc I.oii. Lcftiartliis dc Ilolcn. Liiber-
lus ct Rodulfus dc Asbccbe. Lutbcrius de luschui^eu. Acta sunt h^c auno dominic^ iucaruationis U^^.C^XXX**.
Indictione IIU. Rcgnante Friderioo Romanoram imperaiore.
Vos dm init griiimi SdiBiirM anfeliiagtca Siegel tit ner «in BrMhitBek ahfii.
CGGXLVIf.
A« 4eai FiinU. Sclfli-liacitmaAclies Arcliite.
Philippus Osnabrn£,'onsis ccclosic tmcatus cpiscopus, suifi surrc-^soiibus noc non uniuersts Christi fide-
libus ubique tcrrarum Dco piu liimulunlibus, gres»ibus geminc dilcctionis anbclare ad etcrna gaudia diuioe
Digitized by Google
1170 »1171.
Ul
uisionis. Nouorif prcscns clas ot <liscat SPCtitnra posUM-ila»; , qiirid GcrluiriTiis dc Varcnrlohrpc nnctnr mi-
nistcr, ^cclcsi^ nostr^ de prcdio suo t\uu)i mnosos in proprictatcm contradidil, quorum altcr io p«irrochia
Wcrletc in uUla WesscteD silus cst, pro quibus mansum uuum ecclisto nostrr |)roprium tn parrochia Sco-
peage in uiHa Bauerbcko situm iu concambium a nobis reccpit, quem prcfatus Gerliardus iore proprida-
tis rcccptnm, tkiIhs pcr onmia cooperantihus, ad iisutn Doo in rcnobio Asbokc niilllantium, pro salulc sua
et suorum in propriotatem dunauil, quum duoationctn in domiiiu consumnuttam , quam ratio iuris et pioias
deootioiiis fKW immerito comroendatara approbauit, eandem et nostr^ aocloritatts approbattono d%naai nera
raUo iudicaolL ntOdil diaoi noijis, ci profeaaoribos pi* t.i(i> uiile uLsum est, ^esle rei scriom litteris et
stsnll" nOhtro sianare. Uim nt posii riias momorialr ucrilali> oplincaf. tum ul callidus liuor lilis occasioncs
in poslcrum non injjerat, iuiiuu pulius piclitlis c|ui«;leiu (jiiantuni possibile CSl iiostra diligculia iirmci et
wuiat. Nos igitur aecundum deeideria pauperum ia Aabcke mflitantram ijesl^ rei nerilalem, litteris et
sigillo noslro si^natam, hanno episcopali Grmatam rcliquinius, (luod nubis ot oninibii^; rlouoHis nostris eoo-
pcratoribus ad dorninum oaioro ountidimus et petimus. Dat^ sont autcia liuius aciionis litlerf aouo domi-
taa^ iucaroationis M.C.LXX. Indieiiono ITI*. Testcs M sont Thethankis Matoi^ gcclcsi^ deovn» .GerlMEdns
nlBoris ^cdesig prcpo.siius. Luitbranilus c>iiim1oiii or'i'li'~io ('anniiirus. jo.cp episcopi capcUauis. EMerhardns
puMSema. Ilcrotnannus dc Muskelcn. Malbode. Frideric. Ihedcricus dc Lacgcnbcke.
Dm ia dtr FaMe der mim t»th tUclmStU umgeMliligeMii Vrkundo Mgcliin(l« Sicf cl iai|t iu *orwam MiicMle Bnitt*
Mld dc« BitgliAlli, mh wtbailccktaiii lldupie, in dar ndilMi iland il«* BbdMiftitab, m iwr IMm, m dca lcib ■a*
(;rtn{;enrn, ein geiclilnMirnri Uuch iiaUBod. A» Sh^ lct bcccbidi|lt «ad dtbcT «VA dtt VmiAMt WMr Mah n
)e*en: Pltilip ..... «oua E^. f.
CCCXLYIII.
Anc der Ccptm^cdmi aangrinag m Biickebnft inil|«tbirilt dnrdi d«n Biblintlicknr Haoyer su Miadeii.
bi noraino sanct^ et indinidu^ Trinitatbu Heinrieus dinraa Imente deraenya dnx Bawari^ et Sa.ToniB.
Qaoniam ex- ammonitiooe aposteli operari bonum debemi» ad omnes, mnxime aatem ad domesticos fidci.
nostra in1rT0<;t ct omninni enrum qui .spiritu Doi ropmtiir, maxiine ecolosiis ct ccclesiastiois porsiinis, i|iii
doniestici Udci dicuntur, laiserationibus ct eiemosiuis prouidcre, ut racrccdoiQ recipiamus in tcmporc opor-
tono nitam ^>leniam. Ea propier nolnm Ibcimns oninersitati fidetiom lam prescntium quam fnturorom, qua»
liter nos pro remcdio animc nostr^ ct parcntura nostronim allodium noslrum quod licreditario iun$ ad aos
douolutum cst. curiam scilicct in Veldcn cum omnibu.<$ atlinenliis snis. cullis ct incultis, pa«puis, pratis, mo-
icndinis, aquis aquaruinquc dccursibus, siluis, uiis ct inuiis, mancipiis et omtii utilitale eoniiti^eiiti, Ecclcsif
sancte llari^ Dei geniiricla in Oucrenkiorken, oonsenso beredis noetri legitimi, karissim^ sdiioet fiK^ nestr^
Gorllirudis, libora donationc contradidiiuus qucmadmodum Iianc earlrm ooiji sii, adiulorio (I iniini Wern-
hcri boDf mcmuric Miodcosis episcopi, C marcis ab lloinrico ministcriali noslro cam ooroparauit ex coni-
oenlia yolqnini oomitis de Soalenbcrg, cuins oomine enm bencficii inre poaeediL Ifanc ^tor l^timam
donationem contotnplatiooe ^terne rclributionis ek pelitione diiecli domini nostri Annonis cpiscopi itt pro-
sentin miiltorum lioncslorum ct le^alium uirorum prefat<i ecclo-io liono fidci ari,umenlo rccop;nouimas ot
ratam babcri fcciuius, Statueulcs ut nulli omiiino buminuiu liceat hoc factum nostrum imiuutare, uiolare
uel ci aliquatenus eontraire, et iddrco ad perpelpiuD monimontum instrumenturo boc cooseribi ei sigpllo nostro
insigniri fecimus. Tesles qui intcrfucrunt hii sunL Anno Mindensis cpiscopus. Conradiis dccaniis. Godcfridus
dincnnus Fridericus diaconus. Ilermannus subdiacunus. Liudolfus sacenlos dc sanclo Martirm Gerhanlii.s
preposilus dc Ouerenkorken. Uenricus cooies de Raoonesbcrg. Guncclin comes. Conradus dc Hotiic. Aruol-
duB dc Dovslad. Reinhardas dc Richlind. Mcinricus dc Groue. Hermannu.<! dc Bukkeborg. BSao de Slon.
Bcrnhardus do Vurobomcn. Eucrhardus ct rralor oius Hoinricus dc I.andcsberz Ministcriales cr^-losjj. Eil-
wardu^ de Iioltbut>eu. iunuinolU de Uandcslc. Uartbcrtus. Ihicthardus. Uelmbcrtus. cum iunumerabilibus no-
Digrtized by Google
lltl. "
bilibttS ot niiais(emlibi« diuorsaram prouinciarum. Acta sunt hfc anno dominic^ incainatiotus M".C".LXXR
bdietiom tUI. Data Ferd^ per vsqiioi Bartwiei Udeden»» Braineom caBoaid, in. Noil An^ll
■
CCGXLIX*
Atti d«B AnktM dcr Suit OiMfetick.
fndtxiem Dai gratia RonMnortun Imperator Augustus. || Ad hoc dioiin ecdinaiite demeotia nmui
impcrii gubomacula susccpimn?. ut omnibus uim el iniuriain paticnlibus sculum noslrc protuGtionis offeren-
tcs in nocessitaiibus suis subucnire debeamus. Videates igitur afflictiouos et presswras ciutara Osoabrugen-
sium , quas ab extiuMcb iodicibus matiaaeruDt, qui eoe extra ciuilatem ad aKena et inaidita int« eoMbanl
euocare, ex conmieta benigBitatia norim dsBeiilia statainuM, ne quis iodex exlrioiecna niBiiens qucmqaam
ciuibus pro aliqua causa prosumat euocarc, nisi prius qu^Tiinoniam snam m ciuilale coram ciaiUili-^ rci io-
ribus vel ooram nubis eucquatur, ct sccumlum ciuilatis lus coii«>uctuduiai'iuu) dcbilam consequalur lu&u-
dam. Qa^cnoqite aatem aocationes ante terapora htHi^ sniit ab extrinaecis iodicibas, eflbctum noD
habcant, sed in irritutn miorontiir. Vt i^ilur liuii:!; tradirionis crlictnm scmpcr innolcseal uniuci-sis impcrn
fidclilms, hanc indo cartulam conscripuim sigillo nobir^ inaieslatis iussimus ia8i(sairl Sta^ontes ut quicun-
que hoc infringcrc atlemptauorit, a gratia nostra sH kjiOiaa M bnoo BOitro «dHaceat, donec digoam no-
bia el einibus saiisfactioncm e.\hibcat. Duium CkMlarif anno dcarinicf fiicaniatiOBis 1I*.C*.LKX*.1*. IndidioBe
nna. Xnil* KiJ. Decembris. Fclicitcr. AJiFJV.
Dn |fMM lnifiir"t*'T Sicscl ict oiil icMctn Fadco aa|chiag|) cb«r dcrai bciGUidi|L
CCCL.
In nomino sanct^ et indiuidug Trinitalis. Ludewicus || Dei gratia Monaslericjisis ccclcsi^ humilis mini-
stor. Apoitolica cdocti ammoliitione» qtKHiiam dicil, dom lempns est operemini lioaam ad oames, maxirae.
autcm ad domcsUcos lidei, lunc ma\imc supcrni patris mibcricordiam nobis conciliaro crcdirans, .si .scrno-
rum eius commodis prout fiicullaa iMippetit prouidcmwi. Quocirca oolum facimus lam foluris qoam pre-
seutibos Christi fiddibiis, qualiler decimam domas tn Carethe qof Dfchus didtur. qae videBeet decHBa
nostri inris erat, fralrflius CAPEMBERGENSIBVS, diutai mnoris iotoita, pcrpetuo conccssiinos, qneinadiiio-
dum ct predcc»'s.«*ores nostri, po pacto, ut nichil ampliiis annuatim inde ail dominicaluram iiostram per-
aoluant, ni«i taiitum Ui. soiulos Monastoricnsis monctc, inclusa cltam minula decima. Igitur auctorilate Dei
et bealoram apostolorain PETRI et PAVU ac nostra, cranem homioem anathenati snbidroas. qaiGunqoe
banc nostram graluitam doiiationem aliquo modo I dn faularc presumpscril. Vtquc nichil ci lirmitalis dcsil,
cam prcscnli cat-ta sigilliquu noslri impressionc commumuimus. Testcs sunt fauius rci. Vdo prcpositus. En-
gelbcrtus prupoHitus. Franco uiccdominus. Sifridus ma^tor Scolariim. Ilarlwicus cantor. Godcfridos dc Pa-
derbnnien. Hezclinus subcustos. Laici vero Alhertus. R3tgeros marscalcus. Rmestas de Monaslerio. Lntber-
tus de Dcvcra. Wol<Icricii> dc .MI)rinlc>lo. W(<rf>n^i«; caniomrius. (i»defridus camcrariiis. Actum est anho
doramic^ Incamalioniti M^.C.LXXI**. IndicUonc lUI. Rcgnante Glorioso Aomaoorum Imperatore Friderico
Scmper AugusK».
Hac orfl V^fgMHCBlilMHaa anf dto ChwlVf iii «ino twlichcn der Sohrift ker g^lasfcDa Mill*, aaibcMtito Slcfil l«t
diiiiilin, wio M «iocr oodwa Uckaodo dkcc» BiiCboli bcichricboo, «b«r bccdiiidifL
Cf^CLT.
In nomiac sanctc ct indiutdu^ Trinitalis, ipsa faucnte, Euci^isus i*athcrbi<rncnsis cpiscoptts. Coorado
abbati Itarisrirao ei pef oum dileote silii HclniuuBrdeiisi fodesiy. Quouiam apo^tuto monente inbcnar,
Digitized by Google
llt«. 413
dinQ lempiis habemas, operari bonam nd oanes, nos considerantes plarima largitatis monimcnta qap. ab
anteoessoribns nostris epl>ci)|)is i-klcm collata sunl occlfc!?te, sinnilqitp rotractautes humanc coinlitionis nnci-
pitem statura, aiiqun noslr/ libcraiitatis iDdicia ob amorcm cl rcuorontiam beut^ Dei gcnilriciii MARIi^ san-
etique PBTRI priucipb apostolairam, qaorura honori dicafa esl, studaimas saperaddere, quo nobte in lem-
pore nccossitatis eorum intoruonlu apud Dcum ualcanl proGcorc. Igilur quo subiccla sunt nola esso nola-
mus tam presenttbus quam fuluris Chrisli fidelibus. Conradus ucncrabilis abbas prefati loci, cupicns uti-
litatibus ccclesie «bi commisse pro uiribos suis ia omnibus prospiccre, intcr nlia multa suc indusiric moni-
menta, noualo quoddam in loco qui diciUir longa uallis, aonitontibus fidclibus suis, multo labors et ptnii*
mis inpensis excoli fccit. Et quia nostro poto-^talis eral, incolas ciusdcm lo* i (lcli^garo cui uclicmus ccdo-
sif , primo quidcm stalueramus eos ^cclcsiam in UerstolU debere rrequenlarc Scd abbas sepo dictus et
•ni merito sepius memdrandas, qula Idem uouale inbii tcrminos Thealensis parrochio, qu^ su^inris eat»
continetar, aittori consilio preoideas, cos graui luboro longioris uie ab hoo incolaiB possc deterrcri. ao
proinHe grauom laborcm snum in irriliim dcduci, hnrnill prrcn ar flfuoto soniifiitis e\hibiliono nim inter-
uenlu lidelium nostrorum oblinuit, ul stalutum boc noti inuitt nuitaivmus. Iiaquo dilcctiunis cius concessi-
mos arlntrio, ot quod sibi aideretnr oonunodius ordinarct de popula Hoo autem sioe relraetatione ooln-
mus, ul forum nostnim. qund institutnni rst a nobis in prosoripta nilln noslra, solito raore freqiionlent.
Vl autem hec nostra concossio inconuuUa perseuerct iu sccula, kartam banc cooscribi recimus atquc im-
pressione si^illi nostri signatam, beati PBTHI apostoU nostrfque anctoritatis baono roboranimus et munini-
mus, nt nuUd (lciiiccp^ iiuiior siuo mlnor peiaooa, quod pia nostra dccrclum cst intcnliono, tcmcrarc pre-
sumat uol rescinderc. %orro hec acta siint nnno dominifo iiKvirnationis M.C.LXXI. Indicliono Uil. Huius
nostr^ coucossioais lcsles sunt. BEillMURDVS canonicus l^aiiiorbornonsis ccclui>ic. KRAUT Iralruelis oosler.
StunsteriaJes uero ausdera foclcsif nostrf Aodreas. Ricoldus. HugMb Liudems. Vdo de WcleD. et alii laalti.
V«n itm ur «• Ufkiud» |iifacfkatea Slmd iit B«r smIi «ii BnidMMk raihasdaa.
CGCLII.
Auf ier GipMB'iclicii SmiRilmic w BadMkiri, nitialhdJt iwnh de« Bibnailfa«|jr VMjtt am Nlitdcii.
In noinine sanclc cl iodiuiduo Trinilalis. Ego Thcodoricus Adelboiii marchionis Glius. Noucrit omai-
um in Cluisto fidcliuni tam pi-f>cn!iura quam futurorum induslria, qualilor Doo cl dilectr i;cnitrici sue
Mari^' iii Uucreiikiikon ob reiiiudium animy mc^ duos mansos in uUla qu^ dicilur Vclden cuin omnibus
attinenctis, coliaudantibus inqoam coheredibos nostris, patre meo nldelioet et filio meo Theoderioo, et
duas arpns claiistro in Oucrcnkirkcn ailiacontos, ad lidolitim Dnn inihi niililantinm snstrnfntioncin In pcr-
petuum coDlulimus. Vl autem hec nostrc traditionis uuctoritas rata et inconiiulsa omni ^uo pcrmaneret,
rigilli nostri impressione ct testibos idonels snbtcr notatis cartnle noslro inscriptiunem eorroborari dignum
duximus. Suiil autcm hii. MeinoruB Burgraiiius in Worbono. Ericns dc Pofoldo. Machariiis de Doreburg.
AlucricuH (lc Hachelcn. Cristinntis Sltimpe (liNflcrus dc Morcdorpc. Lciitrridtis dc Slon. Hcinricus dc Co-
tcue. iinno dc CocsUdc. liclwigus dc Wirbcne Anno dorainic^ incarnationis M.C.LXXL<>"> Indicliono UIL
Data per nanom Beinbardl aotario, Gerbardo prqtosito de Oaerenkirlten, in Wrbene.
CCGLIIL
Aw mmwm loflalbwifas to Ihrlist-Sllfli, Im BciitB dcc Blbifothdian Monjcr aa Mfaidcs.
b nonMne sanct^ et indiuiduc Trinitatis. Anno Dci nusericordia Hiodensis eecleai^ epiioopw. Qoo-
niam locis diiiinn cultui raancipalis frequentius \ii^ilanti cnra mc pcrpcndi dobitorem, non soltim ut cis a
fidelibus contradila conseruarem, uenun etiam ui inibi Deo scruieatium tcnuitatem renun augmento pco-
Cod. dl»1. htit WMtiU. VU 15
Digrtized by Google
114
1 1 i 1.
prie lar^itioiiis snMonarcin, nobis profntnnim non ambigimu?. O^Jipropler notum sil uniucrsis sanct^ cccle-
sie patribus cl Oliis lam presentibus quam futuris, quia cgu prcdiclus Anno ecclesif bealt Mariiui ad au-
gendam fratrum prebendam, ob salatem patris mei Ottonis et matriB me^ Gaadenidb fratrumque mcorum
oidelicel Wahlieri, Eucrhardi, Heiiirici, el aororis mcc, ct mci ipsios, omne predlom meum in Dhugentwp
et mansum unnm in Dornhcm, cum arois, nirris rnUis ct incullis, uiis ct intiiis, prnlis, pascuis, siluis, uc-
nationibus, piscalioiiibus, aquis aquarumuo dccursibuii, molcndiuis, ncc nun cuni otnnibus appcndioiis quc
ooniiiari poanint, le^timornm herednm meonmi ooHandatione contradidi. Bs hia qooqne boois ordinaui-
mus, ut post orlauain hcati M.irlini in priino (Wo inis^a pi-o ptcriitis totiu-; nosln- (■oL;iialioriis dccanlctur,
et in subscquenti pro defunctis cclcbrelur, ut dc tiim saiiitai i onliiuUtonc nostrc cognationis posteritas jjaa»
deat, pro his transitoriis clcrnc bcatitodinis gaudia pcrcipiat. Itisupcr ex predictis boms pluia statnimuSt
ut quicunque fratnini ca in obedientia tcnucril, in aiuiiuorsariu nostri obitus Wlicuiqne fratrum duos dcna>
rios dispensct, et canddani altcuius quantitatis Pt olililioiKMn [ilenam ct honcstam sacfithiti missam defun-
ctorum celcbranli faciat apportari. Hos prctcrca, commuiiicato quorundam fidolium consilio, Wultboro de
Capele super eadem boaa ooneessimua, et eo deruueto ad nostros eonsaogotneos in ordine quast inre hc-
reditario transcanl, ut sic prenominata bona fnh^li tuitionc prcdictc ecclesie in pcrpetiium conscrucntur.
Preterca uniucrsitati fidclium innotescat, quia toloiiiiim in fcsto Martini ct sortcm qii^ c\ ipso prouenire
poterit, tenuitati ct indigcnlic prodicto ccclesic fratrum pcrpctualitcr adicci. Nos igitur oranom ucrsuciam
ot iniquitatcm impiorum qu^ In postcrutn succrcsccre pOSS^ ampolaalca, pa^Hnatn traditionem hanc iii^se
contincnicm sigilli nostri iniprossinno insiizniniiiius, banno atabiliuimua, ot leslibus Jdoneis oorroboianimaa.
Nomina testium sunl hfc TluLlniarus niaioiis . . . ^
(lUer bricfal Uic Lrkuudu aSieabiT unvullstandig ab , obgicich dni Kopialbucb kcinen Mangel •odenlct.)
CCCLIV.
Nolmn sit nninersitali fidcllum lam prcscntium quam futarorum in exemplnm bone actloois, quia
qnidam nobflis nomino Mirnbilis, citni st* urlialtttii onmi prolc ct heredo ooniorei, ub salutoin untmo sue
suorumqiio. Dcuin sibi hcrcdcm adopliirc slti(jiiit. alqtic in mansioiio quc niilijo Hrok (liciliir. niona-
^terium cuudurc ct in co uiros mouasiicc prufcssiunis poncrc, diu ac diu co^iiuuti, ct omno puirituonium
suum po^iossioneniqae ttniuersam bento %idio conlradens. Quum ei^ acitoncm uoli huius cum onmi
discrcttotie {lorfii i i - t , jaofectn qtiia (lilrciio rnatrr est oninium tiirtiilimi , nnn stir satis cotitisus industrie,
domiuum Tidfridutii abbatcm in in&ula Mindcusij« ciuilalis primu &upcr hoc ucgocio consultus adiit, ciusquc
oonnllo pariier dominum Waroeram prefate clultai» episcopnm adlerunt, et ob ttutionem earum rerum
tutorem ct palronuni in li.ic &Ctiooe ipsum clc^orunt Preterea ut ipsius boniuolcntiam atquc lotius clcri
sui |iirraii!s locus in onini supcruenicntc oa>n IiahiTot, mundiburdio ipi.i dato, illl simtjl cunas uacantium
scd libcrorum bonorum, in usus cpiscopi, episco|)«) tradidit, et fralribus maioiis ccclcsic bcati Pctri duas.
Pro hac pia donationa dominus episcopus prcbende nsuro in ecclesta beati Petrl stbi dedit, shnul qumiue
XX. marcas, vni aulcm sororuni, qui uidobatur hnlHMC paitoiti in herodilutc profati nobilLs, XL. marcas^
altcri uoro sororuin prcbcndam in monustcrio sanctimoniiilium , in dclinilum pusscssionis allogationom. Cc
lera ucro omnia quc possidcrc uidcbatur io uillis Ct uicnlis publicisquc functiunibus, in curtibus, iii siiuis
et foresiibus forestiumque iure, in mancipiis, mausis atque iu^orihus, ex iniegro tradidit beati Egidii cu-
stodic. Bonrfirilia anlcm bonn militnm siinnim rnm usu cl ttfllilale ex iis pioucnicnte in sua potoslatc
delinuit, vt si dominus cpiscopus diiiiiiliuin rccipcret . . . daret, ca ipsi ex intcgro legaret. Quod si id
cpiscopus 000 faceret, ul ca quocitnqui; poslea osteoderet nobilis ille, eo cpiscopua daret nee itaque
ralio de bonis mililum uiqoe ad obitum doniini Wemm episoopi, snb quo hcc acta aunt etdefinila, pcr>
maiisit, post cuius obilum succodonte domino Annono opiscopo, quonindnni (listrctortitn i nnsilio ot auxilio
id in ca ro diffiuitum cst, ut eadem boaa militum prcfdii nubilis, dc quibus scpc huLiu c&i questio, cum
Dlgltlzed by Google
IITl — lltl. 41$
omnibns appendiciis ct ulilitalibus succps<.iii[s bcalo F!p;idio, coram episcopo, coram Bcmardo dc Welpcnc
aduocato monaslcrii in iosula, curam cpiscopo, abbulc doniino Tidfi-iUo ciusquc monaslerii lidelibu^ qui-
busdam, coram fratribua qnoqno cenobii, ipso epiMopo annueDte ot aacloritalcin pivjtanlo, Grmissima do-
nationc tradidil in raamis cl in rcgimcn pn<;?r>5innomquG prerali abbalis suiqiic cpnohii in pcrpctuum. Hanc
trnditioncni (juioic c4 iuconcussc atquo incondictoric prefatus abbas oobili isto uiuoutc duobiis annis ct
amplius possedit. nao ab cpiscopo neo ab aliquo lesoa aot polMloa in afiquo. Guni ^plnr huiusmodi ira'
dilio tam lcgitinio at^pio discrclo proccssu non rninus ctiam caDonioo alqne eoclena.stico in prcscntla . . .
in prcsfntia qitn(|uc domiuici corporis alUiri in qiio hcc tradita sunl siipcrposito in li Mliiuniium illius, facla
sit, miramur qua tcnicritiilo ct tuincritatis audacia acciiigenlur, qui nec Dcum rcspicicntos *) proptor ho-
mines, uc] hominos propter Dcnm, lam k^limam et soHemoem dooalionem Doo ol bc«to Egidb factym
infiin^re atiMlenL
Dsi Gjnt« Ut auT cin Llvinct Slurk Pcrgament, ait eincr kleincn, engrn und an AMkiiruingen rrichrn, djtirr nn sicfa
tclioD icliwrr >u eiiltifftrnilen Sclirift gctcliriubrn , dert-n Vrr«lanilni<t alirr n»i'li inrlir durcli di« grnnie Betcfaiiili»
gung dei Per;;anirnU-t ertcliwert wird, durcli welrhe einige Wiirle gann rrr*ltirl :iud au^j^rCillca sind, BSm 8iq|tl
l«t Rio vwrteadca g«*OMii« «acfa ton eioar tndern Fora d«r «uiMfoa Bej|l4alii^0| kdao Spor.
CCCLV.
la nominc sanctc ct iDdiaiduo Trinitatis. || Quoniam pleriqoo bnius teraporis filii, quos amor habcndi
annat ad iniuTuim, aoaricia exacuil ad lapioam, pias parentttm soorum infringora et in tisus auus jii pos-
aunt retrahere non erubescunt oblationos d cleinosinas, domiuus Lolhcwicus Sancif Honaslericnsis ccclesi^
uonorabilis cpi«copus, ciiiiisdacn coucanonici siii Itcmhardi dc Ibcnbureu douulam ot ralinn.iltilptn don.Tlio-
ncm, quc prescntis paginc tcsliinonio ct uoritutc mcmorii» omnium c&t coromcndata, sigilli sui iraprcssioue
et anolorilate, ut in cuum raUi et indiuuka permanoat, di^alns est oorroboraro. Nonerit iiaque omnhim
Christi (idelium dilcclio, quod prcdictus Bernliardiis dc Ihonljun-n quosdiim ;ii,'rris quos in Niihtlon dc pre-
dio siio habucrat, conscnsu parentuin et cobcredum suorum, ad frugeiu et saiutcm animc siio conucrlit et
hoc modo contradidiU De dola Nuhtlensi qnam lanc lemporis presbiter Hcinricos habuer:it, pro mcmo-
ratis agris sub ipsn poailja et coloiujjs, conuentui beate Mario in Monaslorio, VIL Idus FebruBrii, quamdhi
Bcmhariltis snporost [tro ;»nniiiors!iti.i fi.ili Ls sui Connidi mcinoria, ca dio a contiorilu in dccantacionc uigi-
liarum et missc dcfunctorum usquc ad obitum Bcrnhardi celebraoda, trcs solidi probate Monaslcricnsis
monele ad commouem illhiS dici rerectionem anBuatim exsoluentur, additis insoper Iribus dcnariis, quorum
unus in missa ad allaro offerelur. sccundiis ecclesiustico (Inbiltir, dc tcrcto nocliirnajis ccroa Candefa Oom-
parabitur. Prcsljitor quoque qui preilictam dotcm in bcnclicio lonucrit, ut sub prcmisso canono ot paclO
agros quictc pus.sideat, supcr»tilc Bcrnburdo, siugulis annis cadcm diu pro aniina ciusdcm Conradi, u^
Itea cnm miasa delVinctorum oclobrabit, et cereum noeiumalcm in Nuhtlonsi eoctesia prouidebit. Bemhanfo
uoro uniuersc camis uiam ingro!>.so, deiuocps supradictiiin (lobiitjm dc agris in dio obilus siii inemorato
coDuentui in prcnotatos usus annuatim persKiiluelur, el ccbsantc Couradi meinuria, ip$ias Bernhanli sin^lis
«Muuersariia diebaa tan a conuentu quam a Nuhtlemi preslMtero sicut prescriptum est celebrabitur.
Facta est aulem liec donatio m uilla qoe dicitur GRevcN. eoram comiie Bcnnicone, Anno dominioe
INcamalionis Millesimo cenlcsimo LXXIl*. tndictionc Vta. lo Kul. Fcbruarii, presidontc Roroane scdi Calixto
111". Ri snnnlc nirirn iosissimo iinporatorc Friderico, pre.scntibus ct atlostiinlibus, Clericis. Domino Vdone
prcposito beali i'uuii iii Monustcrio. NYcscclino presbitcro^ in Grcvcn. Nobilibus. patro ipsius Bcrohardi Go-
descateo de Ibenburen el fratre ema Werohero. Philippo' de EIcn. Snobus fratribus de Sallesberch. Theo-
•) WalinclHiiilicli la dio in Oij|iaola grtnodMt iMMnmt tttm «•
15*
Digitlzed by Google
146
ilti.
donro ot Wibaldo. Liberis. Sigifrido do Iloiighnscn. Ilcrimatino. Liuzone. Godefirido. Hausterolibiis. SigeiriM
de Hostcnucido. Mciobardo de Sprakcio. cl cclcris qoani pluribus.
Dn Mf etociii «m itr Chift* MlbM gcbndcfra P«r^in#niaimr«a nit KlivnleB PngtniMitrleaiM angclMftelc Slegd ta
Iri isriT ml;; , umi ic\-^\ dcn DUchuf in «finrm Ornjt>-, niil ciner nifdrif;cn Milra juf dcm Kopfe, io der rcchten
Htnd drn grradc Tur licb aaigrtlrerkirn BUrboftiljli, in acr liakro rin oBTcnr* Bucfa niit der lantcbnft: Pai tobw,
kaliend, ««reidMB aiedfiBca Senel tiiicad, dcuen Sriirnihrile au» HundekupTcfl ^bildet vefdHip umI dwnii Piew
Ib ikkfknliea wnpbeai aiU dcr llBicbfift: iMdlMwiaic Dci Gn. UaanUfkBila Efc.
CCCLVI.
Au 4cai Arcbive i» Ki|ifC«1wf.
In nomlne sanclf et indiutduc Trinitatis. L6dc>wicus Dei gratia Monasteriaiuis ecclcsae episropos. ||
Notum sil tnm fiitiiris qnam prp^if^ntibiis Chrisli fidelibus, qualitcr pie memorio prodcccswr no<tcr Kicilcri-
CUS cpiscopu!», qucadaiu iuaiii>um in MeUcrc quc anliqua dicilur situm, queiii quiclani uiini!>lcrialis i>uu$.
HeriiDBiiiMn Aoniiiie, io feodo habelMit, ipso Heriniiooo amiaeDte, Cappenlierseii» ecdesif pro reoaedie
animc sue coiitradidit Ciiius piam voluntalcm rt fartum nos iinitari riipirntcs, oandom donationcm pre-
senti carla et Stgilli nostri impreAsioiie coiitirmamus, sub auatbcmatc iatcrdiccntcs, oo cuiusquam coodi-
iioob peraona eatn in perpeiuoiB cascare presumat. Testes antem sont, eiasdem eGcle»e preposilas Heri-
■nannus , ct lli liiiwicus Scicerdos ct canonicas ciusdcm ^cclesic. ThictriKinis ( iKionicus Monastcriensis eccie>
sie maioris. lliliji bolilus, Tlu-otlcricn?!, eapclliuii rpiscopi. Ministcriules. Goilefridus. Rolgcrus iilius eius. Ce-
sarius. iiugo. Bcrnhardus. Aclum est anno dominicc lacarDatioQis Mo.C^L&Xo.IL IndicUoiie V. Bcgaaote
Roinooonira Imperatore ghwioso Fretherioo.
Dw groue Siegel, woton itr nalere Theil al^gebmHiea, i«1 roit Pergamenlttreiren ao «!lieBI| lci ■illlciaa neilc dcc
Uhhtsdc leer gclaiicaca Bmhw liHlcali«iUt, nnd ««a «llca SeilBn aiit Sciirift nanchca.
CCCLVII.
In nominc snnctc ct indiuiduc Trinitays. |) Lodewicns Dei gratia sancte Monasteriensis ^cclcsic humilis
ministcr. 0"'"^ posteritatis noticiam peruenirc uolumus, Ilttcmrnm monimenli-* miindaro pruiiiila delibc-
raliono curauimus. Siquidem oflicii nostri csl ac dcsidcrii, rcs rccicsiarum paupcrum Christi quanlum la-
cultas snppcUt promoocre, et oe rorle alicuios improbiiale uel molesUa pulsentor. io liis que nosira beni-
■uolcntia percepcrunt, caula circijmsprctionc prouidcrc 0^'''lii'"pt' i' notuin fai innis tam presentibus quam
futuris Christi fidclibus, quod quidain ministcrialis nostcr .\lbcro noraine curtem quandam que cst in iiill.i
Waltlurpc, quam a nobis habnit in beneficio, cnnsensu et uolnntatc hcrcdiim suorum, ipsis multisquc aliis
bonestH uiris preseotibus, libcrara rcsignauit. Quam ro^atu ipsiiis Albcronis cum omoibus qn^ ad ipsam
curtcm speclant, siluis, praii-, iini>, piiscuis, tjiul; iuHn i , ;i:^iis cultis ct incullis, decimis tnm ngrornm quam
que diuunlur minutoruw, cumquc duobus munsis iubcnelicKitis in uilla Ricliclincthorpc, Lisbcrocnsi ^'cclesie
legitima iraditione contofimiis, ounaqne de his in rnturam inibt Deo seraientes qucrimonia, ndh nolannis
granari molestia. Si quis autcm huic nostr^ conccssioni, nobiia" conlii tnationis aiictoritati temere obniara
temptauerit , rirmo analhcmati snhiaceat, ni>ii rp<ipncrit. li«;c if^tlur ut rala ct tnconuulsa onini perina-
neant tcmporc, hanc paginam inde conscri{»t:im sigilii no.slri imprcssioac cl iianni coniiriuauimus auctori-
tate, subiecla lcstiam annoteiionc. qooram h^ sniit nomina. Qericorum. Albertns decanas. Tdo preposilns,
Theoderieus dc Cni/cwic Sifridus m.iuistcr. nnrtuiiicus. Godcfridus. Thilninnis. Ilcnn.innns. .Mln rtus Ge-
rardus, Berno. Libcrorum. Simun dc XicbcncburcU coines. Uermanaus comcs dc Raucocsbcrc. Ilcnricus comes
dc Dalc. Widckinus aduocatus. Rodoirns dc Sleinnorthe. Beniardus dc Uoralnar. Wolbcrtus dc Dipcnbam.
Digitized by Google
1173.
117
Bernardos dc Lippia. L'fhardas et Godescaldus dc Elon. Ministrriiilinm. Ernosliis. Bcrnrirclus. Ilcnricus. En-
gelberUis. Bemardus. fiurchardas. et alti multi. Acla sunt hcc Motinstcrii anoo dominicc incarnaUoois
H.CIXXIL Lidiccioiie T. Regoaiite Rnderico glorioM RoanDomm iiapcratora, eimo regoi ehis «uoesiiiM
primOr Imperii entsm nioesimo.
Djs iir t r: scilwiirt*, xutn nifil fri cincrn »00 deo uoterrten Zeilen ih-r Sclirin luxgeiparten Raumo aurgpdrucJclf Siegel
iti tw«r «in RAnde «elir bescbaidi^t, Ubrigeos •ber oocb toUttitndig, und bat dia IVulier bcicbriebene £iiiricl<iiiog.
CCCLVIII.
Aoi dem Afduie if lohaeaifStifto M OfatbrSd.
lo nomine sanctc et indiuidue TrinitaUs. Pbylippus pcr miscricordiaoi Dci Osnaborgcnsis ^cclcsif
hnmilb pronisor. eabeniiati fideliiim perpetof selntis bonnm. Nooerit lam presens homioam etas qoam ■
guhseculura [lostcritas, quod Ccrliardus licali Jolinniiis occli slr prcjinsitns domnm (|u;indam in ni!ln
biko (ratribus suis posscssioni eorum iniuslc subu-aclam crcbro conqucrcnlibus taodcm canonica iuslicia .
diclanle coram nobis ct ia prcscncia tocius nostri capituli resignaiiit et rcsignatam cnm omni otililBle soa
stipcndiis prebcndc fratrum penilag amignaniL Hniiis igilor actionis ucritns ut omnibus nota et io prefola
domo cisdem fratiihus in pcrpctmim rata consi-stat. ncc in oa aliquis iniquitalis filius iniuriam in posicrum
eis irrogare prcsumat, aucloritatis nostr^ sigiUatis littcri:» ipsam conGrmauimus, el leslcs qui prcsentcs crant
^lnioUininwis. Quorum primua eA Anioldus matoris ccctesio preporitus. Thielhardas decanna. Giselberas.
Sigebodo cnstos. Johanufvs .\dai». Tlliodericos. Wulo. ieimarus. LeDirrilhas. Joseph. Aderant clinm minisle-
riales. Ilugo. Everhardus. Joharmes. Rinkenzo. Hfihlcwiniis. Hiino camcrarius. Frcthericu» el fratcr eius Nort-
bertus. Amolongus dc Lincn cl gcncr suus Floreticius. Rcdierus de Nurtliorpe. Malbodo. Thiclmarus. Coo-
radus de Sclachworite. Actnm est dominicQ incanialionis anao ILCLXXIL Indidione UIL R«gpaote im-
peraiora FlretbateOL
Dh Slce«l, v«lGb« ■a{«faSa{t iit ««rieNB gi^afitn.
CCCLIX.
In nomino Sancto cl indiuidui; Trinitatis ^MCFIM.VNNVS Dci p-nlia Sancte Magdcburgcnsis ccclcsi»;
Archicpiscopus. || Quoniam quidem l)eo auctorc saocte occlesie curam gcrimus, nccessarium e\istimarau!ii.
ul predcccssorum noslrornm exempla scqucntes, ca qiie ip.si ulilitatibus ecclesi^> prouidcrunt, nos quoquc
ioconaulsa seraemus et posleris noslris seraanda. quanta possumus firmilate rolMrata, dommo opildanie
transmiltamus. Prointlc notum csse uolumus nmnibus tam futuris «juam prcsenlibiis, <inod sccundum tcno-
rem antiquurutu pnuilegiorum, ad coDGrmundum pacis cl concordi^ booum, inter fratres Angaroiisi.s cccle- .
sie et prepositum ipsorara Ottonem, hviascemodi dispensalione nsi samus, ut uideticei Stipendia preben-
daram, cnm mansis ct arcis, uillicattonilNis <|uoqoe* e( cnm omnibus bon» ad prehcndmn pcrlineiitibas,
a reditibtis pn'posiiurfi et a cunctis quc ad proposituram spcctant, prorsus scparata sint, el nicliil inde
preposito debcatur, nisi dimidia marca nummorum, quc dc Angarciisi curia pcr manum ccllerarii aunuatim
preporilo penoloenda est. Celeram prapostns niehi ians sibi usarpare debet in loeaodis viUicationibus
siue mansis. Ntdlii cilam hn<;pitia in bonis ad probendam pertincnlibus exirnrc dcbri. nisi pro utilitatc
ccclesii; communi fratruiu consilio iauitalus in bonis ipsorum hospitio recipiatur. Hcd ncquc cum villiuis
aut rusticis ad prebendam perlmentibus rationera punendi faoiJiaiem habebit, ncquc peiitiones aut c\ac-
tioncs ab hominibus corundcm bononun ollateoua sy>i nsurparo iicebit. Ut caim hoo modo prcposilus a
bonis rratriim abstineat, predecessorum noslrnrum discrcta prouidentia slatntum est, qui ( [iam rcdilus prc-
posituiT ita adauxoruot, ot cooscasu et uolmitato prcpositorum bec omuia disposita et ordinata siiit. Nos
Digitized by Google
44B
iiTs — iin.
qnoque coiuilio tottus Magdcbui^eosii ecclcsie, auctoritate Dei omoipotcutis ct beatomm apo^doram Petri
et PbuIi, noslra qaoqne anctoriiate statuima» et mtb commiaatione aiiathematis et flerni iDterilos, b per-
{MlHttni conscruanda dcccrniiiius ct prcscnli scripto confirinamus. Huius rci lcslcs sunL Walo Hanclber-
gensis occlesio cpiscopus. Sigpfridus Nucinburgcusis nbbas. Rokerus maioris ccclcsi^ prcpositus. Sigefridus
(Jecanus el ^cclcsic S. Nicolai prcposilus. Wldoldus prcpositus de Hunoldcsburg. Ilcinricus prepositus eccle-
ai^. S. Sebsi^iaiu. Baldrammtis preposiUis fcclesie S. Mari^. Johannes Scholaslicns. Albertos canonicus fccle-
.sl<- S Maiiricii. Gero Viccdominus. Romnrus. Ilciiiricn? Conia-lu': Pnilnirus Hcinricus. Conradus. Theodtri-
cus. maioris ^cclcsie canonici. Fredericus nolarius. itcm quotpic Ulricus Dotarius. et alii quamplares. De
fcdesia aatem AngarcnsL Thielmanis decanus. Rodoiros Scholasticos. HoideDncus. 6lrionSb Hoberius. Actn
siini autcm hcc in ciuilate Ma^doburg, antio (louiinico incaraattonis If.C^i.LXX* 1P. Indiclione V>b Concur-
rontr VI" Fprtcta V'. Begnttnto domino FilED£RiCO Glorioassimo Romanonim imperatore scmper Augnslo.
Fclicilcr. AMEN.
Dw «ufgeilruciie groiM kniil8nniga Siegcl xcigt lim EnlriMilMr niil nlbifintMa Baupte, in d«r recblen ilaa«i den Bi-
(choKttub, ia dcr ilBkai da t/bmu BiMh hitlMd, mF «iacoi ■tiedrigeo SlaU* •itwnd; iliBDBMkrift (i| oldit inehr
ui leMD.
CCCLX.
In nomine sanrto cl !ii(]Iiiiiliic Triniiati';. |] 0'i'<> racilc a momoria labitur hominum renim aclio prcl^
ritarum, Ego Gebcno ijnncti Liinil)crti conobii (|uninuis indiginis abbatis nomca sorlitus opcre precium esse
oensuimus conclis Chrbli fidelibns tam presentis quam futnri evi notificaro. qoalcm fecerimos conventi<K
nem cum legatis sanclc AngarouMS ccclcsic. Coiumunicato ita(|uc consiliu rratrum mconira iura hereditario
cxcolcnda suscepi prcdia prcdiclc ccclcsiy An^^nrcnsis <pie possidcl in Oithcnshcini, ca conditionc ut pcr
siogulos unnos pcrsoiuanius prcral^ ^cclc^i^ Uco(|uc ibi scruieulibus fralribu» Yigiuti umas vini commutus
ciuium mensui^, cum vasb ad boo pertinentibua ct IIII. solidoSi . . . orit vinum in vrbem Spirram ad
uaucui porducerc ct in nnui sinc snniptu ipsoruni ct ihdonco .... Nauliiiii iicro nuncii ipsorum miiii^li-a-
bunt. itaque ut h^'C iiicoiicu!»aa permaneaiit, preseulis teslamcnti aflinuatiunc atquo Sigiili Doslri impres-
sione coraitimBs fimarc. Huius autem conuonlionn testes annotai« dccrcuimus, quoram nomhia iiec soni
Gevalkns prior nostrc congregattonis. Rndoirus consors nostrc fralcrnitalis. Ratiicrtuii canonicus nosler. Jo-
hanrics. Fhfro nntjirins (inmini nhhalis. Adclbcrtus scultcla iloiiiini ;iMj;ilis. Ilinniirus sacerdos. Burchardus
cupellanus doniiui cpiscopi. cl alii quam plures, quorum aouiina scribcrc mora non uacaL Acla eliam
sunt iiec anno dominicf incarnatbms If.C. aeptuagesimo II*. Indicliono . . Regnanie Friderico Rouanomn
imperaiora. Badstente Rabbotone Spiransis ^desie episoopo.
Auf Jiiii .luf^cdrucklrn , klrincn, krciifurmigen , .ttifr IxtcbiiJiglrn Sii-Rcl lidinflrt «ich rin forw.Vrl» i.r-li(n(lc5 mirnlirfiri
Bru»tbii<l mit uubvdeckUm IJ»uple, io 4cr ll«od eiorn Zepler baliea<i-, oit der Uoiscbrirt: Gebcno Abb. Sci. Lmi-
ba . . . . Die Cbwta iit Mhr bntchfidBit.
CCCLXI-*).
C. In nomina sanclf et indiuidnf Trinilatis. Frodericos dinina fanente demenlia Romanoram Imperaior et
aemper Angnsloa. |i Qnotienscumque inter diuersiis pcrsonas e( precqiue pra negotiis eodestarom, aopiia
•) Dla Or^aai*XI»fcimdn hat eehr doreh llodor ecliiini ; doeb ut
ymiMi, «ad dil* koaate «n» dcat frona» KppUlbacfae daa H&otlencfacn Itaailupilelt ToUkaaMMB oad cichar aiciBtt
«wdta.
Digitized by Google
1113.
41»
lotitis litb eontrouersiav bomim pacts ordiDiilDr, noslr^ beoigmlatts esse decerainos, at modas compositio-
nl-i scii]i'i nosiii niicloiil.ito confirmclur, nc conticn^ifjnfs liiiic indc compclciilc^ n|nj(l postiTns in ol.liiiio-
ncm redigantiii Nouerit i^tiur tam prcsons cUis quitm succc»>ura posieritu:», quali:cr Frcdcricus Moita-
sicrieDsis ^ccicsi^ cpi.scho(nKs, etReinricas comes de Teicneburg, conocncrunt, pro conlronersiu qu^ ucr-
srtbalur intcr cos dc aduocalia, quum prcdiclus comcs tcnuil in ciuilaic Mouaslcriciibi, cl in curia cpischopi
ibidcm sita, rl in oiiiiiilms ;ul (miuIciu curiam ailinentilms, vl in pn'I)i ndis fiLuriita Moniisloricnsi-. crt lcsic,
ejicepta curia Kckcnc, qu^ iuii aduocaiic su^ oullulcnus aliincbal. Prckitus itaquc cpischopus iol)cncticiu-'
mt Heinricum comitem de Tebencburg viginti qoatuor Ubris, qu^ primo nacBrent sa^ potestati, quiadocim
inbcncflciatb ct noucm aacanlilias, condilioiic tuli inlcrposita, quod conics illas noucm libras nulli cona*
dcrcl, sed in tcslimotiium factc paclionis suis tisibns rcscniarcl. Prclcrca fralrcs Sloiiastcriensis ecclcsic
prediclo comili quadra^iiita marcas dcdcrunl, ;>ub lali tcnore, quud ncc ipso cumcs, ncc altquis succcsso-
rum eitts, in eiaitate Honaslerieasi et in episcbopi curk, ael in prebendis fintram, aliquid poleslutis iiire
aduoc^itic Imbcrot, sed poLius cx elcclionc cpisrlinpi cl fratnim, uni pfTsf/nc ipsnm aflinjrntiaiii in bencfi-
oium conccdcrel, qu^ tameo pro eadcm aduuccuia comili dcscruirel. liiodcm quoquc pcrsouaui :u furle
ad necesotates ecclcsi^ aocari oonting^rel, per e\pensas aocaniis oporterei inuitari. Verum ai bee persona
niiuu^ utilis cssei f piscbopo ct ecclcsio, tterum aliam pro uoluoiate ^pisehopi et fratrum safastitucndmn e:ise.
hinc indo confirmaliim ost. Si ucro pro qiiontilalo nojjolii tara nwpssarin esscl coniilis prfscntia, ut ab
^pi^bopo ucl fratribus uocarclur, cum expcnsis uoc.iuliuni ncgolio (ichct iotortissc. Promisit quoque co-
mes Heinricns, qnod quicqiiid tn ndaocatia de boois fralitim inbcae&cia»et. amico el sine conlradictiono
penitus absolucrcl. Si ({uid uero pcr alios inbcncfici.ttniu fuissol, ipso nulli inbencGcialorum super hoc
warandiam prcsliirc dcberct. Prclcrca lirmi.s.sinic compromissum csl, (juod ncc comcs ncc aliqnis succcs-
:>orum ciub, iurc aduocati^, hospitaltoocs, pclilioncs uol exactioncs iti prciucmotalis bouis prcsumcrct excr-
cere. Ad huius igitur pnctionis consummaiioncm el omnium predicloruro oonGrmaltoncm, dileclus noster
Lodowicus cpiscliopus, prcnomitiati succcssor rpi-cliopi, cl comes Symon filiiis cornilis Hcinrici, in pre-
sfuitia iiQ«try maic.slaiis cunuoueruut, «pi:>cbopo atlc^slaute, quod couiitcm Symoorm lilium comilis Uciniici
pru prefotis vijjiiiii qualDor libris, bendido Wigboldi de Helel et adaocalia ia Hetol inboiieficiassct, co-
iiuu- ucro Symone assenticnte et spondcnte, quod pactionem potrtt pro se et pro puire in omoibus inuio-
labilitcr ohsernnrct. ,Vt autcm Utm cpisclu>pi ct frainim, fpiam prcdicti comrlis comicnliotiem ttn1!.i iii |mi
sU:rum pcrsona sccularis uel ^cclcsiaslica, niagna scu parua, uiuiarc ucl in in iium rcuocarc prcsumal, prc-
sentem paginam mde conscriptam s^;no nosli^ maiestaliii iasigniri preecpimus. sialHcnles et decernentcs,
llt huius cunuenlionis uiolalor Quiuquaginla libras auri puri pcrsoluat, nKdiclc.lcm camcr^ nostr^, ot rcli-
quam paiicm iniuitam patientibii.s. lluius roi testcs »unl. Wichmannus .Ma;j;dcf)ui'gciisis ecclc>i(_; archicpi-
$cupu&. Adclkous Uildcucshcmcnsis episcopu& Vdo Cicensia epi^copus. Marliuus .Miaiicobis ^pi^copus. iiciiiri-
caa Briuoonsis episcopus. Cunradus Corbeiensn abbas. Ailiolfus WerllMncnsiis abbiis. Hcinricus dnx Bawa-
ri^ el Sa\onic. Oiln inarchio Misncnsii; Ollo marchio Biaiidf nhuigcnsis TlicndiTiciis marchio Ln^izzcnsi^;.
Albertuti paluUnu» comcs do Sumersctiburg. Bcrobardus comcs dc Abchcr.^lciue. Uoioricus come$ do fiuue-
ncd>erg. Hermannus oomes do Bauenesberg. Rolhotrus de Slcnuorde. Bemhurdus de Hurhtaiare. Theoderi-
cus dc Saltc:>bcr};. Gcrliardus dc Lon. Wcrnhcius de Burcblo. Widekindus adaocalas de Bedeo. Erocstiia
de Munatrc. AlhcrUis dc Wlflielin. ct alii cpiam plnres.
Siijnum domni Fredcriei Romanorum Jnijieralorfs incictissimi. fL Ml
jEV/o Godcfridus mncellarins uice Christumi Muijunlini nrchitjn.scopt cl n rducanceUarii recofjnoui.
Acta suul hec anuo dominice iocarnaiionis M". C^.L\X^.lii°. indiclione VK Rcgoanlc domno Frcdericu
Romanorum imporaiore f^oriosissiiiio, aniM» Begni etus XX*. U*. Impern nero das X*V1JU*. Datom Goslari^,
HHi Monas Haii, Fdiciter Amen.
IIm Sicfd, wddiM Milvirti Mbw im Umuffwmm ayl^idrackt mVi iil nHmt» OTingMfc,
r
Digitiz^ by Google
GCCLXIL
An 4«B KoMlbvch» 4at KlMtef* Gthrte.
in nomino sancte e( mdiaidne Triniiatis. Evergisas peiherbameiisis ecclesie cpLscupoa. Viviais et
hinnenB legibus sanctilom est, al privil<>giis <>ccIo^iaruai que contra jus non sunt usurpaia , tanta perpetne
observnlioni* (Irbontttr rpVfTrnlin ut nulla hcc rTi:ilip;n;iniitiin rHraclrirf pro-il (lllli;cnli;i. In liis (Miim non
solum malignandi facullas subliahilur, veruiu eciara scncs rcrum gcslarum ad momoriam postcritalis salu-
bri consiiio reducilar. Inde esl qaod ea qee iaste et ralionabilitcr agimos lilterarom moanmeDlis man-
eipanda ussc ecnsemtis, nc proccssu tnmporis in obli\ioiic vcniant et memorio nostre nogllgcntie
crimfn im|)in^;ut(ir. Ad noliclani i(a(|uo Uim ]ircsoiiiium iiuam fiiiurorum prescnli scriplo dcducimu*;,
quod quidcm Wcrao de Bruch sicul houo;»iis sic cciam rcli;^iosis parcnlibus orlus omne patrimonium
suom omnemquo posses^onem suam com omni usnFractuario» omnia deniqae qoe tn rebns mobiKbos
ant immobilibus habobal, vidolicct in sorxis ct ancillis, arois, domibus, viltis, torris cullis r t inculiis,
viis cl iuviis, silvls, pratis, pascois, aquis, aquarumque decursibus, piscaliouibus, moleadifiis, exilibus -
ei rcdiiibus ct in rclitiuis quocuuiiuo roodo possont pervmiiro utiliiailbus, eodcsie Dei et beatisaiaM
ejiis grnilricis Haric et beali Petri aposloli in Cerdine, consensu legitimorum licrcdam soornm in nostra
prcsonlia Cl in comrauni rnnvcnlti populi «tili banno rogio libora trndifinno ntl fommiino*? n«ns T)oo inibi
srrvtcnlium ilonaviU Mumina vtllarum ct domorum hec suot: Boruic^buscn, Kinvstinchuson, Thencshcm,
Brdch munitionem «am omnibos porlioentiis sais, Kst, Laiivirartessen, Walderinchtorppe, ilestene, Winn-
ninctorp. Werticssom. Considoraus autem non salis sibi inlogrum forc si sua Uco olTorret, se ipsum vero
sublraherot. itivta illud. Si rcclc ofToras, reclc aulem non dividas, pcccasti. Paucis postniodum diobtis
interposilis so ipsum una cum consortc sua Bcatricc tam gciicrc quam moribus cgrcgia in codcm ccnobio,
vivam holo causiam Deo obtulit, et ut bis omnibos supromam manom imponcremus horoilitcr poslolaviL
Nos voro fidelis viri piain dovotiorfni !h niinn rtvorr por.so(pionlos, cl pro qiialilalc morilorum spom oternc
rotributionls a|>ud diviiinm misorlcordiam cvspcctantc^, prcUiJiala iUa prcdia cum mancipiis euis omuibusque
nppciidiiiis suis in tuiiionom ot proteciionem nostram recepionis, et pro debito olBcii nestri ecdesiasilica
defensionc defendimus tnemur ci cousoruamus aiictoritate Dei e( beaii Potri ot banno episcopaU secorilap
tcm ol pacom profalo conobio iii his prodiis, !f j^c' iii porpolntim vilii.nra oottfiriiinintis, porjietno anafho-
inatc iniiodaulcs eos, qui hou doiia tidcliura rodomptioncs anitnarum «piovis inalo ingcnio aul leracrario
ausu alicaarc aut in irritum revocaro presumpseriot. Preterca collata sunt qocdam ab altis prediete eo-
ehjsiG, uoa domus in Ncdcro, una in Liuboldcshon , una in Willonhuscn . iin;i in nurch, una in Pikihssem.
Qucdam ponini;i occlcsic stmt comparala, una doinus in Norlhon una iu Willciihuson una in Ilcckeldcsseo.
ibidcm docinia supcr uovom inaiisos, una domus in Iladolvcshcm. llcc itaquc bona prcmi;;sa et cctera
omnia a priroa rondaiiune conqoisila, vel in posterom ouK^rBuda cum omnibus snis privilegiis, boie
actioni nostro includimus, cl ot t loi'^ in Gordim' siili divini examinis comminatiom^ in porpctmim con-
rirmiimii-* Hitjus aulom rei voriias iit rata et iucoavulsa omni teroporc poimancat, lianc cartaiu indc con-
scrdii cl si"illi nostri impros.sione firmari, et testes subter annotari prccopimus, quorum nomina sunt hec:
Cooradns Corbcioosis abbas, Hoinricus dux Bavaric ct Savonio, Cinomi 1 de domo, Sifridus major prcpo-
situs \lmarus dt^c;inns, F.klnTlus, Rolinliciiiis propi)>itii> , I fTo, riodcM ;ili iis proposilus, Bcrnhardus. H; ri
Ix i tii^, AltiiKinnus, l-olcbcrtus, Moinrlrub, Kcinhcnis, Hcinricus palhiTborncnsis abbas, Fraoko Lisbcrucasis
abbas Libcri: Folcwious et rratcr cjus Widckitidus de Swalenbergb, Alhelbertus comes de Everatein.
Bembardas dc Lippia, Craph ct Lsscitli di* (Irovon; ministciialos: Cuniadus Stapol cl lilii cjus Manegoldus,
Hcrcninn. Riidolf, Widcrolt, Andrcas ct Conradus fralor ojus, Ilugo ct Hugo Lombart, Conrad et fraler
cjus Bcrlult ct aUi complurcs. Acla sunt hcc anao dominicc incarnalionis M.C.LXXIII. Indictione sexta,
regnaote doouoo Frederico Romaoorum Imperatore et semper Aug^o in aolerooi oonventn principam ei
mulloram nobilium, decimo nono Kalcndas Septombris, apud patheriiame feliciler amen.
I
Digitlzed by Google
iiTi.
4SI
Alli^nm isti orant prescntcs. Qoando Otto comcs de Ravensberch viva voco cl c\ bona volunlale
boDis io RcosUnchoscn, Benungbuseo, Thedesseo et io firak ecclesic Gerdeosi pertiueniibus, quc pcr vio-
lentiain et conlra iintienitt habaH nib se, penitns wiDD^vit. Vir nobiib donuiuis Adolphos cotoes de Wal-
thekc, Harlradus Wulf, Johanncs dc BusgB» Lodewicus Ilako, BeibordnB Von, Everhardus Ledebur
Wcrnbcrus Stapcl, Clcrici vcro: FrfJciicus plebanus in Holihtisen cl Conrarhis no!an'ti<! pn'posifi padcr-
burocnsis, famuli: Uormannus ilcrcvcsl, licrmaoous, Yroolf et alii quam plurcs. tsti cranl prcscntcs quaa-
do oommaiatio agroran facla foit sole portam oiirie in Hekeldessen inler eedosiam Bersnedeosem et Ger-
deoscm. Ex parte Hcrsucdcnsi dominus Johanncs abbas ipsorum, doniinus Johanncs nbbas dc DuncmundCi
Hormannus Ccllcrarius, Gurapcrtus, Conradus de Kaslc, frater Bertramus, fratcr Conradus do Scherve,
iValcr lirneslus, fralcr Ucrtnaonus de Bunesseu; militcs Goszwinus dc Wcthcn, Thcmmo dc Rimbukc, Al-
bertns gogmvius dc Medortke; laici vero alii Roddfiis dc Bun, Alberlns de Ykenhnson. Ex parte Gerdemi,
Adolphiis pmpnsittis, (lominiis Ilonricus nlih.Ts Monastcrii, Gcrhardus saccrdos Hcrsin, llcnricus Mcs-
cede, GcrharUus cl Wuifrumus convcrsi Gcrdcnscs; Miiites: Rcgeobodo, Frcdcricus ct Fredcricus ct Her-
flMUnans et Conrados ipsoram filii do Ystingdorp, Thidericns de Sebeko, Alexandcr de Fiogthen, Hcnricus
de Wartbcrg, Hcrmannus dc Siddosscn ct Ilartmasnus Gogravius; Laioi vcro alii Bcrnhardus Kovc, Johan»
nps dc Pi-v(riuu, Ilcnnckyn, Go-,vviniis, Jolirinnff! comcs; villici vrro: Fredcricus, Ilermannus cl Horbordos
de Hampcnhuscn, Gcrliardus cl Werno dc Luthacrdcsseo, llcm Hcnnannus de Mcngcrszcn el Floriko de
Wartbur^ et alii ptores.
Aliud: N(n<'rint omncs quod Olto hercs in Ravensbcrg in prcscntia nobilis viri domini Adolfi
comitis dc Wallcckc bonis nostris Rcnstinghusen , fiemioghusen, Thedcssen, Brak, qiic mh se contra
iusticium habuit pcuitus rcuunciavit. Hujus facti testes sont: Harlradus Wulf, Juliauucs de fiusche,
Lndewicus Hake, Ucrboldns Yus, Fvcrhai-dus Ledcbur, Wemherus Stapcl niiliics; Coamdas notnnas do-
mini prcpositi path(!r)]urncnsi>. Fridcricus plcbanus in Bolthuson, dominas capeUaont caslri, Hennonnns
Ucrcvest, Uoroiauuus luull ct aiii quam plures.
CCCLXIIl.
Am ikm ArebttM m KippeDbccg.
In noiniae snnclf ct mdiniduc Triinlalis. |[Philippus Dci gratia sancio Coloajensis ccdesip nrdiiepisco>
pos^ Notum stt tam fulurls quam prcseniibus Chrisii tidolibus, qualiter mfigister OTTO Capenbcrgeosis
Ccnobii prcpositus a dominn Luitspirde Nnssicnsc rihhatissn petiil, (|ualinu<? omncm dccimum que suc ccclc-
si^, de tlomo quyCasscla dicitur, debebatur, Capcnbcrgensi ccclcsic sub detci-minalo pacto donarcl. Quod
illa, qaia miqpie plelalis eral molicr, coosensa lolins capituli pro nmore Del libenier ooncesnt, ipsaque
coiiccssi^ a pi«^' mrmorif' prcdcrcssore nostro domino nrcliicpiscopo .\R\OI.nO sncundo, scriplo et sigillo
contirmala e&t, sub multorum tcstimonio. Sed quoniaiu dics mali suot, ct cuncla sub salc ucxacioni sub-
iaccnl, quorundum oiachinacionc qucrimonia de prcfata dcciroa, noiiis qttibnsdnm causis suscitala cst sub
memorati Ottouis successorc, at(pie ipsa qucrimonia usque nd lempas dilccti lilii nostri HERI.MAN.NI quarti
sepcdicti ccnnltii proposili durauit. Qui ncccssitalC compul.sus snllirite coL^it.niit. qiialitcr Ii iuc ifiuturnam
qoerimouiam prorsus in perputuum sopiret alque dccidcrcl, ct prudcnli cousiliu, conuculionu cuni .\us-
mooA ^cdcsia facta, domnm qnandam Reoroago prope ripam Rbeni sitani, ocio marcb ei in perpctuam
propriolatem oomparauit, co smc pacto. ut prcrat<; domus dccima, tam in nutrimcntis animalittm, qnam
in annona Irium lantiim l)cncficiorum, qu(> cidem domui collata esse dinoscuntur, 0(juc in pcrpctunm ius
<;l propnctatcra Capcnbcigcnsi ccclesi^ ccdcrcl, ct nunquam ultia aliqua cxaclionis mencio de ca lieret.
Que oonucotio, ot ratam cl ratioiiabilem haberol consnmmacioncm, nobis COLDNIi^ generalcm sinodnm
ccIcLiaiililnis. picf.ita al)batLssn ncnit in prcsentiam noslrum, cl eandem dccimam sub tcstimonio omnium
qui aderani iiobis rcsignauit, quam et oos cootiuuo iam dicto prepoaito UB&IMAMNO ct f colesif Caponbcr-
CkMl. dipl. Iii*t. WcslTaJ. IL 16
Digrtized by Google
422
ilTt.
gen^ assii^nauirmis , ipsaiuque doDacionom prcsenli pagtna Pt sicjilli no^^tri imprn<>sionf> cnnfirniamiis . aurl»-
ritate Dci ei bcati Petri ac nostra ^terao anatbemati omocm subiicicntcs homincm, qui ullam dcinccps va-
liunpiuain Capeobergensi fcclesi^ saper hM snuitaiieril wm. Acta aotem sniit hec anno dmSakf incar-
nacionis M". C^^.LXXIII". Rcgnantc FRIDERICO glorioso Romanorum iroperalorc. Prcsenlibns idoncis lesti-
hm, scilioet Brunone maioris ecclesic proposito. Hugono eiusdcm ccclesic dccano. Luthario Bunncnsi pre-
posHo. Sifrido Xanctcnsi prepostto. Sy^mono sancti Gcreonis prcposito. CQnrado sancti Sevcrini prcpo!>ito.
Teodcrico sanctorum apostoloriun preposito. Heinrico abbate Saocti Paataleonu. Godesealco abbale niieli
Martini. Rembodono abbate Tuicicnsi. Nicolao nbbalo Sibcrpcnsi. Gcldolfo abbatc ilf! Tlrtmwilre. Werahero
Steiuaekleasi preposilo. Uerimaooo preposito dc CncUteden. Thcoderico comitc de Uoostadcn. Eonrhanlo
eomile de Seine. Alberto eoinile de HolbaoL Wflhebno comite do Jaliaca. Weteluio «BDcli Andrcc prc-
poaitoi.
Dm bt'k:innif {;rriM« elliptiichr f>it;:i>l dei rrtViUrhor* iit unten «lituarti nebefl der Srlirift auf^edruckt, tn dau die
Jctilen 2cllen dcratlbaa anr olingeniibr bii ia die MitU dcr Qiarte rcicbco, uad m> ein fiaum fiir da» St^d Imt
tilHica itt.
GGCLXIV.
In nomine tanel^ et indiaida^ Triniiaik. || Ego Philippas Dci graiia aanclf Coloniensb ^desif archiepi-
•copus. Ouociens .seraorurn Dci iustis pctilionibiis assensum prpbemus, nosfn' nichilominu^^ utililnti in pnr-
petuum prouidemos. Notum igilor facimus lam prescnti ^tati quam secutur^' postcritati, quod abbas Frauco
et fratres lisbemensis cenobti dedmam cuiosdam «nrfis sne in territorto Susaciensi in oilla Nonliwalde
iaccntem. assvnsn Bcrnhardi prcpositi, Alberti decani, Oftororamqite fralnim Susatiensis eeeiesif . assonim
etiani ITcromnnni iiiliici ct Godesline qui vi\m dc manii pn^postti reccperunl , Gutlcscalci qnnrjttp qui illam
ab ipsis in bencticio pusscdit, ia bcneplacito oostro iure priorum possessorum obtinueruot, scilicet ut duo-
dedro lantmnmodo nammos Sosaciensis monete anuaatim prefatam dedmam babcnti persolnanl. Quam
rem, quia nostra interest nostriqoe proporiti res ccclcsiaram promonere atqao tuori. pro salutc aninif nef.
et ut memoria noslri illo in loco in pcrpctuum hubcatur, concfssimus, ulque rala cl iin unuulsa scmpcr
b^ acUo pcrmaneat, baoni munimine et si^illi noslri imprcs.siutic lirmauimus, tcsiibus itiuncis stibtcr aooo-
tatis. Nomina lesiiani. Clerioonnn. Bcmhardus prepositiM. Conradus prepositos sancti Severinl Sifridus pre-
posilus Sanc-tonsls. Johannes prcposilus. .Mbertti'? docnnus Poro^rinns. Conradus, ot cotori frntro?;. labero-
rum. Hcinrictis comcs de Arnesbcrg. Walleras aduocatus. Hcinricus Munczhuo. Crpo. .Minisioriiilium. Ucrc-
mannos aillicus. Jerardns fraler eius. Thiemo. Bildcgcrus. l^aaten. Godescalcns de Paihborg. Fredericus.
el alii quam plm«8i Si quis i^tor bfo iubingere temptauerit, aui qnaiitodas bis oo^nilis resipiscai, flene
anaihemali sobiaoeal,
Acfa snnt hor nnnn dcminic^ incaraationis M^.C.LXXIIP. Indictione VI. Regnante nictoriosissiaio Ro-
manoruni iuipeiaturc augusto Frcderico, aniio regni cius XXII<*. felicilcr.
Du mil Pfreamentflreircn angehangtc, eroue elli,itiil«lie Sitgcl «-igt dcD Ertfcbdiar •itimHl, mll dcf Milra auf dcm
Koplf, dtn HUrliofuiab in der recblnt «Ib olKeDM Badi 1« dir iialua HwmI IwllMidt iMit d«r UiBichfia: Phiiippai
K. Gtm. Coloniaant Ardiicpc. f.
CCCLXV.
Am cinoB ■tlco Copiari» de« Ludgeri - Slifta.
In nominc Snnctc ct intlitiirlue Trinitatis. Fgo I.udewiciis Dei gratia Monastericnsis eccle-sic dictus
ispiseopus, olilo duxi, opus quoddam dcuotionis mee saDCle successorum meorum dilcctioni ueritate pre-
Digitized by GooqIc
1113.
scntis pagine cum Sigilli mei inprosslone intimare et inlimando oommendare, quatinus pio eornm prestante
patrocinio, et coopcranlo instrumcnti huius fidcli tcslimonio, ratum permanoat ct indiuulsum. Nolum i;^'iinr
»1 tam ruturi.s quam prescntibus, quod in ueneratione beati patrii nostri sancti Ludgcri, ccclosic suo, que
tempora meo in ausirali parie MonaMeriensis Ciuiiatis fundala est. Mnnsum in Waiigebeke cnm uninerais
agris et pascuis ct arboribus ad ipsum pertincnlibus, in dotcm ct prchcn<!am snccrdolis . . . ccclesic libere
haJiendum ct quicto possideiKlum, sub banno, ut si quis temerarius infringere prcsumpseril analhema mt,
«d altare f renoiaie ecdesie deaotns coatoli. Faota atitem eont hee aimo domimee boanatbnis Mi^.C* LXXm*
indictione . . rcgnaate glorioso Romanorum imperalorc Frilherico, preaentiliua et connmuni consilio cl dcsi-
derio applniKlcntibtis uiris honcslis tam clericis quam laic». Quorum nomina mni hpc. Rernhardus maioris
ccclcsie prcposilus. Engcibertus ciusdcm ccclcsic Dccauu^. Franco viccdominus. Sifridus Magistor. Rcrnhar-
dns celleranus. Hermanniu de Lage. Golbefridas de PailierfclMime. Herimannaa de Beraeroen. Hermannns
de Hcrbcdcn. Franko niinori^ ccclcsio Decanus ronractus MniiasterieoBB oillicns. liaberlOfl de . . . Erae-
stus Monasterien^is. Albcrtus dapifor. lagolbertus Buhuoaieusis. *)
CCCLXVI.
Ant dem Filrstl. SalD-Horttinar*schcn ArcfiWe,
^ In nominc Sanrtt> et indiuitluc Trinitatis. |1 Ego Lfidcwicus Dei prati.i MimiGardevoRdensrs ccclcslc epi-
acopus. Quia diuina di.spcnsantc clcmcnlia, saocte Mooaslcricnsis ccclcsio sedem cura pastoraJi regcndam
snaeepimus, pic mcmoriy nostroram predeceseoram sequentes uesligia, Beae ab ipsis inchoaia, dcuotione
noa impari stabllira ac promouerc salagimus. Notan ilaqae fiicimus tam futuri quam prcsenlis ^vi fidcii-
bus, qtialitcr ecclesiam in Lci^flcn cotn dotc ct tininorsis oius appcndiciis, adiuncla nichiloiiiinus ecclesio
eiusdcm dccania, dileclis soroi ibus noslris in Asljcli.e Dco seruicitlibus , libera in porpetuum tradilioue coa-
eessimos, quntinus sanctiasimas earam oratioues hae noeti^ kirgilatis elemosina Kcoropensantes, nobis no>
strisquc succcssoribus cas in euum proiicuas reddercmus. Vt i^^ilur hcc nosln; hcnijjnitalis concessio pre-
diciis Christi pauperculis iu omne tempos rata stnbilisquo permancal, noslri cam priuilcgii auctoritato ac
sigilli iniprcssiono commanimos, oos nero qui qanlibet suc matignitatis fraude labcfactarc tcmpiaueriat»
usque ad cundignam satisfactinncni, corports ac sanguinis dominici communionc priuamus. Testea uero
huius largitionis sunt. ncrnanlns .Miina>lcricnsis (>cclc>ic prcpositns. InircIIiortiis decaniis. Vdo ciislos ct prc-
posilus bcati Pauli. Franco uiccdoiuinus. Dcmardus ccllcrarius. Ucrimaiinus dc Lago. Ucrimaiuius de Be-
uerae. com ceteris niaioris ^lesif canonicis. Werenboldus Yarlarensis prrpositas. Laiei quoqno nubilcs.
Corocs Syraon de Tckoncborch, maioris ccclcsic aduocatus. Minislcrialcs. Erncslus .Monastericnsis. Lilbertus
de Rcucrnc nodcrrifltis de Sconcbeke. Litbertus dc Xbuschusen. Brunstenus et Rutcherns de Bitrebeke.
Bcmardus dc Dulmania.
ZiwiMkaa &tm End* de> Tetln ood itm ayl^adrMktta Slifd briadel Jicb mtek ma iNlriililliite' leeiw Raao». Dm
Skfal iil «ehr IwecMiHigU
GCCLX.VI1.
IN nomine snnctc et indiuidnc Trinitalis. Eucrglsus Dcl gralia Paderbumensis ^clcsie huroiltt episao-
pus. Grata Deo et accepta esl oblatio que in usus Dc» dic noctuquo in occlcsin scrnionlium conrcrfur,
ul djuinis tanlo libcrius intcndcro possint, quanto pcr icrum ncccssariarum defectum ad cxtcriora cuag»ri
•) Oie Liiekea itod tAvm im Copiarl» tbOiMUk leer gelMMa.
16*
Digltlzed by Google
424
liti.
non compfllnnl^ir. !Tcc nrltcndcntcs occlesin beatoram aposlolorum Petri et Andree in Paterbamen. quc
modica in rebus ad prebendam fratrum perliocalibus usquo adbuc extitit, pro eo quod einsdcm ^cdcsi^
ftHidator beat^ ineinor% episcofnii MeiinverCDB, aote quam oouiiiitaret qood inleBdenit, morte preueBtu
est, aliquid a;rati^ impendere curauimus. Mansum itaquc unum in Dornede, quem Richdacus quidam r>ccle-
si^ ministerialis a predecessore mco episcopo Bcrnhardo ot a nobis in bcncficio tcnuil, ab ipso absolui-
miM. ita Qt acceptis tribus marcis ipsum nobis mansum rcsignarel, eo uidelicet pacto, ut dum uiucrct
qwum mansnm a fralribiH iam dieif foclesi^ teneret eC tres soiidoa anmtatim eis tmie persolaereL Hia ita
comlictis et factis, mansum ipsum prcdicte ccclesie tradidimus, ita ut Richdaco dcfunclo libcram fratres
ipsum locandi pcr mantis decani sui babeaot potestatem, prout melios et utilius potcrunt. Hoc itaque
nostrf traditbDiB iieliim, ne qdB saecesaontm meomm ud alh» qailibet imimitare net infringere presomal;
Dai 9i bcaU)rum apoetoloniin Petri ct Andre^> et Melr^ auctoriiatis banno confirmaaimas, preMntibns et
conwntinntlljus maioris ccclcsic canonicis Sifridn prcpositn. Almarn dccano. Ekbcrto. Rembcrlo preposito.
VITonc. iierbcrno. Gudescalco preposito. licrnhardn. Aitmanno. Folbcrlo. Mctnrico. Burchardo. Bezzclino.
Lbdewioo. Conrado. Rendiero magislro. Conrada Tiimaro prepoeito. Godefrido. AleiandnK Brpone. Hemrico.
I-iml)crto. Laicis ucro liljcris ot niiiiistcrialibus. Ludoiro dc Hoscdc cl filio suo Widikindo. Tilmaro de
Burin. Geriaco de liitteren. Conrado Staplone. Uugone de Hengeldcre. Uugone Langobardo. Hildiboldo nil-
iioo. Andrea de Eticlcn. Luidcro. Conrado de Ettolen. et aliis quam pluribus. Acta suot b^c aimo domi-
nice mcamadonis M^.Co.LXXo.IUo. Indictione VL Vt autem laia hfc ei inoommlea pemumeaiit, presenlem
pagjnam sigilli nostri imprcssionc insl^nlri fccimus.
Dat mit iUafickaMfM •■(•hiiDgt* Sicgel iat dat MboB beicliiichw.
' rccLWiii.
Aoi eincm Kppulliuchc <ics Klu^ierii .Marienmiinjtef.
In nominc sanctf et indiuidue Trinilatts. Ego Eucrgisus Dci gratia Epiacopus Pathcrburncnsis uotilico
tam presenlibns qnam ftitiiris, quod cnriam Botvelt cum omnibus aais pertincntiis etdecima, consilio senio-
nim nostrorum, demisimus iibijaii et fratrihiis eius de Monasteno senclc .Marit*, qiiam ipsi fratres rcdenic-
nml Viginli talentis a t|uriilani AVailckono ministcriali nostro, cniiis bcneficinm crnt ah ccelcsia, ct fili )
eius Ucnrico, annucntc aiiuocaio ciusdcro ecclcsie Vulquino. Et ul hcc irndiiio ac rcdemptio iuconuulsa
permaneat, s^tilli ooslri impressione signari, et nostro sob anatbemale, ne qnis eam iriolare presomat, mu-
nirc curauimu-s. Tcstcs autcm huius rei sunt. Coni adus abbas sancli rauli Almarus dccnnus maioris ecclo-
sic. Siflfridus prcpositus maioris ecclosie. Rcmbcrtus prcpositus. Vifo. Manegoldus ct Oltmannus. Canonici.
Libcri. Volquinus aduocatus ct Widekindus fratcr cius. Thctmarus dc Burcn. Gcrlacus et Ucrmannus de
Ittcren. Minbtcrialos. Albertus de Rikerswich. Conradus Stapcl. et alii quam plures, qai Inno synodo ade-
rnnl Acta sunt hrc in synodo Pathcrburncn.si, anno incarnationis Donunt M*.C*. aeptllBgesimo lercio, snb
cpiscopo Euorgiso, rcgponte Friderico Romanorum impcratoro.
CCCLXIX.
In nominc sancte et indiuidue Trinitatis. 1| Ego Gcrtrudis Pci gmtia ccclcsio bcatc Mari^ in Monasierin
buroills ubbatissn. ulilc duxi, gcst^* cuiusdam rci scriom, sanctc Scqucntium mcarum dilectiooi, ueritate
prcsentis paginc ct sigilli mei impresNone inlimare. qoatlnos pio earam prestante pairodnio, et cooperanie
mco fidcli testinionio, rala pcrniancal ct iniliiiulsa. Nouci lt itaquc omnium Christi fidclium pia caiila^
quod quidnm prrsbitcr Ilcrihcrtus, ut so oralionibus snnctarum uirginum in claastro nostro dctiofc Domino
^tmulantium, oniciuse commendaret, et dicm exitus sui eis annuaUm io decantaUouu uigtiiarum et miss^
Digitized by Google
1113—1174. 423
animarum, sicul do eis confi^tLS cst, mcmorialcm faeorot, qucndam rundum sutmi ciuitali adiaccnlcm, com-
muni carum usui assignauit, ot ad altare SanciR Mari<; hou modo oplulil, ul uniucrsus fniotas C{ui inde
annualim proueucrit, non concedat ad Mruiciom coUcrarii, scd singulis annts, io die obttos sat. in ixm-
nnnieni «t tmliMilariana doauDarom Ubere eC mtegre redigatur consolationem, excoptis trtbus doiiariLs, qui
annualim ciistodi proscntabnntur, at unum eonim sncertloli ea <Iie inissam animnrum cclcbranti ad altarc
offerri faciat, de secuudo ccreum in ecolesia per noctem arsurum prouidcat, do tcrcio det campanario
ebidaBi, el allero obido coroparot inoeiHiniD. liasdein qnoqae Herd>erti pia petitione cgo Geftitidis Xil.
dcnarios, WarthpeMnngA mAdioeH, tfoi antet inibi annmliin de prcnotato fundo cisolucbantur, conucntui
remisi, ot a communi uso sororum nunquam dcinceps alienandos stabiliter conttili. Facfa antrm sunt hcc
anno dominic^' incaroationis If.C.LXXIII''. indictione VL prcsentibus cl attestuiilihtu priorc Alcithc cum
nninerM oomienta, Gerhardo eiuedom eedesif canonico, Rdigio^ pKebileris Gcrberto et Fbidioae. (H-
lonc rliacono. r.ai( is rratribus et oonoonis Snelhero, Jduame» Minislerialibas qooqne ^desi^ Hdpradu et
Wiilchclmo, iSii^cbodonc.
Du auf die Charte aurgrhenele Sirtel iit langlicbrund und leigt di« BnutbiM eiAcr Noonc, ia <lcr reclilcQ lland rioca
PalanMft ^ VUkm «Im LOb hdlnd, nh 4cr «rilljMUK eewhHo VnwliHlt: Owtmdi*. f,
CCCLXX.
"f* In nomine sanelf et indloida^ Triniiatis. || €go PhyHppus Dei gratiA sancle CdL foctesie arddepiseopus,
omnibus Chrisli fideiibiis in iiorpelinnii. Pastorali.^ curc (jrficiiiiii . et prescntis dici mnlicia, (jui;' eliam br<nn
ncAa ct rccte, plcrumque el rodcro o( iouertorc ingoniosa cst, cogit mc, quo ago, magita cautcla cl dili-
gcnti cxaminationo a^e, ut et presentibus rata, et fiitnris ntilia comprobeniur. Nouerit itaque tam mo-
demoram qnam fulnrQnim discrctio, Quod Sosaticnsis ccclesi^ oonucnttis uniuerHis, familic totias assensa
et consilio, ncmoris partem quod Bocholt dicitur, uidolicet quantum ad duos mansos agri surficprcnt, soc-
cidi fccit, honcstisqtto uiris .su^ ciuitatts inColis agros ea pensiooe oontradidit, ut quotannis certum ccDSum,
sctltcot sex solidos suc moncto de manso, et pro redemptione decim^, ttidcm de manso. sofidum aoam
porsolncnmt. ao dc cetero ciusdem iuris, quo oontribulcs eorum, qui Aldcliolt et %M«t inoohmt, commu-
iiioncm ficcpponmt, nt uiilelicet solitla annualim prcscripta et censti?! ct tlccimc pensionc, in nuliam singu-
laris scruicii ab aiiiji quos prcmisimus compcliantur exactionem. Porro cum iuris mci eadcm cssct decima,
pro romedio anim^ mcf suocessoramque meorum, eam iam dide eedesif et fratribus ibi Beo famubntibua
liberalilcr eondailirli. Et nc a qnoquam pos;tmo(htm possit lioc donnin afhinllari, Sii,'il!i nostri iinprcssionc
ct banni principis apostolorum Petri ct mci auctoritate roboraui. Tcstcs. Sifridus Xantonsis prepositus. Bcr-
nardus Sosaticnsis prcpositus. Mwnnes Seffioensis prepositas. Herimaiinns maioris gccIcsI^ tn ColoniB cano-
nicus Nobilcs. Heinricus comes in Arncsbcif;. Rabodo uan thcr marka. Euerhardus do Dalc. Hcinricus uan
ge u5re. Ilcinricus uaii thcr Rura. Minislfriale.s Hcinricus ilc Volm&destcine. Gcrhardus et Gozwinus fratres
oius. Uerimannus schultetus Sosaticnsis. Thiemmo. Brunstcnus. cl alii quampluros. Acta sunt anoo do-
minicf incsmationis M^C.L^XXfllll*. Indictioiie Vil. ftegusnte domino Fritherico Romaoorom imperatoro
gPoriosa Aiino rcgsi eius XX* II*. Imperii nero X^VIII*. anno quoque presulalas noslri ?U*** Pdictier. AMEN.
Dm 8icirt ln MfbflwlM.
CCCLXXI.
Aa* dein ArchiTe <a Kappeaberg.
In nnminn snnclc et indiuiduc Trinitalis. || IIERIM.A^TVVS Dci gralia Monaslcrionsis cpiscopnS.
Quia di^um et iustum esse cog^oscimus. ut ^clcsiarum in dyocesi nostra consistentium utiJitati et paci
Digitized by Google
426
lit4 — «ITS.
qaflntum in iiobis cst consulamus, notuin facimus ci qu^ nnnc cst gcnprationi , et omni qnc npntnra est,
qualiter J011A^'NES de fiVfiC ministoriaiis noslcr, in spe saiutis ^tera^, se cl sua, videiiccl possessit^nero
ia qua niaiiebat e( maosnin, CAPBNBERGBfSI ccclesic eoplredidH. Et (]uia pro dccmM €iiBd6Di TWfi
ipsc saccrdoti in BVRC rcdcinptioncm daro consneiienil , scillcet duos solidos Tremoniensis monete, oos
eandem possessiuocm ci niatihum et rcderaptioncm dccime, prcsentis scriptur^ testimonio ct sigilli nostri
iinpres^ionc, Capcnborgonai «^'cclesi^ confimiaraus, auctoritatc Dci omnipolentis et bcatorum apostolorum
PBTRi et PAVU Ct noftra omnem anathcmalizantes hoDioem, qui contra b^c ncnirc et b^c oooaellcre ioi-
quam prcsumplionem tcmplauerit. Tcslcs liuius rei sunt. Bcrnhardus maioris ecclcsic prcpositus. Engelber-
tus eiu;>dcm (^cciesi^ dccauus. Godcti-idus prcpositus io Fraokeoevort et caiioniciia io Mooasterio. Wcren-
boldos prcpositus 10 Varlare. Franko abbas IJsbernaiMS. Nobiles autem. Syroon comcs de Tikeneburg. He-
riinannus comcs Jc Rauenesberg. Hcnricus comcs de Delo. Wicl>oldus de Horstmcro. Ministcrialcs uero.
Rodullii^ ilc Mcnlmvclc, ct fralcr Liudolfus de Wcrncn. Conradns de Ludt>nkluison. l.iitlH'rfu.s dc Asbckc.
ct alii quamplurcs. Actum cst anno duminicy incarnationis M^.C^^.LXX^^.Hli". Indictiono ViL Rogoaote
FHderico Romanorom Imperatore Gloriom.
V«S dein mit Pergameotttreifen auf die Charte redgehenetea Shiplf Wclcfac* tnit drn an den nachstrolgeDdca TTffcimikn
diaiM fiiidMti lidiiidJicliM «on |l«idi*r BMdwiBMbcit fMrcM»« in libcr die HHUlm ittsgebtadnm,
CCCLXXII.
Au« dvm Fijrstl. S^lm - Hor*li»ar'tcbea Arcliinc.
In nomine sancto et iodiuidue TriDitatis. l| E^o Hcrimannus supcrna dispensante clemeotia humilis Mo*
natferiemnum minister, sumniqne miniatri aesti^pa scqui cupiens, oomajasis nubl onibus tam in cwaniodis
rerum tcmporalium quam in profet^bos animaruni pie considcrc ac subucnire curaui. Et quamms com
nposloln lilicntcr ad omnes bonum opcrarcr, mnxime Inmrn ad cns patcmuni habui afTcctum, quos mundo
mortuus soii i)co per snnct^ conuersationis sludiuin uiuere, el eius pro quicle oomium ac saluto demen-
tiam indesioenter eredidi exorare. Vndc et ftiit quod monasterium in Asbcke ad Dei omnipofcatis eemi»
ciuin a piij' memorie anfccessoril^ns mcis propii;:atuin . spcciali dcuotionc aniplcclebar, el inibi Cliristo famu-
lantibus ut quiotara in Dci laudibus uitoin pcrajjercnt ulilia sempcr prouidi. Proindc curtim cpiscopio per-
lincnum, ex cuius uieinia mollas pcrtulere pressnras, eam uninerris usibus suis concessi. ea tamcn ra-
tione, nt duo seruicia quc cxinde debcnliir tam mihi quam successoribus mcis singulis annis pcrsobiereoi
Vt etiam licr inca bcniLjoilas ip^is firma slabilisquc pcrmaneat, cam priuilc^ii auctaritato roboraui. Farta
sunt Itcc anoo duininic^ incarnationis M". C". LXX". HH". lodiclione \IU. presidentc Kouiau^ sedi Kalixto papa,
regnantc gluriosissimo Romanorum iuipcratore Friderico scmper Augusto, presentibns dcricis. Hemaido
oiaioris rcclosic prcposito. VdoiK» minoris ccclcsie prcposito. Francone uicedoinino. Bcrnardo de Ibcnburen.
Albcrto. Nobililnis Hodolfo (h; Stcinvnrtfe. Codcscalco de Lon. Cimrado dc Wetherenirc cinsilcra loci ad-
uocato. Widckindu in Vrckeiihotst uduucalo. Lcfiiurdu dc Licu. Minislcriulibus. Erocslo. Ludoifo. Ludbcrto.
Alberone. Gerlaeo.
Dm 8t«s«l kamiM nh ta, M dcai 9An lilS bMdwfabowii ttmia.
GCCLXXIir.
Am daar BaDdtdbrift d«s IS. JduWBdfrli, un KiiiiiBL ANbiva m HmoMr» •baduiftlidi milieihcai vm Uoojn' ia Hiadm.
lo noraine sanct^ et indiuiduc Trinitalis. A. Mindcnsis cpiscopiis, Ouoniam per sanctarum precum
sofTragia calholica sufTulla existit ccclcsia, dccct omncs in Chrislo liddcs inuiccm se fralerne karitatk
aiuore preueaii'C cl dcbila oratiunum subsc(|ui duuuliunc. Vnde et nus ecclc&i«;, cuius ooa electiuoo me-
y 1^ -0 i.y Google
427
riti, sed hea indigni pasioris uiccm gcssimus, rratcrnuni ecdesitntiii qocrerc .studiiinuis sulisidiiMD, quatinus
mutuum in oiminditMis cctfii^^que no<itris nf»ccssitatibus sempcr intor nos habcrcmus refiigium. Anno igiliir
incaroalionis liuinmi M.C. LXX.V. Indictionc octaua, cura pro pcccatts Qoslris redimondiii pcregre bcaii
Jaoobi apoBtoK limina ninfareintM, ad GofxieineiB eedeBiain, auoiacum, ad sanetum Efj^iiun, Turonis ad
eccIcsiaiT) hcali Marlini, et re!iqu;is infra pnsitas tienimus ccciesias, ct fraternitalis «ocii tatctii slinulqiic orn-
tionam mutuam uiciwilttdinem nobis ct ccclcsi^ nosli^ Miiidonensi dooari postulauimus. Quam et cum omni
daerilate et omninm conniueotia aoeeptam, aeraa ube ecdesi^ noetre fratemitatem ipsis conlradidiiiMia.
Qna propier fideleB lam nostri quarn fratrum succcssores studii nostri attcndant dcuotioncm, ct anime $Df
perpetuam tcnenics consolationcm , ad utrinaque utt^ proaperitatem, fidelissime et inconouisam salntarcm
conseruare sludeant coofederationem ').
Aono incarnationis domiQicc M.C.LXXIIII. Y". Idus Janoarii^), contigit domnam Annoncm MindoDensis
Saxoni^ ep»copam, peregrinalioois gratta sancimn Jacobum adeuntera, uenisse ad Goniense cenobium, et
ibi dc fraternitatis societate pridcm habiic inlcr cnsdem sancta.<; ccclcsias ambas bcati Gorgonii ucneratione
illi]<(trcs requisissc. Yoram quia longi tcmporis inlcruallo multa obtiuioncm accipiunt, oportunum uisum
cst, quatious cadcm fratcmitas rcdinlegratione salubi-i rcnouarclur. Complacilo igilur ciusdcm domiui epi-
soopi et nenerabilts prouisoris nosiri Peiri, consilio seniorum nostrorum, Roiabaldi prioiis, Girardi prepo-
siti, Pctri riislodis, Fulclionls capcllrmt, Simonis cantoris, conscnticnfp capitulo, societatcra pristinam ctim
omni carilatc et benignitato reiiouauiraus, in poslcrumque Deo iuuanto seruare curabiraus. £t hi^'C cadcm
doraino Thilouiro prcp<^lo, Conrado decanOr octcrisqno Mindoncnns ecclcsie fratiibus scribcre dipnm
duximus. ut nostri inutuo mcmoriaro liabeant, siout fratrum dccct mcminissi'. IIi c cst itaquc socictas et
conscrifilio fratcrnitafis tiadita doiiiino cpiscnjio ct sancltssimis frutribus, Rciuboldo prcsliitcro , NitlHingn
subdiacono, capclianis. Si quis frutrum saiictc iliius ccclcsic ad oos ueneril, quasi uniis ex nnsiratibus in
choro, in capitolo, in rerectorio repuiabilor. Sacram hosiiam sinf^lis annis priroo die post oclanam apo>
stolunim oircrimus pio pcccato, pro pace ct statu ccclcsic Mitidonensis, et sccundo pro rcquie defunclo-
niin. Prctcrca si brcue cuiuslibcl dcfuncti dclaluin ad nos fucrit, trij^inla officia agimus in conucntn. in-
fcrioiis ordiiiis fralrcs psallerium soluant, oonucrsorum singuli ccntics Pater noslcr. Cctcnira in largilioni-
Im eteraesinarum, in orationiboa et cnndis bonis operibus nostris tam viui qnam defuncti sanclf 9Kns
ecde«ic nobis participiaotur.
Noucriot omncs prcscns scnpltim uisuri, quod ego fratcr Oggcrius, prior Cluniaceiisis ccclr*i(^, com-
muoi lolius capiluli coiisensu, conccssi dorano A. Mindonensi ucnerabili episcopo, ct sociis cias, Hcinboldo
ot Kithungo, orooiam bonomm porticipium, qu^.in capite Quniacensis eoclesif et in locia eius nbiqae tcr<-
mruro Hunt, in missis, psalmis, clcmosinis ct omnibus qu^ in carnis ct spiritus conlritionibus apud nos
gerutitur. Conccssa sunt b^c prcdicla non solum ipsis, qoi preseotcs hcc in capitulo dcuotc pcticruot, scd
ctiam omnibus rocmoraie Mtndoneosis ecclesto canoiiicis defunctis, ut aenicntc ad nos brcui dc obitn eurum,
preter comrounc bcnciicium absoloaotnr in capttulo et ofllcia, et missa iu conuentn cantabitur. Sinafliler
et ipa per omnia facicnt nobis ct noslris.
Nolum sit omnibus hominibus, quod domnns Anno Mindoncnsis cpiscoptis in capitulo sancti Egidii
residcus, cuui domno Raimundo abbate, Geraldo priore, et ccteris firutribus lianc ioter utramque eccle-
aiam firatemiialis aocietalem instituit ipan el ab ifa» impetraait perpetuo semaiMlam» ol nlerqne locns et
*) Walmcheiiilirli waiM dleMP blMbiillkliCB VerorinttDg dle oas rolgcndea Vnrtcrait]i|i<BrWb der «iBMlnrn Kliittcr and
Stirirr einterlribt.
Die Jahnuiltl >U nach der Zeiirechoang ui milcben, woldie am 25. Uin dit Jahrubl ««ciuwlt; dM DahMi grhwrt «l*»!
RMb uoMfar ll(«hiiiM|nr«iM» ia dtt Xahr 11», «onit «o ohl|o Ai|ohs 4o» BtiAolt, htuMOioh dor Zdl Mliicr lh!i»o.
Digitized by Go
omnes utriusque loci personc, uidclicot Uim illi qui snnt uiui, qnati) qai dcfniicti sunt, omnium bencficio-
rum &uorum temporaliter et spu^itualiler dc cctero coinmunioncm panier et participatioDcro ia perpeiuum
jn^fjatit inler w, et posl oeUuias apoalolonini Petri el PeuK iwlitalani eatiitnii«|ue eodceif fblnni niaaio-
rbm fiori lam niiioiniiii qoan morUioraai, b ulraque ddeBcei eccleaia.
A. Dci gratia Mindonpnsi opi<!cnpo, Pt T. prcposito, Ct C dfrnno, iininrrsnqno Mtnflnnon?! rapitiilo.
B. dccanus, Ra^. preceotor, HamciiQus magister scolorum, Pb. subdccanus, Ang. ccUcrarius, tolumque
Capitulum bcati Martiai Taroneoae, Salutero m Doraino. Teoieaiea ad sepulchroin beoli Harluii Annooeni
episoopttm uestrnm, el Capellaouro eius Retuboldum prestMterum,' et NiUmngum subdiacomum, ad pelicio
ncm ip>;nnmi, In fi-nlrrnilnlcm (^t soriftnlpm cccJrsio nostrc nos recopi««:c uobis signiGcamus, cl insupcr uos
ct ccrlcsiura ucslram cum mcmbris i>ui» m eanduin rralcniitatom rcccpiinas, et omnium booorum quf am-
0M>do fieot in eocleaia noatra partieipeB eaae coostilnimus. Ipee oero aoeioritaie sua el DMnioe ueslro noa
in fratemitatcm ct socictatcm omnium bonorum qiio ammodo (irid iii occlcsia ucstra ucl moinbris cius simi'-
Klcr recopiU Fratcrnilntcm aiitt m istam in perpetuuin soruandani tain ipso quam nos coiifirninuinnis:.
Kgo Wir. Dci gratia boaii Dyoni.sij abbas as.<>cnsa capituli noslri cooccssimus cpiscopo Aonoiu ct
ecclcsi^ suf Mindouensi plenam socictatem et participationcm bonornm omnium qup ItQnl in eoclesia oostra.
Bt ncs sponsione cpisco[H prcdicii ei decani et prepoaitt recipimos simile. Et nt hoc magis ralom habea-
tar, siifitli nostri imprcssione muniuimus.
pi lnis Doi gratia .4nna!rarium abJias cnni nmni mnnarhnnnTi connentn . proposito, dccano et iiniiiorso
Mindoucnsis ccclcsiy canonicoruiu cooucutui, Salulein iii Domino. Giritas Llirisii urgct nos ut uiam man-
datorum Dei cunvnles ia odorom suauitatia decorem domus iilius fideliter diligamus. Indo est qnod frater-
nilatis uostro dilcctioni duximus signilicandum . quod dnmnum Annonom orrtrsii; uostro pa.ston tn, ( iim cle-
ricis suis Rcinboldo prosbitcro cl .Niduino subdiacouo, iti oiiinibus ccclesic uostr^ bcocficiis gralanler susce-
pimus, ct candeiu bcnclicii largitatem uobis ot ecclesic ucsiro conoanonicis fldeli deuotiooe oonoedimus.
Non cnlm longa mariB et terre iiiiemalla poterunt soparure, qiios amoris Cbristi ncctil amor. Vniucrsita»
tcin itaqne iicstrain potimn«, ol pofondo rojiamns, quatinus Iiiilus ofuirratcrnitatis mtHuain uicissiiudinom
nobis ct ccclesij noslry rcddalis, cl apud misoricnnicm iudiccm precibus ucstris paruitatem ooslram com-
rocndciis, ct posleriB ueslr», ut idem bciaDt, scriptnm Tclinquatfs. Nos «ero huins premissi dcbilo teoe»
mur in orationom snffirafpa, uobia et posleria uesiiia mnis aioe ddimciis eibiben» procorabimus. Valeai
sanotitas ucstra.
CCCLXXIV.
Aui licm Archive lu Kappenbcrg.
In noraino sancto ct indiuidu^ Trinilalis. \\ IICRIMAKNVS Dei gralia Hooastericnsis c|)iscopus. Cum dig-
nitas cpiscopalis bcnignitatis sne stadio cunctis Onuli fidelibus habeat proaidere, pn-cipii^ taincn circa eos
qni spiritu reraenles dominoque seruicntos diuinis sc pcr orania mancipauoranl obsequiis, suliicitudiois snp
curani dcbct oxliihoro. Vndo ct nos dilcctani noliis in r.fu i-tu rnponbor?onsom occlcsiam in omnilni'; pro
moucrc, ct rintrilms in ea Dco famulantibus libcralilatis nostro gratiam oitcndcrc Cupicntes. ipsis pro re-
luedio animo nostrc ccclestam m BVRC iradidimus in perpetoum. Prateree notum esse vohtmus gencra-
lioni onmi quo ucntui^ est, quod deciroam quandam do curli ipsoruin in ]iI.()TI.\CDORP, oidclicct III.
solidos ct V! donarios Monaslorionsis moiirtc, minislerialis nosler Livdolfus dc LETTE a nobis in boncficio
liabcbat. Quam dccimam idcm Livdulfus, ucccplis IIIL murcis, nobis uoluntaric rcsignauit, quam et nos,
WiliieliB 11. wHvim ItTS Abt sa SMBl-Dcnji bci Parii, uad reMsnirte am 10. M«i 1196,
Digitlzed by Google
111S. 429
ipm animente et petente. Capenbe^gemibiM fratribus perpeiua dooatione conceasinins. Ut aotem h^e emni
temporc rnta ct inrnnrM»isa permanonnl , ea prespnti scrlpto, cl sigilli nostri munimento rohorare CMraui-
nius, aiiclorilale hci omuipolentis et nostra a communione ^cclesi^ sancte sequestranlcs omnem hommem
(jui ali(|uo diodo contra hee oenire temptMierit Priof donattonis tesles snnt bn. Sigelo prepoeilns Wei^
snburgensis. Thitmarus canonicus maioris ecclesie Monastcricnsis. Evcr cnnoniciis sfuicli P.WLI Amelungos
saccrdos de LUNEN. Secunde quoquo hii sunt. Liibcrtus de Bcvcrne. Erneslus Monasleriensis ct Ludolfns
frater cius. Eucrhardus de WIUINE. Hvgo de Meiubuvolc. Godcfridus camerarius. Uerimannus cognomonto
pongit. Acla «inl hfc anno veriii hcarnaii. H«.C*.IJ[X«.T*. Indiolioiie VDI*. llegnante FHIDEUCO Roaanor
Tom Imperalore glwiosOb
Aatitm aalco •citwiirtt auf die Chirle eeheftelea, «laaijir 41i|)tiiciiMi 6i«|d •Wkk mm dm KmSM^ m einer «twa*
knnen gedrungem-a Figur, im Orntte, <lea Kopf nilt «Bcr DiodfiigMi Mitra fcedacfct, m d«r reehttn Bnd dea wnk-
recht .-iu«);('«lr< ckUn B:sclu<r<iljb , iii dcT linkLn cia gcoffactes Buch haltend, auT ciaccn niedrigea Stuhle, deMeo
Seitenlcbaco ia Uuadekuprc, die icfaraigea Fiisie ia TtticriLraUca aatlaufcn, (iliciid, mit dcr Uauclirift: f Hdmaiiin*
R. Gti, MwMilerlaad (aie) Scdc. Eft, 8cd*.
CCdiXXV,
An daoi Arcliita as KapBaiiban.
In fiomine sanetpet indiiiidoe Trinitatis. || HERDLVNNVS Dci gralia llMiasleriensis episcopos. QnBiii>
quam inxtn apostoli ammonifionom ct oflicii nostri rationcm, dum tempus est operari bonum ad omnes
dubeamus, lamen piclaii.s alTcclum iUis nos habundautius inpendere cooucnil, qui a lumultu scculari seque-
elrati, divino se per omnia mancipaverant obseqvio. Qao circa notnm facimas tam fntnris quam preseo-
tibus Chn'-tl fiilrlibas, «jualilcr j»ie momorio FRIDERICVS huius ccclcsio antistes, duos Solidos dodme fira-
tribus C.\PKM;!UUiKN>tn\"S lil)cra donationo coriccssit. Ex (jvibiis solidis unus solvitur de domo Heri-
inauni in Lcnciar iuxia ViiliESDOM. sccundus du (juailam domo prcdictorum fratrum in cadem viila. Cuius
. piam voinntalem et faetum approbantes et imiiari cuptcntes, eandem donationem epneopali anctoritale oon*
firiTi.inins. Illml qijoi[iio prnl-r^is nnnrrtrro rt n I ppvrfM-orum noticiam transmitlere placuit, quod due do-
mus prcdictorum fratrum, videlicct COUVS cl UOLTBVRGETUORP, pro decima aouaalim uiciul amplins
ad dominicatoram nostram pcrsolnnnt, nbi tantnm nil«r. solidos Monasteriensis inonelf , nna scaieet Cobos
XXtl> ct altcra scilicct Holtbvrg(Uhuri> X.\*> VIUi». denarios Hanc igitur dedin^ redcmptioncm, et SQpra
memoralarn doiiationem. prcsenti |)a!:ina cl si.^iHi no-tri inpiossionf! riibornmuH, aiictfuilalc Dci omnipoten-
tis ct beatorum apostolorum PETRl ct PAVLl au nosii-a, rtcrno anathcmali omncm subicicntes horaioem^
qvi idlam dctnceps calnmpniam CAPBNBQIGBNSI eodeaif super his snscilavmtt * Teslee bnins rei fne^
rtint IVanco dc Wctcringo viccdominus. Evcr canonicus sancli PAVLI. Capellani. Hartungus. Simon de An-
gelmudcn. Thcodcricus frater eius de Sudkirken. Miuistpriales (iodefriihis ca.stcllanus dc R("cheilc. Filins
cius Rut-^erus. Albcrlus dapifcr dc Wulflicim. ficmhardus dc Dulmaoia. KLKiollus de Meinhuvelo, cum iiliis
suis, Livtberto, Hugono, Bemhardo, Wetceloae. Everhardos aculthetaa de Wemeo. et alti qoaraplures.
Acta simt hrc nnno doniinicc Incamaijonis II*.CIJU[*.Y*. hidiclione VOIa. fiegnante FIHDERICO Ronino-
rum Itiijicraloro GI.OllUJSO.
l)** i^iesel iit (aat wie an dcr nii<'faftTorl»efgebead«n Crkande. — Voa deat Zeichen (*} «n, itt du Fol|eade mU liUii-
acRr Tbto ala ds» VcthcifahasJa fccdirialHW.
CCGLXXVI. '
.*^. In Nomine SBaetf et indioidnf Trinitatis. || Bgo Bmnrieas Dd gntia oomea de Amsberdi* notam faeio
lam prcscntibus quam futuris fideUbns ChnAf qood 4|iMata minisleridto iiMa» fiodelMaB-lMiiiie^ Flar-
Cod. dipl. biat. WmUU. U. 17
L>iyutL,iJ Ly GoOgle
1 lt« — tiic.
reclo, domum quandam ittxta ulllam Scndcnhorst silara, mhi cwm tnorc ?nn pro lihcro bono datatn, meo
filiorumquc tneoruin Hoinrici el Godelridi asscnsu cl pcroii^ioue, Lisberneubi ceaobio partioi pro lilio 8uo
ad seruieiidum Deo iiiil>t inpQnto. partini acoepta peeuiua, deuoie eontalerit Quod fadum pro salale
animc rocc Glicrumqiio mconim llbcntpr annnimns, ot ut ratnm atquo inconuulsum in pcrpcluum pcrmaneat,
liUcris mandari ct sigiUi oosu-i iiupressione iirmah fcdxmiSi idoneis testibos qui his ioterfuerant, uel pro
certo noueruni, sobler ffmofaUs, qoonm nottiBA aunt CoDMdna ds RadeDbairdi. lioiiiua de Halse.
Bneiliarth 4o Mflnede. Gemaaiaa de Boderioh. Elberecbl de lleoecbuse. Albertos. Flredericus. et aiii quam-
pbireft
Acta sont hcc Amsberche anno dominiof incamationis M". C. LXX*. V* bidictione VUb.
CCCLXXML
F. Dei gralia Romnnornm rmpcrntor ct srmp^^r an^ti-ilns, snnrfr' Minflcnsis ecclcsio honesto et uene-
rabili dcro uniaerso, ct ciusdcm ccclcsic iidclibus tam nobilibus quam liboris ct ministcrialibus omnibos
gratiam suam ei omne bnnum. Quooiam iusUim et honestum est, qnod onmis qai principaium amnum-
strat, principalas olBcia non ne^igat, ideo nos, qaantum longa ot grauis oocupacio nostra et inporuioa
bellomm tcmpcslas palitur, et in ((uaiilum ilb hooiffTiissimn nuctoris omnium piotas coopcrari diynabitur.
paci on^um ecclcsiamm prouidcrc cupimus et intcndimus. Eas ucro quas nobis dcuociores in iinperio
ad semienduD prompcioies oognosdraus, |das ceteris honorare debemos et uolomns. bide igitor esC quod
HiadeDSCm ecclcsi.am, quc dcuotum obscquiuin cum siiKcni ct Jeljila hnclcnns fidclilale cidiibuit, fauorali
ct fioreno cratir nostrc amplc.xamur alTcclu. Pro rogatu ct uoiuntate iidelis et dilccti nostri Aanonis epi-
scopi uesiri, muxime cogente uos rigoro iuslicit; qu^^ nulU ncganda cst, oobis et omnibas compronincialibns
mstris haoc nuueslatis nostr^ diriginMis pagioam. bnperaioric iiaque maie^iis nostn; ;uicioiit ito dislriefe
preci[)Imus cl obseroari omnino uolumus, no tilliis romrs u< l .■iiliiop.nftis, nol/ili.s iiol niinistcrialis, seruus
aut libcr, oaaooiois in domibus ct areis cIaustraIU)us, ct saccrdoiibu^ iu domdjus ct aiXMS dotaiibus. ali-
quas omnino iumriaa irrogaro presumat, et no aHquis ex bis quos prctaMaimns in predictis domibus et
areis aliqiud sibi iaris addicat. Si quis autem huius tam district^ qoam iust<; |>rccepcioai8 nostre uiolator
exstiterit presiimptuosus , ipsum maiesfntis impcralori^' reiiin consliftiimiis Ne autera quis piilet, qiiod m
hac tam ralionabili quam neccssaria pacis clericorum roboracionc steterit pro ratiooo uolunias, ei magis
prosenciA et iastancia domini episoopi qaam iuaticia aaloerit, hoc nobtf conlestando scribbnus, quod pre-
dictam scntendam ^ericus marcliio de Lusis m pahcio nostR» apud Cremonam approbentibus et Ooiifir-
loaDtibus imperii nostri principibus edidit.
Daa Sicgel, wclcbe« mit PercaiMntitreirm ana*lMlii|t war, iU wlarca scsaocea. — D'm Chsfte te Ueia, di« Sdirift
CCCLXXVIII.
Micb tbut AhieMft AimI. Coi«iei> *>
C. In nominc sancle ot indiuiduc Trinilatis. Conradaa Dei gratia Corbeiensis ecclesi^ abbas omnibus pre-
sentibus et ruinris in perpetuum. niilitatibus senionim Dei it.itema pietato prospicimus et indigentias
eonim oportuna liberalitate subleuamus, iion solum deuotiooem iilorum ct bcniaolentiam et assiduam ora-
.U
Digitized by Google
lltC
131
tioiMm nobb prdparamus, scd ct propiciatione Dei etSaoctorain ipsras facilius nos pairoclnia impetraturo*
spcrnmiis. Inde csl qiiod nos saluti aiiimr» nostr^ consnlcrc uolciites, ct beato Potro priticipi aposloloruni
in moiile Eresbcrck dcuolionem nostram in aliquo demonstrare cupientcs, quatinus pcr cum ianuam
iiigr«di mcreamnr, eansilio rratrum nostrorum Corbeienaimn nee non et petictone mmiateriaBiim et diomm
fidelium noslronim, Ecclcsiain sancti Magni que siia cst in uilla Horbuscn tradidiimis in siipplemenlum
prebendc fratrmn Dco ct beato l*etro in motite pronominato seruientium, cum omni inlogrilate el perti-
ncatiis suis, itn ut prcpositus qui in montc fneni candem ccclcsiam sub potestate sua babcat, posUpiam
ab eo qoi nuoe eam habel eterico noatro Conrado sm niuente adhuc flioe defiineto Kbern extiterit. Notmn
cri;n iio!iiiiiii-; csso omnilHis ccr lesie Dci (idolibus tam fuluris quam prcsentibus, qnod banc traditioncm
prefate ecclcsiy sotcmpnilcr fecimus in capilulo Corbciensi, coram ounclis fratribus nostris, super rdiqutas
Lcati Petri de monte Ercsbcrch, quns propositus Braniiigtis presentes tnnc babdt, et donallonflra -de mami
nostra suscepit. Nos (|uoqnc sub stola nostrn in codeiu cnpitulo auctoritate patrn el ilU et Spiritus sancti
ot beati Prtri [irincipis aposlolorutn sub aiiatlioinatc intcrrttximns omnibus succ<***soril>n<! nostris, nc aliquis
eorum candcm ccclcsiam a prefalo monlc aufcrrc ucl aliquo modo alienare presunuu, scd scmpcr in po-
testatc prcpositi qiii ibidem fuerit ordioanda in pcrpetunm consBtat. Ut aotcm hco traditio nostra oranibus
fuluris teniporibus apud posteros et succosmrcs nostros rnla ct inconuulsa pcrniMnciif, prcsentem paginam
in tcstimoniuni facle a nobis donationis conscribi precepimus, quam subter annotatts testibus, sigillo noslro
ct ecclew^* corroborari iusaimus. Tcslcs ct prcseules bii fucruuL Ilcinricus prior. Randuuig custos. Tbidric
IKfiaoeliinus; Reinherus preposltiB. Godcsdialmis enmerarios. Adelbertus. Abraliam. Siko. Lambertos. Reinbar^
dus prepositiis. Ulhelricus. Rcininarns Thitlrii^ Fridcric Rolholfus cantor. ^'nnrgns prcpnsifns. Ileitenricus
prcpositus. Wernhcrus. Uartmaimus. Rolbcrtus ho^pitalurius. Albcrtus iufirmarius. Rcrlholdus. RcinJierus cei>
lerarius. VisccUinua. If arquardus. Ilenholf. Antonius. dcremannus. Godeschalcos. Widiktndos. Conndus. Tole-
winus. Ileiniicus. Mcinuardiis. Wallhcrus. Arnoldus. llcrcbrordiis. Pueri. Tliietmarus. Johannes. Vdo. Hcthc-
wigus. Liudoldiis. Heiiiricus. GunUiorus. Johaniies. Cunradu.s. Hi iniicus Alhcrfns. Ilartlonns Laici. Conradus.
Heinhardus. fratrcs. Hcinricus. Wilichclmus. Thidoricus scnior. Tludcricus iunior. Liudolfus dapifcr. Frideric.
Heremljndus. Amoldns. Bartmooous. SamnLo. Fdcwinus. Erembertos. Wemhonis. Johannee. et alii moltL .
Aetmn Coriieif anoo dominicf incanHitiontt H«.C^LXX*.T1*. lodielioiie VOIh. Amo preiatiotus doouii
C&mHfi «bbntia Xn*. die annniiciatioiiia domiolcf .
. I
CCCLXXIX.
An dDMi ObcfnkirdiHclMB Kopbr dc* 1«. JabrhwMlcrti, im Btiiti d«i itiiriiotlitlMn HMjtf m Ill«ds8.
In nomloe sandc ei indiuiduc Ti initatis. Anno Nindensis Episcopus. Noucrii omnium tam presei»-
tium quom pnsfruluroriim indu^triii, Oiialii r nntccpssor meus boatc mcmorie dominus Wcmherus Kpisco-
pus uuucllam planiationem in Oucrcnii^crckcn fuiidaucril, et qu^dam ad suslcolatioitem iideUum Dco et
beatf geolti-ici eina obtolerii Sed qokt morle preuentus ad statiim qnem optauerat perdooere oon potoit,
Noa qui auotore Deo, licet indigni, in pontincaliis ei cathedra successimus, participes bcnefactorum oius
esse cujiienlcs, Cousiderata lcnnitalc in stipcndiis iliic Deo seruienlium, cundcm locnm raiscricordio oculo
respeximus, et bona qui^dam pro renicdio peccntorum nostrortun, ad conciliandam nubis gruliam pio ma-
tfis ousericordif , adieclmus, nidelicet domom «nam m Hileberch cum omnibus sub aUiDeoGSs, el decteam
in Yelden a doiriino Tlieodcrict) Sricli!i,i.;^e nolus rcsignatam, Spciantcs quod sicut socii cupimus c&sc labo-
ris, sic crimus et consolatiouis. IIcc bona denominata et bannum episcopalcni eiusdcm ccclesic, et eccle-
siam in Vcldcn, decimam in Alemultrc, Hoburhusco cum omnibus appcndiciis, cam omnibus a prcdicto
antemasore mco oMatia. onliqua ciiam dotalis areeibom, dedmam iuNienstide, diirimam in HiOTti ci^fiam
qaoque in VeldeD cnm omnibos bonia attineatibos ei atilitate indo proaeni«atet olqoe.omoift itoaa^Um
17*
Digrtized by Google
1116.
olilalione fidolium pro liberis suis legilimn nunc nh pos«c?sri ni^^rv in pr>5fprum ab els iuste po<;<;!dpnda,
cidcm ccclcsif ciauibus ccli, baoDi no»Ui auctoritate et sigilli nobUi iuiprc^ione linDamus ct in uirtute
•pirttu Hncli. in quo pcr Christum est oiddb poteslas HffanSS. atqtie sohiciidi, corroboramns, ut qoi io
irrilalll daxcrit. sit analhcma Mnranatlia, c( dclotttur nomeo eius dc libro uit<>. Acta sunt hec anno domi-
nico incarnationis M. C.LXXVI. Indictionc nona, Kal. .Maii, in cioitate MindiMi-i Teslo^ hii sunt ThiolmnrtH
prcposiUis maioris ecclcsi^. Rcinwardus prcsbylcr. Rciomams psbr. colioranus fratrum. Hcinharduij p.sbr.
HeinAerieiiB diacoans. VdcautfUB diaoonas. Coaradas diaooni». Widekiodns diaeonos. Conradus dnoonns.
Hermannus subdiaconus. Nithuggus subdiacunus. Gcriiartkis prcposilus dc Oucrenkercken. Widekinus aduo-
catus. Walthcrus fratcr Episcopi. Hcrmannus de Bukeburg;. Eizo de Slon. Bcrnhardus dc Mircbomen. Mini-
sterialcs ecdcsic. Alcxander de Luttbike. Meiofrulus fratcr cius. Thiothardus comes ciuitatis. EUwardus da-
pifier. mfraininMis de Wente. Alfwardas camerarius.
CCCLXXX.
Bsati !■ ta. Xihfhndcft gcadwickacB Coda dcc Sllllcs Corwy auH {Bcfircr VMidcdirift (14, hUk.) ciogeln|CD
In nominc sanctc ct indiuidue Trinitatis. E^o Conradtis Dei gratia Corbyensis ecclesie abbas, Omni>
bos succcssoribus suis in pcrpotuura, Cum c\ iniunclo nobis ofGcio diligcnli nos intii:;il;)re df*r(>nl sttidio,
ut unicuiquc ofRcio dcpulala iotc2,Ta pcrmancant, Qualious ita tn discipliuis spiriluaiilius proijcianl el lalo
in rebns temporalibus scntiant inerementum, nt noo nitnperetor ministerium noetmm, verum eiiam memo-
riara noslram in bcnrdirliorK' apnd frrvlrcs noctros iiii^itnr prrniancrc summo optamus dcMdcrio, Nntum
essc uolamus uniucrsts ecclcsic oostrc tidclibus taui presieiiiibus quam futuris, quoU quodam Bruoonc cc-
desie neelre niaisleriali tibm imiaerse camis ingrcsso, (]ui eoriam ni Hanenforde m oommiBriune Jarn
acultcti cum traetatu et conscnsu dilecli fratris nostri Bcnrici lunc prioris et custodts aoccperat, et Ber-
nardus eiusdem Brunonis filius commi^sioncm prcflictc curic muilis prccibus ilem cnm irtct.itti cl consensu
prememorati fratris nostri Ucnrici prioris ct custodis optineret, Ipse prior Ucoricus pcliit ut priuilcgio a
nobiB dato precaneretnr, ne id ftiloris temporibus in preindiciom ioris euslodis fieret, qood eadem cnria
a tot mililibus amminlstrarclur, quia hoc gcnus hominum raro suis contcntum est, scd sempcr plus sibi
commissis iisnrpnrc sol( t. Hcrenfridus cnim palcr pretnemorali Hrunonis primus in gcnerc militari ip.sam
curiam aiuininiiilraueral, <^n anlca scmpcr a uiJlanis amministraretur, I^os iiaquc cou»ideiantcs rcligiosaiii
eios pecicionem et plenam dBecticnJs drca beatnm Vilam, rimtilqae intnitn ipsins patroni nostri, Cdna
aharis bona ut pupillam oculi tucri nporfct, recognoscimus, slntuimus alque dcccmimus, omn.ctn villam ')
in Uauersforde cnm omnibos rebus, appondiciis ct tenninis suis, ct cum omnibus ad ae portiacolibus, id
est donnbus eetorisqne e^^dis, tcrris, pratis, siluis, ciimpis, aquis aquaramae decorsibas, ctiltb locb et
iocullis, sul) potosiatc custodb esse debcro itn u( ))cnes ipsam sit omnis utihtas ') uillc, scilicct locatio
uiilc, locatio curic, locatio roansorum, hcrcditas (lcruiictonim. census lifonnm, dcsponsationes [lucllarum
que uolg^riter Beddemuot uocanlur, Vtilitas etiam silue adiacentis que uulgaritcr Sundcro dicitur, nlpote
mA eandem nillam pertinentiB, custodis est, Kcet noa aliquando poreos in ea mpinguanerimns, qnod tamen
Cnm beniuoientia ipsins custndis fecimus. Dobet eliara idcm custos quolicnscumquc opus fuerit, cnm lito-
jiibus .^cntcncionam Jc utilitatibus ct in utililnlilius, qnoniam earlcm uilla ab omni iurisdictione aduocati
absoluta cst. Fatct igitur cx preccdcntibus, uiilicum curio super litones nullam habere poteslatem, oec
«iqnam eniolioDem b pelicionibaB de eis facere, sed iMftiinaiodo ile cnria sibi conMuissa penohiare,
«atnm «mk n» diiiom» in diapoailioiie coslod» constara. He fbrlo ighnr aliciii soooesaori nosm» iup«r
Digitized by Goo
ttTf.
433
hoe ttm ^ pio ftielo mBi^ands rttlinqQeretiir ooeMio, uel tempore eliqao rraadolente oompoai ponit ex-
coplio. prpspntftn intlo paginara conscribi et sigilli noslri inprcssione communiri fccimiis, monontos siib
atlcstalioDO diuini noouiiis, ut beo ooslra recogoilio ct stalutio rata et inconuuUa pcr omoia tempora pcr-
raianeat. Testes hii simt Bem4cas prior. Albcrtus prepositns. Mcinhardos noster camerarins. Metindos ca-
merarioe fratnun, et tota congrcgatio ecclcsic. Dc laicis auiom hii. Ilonricus de Lutmarsen. Emibertus. itcm
Krnihcrtns Cnnradus. Volwinus *). Wernerus frnt r r ius. Conradus, et alii plurcs. Actnrn Cor!)oip, anno in-
caniationis Doroiai AliUcsimo Ceate&imo LXXYI. liidictione VIUL Vi Kal. Junii, anno prclationis domini Coa-
nuli abbatis XVI*.
GCCLXXXL
Am Knmagn MSS. T. XXm.
fii npminc sancto ct iniliuidno Trinilatts. Ego Herimunnus Det fftXiA MbnaalerMIMW ecclesie hurnilis
dispcnsalor, omnibus Clirisli fliklibus .salutcm in Doniino. DigHitati<; nostre ratio cxposlulat prccipue ecclo-
siis nostre sollicitudini subicclis miscricordto maoum porrigoro, cum iuxta apostoium etiam ad omac bonum
operari luheamar. Quaproptcr onmibas (am presenlb qnam fntari tempons hominibaB notifieamus, qood
decem molfia siliginis dc Decima quadiun sita in parochia Wintcrsw-ich in viila qoo dicitnr Marca, Ecclesie
que in bonore bcale Marie Magdalene cl .sancti {Jcor^ii raartiris Monaslerii conslrullur, ad probpndam sa-
ccrdotalem ct coDSoIationcm pauporum inibi mancntium libcra doDUlionc allogauimus, hac pactiunc adiun-
cta. at Hetmicns villicas noster de Lon eiasdem dedme eastodiam qaoasqoe vUerit ob(ineat,'el hocaigp]li
iinpr('ssi()n(.' finnaulc?, omncm honilncni ijiil lu»c iiirringcic ansus fucrit, auclcjrltat(! Dci ct bcatorum apo-
etolorum Pclri ot Pauli ct nostra, digna anathcmalis ultionc forimus. Facta sunt hcc anno incarnatioDis
Domini noatn Jcsu Christi M. C. LXXVI. Indictiooc IX. rcgaantc gloriosissimo Iropcratore Frederico. ftnin»
•ctionis tcstcs sunt. Franco vicedominus. Lubertns. Adetbertus. Bemardas. Canonici. Ernestus huius ocdesia
aduocatus. Goderildus de Schoncbcck. Bcrlramus. Amnldns ot alii quam plures. IIoc etiam fi(ataifflill8« Vt
idcm vilhcus dc Lon prenomiaatos maltios ad hospilalo siac onmi eonmt lat)ore adducaL
CCCLXXXII.
Aw 4fo AffcbiM m KippMibaif.
In nomiae nnelc et indiuidue Trinitaln. |t BEIUKANNTS Dd gratin MbiMSterienais episoopas. Constat
apud sapicntes, nec ulli uenit in dubium, possessionc? occlcsiarum tunc inconcnssam habcrc ftnnltalcm,
com roboranlur auctoritato pontilicum. Qvapropler notum esse volumus v-nivcrsitati lidelium tam futuro-
nrai q>^m presenliam, quaUler mmistertalis nostar CESARIVS do CAPENBBRG, dommn qvam a iwbis iii
bcneficio habebat, qve vocatur MERSCII, et sita est WERNE secus Lippiam, annuento vxorc aua vcAm
resignaxil, ncccptis pro cadcm (lonifj XL. marcis a fratribus Capcnltcigcn^jis (jcclcsio. Qvam domum cum
omoibus pcrlincntiis ct iusticiis suis nos eidem eccl^ie nobis in Christo diiect^, propter spcm in celis repo-
sHam, in perpetnam possessionem ooneessimus, insnper adieientea. vt pro vorversa eiasdem doroos deeima
tam malorc ^ldolicct qvani minoro, nlcliil amplius qvam duos solidos Monastcrlcnsis monctc v-IImis nostrls
annuatim persolvunt. Vt auteni hoc omni tcmporc rata et inconvulsa pcniianeaDt, prescntem paginam con-
acribere, sigillique nostri iropressione coromunirc neccssarium duximus, auctoritate Dei omnipotentis et
beatonm apoetolorum PETRI et PAVIi ao nostra exomnmunicalioinis eenlealift irremiediabiliier fericntcs
«mieiii hon^m, qvi hfc infiangpre tenptaTeril, niii peoiteiitia ductas preMmptioiHiii nam coQgpmsniia»
Digitized by Google
134
titi.
bctionp correxerit Testes sunt huius rei. Ilerimannus CapenbergeiM*K prefMsiMn. Eii{^Iborla8 inaifiriB
occlosic (lcc.inus. Franco vicriloTninn'?. RfTnlinntns df Ihln tihurrn et Albrrtiis canonici maioris ecclesie.
Hartungus. Ever capcUani. Conradus do Wctcringen. Albcitus dapifcr. Bcrnhurdus de Pikenbruch. Gcrlagus
Dikkebir. Conrados de Ladenchusen. Goderridue camerarius. Tbilmerus piDceniiL EveriiBrdos soolthetus de
WERNE . : . Aeta sunt h( c mmo (loininicc iDcamatioiue W.Cf.lXX.*.yP, Indietione imil>. Refunte FH-
derico Roraanorum Impcralorc GLOUIOSO.
Dm &ics«l •» dea D«clM(torbei;gcb<nd«o Urknodeii,
CCCLXXXIII.
Aw itm ArehiTo «n KappcnbtTg.
Iii noDiiDC sanctc ct iniliniiluc Trinitatis. |) lil^RIMAN.NVS Dei gratia sanclc Monaslcricnsis ccclcsic epi-
scopns. Dispensalionts nobis eredit^ dcbilum eonsideranlcs, pedesias nobis comnuiisas caromqne boDa
. manut 'tii ! ae tlefendcrc et pro posse nostro ampiinrc .«ummopero intcndinuis. l'ndc notum esso uulti-
mus tam rnturis quaro prcscnlibus Cbrisii tidclibus, qualitcr Tratrcs Ca|)cnhcr^cn.<%is t-cclcsic de curli sua que
uocatur NETTE, annualnn ad dominicatnram nostram Xli. dcnarios dccimc pcr«:olvcbant Solvcbant aulem
eos dc tcrra quatlam que cidcin curli pcr concamhium ccs.serat. Nos ilaqtie incmores verbi dominici quo
ait, (jiiotl ujii ex niiiiiniis mcis fccistis, hos XII. d [i:*rins, ad lnniinaria ccrlcsi*' concinnanda, Ca|)cnl)Cr^cnsi
^cclcsic in pcrpcluum conlradimus. £l nc libcrnm &it dcinceps ulli cuiuscumquc conditioois pcrsoii^, boc
quod a nobis gcslum csl in irritnm rcuocare, prescntis pogine tcslimomom s^lo noslro roboratum con-
scripsimus, nuctorilniu l)ci omnipolcntis cl bcatorum apostolorum PETRI ct PAVLJ ac nostra pcrpctui ana-
thomalis viiiciilo innodanlcs onincm liominf>m qui hec inrringere t 'ti.ptavcri', nisi valdc ncforitcr n^sipiscal
et dignc pcnitcaU Tcstcs Ituius rei sunt. tranco viccdomnus. iiariungus ct Symon capcllani, Godctridus
camcrarius. Godcfridns oistellaDas de Rcchcde. Eodolh» de MedhvDcle et Ilugo filins eius. Actnm est
anno vcrbi Incaruati l[<>.C*.LXX®.Vi*. Indlolione Vlllb. Eegnante Friderico Romanionim ImpeMttore glorioao.
Oh Slccal wn an dw MdntTorhHctlModai OikiudcB.
CCCL3LXXIV.
.*!*. IN Nomine fiancte cl indiuiduc Trinilatis. Herimamine Dci gratia sancto Honaslcriensis ecclcsic cpisco-
pos. Quod ad poslcritatis noticiam pcmcnire cnpimus, pronitla dc!iberatii)m; lilt riinim mnnimcntis Tnan-
dare curauimus. ISoluui igilur c&se uuiumus lam prcsenli etati quaiu scculuru pu^teritali, <]uud uenerdbilis
anteceasor nosier pi^ roeraorii^ LSdewieus episcopas. amore senioruro Dei, ao petideiiie Soetberi de Al>
nen iam coimi rsi, trcs srilido'^ decimarum supcr dumuin Rinchouc, n Sucthcro iuniorc silii n sl-natt*s,
tnonachis Lisljemensis ccnobii in umminiculum susleoialionis curum iradkJcrit. Cuius muuiUccnliam oos pro
possc scctatiies, primo X. solidos decimarum, in locis Farsethf tres sdidos, e( Honhofst V. solidos «t VL
nummos ot unnm malt tritid, a quodam ministcriali nostro Nicbolao, scL nildebrandi filio, a Bembardo de
Rn/lo cum liiia sna acccplos. hbero iiobis ab utristpie resi5;natos, prcfalo contuliinus monastcrio. Deindo
sinu caiiiatis cxpaiiiiu, itcm lUlor. solidus decimaruin, duos videiicel de uiraque dole eorum, et aiio« doot»
in uilla Gulhc^^c, superaddidimns. Ut aolcm hec tnm nostra quam et anteeesaoris noslri dooaiio rata et
inconuulsa in perpetuum pormancal, paginam banc indc conscribi cl sigilli nostii iussimus impressiono
signari, nnniiiiibiis testium supter annolalis. Tesles. liernhardus prcpositus. Ingelhortiis dccanus. Fraoco
uiccdominiis. Godcfridus. Albcrtus. licrimannus. Uarlhungus. Symon. Laicl Widecliindus aduocatus ipsius
cedesif. BotbolAis de Steimphorde. Pbil^pus de Elen. fimestos et fi«t» eine liudolA». Liadbertas de Be>
oeren. Bemhardos de Reilo. Thidmana. Soetherus de Abiea, e( ilii plnres lam derioi quaiii laid, dmol
Digitized by Google
1116.
435
rtinm hulus rei lp<itps, qiiofl fis et hoc indulsiious, ul (le (loiun sna in Aclvnbniche pro omni deciniatione
XX" 11". flummi dentur. AcU suut hec a nobi$ mao ab iacariialionc Uommi H^.C.LXX". VP. ludictionc
VlUIa. Regnante anpnatore angnto Fritlieribo, aiuio regpii eit» XX9Y*. Feli»lier.
BiM ■!( FcfpMMiMleB aMr dit GlHite ftit|dtelUl« 81(0(1 itt wriMCB |C|M|(a.
CCCLXXXV.
In nominp snnctc et inclliiichio Trinitatis. |[ Notiim sit omnibus Christi Gdclibus t.im futTiris quam pre-
scntibus, quod fratres Mouajslerieusi» ^cclesi^ maioris, Saiubri et diviae piclatis consiiio tam futurorum fra-
tnmi qnen qtiieli et peoi nolentes eonsulere, CQin ooo flicile deoeniat io irritniD, qood caritati» ddi-
gpiitia fuerit prouisum, litcm quandam t t emulationcm , de locandis intor cos eorum obcdicnllis a longe
rctro actis temporibus subrepseral, ct foineDtum odii mini»lrubat, consilio i>piritus sancti elidcre studue-
mot Quta eifO bona , que ecdewi Det ctern^ retributioBiB dcsiderio a fidditws christiams eollala sonl»
in di^ito pacis ordinare, distribuere, Ci Ctinm si opiis fueril pro bODO pacia commutarc, lam divine qiiam
humarn; Icps ( oni cilitiir iiistitulionc, convenicntibus in vnum tani Decano quam celcris fratribus, Dofiaitiim
et Domino uolcntc sempcr ratuiu de obedienliis suis &latuerunl consiliuiu. £st ergo forma hcc ct modus
ooitttilutioiiia ioter eos et adeptionis obediealiaram a summo usque ad infimum secuodum ordiaem intnMlas
sui in canonicam hoc modo. Quaiido aliquLs fratrom qni snporior cst loco et tcroporo obicrit, si obedien-
tiam habucrit, is qui proximus oi loco fucrat a summo deorsiim, ct nnn vci"sa vicc, obediontiam dofuncti
fratris, si ci majjis quam sua placucrit, accipiat, ct eam qu.un ipsc liabucrat rclinquat, ct rcUclam frater
imllam babens obcdientiam qni proxinnts loco est idlimo habcnti accipiat. NnlU enim fratmm lioebit anti-
plius qiinm vnnm hnhcro obedicntiim, ct sic ilriiiecps oinnis ainlijionis altercatio rcmovclur. Erit nntcm
bec dc obcdicnliis coiislilucio tautum iutcr frutrcs Mona&tcrii communeutos et alias iu aliis occlcsiis iiian-
skiDes noa faabentes. Ceteinm qnSDdo aliquis fratmm snb testomonto sna disponcns raoritur, ip^o scpulto,
ai obedientiam habnit, stalim decunus secundum modnm predicte conslitutionis obodicntiam locabil, ita
tiimrn nt qui cam rcrpprilt, (Il> icilldl^d^ oIjrjdiiMidr po antm niillntcnus so introinittat, scd dcfiiiicti ftatris
iidelcs, cum quibus ipse lestamcntum suum ordinauit, obcdicntium serucnt et imle lideiiter rcddeut quic-
qnid ille reddidisset qui defnnctns est, si snpervixissot Si vero stne testaraento obierit, iOo cni obedientia
collata fucrit. ad usus fratrum et euos slxitim c\ intc^ro recipiut. Vt er^^o siatus obcdicnttarum et redilns
iudivulsi pcrmanennl. nnllus conini qni obcdicntins habuerint audcat vcl aliquiti subtralicro vcl inbonofi-
ciare, vel dc fundiulibus Mue cunsilio llllo'' fratrum sanioris consiUi concatnbium aliquud faccrc. Quod si
qnis feoerit et inde ooavietas foerit, XX. Harabotinos aureos fratribus peraolvat, ct obedientiam qoam ha-
bcbat perdat, et sino spc alterius permaneat ])p illa vero obcdienlia, que officium inlirmorum noratur,
qae humaaiiatis magna compassione OFdinata fuit, hoc decanus et fi-atrcs siatucrunt, ut cam semper prcs-
byter habeat, qni loco et tempore snmmns est post docannm, ei a maiori pri [losito eam recipiat, ct ne.
iu ea opereiur, ut Cdelis dispenaator in dio retribntionis coram Onmino invcniutur. Est aulem hoc ordi-
natio el distributio obctlicntiarnm , ul stabilis scmpor ct rata permnncat, privilegii scripto formata ct si^^illo
beati PavLi coofiriuata, a iiemhardo maioris rcclesic prcposilo. Enj^(<lbcrto dccano. Vdone minoris ecclefii^
beati PnvLI preposito. FranoMe vioedomtno. .Magistro scolamm Sifrido. Cantoro Bartwioo. preeentibns et
coUaudantibus fralribus univcrsis, anoo dominico Incarnationis M**. C°. LXX°. VI'. lodtctiono VIIII*. prcsidente
sedi apostolico Calixto vcncrabili pnpa tcrcio. Regnante domino Fridfirico Romanorum Imperalore viclorio-
sissimo ct scmper Augusto, «^cclesie Monasteriensis curam rogente vcncrabiU episcopo Hcrimanno sccundo.
Qoicnnqne ergo temertrins hane oonser^lionia et conslilnlionis paipnam lam necessariam qnam nlilcm et
honcstam infringcre vel cassarc toinptavcril, iil.sl resipucrit, anathomntis xinculo innodatus, iram Doi incnr-
rat et ab ecdesia alieons pennaoeat. Komioa aatem obcdienttaituu hec suoU Prima Grevmteb» de cuius
Digitized by Google
186
111« — f ITT.
SQperbabuDiinnti ad usum alterius fratris dabitur Uarca. Secunda esi Havekesbekeb. UI*. Aldeobergeb. llila.
CameFa. V<. Hydincselel». \U. Frisiii. Vn*. Uenkcsbmgeh. VIIK OfBdDm iDfinMntm. IX*. Ballereh et Ad-
gplemudch. Mansi comittt Gonradi. Decima Ansliclmi tota. Sturio. Decima io Calvcfllrinkeleh. XII. 3laron
qoas dalurus est Franco pro anima Conradi rlo K!en, vol quicquiil iliis comparabitur , et indc annuatim
cuique fratrum paois albus et cajicus et caodcia ccrca ualons dcnariuni cl dcnariata thuris, ct unus deoa-
ijai od mcrificandara. X>. obedientia est capeHa S. Blasii cum ipsii» aUtneQtibas, «t naiie additis X. soli-
dis decimo in Lisbcrn, el Illl'""- sol. in Mersteh. 11". solidi in Etlinchuscn. .Mansus in Bclcn. Mansus Bcmhardi
quinquc Marcis rediracndus, vel quicquid illis comparabilur. XI*. Sumei-seleli. Bischtcn. Decima in Evf^rn-
duok. Alstcdc. Pilckhcim. Atnmclo. Mnnsus in Ebbenchoueh. Mansus ia Vorcn. Mansus in Selctborpcb. Xii<.
Lsdbergeh. Honseleh. Ifaosi XVIII. sotidorum. et alii Mansi XVI. sol. Uansos io Davmteh. Polaneh. WOmnn-
desbcrgch. XIII». XX. solidi ckrimr' in Hauckesbfk. h X. solidi in Elnnri. \l. solidi in Sepi-odeb. VIIL soi
in Ylenbrokch. Mansus in llavelicsbekeh. Mansus iu Uhlappoh. Onnrinili cima. Marca in Grcvcneh.
Anfcbiiast i*t <IM| in rolltgcCirbU* Waclif at)gedruckle, «Ite Siegel des DomkapitcU mit dem firailLilde dn Apottda
FnUiM.
GGGL^ULXVI.
In non^e sancto e( IndiDiduc Trinitatis. || Ego Phillppas Bei gralia sanete CoL ccclcsic Archiepisco-
pus, omnihtiq fidehbus tam pres"nlil»ii'^ quam futuris in prrpctuum. Suppr cnre pnstoralis officio, ail qnam
gratia diuina nos uocauit, ct supcr cminenti speculationo ccclesiarum nobis commissarum« summo pastori
qm ones suas proprio sanguine redimere digoatos es( rationem redditari, ooa «ipcdit at uacui a pietatis
upcribus a districto iudicc inucniamnr. Qoia aero decor domns Dei non ab intns lantum, sed etiam de
foris esse dcbct, actionos nostras nou sotum in inlorioribus, sed e<iam prouidcntie cl subsidii dispensnlio-
Dcm ia cilciioribus csse oportct. Proindc singulis ct omnibus tam prcsentis quam futuri scculi iiliis in
Christo renatis uolnmus inootescere, qood cnm qnidam Itber homo Hexelinas nomine acndidisset agros
suos silos in Mrrinchiiscn, t'(i I( sio l)('a!i Patrdcli in ?ii>;ilia, Ifcinricus cosnomento .Mnnznn cnrlcni Iciii|iore
apud cundcm locum super lii>cros cl liberorum agros comicia politus, quicquid iuris iu prcnotatis agris
habcbat, quod ad iiscum regium pertmdmt, hi raanns no.<itras rc!*!gnauit. Nos ergo prenotatum partioolitra
Jns, cum essel in manibas nostris, ob amorem Dd et pcticioncm prcfati Nobitis, eoclcsia Susatiensi stabili
donationc conlradilum, scripti el sigilli nostri attc<;fatin[ir> rohoraiiiinus. Fncta e<;! hcc donatio anno domi-
oice iocaroalioms M''.C<*.LXX''.V11''. Indictiune X". Domno Ale.\andro papa tcrcio. Rcgnante Fridcrico Ro-
manoram nnperatore. Anno regni chis XX*VI". Imperii aero XXIilP'. Testes aderant. Bnino roaior tn Co-
lonia prepositus. Sifridus Sanctensis prcpositos. Bembardus roaior in Mooasterio prqKMitus. Johannes Scfli-
CCnsis prepositus. Adolfus de Altoiia mainris ccclesie in Colonia canonicus. Xobiles qnoquc terrc Floinpicns
comos dc .\rncsbcrg. Ariioldus comcs dc Aiteiia et Fridericus fratcr cius. Godetridus dc lleimcsber^. Cuu-
tadns do Ratheniierg, Euerhardas de Arthey. Hiat^riales sancli Petri Heinricos do Volmotstene. Geriiardns
Colonicnsis aduocalus, ct fratcr ciiis Horiuiannsis. (loilescalcus dc Patbcrr;. Ticmo do Sii-alia. Brnnstenns.
Hiidegerus. Tcodericus do Ueldrikc, et frater eius Heioricas de Vletho, ct quam pltu^cs alii bone opiuioots
cl boiii icstimoDii uiri.
Ou mit grttDcn F«d«tt ingeluniBte Stgd bt tA* hachiid«l.
CCCLXXXVII.
In nomino sancte et indiuidue Irinitatis. i| Ego iieritnannus dtuiaa fauente ciementia .Monastcricusis
episcopus. £x ofQcio oobis toiuncto nostri hiris essc c<^06ctmus, pia Cdelium uota qoantum possmmis
Digitized by Goo
1177.
4U7
promoucro, ct fOGlpsianim ulilitalibiis prouida ct ililigcnli ctufione in poslcram prouidcrc. Proindc pro-
tii-nli scri|>lf> nolntii os:^o uolumus uniucrM-^ tani fu<nii> rptnm tioslri tfiTipnrls Clirisli ndolihus, (jualilor
Siguinus occlesi^ uodtr^' iiiini:>luriiilia, cl uxor ipsius Kcrtradis, pio (iosidono succcDsi, muha prccum iii-
nlantia a oobb obUoiterunt, nt redibis, quoa a nobis nointRe beneGcii bBCieaiis tenaerant. de manu ipMK
nun roci|)oromus, ot iii suhsidium ol con.solalion(;in rrntrum in maiori ocolosia l)oo pio lamulantium nostra
aucloriluio (radoromus. Nos itatpio tam laudaliili politioni ot douotioni ipsoruro contrairo non ualcntos,
tum ctiuiu ro^pcclu fralrum uo!»trot'um tnaiori:» ^cclojiic canoiiioorum, quibus nicbil cui-um, quc a nobis
iuste pottlulaaorint, negaro poesanuis, tfu etiam memoriam nostri annuatiin reoolendam statuernnt, redito»
Ofi^ilnii rtini rniuii pltMiiludino of Hliiilnlo, r|ii.ini ucl nunc hahrnt, tiol iti pnslrruni lialjfro potcrunt, in
u&us rruirum in porpoluam ct muu.suram stuhiiilalcro traUidimus. Sual autcm hii roditus. Curia in Hoitbo,
et Donem domus cum mancipiis attinonlibus, et duo Cotiant, capeila cam dote, et com domo quadam,
quo soliiit II II»'' mali sili^inis, duu iia(%TiIoii, duo ad luminaria capelle. NouaJe quoddam in Holo imbeae-
iiciaUini. Curia iit ilo^li iiiioMr' riim il rifirt, mntir-ipii': ol omni ulililatc, ot mansus quidam 1III<"' solai^ris
maioios. Ilurlant (pioddam (piud hatjot Wilicltnus in iloonhuiiil, solucus uialcium auenc et roodium piso.
Domus Anselrai imbcncGciata, in qna est Hurlant uacans, et soluens sex maleios, duoboa modiis miaus.
In .Schothnikc hahol idom Aiisclmiis ct (ilius eiu^ diios inansos in bonoficio. Walthortus quidam hahct XIII.
sulidos dccim^ ia bcoolicio. In Sjilloshori;o hahot Hahodo inansum iinnm in honofioio. Walthardus do Uolt-
husen mansum unum. Bii inquam rcditus cuiu omnihus suis apponditiis, siluis, ncmoribus, riuis, piscatio-
nibus, pratis, pascbuiSt aquis aqaaramqne decursibos, et aliis qu^ uel nuno aont uel soUerti diBgentiR
rutiiroruin pi-niirniro pntrriinf niitom liop nostta tmlilio ot feliv ut spornmos ordinalio, aliquorum prc-
suuiptuosii temoriLiitu in irritiim rcuocari ualoat, hoc nustrum faclum auctorilatc PetRi el Pauli apostolo-
rum et banni nistri confirmatione corroboranhnus, et paginam prcsentom pi oinde conscriptaro s^itli iMetri
impressione consignauimus. Actum anno dotninio(> inoarnalionis M*'.^". lAX". Vll°. indicliono X'. pros(mtibiis
ct uidcntilM!'; r{iif>ru'n nontina snhscripln siir.t. ncniliardu- maior nropositn«; Fn^cHtrrliis ilccaiins Vdo custns.
Frauco uictMlomiiKis. Sifridu^ magister scotanirn. horniiardus C(.derarius. Franco sancti Pauii docaiius. I^gol-
bertus ecclcsif sanett Maaricii custos. Ollo comcs dc Bonelhem. Wicboldos de Horstmare. Bembardus de
Moleln. Israol do (lemono. Godoscalcus do Ihhonhurcn, ct (ilius oius Wcrncins, .'sifiidiis aduocalus. Alber-
tu-^ drtpifor. Bortolt do rolzoton, ot frator oius Hormanmis. I.nbhorlus dc Walegardcn. Ilenricus de Reche-
tho. Siophanus dc Islcbcrgo. Bcruliardus dc Dulmania. Erncstus do Deuemc, ct fratcr otus Ludolfus. tier-
bus ThickebiR.
O» iinleR «ilwwto Dit PierBMnnttlnifbii afljchcAcla Steget itt du sd dea ferisea Qrinmdeo beeeiiriebefle.
CCCLXXXVIII.
Aiw dem rotiieii Buclie dei Maiir!t»«Stifti.
In nomino sancl^ et indiuidue Trinilatis. Officii nostri ralio noe nonet el mstrait eeclestarum oostm-
rum statam diligenli circums(>octiono considorarc, ct si quas in eis negligentias aut defcctus inucDimu^
oorri;:iTO o( supploro. Vidcntos ij^itur in occlesia sancti Mauricii conttcnlum nullo rogi docano. unanimi
fralrum olcclione dccaiium cis cousliluimus, assignantvs cl liberc donanlcs ci cl omnibus succossoribus
snis decaniam de eiusdem ^clesic perrochin, addentes etiam cb decem raarcas ad redditus dimidii talenli
comparaiulos. qiii ad utililatom ot consolalionem momorali docani sempcr portinoanl. Prolcroa dimidium
talentum quod Rodolphus do Ashcke de curia eorum ihidom sit<i multis lomporibus eis subtra.xcrat, in
presentia nostri per iustam scntcntium obtinuerunt, Et Kodolphus hac pacliouc, ut singulis amiis dimidium
ittnd talenlnm fratribiis inde penoluerei» vlllicationem curii^; recepii. Huius rci testes Minl. Eogelbcrtus
maioris ^cclesie dccanus. Franco vioedomimiab Beroharda» de Lipfrio. Olbertns diO Esdiyncslenhai. Wene-
Cod. dipl. Uii. WcmAOL U. 18
Digitlzed by Google
138
lltT.
mam» de Lare. Rodolphas da Ilauccsbeke. G«r!nc(is dr^ Walsledc et Rulgherus Trater oius. Adhnc predicto-
rum rralrntn quorimonia mouf!mtiir, quod cnm ad sti[n iK!ia prebendarum sex Malcia hrnsii pis (icljcrontaf,
prcssura cis subtrahcrctur, quam qucrimoniam sub cogpiito nustro eiusdcm rcclcsi^ prepusito omnino so-
pire volenlcc, cum dotus in pressora «dmiui posset, staluimns nt pro sex mslciis preiBis septem non preM
pcrsnlucrcnlur. Insupcr Lubcrtiis rlc Slcnuorthc in eadoin villa dfrime XVIII. rlonarios nohis rcsiLrnaiiil,
et Bcrohardus de.Heppinothorpc qualuor solidos ot dimiilium solidum in pcrrochia Ostcnucldc, que cliam
prefet^ fcclesie Ubcre oonlolimas. Faela snnt heo anno iiicnmntioms DomSni ll*.C*.LXXVIL Indictiotie
cima, regnaoie gloriosisMmo Impcratore Frederioo. Si qu» vero hec inrringcrc prosumpserit, andontate
bcatoruni apostolornm Pcirl cl Pauli f>t nostra in pnrpcluum anallioma sit. Iluius dunationis testes snnl
bii. Wulfbardwi dc Monasterio. Bcruhardus dc Heyc Meynardus dc Spraclo. Ilarlmodus de Telgcl. Amol-
dus filitts eius. Arnoldos do Rukedare. Bernardus frater eius. Codefridus camerarina. Geriacus de Walciedk
Obnams de Osteouelde. Eilardus de Wattemeheyle. Lndolphus de Boenhorst
CCCLXXXIX.
Aat itm ArclHto lu l«ppmlMff.
In noaine sandf et indhudn^ Triniiaiis. jj Herimamras Dei gratia sanelf llonasteriensb ecclerie ep^
SCOpUS. In nctioclis Iiominum .si'|)criiimcro ex oltlivionc \ol ii;iiornnlia Iltcs interminalillcs ct qiir'rimoni^
iniuslf oriuntur. Kaproptcr ad consulcndum paci et quicli t^AIMvNUKnGCNSlS «^'cclcsie, nolum racimus vni-
versilati fidelium tara futurorum quam presentium, quod si domns aliqita edificnla fucrit in prcdio cartis
WERNB quod Scllant vocatur, libera erit eadem domus ab omni decima maiorc et minorD, sicui constUail
neherabilis eptscopus WERNERVS. et no5 qtioqiic rcnonantes confirmarans. M ipsnm inaxiinc scirl npoHe*
do molendino iam dicl^ ecclcsi^ supcr Lip|>iiim silo, quod Gcidenberg dicitur. Ust itcm predium ciusdem
foclesif, montt Capenberi; proxiraum, quod quondara domus BOSONIS diccbalur, de quo wl nsus noslroa
annuatim ex Jure decimc iiichi] amplius persolvitur quam tre$ Solidi Monasierieastf aKmelf. Habct iam
dicta ecclesia mansum io Wetmar, dc quo per sinsoln^ nnnos ad dominicaturam noslram duo solidi Mona-
stcriensis raonct^ dabantur pro oroni decima cl ntaiurc et minore. Quos duoi> solidus pcliciono Capcnber-
fiiensiom (Vatrara ipeis renusinMis, et prn en aliam dedmam in Burk de domo PhiHppi recepimos, viddieet
XII. rlciiarios Moiiasloricnsis rnonclc, cl novciii mo(lio> slli!.:lnis, novcnujuc iiiodios ordci. In Iiis prp;o ut
nullam erga Capcnhergenses fratrcs occasioncm calumjmiator invcniat, prcscntcm paginam conscribere et
sigillo nostro consignarc curavimus. Testes boruro sunt. Bernhardus roaioris ccclesi^ prcpositus. Prenko
vieedominus. Vdo prepositus. Bernhardus de Ibbcnburcn. Nobilcs. Rodolfus dc Slenvorde. Widekinus aduo-
catns de Reiden. Ministeriales. limestus et frater eius Livdolfus. Livtbcrtus de Beveren. Swelhcrus de .Mcri.
GerlagDs DiUieber. Adolfus de Lenbcke. Livtbertus do Mcnhuvele. Waiterus de Midenbeko. Berobardus de
Rokealere. et alii qvam ploreSk Acta sunl hec anno domiafase Incarnationis lC.C^.LXX^.VIt*. Indictioine X*.
Begnanle Friderico Komanorem Iraperaiare Glorioso semper AVGVSTO.
B(i iml.n >t>itwarti aur clie Charte gelnn ^- Sirp;el hat die«fll>e EinnVlilun;; wTc d,n an Jen rruiiercn Urlanctfn brSnd-
liche, niir hat ilie Figur dr* Biacli<>r* ciiic-n amlrreii Scboitl, cr lra|;t dcn Kupr etwai icliier, leioe Mitra iitt *piliifcr
md iler uniere Theil des IKicfcrfiiHlni «iavirU c«lMfea« dit VaMhrUlt fcclMt: f HarMmw*. tt. Qn. Mwstil-
siani. ficcto. Epc. Sed*.
cccxc
.'I*. bi nomine sancte et indlutdt^ Trlnitatis. |) Heremannua Dei gratia sancte Honaaleriensis eccleeif epiio»-
pui. Qood ad postwiiatis notioiaiii uolamQs peraeajre, canto pnmidencta iitteraniai «onimantia ■andara
Digitlzed by Google
11 439
ourauimns. Notam igitur esse uoturous tam prescnlibus quam subsccuturis fidclllius, tjuod qiildam Hor^si-
nus ministerialis snnctc Monastcricnsis ccclcsit), tcmporc pic mcmoric domtii Wernhcri ucncrabilis ciusdcm
fcclesi^ anliiitilis, domum quandam Ostwicb. quam licrcditario iuro a prugcniloribus suis posscdit, coram
pro&ilo utistita doinioo suo. assoasu rrairis sni Sweiheri lcgitinu m^eet heradis sut, Lisborneiisi oenobio
dnnnr, f>l>tullt, Dcliinc \onso oxaclo tcmporc, niii prcdioti S. , quos post hcc arta «lucla uxore gcnnfTat.
querimuniam supcr domum illam mouerunt. Sed aounoaiti quod uil iuri» ia ca haberCDl, aliquauto accepto
nunnwcolo abstiteraDt, et cam Lisberaensis ease monaslerii. noelra in presenlia, conim magna dericonim
flrinisierisliumqtte nostrarum rrequeniiu rooognooerunL Nichilomiuua notieif poslerontm iransraittunns, ao
memoric proicntinm commendnmus. dcflisso me causa salutw animc mce scpcfato mona«!fcrio Lisbcrncnsi,
io alimoniam inibi dcgenlium paupcrum Chrisli, duos solidos pro decima supcr domum ilcthreldc, aliosqud
dnos de raanso deeolato Bronclfaorpe, quos nobis Uenricus lilios Buerhardi de Gest Ubere ros^piaait. etot
prefato conferremus monaslerio supplicitcr exorniiit. Vl iiiitcni et Ii(;c noslm (lonatio ot prlorls rci actio
rata et inconuulsa pcrinancat, pa<;inutn hanc indc conscribi et Sigilli noslri inprcssionc signari iussimus,
tcslibus sublcr annolatis. Ingelbcrlus decanus. Franco uiccduminus. Franco decanus do sauclo Paulo. fierno
presbitcr Darthungus. Siinon. Evcr. Laici. Swclhcrus de Alncn. liuerhardus e( fraier eius Hcnricus de GesL
Othcliicus dc Stromtiorfii'. Conradus pincr rnit. .'Vlbcrlus. ct alii [ilures. Prioris ucro rci tnm primr» (Jonatio-
nis quam rccognilionis tcstes &u»l. Gcrici. Vdo prcpositus. Gotlcfridus. Hcceliaus. Albcrtus. Laici. Simon
comes de Thekencburch. Bodoifus de Stcnuorde. Widicbindus ipsius ccclcsi^ adnoGalos. Bcrnbardas da
Dalmene. Bcrnhardus Werenxe. Johannes. Lndolfas de Menhunele, et filii chis. Gerwuu», et alii qnam plo-
fes tam cterici quam laici.
Acta sunt auliTii li«;c a nobis anno ah inc;irnntinnr Domini M^.C.LXX" VII". Intliolione )[•. R^pante
Frcthcrico Homanoruin impcratorc uugublo. Annu re^ni uius X\"VI. Iropcrii ucro XX^V.
Ou mil •«MUtreirai tm 4«r Cb»»t» tailwiifU Mf vanm «m im Sdirift iccr (■famM* Rnns bcreiiiste Siescl
Ht i«r«tiirt.
■
CGCXGI.
Of%iiiil itt d<r Vcrrim*SMHBi«iiC m PuitAutm.
In Nomiiie sancic et indiuidue Trinitalb. || Buergisas Dei gratia Pklherbumensis ecdedf episcopos.
Notuin uniinTsilati fiilfllnm Inm presentttim finnm fiildronim cssc rnpimtis. Qualitcr et quam rntioiiabiliter
quedam Wiibodcsscn colluta sint, nc dc his in fultiro (|ucm(piani conlingal dubilaro. Albcrtus ciusdem
lod prooisor stadiosas, duos mansos io Utilcgen a Ilcrataano de Osdagessen in huno raodam oonqaisiuil;
ut rcsignalis cis cpiscopo, a quo in boncficium cos rcccporat, episcopali auclorilate prcfato loco confer-
rentur acl Imninaria, (jtie ibi ncccssaria eranl aiJ minislrandum. Trcs fralrcs de Wateruelde. Rodolfus Jo-
baunes. Albcrlus. oiniiia sua proptcr Dcum cl iii Dco relinqucntcs, hencHcia sua que ab episcopo tenuc-
rant, resi^aoerant, ea interposita coodiiione, at quedam eorum episcopali auctoritale ad asus illonmi»
qui Dco ibi scrnituri snnt, nb-qne omni contrnrlirtinne pfncedcrcnlur. Sic faclum cst ut qtitcqutd Waler-
oeldc, in agris, iu pascuts, in siluis, scu quolibct mudo possedcrant, cum onuii integritatf; Wilbodesseo
fraDsTerrelar. Insnper et domus ana Halrede. ei sundrn eidero domoi altinens prope Horoen. Coolnlit
etiem Herbnrgis qiiiedam, consensu herodum suorum hKla ciuitalera Pathcrbrunncnscm dnoc tnansos, in
ipsa ciuilatc tr(*s nrcas, in Ailcnt^n duas doinos cnm omnibus allincnlibus. I.tulotrus fjuor[tic dc Oselhe
decimam in Ricchcrscn et ia Sidcboldcssen dominq episcupo resigiiauit, et episcopus illi prcfato loco in
premmm cteinc rolribulioois contuliL Hartmannus qooque de Bben, habens in eadem ecclesia tres 6Kaa
doouoo serateotes, quibus tradidil domum imam in Csnclhc et allernm in llimmcllioren, tam pro Dco (jiiam
pra carondem filianim amore» et preoipue pro remedio aoim^ suf ei usoris eius Uildebur^, bas predkus
18*
Digitlzed by Google
uo
117T.
domos cnm otnnibiis nttincnliis suis iam prcfalf' occlcsic Wilbfxlc^sr^nsi in pprpeluum dclo^uit lilcm cliam
Hartmannus dc Klscn decimam qtiandam in Uardoro!>en cidotn «;cclcsio Dci conquinuit. ElTecil cnim rcriim
«nanim largitiono, ut B<9toldii8 de EaeivcttlK! eaiu cpiscopo rcsignarct, et Uein opiseopus eam famults
et (hnnkibiia CbriBti inibi Deo seruientibus et aerattoris coDoedereL Hoc amtcm quoniam diuoi-sis lucb et
temporibus siiiif, of n(in «^fmpcr oisdcin pcrsonis pro-onlihus, conimodum uisuro fuit, suh tino snipto
onutia comprciicnderc. Prescnlibus ilaquo ycdesi^ nostry canonicis ot tainulcrialibus , singillaltm oraniu bcc
remciaaimDs, ct ({uam mtioDabiUtor fecta forenl ostendimus, ommbuflque qui aderont omnia comproban*
tibns, 5criptuni hnc .sigilli nostri itnprcsskwe tnnniri fecimus. Anno inoarnalionis Domini. Hillesimo. ccnle>
simo LXX" Vll". Indictiono X'. Tostium ucro nomiiva qui ibi adcrant hcc sunl, Maioris ccclcsi^ canonid.
VITu docanus. Godcscalcus |>rcpositus. Bcrnhardus proposilus. Altiuannus. Volborlus. Bczcliiius. Mcinricus.
Reinberas. Bvrcbardus. Laiei tninisteriales. Conrados Slapclo. Uugo Longpbardos. Polfiwinoa. Albero. fratres.
Loderas. Hermannus. HeknwlGus. ffalrcs. et alii qaam jilares.
Sm Uffdilflgle Sii||«l irt ia «iM» lciacMa Sadt ciBCwabt aad siailicii (gtlrfiiBnnrt.
cccxcn.
Aii» dcni Koplalbuclic dct Kloitcr* Gclirdcn.
Tn nominc sanctc et individno Ti Iiiilali-s. Evorgisns Dci gratia Padierbnrnensis ccclcsie opiscopuf.
(jralum Dcq el acccptum munus oflcrri sciinus tilcmojsinan) quc christiano cuiUbcl indigcnli voluntatc lur^
tribnitor, sed HMiHo iSMyoris merili et retribationiis credimus quo impcnditur bis, qui volunlarie sc proptcr
Deom abdicaverint panpertatl, ot sc domino dic nocluquo scrvituros mancipavcrnkt Hcc altcndcnlcs san-
ctamm virginum pauporlali, quo in Cjonli;!»* Dco dcscrviunt, con-oliliouis alicujus rcmctlin siilivcniro dp-
creviraus. Dccimas ilaquc Ircs ccclcsic prcnominali loci consccratc in hooore sancle Uoi gcnitncis l)cali-
qne Petri apostolorain prindpis conlolimns. Quaram prima m Valbusen, Womerus de Braek in bcneficio
tcnutl a domino Volquino cl fratrc ipsius Widckimlo dc S\v;ilcnl)»'r( h ol i|)>is oam rosi^Dnvit Ijisi vcrn
cam mibi rcsignavcrunt ot in recomponsaiioocni a prodictc ccclcsic pruvtsore liasiiio duodocim marcas
cxaroinatl arj^cnti acccperunt Item tres rratrcs, Iluj^o, Gcroldus et Geriiardas aocepiis a jam dicto Basilio
decom cl octo niarcis, decimam dc Ostcrhuscn niihi rcsignavcrunt et 000 pfedicto edain ecclcsic coiituli.
Itera domino Andrcc oi fiiiiii ip>iiis ronrailo <ic ichus ccclcsie date sunl quinquc niarcc ul dccimam in
Uckoldessou domino Benihardo dc Lippia rcsignarcnt, ijuo faclo ipso milti eam resiipavit, el c^o cam
ecdesie sepedicte contnli. Anno Uaque incarnationis doraini H.C.LXXVII. IndictioiiB decima, paginam
lianc quc prcdicla sunt conlincntcm conscribi ct sigilli nostri impressione muniri fccimus. (aro clcro quam
laicis consentienlibus et couprobantibus <jue litcla fucnmt, qnorum nomina sunt liec. Canonici palhorbur-
neases, bifridus prcpositus, Gudcscalcus, Buruhanlus propo^iius, Allmaunus, Volbcrtus, Mcinricus inagistcr,
Reiaiieras, Hetnricas, Lambertus, Hu^ Horoines liberi, Widekindas de Swalenborch senior et Widekindas
junior, Bcrivhardus dc Lippia, Gcrlagus dc Iltcro, Thiettuarus dc Hljk-ii Miiiisli lialcs, llai linnnnus dc llo-
sco, Conradus Staplo ol iilii ejus Conradus et Thictno, Andreas dc Ethclcn, Conradus fratcr cjus, Hcr-
inaunus dc Dtach, Albciius dc UiLcniuich, Ilclmwicas do Ilelmcre ci LcnlfrlUis frator ejus et alii quam
plurca.
€CCXGIII.
Ant iem Ardiivs dei DvodUpildi m OiaabrSck.
IN NOMINR sanclc el indiuidui^ Trinitalts. Ego Amoldus Dci gratia OsnabFr. ecclesic episcopus. Omni-
bus Christi fidolibus ad quos littcrf islf pemeDerint salutem. Qoi •eminat in beaedictionibas, de beoedi>
Digitlzed by Google
1117 — tns. M\
cthnibus ot mctct. Ea propler notum facimus uniucrsilatt QdcltQin, qaod n08 liOSpitatciQ domutn ctcapeU
laiii in O.snaBR" hi\!;i I!na;im fiintfrit.im flininn rii-.nMitr n:i-<i>ricor(lia r'»nsormuimiis, r-t oarn nostro iuri man-
cipauiiuus. lla tluin taxat, iit oam tidri Gisc)l)crti sac(<r(lotis rcgendam suIj roj^ula boati Au^usliiii comniit-
iffremn», qoi scse et omnia qne tune poasedit ncl in posteram posscssuriis faU. ad Dei cnltum in codcm
xouo(l'ichio (Icuotc oplulil. Adtlimns i tiain a Dco iinbis cnncessa polestale, nl iniUi I)(o fainiilanlcs pro-
falo rfvsclborto (lofiincto eiigondi prelatum iibertalem liabcant, et eiim nobis uol succcssori iiostro illi ioco
prertTcndum rcprescnlenl. Libomm cliam omnibus fidelibus racaltalem coRcedimus, ut qui oohicrit se ct
sua tbidem Dco offerat. Sciturus qiii hoc fcceril, se bencdictionnm nostrarum fore participcm. Qutcquid
aulom prodiorum cidom (*cclcsi(' ompfinnn, donationc, ODfnmnt;!ttfmr> , nrl qiiouis iusto lilulo acccsserit,
ratuin babeinus et Bunno nostro firniamus, salua lameo in oninibus matricis ecclesi^ iusticia. llaquc pio
inemori^ WendelsvvK oidua domum tapideam In foro, cuni omnibas reditibw} ad eandcm domam pcrtinen-
tibus. prcfato hospilali optiilii, c\ceplis (|uataor solidis ({ui (piouis anno debentur ^OcIcHe Beal^ Manc, nisi
rediin inlui iusla commtifntiono. Optulit ctiam sc\ Solidos dccimo .supcr unam domiim in Bocrotlio ct
supcr aitcram in Bocvvidc. Conradus dc Linge et uxor cius IIildogundi^> mansum cum dccima «ptulorunl.
Nos aulem pro remedio animc no$trn io subsidinm nescendi panpcres Cbrisli. prebte capdlulc theloneun
(}«od emergit iji^iiis (Icilioalionis tniiporc conco^^^iiniis, Hpc prcsouti cyrographo firmamus, ct ne ipiis in-
iastc audeat infrin^erc, sub anathomalo benti Pclri apostolonim principis ct no.stro slnbiiimii& Uii tcstcs
prescntes fucnint. Thiedhfirdus maioris ecclcsio docanus. Thicdmai*us custos. Lcntfridus, Walo. Hermonnns.
Adam. Joscpb. Tliiilcricus Hi inricus ma<;isler. RadoUbs. Dionisius. Amoldus minoris ecclcsic docnnus. Rot-
gonis. Adi^lltaMus r.uerbardus. Laici. Ii;it(!i \ \ inu'^ roctor. .fnbnnncs nincrnns. Iluno rntnrrnri i-^. .Iniinnnes
rufus. Euerhardus pinceraa. Ucremannus dc Lollicrc. Gisclbcrtus dapifer. Gerbardus pinccrna. Kikczo de
Sledesen. Helmwigus in foro. Datum in OsaaBff. anno dominiof incarnationis M^.C*.IJ1X*.VI1*. bdictioiie
regnante Fretlierico imperatora nostro felidtcn AIIEN.
Dat anrgcdrurktc groase ctliptiiche Sicgcl icigt dcn «ilicndca Bitclior im Ornate, in der rechten lland dCB BilCfwitoHbt
in <lir tiiiken ein oircn» Bucb baltcnd; luii dcr Uoudiritt: Aniold*. VH, Gra. OcMbrvf^eiiM Ep. .
AlMMM Aiibcbrift: Do ordijMlioaa etpaUa Hseli VkL
CCCXCIV.
In nominc .sancte ct indiuiduc Tiiniinlis. || Tlerimanniis Dci gmtia Monastcriensis ecclosio cpiscopuf»
sccundui». QuoDiain pium cst ct salutare, ut qui Christi Scrui sumuii, Giristum in sponsls siiis L^iorilice-
mus, Uonasteria sanclaruiD airginum qo^ Deo auetoro gubemanda susoepimas, at rebus et meritu profi-
ciant, spcciali gratia amplcctimur alque foucmus. NmiPiil ilaquo iiniuci.-itas fiilrllnin iani riitnrdrui!! (junni
prasentium, quod pctcalc quodam pio saccrdote Hoinriko, ca qu^ do curti nostra Monastcricni>i iu gralia
nostra et antecessoram nostrorum posscderat, quendam nfdclicct Q.^rum, ortam et pratom domni sue nici-
num, occlcsie bcale Marie in Monastcrio, ad iisum sfiromrn, it;i i;imcn ut annualiin uillico noslro quinquc
dcnarios et obuluni indc pcrsoluant, Juro ciiiili qnud Wicbilcthc (iiciiur babenda conluliuius. ,\ildcic fliam
placuil quod prcdictus saccrdos Ueinrikus cidcm ecclesif, ut tam uiuus quam defunctus in ea mcmorialis
babeatar, dommn saam enai dnobas mancipiis Remriko et Godestia heredam soorum permissione detio-
ii.ssiinc optuIiL Vt igiUir m gesta in Domino rata permaneat et pcrpctua, eam sancto successorum iio-
strortun patrocinio commondnmus, ct tim banno quam priiiilegio noslro Crmissimo staijiliiiius Aota sunt
hec anno domioic^ incaruauonis M". C. L-XX". VUI*. ludictionc undecima, prescnlibus et atieslantibus uiri»
religiosis lam dericia qaam laids, quoiram neotina aant b^e. Engelberlas maioria fcdeBig decanw. Fkaako
weedoain». Bemhardna de Ybeiibarea Franko miaoris f odeaic deGWUis. tiadbtftBS. Walletas. £aer. Map
Digitized by Google
m 111«.
{^strr Oito de Asbfike. Alexaiuler. Syinoa. Goderridas de SeoDeubeke. liadoHbe de Beaerne. Belpradni.
Sygebodo.
Dat mit PcfiainMitirrrirni «itr die Ctiarie g«hcAc1e fimMr Sirgcl int cIHpliick, und tcist 4en BUchoft in eiocr «!«••
^rSchten, (nliimlhrnrn lt|tnr, ■itirnd aur rinen Sliilile, dmwn flctlcnlhMle m llttnd«ko|iren m wta dle PStM
au« Tliirrkr.illfn ;;rliit,!< t wrnlrn, juf clnn K.ipft' rlne »pil»i;;i-' Mitr.i, in drr rcrliten Hind flcn ci-rjrle -. ;:i ^l. - ck-
Irn [iiM-liMfMlali , in dcr linlcn tin oOcnet Uucli ballcnd; luit dvr liiiuclirttt : f IJefciiMiin. Ui. Gri. MoaaklcncoM.
Ecde. tffc Sebi.
CCCXCV.
Am ilom Arihitc «u K.-ipppnbcrx.
In noniinr <;nnrfr rl i'n(ii'.ii(iii(; TriniiiUi^ || Ego IIKRIMANNVS Tlci ^ratia Monasfcrionsis cpiscopus. Ad
pacctn ot qiiioiem iiol>is comiiiissorum pcrlineic crcdiinui», ta rcs pruviilu ge»tas ad poiitcruruin noliciam
wripturo uivacilale tninsmiUanttir. Vnde nooertl tam fiitaroniin quam proBenliam Cbristi fidelinm unioer*
sitas, <{UoU quidain llerimuniuis cognomento Urilekc, mlnistcrialis Padcrbumen$i.s episcopi, cum apud Ilaa»
selo in pos.si'ssione Tliilmari Ircs Solidos decimc a nnlTis in benclicio tcnerel, rof^atii.s a rmlrilnis r.ipen-
bergcn.sibus , Yll. Marcas tribus Solidts minus acccpit, nobisquc ia niultorum prcscutia cusdcui tres Stilidos
reaignaoil. Quos ab eo reocptos, ipso petente, dilcctf nobia in Cbristo Capoabergeosi fccteai^ oonoean-
miis, ilii ;i«! |)i:'r|U'ttin Iiimiiinriii I>co finsqno Sanclis, ob bcni^nam nostri recordationem , assigna-
vimus. SliU el Itoc prcdictit» annectendum, quod de decima Cttrtis Sortteke, iuter prefolOB fralres et Livt-
bertam de Bcveren, oonditio lalis proposita ei collaadaia est. at idem livtbertaa tres marcas accipcret,
el de eadcm decuna, qtia videlicct ipsc a (ideli noetro Bemhardo de Lippia, Bcmhardus uero a nobia
inbeneficiatus crat, prcler anlicjiKim rrdpmptionis summ-jm, id cst IIII. maltos silifiinis, nicliit dcinccps ipse,
nichil um(|uain pot>icritalis eius futurus hcrcs o&igcrcl. Aos iiacpie rogati et ab ipso Livtbcrto cl a fraUi-
bos, prcBonte ac peritcr anmienle prefatd Bemhftrdo dc Lippia, at bane conveotionem pontifieali aaciori-
tate firmaromus, lam do supradicta nostra doiiatione. qoam de hac dccime redemptionc que facla uel sta-
tuta sunt, hanno bcatorum apostolorum PRTHI cl 1*AVLI, loliosquo crleslis curii», ac nostro firmissime coro-
munivimus, paijinam hanc t>i^llo nostro quasi uerilatis spcculo Mguantcs, omncmque eius teinfiatorem pcr-
petao anatbemate dampnantes. Tesles prioris capituli suni Demhardus de Didmene. Ralicras et Maobarias
de Rcclicdc (lodcn idiis cainiTariiis. Tcstcs seijnpiiiis Frncsliis dc Monnstcrio et Livdoirus fralcr ciiis S\c-
derus dc Alcn. Evcrhardus cognoincnto Cloi. Actutn osl anno dominioft locaroalioaiji M^C^.LXX". V1U°.
Indiotiooe Xl». Regnante fHiderico Romanoram Imperaioro l9X>ftH>80.
Dw Siiicl iit wi« «• dar A8cfaal«arlcr|dMsdra Urfcnsde,
CCCXCVI.
A«a 4fliii riinll. Salai-lliinlMrVdiM AmMm.
In nomioe Sancte et indiaidae Trintiatis. |j Herimannus Dei gratbi Hoaasterien^ episcopm seenndaa.
Scicnlcs honi |)a.storis omcium essc, ccclesic su^ prn-spcritatem et pacem qnerere, et pta !?eninrnm f)ei
uota promou* rc, ulilc dunimus, rcm ^csiam uerilatcm prescnlis pagino tam noslro quam ^cclcsiy nostre
stgino signati; pnlilicaodam omniam Ctiristi fidolium noticie ei patrocinio coromendare, ne aoaricia, qne
discipulum et nmicun Jbesv traditorem fccit, et crucilixi palrimonium rodcrc iion dcsinit, opus sanctum et
ralionaliilc nalciU t]m(]nnin in(itiiclarf>. Vninersis ilafjuo Dci cl sanclc mntris ccclesie liliis, tam postcris
quam modernis, fidciiter itotutii fucimus. quod quidam scrvvs Dci Franco de Wetcringe, curo orane pre-
dinm parenUnn saorom. fralribus sois sbie prole defunclis, ad ipsam iure heradilario faisoel deaoiaiam,
praoaium aihi m faangelieo f'"*"»*»^* ooaatitMiens, el pam mniido aMatphtm tdiw|ueaa, GhrirtOB aibi
Digitized by GoQgle
m
elogil heredem. Jn quadam etcnim ^cclcsi^ noslre comilin, coram comilo Bfrnlirtrrlo Diilmnnirns;. pre-
tcnte Bcrohardo Horslmaricnsi, qui eandcm comoliam a nobis in bonoficio acccplam, Dcrnliardo Dulma-
Dien^i in bencilcio conlulcral, in loco qui diciiur Atmunsbcrge, Subrinum suum Heribordimi Tremonienaeiii
ordin» iudiciario muadibardoro accepit, illoqne consenticnte et quantum oportuii cooperanle. uniuorsum
prodinm suum Dco el ^cclcsio nostrp, ad mnnus noslras pt cnmit;- no(!(M M!i i clc I.on, qnpm iudiciaria
permiuente scnlenUa in bac cau^ ea hura aduocatum nssiui^iM rantus, dcuotisbinic in hunc moduro di»tri-
baenduiQ optuliL Ministeriales mios cum nninems (pir tam ipsi (|uani hominio sibi obnoxii ab ipso io be->
oeficio tetmeranl, nobw no8lro<|ae gucccssoribus co (]uod in ipsos habucmt lurc contradidit possidcndos.
Curtim sii:im Ebbinchouc, quc in pnrnx liin Scopingen sila osl, cnm m:m<o nirti iitrino ot omnibus ad
ipsam pcrtincnlibus, tam in mancipiis quam agris sationariis cl pascuariis, monastcrio bcato Margarct^ in
Asbeke, sibi ei anim^ fratris sui, qni in eodem monasierio aopullus esl, feliciter eonmlens, (Msignauit
^cclpsiam qiioquo Ix ati Liudgcri in ciuitatc nostra crcclam, cl nostris temporibus adhuc nourllam. omni
eo quod in pairochia Thcltcn posscdcrat, allodio dotauit. Prcteroa monasierio uir^inum quod in Langen-
borst rcligiosc instituil, curtim suatii cl omnc pati iinonium suum in Langcnhorst, curtim et domam R»-
thardi In Wctringe, mansnm in BUke, cnriim ei mansuro Harhem in parrochia Rene, mansum in Othcpe,
mansutn Strode. mansum Rokc, mansum Snctliw incholo. cttm mancipiis ct aliis omnil)iis ail f-mc predii
toi poriionem attiDeDtibuii, integre donauil, ea tamcn mancipiis indulia clcmcntia, ul prctcr incolas cl do-
mesticaa curtiom et mansororo faroillas, cetem omm*a, etiam proru.^a, si inrra primum annum redireni
incmoriilo ccnobio deinccps ccroccnsualia pcrmanerent. Viri (pio(|ni' noljiKw Bprnhnrdus cl Wamhcrus do
Ibcnburen, Godcschalcus ct Philippus (loElcn, quos prcdicfii*; Doi raniiilus Fi anKn proxiinos suc conditiouis
habuil hcrcdcs el cognalos, banc eius dc prcdio suo oniinatiuncin coram prcnoUilo comile Bci'nhai*do in
looo Asendere sob banjio re^o, nt pcrpes eomro in monaslerio Langonhorat agator memoria, uoluntam
astipulationo ot Lonigno as!>cnsu stabiliiicnml. Midcm ctiain conuonlui, si (piaiulo forle nduocatin, sinn
Wcrnhero qui eam a nobis in beneficio primus acccpit, seu aliquo ab ipso lcftitiino dcsrcndcnte sino prolo
defoDClo, uacaaerit, liberam polcstntcm aduocatum cligcndi, et elcctum, si grauis aut inutilis rucrit, mn-
landi omiGessinn», ea insnper liberlale permissa, ol pereona qne ibidom claDstralibvs cnris uidoatur ido-
Dca, pro nostro et successorum nnstrornm ct illius rociiirnttis nrbilrio nsstimatur et nh omni aiitis clniiiitri
obedientia ifflmunis permaueat. Nc igilur tam pie ct tam iuslc actioiiis ulla unquam coiitiiigat perturbatio,
«acrile^os inuasores, lanqntm Deo odibiles, aoctoriiate dinina ct apostolica, qnoadusquc quiescant, ex-
commutiicamus et aoalhemalizamus. Acta sunt bfc anno domioice incarnntionis M". C°.LX\°.VltK Indictiooe
XI... E()a( ta nulln. Concurronte VI<». Prc-sidcnlc sanclf> Rofnnnf> (•colesic dotnino .\Io\aniIro pnpa sccnndo.
Bcgnanle gioriosissimo Aomanorum imperatore Frithcrico. Prcscntibus ct attcslanlibus uiris honeslis, tam
dericis qaam laicis, nobiblias. liberis et minislerialibas, qoomre nomina sunt h^a Glerid. Demhardos ma-
ioris ccclcsic prcpositus. Bcrnhardus maioris domus decanus. Vdo beali Pauli prcpo;.itiis Fraiiko docanus.
Laici nobilcs. Bernhardus de Horslmaro. Wnrnhorns do Ibonburcn. Gotlcschalcus dc lilcn cl fratcr suus
Philippus. Warnhcrus do Thulcberge. Aiardus dc Hciihcn. Horibordus do Tremonia. Ubcri. Thidcricus de
Bencthcm. Eczelimis rrater saus. ReinlKdus de Were. Berohardus de Were. Walllieras de Were. Alhardna
de 0-<(or\%ic. Bornoiriis de Oldcnthorp. Thizclinns (Ic Slochcm. Wcronborliis dc Asonlhorpc. Lambcrfii?! do
Stummc. Iturchardus do Vrileotborpe. Mioislcrialcs. Bornbardus de Duhnanc. Bemhardus Wcrenzo. Albcrtus
dapifer et Tbiderieus fifios smit. LiiidolA» de Beneren. IJodbertus de Taakebasen. Rotgcrus de Bilierbeke.
«i alU qoam ploKi.
Ola bfiden Stcgcl de* BUchort Dnd iet Domkipilrt^ «inii ,in drr f rkundo am untercD Randp mit (*(-r^,:)mralttrnrrn frtt-
tehencl, und der daao erfnrdcrlichr R»am iwisG)n;n Jcr iiclirift frrigel jiuen ; aaf drr niirksfitc al>iT, um heurrrr
fielrtliguag «illen, eine betunderi angclcgle duppehe Pergamenlplalta mit jiHrsn .^.c-il an;;clirnrt. Djt .Sii-grl im%
Biich<ir* iKMiml mit 4tm M Nr. CCCCXLV. b«Mhricb«Dra iliarcin. Da» Sie(el lici OtMuluipilrU iai duiclbe wto
m 4«r 4l«nik*|iltBlRHNlMM Ottuad* fwi tltlf wmr Mliirfcr «aicMlni^ B«d* ti«gel tiii4 «m wdma, daffob ilw
Atut sOh «cwflriMMi WMhi, >■« Mbr «cii M%rtni>i.
Dlgitized by Goc
Ui
1118.
CCCXCVII.
Am itm FSntl. Salat^IlftnlaMrTMlMd Areiiiw.
1n Domine sancte el indiuidne Trinitatis. Herimaonai Honasterienris opiseopiu seeundas.
Sanrta anteccssoriini noslrorum sequeutps ucstii,'<a. i|ui iiionnstcriain in Asbecho fiois tostitaerant et foue-
raut clcmnsinis, aliijuitl ciim ipsis in i;a/ofilaciii!ri riMi ti mitlcrc curaiiiraus. ut pin corum pnrfkiirmtc*
slucliu. parliL'i[iaru lucrcicmur ct prcinio. ^iotuiu i^iiur t^iioimu» oninilms in Chrisluin crcclcntiliiis, «piod
bona quedam, his qni ea > nobis in bencOeio habaerant uHro rcsigoantibns, donnm ttidelieot Ludgeri in
Wert', cuni <|iiini|uo soli li'-" (l''cimariini in p:irror1iia Ucnc, ct «liios snlido di ( imaruni in llancwic, unam
quoquc porlitinein iu silua Wks, quo ualgo dicilur Warii, aiitc ad doniuin iicinrici in llcwcnc pcrlinim-
tem, Dco dicalb airginHm in Asbeoho denoto conloKmus. i,u'itur prctlicic paupcrciJ^? nosirc in Domiuo
lUie acccptum n nobis su^ paaperlatis solacium porpelun poco iiossidcant, banno et priuilegio nosiro ea«
munitmi^. cl pin sncrcssonim no^lrormn patrocinio lucmlas Ii.iniiliior coniincntlamiis. Tcstcs liiruis rci sunt
hii. llcrnlianins Monastcricnsis prcposilus. Engdbcrlus (Jccuiuis. l ianco uiccdoiiiinus. Fraiico tlecaiius. llar-
iMirliis. Johannes de Alius. Bcmbardus. Atberlos Dnlmanionscs. Ludbcrlus do Benerea* Ludolfus Uonaste-
riensls. Hugo ct Hc^rnlianlus dc Mcnliuuclc. Jordanis do fiurch. Scripla anlem sunt hfc anno donunice in-
caraalionis M^.CMXK". VIII*'. Indictionc X!».
Dm mit fersamcnuircifea auf die CliATtc gchcnctc Sivgel i«l da* bcrcito bmhriebeiw iiltetl«, fon der robeileo Vorm,
CCCXCVIII.
Am dea Are1iif« Au Kiostcn Gerlrodeoberg co tOtoabrijck.
fj^. Iit noiuioc sanclc ct ioiliuiduc Triuilalis. ]] Arnoldu» Dci gratiu 0$uabruggensi« ccclosie kumilis niinistcr,
nniuersis calholico ecclesie filiis, lam posleris quam moderms, qooram aspectibus hee littere presentatis
fuerint, ucrain in domiiio .ll .^su salutcm. 0""-'»ia'ii lapsu tcni|)orum }:csta rcriim obliuione obluscaulur,
Dccossarium duxitnus, ea (pie noslris diobus coram nobis nlicuius conucntionis contraclu colcbrata fucrinl,
littcrarum nionimenUs mandarc, ut rcs quc pro unttquitalc lcmpuris tranb;icli u mctnoria abolile sunt. ccr-
tis scripti testimoniis ad noiiciam reuocentur. Ifotam sil igitur lam fntari qaam prescntb eai fidelibos.
(]nia frnlrcs cl sororcs collc;:ii «rinctn llcrthrndi'; in nn"nfc, qunndam domum in Honbiircn cum dccima
ipsius lri|jiu(a quatuor Marcis a UiLczouc fralrc bucllicn cl liulduini cmcrunt, prcsenUbus cl a^usura pre-
beotibas filiis suis, Joseph, Suethero, Wescelonc. Huiaa aatcm emptionn oonuentionem cnm memorato
Rikezooo fecerunt hii. Vlricus prcfati monasterii pr^ositus. Mcinwanlus. Juhanncs. Wilbrandus. (iciia prio-
rissa. Ermcnf;ardis. Alcw icli. nci!(n\ii-h. cnm omni ci^niicnln Ific iiulem contracttis in prcseiitia nastra cclc-
brilcr cum conniucnlia noslrti stabiiitus, ct in iudicio roboratus cst, cui prcscdit llcinricus do (^appclc, qui
tocam iadicis, qoi nal^ 'j'li^;ncgreue dicitar, tcnebat Judioialem scntenliam dielabant. Thidolfus de Bra-
mcswic. Vnili-ikcii ct Rciiiorus dc Dudclinchuscn. (iodefridus de Steinbckc. Publicus preco, qucm Vroncii
uocaiil, crat Bruno dc Nortlihu.s<'n. Prctcr hos adcrunl tcstcs (|u.im|(lurcs. ClericL Amoldus inaioris ccirlc-
sic prcpo.silus Tliidhardus ciiisdcm ccclesie dccatius Giiilerus prcpositus sancli Johannis. Drogo. Laici. Ral-
duinus fralcr Rikezonis qut eadcra bona uciulidit. Iser ct Rulandus dc Westerbckc. Wcscel de Osterbckc.
tirrnrd',i< d" Irkcr R;i!ru!i!ii> ili> Mr::H'liii-( u nrin/o ct Moilsci dc (;''li[i('(!inrpo. ni-iii>t dc Ib^cnbcri;. Vol-
mar dc Mallicrg. Waldrcc dc Eslmyc. lilucnims «lc llaral. Thidmar dc ISarcntclg. VNillclmuii dc .Norlbhusen.
et ulii «piiimplurt». Ne aatem in postonim tiliquis hercdum sepe dicti Rikezonis, aat idla omnino pcrsann
tam rationabilb oontractus titoio temerario ausu oontraire ct eom infringere attcmptel. sed ratiis et incon-
iiulsus omiii lcmporc pcrmancal, prcscntis pa^inc priuilciriiim, sisilli nostri imprc^sionc insi;;nilum, rci gcsto
conlinctis modutu cl ordincin, scpiwi lucmoralc ecclcsiu bcatc Ocrthrudis supcr hoc tradidimus, et auclo-
Digitlzed by Google
UU ^ lltl.
ritate D«i et boali Pelri et BMlra firatam conBfHianbBns. Si qnts aufein niadenle diabolo . eidciB ecciene
'violeBliam intuloril, ot prcfate dotnus que iusto titulo et bona fidc possidct booa ianadcre et raporo pre-
samp&erit, cxcommunicatiouis uinculo suhinccat, doncc resipiscat, cl rcstitutis nhlatis, dc malcfacto condi-
gnam sali^ractionom oshibcat. Acta sunt liec aono dontiuice incaritatiuui:^ M". C." LVIllao *). IndtclioDO XIL
Begnanle donaino Predierito n^orioao BoBaanoran» Inperalore, piKflklente Coloiiieiiai cadiedre doinuio Fhi-
lippo. Dala Osnabrg'. in Dei iKnnine feliciler j^aiv.
Dm ufBhinfla 8lt|il nll 4flB WM» im Obietdm Biickaft M adw bw^i|».
CCCXCIX.
Au» (li-in Aii l)i L- z i K.-ippenberj;.
In nomine saoct^ cl indiuidu^ Triuilaiis. (J SLMON Dci gratia ^clcsi^ sancti Gereoois in ColoDia pre-
positas. omnibaa lidelilMia m perpetnam. Nolvm ail lam preBenttmn qoam rolaroram fidelinm nntversitati.
quod in quibusdam villis, scilicct Mcitlar, fiilicnkhuscn , ^cclcsia bcati Gcrconis in Colonia possidct dcci-
iDationcm. Vcnim pro rodpmptionc docimntionis, quedam ab antlquo constitiilo furrant qnolibct anno sol-
neodf pcnsioncs. Quitlam aulem homines Capenbcrgcnsis ^cclcsi^ in supradictis villi^ manentes, ircti au-
xiiio Herimamii Capenbergenflts preposHi, n nobia et a nepolibiis noafris, Herunnnno viddioai et Theode-
riro, ccclesic nostrc canonicis, ad quornni ofRctnm panindcm villanim dccima pcrlinebat, impetrancrunl,
ut supradictorum locorum dccinuitio sibi hoc modo bcrcditario iure conccderctwr, quatinus omni anno in
festo bcati Jaoobi et Cbristofori, antisqui.<)<{uo eoram, debitf pcnsionis pro decimaiione oonstitut^ snam
pcrsolueret portionem. Uolentes aatem onmis oonlrQniarsio ci contentionis occasionem, de persoluondia
pensionibus. prorsns ali^cintlcrc. stimmam oarum in prespnti ji;igin;i di^inum duximus annotare. Est itaquo
io Mcitlar domus que soiuit quohbct anno prcdicto tempore tres Solidos Colonicnsis monet^. lo BikoDk-
husen est domns uoa qnf soluit XXX. deoarios. Ilem m Wkenkhasen alia domus, qo^ soluit XT. denarioa.
Item alia domos ibidem XI. dcnarios. Adhuc alia domos ibidem Xlin. denarios. Ut autem ca qu^ coram
nobis cl testibiis idoneis facta sunl, rata sempor ct inconvulsa pormanoant, pro!?onlis paginc testiraonium
sigiUi Dostri impresbiooe couGrmamus. Quisquis aulcra coulra haiic uciilalem iiijualc uiiquid moliri prc-<
aompBerit, Indi^ationem Dei omnipoteotia et beatornm Hartirum Geraonis et Socioram eius iooumt AMen.
Aola sunt hcc anno dominicc Incamationis M". C. LXX" VlfP, Impcratorc Romanoram FRldcrico. Philippo
Coloniensium arcbiepiscopo. leslibus idoneis quorum b^c suDt nomioa. Bruoo maior in Colonia prcpositus.
^ Hugo maior decanua. Lotharius BuDoensis prepo^qttis. Caiiradus Bancti Seuerini prepositUB. Theodericas saa-
ctorum apoetotorom prapositus. Wczelinus sanvu Audrec prepositus. Weltorus HanoU Severini decaiuia. He-
riuiannus sanclorum apostolorum deccmus. JilTndus .suncti Georgji decanus liieoderiims aamcti Gereontt Cft- '
nonicus. liethcrus. Magiiiter Piramus. iUaglster Gudcriidus.
Dm mit diclMD gtlbeo F«dea •ogebiin|ta Stegel i»t «lliptiM& aad scict die tteheode Figar de« beii. Genoa. £• iiat
cccc.
Aoj dem grouen Kopiiltniche dee Domkapitel* ni Miiotttr.'
In nomino sancte et indiuidnc Trinitati.s. Ei^o Herimannus diuina rauentc gracia Monasteriensis epi-
soopus. Quoniam ea que aemel pie et raiiooabiUtcr constituta siut, tractu temporis ia obliuiooem dect-
*) AugMtMbeiniicli bt die J»lin«lii It&S «•« bloucr Sckreilirckler Kr 1118 (indaai dnrcti V«n«ii«a dn ScbniWrf, B»eb dlaa
" T i im"' -ji riii T \'\ — " ^ i' "T "
GM.4|pLUtt.W«MM,lI. 19 '
t
Dlgitlzed by Google
446
ItTff.
dwit, labriee roenoirie per beD^dum scriplure siibaenieiidain esf. OmmbuB itaqne preeentflras el fainris
notum sil, quod spiritu sancto rcctore ol duce, pro rcmodio animc mee ct anime fclicis mcmorie pii Lu-
dewici dumini et prcdcccssoris moi, canonicis mnioris ccclesic singulis annis qiiinquf! mfirca»; dc nionota
dendas iostitui, hac parlilionu scruata, ut in anniucrsario prcfati prcdcccssoris mei due marco ol diiiitdta
deotar, ReUque duc et diraidie in aDnanciaiione boate mgin» pretnxaiis frnifftins in consolalionem disiri-
buenlur usquo ad obitum meutn, postmodum uero pfrpctualilcr in anniucrsario meo sino omui dimirniiiono
et dilatioDe liddiler exsoluantur. Vt autem hec pia cl saiubris douatio omoi firmiiate coa6laxei, ipsaax
more offerentnim ad nllnre Pomini feci et nichilominas oonlra malignantium iasidias impressione mei si||i]li
muniui. Omnis crgo qai CODlra hanc nofilmm con^tituliooem uenire temptaiiorit , auctoritatc Domini nostri
Jcsu Christi et bcalorum apostolortiin Potri c( V.\a\\ et nostra anathcmniis uiiuulo innriilatus <<it. Acta sunt
anno dominice iucariuitioai(> MoX^.LXXVllU. imlictione XIL Tcstes sunt hii. Franco decaiius dc sancto Paulo.
Gonradas. Joliaiuies. LndolpliuB. HerimaiuiQB de sancto Uanricioi. Wemao abbas de lidienb Otto prepostlni
de Ad)elc& BoeibardiiB prior de Varlere. et Otto oomeB.
CGCCL
In nomine sancto ct indiuidae Trintois. || Hcrimaiinus sccundnsv Honasterieasnim bamilis prouuMir*
Scicntcs quoniam pastor bonus, qui pro omnibii!^ mori tioluit, omninm nos debilorcs C0n.<tif tn"f , qtionim nos
miiuslros sua dispensaoto clemcntia ordinauit, quunto minus uniucrsis sulEccrc potuimus, tanto aifcciuosius
eoram saltem oommodo et saloli prooidere carauimos, qni Bttdam Christam nadi seqnentes, catcalis noim-
dialibus, penna contcmplallonis animo uolant In colcstibus, ut quos niundus habiturus cs( iudiccs, apud
summtim .iudicem deuotos habere mereauiur ititerccssorcs. Viso itaque quod plerique ecclcsianim aduocalj,
patrimoiiium cruciGxi quod tucri dcbucrant, diripcrcnt, adnocatia monasterii in Asbeko uacanlc, Cbristi
pauperibus inibi Deo bumfliter descruientibus, caplalo todus ccclcsif nostrf in soQempni synodo asseasQ
ct consllio, Ilbcrura cligcndi cl mutantll aduocittns suos, ponlificall auctoritatc ct patcrna pictate concessi-
mos arbilriura. Vt igilur h^c nostra proptcr Deum facta dispcnsatio rata in cuum permaneat, salua Suc-
oesBorum nostronnn dignatione et gr^lia, tam bamio qnam priuile^o eam diligentisflime solidamaa. Acta
Bnnt hcc anno dominicc incamalioniB Jf* C^.LXXIX**. Indiclione XII<^ prcsidcnte Roman^ scdi aiiioersali
papa Alcxandro III" rcgnantc Romanorum imperatorc Fiiihcriko scmpcr .\ugusto, adhibitis ct coram posi-
tis testibus, Clericis. Hernhardo maioris §cclesi^ noslrc pi-cposito. Bcrnhardo decano. Ydone ^cch^si^ beati ■
Pauli preposiio. Fraucone oicedominOb Herimanoo oelerario. Alberlo. Godefridoi. Wecelioo. Berlrammo.
Tiedmaro, ct ceteris niaioris ^cclesie cauoiticis. Francone ^cclesie beati Pauli decano. Ilerimanno Cappcn-
bcr^ensi proposito. VVcrenboldo Varlarcnsi prcposito. Ercnwardo Claholtcnsi preposito. Lisberncnsi abbatc
Wenzone. Laicis nobilibus. Rodolfo dc Stenvordc. Thicderico comite de Amerungen. Burchardo de Aslte-
berge. Godeebaloo de Saprotbe. Godescbalco de Elen. Becelino de Hethen. Alhardo de Thrirorde. Wcr-
nonc Snakcn. Vsraholc dc Gemcnc. Ministcrialibos. UodoUo. Liiidberlo de Beueren. Godefrido de SooneiH
beke. Alborono lio iiilrebeke, ct aliis mtiltis.
Dm Siesel komt nit dan dor vorliergabcsden Urkiutk
■ ! * t ,CCCCII«
Aat dca nnd. MH*Bonl«MAelna AtMm,
' ' In nominc sanctf et indinidnf Trioitatis. l| BarioMuuM Dei gralia MoaaaierieDsis epMOopos secondas.
tx uuuBcto oabiB a Deo amniBistratioiuB offiob feeMlB tarii igmtm tamtnm-tlt-tMmimnm pi; ao
Digitlzed by Google
ItTflL
447
paternf tenemor inteDdere. Nichil autem dc oostra possiUUtato presumentes, »ed in omoibus diuinam mi-
flcriooitliaitii hmooaiiteB, ot quf nosti^ coainMHa «oot soDicitiKliai, sof numquam eicidanl proiectioBi, fru-
ctuose et nostre et nobis subicctorum salati prouidisse postulamus, quando pro poasibPiiaia hnttaa^
litotis cpitidoncm debilam adhibcmus, Hoc autem tunc polissimura fieri arbitramur, cum ca quc prudonti
deiiberatione ct disquisilo sludios^ ordinauimus consilio, et apud preaeotes ioslitutionc soUempni suam cou-
seqni uolaaiias fimitaiem, et aptiid poaleroa eertiludiiiem fiiiMi IraiMmiltentes, omiiem maligaari adeatium
prccidimns inlentiotiein. Kaproptcr scripto cattc huius tam presentibus quam futuris notutn nsse uolumu-,
quod ecclesia noslra in Asbecche iiberam in aduocalo sibi qucrcndo habet elcctioncm, ncc hcrediiariam
alicuius in ipsa aduocatia debet admittcro prescriptionem ucl posscssionem. Scd cum secuodum buman^
flmgHitBlis ooosnetudiDem et naUii^ debilum, adaocatum lunc habitum contigerit decedere, noir iilios filium
ant alif|ncm gcneris ipsius ot sanguinis propinqinim in rnndcm aduociiltam oporlebil succcdere, spd pre-
ootati ccnobii uenerabilis congreg^lio, quc-ui «^cclcsi^ su§ uiiliorem sperabit, libGra electione io ycclesi^ pro-
teetorem el aduocainm assuroeL Hoc quoquc modo et conditione tafi, Riidoirns de Sleinaorde in etmdem
accessil adnocatiam, ut ipso nniuecaB camis uiam ingresso filius ipsios uel afina qoantiuncimque sibi pro-
xirous nichil inris in ca ncndicare sibi habcat, nisi ex uooatinne et cleclionp prpscri[>li collogii ipsum in
aduocatum accih coolingat. U^c autom sicul sollcmpnitcr ac salubritcr coram nobis sunt ordinata, sic fir-
miter m poslemm sanctimas obseruanda. Sk qot» anlem presonptuose aot uiolenler huic ordmaliont nosti^
contrairc attoin|itaucrit, iuilignatioucm oninipotentis Dci ct apostoloruiu jpsius Pctri ct Pauli sc noueril in-
cursurum. Tcstcs huius rei sunt hii. Bcrnardus maioris ccclesi^ nostr^ preposilus. Bcrnardus dccanus. Vdo
ccclcsi»; bcali Pauli prcposilus. Franco uiccdoininus. Ucrimannos cclcrartus. Albcrtos. Godefridu.s. Wczclinus.
BorlramiLS. Tliilinarus. ct cctori maioris ^lesic canonici. norimannus Capcnborgcnsis prcposilus. Wcren-
bivliliis Var]nri'M-.i> piepositus. Frw.inlits prcposltus rLiIioll('tisi>. T.I.slicrncnsis abbas Wcnzo- Liici nobiles.
Rodolfus de Stcinuorde. Tidericus comcs dc Amcrungcn. Borchardus dc Aschcnberge. Godescalcus de Elen.
Acla sunt hfc anno dominio^ incamationis M^.CMXXIVllII*. Indiciione XH*. preaidenle Romanf aadi ud-
ucrsali papa Aleumdro IH^ Rcgnante Eomanonim imperetore Friderioo semper Aaguslo.
Dm ali ndiw lidn laiilmiia SiegA i«t Mniiirt.
CGccin.
Am tei ffttailL Saln*llonlmrtchca Anfalffc
In nonnne sanctf et indiaida^ Trinitalis. || Herimannus Dei grat^ Honasteriensis episcopus secandos.
Pii pastoris est, ouium suarum neccssilalos diligcnter inspiccrc, ul quas spiritualibus indcsinenter uacare
coanouerit exorcitii*;, tcmporalibus miscricordiler studcat foucre subsidiis. Noucrit itaque omnium Clirisli
fidciium dilcctio, quud quidam Dci scruus Frauco nominc, in comitia Bcrnardi Dulmanicnsis, ubi predtuui
aanm fcdesi; noelrB obtulit, uAiersis heredlnis sds, Bemhardo uidelioet et Wamhero de Ibbenbareii^
Godcscalco ct Philippo fle Elcn, Hcrebordo Trcmonicnsi, prcsenlibus et conscnticntibus, curfim .suam in
Ebincbove, monaslerio beate Hargaretf io Asbckc firmissimc aseigoauit. Nos autem eiusdem dilecti oostri
Franeonis petitione, Qirislii&i ia tpoasm «m oeneranles, et lam aucoesstnibus Doetris quam iwIns beatana
m. eodcm monasterio memoeiam slaloentes, curiam qoaknf fiottif in Asbeke, et mansum curi^ uicinom
cum stiis incolis ct fam foresto qnam a?;ris ot paficuis, infra parrochiam Legden contcntis et ad eandcm
ouriam oel maosum perlioeQlibus, bcat^ Margaretf ot «ororibus ia Asbeke libere contuiunus, et ab ipsis
pvedielam eortim Ebindfotfa oidelioet, el manaum mmm io |Gddd«ic, cam OMiicipiis et pmoibas attin^
libus, io proprictalom fcclesi^ nostr^ ad usus ooslros recepimus. Nc ergo huins concambii ct notitr^ pro-
pUT Dciim hrir diiipcnsationls, ulla umquain Gat pcrturbatio, eam pio soccessorum oostruriuu patrocioio.
lU t^mtx h'^iste. dign^otur, iiumiiiter coiBffieodiMiMfs, et aii«jU)ritaie dimoa et ^ostojica tam l^aooo quam
Digitized by Goo^^Ic
148
llTt.
priuilegio nostro diligCDtissimo solidanius. Acta sont hnc anno dominic^ incarnationis M^.Co.LXX^.VUIL In-
dietkwe Xn<. BpacUi XI*. Concarrcnte VU*. afisenlieirtflNn et atlestantiln» inris honefltiB tam deriois qaam
laicis, qiiorum nomina sunt hcc. Homhardns maioris ecclesi^ prcpositu». Bernhardus dccanus Vdo ('cclcsio
bcali Pauli prcpositus. Franco dccnnus. Franco uiccdominus. Sifridus magister. Godcfridus. Hecelinu& Thit>
marus cantor. Thidcricus. Ercnwardus Clatiallcnsis prepositus. Engelbcrlus ccclesic bcati Mauritii 608(08.
Brdagos magister. Radolfus dc Stennorde. iohannes de Ahaa. Sifiridus adaoc8tQ8. Wamherus de Ibbenbaroo.
Godescalcus et Philippus dc EIon. HcrLDrdiis TrrTi nifnsis. Alcxander et Rodolfus df^ '^^npTothe. Wamhp-
rus de Bulberge. Berabardus Bulmanicnsis. Stcphanus de Isleberge. Lutbertos dc Walegarde. Thidericus
daptfer. Albortns. Johannes pincema. Gonrados. Rnlhgeras marscalcas. Werengis camerarins. Godefridos de
Soonebdce. Ruthgcrus de Dilrebeke. Reigenmundus ct Ccsarins de DaroeHhe. Dernhanhia Wefonze. Henri-
cos dc ^Vrthorihoii. Jordantis dc Dtirr. cum aliis multi^:. Presidente Rflman^ sedi uniaenaK pepa Alexandro
tercio. Regnante Romanoruui iiiipcralore augusto Fredenco.
Dm Pcr|aai<at«trcil«a ao di« CbarU sekcnele Siegel ut du bei 1184 betcbricbene , ia ttHkipSMnim t^t^
aoMfet, «ksr NMbidiil.
CCCCIV.
AiH Ahb Fflnti. Siini*BMiitaMA(tea AfdUwt
Tn nominc Sancte ct Indiuiduc Trinitntis || Fgo Hcrimannus II". Honastcricnsis homilis minister, et
aammi miDistri uestigia sequi cupiens, ouibus michi commissift, tam io commodis rerum iemporalium, quam
in profectibw amnamm pie consalere ae pnmidere carauL Sed licet secandnm apoatoloro Khemer ope-
m» bomim ad omncs, maximc tamen drca eoe qnos mando mortuos, por «anete eonucrsaiionis slndie
Deo «iupre, et eius clementiam pro pace ac salute omnJum iirlfvslncnter exorare credidi, palemuQ
semper habui aiTectum. Vnde et fuit quod monasterium in Asbeko a meis beato memori^ antecessoribee
ad semidam omnqratenl» Dei propagalttm speciali ampleotens gratia, dirttti paupcribos inibi Deo deuote
famulantibus, curtim Ebbenkovcn cpiscopio meo pertincntem cum uniuersis usibus suis et uno talento,
roansis quoquo ad eandem curtim porlinentibus, ca rationo concc.«!si, tit duo scruicia quc cxindc debentur
tam succes&oribos mcis qnam mihi annualim pen»oluanL Lt igilur hec mca beuignilas ruta ipsii» stabilis({ue
permaneat» eam primleg^ anctoritate rdmraoi. Aela snnt hec aono dorainiof foicaraalioab If.C^.LXXIX*.
Indictionp XII». prcsidcnte Romane scdi uniuersali papa Alexandro III* regnantc Romanoniro Imperatore
Fridorico seraper Augusto. Attcstantibus uiris booestis dericis et Laicts quorum nomina h^c suat. Gorict.
fhieihems Uarmade maior prcpositas. Franko aioedoninaa. nranke nunoris ecoleri^ decenna. LdcL Snellie-
ros de Almeo. Godelridns cameiarins* Winemama de HodenkK Thlednmndna.
Dh ail FBimcaiitniiiw »t dis Osfto IM|riMflMt Skgd hm^ Mit d«i bal Kr. O0CCZI.V. mt^/bmm iihswln.
CCGGV.
In nomine sancte et indiuidue Triniiatis. Sifridus Dei gratta Patherb. ecdcsie bomilis olecUis. Notnm
esse uolumus tam presentibus quam futuris, qood Poppo milcs quidam liborc conditionis sc ct sua eccle-
sie nostrc cooUradidit, hac uidelicet conditione, ut iure ministerialium inter dapiferos, cum res expo9Cc<ret,
apiMopo deseruiret Predium antem sunm droiter VL nanaaa ec maadpia drdter U de asann Dostm
ancocssorumqtie nostronmi tn Itrncfrrio rfripfrff , ci pn^t obitum sunm Kiiprr ninercl UXOr ip^Jin? , cnrlem
Jiona dnm uiuerct, licet non io beneficio, inlegra lamcn possideret et retioeret. Post obitum uero ambo»
11101, d ISbmm uan hnberent* Godealei aororis Poppoois, Poppo tl BMifardus, eorumqoo posieritask
Digitized by Goo
llTi.
4i9
qw et ipsi muiisteriaies ecciesie facti aaai, eadom omnia quc dicia suot iure beneficii possidercQt. Quo-
Mun autflin nobii el flodeaie in liae re eUqdd «eoeasit, placait nob» «t biis qui boic fluilo mlererant, ut
eBnuatim de camera nostra ipsi Popponi prediclisque hercdibus ipsius dimidiam marcam daremus, quous-
qnc statutos reditus tnntimidom solucntps cis assijmaremns. Qnod si mco tcmpore non contingerol, suc-
cessor noster prediciani diiQidtam uiarcam sicut premissum cst eis persolucret in profe&to sancti Uartiiii,
wi reditns eqi^wlleotee flicnt predictom esL Si nero flneoeMoram MMtromm aliqnis iem dieinm dimidiam
fnarciini xwl rcililiiros pquiualentes dare rcousaref, cetera otiam omnin in irritum rcnocarentur , iJ cst prc-
dicii lu^mines ia lil>erlatem pristioam redirent, ct quc prius in bcneBcio tenaerant, iurc prcdii Ubere dein-
ccps ])098iderent. Vt autem de pacti hnins cmlitudine nemo in postemm dobitare ualeat, scriptum boc
eiflpUli noslri impressionc muniri fecimus. Testos qui buic ucri>0 tntererant snnt luL Canonici maioris ccdft-
sie. Vffo prr-pnsiius. Godescalcus. Bcrnbardus prepositus. Altmannus magjstcr. RpinJiorus Volbcrtus. Rcm-
herus. MeiQncus. Laici. Amelun^. Conradus StapeL Aodreas. Thiemo. Bernhart do Uilsc. Uugo de licn-
gdde. Bertoll de BJIinkeritin. Tolcwin et Albero fraler eins. liotolt de Veslbem. Conrat et Bcrtram lirater
cius. Itcinric de Darchusen. Rolliger. Ilcrman. Ileimwich frater eius. Ilcinricus. Bartman. Hermno el SoO-
tber iirater eius. Acla sunl bec aono domlnioe incamationi» Mo.Co.LXXo.VM*.
CCCCVI.
Aui onem Obentktrclibcheii Kopiar dcf 16. JalirhunderU, im Be«iti dei D!t)tioUH<k.ari Mon^er rti Mindeo.
In nomtne sanct^ et indiuiduc Trinitatis. Anno Dei gratia sanct^ Mindensiji eccle<;i^ Episcopus tn per-
petuum. Nouorit *} -~ — cupientcs, quf in eudem loco bcnc inchoaucrat, auctoritate Dci omnipotentis
d oostra in pcrpelwun eonGrmamus, Slaloentes ut ordo canonieus sub regula beati Augustini, qm iOio
noscitur institutus, a sororibus i!)idcm coni,Tct''i';- r^. ! honorcm Doi ct pie gcnitricis eius inuiolabihler con-
seruetur. Pietatis etiam eius propositum iiiwum cssc dcsiderantcs, euodem locom ut ante nos feccrat
fibemm fbre deeemimuB tanquam unam dc preposilnris in eodena HindenBi, nt nnDos preter prcposilom
oiusdem loci siue in spiritualibus siuc in tcmporalibus in 00 excrccat dominium. ad Episcopum autem
referat quod modum ucl nires ciu.s exccrlit. Obountc uero prepos,ilo ia altcriiis elcctione, qui idoncns ad
id oIBciam oideaUir, salua Episcopi auctoritate ct iusticia, libcraro semper iliic maneates facultatem ha-
beant Qnieti etian fideKum prospioere udentes, omidmodis prohibcmus ne aliqaa laiealia persona adno-
cafiam supcr hona et mancipia illius cccicsic unquam in bcncficium accipiat, nei aliquid iurisdictionis scu
piacita locandt infra oflicinas claustro adiacentes, siuc in (diquo locortim qui immunitati dcputati sunt,
quicquid potestatis e&ercere presuroat, ne person^' diuinis obscquiis spccialitcr obnoxi^ eoram tumultibus
inddbite Aligenlnr. enim laM denolionis inteiMione fliGimtts, nt |na Dei ipmilriz mater misericordi^ ad
filiiim <;aum aduocata pro nobis cssc dignctur. Considcrata etiam tenultatc in stipendiis') — — adicci-
ntua, uidelioet donram uoam in Mdcberch cum omnibus suis attinencits ct decimam in Veklen a domino
Iheoderioo nobis resignatam. Spemntes ^ eonaohtionik omnin denominala cl bamram episoiH
pnlem emsdem ecdeai^ et eedeaiam m VeUen, et eapeOnm in Hursten, decimam in Aicmuitre, Hoburche-
huscn cum omnibiis appendiciis a predicto antcccssorc mco oI)I;itis, anliqua etiam dotalis are^ bona, de-
cimam in Nienstide, decimam in Uurst, coriam quoque in Veldcn cum omnibus bonis attinentibus, uideli-
oel agris, enhis et ineultu, sflnis, imlis, pnsouii, notendinis, aquis aquarumque deeorsibns el plscnitoni-
bus ot omni utiliiato indc proucnicnte, oodem inre quo illustrissimas princcps Heinricus Dux Bauarie ct
Saxonij antc possessa obtulit, alqoe omnia bona tam oblatione fidebom pro liberis suis legiiime nnnc ab
«pfcciieacleB ^lcllea tler for. iirk. wicdcrliott.
Dlgltized by Google
m
f iti — iitt.
cis pos$essa. qiiaro m poftoroni ib mt insle poflsideoda» Deciam etiam nouaUum qo^ oet ipsi elaboraue-
rint ael infra parochie terminos elabonta foeriiii, ubicnmqm ad naaam noetnm oeoaaeriot, in perpeloon
cidcm ecclcsi^ firmamus*) . Acla sunt hrc anno rlnniinice incamationis M.C.LXXV!!!! In^
dictiooe Xil. Uuiua rci testes fiunt. Tliietmnrn« maioris ccclcsi^ prepo«iUM. Gerfaardos abbas de Lukkeo.
Luittd)ertus ebbas de Sobieoen. Heinrieu.« prcposilns de HaflMffslene. Rmnivardas decanns. ReinafdoB pres>
biler. Heitbenrious diaooans. tolcmai us diiK-onus. Conradus Lupoi. Conradns de Schonenborg. Widikinnus
diaconus Mormannus diacoous Ciuirailus «iiaconus. Thiotmnnis diaconus. Nithungua diaconus. Luidoldus snb-
diaconus. Licpliardus »ibUiaconus. iiiidebultius subdiaconus. Licphardus subdttconus. OUilricus sobdiacoaus*
CCCCVIl.
G. In nomine «anctf et indioida^ Trfaittatis '). Fridericns diaina fauente dcmentia Romanoroni Impcrator *)
angostas'). Qatmiam bumaoa labilis cst meotortu ct turb^ rcrum noo sufTicit, predecessornm elatisnoslrp
diuoniTTi impcralorum et legum decreuit aucturitas litcri'; finnnfaro qno flnontium lcmporum anliquitas a
notitia bominum consucuit alicnarc. Prmndo tam prcscntium quam fulurorum imperii lidelium nouerit uoi-
aer»tas, qoaliter Heinricus quoodom dax fiawario et Westfiilie, co «{uod ecclesianim Dei et nobilium fan-
perii libertatem, possessiones eorum occupando et iura ipsorum imnunuendo grauiter oppresserit, ex itt-
slanli |)rincip"m qnonmonia cl nobilium plurimorum, quia citationc uocalus maioslati nostre prcsentari con-
iempserit, ol pro hac contumacia priocipum cl suf condiUonis Sueuorum proscriptioois aoslr^ iocidcrtt
sententiam. Deiode qnoniam ia eodesias Dei et principam et nobOium iora e> libertatem grtasari noo de-
stilcrit, lam pro illonim initirin qiinm pro mulliplici conlrmptii nnl)is cxhibito, ac praccipuc pro ciiiLlciiti
rcatu maicslaiis, sub fcodali iuro Icgilimo, triuo edtcto ad nostram citaius audientiam, co quod sc abseo-
tassct ncc aliqucm pro se miaaset responsalem contumax iudicatns est, ac proindo tam ducatos Bawari^
qoam Westfalie et Angaric, quam ctiam uuiucrba quQ ab impcrio tenuerit beoeficia pcr unanimcm prioci-
pum scnleoliam in sollempni curia Wirciburc, ( (■lcbnila ei abiudioata sunt nostroquc iuri ndtllla ct pote-
stati^). Kos itaque, habita cum principibus dciiberalione, commoni ipsorum consiiio •''), ducatum qui dici-
tnr Westldi^ ot Angari^ in dno dwiBimns» et oonsideraliooe merttorum quibus ditectos princcps nosler Pby*
limMI ColoOKIuni archiepiscopus ob honorom impcrialis corone^) promouendum et manutonendum, neo
rerum dispcndi^^ ncc pcrsoiic fonuidnns |KTicii!.'i, i^nuic iin|K>rinH?i promcruoril jirluiiei^ium *), unam par-
(em, eara uidclicel qu^> in cpiscopatuin (Joioiiieiisem oi pcr UiUini i'atiiurbruuiicnaem episcopatum exteo-
debalnr *), oom oomi ture et iarisdiciiooe '^, uideBcet *') com comitaiibas, oum adaoeatib, cum coodudi'
bus, cum maa^^is, cum curtilnis, cum boncficiis, cxim ministcnnlibus, cum niancipiis et cum omnihu.s ad
cundem ducutum pertinoniitjus, ecclc»i9 , ColonicaiH logilimo donauimus ol de impcratoria Jiberalilate con-
tuUmus et requisiia a principibaa geateg^ia. an id fieri.fiAeat"), adiodicata **) ct ooaimoni '^) prioci-
pam et toiius curH^ asscnsu approbata, aocQdjmte (fooqae poblioo ") ooiweasa dilecii consanguinei uoalri
dads.Bembarili» co» Jipliqaam pactem.ducataa 'OoaoeaaimaB< prememQralpm arcbiepmcopum PbylippoBi
*) Di« Bannfanae] wie in der Tor. Urk.
') Im l&ta ffivil. «ird iuDxugcMUt: naca. ^ Lib. pri«il. (dutict bi«r «iii: «t tamftt, Vm bitr m Mitt 4«r gmm
Teil bia n 4«« Worteii: Nm iuqns tlc. ii* Lib. pri«il., «cil, «te ier Schreibcr 4aiMlb«a Mft, 41« 8«brilt in dcr anlM
Ttjiric ilir OriginaT-TTrkunilc nictil iiiclir Icvt^ar »jr. ') Mit den n5ch«lfoI{;ciiden WnrUo: No« iU<{ue el«. bcginnt def
Tett iai Lib. prifit. Lib. priTil. «chiebt cin: dccrctum eit quod *) Lib, pritil. lie«t: iccptri. *) dinpeodia ') impe»
ritli pronier. priuilrgio; ilaraur einc Liickc. ") protendebatur "*) com . . . ittri*dict. fehlt; (tatt dcMea: com dominiia
«l hiitiktioitiim, ^') ui4a^ >^ itgnim»^im^6a»i^ iitgh InpmM. iilMnl», «smL tkmtt. **i MioM» '
U}cpam.f«U|, >■) publiM, -. ',1
Digltlzed by Google
418»;
491
portione iKk dwiati»- Mf ooQttti codasif «exillo imperwli •otenpMler inaestiiiimin^ HiDe %itar ^plimeai
nosirp niaieiMis doMrtibiMm el muetfitiirtt» ColoineiMi ecclesie et eepedJcto principi nostro Phylippo ar-
chicpiscopo omnibiisqtie suis succcssoribas conGrmamiis et in omne posforitntii? cuum cis rnlani per-
manere oolentes, ne quis cam "} ausu temcrario infringcrc uct quomodolibet uioiarc attcmplauerii, iiupe-
iriali ediolo inbibem«, et huie nostram oomtitatioiiem presente priuilegio am«a eKoelienti^ nostrf bola")
insignito corroboramus auctentice , testibus annotatis ") qui huic facto intcrfuorunl. Sunt autcm hii. Amol-
dus Treuirensis archicpiscopus. Wicmannus") Majpleburgcnsis archiepiscopus. Canradus Salisburgensis **)
arcliiepiscopus. Sifridus Brcmcnsis electus. Cflnradus Worroatiensis episcopus. R5dulfus Leodicnsis cpiscopos.
Bertrflnimu5« Metensis episcopos. Anioldiis Osnaburgenne episcopi». CfiDredos abbas Fuldensis. Ailolfus ab-
bas HrrsfcMonsis. Lotarius prepositus Bunnensis. l.iulf^wicti'! palntinus Saxonic et lantgraiiius Thuringie.
Bemhardus dux We»lfalif et Angan^. Godefridos du\ Lotharingi^ Fridericus dux Suoui^ Otto inar-
ehio de Bmndenbure. Teodericiis marchio de Lasiz Dodo **) comes de Groix. SiAidns comes de Orla-
luunde. Rul>erta8 comes dc Nassawe *"). BnidlO ") comes de I.ininizen Eaigeibcrtus comes dc Monte.
Teodericus comcs dc Hostado »"). Gcrarfliis comes de Nurberc Hcnricus comcs de Arnsberc;. !lcrmannu8
comes de Hafsburg ^). Henricus comes de Kuc "^). Woroeriis comcs de Wittlnctuo&toiD "). Widdiiundus de
Wa1le(&e. Friderione de Aofarde. IbrtdHmaaB de fiatiagpn '■). Wemema de BonlaiKie. Conndaa pinoeraa.
Beinricas marseahiBa de Bapinnheim. Sibodo de Groix camerarias, et aKi qnara pluresi
Sigmnn dumni Fnderin Jloinnnorum imperatoris itiuiclissimi. (L M.) •').
Ego Godefridus imperialis aulf canceilarius VMe Crutiani maguntinf sedis ardUtjiiscopi et Germani^
arddeaneetiarii recoymui.
Acla suni hfc anno donraio^ moamationis MQJCXX. Indictione XUL Regnante domw» Friderien Ro-
manorum impcratoro inuictissimo, anno rogni eius XXIX. imporii Dero XXSL feUdlar Aaaen» Dnlmp b
aolenipni cnria Gelenhosin in territorio Maguntino. idibus Aprilis.
Die <M|iaal.UrknndD iM ait giMr, an toAmimta SchMCM ugahMiilaa, toUmB BuXI* ntiAn.
CCCCVIII.
Attt dera iiltcttcn Conr«;'(cbea CopialfcMha;.
In nomino sancte et indiuidiic Trinitatis. riiilippas diuina faacntc clementia Sancte Colonien«i> ccclc-
&B archiepiscopus, Voiuccsis Cbristi fidcUbiis tam fuiuris quam preseotibus in perpetuum. Quomain cx
werm Saxonica qnam nos pro nndia neoessitatn ColQniensis coclesie conim «eoiciam domini Hdnrict de
Bruniswicii a^.^iessi samus, ecclesia Corbcicnsis ab cxcrcitu nostro mulla in stipendiis fratrum incommo^la
el non modicam rcrum .su.mim pertnlit dcnnslalioncm, placuit noltis cl saliitare nisum esl, aliquani eidem
ccclesie dampnorum suorura conferre restaurationem. Nouerit itatjue uniucrsilas Chnsti fidelium tam futn-
rorum qoam presootittm, qood preble eodesie rmiribois tbekmeum Nassiense in perpetunm oondonanhnua»
ita ul ipsi annuatim in uino suo deduccndo iiiimiinos sinl ah hoc lliclorico. Cura crj^o uita honiinum brc-
ms, memona labilis sit, Ne quis tam pium ct rationabilc factum dcrooliri possit in poslerum, presentem
inde paginam eonscribi et sigiUi noatri imprcsstone communiri iussimus, et sub horrcndi anaihenialis tnler»
**) MoBmiMtM ^ eoid«n; nt. lehlt. >^ qaiiqMm *0 ootlre exoelL balU *<) adaocatif *>) W)|MadM *^ BefaMn»
Mi **) Silwbareeiuit •») pet«altftM 1/Olbarioi;is ") Vdo **; Swvoit» *») Oodo *) Naaioinre •») ReDcha
^ Bejngen '**) HonUden *«) Norbergh Dic»e Im i lr:i im T^ih. priTil. «necBebencn Namen r«hlen io ilcrn .U .lmcko
tal LocMiUal. Filr Kac iaa Lib. frivil. «im ImcU, *>) Wjtmbom *<} Bitti«fea **) Dia MooafvawafonDel tcbli.
Digrtized by Google
minaliooa diMriete preeipienle*. ne diqiik hoo apad imm pie deoolkNUS inliiilii adnin h irrilmi reducat,
nel huius rei uiolator e\is(nt Tcste^ huius rci stint Arnoldus Treuircnsis archiepiscopus. Adclogus Hilden-
semcnsis episcopus. Sifridus Padcrburnensis cpisc<ipus. llurimannns .Monastcricnsis cpiscopus. Amoldus Osna-
burgeitsis cpiscopus. Aooo HiiMlensk cpiscopus. Lotharius Bunncnsis preposilus. Vlricus Rcsscnsis prcpositus.
Bernhardus Susaeieoas pref)osiius. Theodericus conics do llostadin. Oito fraier eios. Heriniaiiiias comes de
Rauensboru. .AUK'rtn«; comps de F.tierstein. Wiililviiiiliis dc Waltekkc. Fratres dc TIalr(>munt, Ltidtiirus et Wil-
brandus. Fratres dc Daslc. Ludolfus cl Adolfus. lieinhcus de Lippia. Conradus de Soooiiiberg. Koinomsde
Frolzpreclit. HeiDrieiis do Fore. Rodoiritt de Steiouorde. Pratres de Voldeatetne, Heinrieae et Gerardnf. Go-
dcscalcus dc Patberg. Hormanous scuUctus Susacicnsis. Gozwinus dc Altira. et alii quam pluroi. Aett MBI
hcc iJoTninir<> incariialionis anno M. C. LXXX. Indictionc . . Bcgnantu Fritherico gloriosissillio BomnnonilB
Impcruturc Augusto. Dala in cxpcdilionc Saxonica propo Rruniswich, UU. lUus Augusli.
CCCCIX.
Au dem FiirrtL Saltn -Hor«tflt«r'ich«o ArdiiTC.
In nomine snncte ct inditiifliic Trinitatis. || Ego llerimnnniis Dei pratia Monastcricnsis cpiscopus .«ccun-
dus, considrruns, tjuia lutur ctiam cum scolcrariu populo intci-irc non renuit, et u:is cieciionis pro
fralribus a Christo anaihena 6eri optaoit, quid subditis oostris ofGdi nostri ratione debeam», Solticiins
agnoui. Dcbilc crgo pnternitatis afTectii rrlipios.inim tiirgintim rn .\i;beko indempnitati pronidcro cupienlcs,
Dotum facinius uniaersis, quod (jucdam nobiiis matroDa Gcrbcrgis aomine, sciens quod contra pcccatorum
uubera elBcax est eleraoanBmin medictna, curiam euam et fralcw «ni Amelongi in Darenuelde sibi totam
OOmparauil, ct comparalum cum rcliquo prcdio suo iu Hcuueoo etTnngerlon sito, iluobus fratribus et h»-
rcdibns suis, prediclo uidclicct Ainelongo et llcinrico, tactis sacrosaiictis rcliquiis sub iuris iuraiidi sacra-
rocnto irrctractabilcm asscosum uoluntarie preslauUbus, sub bajino rcgio coram comite Bcrnhardo Dulma-
niensi m loeo Daruelde, adhibita manu fratris sui Heinrid, quom mundiburdiim elegit, Deo et ecdcsie
nostre ad nsum ooniieiitus in Asbcckc in manus legati nostri DemharcK ccclosio noslre decanii et taiDi prio-
ris in Asbecke quam sui ca iiicc aduocati Alliardi dc Hcthcnp, omni ordinc iiitliciario pro animo stic ac
parentum suorum salutc pia di-uuiionc obtuhl. Cuius rci tcstes qui udonuit sunl hii. Cicrici. Bernhardus
Honasleriensis deeanus. Uueroboldus Uarlarensis prqiositHS. Nobilos. Bembardus et Widioldus do Horslnare.
(lodcfriilus et Israel de Gemene. Robertus de Kurbeke. Ministerinlcs, I.ufbertus dc Bcuorcn. Godcfridus do
Sconcobcke. Luberlus de Asbokc. Brunstcnus. Lntbcrtus. Rotgerus de Billcrbckc. Libcri. Wallhardus. Lam-
bertus. Rathardus. Wermiberlas. Bemohlus. Rotgcrus. Rodelft» Alhardus.
h
Prelerea memoratus Amelongus banc sororis sue oblationem Wetoringe in comitinn in qaa HeuoeiM
eontinMur ucniens, a Ij ! h de Asboke tunc comite, Alardo dc Thriuonic rtobili uiro, ct ministcrialibus
Brunstcno dc Binerl^eke, Rudolfo de Sroprn|;p, nemlxTto dc Sloclieim , l.iberis (juoque Ccrliiirdo de* Hurg-
tiuibt, Elucrico de Mcthclen ct aiiis muhis prcscntibus ct atlcstantibus, regaU itcnim banno contirmatam,
propria mann stabiliuit. Monaslerio itaque sancte Mai^rete in Asbekc possessione* lam inuiolabililer sibi
collatas pontificali auctoritatc confirmamus et presentis scripli patrocinio communimus. St quis autcm huic
nostrc ronfirmatinnis pnsjine aiisii tcmcrario contriiire prfstimpserit , Indignationom Dei omnipotentis, ct
nostri anuthinnatis sc ccrtissimc nouerit iucurrisse pcriculuiii. Acta suiil hcc anoo dominice incamatiouis
H^.CMJCXX*. Indiclioiie XUL presideaie RomaM sedi papa AtexaiKbo 109. rcgnaole Romaiiofani impera-
tore Friderieou ' , ' '
Oh i» rotbem Wadw ilpdiMkls mmi mtt VmfmMMpam la «• Owts lliiiiriMMs Skfil hr du M IIM te*
Dlgltized by Goo
U%9.
453
CGGGX.
Ao* diMB Ob«»lclnll«r t*plir *m 11. MAmitH»^ im Bcilte dcs HMtoOMkvw ||M||«r ia WDdok
In nomine soncte et imJiuidiif Trinitatis patris et fiUi et spiritua Mncii. Ego Theodericus Dei gratia
eomes d(> ^VIrhiMic cupicns saluli aninio mec in alicpio saltem prouidere, deputaui ecclesio quQ aoCAtur
Oucrcnkercken in honoriMii hcale Marie dedicatf bona qiK^^ii im c ilcm ccclcsic cnntcrmina uiidc SMstenlen-
tur fidclcs Christi in codcm Jloco ipsi dic ac nocle iugiter iu diuino famulanlcs obscquio, ^iotum igitur sit
omnihas Christi fidelibvs tam hiis qui in presenll sont quam eis (]ui post faluri eront, Qood castmra quod-
dunt lUrci burg nnniinc eidcm ccclcsi^ proximum cum agris adiacentibus cl arcis in uilla Oucrcnkcrckcn
»<] cailcin bona pcrtincntibus cl molendinum in pcde collis Buccburg et capellam in prcnoininato caslro
cuiu bonis ct mancipiis cidem attincntibus libcra donatione conUili, lcgilimis bcrcdibus meis conseoticuti-
Imis, Ita ttt eadem eeclesia predictam capellam cam omni uttlitate qnam dinoscitar habere et cimi unnor-
fiis que atl ntilitafcm alitiuam e\ hiis in posterum prouenin^ jxitcnint possidcrit , qualcnus dominus I)eus.
com dombica mcssis mctenda adueocrit, me peccatorcm cum mca progeoio ccDtenos maoipulos ex hiis
boais colligere dlgnnn habeaL VI autem hoc Ikctam ratoro sit et a Bliis io filios slabile et ineooouUum
permaneat, omni contradictore penilas amolo, per impressioncm sigilli mei conunnttum el coufinnatum
essc stalui, »riciitibiis et aiitantibus presentibii?? teslitnonialibus pcrsonis, 0"<""i"n nomina snnt hcc. SifTri-
dus Bremcnsis elcctus. Rciobardus nolarius comitis. Hioricus prepositus dc Uamcrslcuc. Meinherus Burg-
granias de Wirbene. Henrious de Cotene. Thetwardas adaocatv» BremeasiSb GhrisliaQns Stumpe et filias
fratris sui Thcodericas. Bruno de Asle. SifTridus de Oldesleuo. Aimo incanialioois doaunicf MiUesiaM Cen-
te«imo lAXX. Indiciione XliL Acla snnt hec in castro Wui>eoe«
CCCCXI.
Am iet CipiuB^MlMn SaoHPlmt lu B&ckcfcwg fBiigailMitl durcli ita MblioUiciur Mdoycr m MlBdw,
Theodericns Dci p-acia Comes de Wirbcn. II Priori^w de Ouercnkcrkcn ac toti riusrlcm ecclesi^
capitulo cum dilcctioDc obscquium. Nuucril ilaquc ddcctio ucstra dooaiioacm, quam pio rcmedio aoim^
noetrf» oidelicet caslnim m Bockebuiig cum agris el areis adlacenlibus, et doroum tn Boeen eam imaa.
ulililate eoalradidimus, nos ratam habere. Et no quis donatiunem hanc aosu temerario uiolare preKUBtt,
cum prcpositus ucsier ad nns rcdicrit. cum assciisu hcrcdum ooetronun et priuil^o et omoibas nuMlis
quibus uobid ac oobis cvpcdil libcntcr couitrtuabimus.
CCCCXIL
Aw aiBMB OhciaUrcbtMlieii KopUr det f6. laUrhandrru, ira Bnlli dei DiMiotltcicir* Moojer ra Mindeil.
In nominc snnctc et iniiiuiiluc Trinilatis, F;:o .\iino I)i'i f»ratia sanctc Mindensis ecclesic Episcopus.
Notum esse uolumas lam pa>scntibus quam fuiuris, gualiter Comes Thcodericus de Wirbene Caatrum et
Capellam ia Bukeburgk cnm attiaeatibns oidelicoi agris adiaoentibus et arcis in oifia Onerenkerken et Vor-
vrtseeo in Rosen et molcijdino in pcdc prcfaic urliis cum asdpulalionc suortim hercdum Ijcaip Marie iu Ouc-
renkcrkcn pro suc rcmcdio aniiw* contradiilil et priuilegio corifiniiatiit Ifcrmnnnns itaipip flc .Arnhcim i(!cin
prcdium, quo ip^o iiibcnchciiitus cral, nubis et ecclcsi^ io Ouercukcrkeii, una cuin uvurc Deiuud et iiiiu
l«^o Gpl^oiiridei.libere re^gntttU, ot ob auuon^ .haius.rd seouriiatem, uillioalioikeni in Selessen cnm ap-
pcndiciis. qnam dc inanu nostra in bcnoficio tcnuit, cominunicato aiaicorom coosilio utriniquo cnm nxorc
el fiiio nobis eotenus resignando impig^orauit, quatcous memoratum castn predium cum uxore et filio
Cod. dipi. hiit. w«itr<i. u. 20
Digrtized by Google
184
comiii Thcodcrico rcsignct, Quod si qiio inado impcdilum fucrit, LXX. marcas quas pro mcmorato reccplo
prcdio incunctanler nobis ei ccclosic in OuerealEerken resUtuat Vcrumtamcn ne ccclcsia ia Oucrcakcrkcn
nliqiio raodo defnuidclur, scu nostra qood absit cxecUone delrineiltiiDl patialur, noslrain in Bollhttscn nil'
Itciilifmciri, res[»cclu uillicationis in Selosscii, qiiain nd nnsfmm ii<:tim rnliiuKliim rf'rf'()lTnn«!. nim nrnnibii.s
attincnliis cn piictionc impigQoramus, dunec ad cirecluin Ucrmaniius cleducnt inceptum, uel iuipediinenU»
qnod absii aliquo succresoente, Nos siue nostri successon» prememorain ecclesig LXX. mnrcas int^raliter
persohiamiis. Vt autom supradicta nnllo tcrminanto rula at(|iic inconuiilsn pcrinaQeant, auctoritate domiiii
Dci ct Saiirlontm nposfolonim Pctri cl Pauli ct nostra sub anatlieiiiale corroboramus, ct nc qimn<In«pi«*
subiotrcl aliunde failacia, impicssionc noslri sigilli conimunimus. Iluius rei lcstcs sunt. Rcinwardus maioris
ecdesi^ Dccanus. Barchardos de Wildcshcim' prepositus. Heinricus in Oucrcnkerken prepositus. Conradns
Lupus. Rcinboldiis canonicu-^. Tlicfnlri I< iis siiin ti .Martini canonicus. Rcinwardus saccrdos. Laici. \Vilthf?kiii-
nus aduocaUis. Florcnlius fratcr cius. Tiicodcnctis do Ricbeien. Liidc,<{crus dc Slon. Volquinus Scbrei^h*.
Adolphus de Cickdorpe. Theodericos de Werdere. Thteihardns. Wicgartns. Ifelmbertus camorarias. Conra-
dos dc Hamclsprin};. .\lcxandcr dc Luttbeke. .Mcinfridiis fratcr cius. Zefridiis de .Mdcndorp. Rallio dc Bat-
torp. Rruno de Spcnhouf. Oililrictis anser, Meinhardus de Strutnh' Ih rw icus ilc HukcsDw Kranco dc
Achtiiui. Acta suat b^'C anno domintcy incariiauouis M^.C.LX.X.X". Indicliono XllL in ciuilalc Miuda felici-
ter Amen.
CCCGXIII.
Am ten Atdi** m Oiastridc.
In nomhie Domuii. Ego Symon Dci gratia coraes Theikenbf . ma cum mafre uea Eileka et pneris
meis Johanuc ci Ilelwiga, scicntc et coQsentieote ooiquge mea Oda. Notom OMe uolumus tam posteris
quam moilcrnis, quia nos dc sahitc nnimarum noslrarnm coijilnntcsi, domiim qunndain proprietatis nostrp
in Daminc sitam, cum omnibus sibi atUncolibus, sciliccl mancipiis ct omnibus commodis quc indc prouc-
nire potemnt, oenobio beale Gertmdb in tnonte libera donatiooe oontnlimns, vt a beala congrcgatione
ibidcm Chri.slo f;imtiliintc pcrpetua momoria noslnim et propinquonim no.stromm in oralionibus et dcuo-
lionibns n^'nittr. Mancipiorum autcm ciusdem domus nomina sunl hcc. Hamcko cl uxor cius r.crtnidis, et
filii conim i-lggchardus cl Elucricas, cl iilia Cristina. Eodcm temporc propinquus nostor dominus Otio Bre-
roonsis prepositi» deAmctus est, pro cuius anima annnam pensionem cuiusdam domus in Pethe. que vulgo
Malscolt dicitur, qiie nostri iuris cral, prcfato ronobio oblulimus, propiciatinnrm prn pcrcatis ipsius .\d
corroborandam autcm hanc libcre traditionis nostre paginam, domiaam nostrum Aruoldum 0«nai). optsco-
pum asciutmus, quo presmte el audorilaiem suam ei hnpertiente, robor firmilaiis rei ^aH/b ordmatio sor<
lita est. Namque idem epMCt^ns nostro ragalu hoc cyrographnm suo Sigillo paritcr cum nostro iasignHiiS,
el nc qiiis in poslerum tcmerario ausu hoc infrirt^jcrc attcmpfct, CTCnmfirtnicalionis scntcntiam in prf^^^vtn-
plorem promulgautL Ad maiorco] ctiam rei lirmitatcm testes in quorum piesenlia hec acla suni .sntiscripti
notantnr Clerid. f.Bntrridns maior prepositus. Joseph maior decanus. GerfrMus scolaslicua Drogo. Adam.
Canonici. Arnoldiis bcati Johannis propnsitus. RolhKcrns scolasticus. LTyci. Nycholaus dc Mcnsenbr. Halt^
bartur. Franco ilc I.tidcwcst. Ilcinriciis fratcr oius. nislchcrliis de Thornc. Wilhrnndti.«; dapifcr. of nlii quam-
plurcs. Data Uscnbr. unuo dominicu incarnaliunis M''. C^'. iA.W". indictiunc X11I>. In Dci uominc fclicitcr.
AmeN.
2mi Stcgel iiind init PergamenUtreiren .inpcli.i'n{;t. Dat cn|# 1it krHiruraii; nnd ichr «bgerieben, jedoeh dat Bild dn
tito«nd«ii Biiebora noeb InaDllidi. Dm ft»eit«, du iltsiit* bilMnDU Skfri mat* GtaiiiD *m Tak«n«lNHc, iAcbco»
r«Ni lirtUSrmif, «It iam MidiiMldiM Mnifa* w« ifddnr GriiiM, «d fiM Bwf ^ M VkSmm, «iS
Dlgitized by Goo
llSft — llSl.
ISS
GCCGXIV.
Am iam K«ptilbiicki du KloMm GihrdM.
Notiim sit fHDiHbiH fiddibus, qood dio babHa diacordia mtGr ramiliam Engcrcnsis occlcsic et donU"
nurn Wcirihcnim prn siliia (]ti<» cst Rp;:enslenehuson, taodum coti^ilirt ({uorunJam sapientum \ironira pn-
cau ^unt et composila hac \idclicct coodilioae, ul a silvuJa (juc hcssow numioalur curia fratrum sc(|ue-
strarclor et aibt io propriutatem InKieretar, ita tamen nt in ea eaodem niitiiatem in pascuis bovom ba-
bcat maDBiw fralrom qui ioter iacet, qui mansus duubus curiis in BmigoMenehliaail et ncrnnighusaa perti'
ncntes concessa est. llcc autem fuil condicio ct confirmatio pncis el coiicordio, quod duo partes supra
mcmoralc si)vc duabus curiis sui^ pcrlincant, ol tercia pars cunc frulrum staLilitcr ot sinc omni cootradi-
ctione in Bgnis. in pascuis et in omnibus utflitatibus remaacat. Eo vero anno qno porin glandiboa impb-
guantur tcrciam porcijrian partem, sivc in ciiria frritrmii iiulrili siint, sive non, villicus fralruni in cnndcm
sihain mittat. Et coninmni consilio siogulis annis fruciiierc ai'borcs de istis Iribus curiis equali jurc succi-
dcntur. ilujus concordie et conventionis lesles snnt Engarcnses canonidi. decanus Bucbcrtus, Tbcodcricus
cuuttoe, llcinricus scholasticus , Ilcrnardus ccllcrurius, Wulfhardus, Lambcrtus, Mcinricus, Hcinricus, ct attt.
Laici Bcrnhardus cjn>ilciii i'( clL>ic advocatus, iloiuinus Addlfus, Alveric, Volcmer, Rcginbodo, Wcrnhcrti«:,
Widukionu». Minislcrialcs: Ueio, Adolfus, Fretiieric, .Mcinnc, Kppo, Iloriman, Aeinbrat, Uothul/, Bichbi-aUi,
Godescnlc. Rotboir, IRidegar, et alii pliirea. Hee inlVingerc qnicunque oonaverit a Deo ait atienos el a
saacto Potro et ab omnibus sanclis sit exeommunioalns, el anima ejos in poteslate diaboK, nisi forte dto
resipiieat, maneat imperpeUMmL
CCCCXV.
Aui dein Arcbiite lu Kappri>t>erg.
Lucius cpiscopus scruus .scruoniin Dei, Dilectis filiis IIERMANNO prpposilo Capcnborgcnsis ecclcsie,
eiusquc fratribus taiu prescntibus quam futuris rogiilarcm uitara profcssis L\ PEH1'ETI"L'.M, || Religiosam ui-
tam eligcntibus apostoKcom coouenit ade.ssu prc^idium, nc forte cuiuslibet temeritatis incursus, aut eos a
propo^ito rctiocct. ant rohnr, (jtind alisii, sacrc rcli^-ionis infriitgat. Eaproptcr, dilecti in Domino filii, ue-
stris iustis poslulutioiubus clcnicntcr aunuiums, ct prcfutam ccclesiam bealc Maric sauctique Jolianois euan-
gdislo Capenbergonsem, in qua diuino estis obseqoio nvmcijiiiii, sub beaii Pelrt et no5lni proteeltone snsci-
pimus, et prcsentis scripti priuilcgio coimnunimus. In prjinis «quidem statucntcs, ut ordo canonicus, qui
seciindum Dciun cl benti Auguslin! n i,nlnn), alque institutioiiem Preiuonstralensium fratnim in eadcm cccle-
ttia uistitutus esaQ dinoscitur, pcrpiHuis ibidem tcmporibus iuuiolubililer obscruetur. Prcterea quascumque
posseHion«B, qoeeimiqne booa eadem eedeaia inpresenliamm iuste et canooic» posaidet. aot in fatomn
concossiune puntincuin, lar^^ItioiH' rcguiu uel principum, obbtiono nicliuni, seu aliis iusti^ niudis prestante
Dominu potcrit adipisci, tirina uubis uestri»que suocessoribDS et illibata pcrmaueant. Ad hec autein ob
Uecorcin domne Domini districlius iahibemus, ut nuttam lunquam remioara rcctpiatis amodo in sororem,
smI iilis qoe supcrsnnt 0% hac uita migraaitibon. ecelesia uecitra, sicut a nobis nosciiur institutum, a taalo
roinnticnt oiierc ahsoluta. Si uero prclatus earum, tTtnfilifirnir rcligionis iutuiln, ad ahum reli.irinvnni Inrinn
eas trunsfcrre uoiucht, contradictiono alicuius oequaquuiu oL.stanlc, dc mdulgcotia oostra liberaiu (rajis-
fenndt habeat fecolialem. Prempimus etiam. nt eedoMa sororiim In 'Wisela, • tundaloribas eedeflie C»<
penbargensis coiistructa, sab obedientia CapenbeiynBit pre{)ositi perpeuio roaneat. et ad ordioitioMm
eius tam iu lcmpuralibut* qiiani in spM itnaiihns inconcusso portincat, sicut ustjuo ad hoc tetnpora noscitur
obbcruatum. i>Utuimuii quuque, ut qmcuuiquu la ecclcsia uc«ti-a fucril llQSpiliu caritadue susci^tus, bis
waleiiias 44i fintnmt m «aaiiv flvnwii miuBtttadn, «ee dia<f)fM|Hirw» diqisn.iMpidiiele frtteililr fd'
20*
Digitizcci by CoOglc
lASI.. I
bns firatrefl de constitBlione cai ordinis oon ntanliir. IJeeat quoqve oobi». clericos uel laiooe e seouto
rugientes liboros ol abi^olutos ad conucrsionem recipcre, ct eos absquc contradictionc aliqua rclinerc.
Proliibcnlos insupor, ut nulii rralrnm ucstrorum, post ractam in codoni loco profossionom, fa^ sit absquo
prepositi sui liccutia de eodeni loco diijccdorc. Di.scodentem ucro absquc comoiuuium liltcrarum cautionc,
nollas aodcai retinero. Cani aatero generale interdicium torrc fnerit, liceat uobia <^osts ianaiit, eichisis
cxcommunicatis ot etiam intordirtis. dinina offirirv rolebrarc. Pacl quoquc et tranquillitati iipstrc |>al<!ma
soUicitodiae prouidere uolcntcs, auctoritatc apostolica probibcma«, ut infra clausuras locorum seo gran-
gnrum nestrannn, nnHas oiolenfiani nel rapinam, fortum committere, Igiaein apponer«, seu hominem capere
oel iolwficcrc audcat. Deccrminus ergo, ut nnlii omninu homioonl ftsHt, prcfatam ccclcsi im tcincrc pcr^-
tnrbarc. aul citis posscssioncs auferre, ucl ablata'? rptinrro, minuore, sou quihuslibct upvaiirmihus fatii;aro.
«ed omnia inlegra conscruentur, conim, pro quonim guberoatiuuo ac sustcnUilione coaccssia sunt, usibus
oaniimodis profotura. Salna sedis apofilolieo aactoritate, el dioceaani opiscopi canonica insticia. Si qm
igitur in futurum ccclcsiaslica sccularlsuc persona, lianc nostro constitutionis paginam sciens. contra eani
lcmcro ucnirc tcmptaucrit, sccundo terciouc commonila, nisi roatum suum digna satisfactiouo corrcxorit,
potestaUs honorisquc sui digniuitc careat, roamquc sc diuiuo iudicio cvisterc dc perpctrata iniquitatc co-
^noscat, et a saontissimo corpore ac sangoine Dei et Domini redemptoris nostri Jbesn Cbristi alicna fiat,
alquo in o\trpmo oxamino diuine ultioni subiaceat. rtinclis niilom ridom loco sua iura scruantibus. sil pax
Oomini nostri Jcsu Qu-ijtl Quatinus et hic fructum bone acUoQis pcrcipiant, et apud districtum iudiccm
IMrenla etemo pacis innenbnL AMEN. Amen. AHEN.
(SfnMhkivi* Mi d« aManw. /Mcius cathoUce eccle. eps. ss. {Bene vakie^
imu Mtatiij» imttr. t)
■]* Eij;o Thoodinus Port. ct sce. Rufinc sedis Eps. SS.
Ego Petrus tt. scc. SusaoQe pbr. Card. SS. f Ego Jacinclus diac. card. scc. Mario incosmydya SS.
f Cgo HatbSi diac. Card. Soe. Harie none SS.
Datam Rone apad sanctam Petran, pw naamn Alberti saocle Ronane, ecdesje presbileri Card. ci
Cancellarii. XII1I Kal DccembriSr Indictione XOIL lncamalioms doninice anno M*.C>.IXXX.L PoetificelBS
uero Domni Lucii anno I.
CCCCXVf.
km aineai OlMrafcifcMMhaii KapUr ilei 1C. laMlliMidMrli, to B«ltt 4m BtbltollNkHi llMjsr la Hiadvii.
Frcdericus diuina feoente clementia Romanorum Imperator el semper Augnstus. Ad imperialis Justi-
ei^ f^driam spectare videtnr, nt in hac cxccllcntia constiiuti non solam ecciesiis et eodesiaBtiob perBonie
b(Hia 8ua consorucmnt licrum ctiam ditiin^ miseralionis intuitu, qn^ eis rxpcdiro uiJchunlur, prouido con-
oedama8> Itaquc ud insumliam dilecU nostri Anoonis Mindensis Episcopi et prepositi llcnrici in Oacren-
kerken, codesii;- beate Maric in Onerenkerken oensnllum esae «npientes, Onmia bona ipsi legitime collatn-
eonfimiaidnns, ea scilicet qoe Wembenis beat^ mcmori^ Mmdensia Bpiscopns fundator loci aduocati^ qno-
qiic lihortntr', ct alin bona quc Anno Episcopus Wemhcri sacccssor ipsi mooftstcrio iibera donaUonc con-
tuiemnt, Cartcm ctiam Velden cum oranibus atUoentiis, quam Hinricus quondam dux liberaliter ei coqIto-
dMHl, Insuper Bnekeburg quod eones Tbeoderieos de Weriiene cnn omalbns -aiiinenltis aslipnlaiiene bn«-
dom saorum cidem monasterio icgiUmc dodit. aliaquc bona n principibus, nobiIi!>us no) a quibusoomqoe
oodesianliris siue secularibus personis sanct^ Maric in Uuerenkerkeo coiiuta et in posterum lcgitime con-
terenda, Monasterio illi confinoaaimus, et ut in ailla Ouereokerken forum sit, quud in aulgari Wicbi-
letfce Wititiir» concevbmis» e( peresoMi een liQe ad kKwm eu/m^wA redeuilei ien pavanaaaiei MHm
Digitized by Google
yKM» et iirolMtiow (pidaw odlniMM, 11« iqdt «dtiin in nlla>tnfiki|liiin ant donimiuni pMMr pfepaMtani
«nerceat Impcrinli aiictorilato prohibemns. F,t nt hrr omnla rata Pl inroninils:» pcrmaneant, litoras nDslras
auctoriUiUs ooiitr^ eigiUo ooiwDuiHlas ei (radidimus. Huius rci testcs sunl PbilippBS -Cobniensis, Wichman-
iHM Mngdebnr^nsis, ^ffrida» Bremeosis Arohiepiscopi, Ilermaoni» HottasterteMb, Anno Mindeneis, AmA-
dus Osnal)rii.;iMi>is, Tiiiriiuo Verdeusis Episco])!, Dti\ Rcniliardus, Otio Marchio Rrandcnhurgcnsis, Comea
llermannus do HnHen,si)f>r^, Comcs Adolphus rie Schowenburjj;, WidekinduK .idtioratus Mindcnsw. Datam
Erffurdii anno doroioict^' ineamaliouis M^C^.LXXXl". Indictioae XV. 11. Kal. Dcccmbris, anno rogni doiniu
Imperatoris XXX«. Imperii uero XXVfU*. feliciler Anen.
GGCCXVII.
Am dcn Ko^llMMb* iIm •ll«a Domci wm MBaaler.
In noraine suncle el indiuiduo Trioitatis. llcrimanous Dci {jratia Mooastcriensts GCcloiiic episcopus
secmulns. Sotonles qnoiaiam horrondom est incidere in manns filii hominis, oui omne lndiiDinm dedtt |Mter,
cuius desidcrabilis el nmplectenda bonitas sicut nuilum bonum prrlcrit irrcmuncnitum, ita eiusdrm rormt-
dabilis et tremenda equitas nullum malum dissiinulal impuoitum, et ex eius respocla ouUa lueritorum no-
strarom eslimantes sui&agia, summopere necessarium doxiauM ewam nobis patroeiMA ooMsiUare. quoram
felix anchora in tuto boatc securilatis liforo cst constituta. Iirter qoos, ymmo supM quos nlariosam et ex-
cellenliori gralia jiliMiam virginom fnoln-m vidolicut redemptoris el iodicis honorarfl pro modulo noslro cu-
pientes, ex cooailio quoruDdam Cdclium nofitrorum, quos ciusdem deuotiouis spiritus alQauerat, ordioaiido
statuisMis, Qt ad altare qood in eedesia saocli Padi beato Seruado est «itiiidatom. siagulis diebus in ve*
nerationo prememorate celorum imperalric» missB ratinnaMiter oelebretur. Vt autcm is qui buius colti-
diani minislerii miiiisfer statuotur, saa etiam gaudeat consolaliono. quatuor solidos dccim<> f»t mintilam
decimam que dtcilur atlost dc curti Theodcrici in Sallesberge ejisolueados, ei unum soiidum el decioiam
afleeler de maaso GeiiMrdi de Beoellage in eadem parochia stto pevsoiuendum, qnos viddieet qniu|ne
solidos et dc ■in-.nrn eis annumcrafam ciuidam iiiiuistcrialis noster nomino Gerlagus in beuelicio a oobis
temieral et rc»i(jnauiL iosuper de curia Marcolucswicb iuxta Cusueide sita, quam idem Gerla^pis nobis
resignauit, dnos maleioa sili|^ el dooa solidos et oelera, et detnom qne didlnr domus Hensonis in ipsa
oiilitale *) silam, et redditus de domo Gommordichdorpe in parocliia (irciicn, (]ui redditOS suat tres solidi,
oek> inodii silii:^nis ot linnm Ex hiis sacerdos singulis noctibus altari bciiti Paiili himon prouidcbit. Simi-
filer in parochia Loro in^ solidi», unum de domo Alberti, alium dc domo Bcrtotdi, tercium de doiao
WbeBMri in veleri Ifrbe aita, et MNiem denarioa in paroebbi Aldenberije, et qualuw dcnarioa de maaeo
silo apud curiam Lintlu, de quo eliam matiso beato Ludgcro duodccim denarii aohumtar. Haoc deciniam
Heinricus de Epene noblH resisnJ^uit l*rct<ff-ca scx malcios siliginis de curti Ahierici qne in parocliia de
Bureo in uilla Maringeo sita c»t, a Cuiirado Strwubei^e nobis rcsignalos, Deo cl cius gioriosc genitrici
eplnlimns at ad usum' saoerdetis prediolo altari ministrantis destiaamnnis, adiuiiciD dt benefieiom aliaris da
nwtsn illius occlcsio prcpositi accipiat, et legitimus in choro vicnrins oxistat et orf^na procurei, mctnoriam
quoque no&iri ct Francoois eiusdem ecclesie prepositi,, qui prcluta» decioiae a pristiois redemit posses&ori-
^ tUkm»A M MSMter, nic).t »ber, wfa lf(«eft V. V. S. U. S. U«. atOUt ia. CpwiUd, 4sh«r tmdk NTduM Amialim
a. «. O. ftgrSadtto Folgeruogea tob Mlbu wcfCiUia.
*) n* BMtcfMbaft Altmtoic toi KlNhtpM iMr, akht ibar, «i» Wilfceaa GMeb. 4. Stedl MSMter t. U. trris «ad
ohne Gran^ meinl, die I.«niberli-Lai>chaft in MunitiT, iliv, n.ich fchwr Mvinung, (tle Allitadt grhrii«<in h.it>rn
LeUteret iit ganx a«er«ci(licb and Cilidi, da vtbt, ia Ue<ieliu«f auf die ttiadi Mkiaitcr lebraaclit, immrr Aie Don-
tauwaiill dU» «Ma am% Mwlprdaf avi) MaMat Mm 4ar |t|aa«grii|aa Slalla abar M Mioitar pr Mafal «a lUdat.
Digrtlzed by Google
bas. fidoliier peragat. AUkient etitm prememorato aliari tres doorancule. quarum ona k pifMlua saitfti
Ksidii, (J(»e iiixtn cnriam episcopalpm sifc sunt, sub rodcm inrc coDStiluti.v Acta eunl hec anno (iofiilnic©
incarnuiioiiis M''. C. LXXXi^. imiictioiie quinladeciina , presKicnle Roiuanc M;di uoiucrsali pp. Ale&aadro 111"
RtgpiiHe Frederico BMDanonini itnpereiore ghmoaisniiio. Cuhie rei lestes «tnL Cferici. Bemliardae meior
preposilus. Bcmlinrdu!? «Icciiruis. IloiinVus flc Sc])pi'r(ilho. Frnnro vircilfiniiniis. llcriin;innus dc Liiic. .\llicr-
tiMi ongjstor. lidinarus. Layci. Lubbertus de Mcucren. Joliuiincs dc Lingc. Kcroardus Wcrenzo. GodefiriUua
cttMrariai. Ilarliinidiia do To%cL Swederos de Ateo. Johannes Chalf et frater mus Amokius.
CCCCXVIII.
Aui dem Furttl. Salin.HordmjrUchen Arehive.
In nomine saiictf et iodiutdu^ Trinitalis. |] Ucrimannus Dei gratia MoDastcriensis cpiscopus sccundus.
Cui^ pastoralis ocutus non valei ooniemplalionn acie Denm nidere, si subdifonrai oeoeMiinles oominisio»
nl» intuitu neglcxertt diligeoter inspiccrc. Radnnf^ crgo crediti nobis a Deo rcgiminis diclanle, qoos snl»
pfilernc solliciiuJinis nostre rigore arliori du*i ipliii;i in monaslcriis cxcrrcri uolumus, maternc eliam conso-
lalioins uberibiis miKerioordiu» fouero diguum repntauimus. Vndc carlim quuidam filsbooe nuacu|)atain,
a't(|(iiodam minislariaK nostro Godescalco nominei' qni enden onrti nb ecdesia nostm imbenefieiaiiis eiU^
rat, legilimiB heredibus iiidelicet daobos frairibos sois eoosentieBtibas ct manus cum ipso pon%eniib«i!r
nohi.'; pro centum quadraeinta qninqiK» marci<. quns a monnsterio l^ngcnhorsl acccpit, libcre rcsignatant.
Deo et bcalo Johanni Itaplist^ in Langcniiorst, ud iisum (Ibristt i>aupcrum ioibi reiigiose oonueniantiuin.
fibOraliter contolimas. ab illo <fnt in dio plenf lonf de lon^nqoa refiono ranertedir, mereedcm in spe pi^
tlcuotioni?; cxpccl.iiilc*;. \<' niilcm nicmliri solaliuin ciipiti ficrcl ofrcniliculuin, cl filialis ecciesic commo-
dum matri rcdderctur dampnosum, nostra el aliorum ^cclcsic nostro Kdelium prouisum cst diiigcntia, quod
in recompensaticmem metnomt^» curtis. predicias Godescalcus. fratrilws suis quaotum oportuit cooperant^
hos. duos mansos patrimonii sui, qaomm altcr in uilla quc iiattalara dicitur, altsr in Samaran silns est,
ct qTiinquaginta marcas argcnli ad coinparandum aliud iiliquod predium ecclesif nostrc don.mit, ei dnna-
tos uiaiisos a nobis in tMioelicio recepit. lluius igitur lam ordinut^ dispensaltoiiis factum, prcsentis paging
insimmcnlo omniaMi Chrisii fideltom noiioi; intimainn, ei tam analhemalis qnam sigft noski aQdorilaie
roboratom. gratie sacoosiiorum nostronim caritatiao commondamas» qaatinos opim tnisericordif -eonnii de-
fcndatHr patrocinio. cl diuinc rctiilHitionis nohiscnm )K>rrriii mcrcnnlur prcniio. Acla sunl hec anno domi-
oic^> incarnalionis M^.Co.LXXX**!". iiidictiono .XilliB. presidcnti Romanf sedi uencrabili domino Lucio papa
tercio, ivgmiile Fradetico Romanoram inperatore anftuslo, pffesentftMs et coDaadantlboB honeatis el Isik
dabiiibus persoiiLs, qnaniin nomina in subseriplo conliitcniiir. HcrnlKiriliis inaior |ircpositiis. iJcrnanius maior
decanus. Franco uicedominus. Albcrtus canonicus. Ollo conies^c ik-ncthcm 'j. iieriroannus cumcs do Ra-
uensbergc Biidoirus dc Steuvorthe. Widekindiis de Rethe. Godesodcus dc Elen, et Philippns frater suus.
Godescalcns de Saprolhe. Rfidoirus dc $<>ndercn. Lubbcrtus et Ludolfus de Bevome. Radollbs de Moio-
houlc. Fraiicii do Tunen. Upmardus il - l'ikciiluukc c.criii^us Ihickobir. WaJtheros do LodinchtNan. Cesa^
nus de Darvcldc. Bcrnanlus Wcrcnzo, ct alii [iiiaiiiiiliircs.
Oai Sirj;rl, Diit rnlliirn unil gelben l''a<iea angehiingt , •cliemt mit «tem, uoteu be> ciacr UrLudd* voa UM bcicbrictic-
•rii «bcfemMkvnimii, ict •bcr Miir fcetcfaiidigt.
*) ZwiKfaeo dicMtD uad dem fuigenden >'imei) iit abticbUicti ciu Liickc {clMMn.
Digitized by Google
«1«« 109
CCCCXIX*). , . .
In nomino sancto ct indiuiduc Tnnilafift Eigo Asno Dci ii^tia Mradeotts ecdesit; Ejjiscopus. Pietatb
flnditini cssc dinoscitur. dispersa congregnro [cl congrcgata) diligontissimc cons(>ruarc. Prqiptto nOtuni ia-
cimns tani ruturis qiujm prcsentibus, Qualitor fpiscoptis^ hcnU* Tnctnorin Wcrhcrus bannam ppiscopalcm
in Oucronk'. ct ia capcliis ^Vcldcnt ot Hurslcn) bcatc Marin ibidcm nun solum coatradidil, scd iu aliis cn-
pellts •(! (prcilictam ecdediaiD cx) aotiqaitate pertinenlibna 6deMlor se dataram promisiL Nos itaque (prer
decossoris noslri'' uostigia iii lain hf)no proposito immilanlc», dcfuncto Rohi-rtn 'niaiorls ecclfsif'' ranonico.
curam pastoralem qiiam de manu nustra in capcllis lenuit i^quarum nominaj bec sunt. Lcrbikc. Tancardis-
!>cnl. PoUe^en. Bremcn. (Gctencburch. Mcin)hiuoo. Herbili^. Sulbilco. Brokoo. bcat^ Martf in OucreniT. (cum
onni ntilitate]^ indo prooentente, pro salute nostra condonamiut, et hpc modo fi(lias a malre suadiu) eJon-
gatas rrtnrniuln cnadtinnniii*;. Hnr 'rrjio fiirlum n( rntiim ct inconuulsum omni euo) pprmrinr;tt, auctori-
talc dumini Doi ct bcalorum aposlolorum 1'elri c( i'auli et bauoo oostro (cum im^pressionc sigilli oostri
oorroboramBs ct firmiisime oomnmaiiinis. Hoitis rei testes snol
Heiaricns in Oucrenk*. prepoiilns. Hcinricus llamcrra eodosi^ canonicus. Rcinboldus (maiorts) ecctesie
canonicus. Rilhardus in Bructorpe sacerdos. Liudolfus in Brema sacerdos. Willerus Scolasliciis. Meinuuercus
capcllanus episcopi et ootarius. Laici oobilos. Ucromaoous de Ambcm. Ludingerus dc (Slonj. Wolcwiiius
do Redesen. Hinislerialea ecdesif. Hartbertas de MandestiL Heinrridus de Libike. H(ar(h}nMnnu8 Colhaae.
Hogenis de Hersaevorde. Preterea Hdeobertos camenirius. Lnddfilii de flille. Ladoifiia de Bflcethorpe.
Aola aant heo «000 DonMiti M.C.LXXXI. bdictkme XUO«.
I
ccccxx.
Atu dnm ObcnAirclilicbcB K»p<bF 4et lt> lakrirandcru, im BmIu det BtUMfcalum llM^ar m IIIadMi. '
bi nomine sanci^ ct iDdinidn^ Trinilalis. Anno Dci ^tia Hindoaaili epiicopas ac beali Petri apostoK
itiinister indianus, QiiaDdoquidcm percnrrenUum uoltihilitn'? tempomm ea que morfalfnm nclitantnr stiidiis
obliuionis prorunda caliginc consueuit obuolucrc, Opvrt prccium duximus ea qiic nostn prc«ulatus teniporc
Deo Aunufamtium conuDfidiB proAilara ipao nuclore slalnimus, soriplur^ tenaotati commendarir ut per hane
apad ]iost(>ro«; malignantium iinprohitati fJtlclcs riiristi p(M-liii!)aii(li ponidis anipntolnr occasio. Huiiis roi
gratia presentitnis et succoseuris pagin^ prcsentis indiao inuotesccrc cupimus, Qiialiter Reucrendus predc-
cessor nosiei' Micissime reoordationis Wemhertis Kpiscopus matricem occlesiam in Ooerenkirciit^n ctrni doa-
bus capcUis Yclden ct Hurstcn cum Banno ct omni ecclcsiastica Jurisdictunie, resignante Roperto, qui hane
iii Lt^neficio habuerat, bcat^ Dei genitrici et i^loriosc nirf^ini Mari^ in optis cnnp;rrgationis ibidfni ipsi dcsrr-
uientis pia dcuolione offcrons contradidil. Supcr addita certi&sima sponsiuuc, quod si prenolalum Roper-
tum, tpu snper reliqua» ehndem parochic capetlas banmiro babebat. rehns homanis exeodere eontingeret,
com oomi integrilaCa emsdem eodesif in Ouerenkerkeii ac Dcb im*bi famulantibns assignaret. Vt ni iabiU
ig^tur predecessore noslro uiam uniuer?e cnrin'; inc;res!?o, Ipsotpie Roperto nostri pontiflcaUis dichti- Itnnia-
nitatis debitum exotuento, Nos qui deuotissimaai prodeccssoris nosth sponsioncsn adimpltiro tcncbamur,
Ipaina |Nf libemiitaiti milalWBa eonlraire aoknnns, <|niii poliQS ipsannii oapdlanMi banoum, quarmn hfa
*) Dic Liickrn d«t tehr b«idi«dJ{len OrigioaJ* tiad «im dcm o(Ur cffwiiliotaa Obcrakirclicr KopUboclM cfgiiait vad in
Digitized by Google
«UDt nomina. LerbitEe. Tancardcslienii. Pstisse. I^emea MeinhiMeii. Geleiiebardi. Selbike. Vrolce. Merbile.
CUBi onni «li JvrH inl^rilale, Intemerale Dir^^ni atquc ccc]«sic in Ouercnkirkcn pro animr' iiostre prede>
ccssnrum ac «iiirocssorum noslrorum remedio perpeltio hiibciuiuni (Jnnaiitr»*; confirmauimu!!. \ i aulem haiiu
nostre donationis ac confirmalionis statulum futuris tcmporibus inconuuisum atque inuiolubilc obseruetur,
auetorilate Del»omnipotcDlis, sub banao aacratlssimorum apostolonnn Petri el I^di et totTos cathdicf ee-
clesio ac nnstro (Inni-^inn- sanrlmtis ct in omnia sccula ralnm perniancre dccernimus Amcn. Quod ut
uerius credatur et ab omnihns reucrcnlissime tcncatur, presentcm pa^inam supcr hoc conscriplam sigilli
nostri impressionc iussimus insi-^niri. .Acla .sunt hec anno Uuminic^ incarnalionis M<».C".LXX.\I">. IndictioDC
AiUL poblicc in Minda. Ilnius rei testcs sunt. Thotmams prepositns. Remwardus decanus. Volmams. CoQ'
radu.s I.iipus. Widikinnus. Conradus de Schowcnhurg. Ilcrniannus sr!;it|n<;tirTi<; Thctmarus. Ludolfas. Nilhun-
gus. llildcboldus. Leifbardus Caluus. Leirhardus de iilauckena. lIarth\Nicus. Tbcodcrtcus. Rcimboldus. Nobi-
les. Widikinnvs adoocaios. Hermaimus de Amhetnt Godescalcus maresealcus. Volcwinns de Redesse. Ladi-
gerus de ^on. Minislerialcs. Thcthartlus Wici<i-niic. Hnrtbertus dc Mandcslo. Alevandcr do |jit([iiko Ilelni-
bcrtus camerarius. Hriin do Spenthoue. Ilcinboldus Longus. Meinfiridas de Bai^oaen. Rade de Baslorpc.
Uernuui Zabell. Olrick du iiliiingehuscD. Wlfljramus.
' • _ •
CCCCXXI.
Aai der C«paao'»cticn SMiBilaog ete.
In nominc sanrtc ot indinirluc Trinitalis. Ego Olto Harcbio de firandonbnrch. Si ampliandis diuinis
caltilHis aliiDoniisuo in Christo Dco fomulanlibu» lai^us impendendis consensum bon^ uoluntalis appooimus,
pmrectuosum certissime credimus. Notom igilnr esse copimas ooinibus Chrisli et eoclcsic liiiis preseotibus
et futurts, (|uod dileclus frater Theodcricus comes de Werbene capeUani in fiuckeburch cum suis attincn-
ciis, nominatim domum in Roscn ct curiam in qua caslnim fuil, cum agris adiacontibus, cullis el incullis^
aquis aquarumque decursibus, piscalionibus, molcndinis, pratis, pascuis, siluis, uiij» ct inuiis, cudj omnt
utilitale indc pronenienfe, ad dilalaiMlum omnipotenlis Dei honorem el pro animc sue .salule totiasqne
nostrc gcneralionis, ccclcsic bealc Mariti in Ouercnkcrkcn curn nostri coiisensus collaudatione conlradidit,
el iios piam eius actionem noslri assensus altestatiooe fideii.ssime corroburaouis. Vnde ut bec ciiis tr.i.Iiiid
et uoslr^ collaudalionis attestaUo inconuulsa cl rata permaneat. prescntem eartaoi conscribi iussiinits et
sifiyii nostri impressione coininunimus. Annu doniinice iocurnationis M.C.LXXXL Indietione XIIU. Sifridns
Burchgrauius de Anioljuich Conradus do Witin. Wornherus de Cludcnc. Kri li nVns rlr <> lerwaWe. Ger-
lurdus Valca. Fridcricus aduocatus de Saliwidcle. Bruuo de Gftrtilette. Conradus de Veitberc Godescalcua
de ledow. Cooo camerarina de Annieburcb. Werabenis d« Gmdelnie. HolhensMroa ei WcmhanH.
CCCCXXIL
Aut d<r Ca|>jun'iciu-n Saminlung etc.
Sifiidus Dei gracia Bremensis Ecclcsie Eicclus. Fidolium uniuorsitaii. Innotescere ftK'io oronibiw no-
fXm conteniporapcis ct a gcueraciooti ad geueracioiieni succei^suris, dileeluoi fralrem mouiu Camiiein leo-
derioHm de Wirbetie qnoddam predium in Bnhebnnrh cnm iiaiaciaa.. raran «dpdHiMiadn ■bealf Ifari^ m
Ouerenkerkcn contulissc. Hoc autem foctuni codm n>ns nious approbaniL Inde esl quod eaadem donatio-
oeni auctoritate presenlis soripli et sigilli uici coadlinnuui lcstimonio.
■II (xiu t^ul^:- •»•1. '.'•^ 1 I.' *ll)itlLlf '. ' i . -t. ; •"lO -i. • : .1,. .» . ' •|.- ' .. 1 . <' •
.111 'f >t;. ••■«r.nn riMM.ika.1
. ^ d by Google
fitl. •
161
CCCCXXIII.
Ao* d«r Ca{Muii*M:beii S««MDlang ele.
Ego Bernhardus Dux Angaric el Westphalip. Innolescere facio omnibus nostris contemporaneis H a
gencratione ia gcncratioDem su(^ssuris, dilectum liratrem meum Comilcm Theodericum de Wirbcnc quod-
dam prediam in Buckeburch elTHpQllaiii eum mis attiaenttis boitf Ibrif m OoereakericeD conUilute. Hee
autcm fuctum conscnsus meus approbanit. Inde est qaod eaodem donatioiieift aaet<Hila(e preNnliq acnpti
ei «^Ui mei coadfirmaui testimonio.
CCCCXXIV.
In nomino Sancte pt indiuidue Trinilalis. || Notum esse uolumus tnm presentibus quam fiilnri? in per-
puluum, quod ego Hcnricus comus d\i Amcsbcrc el duo filii mci U. el G. dnam. Godam cum oninibus
filiis et filiabus auis Iradidimns ecclesie de Lesbern perpetuo poesideiidam. Nos uero uiram de filiis Bg-
l)crliiin noiiiiiie nabis rctinuimus. El qiioninni h\ iam dudum i^cstnni fuornt, ncc lamcn i(n firmatuni, qnin
annichilarctu^, uolumu« ui omni cauilticutionc sopila, ita inenodabihlcr lirmetur, ut ia pcrpcUium incon-
uulsum et stabHo porseueret Nam ciuilt iure oonscnsu coodomesticorom suonmi'et indictali sentencia tam
liberorum quam uiinislerialium mcorum corlirmntum cst. Et nc in pcrpctnum isla noslra dolegalio, quam
promnl^auil scrmonis nostri alIoi;;itin, tfmporis loiii^IiHiinlatc oblitcrala obliuinni (radcrelur irrit.ique Beret,
elegioius nos cl dominus Wenzu abbas, ciiographali^ iiitcris auclorizarc, ca taincn condicionc niedia, ut
iillcrc qu^ nobis cedei«n(, sigillo prefatc ccclcsic, quc uero domioo abbati» noslro si^Uo mnnit^ forent.
Aeta snnt bcc anno dominic^ incamatioais 11*.G*.LXXX*I*. bidielitme XVs. regnante fretherioei Ro-
manorum imperalore augusto, anno rcgiii eius XXX'. coram hiis tcstibus. Prcsbiteri. Reyncrus. Albertus.
Wasmorlus. Libcri. Conradus dc Rulbcnbcrg. Hcnricus Mnnzun. IIcDricus filius Widcgonis. Ministcrialcs;. Hc-
lengcrus. Kudoirus. Frcthcricus Crispel. Folcliericus.- Conradus et frater eius Tbcodericus, ct alii quaujplurcs.
Din TTrkttndc i«t ciragralirt; ■nf d» v«rlieg«nden Eiempbra fceBndet «idb dcr notereTbeit d«r dnrdieebnitlenen , iiber.
aui langeo Buelislatn-n , iVie aber niclil deullich xu lr»en simt. Pa» groite kftritrofttilge Sicgrl flrn Griiffn »un ,\rn«-
ktrg, ctMa Adler. fMnteUcod, i«t oiit rcrguDentatreircn »iir der fiuck««ite der Ch«xte fe*tsebenet» a|>er «chr bc>
ccccxxv.
Lndns episeopiis aerm» aemomm Detl Dilectis fibls T. abbati el fialribas stmott Haaridi fiahtem
et apestolicam benediollonem. Que religiosis iocis pictatis intaita confemntur, kt sua dbbcnt stabflilale
pei-sistere, ct nc in postcrum pcTturbentur, apostolicn pntrocinio communiri. Ex scriplo ^iijuidem vcnera-
bilis fratris nostn W. episcopi MiodoDsis acccpimus, (piod uir quidam nobiiis Mirabilis noraino diuina gratia
««piratos. etmi fllios, fralres et alios proximos soi sai^iuinis amisisHOt, proprie salutis optentu, de oolmK
tatr (luarinTi soroiuui suarum, miiltis pi-csculibus. iiilcr alia (|U(.' prefato cpi.s('OpO cl commi.>sc .sibi rcclcsio
conluhi, Mansionem que uuigo BROK dicitur, cum prcdiis adiacenlibus, uidclicol Elimct ct duas areas cum
agris canim, ct alia quc subscribunlur , uobis et ecdesio. Sancti l^idii quo ad VOS pertinet, pia dcuotionc
coiicciisii, uidolicet prcdia Nion>«tide, Hothohusen, Wadteriuclde, Eilonuende, Eewardinchusen, Osterhoiie^
KisuHiIi^, Flnict, Winethorpc, llonhurst. Nris itnqiic ucstrts po.stiiIalioiiibi)^ .innuotilos . hr^c omnia qur* prc-
diximiis, sicut ea ralionabiHter possidelis, uobis ct monastcrio uestro auctoritate aposiuliuu conlirmam^s.
:Dieiejmas (pioquc quas prefatas uir ab ipao teaebat, sicut eos de conoessioae predicti cpiscopi ei aaseasii
•«iasdmn uiri canoaice possideiis, oobia. dnumaa eoafmandaa. bsaper eiiam Bedesiam ia Getenabaro^
Cod. difl, bbt. WaM&t. IL ' 21
Digrtized by Google
1181
— IIBS.
cum omnibus aUinenlibus, vidclicct curfibus. arois ct mancipiis, Ecclcsiam in SleDbnrch cain omnilHis ibi
pertincntibus, curtibus, molcndinis ct maiicipiis, unum mansum in Lartliorpc, duos in Bcrno<;!ven, unum in
Mundere. unam curtcm iu Merbike, uoara ia Sulbike, unam ia Ilurstcn, unam domum in Siidere, uoam
iD Rinci«i<5n, unam in Basse, Eoclesiam in Suarmeiisliiie, sicul ea ex predicti lM»ilis donatkuie posaidelis,
prcscnti pagina tiobi'; iiirhi!orniini> rnhoramus. Pretcrea libcrlalcs ct immunitatcs a prtTalo t<piscopO ratio-
aabilitcr indultas Monastcrio ucstro ralas habcmus, casque futuris lempo^us uianere deccroimus iUibatas.
NnlK ergo omniho bominum Kceat hanc pagtnam nosire confirmaiionis infringwe uel ei anM tememrio
contrairc. Si tpns antera hoc attentare presiimpscrit, indii^nationcm omnipotenlu Od et faeatomm Petri et
Pauli anatbema se noucrit incursumm. Datum Latcrani 1111. Non. Noucmbr.
Dw w ifwohiilicb bwcbaAm hMnmU kt mt rolbaa nod gcllMn Fiidw MgelMngt.
CCCCXXVI.
Ah 4cr c:«p»uo'siA«a amndaDg 110,
In iKmnne sanct^ et indhudaf Trtnitttia. Thietmarus Dei gracia maior» ecdesi^ Mindensis prepositns,
Reinuardus dccanus atquo uniucrsum ipsina eeolcsi^ capitulam. Notum csse aolurous taro prcsentiam qoam
Tuturorura Chrisli fiilclium (Iini;i'ntIo. dc cnncambio quod intcr nn<^ ar fralrcm noslrtim Hcinricum ancilla-
ruui Christi iu Oucrcnkirken prepositum, litonum eccl&^ nostr^ consiiio ct aduocati collaadatioDC ratiooa-
bililer actam est. Nos siquidem predium in Herdissen qaod in silita Bokibnrg silum esl, qood diotamo
tomporc dcsertum ct inutile erat, ecclcsic in Ouercnkirkcn cura omni utlHtatc ad ipsum altiucntc libcre in
concamhitim consignauirntis. Prn qrio ct a prpnntato prcpo.sito agros quosdam, qui in campis uiUarum
Scoithc cl i'ctcsc atque (juatculiui>ou isiti sunt, ad opus prcbcnd^ nostr^ rccepimus. Vt aulem huius con-
cambii octio Ibiuris temporibus rtta perseuerel, oostef cdlatidatiods aaanimifle alaliumns et s%illi noslr^
ecdeai^ impreasione atgnammus.
ccccxxvn.
Aui cincm ObcrnkircbischcD Kopbr dci 10. JahriiuDderls , tin Dciiit dct Bibliolbekar* Mno^er ta Miadea.
In nominc sanctf ct indiuidug Trinitatis. Anno Dei gratia Mindcnsis ccclesie Episcopus. Quoniam
qnidem diuin^ opitalalioois gratia ei cfficii nob» ininncli debilo sabieclorum ncatronim paci ac qnieti in
posterum prouidcro tcncmur, Notum essc uolumus tam prcsentium quam futurorum Christi fidclium dili-
gentif^, dc concnmbio quod intcr dtleclos fratrcs Dostros Thietmanim maioris ccclesi^ nostr^ et Heinricum
aacillarum Christi in Oucrcnkcrkcn prcpositos, nostro et concanoDicorum nostrorum assensu ac litonum
«edesie eonsflio et aduoeati connioenlin et oonaudattone rattondiililer actum est, Maior aiqaidem pirepoai-
tus prr-rh''im in Tlcrdisscm quod in sihia Buckibcrge situm est cum omni utilitate ad ipi^um attinente, quod
tutn tempori» desertum omnimodis orat, eoclesif in Ouercnkerken libere io concambium conwgnanit, pro
quo pronominatas Heinrions prcposiuis agros qvosdam, qui tn campts unUrmn Schogelhe, Peleaae atqtto
(iuatenhuscn siti sant, ad prebendam fratrum maiciw eoclesif restitait. Vt igitur huius ooocambii adao
nilnris tomporihus rala, stahilis ct in< rmuulsa pcrscHcrcl, anrtoritnto Dci omnipoteutis et bealorum aposlo-
loruiD Petri et Pnuli et domiiii apostoiici Lucii firmamus nostroquc banno pcrpctuo stabilioitts ct presentis
pagiiif scriptuin aigiUi noMri impresaioDe oooianiounu.
GGGGXXVIII.
C* Ib ttomtne sandf el indioidue Triniiatis. Hcrimannus Dei Gratia Honasierimmv epiaeopua» |f Qooaiani
pleraoique facta aortaiiiMn stm9em sttis anctoribua patianliir ofafivioaia iolerilun, open ppacinm oat, nnm
t
Digitized by Googfe
ftisa. 403
Qtiliom actioncm littcris tradi, ul sicut mortuorum niuunl anime, sic cl oorum gesta nif^eant adminimlo
scriptui^. Qua propter eui prcseniis ct futuri iitlelibus notum essc uoiumus, nos basilicam quandam soro-
mm ad ecclcsiam Ucscerciuom pertincntium, pcrmittcnlc doiDuio Beinhardo Wirciburgonso pontifice, XUIL
Kal. Septembm d«dioa«e. QiHim Bobpo comes oogMlns noster tma cam matre Bcrhda, quoram rogata
eandem dedicotioncm consunimauimus, le^itimc dotaucnmt, ct aliqunt niancipiii rum subscriptis possessio-
nibus io osum sororum dclcgaueruni. Scilicct in codem loco qui nunc noua celia nuncupatur, iQtegram
oKm uniam. b GrimoltOrana VIL mansos. in SteliUagpn nif. manMM. Bodem modo proxima dehinc die, faoe
ett XIIL Kal* Scpt.» apud templum Vcscerc versus aquilonem, capctlam bcatorum apostulorum Joliannis ct
Aodrco consccmuimu?, qnam prcfatus Uobpo comcs itidcm de suis hcrcdit^Jtilnis dntauit, nidrlicet ia niichf»
doorum talcntorum rcdilibus, do quibus custos ^ccle^i^ in fcsto sanctt Johannis antc portam latinam mcns^
fratram semiat, et ddem capetl^ lumen prouideat, e( quicqtiid* nalet in sacrts aeslibus adomei Item Brie
partcm uillc, ncc non Breilinbach dolcgaiiit, c\ quibus posl obilum in nnnivcrsario suo seruiri fratribus
indixit. Similitcr ct uillam Treizbacb, de qua minLstrari sororibus instituit. llis omnibus consilio manuquc
noslra dlspositis, cpiscopali auetorilate et nnimaducrsione banni uctuimus, nc quis iam scpcdictos fratrcs
luper his inquielet, sed coUala cum omni liberiatc pos.<.idcant. Quod si quis temorare prcsaropseril, smt
se uinculis nnatlicmntis irrctitum, nisi rcsipiscat, ad ctcrni iudicis trihunil pcrtrahcndum. Ohtinuit qnoquc
profatus coincs promitijHmi a rratribu«, missarum sollempnia io eadcm quotidie frequentari, scilicct in do-
minica de sanciissima Trinitate tcI de sanclo Spuitu. II^ diebns de sancto Johaniie BvaDgclista, Sabbato
dc sancla Maria, roliquis diobus derunctofttm B^sag, AclaaoQl bfc anno doininicf incamationb .MT" LXXXoiI*.
InJiclioiic XV. Ttcp;nantc Fridcrico Ronifinornm impcratore autriistn, XXXI. anno rcgni citis. l rliciti r. Fiic-
runt autem huius roi tcstcs. Marquardus ciusdem cellf propositus, cum omni frcqucnlia fratrum. liubpo
Comes de Henninbcrg. fiobpo de Trimbeigt De mlnislerialibna quoqne. Marquardas de Radnberg. ManegoU
dtts de niduscr& Lnpddas de Kandorph. Ijupotdos de Blassioberg. et aBi ptarimL
Dsi (Ii^r l'rkunt]L< aiir^-edrurkte grnuc Sirgcl iit etwu liinglich nmil, itni! Jcn nikctKjf, zwar !m Ganten nicbl an«
xicrlicti gtlultcn, icJuch mit cincr ctwa« aijBrjllrndcn Gnicliubildung , mit cmer bi>ti<;n, spiuigca Milra, in der recb*
teo lltnil den BinehofMtab , ia der linkea ein olTene* lliicb lullrnd, .lur cinem nirdrigrn, In Tbirrkit|>re und Krallea
MNf(b<a4m SinUe MUewi} dM Daaciirilt Umti HarioMwi* W. Gra. MMMtwieMis Ipo. SCDS. (verfceliilet D.)
CCCCXXIX.
*J* In nominc sancte et indiuiihic Trinitnti.'; , patris ct filii el Spiritn!? «tancti. Qnonlam quidcm pontificalis
ofBdi Mt, dignitatis ac juris, res Ecclesiarum ac precipue paupcrum Uhrisli dcsiderantcr, quanlum fucultas
SDppetit, soHictteqae tueri, Ego PltiUppaB Dei graiia aancte Cotonienas ecdesie hnmilis ninister» Ifolom
facio lam presentibus quam fiitnris. quod abbas Lysbcmcnsis Kranco bone memorie, oonsenaii coiisilioque
fratrum ipsius ceoobii, curlim qnandam in villa <juo dicitur Norlwalde sitam, a qnodam canontco Padcr-
bornoosi Alexandro el cius fratnbus Hucrhardo ct Gcrhardu comparaucruol, El quoniain vnaninii ipsorum
ftatnira asaensu, anteqnam quisqnam ipsorum ex logitimo connubio filium autfiliara generasaot, Inconuenla
po[)iilari, -'iiil) l):)nno rcgali actvim cst, qucm tiinc tcmporis Si,Jj;ciiamliis ijuldaiu ariuiilnl.slraljat, iic fiatres
in supradicta iicclcsia Dco humilitcr ac deuotc ministrantcs, aliqua ia postcrum quorimonia vcl moleslia
pertorbentttr, quod pnblice et sioe uUa reelamationc facium (xt, noslre auctoritatis sentenlta confirmauir
nns. Qnia enim varii snnt euenlns remm, et mniabilcs suni pene in cunoib volubihtates «nimorum, mtal-
taquc noslris modo tcroporihns malilia ct pcnicrsilas homintim csl, ct qiic prouide, que recte agunttir,
vcrsuta calliditate iaaertentium, presentis scripti pagiuam Sigilli noslri inpressione communiri decrcuimus.
Si qua igitur ecelesiastioa secularttue penoaa hec immntare aut infringero qualibet astutia uei ausu tem-
plnncril, eteme dainpiiationis periculam incnrrnt. ct nisi rcsipiscal, perpetue cxcotnniunicalioni subiaceat.
Aoln sanl SoMlie, amo dominice incaraatioiiis M*>.C*>.iAXX Secundo, Indictione Aegnaale Frederioo
• 21 '
Digitized by Google
m
1I8S — lllt.
Romanoram impcratore gioriosissimo, anno rcgni oius XXX" socundo. Tcstfs; autem litiius rfi sunt. Qerici.
Berahardus prr>positus Sosaticnsis. Pcregrinus decaniu. Wiibcloiu& Gcrlacus, el omocs canonici ipsius Eor
jsiiMie. Laici liberi. Hmricus comes de Arncsberg, et Glii» m» Godefridna. BoerlMHNlin adttoealus. Heiari-
CU8 Amc&berg. Hprrnrmnus dc Rudenbcrg. llinisteriales. Hcrmanuus villicas Thcmo, Hildegerus. Brun'
sieaus. Godescalcus de Pathbergc. Fredcricus, ot alii qaam plurcB. Acunn S<^lte, V. Idus Scplembris,
Ou Siegvl, w(lcb«i •Dgcbangt war, i«t varlorw gtgnini.
In nomino SBlict^ ct indiuidae TriaitattB. || Ego Ilcrinianaue Dci gratia Monastcricnsis cpiscopus. Eccle-
slk r» Dco uobis commissis, et prn ipsanun ncccssii it-' , c! dcbita sollicitudine officli nostri conuonit ailcsse
pontilicale presidium. Quaproplcr nolum osse uolumus tam prcacntibus quam futuns (^hristi tidclibns, quod
WoUbarduB Boster minislerialb, beoeGciam qood a nobis habuit, qoatoor uidelicet radlos siliginii, quos 4»
annuatira pcrsolucbant fratrcs dc Cappcnbcrch dc ipsorum curti quc cst in Curctho, acccplis ab cisdem
fratribus duodccim marci.s, raanu .sibi u.voris adiuncta, nobls libcro rciiignauit. Nos ucro iam dictos roJi-
tus, ct pro rcmcdio anim^ nostr^ ct antecessorum oostrorum, ccclesi^ Cupenbcrgensi pcrpcluaiiior contu-
limus. Ut aatom ea qu^ rationabiliter ada simt. et m proscmia nostra nec non ei priorum nostroram pt
niini.storialitim, firma ct inconuulsa in ctiiun pcrmaneant, placuit et sciipio nirtiHlare, ct sigilii nostri im-
pressiono roborare. Quicunqub ergo boc uiolare et infriogere allcffiptaucrit, hunc ^lcroalilcr daropnaiDus
et excommunicamus , nisi de pcrpctrata iniquiiaie uidde uelociter resipbcat.. Huins autem rei testes sont
Bemhardus muioris ccclcsic prcpositus. Bcrnhardns eiosdcm ccclcsic docanus. Theodcricus magistcr scola-
rum. Franco uiccdominus. Tbitmartis ennlnr llrrimannus de Ljgc. Ilcscclinus ct Thcodcricn^ de Rcchcthe.
IiBici. Ilenricus de Burclo. Lubbertus dc Bcuernc. Suclberus de Aleo. Woifardus dc Warenihorp. Thitma-
ras pincerna. Saetherus de Walegarde. Inbberliia fraler Wolfardi oinick RalcheruB Scrage, ot alii qoank
plurcs idonci tcstcs. Acta sunt aulcin Iicc, anno dcNDinic^ incarnationu ]C*.C**.LXXX*n** E^^nte Fretbe-
rioo Romanorum irapcralorc glorioso lelicit -r
Du ^Bcl, ait fwttw Fiden «jigchaaet, lit scur beKhitdjst -, ubneen* oiit d«a, bei eiMr Urkiiade tod IIM bctcbric-
lMn«H, g1cichf5m%;
Lncius cpLscopu.s seruus scruorum Dci. Dileois filiis IIENRICO Abbati monasterii apostoiorum Pctri
et Pauli Pathcrburnensi» eiu^ue fralribus tam preseatibDS qnam fuUiris monasticam uitam profossis IS
'Pi^Jf. II Heligiosam mtam eiigentibas apostolieum coimatit adesse presidimn , nc forte cuiusUbet temeri*-
tatis incnrsus aut co.s a propn?ito rcuocet, aut robur, quod absit, sacre religionis infringaL Eaproptcr,
dilccti in Domino filii, uestris iustis postolationibus clemeoter annuimus, ct prcfatum mooaslerium beatorum
«postobrara Petri et Pauli, in qno diaino mancipati eetts nbaeqob, sab beaii Petri et nostra prataolinBe
SUsripimu^ ct presentl^; scripti priuilcgio coramuniuius. lo prim» siqaidem statuentes, ut ordo monaslieiB!,
qjui secundum D< iim cl beati Bcncdicti rcgulam in codcm nionnstcrio instilutus esse dino.scilnr, pcrpeluis
ibidem teroporibus inuiolabililer obseruelur. Prutcrca quascuuKiuo possessiooos, quecumque bona idcm
monasleriom in presentiBram ioste et canonice poaaidet, aot in fotnram ooooeaaioDe poatiBiNim, largiliaM
rognm ucl principum, oblationc firlrlium, scu alii.s io.^tis- niorlis [ircstantc Domino potcrit adipisci, firma
nobis ucstris4}uc succcssoribus ct illibala pcrmaneant. In quibus hcc propriis duximus exprimonda uoca-
boUs. Withiu cum ecclcsia. Mcrbike cam ecclc^. GeUendorp. Rumbcko Fuelen. Dotenhusen. Waltmanneg-
-huoo. Brile. Thensin. Rune. Dehcim. Bekchuson. Ilabcrgo. Edinbusen et ecclesiam ibidem. Nedere. Ossoa-
torp. Curbikc. Mosscre. Tullenghu.son. Mcnnc. Andcpo. Itcm Andcpo. Volbehtin^jhuson. Fornholtc. Ecdesiam
ia Ualliof(^ueon cum baono episcopali ot daabus capellid. Bannum efiiscopalem super parrocluam in luloo.
ccccxxx.
CCCt VXXI.
tlttl
165
Belledo. Deeinam in wnbodfln. Bettieaglliorp. Hese. Slorenbere. Sainoaeld. Weplcdo. Bumon eam eedesia
el (lccimn supor curtcm. Butcnon. Wunscare cum decima. Nortburgnon cum deciina. Itt-m iliiiictn Cnrfcm
cum dccima. Alfonon. Mcstcthc. Hcdmore. Hcngoldcrc. Allon cum ccclesia ct dccima super Curlcm. Bute-
ncn. Dalhorn. Ruralc quod Sundra fuit, cum dcciina. Domum in HoUicn. Domum iii paludc. Lo^cthc. Scar-
licini. Wftmbeke. BnDCscengbasOD. KaChcstore. Hocnsele. Rcderbni;!}^. Radenghcini cam capclla, ct dcci-
niam supor Hinii(!i;im parrochinm, undc tcncmini Traicctnn^i r|)i^i opo nnnuatim undecimum dimidium dc-
uariuiu 8UU munelc persoluci-e. Putlco. Curlcm el ecclc^iiam cum dimidiu docima, et Capeliam tn Yortbu-
«on, nd ecctesiam eaiidem perlinentem. Appcle. WcsTe. In Thesterbant cartem cum tota famitia. Eedesiam
in Tulon, cnm qaatuor capcllis, vidcliccl Niuuclcn. Holluc. HalTcthcn. ct Gambcrcii cum ditnidia dcciraa.
llcm cnnnm Ykinfioiieri Dcdln^Inison. duas domos, Cniuillnirhuson. Dimidiam decimam in Aldcnilorp I.ocum
saiis in Vllon. Locum saiis in bailkulou. Eilardigbusen. iiiuum Itiinbike cum molcndino. Vioeta in burhouc. Eiuc-
rfatnkighnsen. Dectniam in WoIpiDClhorp. Liceat qaocfoo nob» clericos uet laicos e secolo fugientesliberos et abso-
lulos ad conuersionom recipore, et cos absquc contradir lione aliqtia retincrc. In parochialibiis ecclesiis qiias
habotis, fas sit uobis clcricos eligcrc ct electos cpiscopo prcscnlarc, quibus si idonci fucrint, cpiscopus
aniuiarum curam commiltat, ul ci dc spiritadibus, uobis utilciu Ue tuiupuralibus dcbcanl rcspondcrc. Cum
aatem ^cncrale interdiclam terre faerit, liceat nobis, clausls ianais, exelosis excommanicatis ot interdicUs,
non pnl-alis canip.'tni<, suppressa uocc diuina officia ct icljniro. SopuIUiram qimque ipsius loci libcram
cssc dcccrnimus, ul eoruin Ucuotioni cl cstremc uotuntati, qui se illic scpcliri doliberaueriot, nisi forie
«HicoiDmamcati ael interdicli sint, nalliis obsislat Salaa tnmen insticia illarum ecclesiarum, a qaibits mor^
tnonim corpora assiiinuntur. Obcunte ucro to nunc ciusdcm luci abbatc, ael taonnn qaolibet SQOCeiSO*
rum, nullus ibi qualihcf sulirciiiiono, astiitia scn niolcntin preponatur, nisi qucin fratres communi conscnsn,
uel frulrum pais coiu>ilii .sauioris, sccundum Dei limorcm cl beali Bcncdicu rcgulara prouidcrint cligcndum.
Prohibemns insaper, ne Dli qni aestro eccleae pro tempore fuerml odaoeali, homines aen predia aestra
iniuslis exactionibus siuc talliis agyrauare prcsumant. Ad hcc ciiin in maleractorcs ccclcsie uestre fucrit
scnlontia canonicc promulgato, nullus cam audoat absquc satisfactione congrua rolaxare. Dcccniimus ergo
ut nulli omaino hominum fas sil prcdiclura monasterium lcuicrc pcrturbarc, aul cius posscssionei aufcrrc,
iiol ablaias reiinere, niinaero, sea qatboslibet oexaiiooilHiB faligare, sed orania inie^ caasenientar, coram
pro (luorum gubcrnalionc ac sustontatioiic concr-isa sunt u.sibus mnninin lis ] • iirii'rira. Salua scdis nposfn-
lioe aucloritato et diocesani episcopi canonica iuslicia. Si qua igilur m luluruiii ecclesiastica scculorisue
penona hanc ncstre ooaslitalimiis pagnMmi scieos, contm enm lemere uenire lemplaaerit, secnndo tercione
ooiwnonita, nisi reatum suura digna satisfactione corrcxerit, polratatis hooorisrpic sui d^nitaie careat, rcam-
quo so diuino iiitlirio cxistcre de porpclrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corporc ac sanguinc
Dei et Domini rcdcmptoris uoslri Jcsu Christi aliena fiat, atquc in cxtrcmo examino diuine ultioni subia-
eeat Ganetis aolem eidem loco soa mra seraanttbns sit pax ])omini nostri Jesa Christi. Qaatimis el hic fru-
ctom bonc actionis percipiant, ei apod districtum iodicem preniia eterne fMcie iooeniaot. AMEN. Amen. AHBIC.
7 Ego Thcodinus Portucnsis el sanciae Rafinao sedis ena. SS.
f Ego lionricus Albincnsis cps. SS.
7 Kgo Viuianus II. S. Stcphani iu celio monto Pbr. Card. SS.
f Laborans pbr. card. S. Ibrie Irans Tiberim tt Calixti SS.
f Egfi BanerioB Pbr. Gard. Scor. Johaaais et Pauli ti Pa^in.K hii SS
■{• Ego tiralianus scor. Cosmc ct Damiani diac Card. SS
Datum Vellctri per manutu .\ibcrli Sancte Romanc ecclesio prcsbytcri Card. et Cancellarii, Hi. Kai.
Mnlii, Indietione IL Incanalionis dommioB anno ILCLXXXU*. Pontificatns vero domni LUai pp. III. anno II.
In arit ntlfli «Bi fltlb*» tiMtmm F*d«n nmASngu
Digltized by Google
4M
1181.
CGCCXXXIX.
In nomine sanctf ct indiuiduo Trinitalis. [] Q119 in tcniporc nascuntur, cum tcmporc labantur, ct sol-
lompnilcr instituta, plerum<|tio senoscunl obliuione. l'ndc ego Ileriinannus sola Dci gratia Monastcripn»s
^cclusi^ minister, tam prcscnlibus quam poslcris subscripli tenorem ncgotU notum esse dcbidcro. Urta
inler oannentaiD et cines pro rossato controucrsia, pariibus hinc iode se taeDtibiis, eoaiwat]» tuin aotiqui-
talem, lutn prodecrs^ioris mei pie incmnrit.^ r|iisr(i|M loiluici logitintam prclcndil cmunilati!; iiire tlnnntionfin,
ciuibus lanlum ius forcuse pro se introduccniibus. £go quoque imperiali frclus auctoritaic. nicbilomuius
liliMl iari meo addieere coniendi. Cfienim pieiate motat, et continaa fratnim prccc rogatus Utem ded-
derOf appenSO iudicii examinc, partcm conucntiis prepondcrarc compori, pro (]ua ferre sentcntiam proiifc
iustum f«it non dtililtam I"n propter dunationem prcf;iti iniMieeessoris mci episcopi Jjiddiei. tamquam
piaro, inconcussam essc statucns, simulquc iusliciani tneani eis beiugno Iradcado conHrmans, scmd laiu
ordiaato decisa, nnlta refragatione irritari posse precauens, abnndantem eaulelam scripli et banni raunimine
adbiberc iudicaui. Si quis erf^o calumpniari aut irriliire iam denuo concessa presumpscrit, lam(|uam sacri-
Ittgus cxcommuiiicalionis uioculo subiaccaL Et ul noslra aucloritatc prcfalum fossatum iurc cmunitatis con-
ucolus quicle possideat, sicat cl ante oi conccs«um fuerat, prcsenti scripto et sigilli mci imprcssionc illuoa
nMinilV dignum duco. Acta sunt h^c anno ucrbi incarnati M". CMA.KX**!!!*. Indictionc L PrcsideDte dooioo
Lucio papa. Rcgnantc gloriosi*>>inu> HonKinnnmi irnpcratorc rrodericfi, prcscntibus honcstis uiris tatii clcri-
cis quam iaicis, quorom nomina infra scripta conlincntur. ficrnardus raaior prepotitus. Beroardus maior
decanus. Tidericus scolaaticus. Vdo cnstos. Franoo uicedominas. Conradus. Wescelimis. Lubberlns. Hermiaa-
nuB. HenriCttS. AlbertOS. Ilcscclinus. Eucrhardus. Engelbcrlus. Tbitmarus cantor. cum tolius uniucrsitale ca-
pitali. De conncntu sancii Pauli Conradus. Joh.mnc»!, I.udolfiis. cuni suis confratribus. Laici. Nobiles. Comes
Otto de Bcnetbem Cumes Bcrluldus de Cazcnclcnbogcn. Rodolfus Traieclensis aduocatus. Rodolfus de bten-
ttorde com fiib suo Ladolfo. WicboMm de Saliesberge. Sirridus de Wallmaiineshiisen. Henricns de Burclo.
Walterus do Goie. Ministeriales. Lubbcrtus. Ludolfus dc Bcucrne. Wolfhardus Moiiastcriensis. Wercngisas
(amernritis Godcfridus dc Sconebeke. Warmundus de Northkerken. Godcfridus camerarius. Sintramnus ca-
mcrarius. Vliiuus uiUicus- Ucrimaunus do Cappclc. Bcrtoldus Monastericnsis. Godcscalcus de Wesli^olbe. ct
«lii quan»idnrea.
Ow 8k0i mr all dlchM nAta VSdm tagAXatt, tit ilMr Mriaraa f^pmf^
CCCCXXXIII.
Ain dcn |rMM« KopialbBdh* dw DMkApilala m Hiiulcr.
lo nominc sonclc ct Indiiiidiic Trinitali.«. Scctilo .<CMCscctito ot in dctcrius sompcr vor^cnlc, pia fide*
lium acta studio prauorum solent irritari. Proindc cgo sccuodus llcrimannus Uci graiia Mona.steriensis cpi-
6copus uotum volui ficri tam futuris qaam prcsentibus Christi fidelibus, qualiter quidam Lubcrtus dc Iloeo-
tKorpe cuni uxoro sua.Gisden, per quendam Albertum ecclesie nostre cauooicum oomimooili, dedmaa
quam a mc noinine beneficii teniicnint in villa Cotcrthorp snpcr domura que libera dicitnr. mirhi animo
libeuti rcsignauerunt, prescntibus tcstibiis subscriptis. llcrirnannuo dc Lagc caoonico nostro. Ludolfo dc Bc-
ueren. Bcmhardo Werenxen. Ilildebrando prefiili Loberti genero. Engclberto de Lencrdce. et aTiis qoam-
pturibu.'i. Modlco post elapso temporo profatus I.ubcrins dc Hoenihorpo a predicto Alberio canonioo no-
slit) inductus, dorimam sc\ dcnnridrum quain habiiil super domtiin Salomnnni r|iic Imia Cotcrthfvrp sita
osl, nobis humiliter resipiauil, presentibus hiis lcstibus. Rodolfo dc Stcnuorde. licnihardo Wercncen. Tbid-
maro pioeema. Bemberlo de Stochem. Bronsieao et Rulgero de BilrebdLe. eC aKis qnaropluribas, ex qno- '
rom seotenlia etiam iadicatiua cet me fmdictta dedmas conferro oni xokaMea. btmtu eigt» Dei et «gw-
liit.
I«7
rans mf> in rpsurrectionc pie actioDis paiiem acccptnnim , easdcm docimas iiislitm' ad comparalJonom dno-
ruro ccrcorum quo curam cruciiixo ad eius honorcm a die resurrectionis usque ad dicm asccn&ionis die
noctaque suie omiu intenniasione hicerent Vt aatem hee roea insliCtiiio propter renerendiaMniaiD cradfixi
.Veneittiioneni nia pcrhenniiatc^ gaudcat, cam et ymagiuo sigiUi ct dislnctionc banni mci confirmaui. Acta
sunl hec anno M" C<*.LXX\in" iiicarnatioiiis Domini, Indiclione 1. prcsidente Romane sedi rcuerendissimo
papa i.ucio tercio, Regnante gluriost!>simo Roniauorum impcratoro Frcdcrico. Tcslcs. Franco viccdominus.
Tbideriou magisier icolanHn. Fitinco decanDS sancti Pauli: Ludolfiis OBnoincQS. BeraliardiM Tlweace. Lu<
berbM de Wa^Meo* et alii qnampluiea.
CCCCXXXIV.
Auf dem Ropialb(icl>« de* alien Domei ta Muntter.
In nomine sanctc et inditiidue Trinitatis. Henmannus Dei gratia Monasteriensis ccclesie cpiscopos
«ecundus. Coostderanles prcscntis diei maliciam et humani gcncris prona ia malum ingcnia, olilc duximiis
«t qnicqoid ad hoooram Det io reboa eocleaiasticis bene et ratiooabititer disponinins, scripto commcadar
tum ad mpmortam poslcr^rnm trnf-mitt imiis. Proinde •notum sit omnibus tam prcscntis quam futuri tem-
poria bominibus, quod peiitiuQc ei obsuquio dilecti ac iuielis oostrt FrBQCODi« decani sancti Pauli inducl^
dedmam de coria qne didtnr Merolf aancio Manrido atttnente, predide ecdeaie aandi Fadi Kbera dene-
tione, ob nostri et ip.sius decani memoriam, oootoGmus. Ea tamen dLspcnsationis ratione hoc fBdnius, nt
fratribus ilhus ccclcsic fcstum patiiarchnnim per nouem Icctionfi e*. soIIcmpnf»m missam annuatim agenti-
bus dimidietas prcfaio decirae ad ipsorum refectioncm exsolualur, reliqua vcro dimidietas ad coruDdcm
fratrum oonaolationem in anniueraario preftti deeani, qoem annnalim per vigilias el miasam defbnetmun
exequi tenentur, pertineat Vt autem bec in postcrum rata et inconuulsa permaneant, prcscnti scripto et
sigilli nostri imprcssione firmauimus, anncctcntcs ut quicunquo hcc de cotcro infrcgcrit, Dci omnipotentis
et nostri auctoritate anathema siL Actum est anno dominicc incamationis C». LXXXIU<*. ludictione 1«.
Regnante {jknioao ftomanoivB impoieiore Frederioa Hnius rn lestes sooL Clerici. Bembanina «aaior de-
canus. Vdo preposiUis. Franco vicodominti.'; Albcrtus. Thitnn-n'^ '^antor. Thidcricus de Recbcte. Rerroannns
«k» LadinchDBeD. Layd. Ludol[)lius MoDastoricnais. Bemhardus Wcreoza Conradus pincwua. Viricos. Ueri-
mamras marscaleua. et aUi quampluresL
GGCGXXXV.
Mm iam «M ada>aiimlMi^lMa JkrMn.
In nomine sancto ct indiuidue TriniMia. Berimannns Dei gratia Honasteriensis episcopus sccundus.
Arhitrantcs officio nomini*i iiostri congruum essc, dc |>aupcruni ct Deo <;piiiiciilium solatio protiiiic ntiquid
jtddoodo dispooere, quiddam a oobts codem zelo facUim, oc uetustas abolcut, pagiaule inpinximus. Noue-
rit Haque tam presenlinm qnam fiitororom Chriali fiddiom uniuersitas, qnod beato Johaani Baptiste m Lan-
^onhorsl ct uirginibus ibi Dco famulantibus , ct codcm lcnoro in duifaie Honaslcriean paoperibus qui in
hospitali pfisniniiir u*^-! his qui ibi desLTuiunt, intogre et libcrc indulsimu^ . <it <le agris quos in Idcribroke,
quanlunt ad ho^pilalc proprietatis pcrtinet, uci dc aliis postinodum uodccunquc tiabibiris nuuiti.T pro!>cidc-
rint, taa illt qoam isli dechnas hide non teueantnr essoluere. »et oaslro et socceasonim oostrorum mn-
iiera sibi eoooQaaa gaudeant liberlate. Vt aulem hoc ralioiiabniler diapenaatuin noQna lemere atteroplare
Digitized by Goo^^Ic
4flS 1183.
prcsumal. auctorltatc apostolorum Petri ct Paiili ct nostro banno aUhdimQS el MBfirmmiif. Ada aml.
Jiec annn «loininiee Incarnationis M.C.LXXXIII. IndicUone I.
Vno <ic<n mit P«i(ameaUtreir«a angehiiagiea Siegel i»t iwar aor eio Bruchiturk iihri^, woraui aber eniehttich, iu* es
dlm «r«t tfHat TOritm—txle , bei ancr Drkw»de *mi 1195 bndiriebenc Korm geh*bl bat. Aurh dle Schrilt (cta»
kleine, raodliche, dcr Ctiniv ticli nikeffldfl Hiattikcl} mafat m mtkndkeMth, imt diete Ufkrade cpilera alc di*
Jabruhl aaeibl, (««cbricbcs iil.
CCCCXXXVI.
IN NOMINR sancte ct intlhiiilnc Tiinitatis. Ego Wcnzo Dei grafra Tj^^liciiu-nsis (liLius ahhas. quod ad
posterilatis noticiam penienirc uolui, littcrarum muuimenlis prouida detiberatione mandare curaui. Noluin
tgitar esse uoluiniis tain prescntibus quam secutaro Cbristi fidelibus, quod quidam ininistoriafis sancte Ho-
nastericnsis ecclesie, Goderridiis noiniiic, quedain nianeipia, (|uoruin hec ^unt nomina. Rotholf. Lulholf.
Ecchekcn 'j. que a progenitorihiis suis relicla sibi hcredilario iurc pos.sedit, accepta pro eis pecunia, Lis-
berocDsi ccclusie conseiuiu heredum suorum dedit. Que uidclicel mancipiu nos suscipientcs, ecclcsiastico
ea banno munioiinus, quin etiam ius qaod petieruot eis indokimus, scilicet ot more capite oeosaaUum
maior natn duos annualim nummos cellorario pcrsoiual, cl cum cx eis aliquis dcfunclus fucrit, ofTcralur
pro tiu (|uod mcUus io uestibus uel iumontis hubuerit, herewade uero suum bis ([ui ceiuwm daturus
accipiat, reliqua omiua uxor ot filii cius habeant Verum qnia funieuhis triplez difficQo rumpitur, prefa-
Ins G. OOIVm aduOCalO eociesie nostre, domino W. omni(]ue familia aliisque quam plurimis honcstiuribus
uiris, quod antea nohis feceranl, conlirmauil, qui et ipsc banno regali factum hoc stahiliuit. I^iitiir nt hcc
rata el iuconuuUa pcnnaneant, cliam pagioain Iianc indu cun:>cribi el sigiili noslri iussimus impres!»iooe
firmari, subter annolatis leslibos idoneis. ^frid de Hoileocbosen el frater eias Walthems. Rathar da Loo-
zehc. Hamcke. Geharl do HafinchosL Gerhart de Cleibolle. Liudfiid ut Conr;id do Stronihcr^c Albertu&
Vcriol. Rusce. Alber. Aldcra. el tota familia ccclcsie no.str9. et alii quam plures. Acta mni hec anno do-
minicc incarnatiunis M*'.C.LXXX'.in*'. Rcguante Frederi(20 imperatore RomanoiMm rcgc augosto, auoo regni
eios XXX*m«.
Dac nit Pcrganient«lreiri-n angchaingte, ellipliiclie, klrine, aher in lini! viel gr<ii«ere Wach*mai>e eingcdruckie Sir^f,
■ci(l dcn Abl, ia eioer iMsiaiidt unRinnKcbcii Figiir, Mtaeiid, mit eatbluMleoi UiupUt, ia der rechtca UMd eiiiew
BiMlwbclab, iR der linkm tbk Hucli beHead. IHe aaT dncin ccbiliMiriirBiiaa lla»aa naiieiide, la laogM UraiaU
Ba^lMa feccliriciiecw UmdiriA» iil sar Kiilft* abicbrodMii, 4«h«r nar aodi mi lacaat . . SBERKBHSIS ABBAS.
CGCCXZXVII.
Abc dca OriglMla aiiliallicllt «mn BibMcthckar Qdc JUAm.
hk noroine sanct^ et indioida^ Trioitatis. || Sciant presenles et posteri qtiod qoidam milee ^do nomioe,
fitillS Thagenhardi To',» dc Altena, ad quoin ius patronalus capcllc dc Remelinkrode integraliler pertinehal,
cuni assensu uxoris suc C.lcmcntic et filiorum suoriiin Tlieiicnhardi, Eucrhardi, Vdonis, ct fratris sui Euer-
bardi cl ccterorura cohercduia suorum, ad ecclesiam beati Liudgeri in Werdina accedcns, cum conseosa
fMoiiie eurtis de temelhirode, approbanlibus ot ciniscnticiitibus fratribus et mioisierialibus et cerocensoali-
bus sanrti Litidgcri in Werdiiia, mtilicrcm i"|unnd.uii Atiii'iai!<im ct liljcros cins Rntscnim. Eticrhardum,
iJerraduu, Arnoldum, et si quos iopuitcrum gemient, qui cidem curti el capcll^ atliacbaot, tituio coo-
I) Bicr i^DC Lttclie, «orla wchrickcialkii aodi ein Maae ateh«n mUIc
Dlgitlzed by Google
m
«amlm •«] ahnre saiDCd Liiid(pri priiiei|Mle ad ins cerecensoale contradidit; salua indaiiipoitale pranoii»-
ratc curli'? ft capcllo, quia in lociim mulifris predicte Alupradis ot libernruni cius uirum quendam Wicge-
ruui ct mulicrem Margaretam nomiac, quos proprietatis iure possidebat, maocipauit. Facta est autem h^c
donatio tali oondicione, ai qni nuiior natii fuerit annuatim dooa denarios et duaa deoariatas cero persol-
aant, CaiD KceDCiiim nubendi rcquinint a c ustodn, si inatrimonium contractum fuerit inter eos qui eedeaip
lunt pt pari-^ condicioiiis. pcllem hircinam uol VIIII denarios persoluant. Alias si matrimonium intcr cxlra-
Doos conirahatur, sub pia disj^cnsationc custodis ordinatio procedat. Cum rebu^ bumaDis ejtimuDtur, mulier
siue nir, loeliorem ueslem cuslodi preaenteDl iUi qni heredilatem percipioDt et proxiraiores sottt io cogna-
tione. Facta est aulem hec traditio tciiiporibus domni lierberti abbatis ct Herbcrti prioris. Ucnrici prepo-
siti, Brunonis custodis. et sub his tcstibus. Uartmanno portinario. Gerardo de Bige. Ueniianno. Godcrndo
do Dannc. Ekberto. Euuerhardo ecclcsiastico de Fontc. et ministerialibus. Weccliao aduocato el Cesario
DiHioo custodis. Hugooe. Amoldo. Gerlnco. Rcinhero. Werimberto. Erenfrido. Bartungo. Geriago- Godefindo
de Vuethc. Eucrhardo et Bcrlramno de Colhuson. Ce^ariu dc Balkcn. Henrico camerario. Amoldo mar-
acaloo. et cereceRsoalibus. Pbilippo. Bemardo. Arooido. Goderrido esoce. Berueipo. Sifrido Scrodere. Si-
IKdo. Rj^gero. Godefrido de Campo. Frideberto. Heiia. LiKleiu%>. Rftlgan». et «liia imillis. QmCBDiqaft
hoe iDairoineDlom iDfHogere temptaflmrit anatliema sit.
Dm 8k|d lil «olana ftfaBfn.
ccccxxxvin.
An itm AicUfa n OinbfS^
LtJCIOS episoopDs seruus seruormn Dei. Dilectia filiis dcrids OsoabargeDris eodesie Sainlem et
apostolicfim iMMiedictionem. E\ iniuiicto nobis a Peo apostolatus officio clcrlcorum iuri tcnomur et utili-
tali prospiccrc, atquc ipsis cootra malcfactorum incursus patrociuium nostrum fortius imperliri. Ex uestra
siquidcm parte no.stris est auribus intimalQm, quod laici coDBaDgoiDitaUs iDtuiln testamenta quo de propri»
robns ucslris legitiiuo condita sunt,' saa teinuritulc inn-iiiguat, oon sioeDles ca iusta dispodtomm aolmita-
lem implcri. Volentcs igiiur in hac pnrtc uobi< Rollicitndine patcma prospiccrc, deuotioni uestn' aitclori-
late presontium iudulgemus, at condcndi tcstaincuia de quibuslibet propriis rcbus uestris ioxla legum et
canonum sancUones liberam liabeatis de oetero facollatem, aDCtorilate aposlolica dislriclius iobibentes, ne
qais tcstamenta ucstra canonioe foeta consanguiniialM obtenlo uiolare nllo modo prasunal. Nulii ergp
omnino hoininum liceat hanc pnginam noslrc cf>nco«Jsionis et prohibitionis infringerc ucl ei aosu temerario
contniirc. Si quis autem hoc altemptarc prcsuiiipseril, e.xcuiimiunicalionem omoipotentis Dci ct beatorum
Petri et Pauli apcstoloram cius se nouerit incurBaram. Datum Verone XI KaL Nooembr.
CCCCXL.
In nomino sanctf ot indioidu^ Trinitatis. l| Pbylippus diutna faueate clemcntia Saoclf Colonicnsis cccle-
aif Ardiyepiscopos, omnibns ChrisU fidelibus. Quoniam ca que a denotis el probb hoannibus ^clesiis
Dei el piaperibns Christi pie el douotc traduntur vcl offcruntur, ul incoocusse permaneant, aollicile ob-
seruare dcbpmus, iustum ct ratiim intimarc du.timus tam futuris quam prcs^^niilMiv qmlitpr comes Symon
do Ihokcborg, cum matre sua Elekon, bona qu^ ci aUinebant ia Oleochuscii cuiu onuubus appeodiliciis
ei ntilitalo» lam m paseois, qnam in pntls, fratribaa in eodem loeo ooaneraamibaa ueodidil «l donaai^
•arinisleriaiibus sois,. Uerimanno adliosl «t JIaaohb.ffaln:«ias onm lliia eonNH el lisadibas, qoi ipio
Gol4ifi.Wil.WMUU. n. 22
Digitized by Goo^^Ic
fr.r:'.'i^ H mam ^n* «op^ hia h^M» iiaif^^iMficiab ^raat, pieviiiflbas et ^«tantilias. qai in nostri prcieffi
«t «r. vri« piKtkeMM tooa «rirpnwfnuu (:£ i . iiiiiiil earM Anoido «le Wiglo, qai tmc ietapvrii b»-
aor» «Boyi^iiiM» ift lat» «pt dMAor Grawh tk toftr tm mtmumtk»L Tl erg» hEe lai» ct ■co—uLi per-
MBCMtf, firnM^iu/^m ewlMi «iipUt Mrtri iwpitiniiiUL r6fc«jfani«iM, ■■elorilatc Dei et bcBli ^elri ct MMln
wU^rfw.^TtUr^ «L liv^nMi lAtitifi a«»lhf:m3tw, 11« qtjrt Kir^f: n^TuEirare di I Inrrirtzf^n'' prr>«umat QoiiB
m leMK« MWl. KenMnfaM pr^f<iUM 3<tb»lcmtii Okiox» capriijnMi^ lohanneii prcpoBitu» de ^efeitk. Aiber-
IM ii>jtMiiw SiNoiemk Cerit^ fMwnigoii. PerijgriawM tmimiiew. yohife Gmim de Afaeriwrg lleinriwi
et Uiim fim (roti*;indm ft«^>7nn r ,r.,- ■ 4e Kro\z^t>DL £«^<>rardiis de Anleya- Mini^riales. Ueiuricifc» de
ClirwiC^K-V/i '^<fT»rdrM fn»W f iT,- H - .i^DOo* .Scij]i» '.u* > ^n»e». Tmdo. Brun^tcnus. Df bsLi-. Hoyrt
et. iilit «^1.4 tiii<i«>^nnu et TnUncm. ba'i<>ifu« «\B»pIes et {fat«r etits Tuieriofi. aiii ijuampiure». Acta
Mirt aiM» oh MCMiHlMMe Hqohm ll>.C*.LU.VlIli«. ladiaiuM VIIK fte«ieBie i|MMlolief wdi pepe Lbgm.
Jkj^MWle ttUittt EoMeperaM topMeioie FBideBicoi
CCCCXLI.
In nomin« MncUt ot indiuidoc Trinitalis. IIcriinanntK Dei gratia Mooasteriensis episcoptts. Omnibos
ail i\unH |ir''*»'Tnii M;ri(ituni perucnerit, SaJutcin io Donitno. Stcut ex oflicto amministrationis itobts commisse
tettcrnur intciMJcrc, ut in ccclc^iiii oobis subiccliii proficiat ia augmcnlum di^iciplina et consolalio eorum qtii
in hii« deiieniNuit, ite toOieiter leaenMr prouidere. ui ea qee bwiabililer et ex causis necesearSs et ed-
dcnlih'1^ ifi 'ih onlinnta aunl, pcnTTanf;int inconTnil.^j. .\d nofinam i;:i!ur onriniuni riiri>ll Gdclium vcnir»?
dtmkTiitam, quod Burchardiw pic mcmonc MunastcricDsis ecdcsie epi&copus, roparalor pn^ieiulanuu \e-
teri» ccdeflie beati Piiili «1 MeaMterio, in qua prebende oiqae ad tempora saa eme dosieniot, siaiiiit caM
•rbiirio tionomiD ia aMflMiriMi sni, ut iiaa de doodccim prcbcodis. (ju.H t^uis expcnus repaiaoeiaik
r»*d''r''t m mm lininm pr«'«ffntiiim oi vwarctnr pnbfrxla tpix.opi nuniiardj, iu Itoc prouido agcns, ut
qui pluK HUtttiricrctit inborv^, cum alin carcrcnt atnminicuiis, saltcm in isto plus babcreal consulalioais. Sicut
^IM* omnet iuooeMorce predidi episcopi usque ad iMNitiv tempora banc ordiaalioiiem ratani habaeraat
et apprnbatam, ita et nofi candom tanquani valde aecessariam approbamus ct conlirmamus. Et Tactum do-
HlriJiii, rio b|mu t4;mporuin iii obliiiioncm transcat, proscnti pai^inu annolauiinii!» et sigilli nostri tc&tinionio
couliniiauimui». Acla »uol licc uooo ab incaroaliooc Domioi M^.C^.LXXXilil. prcscntibus Bembardo maio-
rio eooleMe propoMleu Engilbcrto docano. Bernhardo de IbbialHiren. FruMxwe TioedoiaiiKk Alberlo. Heri-
riKinno fl« I,.'iiif:''n rnnonicis ri».'ii'jiis c i lcsic I'( ' -.i rilevi ctinm ornnt. Vdo prepo^tu??. Franco dccaous.
MfnricuK. Johttimc» du curia. Uimjradut» byci^til Andrcas. Ludolpluts. Canonici saocti PaulL ct alii quam-
pluros.
CCGCXLIL
Ifl nomino Mincl^ ct iiidiuidu^^ TrinilaUs. 1| Ilerimaontis Dei gratia Uonasteriensis episcoptis secundus.
Plsm fldellam denotionem gralanter aropleeii, et eoram obblioaes, (piibus cultum Dei ampliaBt. «ooksiis
lib<>ntnr notilirmnro dcbcinun, »pornntcfi n<M «ic cum ipsorum mcrilts participium habituros. Vuiuersis igitor
Chrinti lidelihua prceeuubus et futuri» noium facimus. quod Wlfliardas et uxor sua Uiidegvodis, bcalt Paoii
miaiiilorialet, domos Vei aelum hahefitcs, areem qoandam a ehniterio bealt Egidii ad aranem poReeiaa^
yolBliy «Mioli EigMli noutter erecte, «asalmi aolo, cuot conaeosn triom filiorura Wlfhardi, Leonii, Johaii>
dt( i|iM» lolos tamo hababaal, absqaa omni esBlmdiotioaft el querela* aub ciaiii iore» sm»! a parentiti
Digitized by Google
47*
ad ipsos douofnfa fHerat, plenarip crnn odificiis, coopfrantp Loifpro presbilero, per manDS nostras confr.i-
didcrunL Eo tarncn paclo intcrpo^ito, ul quoad ipsi uiucrcnt, inlus mancodi liberam fucultatem obtiiie-
reot. I|Mis iwro de nedio SQblatis, qnecaiDqne ntilitui (|e ■rea fewihet, pro eonaiie aaoeniolia et aanio-
ris" rnnsilii parrochinliam , tantuni in fililiciuni ecclesi^ uel ornatum cpdot. Nos ticro panclcm aream a ciuili
collccta, quam schot uocnnl, beoigiic cximcntes, ui inuiolabilitcr donalto h^c prciit>ata subsiatat, naUusqne
in postennn eam refraciarc prcsumat, scripto eommeadatam , auotorilate apoBtolonnn Petri et PanG, eC
cera nostre imaginis cum banno muninimus et roborauimus. Acla sunt aniio domlnic^ incarnatidnis
M^.C.LXXX^.IIII". Indictione II*. Prcsidcnto Rom.^nc sodi ilonino Lucio papa tercio. Resjnanto ^'Iftrioslsstmo , •
BoniaDorum impcralorc Friderico. Presciitibus ct attcstanlibus uiris honcstis clcricis ct iaicis, quoruin no-
mina hec sunL Berobardua maior decanns. Vdo aancti Paoli prepontoa. Berimannns aancti Mamicii prcpoai-
tus. Tidcricus scholasticus. Franco uicedominus. Thitmarus canlor. Albertus. Wescelinus. Engclbertug. Symon
rapnllaims. Bcrtoldus comcs dc Cattcncllenb''. Si;i;uinus. Ilcnricus do Emesbruch. Ilclpradns. Frcdcriciis.
Lubbcrlus de Walegarden. Wicboldus iuucnis. Godcfridus uinitor. Wichardus mcrcator. et alii quamplurcs.
Dm cail nUtieo un<i gruacn X''.i<icu angehangle, rolh gcUrbte Sic|;el koimnt mtl iler, b«i einvr fulgenilcn UrkunJe aa«
eben dicsein Jahre gcfeboneo Bescbreibung iibercin. — Auf der Charle «lelit «uswendig, mit einer «ebr «Itea , didua
Sckfift: Djt j» d« onu iiwuUcw «OMa olMten} aad mit «iaar aMana Schfill: ArM obl M«iMft. «it «ontlilatuB.
CCCCXLIIL
b nomiae sand^ et tndiaidof Trinitatts. Herhnannns Bei gratia Vonasteriensis episcopus secundos.
Qnia uila hominiun fraftilis cst, mcmoriu lobrica, uolunlas in nuariciam procliuis, officio nostra id extgcnte,
ut pauperum ncccs«;itali sollcrtor pro<!piciamus, hospitalis beafo Mario Ma^daleii^ stipcndia in unum coUccta
decrcuimus pcr scripti cautjoneni ad succcssorum nostroruin noticiam ct bcoigoum patrocioium transniil-
tere. Noueriot itaqne nnhiersi tam prcsentes quam post noa fuliuri Chrisli fideles, quod isti suot reditns
bospitalis noslr^ cinitatis, iinnu) jnuiptMllnis in {)rescn.s siibsidium, aiiiin;d>u.s iioi o in pcrpetiunn romcdium
pia deuotione bdclium oblalc ciciuo^ino, uidclicot aex solidt el sox. dcoarii dc doto ia Sculturpc. Qualuor
aolidi do curia coniitis in Scnitorpe. (jnaiuor soridi de carm Reinboldi de Baclo io Northornc. Duo soUdi
de manso Rutgeri de Wetcringeu in Frildcstorpo. Trigiata donarii de Itanrenbrckc in parrochia Scopingen,
c.\ quibiis Emfstus ot Alcidis j^redicle ('iLtnosinr iaii;itoros statucrunt scx denarios ad uinum ct oblatas,
et sex dcuarios in circumctstono ad paupcrum rcfcctioncm, quando anoiuersarius cius est. Ircs solidi do
dote in BuUercn. Duo soL de dote m Uakincthorpe. Decem et octo denarli de dote In NorlLnriken. Trin-
ginta sol. ( t dno do domibus infra ciuitiitem Hoaastoricnscm iaccntibus. Quarta pars lobii quod csl iuxta
sancfum Lambertum, ct octaua pars do alio, quas Sirridns dcdctaf Do arca Mcinbanii coriarii scx den. De
area Rcinboldi camiGcis IIL dco. Dc arcu AduIU pcllillci.s V. dcn. Dc arca Liuckiiti qu^ fuit Alcbrandi IIL
den. De prato Bertrammi filti Wicboldi mercateriiB D. den. De eampo Sigoberti pellificis H. den. De dote
sancli Panli qnarn colil Tliitmarus II. den. Do aroa Ethelgeri I. (lcn. Duo solidi qno.s do diiolni-s lobiis ({tios
Uumbcrtiis deilit hospitalL Trcs solidi do dote io Saltesbergo ad lumoa siogulis noclibus. At tanico ne tractu
temporis quandoqae res mdeterminata errorem aSerat, illud nliliter addendum rati «umus, quod tam ista
prenniaia, quam etiam si qua dcinceps iam dicio loco collata rucrint , erant pro indiiiiso, nt neqne sacer^
dos nomlnc capeU^, nequo alius qnisquant ibi ministrans, aliquid sibi ^pocialifcr possit usurpare, ct nec
ipse sacordos, neo aiius illios loci religioni astrictus a uita discedcns res suas lestamcnto uUateous alienare
polerit. Saoerdoti tamen qm horam curara pro consilio inclosi, ai ibi est, gerere debet, snperpelliciia et
cappis regMeriMnr iMOKti» ocstcs uulpino ucl oiiine de communi pro fiictdtate miobtrcntur. Ceterum ut bfo
owinia. ot si qna Dons in postenim adiccorit, inuiolabili stabiiitate nixa porspucront, et no quis dofo rotra-
ctare uci loirui^cro presumat, ea ceduJf impiaui fccimus, el auototiiato apo«tolorum Petri ul i'uuit el no-
33«
Digrtized by Google
478
ttst.
stro banoo oonfirmata, impressione sigilli noslri pcrpclualilcr roborauimu^. Acta sunt b^c anno doDiinicf
bicantalioiiis H*.G*.LXXX*.IIII*. Indietione II*. prerideole Bomano sodi papa domino tadotercio. Regnante
g^osissinu) RonUKmnn imperatorc Fridcrico. ProBentibus et atlcstantibus uiris honostis clcricis et hiaa,
qnnnim nomrnn hoc muL Clcrici. Honiharflns maior propositus. Bcrnhardus maior decaniis. Vtlo [trcpo-itii<%
Uerinianuua beati Mauricii prcposilu!». Franco uicedoraious. Magistcr Tidcricus. Albertu.s. HcscelinuH. lidpri-
OM. Laid RodoUbs de Slenaorde, Wieboldu9 de Selteaberge. LutbertiK de Beaeni& RodolfuB de Meinboulo.
Ludolfoa HooaalcrieoaisL WolbrdQS nfllicus. Werenps oanerariuB. Heiarictts de Eneabruch. el elii 4|oaai<-
plures.
Voo ciae» Sicyd l«l fcflne Spur xu finJen, Cebrfhau|»t tcheiot ilie im Architc Tcirlirgeode Cfaarte nar Abtchrilt, abcr
tanB «dw dMb MiuIm |[lctiilw<h% M Mte«
CGGCXLIV.
In oooiiiBe «uiclf et iadiaidaf TrimlatiB. || Herimannfls Dei gralia ITonasleriensis episcoptis secondoa.
Fideliuni qui occlesias Dci fundaucrunt laudabilis cl inullum iniiuinda simplicitas iiarias ct inultifnrino ur*
dinaoit obseruanlias , qiic c\ ponicrsitalc succcdcntium dc radicc bcnigne inslitutionis iam degoncrauenint
in ramos auar^ exactionis. Ludc oportct nos qui proccssu tcmporis cx gratia Dci condcudi ct deslrucudi
poceslalem accepnnus, booas consnetudines iu sua integritale obsemare, ees uero qu^ ad gnraamoo eede-
siarum crunijnint, rnaclinnis ponderc suffocare. Nourrinl itaquc fidclcs tnm mndorni qtmm pn^;trri, qnod
ecclesia do Alcn ct paslor ciusdcm, mullas a curti nostrn quc cidcm uill^ adiacct importuuilatcs haclcous
sastiottcnmt, ex eo uidelicet quod tribvs anni uicibas quibus pai^odiiani fideles pro ecmsolatione defbncto^
mm suc deuiolionis hostias dominico altari solcnt immolare, prcfat^ curlia nostrf uUIicus cx cisdcm obla-
tionibus dpccm panes cutn fntidom o!y=»onii'; ct amphora cercui^m sibt usurpare .solebat- Ecrli^sia tn-ro ilt-
consuctudinc mutu^ oicissitudinis antiquilus propagala. dum nucny ct siliginis io curli noslra mcssis essct.
sibi cottidie fasciculum eiusdem ab eadem curli nostra deberi, et ariiorem b nBtiaitate Domini ad festi-
mim igncm suum adduccndam cssc diccbal. Ciiius exaclionis dcbitum hinc inde, pro amorc ct rcucrcntia
Dei, iam dicle ccclpsin ciusque pastori nostra auctoritalc pcrpelua absohitiono rcmiltimus. Stalucnlcs ta-
nien ot coufirraantcs, ul qu^cunquc pccora ad dotnlam domum pcrlinentia, si in agriii pascualibus scpc
dielf curtis traflsitnm seu etiam pnstum nceeasarinm habuerint, nulla ineoinniodiiate graoentur. Ouiconque
ergo conlra hanc iiostre piclalis tlistrlhntionom alitpiid nioliri prosiimpsprit, scint sc auctorifnto T)n nt lipn
torum apo^lorum Pelri ol Pauli ac nostra, excoimounicalionis scntcnti^ usquc ad satisTacliouem pcrpctuo
subiaoere. Acia aunt h^e Anno domlniof Incaroalionis H^C*.IJCXX*IIII*. Regnanle FHderico Ronanontm
jmperatore glorioso. Huius rci lesles snnt. llerimnnnus prcpositus de sanclo Mauricio. Thcodcricus de Re-
chede. Ilcinricus de Burc Symon capcllanus. Fridcricus noiarius. Bemardus Weruo. Alberlus dapifer.
Dm Siccel, wclcbM angcbangl wM| iit «erlore» |i|Mfcn.
CCCCXLV.
■
Aui dem Arcbitre su Kappenberg.
In nominc sancte ct indiuidne Trinilatis. Patrls et Filii ct Spirilos sancU. || Ego Herimannns Dei gratia
Hoiwstericnsis ^cck^i^ eptsGopus. Juslis ac rationabilibus subditorum noslrorum nmime spiritalium aotis
KbeBler annuianis, quorum et gralam existere Deo oonversationen el aaluberriinam nobis apud ipsun esae
supplicationem non dubitamus. Proindo nitlimi facimns lnm fiiluri temporis tpiam presontis eui fidclibus,
qualiter Thictraarus dc Dolmania decimam omnera, qua supor uiliara Wetmero fuerat imbencficiatus, be-
nijjna predeccssorum noatrorum concessione, spo supemf rcmunorationis, fcdesif Capeabergensi coatolerit.
Digrtized by Google
11 #4.
473
Sed quia malis ubiquo iam crcbrescentibos, rarum ualdc cst, ut pia patmm uestigia lubrica scniet pofite<
rttas, etnsdcm ecol^if fratres promdo nsi conrilio, ne ab ipsius Thietroari hdradibns aU* m poMenmi gra-
Uiircntur molestis» quataor solidos decimo, quos ipsorum curlis in Welmore aniUS siogplU eifloliiebat, ab
oius (ilio ct hcrcdc Hcnrico, scx soliilonim dccimc in parroLliin Se|)[u>i-ntho cnnranibio rcdcmenint, Filii
quoque ipsius Ilcnrict, Johanncs ct llcnricus, lam aui quam palris dcuotioni coiicordantcii, prcdictam con-
cossionem scu commulationem eidem ccclcsic in Bostra presentia slabilientes, ({uo tutius ac nalidtas ef in
tempus otmnc pcrraancat, ctiam nostrc auctoritatis cxpetunl priuilcgio roborari. Nos itaquc fclici corum
bcitiuolcnli(j' congaudcntcs, ct occlosi»' Caponlicrjrfnsis utililalibus libenlissimo prouidcnto^, hnru; lito por-
aclum conccssioncm , priuilcgii nostri auctorilatc et sigilli imprcssionc munimus, ct si quis hanc aliijuu ma-
lignitatis sn^ rraude cassare templauerit, osqne ad cond^am aaiisGietionem , dutricla noslri anatbemaliB
animafhirrsionr fr-nmus. Hiiius rei t< -ir-; siint. Vdo prcpositiis. Franco uicctlomiini-^. Franco dccanus. Bcm-
bardus Wcrcnzo ct Tratcr cius Gcrlagus. Ludulfus Monastcriensis. Lubbertus dc Asbckc et frater suus Ro>
doirns. Cesarius dc Daroclde. Bcmliardtts de Helnhovle. Acfa sunt heo anno domimc^ incamationii
]|*C*.lXXX*.nD*. Indietione secunda. Regminte Frederico Romanorum Imperaiore ^orioso.
Dti S\c~c', niit Pcifamentttrt tff n >n;;i.-lijn^t , \i\ ctli^titctt un<l etwa» icliiiucirurmig; (li>' Kinriclilung JciiclbcQ ist wie
itci dcn «orbergelieiulca tTkunileo, nur dic Fi(ur «Wi Uitcbnr* <iel richtiser seicirbnet und wiirdiscr (dulten, der
SiKMkitaii gcrad* aaiB(iti«ckt; dis Vswcb^: f llcrlmm* W. Gfs. ll«MM|t«rfSk BptMwpot Sde*.
CCCCXLVI.
Aus dem ir'ur*tl. Salm-lloritmdr^clion Arthivc.
In nomino sanct^ ct indiuidu^ Trioilaliii. |1 Ilerimannus Dci gralia Monastcricnsis cpiscopos sccttttdus.
Ex debito nostri ofBcii propcnsios intendentcs, ut in bac temporum aarictalc ^cclcsio nobis commusfbooa
soa tfaoquille possideant. ad hoc seripti cantioncm u(ilis.sim;im inuenimus, in qua ct Gdoliuin oblaliooes
nntato, momorio siiooo«sonim tntncmiltnnftir, rt iliuialiniio (■(■i-Ir.<i,iniTn prrpctita stabililatc nibomnftir. Vndc
lam prescnli.s quam futuri tcmporis Christi lidclibus nolum cssc uolumus, quomodo Hartradi» dc Lcgdcn,
ministerialis beati Pauli, 'coro consensu matrus sne et sororam snarmn, Lutgardis et Odo, quas lono solas
hcredcs habuil, prcdium suura, curtcm mvm in dicla uilla iaccnlcm, Isinchof noraino, et alian^in Scage-
hornc siinilitcr Isinchof nominc, nobis in propriotnfotii li';;iliinc cl uolunlario don;init, surRi i<>nli qtioqno
cautiunc pcr sontcntiam minislcrialium noslronim intttrpusita , hanc donalioocm iurc fieri possc ct sUibilitcr
fiKitam esse. Nus igitor predium 0lod in posscseionem nostmm aeoeptnro, in remediuro anime oostre, ei
pro saluto (lictorum hominuin, monnsli^fio iiirLziiiuin in .\sImmm dciinto olitalimus cl ci illud pcr sonfnnli.im
ministerialiuro nostrorura, qui prcscntcs crant, pcrpotuo iurc et proprietate stabiliuimus. Nc uero hcrc-
doin fDcoessio. ud aliqua posterennn inndesoens malicia, boc (kciimi attemptaiido mntarc ncl infrinsicre
prssnDKt, modum facii scribi fecimus, anctoritate apostolorom Pelri et Pauli ct sigillo nostro ct banno fii^
mitcr communieutcs. Iluius rci lcslcs sunt. norimnnuus prcpositus sanrli Manritii. Ma^istcr Henricus. Wal-
terus saccrdos. Symon capcUanus. Fridericus scriptor noster. Bcrtotdus comcs dc CazcneUeobogcn. Rodol-
fos do Stenvortbe. iohaooes de Ahns. Reiirieas de Dulmania. Bemardos Woreasoii Adiolfns de Lembeca.
LudoIfu.s do Beuemcn. Johanncs dc Dolraania. Siicthcrus dc Thingelhe. HeoriMia de Rechetbe. Wolfardna
dc Warcnlhorpc. Ti(]oricus dc Buchoh, ot alii qiiampliircs. Acla siint hor »nno ab incfimationp Domini
M^C.UOlXMIII^ iDdicUoQO lU. Prcjsideule Roiuan^ sedi Lucio papa tercio. Rcgnante tnderico Homauo-
nai io^eniore.
Digitized by Goc
m
14 «4.
CCCCXLYIL
bi Domino sanctf et indinidaf Triniuitis. || Ilcritnaniiu» llfoii«Btoriflnus epiisoopiM MODiidus. Licet ei
fra;^ilitato uoslia tcinpornliiim nos ciira plii'; qunni rxprdit itniolii.it, (vportcl tamcn quantuin Dcus donauit
ad spcm Hiornorum ocubs mctuoriy (}uundo<|uc rctnr(|ucr<!, ut si in uiu lcgis dominic^ peiiitus immaculali.
non gradimur, sccus uiam saltcm utcumquc rcptantcs, ac piotatis opera quantulaoumque dcuotiooe eeclan-
tes, circa eos qui in spiritus pnupertaie Deo deseruiunt, iliominatos oculos oordis a Domiiio accipcrc, ot
etcrn^ mendiciliUis inopiam cuadcro nicrtnnnur Vniuci-sis ila(|uc tani prcscnti"; qnnni fultirp f^latis fidelibus
per presenlia trcripta fiiguiiicamus, <{uod nos Udoli^ noi»tri Franconii» uicedonuni deuotis prccibus pic anno-
entes, einsqiie deuotbni, qua ipsc (^cclesiam nostram prcdiorum soorum donatione faonorauit, de"
bita bcnignitatc rcspoiulcntcs, conccssiinus ut quicijuid boiiorum illoruin, (|uy ipsc uiccdomiaus ad 86 iure
hercditario dcuoluta eccicsio nostro conlradidit, cinptionc ucl comrn<i1ntinnc iic! nliquo iusto litulo, ab bi$
qui ea in bcneficio tcnciil coinpararc ucl rcuocarc potucril, ad inonastcrium sancti Juliannis Baptistc in
Langeiriiorst e( osum paaperum Deo ibi ramtdantium perpelua possossione portineet Rane •otem oonoeo-
sioncm non snliim prcmPTnnr.ito Frnncnni, snl ct oditillnis (pii post dcccssioncm eius iam dicto motini^ti^rio
suut prouisuri, libcroli piclalc iudu%cu)us. Nc autcm indclcrmiiuitin lcmporis prolapsu errorcio inJucal.
coramdem bonorum qtMmtiiatem in cerlitodinem per seriptom rcdigcro utife duiimns. Srnit Aotem hec
Godescalcu» dc Elcn duos habci monsos, unura in Wcro et attenim in Dommeththe. PhiBppiis frnter cios
unum in Hillrcn et alterum in Rokcn. Go/.uiniis qni riu!i!irrnn;:rl coi^ominatur duos mansos !n Notlon.
Lutbertus de Tuschusen unum in Alstcdeo. Macharius nnum in C^suclde et allerum io eadeiu parrochia.
Buezo dinddium nansam in Cusuelde. Albertos agroe condttcttiios qoi Hnrfauit dicuntor m Cfbuclde. Helm-
A^icus do Rcno wariscapionom. Goztiinus dc Wcsckc unum mansum iu Wcsckc. liartmodus curiam in Wcne.
Muthias unmn mansum qui Ilolthiis dicilur. Johannrs nnum ntaiisuin in Welrin^'(»n pt allcrum in Ochtcpc.
Borcburdus unuin in Wolringuu. Beroliardus uniiin iii Thuncu. Ibidcm Innoccniius unum. >'o igitur aliqua
ioteroeniens occasio hane nostrc benignitaiis conceasionem italeat in posterum dKtorbare» presenlem pagi-
nam supor rn conscribi ct si;:-!!! nfwtri tcsliruoni i ins-inius iiisij^niri. Aci,i Nunt Iicc doroinic^ incnrnntionis
amio M^.CLXXX**.!!!!". ludiclionc II'. Prcsideute Romanc sedi domiuo Lucio papa lll". Rcgoaulc ^oriosis*
simo Frcdtrico Romanorom impcratorc augusto. Testium aoiem nomina subseripta sunL Bemhardos roaior
prcpositus. Bcrnhardus maiur decanus. Herimannus sancli Mauricii prepositus. Teodericos scolasticus. Magi-
ster Hcnricn)*. Apolloiiiiis II.i! liinirns rn[)cl!aniis. Laici. Lulbcrtus dc Bcucrne. .\l!)ert!is rlapifer. Ludolfus de
Bcueroe. Bcmhardus Wcrcnzu. (jodciridus de Scoucbckc. Wercngis. Ruigerus de Bilrcbcke. ct alii quam-
plores.
, LmmH PNfMBWUtreirea aDgehalmia SiiBil iit ia Mhnm Waclu iln^jwicfcit wd vaa dar M 4«b lalwsiS» bttMs
CCCCXLVIII.
In nominc «oincte el iildividue Trinitatis. || E$<;n Ilcromannus Dci gratia HoilMlerieiisil epbcopos Se>
condus oHirii nosiri d(»Wtnm cxiult, iii n*Talcm qiiidcm omnibus sollicitudinem imfiendcrf» , spccialem ao-
tem onliui inonaslico ct ma^ime sacrtitis Deo uirginibus, ob quioliun rerum siiaruro pesscssioiiem ctsaDCti
propostti cuslodiam. Voiuersonim igltur fideliirat tam modemonim quam presentinm nouerit faidustria.' <|inift
nos diuine remnneriltionis intuitu, ncc non Ilildcgundis uenorabiJis abbatissc in Nutlo precibus inclinali,
bona qucdnin, qnp cidcm ecrli^sio nosfra o!>Intionc, seu abbatisse ipsius cmplione prou(»npr«n(, nosirc di-
goiUilis auciuritaie, perpetuo iure corruboraudo eidcm conucntui stabiliious. Sunt autcm bec. Predicta ab-
Digltlzed by Google
1184.
m
batiaM a lohaBBc ile Dulmcna hoc sua pecunia, diiabn» oiiielieet narM, «btiauH, ttt pro dedma qoaa
ipse super liomuni Bakcn a oobis in bcncBcio hatniit, (.im mcigna quam minula, quaUior Uintdin solfdi ct
nuo aiopUu» a uillico dooius aoDuaUm persoluanlur, et kanc solulifincm cuiu conscnsu noslro ct hercdum
iant dicli Johannis» atabiK oonwnitioiie. ot dicimn «at, ab ODwi rcJiquo grauaminc porpotaaliler exeroit.
Doaaam eliam onam Weaterotho iam dicta ;ibbaiissa nb limclrico, qui eandem ab ipsa in baieficio liabuit,
911» pcoimia at! tisiim sanclimonialiiim lcfjilinia emptionc n*<l( niit. NVw ([iinfnic manjJiim nntim in ndlen,
a Lutburto de luiieliusou, qui coiicm inbcocficiatus csstitcral u ii(>bu>, ic^iliitiui licreiiibui» e>ui:>, ihbus ui-
delioct filiis ooasentieBtilHiat nobia Kbei» reaignatum, et agroa qoocd&m qni Budelem;dant dieantar, a Goa-
wino Gubprnnl , duobus Tiliis suis anruiciitibiis, etiaro nobis resignatos, |)rorIicto rcclcsio atl iiium paupc-
nuB inibi rc%io8e conuereaotium, liboralitor coatuUmus. Vt autcm hoc omaiu rata et iocoouulsa perma-
neant, preaenlam paginam ooBaenbi feCBBna el algpB Boatri inpressione et bauii bealofBm apoetolonua
Petri ci Panli aaotorilate in.perpetaam firBQanimna, Aota sont beo anno <k>raiaico iaeanaiionia ll^.C^ XXXini*.
ladictiono IIU. prcsidenic ftaBMBe aedi Lncio papa. Regnanto Fredetico &omaoormn inqteratore glonoea
JDm Sl^ itt rartona mMgra.
CCCCXLIX.
Am im KopiaUiMlw im Kloilm GcMm.
In nominc sanctc ct indiuiduo Trinilatis. Sifridus Doi gratta Pathcrbumcnsis ccclesic humilis minlstcr
omnibus fidclibas Ciiristi salutcm. Univcrsali mcmorio lam prcscntium qunm futurorum innotesccrc voiumus
fiaclum quoddam racionabilc sub prescntia vencrabilis doinini Conradi Moguntinc sedis archicpiscopi et
dioram prelatorum probobiKum et raligioBonim virornm et nostra paclam. Quod dum post varioe iabo-
rcs. qtTo»; pro statu ct intcgritate sancle ccclcsic dominus Cunradiis snnrtc Mopriintino scrli-^ archicpiscopus
pcrtulit tn scdem soam Mo^ntinam ordinatione divina restitutus, in patbcrburncnsi coclcsia eodem restitu-
tionis soe aooo quadam vice fnisset, domina abfaaliam de Heraxe qaerimomam qisi et nobis contra aoro-
rcs in Gerdencn. quarum provisor dominns abbiis dc Licsbcrnen babebalor, hoc modo proposuil, osleil-
dens sanc, qnoil (loiiiina Bcalrit pridcm in abbnlia stbi prcccdens, consitio domini Bemardi pathcrburncn-
sis upiscopi et alioruin, qui ad hoc sibi c^pediebant, quindecim mansofi, duodccim in silva Osininc et duos
in Eehoseii, onum m Wirnissen, cnm omnibns atitilalibas som eoclede ih Gerdenen et sororibas ibidem
sociindum rcgulam sancti Benedicti dcgonlibus contrndidit, hoc videiiccl adjungens, ut quicunque prcfatis
sororibus pro tcmporis successionc prior succcdcrct, cosdcm sino cvaclionc do manu domino abbatisse de
Hcrszo rcciperct, et ccclesiam bcati Pctri in monte qui ^ocatur Vburgb, si quando dilapsa forel, reslao-
laret et et in divinis providerM. Qnod dura abbas in Lisbeme predidanim de Gerdene soronim respon-
salis contradiccrct , ot cosdem mansos a domino Pathcrburoensi episcopo possid^nc dicerct, priviiegiom
etiam quoddam. quod dominus Cooradus Moguntinc sodis archicpiscopos infrcgit, ostcnderet, tandem ot
res ipsa idonee et joste terrainarelar, oonsilio eorum, qui ibi prcscoles enml, domini Berimaani MuBasle-
ricnsis episcopi et aliomm rcligiosorum virorum, sic mcdiari digpium visum fait, sdlioel qaod dcinina ab~
batissa in parlcm consilii .sui, quo<i idoncos sibi ct providos coj^nosccrtM , ut ox illorum consilio rcs ipsa
traclarelur, assumerct, bominus eciara abbas nicliilominus huc idem taccrct, suis quoquc consiiiis iduncos
el expedienU» assumeret, qnod st» feotann est DominB AbbntisBn AHmannam pfepositom, Bemardum pre-
positum sancli Pctri, magistrum Ilinricum tiinc scholasticum in Pathcrbumcn, Wemhcrum de BraLct, Ber-
tholdum do Espringe assumpsiL Dominus vero abbas, Henricum abbatem sancti Pauli, propositum Godc-
scalcum de Nurihcn, comitcm Albcrtum de Eversten et Bcrnhardum dc Lippia, Widckindiiin dc Rcdbe
oonsiliarios assumpsit. Qaoram aoUicita deKbcraliooe» aub doraini Conradi Ikguniini arcbiepisoopi presen-
lia el aoetra at domiDi MoaatlniaDBis pradicd et aliomn rel^poaonnB virornm, hoc ine temiinatnm es^
«
Digitized by Goo^^Ic
476
1184 — UU,
flcaicet, vt doniiiie abbalissc jns proprietttis oo^MMCorebir, et «cat dicinm cst, quocoiM|iie prehltf tori»-
ribus pro tcmporis succcssione prior succcdcrct, prcfatos mansos a manu domiiic Abbatisso mnc cxactione
reciperet, «t exioile e^ificia et diviua provideret ccclcsie jam dictc. dominu eciam abbatissa si quando
veKet in roonte siae gravaraiiie sororain morari posaeL Prctereft quionnque in HerBo jnre ftnnBlor «dvcK
catic, supcr his eliam boois advocatiam obtiiicaU Hec anlem quia sub nnsin prescntia rationabililer per-
acta sunt. no^Jtri rn imprcsstone sigilli stabiiilcr munimus, ot dcinrcp»; r;»tn h-itifrn vuliimos. Quod si quis
po^tmodum mfringcrc vcl irnium faccrc lcalavcril, sicut por scntentiaui publicam aiijuUicalum est. nc»tre
encoaMnunicalionb vincolum et Dei oaraipotontia oflfenBam promeroiase se oogBiiaeat. Hi^m aniein tei
testcs sunl, prodiclus doniinus Hcrmannus Mruiasterii ii-Is ('[ii>copiis, lleinricus abbas sancti Pauli in Pather-
buroen, Winizo abba» de Liesbcrne, prclatis .\li>guntincn«is ccclijsic, iturchardus sancii Petri proposi-
tus, Werobenis laneli Stephani prcpositua in Moguntia, Altroannos pBiherbomcnsis prcpositus, ct cjusden
eccleaie decanus Volbcrtus, (iodocaicus iireposiius de Northen, Bcrnhardus prcpositna aaadi Petri, Dwro-
nus Olto comcs Palalinus do Widclisbach , Dominus Oiio I.antsraviiis tlc Stoveningen, rnnips .\!bertus de
Everslcn, Widckindus de Swaleuboi^. iraler Basilius, Wcmherus dc l^rakci, alii cciam muUi. Acia siunt
hee anno dominice incanationB MGIAXXIIIL Indiotiane II, regnante fanpcffatnre Fkvderico feiiciler*
ccccu
Am itm AraUti n Kippfabin»
In aoulM saocie et individu^ Trnitatis. || Herimaimiai Dci graiia HbQaaterienaia ^cclcsie cpiscopui^
Qiionian superoa prouidentia ad pa.^torale nos uocauit ofBcium, religianeitt promouere , ciusque cmulatori-
bus anxilio nos essc dcbcre intelligimus. Vndc ecclcsiam KnpcnbfTfjonscm spccialiiis in Cliristo diligcntes,
oiDoium lam futurorum quam prcscnlium mcuioric iuprimciKiuin luaiuiamus, <]uaii(cr frulres ciusdcm loci
boe eiaboraneranl, ut do enrti eoram Abtede, pro lodus decim^ snf penaione, Illl«r. «oiidi MonaalerieMis
monctc in festo bcali Jarobi prr inanuin uiHici annuatiin soluantur. Quidain enini nobilis riotlefriflns dc Ge-
mcnc, eandem decimam a nobis in fcodo habcns, eam ilidein in cuiusdam Vdonis manum transfudil, qui
utriqoe uoanimi coDsensu ad noe taaquain ad priaitiiuaro manum recorrentes, promcinoraium pactum fra-
trSma Capenbeiiiiensibus ex nostra pcticrant audoritate RmarL Noa itaque corundcm fratrum paci et
quiuti consullum csso cupicnlcs, ac pcr liuc prccaucro uolcutcs, nc huius conuonlionis eortitudo dcinceps
in tncertiun deuolui ualeal, procepimus prcsentem paginam si^^illi nustri impresfiiooe rol>orari. Si quis crgu
predide dedni^ exaetor eattra boa UII«r. soiidos aiiquid umqnam 'eilorquere, ant roanipuios eornm pro
coUigeuda dccima langere, sen de nntrimoniis animalium ibi quiuquam c\igcre presumpscrit, illum ulcccle'
siastici iuris saerilcfjnin ppniasorom, nisi rcsipucrit , pcrpctiii anatliernatis uinculo in uirtutc sancti spirituii
obligamus. lestcs huius rei. Franco uiccUominus. Ihcotlcncus ^ancti Ludgeri prepositus. Franco drcaous
ggnati PuiIL Hcinriciu de Barc canotT. Item Heinricna do Dahnene. LudoUbiL Rntgaras de BilieriiclLe.
Actnm anno dominicf incarnationis M*C^LXXX*Y*. Iwfietiono lerda Apostolic^ scdi preaidenie beato
papa LVaO. RegDante giorioso Romanorum iroperaiorc FrideltlCO.
On Si^,.mh P««MMBlilfwlw ■Hdiitgt, H MtaualMMkricbMM; •
Digitized by Goo
477
CCCCLl ♦).
]n nominc sancto ct indiuidu^ Trinilatis. || Herimannus Dei Jiralm Monastcricnsis ^cpiscopus. Ouocicns
ex dcuoiiune fidelium ud oblatione principum ^cclesiaj Dci rationabilibus prolicil incrcmcnti^, oportel nos,
quM iraii estimator nietiti scd grati^ larj^tor Dombi», IMiqvaiB flpeeidatorcs [in eniiDeiiti oonalitiiit, pns
eorum studiis gralanler occurrerc, bonain uolun latem adliorlando promouere, arta commendanilo n|)pro-
liare, el ne opus in ftUMiamento aarillci, quid et qualitcr sit actuin, posteritaUs [noticif scriplo transmitlcro,
ifaatiiHM °«t bonts inutatoribiis exempium pietatisj inde prcberi, et de shiatre sKiiBid madnnantibus, lam
ntionis quam auctoritatb titulo pussit ol)iiiari. Vaiucrsis itaiiue presenlia {et fotur^ ftalis lidelibos iunotc-
sccrc nolumus, (|ih)(I (pidarn nohilis dc nostra tJioccsT Witlckindus aduocalii': <•( malcr eius Lutthrudis,
spiritu cotuilii salubriter iiistructi, ct aliquem cx se fruclum in tempore [suo Dotiiuio prouenire desideran-
les. flmdam quendam et (fuatoor manjsos m Ihiodingen, cnra dednUs atlnwntibus, ab ^cclcsta Vrekeahonl
OQmmulaucrunt, resUtucntes in concambio fundi quosdum agros [^predii sui sub curti que Belen dicltor ad>
lacfntcs, pt in concambiu' inansonim domum tinnm in Gerlinldincthorp, aliam in Berscn, tcrciam in Oaen-
widc, adhuc iti mcntis secrclario rctiiicntes quid iiidc ^proponcrcuL Quorum bon^ intcntionis odore at-
iraeii, dtto alS} nobiles, BeniliBrdus de Uppla ^ Ladegieros de WaMeDberdi. duas panes d« lotins esii-
roatione sortis a picdiclo aduocrito cl matrc cin'; '"rmcnl(?s, cambitr posscs- : ir.l^ =c "ohcrcdcs atldidcrunt.
lUad] <|uoq[ue necessario rccapitulandum dusimus. quod et ^uidi et mansoruui cambiiio sab iurisdiciionc
ladnidi eomitb in loco Malteobem, [senlantia et oonstlib Seabboram «nnnente. sob regio] bamio est sia-
bilita, et ibidem B. et L cmpUoncm samn ab aduocato et matre eias confinnaucrunt, Rathardo legjmm
bannum excqncnle. Dcindc [prefali tres nohilcs ctlificandi monaslerii in scprdicto fundo liccntiam a nostra
bcnignitatc peiierunt. Qua obtenta, in loco per manum nostram primitus bencdtcto. in bonorem Dei el
gloriosissim^ [gcnitricis eios Harif, monasterii fiindamenta eom sanda iooon]di1ate posuenmt, et ad eioi
dotationcm iam dictum fundum ct mansos obtulcrunt, et ad maiorem suo deuotioiiis exprcaaionem, ipsom
locuro [bcat(* Marit;' compum app('lIanoiun(. Prctcrca iam dictu-; W, ccclcsiam^ Hoswincla, in qua ipsc hc-
reditaria dcuoluiioae ius patronutus habuil, cum curti sua ibidein siia, et duos mansos iit [RchcJ su<^ no-
ne% (eeelesif eum «nioerris atitneoiSs inti^ donaoit Nos qooque] deliita hilarilale iHorum denotienem
cxcipicntcs, supradictp ccclcsic uidclicct Hoswinclc bannum intcgralitor iam dicto monastcrio in f^olamcn
[ct augraraitam beoigDe contuJimus, qucm nos ab ocdesia l>eatij Mauricii, suflicienti conunulationo ct in-
dcmpni cambinimuB. fasnpcr quinquc soKdoe in curti Hoswinde ad eptscopalm reditiis pertioentes ibidem
obtulhnus, [ot cpisoopali mensf aliam decimam aex solidorwn de duabus domihus iuxta Walbeke, ct do
aliis in Ddesthorpo, quf tunc uacabat, in rccompcnsationcm rcstiUiimos. Scd ct II tlc I.ippia cidcra ^ccle-
si^, conscnsu [heredum suorum, contradidit unam domum predii sui in Selehorst ct altcram qu^^ dicitiu*
Praoeslindiof, qaam a Bembardo Monasterienstt fcdesi^ maiori preposilo, nostro ei totius capildi oon-
aenso cambiuit, rcstituens ccclesic nostrc duos [mansos predii sui in Leuerdincthorp, et duos in Aldcnhotb-
mere.] et ngrum curti Rucampr» atltncntcm. Cuius concambii rcstitutio siib inrisditione Rathardi in Hornen
snb rcgio banno scntcncionalilcr est coiitirmata. [Widclvindus quuque de Suaictilici-g cum fratribus suis
Herimjnnno, Volqrioo el Benrioo, enm alios adboc non baberent heredes, et pro elalia inlegrilale libero
frucrentur (Ii<;posiUonis arbitrio, iam dicto clatistro ecc!c<?iam in [Stapcllafien ct nirlim ibidcm sitam cum
omnibus attincnciisj suis, pari uoto et unanimi assensu assignauenmt. Nec Ubc prctcrcundum, quod Wide-
Undus aduocatus LXa. marcas quaa in bonia iSis [oominc pignoris bnbuii, pnftto beatf Kari^ caropo oiTe-
I Dl« Ot^faMldcltud* itl MfHirtt «nd «iit pMict Stiick mitlaa uu dcr
nT dim WaiM Ftfaked» b» >■» 4»
getcbtoMcn.
Qtd. «lifl. hiM. WMllkl. u.
MifiMfcM nd In kl
23
Dw
Dlgltized by Google
478
nndo iowiiiL Bi h^l donatio predielorDn rnmim sub rcgio banno in loco Bracwide coram ThandMnio
comitc stnbilitn cst. Q\m] idco fnctuin csl in loco illo, fi|iioinain bannus in jtii fnnri sila 80nl, cer-
lum tempore ilio non habuil prouisoroa), Iluioii donalionis . (cslns sunt Bernhardus el Wtdekiadiis. Florta
de BilMlnRiiit. GomlMrtais de Brtbarch. Fridericus de Spenga. Amclungoa coines de Parflnnmeo et Inter
«□I Crachlo. Heoricus do Uppia. Gerardus de Wilpinlhorp. Biudeill] elinn ccnobii prouisorcs a Geiaido
preposilo cl fr.itribiis ciii? utiam tlomiim in Sclchorst et mansum unum in Bullcn ir><fL'ra!iif>r emerunC,
[cuius eiuptioiiis ^labililio coram Ralliardo in ioco Mattenbcm dobito et»l ordiae termioaLa. iidem] ettaill
prouiMirea • quodaei ia>ero honiiae lieiMlcett, domam unam in Mattenbem, emuentilMa heredibaa eina;
COin omniba> attincntits [emcruiit, cl in coilcm loco conini .-.( pc (lictu RatliJirdo cmplionis stabililalcm ob-
tiimjeruut, pre«eotii)iM et coilaudantibus Amoldo comilc dc Altcna, ct Widckindo d<e Oseda. Uis omnibus
ea dietm eat itabiflitate ordinatis, prebti fiindatorea noneUam plantaiioneni anam beato Paulo ei no-
fata] noelciaqae aoccessoribus. coram totiiu capituli audicniia. perpetua dooaiioae §niti^ ct libcro obtulo-
runl, oa tantum pactione intcrccdente, [ut idem loctis, sicut ad Monastcricnscm cccle.siam ubcdiontio ct
proprielatis habcrel respecturo, itaj ab eadem spcrarct perpetuum dereosionis patrocioiom. Quem nos
eliam ab ooiai eiooibne nostre nd soeeeaBonim noalrorum onmino [liberain e( abaolotiim eaw ceoiiiroii
mua. Posth^ qoidam ministerialis beati Pauli, nomine Gerwinusj dc Bukenevorde, animf SUf mnnadOt
talcntiim dccimc positiim in Thcttcn, tnorc cl iilio collondanlilms, nobis resij^auit. Simililer ctinm qui-
dara L,ulfridii!i Suelliero de Lletlie, Suistiierus Bemliardo duj Lippia, fieiiitiardu!> ueru nobis deciuiam super
doa» domos io Bonb exreslaeaait Noe ttero bano el predictam dedmem [o Genvino rerigontam diets
mon.istcrio donauimu.s. Insupor W. aJiiocatus (lomum" quatidani in Polochom, quam a nobis feodali iure
teouil, libcrc resignaDS cidcm monastcrio in propriclalcm ^donari a nobis edicacitcr impetrauit. I^Uir ol
tantonrm mnnerum searinia m ailtm ^temam profifciant. oenerabilinm Cnterciensis gcneraiis capituli palniB
benifioo frcii assensu, in loeo tnemorato [cungregaiionem de flKis eoniodem b honorero Dei omnipoteniia
el uencrationem] bealissime sempcr uirginis M.Trir ronr^lituimus, et ipotcsfnfom a Doo habentcs, ipsis ipso-
nunque succe^ribus [ordiois sui coosuetudincs iilic scruare, iibeflatcro pcrpetuam libcfltissimej concedi-
fms. Ouooiam ^tem nmnefsilas eoeiflatanim adoocatoraro iusolenlia laborat et fera saocnmbit, me Id
pro ^posse noslro diligeoti «>litdtodine precauentes. eisdcm fratribus libcraiu in (pMflUMoqae aoberini
aduocatum clectionpm, ct eiusdcm, si minus utilis fuoi it, sino conlradictionc depositionem [iudulgemas.]
Et ne adoocatus plus in ioco illo iuris quam oporiet sibi uendicando usurpet, cortos ei [tcnniaos assigna-
moa. ut aidelioel noa in ploribaa qaam ia dotdias equis cbnatnim, aij uocataa faerit, aocedal. et li pre
hercditatibus oblincndis. iiel commutaliniiihiis oxoqiiondis iurc [f^uo opcrani iniponderit, lanluin .sc'\ dona-
riis sit contentus, non emolumenti quan_|lilalem atlcndcns, scd illius potius, qucm apud i>eum patrcro ad-
uocatum habcmus, Jcsu Cliristi retributionem [^feliciter cxpcctans. Adicieodum quoque est, quod nos anom
mansam b Bebe,] cum aUo in Gropenlo, ab foclesia sancii Mauricii candiiuimos, et ita nos et aduocatoa
domnm dnnnira rmJinsonim in Rclic prcdicto monastorio dedinius St i! ot mnn.'?um alium in Clesphem a
Conjrado dc Ostberge ministcriah bcati l'auli, ct octo Utoncs nobis reaigaatos, cidem loco (_cootulimus. In-
sapcr supradictna aduocaias onum mansom b loco qoi uooator Gest, aiiom m] BalEei. et Beraardas de
iippia onam io Graahont. sepe dicio ccoobio obtulcrunt. Vl i^tur [hfc ordinalb lam diligcoti circutn-
sppctinnr pfTtractata, perpettia slahilitjile consi.slat,^ presculem paginam f.ij»i!li nostri annexiono roboratam,
asscribi iu.ssimus, auctoritate D^i et [nustra tcrribiiitcr excommuaicantes, qui bcat^> Mari^ campum in modo
oblntis ad m Ailiirom ofliBrendis] toquielare, uel coolra praaeriptam eina tiberlotem abqnid presumpaeril
ordioare. Aeta [sant h^c aaao ab racaraaiione Domini II**.C*.LXXX*.V*. Indietione DIs. Preaideate Romaa^
") ta KapUlbMlie ft^fi klcr «clln' «MMt; Of%iMi ^ fal dis Udks iM frtiiMr, «sd i* iaumAm VscUnBbi «ii
M dM «wiBM «Mliii. ScblMi dct imi§Mkmm Wmm gimis Mch o&a m Imh.
«tBS.
179
scdi Lucio papa tercio.] Rcgnante Frederico Romanonim imperatoro aoQinsto. Prcscntrbus cleriois et [laicis
quorum b^c oooaiaa sual. Bemharduai maior preposiUis. Bernhardus maior decanus. Ucriroanous abbas in
Capenberg. Wniio] «bbu in Lisbem. WeraiiilMldas abbas in Uarlar. Vdo saneli- PaoK [prepoeitns. Heri*
mannus sancti Mauricii prcposilus. Franco sancli Pauli (lccainis. Thcodcncns sancti Liili;ori decanus. et]
totius capituli nostri conucntu&. Horimannus oomes de Raucnsberch. bymon [comes de Tokoncburch. Olto
oomes de Benethcm. Rodotfus dc Stcnuorth et filius eius Ludolfus. Johanues dc Ahus. Godescalcns de]
Lon. Burchardus de Asschcbergc. ilenricus do Dulmen. Ilcnricus de Rechcthc. Ludolfus do Bouorne. [Go-
dcfridus dc SconebSte. HerinananB de Ifooaaleria GodeecaJons de SajNrotlie. Autgeras de Klrejbeke. et
alit qnnriiplures.
Dm Sicgcl, wclchu sagGbAiigt war, itt Tsrtoreo gegaagen.
CCCCLII.
In Domine sancte ci ludiuidue Triniuitis. || llonniannus Dci gratiu Mooasloriensis cccli^Q cpiscopas se-
cnodQB, monasterio campi saneie Marie. in perpoluom. amen. Pleramqoe geelaram memorta rerom transit
ct clahilur cum annua rciiolutiono tcmporuni, undc ncglectum iri uidcmus iura inlcmrratir ncritatis, nullis
subnixa priuilegionim teslmioniis. Notum sit cr<;o (Idelibus uniuersis, tara presentis quam futtirf^ cinti';,
quod quidam nobilis dc nostra diocesi Widckindus aduocatus de Rethe, et mater eios Laltradis, fundum
qnendam et qnatuor mansus in Ilundinkcn, cum decimis nitincntibus, ab ccclcsia Vrckcnhorst commntane'
nmt, restituentes in concambio fnndi *|uosiI:im aprns [ircilli sui sub curli que Belon diciiur adincentcs, ct
in concambio mansorum domum uoam in Gcrboldioclhorp, aliam in Bcrsen, terciam in Ogcnwide, quorum
cambitb snb ittriditiooe Radbardi comit» in looo Hatlenjiim sentencift et eonsensu scabioOTom aoooeote,
sub ragio baooo cst stabilitn, dotanlcs his prcdiis suam nouellam plantationcm. Postea uero eiusdem ce*
no1>M prrttii^ores alios duos mansus a prcfata ecclcsia Vrekciihorst commntaumtnt, tmtim tiidelicet in Rche,
almin la Bcilctbc, rcslituentcs ei tres, uniim in Wuslmattebcm , alium in Gronhurst, tcrcium in Gcst, aduo-
eato onm mtidsteriatibns el Ktonibns einsdem ^clesi^ sentcncialiter et legitime onmia oonfirmaote. Yt «rfp
rala et inniolabilis persoiiercl lam probala ct connoniens prrdiorum cambitio, presenlem paginam sigilli
nostri signauimus inslrumcnto. Si quis igitur in futarum hanc nosti^ institutionis carlukua prcsuropscrit
immatare, procul dubio sciat, se indignationem Doi omnipolcntis et boBlQrmn apostoloram Pelri et Pauli,
el noslre eieommonicationis senlenciam dampnabjliter iiicnrrisse.
Dm SHtfHf dem hn fir. CCCCXLV. bcMlwtelMiMM glcidi, iit wii na«i fuA irlfiiM FfdM Mgiiiipsl.
CCCGLIIL
Awf dcm iiltMtok C«r««}r*Mlin ItophftMh*.
Iii nominc sancte el indiuidae Trioitatis. Ego Sifridus Dei gratia Paierburncnsis cpiscopus , monaste-
rio Corboiensi in pcrpeltmm, Amen. Ciim ex iniuncto nobis prcsulatu.s ftrii-^io ulililalibus ecclesiarum sluc
monasteriorum nostre diocesis diligenti nos studiu iniiigilaro deceat, qiiaimus lUi in disciplinis spiritualibus
proficiant, el ttde in rabus lemporalibos seotianl inOTeraentom, nl noo dtnpereinr mmMteriom neslrnm,
specialius tamen et fcruentius illorura uolumus ct dcbciiiiis cominodis ac profcctibu.s iiitcndcic, qui in por-
fectionis ilincro constituti, alacriter et cunslanler suum exequcntcs proposilum, Dci gratiam et pium homi-
uum merentor affectum. Huius rci gratia dilectis fralribus et amicis nostris momehis Corbeiensibui» , qui
prapter booeslatem sne conuersationis magnum et specialcm nostra dtleclionis meruerunt fauorem. ded-
maliones noualitim suoriim in ^rithebnlc, in Bilcnberich, in Rozinberich, Haddenberich , Kulingc, Humbah-
tisses, LeuiogesscD, que Jure coounuBi et gcoerali catbedralium eccleeiaram priuilegio Paterburaensi ecde-
Digitlzed by Google
480
Itll.
sic prrtinpbant, a prcdecessAribas noslris inclitc recorHationi*! cprecopis HcTnrico, Bcmbardo i^iergiso, ipsts
douaias rcuolituus, el doualioncs raias habemus, cl raias liabcndo noslra aucloriuite contirmainus. Insuper
etiaiB dedaias in duabot luaraltiiB Atbaebtiaaan el BoddtineD emn umiala et oonMora, 0001 oomiiiMiilia
ac subscriptiono tolius cleri nosti i, spcainles nos pii> eonini oratinnibus adiuuaiido.s, pcrpcluo qnicle possi
d«idas omoi firmUate stipeodiis eorum ai^gregamus et iradimus, aocepto pro btis omaibus in commutaiione
qnodaiii pradio ia Oaaealliorp, ab «niiii ioriBdielione adaoeali abtuduto, et n peliiione cuiuslibet quouts
iiiM|iiaiii tenqiore anper eodcm prcdio qucsiionem moucntis absoluendo, qno el FaterbnrnenBi ecderia.
dampnum mious scntiat, ct trarJilio ipsa Corbeicnsi ccrlesic >iiiliilis m.i^is ac firma pormancat. Sed quo-
niam io biis diebus malis tiiii Adc, ut sibi lucrum ucncnlur, aliis dampnum faccrc non ucrentar, ei nichil
adflo firnio «st siaiiitam. ad quod dod laboret caltropnia diasolaeDdi. ne faeo rea tam cdebriler quam sa-
hlbritcr gcsta ex coleri ct occulto lapaa lemponim obliuionis scnlirct dispondium, famam hniaa fUA pre-
scnti scripto pcrpctuarc ct sii;il!i nostr! impressionc ac tcstiiim .suhscriptiono roborarc dccrcuimus. Acta
suot hcc armo dominicc incunialioiiis M" C LXXXV. Indictionc tcrcia. Tciitcs liuius rci sunt. Ilcinricus ab-
baa apoBtoleraro Petri et Penli in PaterboroD. Akn»nnns maior prepositns. Volbertas deeanas. Godosealeiis
Norllmsensis prcpositii^s. Brrnliarflns apnsloloriirii rctri ct .\nf!rcc prcposilus. Mcinricus. Lodcwicus, Conra-
das. Cooradus. Godefridus. Aiciandcr. Erpo. Ucinricus scolasticus. Lambertus celierarius. Ilugo. Theodcri-
cuB. Coni«das. Bmihardas. Wireramnus. HcrBmBimus. Hcrenuinnus. Volqnoiafl. Laiei quoque qui interemnt
llit sunt. Aniclui - l lonn. Heinric dc Spcnge. Conrat. Hcinric Wcrnhcrc. Conrat. BdnriCi. Hildebolt. Vol-
qnin. Uugo. Uolmicb. Uenanan. Saether. Albracht. Uartman. aotger. Liuder. Uereman.
CCCCLIV.
lo Domine saoct^ et indiuiduc Xrinitatis. £go Cooradus Dei ^atia Corbcicusis abbas ct uniuersam
eapitulum, PaifaerburaeDai ecdcsif in perpeUinm nmen. Cnm doclrina apostofica et beoli Beaedicii regola,
aecunduiii «juam nitiimiis et niuera dcbcmus, nos alicna non appcterc, ct quod cx nobis cst pacem cum
oinnifms lialiorc prccipiat, maximc Inmcn cuni illis, qui cx su^ bciiignilalis dignationc pcr muila stnccrp
kaiilaus urgumenla iiuslr^ iu so dcuolionis prouocarunt alTectum. Hac de ro mota nobis qucsUone a ue-
nenibili domino Sifrido IMherbamense episeopo snper dedmis noaalium nostrornm in Frithebale, Bileo-
bcrch, Rozciibcrch, Iladdcnhcrch . Knlinf:c, Ilumljahli-i.scn, Lcuingcsscn, quas prcdcccssorcs cins cpiscopi
glorioso rccordationis Hcinricus, Bcruhardus, Eucrgjsus oobis dcdcrunt, (luamuis ipsorum donatio canonica,
quamuis prcscripiio longa el aposiolicorum Adriani et Aleiandri DI. priuilcgia rcli^^oeis domibos de ik»
prestandis di l imis iodulta, et silcniium iadiccrent. lamea ne nobis renaDeret occasio lillgaodi cum Patber^
biimcnsi ccclcsia, quam pro sui hnncslaic scmpcr dilisjerc, ct pro calhcdmli qno preminct honoro
scmpcr rcucrcri uolumus, indcmpnilali cius pro modulo facultaium nostrarum prouiderc cupicntcs. prode-
dmis prcscri|)toram nonalhim in duabus marahin Albahtissen et BodikesBen, quas preratus domnias Sifri-
dus nobts conlulit, prcdium quoddani in Ossendorp ci dcdimus in proprium ab omni iurisdictione aduocali
ab:^olutum ct ab omni pclicionc cuiuslihct f|tioni<; unquam tcmpoie super eodcm predio «{uestionem motori
absolumdum. Scl quooiam in his dicbus uialis lilii Adf ut sibi lucrum uencrcntur aliis dampnum facero
oon uerenlor, et nlchil adeo firme est statutam, ad qaod noo labeiiet calumpDia disaoluendnm, ne bfc rea
tam celebrilcr (piain saluhiitcr gcsla, c\ cclcrl ct occullo lapsu tcmporis obliuionis sontirct dispendinm,
famam huius facti pi-escntt scripto pcrpcluarc, el sigilU oosth iapressioiie ao lesttum subscriptioue robo-
raix' decrcuimus. Actum anno donrinicf inearnationis 1I*.C*.LXXXV. Indietiooe IIL Teoles hains rd smM.
Frilherioos prior. Meinhardus prcpositus. Wcsccl. Albraht Lambntbi Otfwlrie. Tbideria Rothott. Vnai^.
Haitinan Rnhrnht Rcinlicre. Widikint Rciicnhart. ct fralrcs omocs, quorum omniom prescndam ct con-
seesum sigilU corum testator iapres^io. Laici quoque iotcrfuerunt. Albcrtus comes de Euersten. Berahardos
Digrtized by Google
ilSl.
481
flc Lippia. Widiliinrfas de Rctlie Bode et Bertoldus t^n Hnmhnrrh Frrtbf^nc. ITugo. Bode dc ITnxcrn. Con-
rat. W«ksiQOl. Karohis. Joban. Wernhera. Ueiiiric. Gerebraiit. Ueinhc. £reiibrcbt. Araoll. Retobere. Volqaio.
CCCCLV.
Qko Rikeago de Sl«dese et Jo«»ph fiUoB mMia, ffliis, nepolflN» et amieis nhiMiii. Preaens lioiininnB
c!as prcspntiiirn actuum coiiscia, preteritorum nescia, .seruat pnstcris disorimina, si non fuerit senes gcslk)-
rum «cripto signata. ct mcra ucntas ceco palpatur crrorc, dum rcrom coatractus certo caret auctore.
Vnde 1109 momli, deciraam domns Honbiirea sKe, quia oerto mb pade pomnm, qoatoor nidelioet lolido-
ram anoaa pcnsione, conMMQ Tadleimt et filii cius RiLolfi, qui hanc m f^o a nobis habel, doadmai
noalram Amoldum cpisoopom rogamus, qoatcnus lioc factuin eiu-s auctorilate roboretur.
A. ChfNli fidelinm minimus Osnenb. dictus cpiscopiis Promisse narrationis textus phim nirornm pre-
oomiuatoruni ropresc^nlat aOcclum, et ccrtum ad poslcros rei geste postulat tcstifflonium. Quud quia no-
gnre noo debcnma, presenli ingine sagfllum WMtraoi appendimas, et pieiiolatti Christi nomine oonfirma'
mus. Acta Miiit hvc anno dominicc incamationis M". C*. LXXX". V*. Tcstes. Olricus prcpositus beatc Ccr-
thmdis. Gova priorissa. Ermcogard. Ah!>»-ich. Mcinward. Johan. Ibiedard. el totus inibi conucntus. Leotfri-
dus maioris eoctcsic prcpositus. Amoldns bcati Johannis prcpositns. ioseph decanus, ct alii quampluras de
oonoentu rmtres. Symon comes dc Thckenenbnrch. Anioldas. NicolmM. Rolhidfiw. HugOk BaUwhHn. Johnnr
nes rurus. Gorhardos piocerna. Ilcinricus dapifcr. Ambrosius.
Dk« mii PatumaMnikm MsiUiagla fntM MwhiUUdM SitgA Ut vnf tt)» abfiHtbsB» adgt «b«r Mch dia Ttga 4m
CCCCLVI.
Ucrimannus Dei gratia Abbas in Caponbcrg, Cuncfiqiic clu.sdcm loci fratrcs, vniacrsis suceessoribus
suis in pcrpctuum. Nolum cssc uolumus tam puatcris quum Modernis, Quod dominus Uerintannus uenora-
bilis )IonaKtcriensLs episoopQs. quando m capelhi nostra allaie Sencli Pnnli apOBlolt consecrauii, etdem ilh»-
mioando quindecim denarios decimc annuatim pcrsnlnrndo.*; pro nnimc .'iuc saltite assignauil. Sev (|uidcm
de domo Herimanni ntiiilis de Senden, Nooem autem de domo . . Miliiis do Uundebardorp, proaidendum
anlem nt oanems onni anno sit 8enden reoefNitnis denarioa io vigilia Lanrenoii, vt amtem mdli dem-
ceps in dubium ueniaA do dooalione snpndicln, soriptore hnina lealhnonio enm aigpHo eeckMie noaini ^san
duximus roborandam.
8<«s«l mm »m>MMi|t« tmi abtr «criorM fctaagaii.
CCCCLVII.
11. Dci gratia Capenbcrgcnsis ^clcsic aWin.-^ \r,'nfn c«we noTtmnK nniucrsis Chrisli fidelibus cl ma-
xhno (cclesi^ iiliis, qood Wicbokios dc Wcluere homo nobilis, cum nos et ^cck»iam Capcnbcrgcnscm im-
peleret de cnrti qof est m Vebnedo, ct aliis possessionibns ad eam allmentibaa, qoam parenles ipsias
lc^iiinia fradilionc iam dictf ccclcsi^ conlulcrant, graui molcstia oorporis cgrotare ccpiL Diuioo ergo con-
silio inspiratos, nt oonfidimaa, noa el frmrea noslros ad ae nooanit, lole ok eorde peniiena de omaibus
Digitized by Google
Itt
11 B».
poccttis sni^, el niaxime de querimonia quam aduersum noe ininsto habucrat. Ab hac igitur querola cum
muUa compunctionc ot deuoliono omnino dcstilit in prcKcntia noslra, uxoris suf ol iilif et alionim qui
subscripti suut. Conradus dc Ilamclspringe coiLsobrinus Wicboldi. Hcinridw GoUiase. Heinricus LuncinL
Theodericas Friso. Ludgen» mniiilerialis Conradi. Herimamius de Veimede. Preleree instantissitoe petill. ut
tam ipse quam mator ^m. uror qtinqnc ct nia, ?ingiili in obitu suo plenam momnriam hahrront in ccclc- ,
gia Dostra, tamquam unus ex fratribus no$tris. quod ct ei iodubitantcr promisimus. Cuius rei uulicia. uc
• poeieroniiii oieinoria labatur, presenlia acripci atlealalionem adkibere placuiL
Dh nU PMiMMatMMllSm Mscbiiigl» ilnm, |rSwM* Sltfil dm ttHla BappMfccif lit inanl htMkSHgL
CCCGLVIII.
In nomiue san^ el indiuidu^ -TrioitaliB. Thetmarus Dci gratia Mindcnsis cpiscopus. Vniucrsis fido-
Iku preaeiiiibua et posteris ootura eeae oolamus, quod soror Sophia sandimooialls fodeaie beate Maric
qu^ apud nos est, cum a <|uibus()!im sororihii?? ciiisdrm loci in abbatissarn ruis.sot clecta, supor oxaminanda
(leittioDO summi ponlificis auctoritos iudicus dclcgauit. Post multa uero coucilia uariasque binc ct iode
qnealioDes diotissimo proposiias tandeni se petenthim iudicum arbitrio aobmiail, et ab eiadem hissa man-
soete ct*s.sauit. Deinde ooosilium priorum oct losi^ nostrc et abbatis insutam et pTeposili de Ouerenkeriken
nos ut aliiiuatonus oam consohroniur adniuiiuit Ii:i(ur cum beniuola sororum omnium conniuontia. uido-
licet tam carum a quibus oiecta fuorat, quani atiaruni, ei ad suum stipendium aiiud stipcndium in eaJcm
eodesia quod tunc libere uacabat contulhnus. Eo autem pacto, ot prtns habiium stipewKum, eodem dkxIo
quo antca possedil, in postorum pc— U, suporadiliti aulcin stipcndii fnictuin, siuo ahscns siiic prcscns.
scmper intograliter pcrcipiat. Prctcrca diinidium orti cuiusdam ct in co habitaculum usui sui commodum
ci conccssimus. Qua in ro nt SHnctlo Buetoritatls nostre pcrpctuo illesa permaneat. eara banuo et si^ii
nOStri protestaliODO rohoianiinus ITcc suiit nomina tcstiam. Decanus mnioris ^cclciiio. Hcrmannus scolasli'
cus. Ilildcboldus. Lcfardus ccllcrarius. Tlndcricus subdiaconua. Godefridas diacoDUS» Hermeogardis dccana.
Tbellirdis Gisla. llelenburg. et coicre sorores sanci^ Uari^.
bicgel Ul Ttrlvren (esMscn.
CCCCLiX.
Attt einem ObernkTrcltHcheo Kupiar «iet K. Jahrbuodcrts, im Drsilt dei Cibtioltickan Htmjer lu Minden.
In nomioe sanctf et indiuidu^ Trinitatis. Tethmarus Dci gratia sancte Mindensis eccicsic episcofius
Noucril omnium tam prcsentium (|uam post futurorum induslria, Qualiter bealf memori^ donuous Werabe-
ma Bpiscopus ecclesiam noucilo plantationis in OucrcnkerlLen com oMalione quorundam predioimm in ho-
nore siincto Dci gcnitricis Marie fundauit, quam Epi.scopiis Anno iirocossor nostor pia inlentionc consccrans
quibusdam booeiiciis ampliauit, Sed quia morle preucnli ad slatum qucm optaueranl prrduccrc noo po-
tQenmt, Nos ipu auetore Deo licet indigoi in pontificaius eis cathedram soocessimus parti( ipcs beneracto-
nim eornm ease cupienles, qn^ m eodom loco benc inchoaucrant, aucloritatc ') • • • conscruetur. Piotatis
etiani eorum propositum firmum osso cupienles, eundcm locum, ut anto imjs fcecrant, libcnim forc di- Tc-
uimu£. tanquaiu ''i . . . faligeniur. Omnia crgo illius ccclesi^* buoa. bamiuiu uidelicct cpiscupalcui iii ip»a
<) *) Dic wc|geiMicnco Stdtcn aliaiiMa *»ltkommcn mit (len cnUprccbeDdea der |lcicbaitigrn Urkmde de« Bi«clku6 Aiin«
mn 111* iibflfeiiiT wutMt diM «la patnnl 4lt Sltllwc dcr W«i1« «cfindcn, «d«r dn MafcaMidlM Wart ■« cincm
ifcfeMvMeda^ fwwnkcdl IM, w«d««* dcr aiaa «UM im §ii»mtim tiirilndnrl «rlnd.
Dlgltized by Google
ilSft — M8C
483
ecclesifl et in ecclesiis Veldeo, M(ai»at, MeAA», Snlbace, ll«tn1niMii, GetenebaTg; ^tamofn Bmnea» her-.
bike, Potisson. Tnnkcrdesscn, sacrificiuni peregrinorum seu alionim (idoliiim totum ad usus congregationis
dcpuiando, Decimam in Alemultre, domum in Milebei^e, Uaburgebusen cum omoibus suis appeodiciis, aa-
tiqua eliai» dolife are^ bona, Dedimmi in NienMide, deeiraam in Harst, cariam tn Tdden «um onnilm
atlincntliB, nidelicet agris ') • ■ . eodcm iure quo prinoe|» Beinricus dux anic [^osscssa oblnlit, CMlnNll itt
Buknbui^ cum capella et omnibus capelle attinentibus que comes Tbiodcricus dc Wrbenc c^im a^scnsu he-
rcdum snorum Bancl^ llari^ obtulit, predium in UeDnessen quod dc uiUicalione Wlbike cum assensu aduo-
onti H eoniilio nilfiei Bnbodin el HlcMiam per ooncenbiam eoeleelf in Onerenlcericen oonlaKt, pro qoa de-
cimain domns Sophic in Rotliorkisson , (lccimam diiorum inansoruni in Sulbiko ct cuiusdam deserli predii
in Merbike rccepit, Dccimam etiam nouaiium quf ipsi eiaborauerinl infra Episcopatus nostri terminos et
in omnibus prcdiis oornm que ad manum noetram uacauerint in perpetonm eidem eodenf damus, atque
^ «Mmda faona ab eis nuoc legiiime posscssa nel u posicrum iuste poandondo, cloaibae oeli, banni noeiri
auctoritrifc* et >if;illi nostri impressione firmamus el in uirtulc spiritus sancti, in quo per Cbristum '"'^t nmnis
,^ ligandi ct soiucndi potcstas corroboramus, Vl qui in irrilum duxerit sit analbema Maranatba ct «ieleatur
uomea eios de libro aitf
CCGCXX.
^ Am dm lapMlwMhe 4m KImMhi Galfica.
In nomine eanote et indiaidne Trinitatk. Egi> Sirridns Dei gralia PatherboraenBig ecclesie episcopns,
monastcrio in Gcrdine in pcrpcluum amen. Cuiii e\ susccpto prcsulalus oflicio paci et tranquilitati eccle-
siarum omnium quarum curam susccpimus nos oportcat intcndcrc, soilcrtiorc tarocn invigilandum putamus
<' diligcntia ubi aliqua disturbationis cognoscitur csse matcria. Ilujus rci gratia commoditati sanctimonialium
in Gerdene qae vito honestate et religionis obeervanlta lam noBtromra qnam mahoram erga se provooi-
nint afToctum, perpctuo prospiccre cupicntcs, prcscntis scripti .«icric dcnunciamuf; univrrsis ridolibus t<im
futaris quam pru.senlibus, quod ordinc controvcrsia, que inter ipsum monasterium ct flcrcnumoum dc Sid-
deewn eupcr quibusdam predils vertebalar, conqaievit. Anno donuoiee inearaalioma ]fC*L*VIlI Croswinae
miles Trater prcdictt Beremanni lepra infectns, qaooiam audierat qaod flageOat doannas omnem niium quom
recipit, ?c ab eo, qui Saulum in via prostratum et cccitalo percussum intrare compulit. iioc llat^eHo vo-
cari perpcndit. Quaproptcr morbo camis desperato, spiritui saucio mcdicina clGcaci volens consulcrc,
qainque mansoe in Ostheim, tree et dimidiam in Frodenhasen, anam in Baddenhnsen, noam in Dalteasen
in manu domini Bornli;irdi padcrhnrnonsis c|iiscopi hac conditionc, ut ipsc cadem predia monastcrio Ger-
dcnc confcrrct, cum consensu lcgitimi horedis sui prcdicli scilicot llcrcmanni qui nondum tunc liberos ba-
bcbat, rcsignavit. Prcdia rosignata dominus Bcrubardus padcrburncnsis cpiscopus monaslcrio in Gcrdcne,
Mcot aliod inslramentam de eadem dooalioae eonscripitim tcsiatur, perpeloo qaiele possidenda donavii
Post donalioncm actoribus monastcrti tn corporalcm conindem iMimiruin possnssiononi mis.sis. vidcns Gos-
winus quia sioe ouero et gravaminc mooasterii ibi sustcntari poluil, cum sancta et chara familia .sua Adel>
thetda vtdollcet oxore soa et Johanne filio sao, ad Mmetom mooBsthw converBationis odum Gerdene se
tnuisiulit Novi.ssimc nuicm mortua Alhcida folicis n : ic matrona, qno maritum et Gllum premortaos
planxcrat, anno dominicc incarnatifmis M^CI.XXX"!!!!", lli rcmnnmiv cum tixorc siia Ilildeburga ct scptcm
filiis suis Ilcnrico, Udone, Ucrcmanno, Goswino, Johannc, Anlhonio, Wcmero, mona«terio supcr cisciein
prediis qoesUonem movere cepil, aeaerens Bnnquam booa illa ox saa vet fnilrts sni resigpalione tn perpo-
taam jos slve domininm mooasterii Gerdtnensis tranBisse, sed «e taalom tribos Hlis persoois osafracluin ad
Digltized by Google
m
rcficiendas quotttdianas carnis sac roinas temporaliter concessis^c. Nos vcro liip prr bicnninm prorogaia,
diuD odia et iurgia cresoereat raemiQimaa oificii nostii ewe» moBastican disciplinam protiteQica liligiiia foni-
libus subducere. ot diviois miniMeni piMWHt pio et aoiarlar intendBre. Ne igUnr mefttea eamm, que Beo
in oraiionc quibus dcbcmus in lcctione loqni oonaQeTOrBt, per voriu caosamm curas ciOuercnt, et ae
filii Hcromanni rapinls cl iiu ondii» bona monasterii vastantes. morto oonlnmHiosa concilial s\\c mcnibrornm
truncatione lucerent roaieracta, quia magis transactto conciliat et amicorum suavilt>«|uia, quam judicialis
eenteatia; oansam ipeam erbitrio nostro el quornnidun ikieiium noslroruai conailio supposttam ita sopivi-
raus. Quod Hcrcroannus datis sibi a monastcrio viginti mareia cum uxore sua Hildcburga ct Glits snia
Heinrico, Udono. Hcremanuo, Goswino, Johaaue, Anthonio ol W«>rnlioro, iuri suo si quotl hribuit \el ha-
bare videbatur in bonis ipsis, que in Utd verlebantur, rcnunciavit. <Jua renuncuilioau suleiunilvr (acia »icul
vaneraMis donunua Bemerdus epiaeopna poet primam renuneietioBem inm flepediota iione mnnasierio Gcr*
dinensi dedit, ila ct no.s post hanc ronunciationem sub prcscntia clLTicoruni ct Ijiironim eadem bona cccle-
sie tierdioeosi banoo nostre auctoritatis cfmiirmavimus. Volcutes igitur facti nostri momoriam litterarum
indiciia etemari. bano carfam Jam dicte trawactioMa testem aempitemam oooscrflM. el ««tentioo sijpUi no-
atri caractcre fccimus insigniri. Acui sunl iieo aooo nb ineamalioae duinini MCLX.KXVL Indictione qnnrtn.
PrcsiJcnie ccclc-iic Romanc domino Urbciiio papa tcrtio. Rcqnante domino Fredcrico auf^nslonim ^crcnis-
simo. Tcstcs hujus rci sunt: Altmannus eccle^e nostrc major prepositus, Volbcrtus dccanus, Meitincns
capeilanua oosler, Ludowicus, Connidua, Goniiidus, Godefridus. Erpo, Alexander. Beniricns sdiolasticoa^
Lambcrtus Cellcrarius, Thcodoricus ctuitos, Thcodericus, Cunradus, Benihardus subdiaconus nostcr, Hugo,
Wulfr.ui)u>. Ilercmannus, Hcremannus, Johanncs, Volcquinus, Ilcinricus apostolorum Pctri ct Pnuli in padcr-
buruc abba^), Niculaus Ilcrcsc.thchuscusis abbas. Virorum nubihum qui uddcrant nomiim hcc sunt: Wldeiiin
dus advocattts, Conradus de Schocneberge, Bomardos de Lippia, Widdundus de Rethe, Albertus dc Ever-
stccn. Widckiudus tlc Oscihc, .\me!unf;us comcs civitatis nuiitrc. Noinina ministcrialium : Wernlicrus de
firachel, Courat Stapcl, Uugo dc Heiiichelderc , llartmanQus de llescn, Hugo, lieiuricus Spirinck. Coosi-
liaiores tmnsactionis: Conradus de Adeasen, Burdiardos Plocltrath, Appolonius de Weslere. Joiianncs et
Karuliis do Nigenkerikc, Heremannus et Swcthcriis de Wovcrc, Sifridus dc Daelhecm, Hclmicus (.rube,
Macharius. Jotian. Rotgcrus de liesen, AraohJus de HobrachUsseo, Uugo LoogoiMrdiis* Xlieimo Slapet ei
frater ejus Wcmherus.
GGGCLXI.
Aw ««ic» KopiilbMfa» dw Kloiicm ItelcMSiHMr.
Bendinrdus Dei graiin Pftderiwmensis cedeaie episcopus. Ifotnm esse yalumns mmierBilati Christi
Cdehum lam fulurorum quam presentium, Quod Bemhardos episcopus predecessor nostor felicis recurJa-
tioni-s. (le conscnsn totius «oi CTpituli, ob spem elerne remunerationis et salutis anime sue, quedain bona
tam in decimis quam in aliis reiiiiibus ac mausipiis iustc ac lc^jaliter acquisila obtulil Deo ciusquc geai-
trici bcate Varie perpelue virgini iu loco eonstruelo a Widikindo comile qui vocntnr sancte Xario mooa-
eterium. Dicta aulem bona que ccclesic contulit suprndiclc, ut (irmioris testiiuonii in posicruui hahcnntur,
conscribi fccit. Sic ca nos couscribimus, scilicct. Decimam in SoibiLe. Decimam in Ucskerinckhusen et in
BoiuelJc. Dcciniam in Volcoidesicn c( in Kcthsen. Dccimam adiacentem monasterio in ooria que vocatur
Botbc ot Tidelinctorpe. Iteni Drcdenbonic deciniani cum omiiibus nppcndiciis. Decimam in Woldessen et
in Bctfinrlui^-cn. Dccim^m in Wcinliic. Dcciuiam in Mcckesdfirp , siuc siul culta noualia siue colcuila. Vt
autcm tam pia collatio mancat iucouuulsa, prcdcccssoris collationcin diclo monasterio auctoritalc jircscu-
tium conBmidmus. Presenles erant liuie Ikcto. Abbas Uioricns de curia. Preporitus Altroan. Dceaftos Wol-
bertus. Scolaslicus Hiuricus de Borbcnnc. Conradus Stapcll et Werncrus fmlrea. Wolbcrtus et Hinricus de
Hvlse Iraires. Daium Paderborae nnno grncie Miilesimo Centerimo oGtogesiino sexto. liaJ. ipriiis.
Digitlzed by Google
118«.
485
In nominc sancle ct indiuidue Trinilatis. || Herimannus Dei gratia 5(onastcriensis episcopiis sccundus.
Cum uniucrsis fidetibus iu ncccssitatibus suis scmpcr assisterc dcbcamus, maxime tamen ciuibus suriclonun
et domcsticis Dei sobciari «alagimMis, nt diun io preKntis uite stadio corum proroeitbns operam diligenter
impcudimus, ipsorum qiifiqiir> siifTrfif^nntihns mcritis postmodum in cclcsti pairia cnm cis sfrnpiterna rcmo-
dia capiaraus. Qoa proptcr notum essc cupimus fidelium uniuersitati tam prcsentium quam futurorum, nos
cftpenulam in Wadenard com omnibt» Btitnend» iibera donatione coDtaKBBe cemilno de campo sanot^
HARIE, coiitinnanies dusdcm capcliulc parochiani ecclcsi^ io Hoswiokele, et propter inhabitantiutu rarita-
tcm ct ciiistlcm capclle profnfnliuilrtn iiifolcrnbilem. Nc quis ergo hanc noslre constitulionis pau-lnam in
fulurum uioiare prcsuiuat, ram aucluritatc l^eatorum apostolorum Petri ct Pauli ot Dostra sub anathematis
iiiterminatione firmissime roboramos, SigiHi nostri tfetimoniom imprimeDdo. Hnliis rei testes sunt. Heri-
ronnnus nlilias rappenherrri^nsis. Bernanltis tnainrls cccNsie prcpositus. Bcrnardus maioris ccdesie docanus.'
Ilerimaaaus prcposilus suiiCti Jdauricii. Ibcodcricus prcposilus sancti Liudgcri. FRanco uicedominus. Widc-
kindus aduocatna de Refhe. Beriiardns de lippin. Conradas pincema. et ceteri tjuamplurcs. Acta soat au-
lem hfc anno doainiof incamationis 1I*,C*.LXXX.VL Indictioiie IHUb OP. Noiias Nouembriai
Dni iB der IUiU« de« «oieren le«NB Rmoiw dw UiteBdi M%idtMklBf mA fiit «riiillM» Ktfdf iit dn W IIMl
OCOCXLV. b«diri«b«iM.
CCCCLXIII.
AiM itt Lieibomiidien UrkaaJea-SuamlaDg de« Fr. PlMadoi Chur.
In nominc sancto el inJiuiduo Trinitatis. Philippos Dei gratia sanctc Colfjnlensis ecclesie Archicpisco-
pQS. Notum facimus omnibos ad quos prescos carta peruenerit, precipuo thcionei oostri procuratoribus
in Nvsaen, qnod eodesie Usbonenri, m recompeDsationem damni ab hominibus noetris eidem ceoobb b
gneira que intcr nos ot duccm Saxonie habebator iliati, theioncum Nussienae de oonncctura vim velalianim
rerum fratribus ciusdom ecclesic attinenlium, pfrppluo rcspectu rctributionis snperne rclnxriuimus. nuncios
iosapcr ipsorum et bona pcr tcrram nostram ab omni iuquiutatione iibera sub nostro conductu ct prote-
ctiooe tnnrire volomos. Quod nl eis ratnm perpetno maneat, hano iMle pagellam oonscrBii et noetri
iussiiiius inpr^ ssiono si^rnarl. Actum aooo dominice incaniatioms HCUXXVL aono Freiherici Romaiionim
Impcratoris XXXlllL iodicl. IIII.
CCGGLXiV.
Aa» Kladlktw V5S. T. XXXVftt.
In nominc «tanctf' et indiuldoe Trinitatis. Herimannus Dei gratia Monasterien^is Fpisropus .srcundus.
Qui parcc scminat parco et mctot, et qui seminat io beoedi^ioiubus , do bcncdictiooibus ot motct. Quo-
aiam iiuta euangeiic^ iectionis inglnictionem, beati aunt miserieordes, quia miserioordiam conseqoentor,
njaericordif aalmn opera clariore locent effiBCtia, qaando nohis coocessf administrationis libcriatom libera-
liter circa pauperes Christi caritatom dispcnsamus. Quaproptpr pro nmorc illius, qui cum diues sit in
omnes, se ipsum euoauiait ut nos ditarot, et paupercs ac dcbiiia huius mundi eicgit, ut fortia confrio-
geret, Consotatioiii ac refeolioni paupcmm miserioorditer iotendere capientefl, Ea qtie por Christifideihim
denoliooem, siue etiam per nostram iargitioncni, domui quae Hospitaie dicitur, humaniler pro ^tern^
vite pr^mio sunt contradita, sub toilionis oostrf protectiooe soacipiiiiaSi ct ab omni vioienia siue etiam fran-
Ced. dipl. ki*t. WestXal. U. 24
Dlgitized by Goo^^Ic
486
dulenta direptione, sub firmissim! nnathetnatis intcrdicto, secnra esse voluinus. SpectaHter antfnn areas
inicr duos lapid«o$ pontcs siias prcdicl^ domui aitiaentes ab omui graoamiDe et impeosa , quf vcl per pe-
titioaem vel per qMiDeaDqve eiaileiD fieri solet «lacUoDen» absolaimos el libenn conetitainnu, ot paope-
rum ncccssilati in caJom domo recolligcndis uliiius et commodius cx eorum prouenlu prouidcalur ct minus
per diuorsarum exactionum mcommoda distrahantur. El quoniam domum tuam, Domine, decel sanctitudo,
nec Anticbristus cum Chriato habilare potest, Christus autcm in suis est pauperibus, sicut ipse testator,
dkseni, Qai omim ex bis recipit me reciplt. et tn bis Christus siticns potatur et esariene eibatar, Doffinm
prefntam sanctam esse volumu? ct immaculat.im el omnis pollufionib. el illicitf> cohahitationis insciam , fir-
missimo sub iimiolat^ instiiuiionis cdicto precipienles, ul quicunquc eidcm loco prcfucrit, siue ooaaersus
doe indamff vel olitm seeahris dericas, Dennaem de proximis snis aut specidi fnmjlmritBlts vinonlo sibt
astrictis, de 0emoeynis no reditibus eiusdem domns pnsoat, vel GOOUibemalem aliqnam et thori familiarem
habere prcsumat, ne qnid de caritatiua oblalionc, qtio solatium esse dcbet summc necessitatis, negligc^nti
procuratore transeat ad luxum iilicit^ voluptatis. Yt autcm b^c rata pcrmaneant et incoouulsa, prcsenti
paginf decreaimas bfo naseri et sigilll nostri impresrioae signari Si qnis autem baic nostr^ mstitutioiu eon-
traire presumpserit, indignationrm omnlpoti ntis Dci cl bcatorum Pelri el Pauli apostolorum eius se noue-
rit incursurum. Testes autem huius rei sunt bi. Bemardus maior prepositus. Bcrnardus maior decanus.
Uermannus ecclesie sancti Mauricii prcposilus. Franco viccdominus. Theodericus ecclesie sancii Liudgeri
prepositus. Pranco ecclesif sancti Pauli decanus. Magister TraiectensLs. Ilcnricns Treroooicnsis. Henrieas de
Hucke. Hartbcrlus Mai^istnr Apolioiiius de sancto Paulo. Lairi, Rudolfus de Stcinforde. GoJorridus de Scho-
ncbcciL. Albertus dapifer. Conradus pioceroa. Bernardus Werense. Delbmarus. Uenricus dc Emb&bruck.
Wilbelmns Steoemnck. Ernestas. Helprados. Friderioas. Godefridos. Benrieos. Bernardos et alii qaamplorea.
Aeia sunt h^c anno dominicc incarnatiODis H.CLXXXVI. lodiclionc IIII. regnante ^rioflissiniO H«IMUMtf1iai
Imperatore Friderico, Regoo filii ipsius Henrid fteigis ilhistris anno terdo. Feiiciter.
CCGCLXV.
Am dsB AfchifC «i lappcabaf;
!^ In nomine sanci^ et indiDida^ T^-nntatis. || Herimannas IM grafk HonasierienBis fcdest^ episcopos.
Omnes quidom nobis commissos cnra nostra coinplectilur, sed eoe spccialilcr, qui asccndisse uidontur ad
montom myrrc ct ad collcm thuris, id est ad mortificalionem carnis ct pur^ instantiam orntionis Idco
cuucti!» Cluisti fideUbus lam fuluris quam presentibus notum esse uolumus. quod Phylippus de Burc, nii-
nisteriaUs nosler, decimam quam in bcncficio habebat snper diios mansos in Hassela . qaonia est onas
circa riuulum pcrlinens ad curlim Alstcdc, altcr in prnrn iiom apud anliquum Capcnberg, dccimam de
duabus domibos ad albom officium pcrtineulibus. quarum una octo, altera sex nummos persoiutt, oobis
resigpauii, ea conditione, nt ipsam decimam fodesi^ Capcnbcrgensi contraderemns. Qnod et fimmns. ob
benignam nostri in pcrpctuum rccordationera. Item sciendum el diligcnter memoiipcoromeiidandum. quod
siipcr domum Erthmari in Uamhuuclc 1111. solidos dccimc arl dominicaturam noslram pertinenles, fralribns
Capcnbergensibus dedimus, receptis ab eis in concambio aliis Uli. solidis el ^ibus denarib decim^, ex
qnibus duo solidi et tres anmmi soluanlor de domo noa in nilln AUendorp, m pairodiYa Seprade, snni>
lileii dno solidi in uicina uilla Visbcch. Vt igitur hec descripla donalio alqne commutatio rata et incon-
uulsa porpetuis tcroporibuR permancat, prcsenlem paginam sigillo nostro quasi ucriiatis spcculo insiignimusi,
omoemque eius temeralorem, si nou uclocitcr resipuerit, eicrno analhcmule in uirlutc sancti sptritus obli-
gamas. Et bii tesles qvi preaentes aderant quando dedimus fiMribas dedmnm a Phy%p« resignatam.
Uvorembold is Vnrlarcnsis abbas. Duo canoTiici Theodericus de Rcchede. Honricus de Bnrc. Hcribordtis ca-
peUaous. Rudolfus de Meiobuuele. Eucrliardus de Wema. fiemardus de PyiLeobmob. Uii uero lesles bcti
■
Digitized by Goc^^I
iilt. $ 187
ooncanibii deciine ia Varnhoaele. Heribordas cap^aniis. Vdelricas saoerdos io lAnon. Btndiinhii Wttremo.
BBerhardus scholletus dc Werna. Phylippus dc Borc Hugo de Motlenheim.
Acta sunt hcc anno dominic^ incarnalionis IfCLXXX" Scxto, Indictiooo IIII*. Apostolice sedi pro*
sidcnle bcato papa URBANO. Rcgnanlc Romanorum imperatore FRiderico.
Dh Siegel, ■A rotlM itiid srBMB Fidw miAinfit iit dw M aiclnl««rfaflipliMdca Ibftmdw kwakriibflM»
CCCCLXVI.
In nomiao aancif et iodiuiduf TrinitaUs. 1| Ucremannus Dei gracia sanct^ Uooastonensis ccclcsif epi-
«opm Quod Bd pMleritatis noiioiam uolamiu peraoniro, pronida defiberatioiie KtlerBrum moaioMnlif
mandare t nriiijimus Nolum facimus igitur tam prcsenti ctati quam rutun- poslcrIl;itI, quod rcsppclu su-
pero| retribulionis, solutiooem dectinf otiiusdam inaDsus io Eleohusen, ccnobio in Lisborn attinentis, que
m curtem nostram Bekehem BnDualim aohiilar. ItKn» soiKoet nmmDis, hae summa nommoram pcrpetuo
redimi dccreucrimns, Quod ut ratum in euum pcrtiKincat. hnnc inde paginam conscribi et sigiilo noolro
signari fecimus. Actum dominicr inrnrn;itirmi» anno M*. C**. LXXX". Vl**. indictiono llll. anno Frederici Roma-
norum imperatoris XXX^VI". Tej>iibui>. uicedomino Franoone. preposito sancti ilauricii, Ueremanno. prepo-
silo Iluderico. Beorioo de Boro. Alborto dapifero, ci lilio «ios TliidoriGo.
Dm fliflifll Itt, imftMciMinllift «M MiDscl an Eiaa mb AaMncftn, tm^fMa^ fmm, «ftflf fflrkna «mamim.
CCCCLXVII.
Vach iciB <M|lach ■WhfiMU mll{«(beflt dwdh dca miloate NMjar ta lliDica.
tf
1» iiommo saBde et iadiuidue Trioiiaiis. Ego Thieimanis Doi gracia MtBdensis eedeaie episeopiis.
GeneraUo prelcrit et ij;encralio aducnit, uiido nudla eoiurn quc ratioiialiiliter !^'eruiilur, e\ aii(i(|uiliit« de-
lercl obliuio, si non scripti munirenlur jHitTragio. Nouerit ergo tam fulurorum quam preseotium uniuorsitas,
quod sub antccessore meo Atinono episcopo, me eustento maiorc prcposito, Ileinricus prcposilos tn Oao>
reolceriton HQaoUare ocpit partem predii in lleileuelde. quam Dux Ileinricus a sno minisleriali Heiarioo
comparalam, coadiunante 'SVcrncro tunc cpiscopo, ccclcsic Oueronkcrkeii coniulcrnt, quod (amcn prcdium
tanti tcuiporis intcrsticio adeo incultum fuerat, ut nec ipsi quiUem sulci uidcrentur, ncc ulla ibi bahitan-
liom ehis fiicti memmisBet longonitas. Verum quia uOlici maioris eedesie asserebant m eis tanmm taau^
aum unum ipsam maiorem eodesiara habere. el lantundom ibi Mnlenbioenscm ecdoitBm poaddore soi alBr-
mabant coloni, licct ncutra pars cxprpsse inijeni .«iciret dcmonstraro, ipse bcate memorie Annn cpiscopus
oichiiomious ol ej^o liciurico lunc preposiio contuijaius, qualcous ipse et quisque suoruin scquacium ulrius-
qoe ecdesie «iUico, maioris uiddtoet et Molenbioeosis, nnum solidiim aaMuatim sohieret. Ne qnisqoam in
poslerum auaricia stimuJaute prcuotaiam ccclcsiaiu Oiiercnkerclvcn uel in huius (jrcdii inuasione scu am-
plioris rcddilus cxactionc prcsumat molestarc, et ut bcc instilutio rata ct toconuuisa in omnia rctro secula
permancat, auctoritate Dci ct noslra prccipimus et sigilli nostri iopressioDO commuoimus. Actum cst hoc
«uo iacaraatioam domuuoD M«.Co.UXX*.VI«. lodiclioao OIK
CCCCLXVllI.
In nomine sanete et iadhridne Triniiatis.|(Beruhardus sccundus Dei grntia PMheflwmensiB ep^pns.
Cnm plocaqne moriatmm noBotia netostaie tenpomm deleri soleant, ni» aint UUeramm monhneoiis oom-
24*
Digitifed by Coogle
488
mendnta, Idrirco cantum est et usilato more frequcntatum , actus hominum, presertim contracttis, qiiomm
pcrpetua uUlis est mcmona, scriplu auteDtici» commcwiare , ut si quid ex «ts alii{iiaiido oeniat in dobiam.
per instrumeota pubiic» fecittas expediatar. Qua noa rm aiotcla prosen^n» i^i6cbiiiii« et fiiliins, qnod
duo fralrcs nobiles B. et T toturn pTBdiuilk suum (|uo<i Duren proprictario iure iiabclmt» COOSenso et col-
landationc Icgitiraorum cohcrcdum suorum, ecclesic noslrc rite coutulorunt in proprium, cum omnibu^ ad
ipsum pertiocoUbus, uidelicel a^ris cullts et incultis, siluis, pratis, pascuis, molaadiuis, aquis, aquarum
deoorsibaB ec eaiii inre eerandem poaBoninmim. Mansani nnam eeidesie noafre ante hano coBaliQWNn
occli^sio nostre pertinenteni pro alio commutauerunt. ct ciiniicm commijtatuin ecclesie iiostrc dede-
mnt. Idcm fratrcs ciuitatcm nostra auctoritato et conscnsu editicauenint . quara cum mooela sua et
theloneo et minuta decima scilicet illius ambitus et de nolriineQtis animalium ipsi^ in pheodum con-
oeseiroos. Hee eliam ciuitas ad maDdatom et semiliani FBliierbomensis episoopi erit in perpetaum
sicut ^^'r^rihf^r'' et Paihcrbom. Prenomitiati fralrcs et eorum successorcs ab omni homine liberi
et a)>jwluti seruient Palberbonteasi episcopo quicumqoe pro tempore fuerit conlra quemlibet preter
romanmn impcriom. Si Pntherbomensis episcopus gerram cam oomiie de Amesberg babet, intrabit oiiit-
lalem Baren quociens et quam din uoluerit cum numero armonim pro suo arbitrio et dc ipsa gerraliil»
et tunc alicr fratrom sl uoliicrit erit AmesluTf;, hn famen ut nullalcnus ledat ecclesiam. Si contingat uno
tantum super^ite contra prcfatum comitem gerram moueri, ille nostro seruiol ccclcsio, uel rcnunciabit
bonie, nisi gratia episcqpi ei hane Decessitadinem remitiat Si siiie legitimis filus nel IHiBbaB eepedieli
fratrcs dccesserint, proximi hcrcdcs cjui succcdcnt in palrlmonium prrtiiclo modo ccclosic collatum. suc-
ccdcnt in iilom phendum in prescriptu legc ac hunore seruicii. Capcllam in eodem loco dedicamus con-
i structam, eiquu pruprium pastorcm pcrpctuo dcputauimus. cuius parrocbia intra fossatum ciuilatis limitaU
est, ita quod extra BMmitionem non exlendatnr, arehidiaconu^^ tribus uieibaB b anno sinodalcm et iqiiaao-
palem iurisdtctioncm excrccbit in cadem capclla, et qualibet tiicc! X ot octo denarios grauis monete pro
saa procuralione acdpiet, insuper quocicns uoluerit pro coosucludiao archidiaconorum ibidimi sinodatMl,
aed quc prcscripta est procurationis erit aiunia aamma. Deohms ntihuiim fiareD, Hotdiosen, SiduiolMMeq,
Bkrclioeen, Hodinch. inm perpetue pcnsionis percipient, de qntnis in oeiaaa peiitecosu*s solucnt cellcrario
Palherborncnsi 1111. marcas ct dimidiam Sosatiensis monete, quo si casu leraporis uiluerit et lcuior fada
fberit, Pathcrbomeosis moncto nummi soluenlur, quas si non solucrint tistjue ad uigiliam sancti Jacobi,
siBe onrai contradielione cardrant decmuB in perpetnmn. Reditus V. marcamm eiadem frairibaB cooeedi-
rons, si tcmport! iiilc nostrc uacare contigerit. Sin aulcm, a succos.sorilHis noslris huius rci eucntum ex-
spectabuot, ila tamon «piud nulHus ministtiriaUs bona conferantur cis. Promiscmnt idcm fralres sob sacra-
meuto fiddilatis quam uobis dcbent et ecolesie, quod pcliciones et exacliones, hospita1{tnt«s siue qua5-
cnmque coneassiones non faoerent' m honis et heaunibns ecclesie nostre, quod si fccorint rt ramlliariter
a nf&n'. uci a purcc^^soribus nostris conucnti non cnrr^^torint infra VI. ebdoinadas, ahs(|ue districto iure
phcodali ad ius finale citati occurrent culpam composiiun cum restitutiooe dampoorum illatorum. Si aero
derionm siufl minnterialem eodeBie sioe mancipian captitmoerint, stalim cum connenli a nobts oel noelriB
soccessoribus fberint, noD lege pheodali, sed ad UHdectm dics finaB iara pra exocflsibus citaii respon-
doant r.X mnrcas pro compensione prcdii prescriplo modo collali ipsis dcdimus. In^npcr N\X marcas
ad inpcnsas muniendum ciuitatis, ne aliqua occasione uilias scu quccumque grauamina exacuonuiu alitpio
inBeiiio in pcrsonis. m poasesBiooibna ipai anl heredes eoram bcera presaniBnl in peipetonm.
Vot dMB anfiliwiilca blicbSakihM «cgcl iiS chi fraicir Tbcil ?crlnrc*
GCCCLXIX.
Aeddit aHqnando quod fratres de Buren. B. et T. prcdium suum Buren, quod tonc iure proprietano
pottederanl, cam oeieris aUodiis suis fodeaif nostr^ coolalenmt in propriufflt et a predeoeasore nofltro
Digrtized by Google
U8<.
iurc fGodaH receperunt De cuias conscnsu ciuitatem in prcdicto allodio siuc fcodo ediGcarunt, ita ut ipsa
ciuitas cum castro in ipsa sito ad omnimodum seruitium cpiscopo Parbornen<;i essent in pfrpeUium addi-
ctum. quemadmodum Parborna et Wartberg, ct ipsi fratres libcr^ scruituti Parbomonsi cpiscopo csfiCDl
addioti. qu^ nnihm iHMira lingna dWlar teAigeilh, sed et siib «acramento fidditatis, qaod «ib pKdlclo
iure fpcerun!, promiserunt, qiind «i peticiones el fxactiones, iicl hnspltalitnte-? , .i^iiarias ucl perag2arias,
sea inportuoas precarias, siuu quascumque concassiones in prcdiis ^cciesi^ nostr^ siue homioibus ycclesi^
feoerint, et iaAra VI. ebdomadaB comnoaili non oonposnerint, feoda eorom prelerouaao ordine imw feoda-
Ks uaccnt episcopo perpeiuo Vri-nm Hcct hcc tali et tanta industria statuta eaMirti siehilominas tamea
prodicti fratres in bonis et homiiiiljus r cclcsit; ^rassaii mtiL Sed accidit allerum ponim scilicet B. capti-
uari a comile de Arnesberg, contra reliquum uero scilicct T. eundem comitem gwcrram mouere. Vnde
oam ipse aepine ad uoe accedms, tamqaam ex debilo preoedeulis oontraetos, a nobis anxiKam poMlassel»
consilio nostrorum habito sic nohis conoonit. quod ipsc dominiis T. fidoiussorcs dabit, quod dc cxcessibus,
quibus aliqiio tempore in rebus ucl hominibus ^cclcsie dcliquid, aut iusle salisfaciel, aut in bencplacito
grati<^ nostr^ supcrscdcbit. Quod aulem pacla superius dicla ct statula inter nos et ipsuro, et adhuc lem-
pore condicto slatoeoda seraabit, hoe pleita securitale oonfinnabBBt ftalres ambo de SohoDeobei^. B. «l B.
de Floluwe. Dominns A. pt dominus W. de Schalcesberg. el H. de Ittere. eosdom ctiam in auxilium no-
Slrum el suum adducct, siue donalhiis e( «ne expeosis noslris, ^ gverra fuerit oliorta inter nos et comitem
de Amesbcrg. Hmas rei seoorilalem procorabit nsque ad doniiaieam Jndiea. DonininB nen» B. de imiepa
ad eadem qu^ de aliis dicia sont nsquo ad pascha inducct. Sed ct dominnm H. de Snalenberg bona fide
qtjantciti'; poti^rit nntfl predicla tempora indticeL Insuper el eius plenam secnritatem nos habere fnrict.
quod idcm dominns H. numquam comiti de Arnosbcrg sine nostrorum consensu coafedorabitar. Procurabit
etiam idem T. qnod a prefiilo H. de Sualenberg, qnamdiv mter oos et comitem gverra dvrabH, noDa om-
qaam prorsus inquictationc turbabimur. Si fortc gvcrram contra ipsum H. de Sualcnberg habere nos opor-
tnr>rit, tunc ot ipso T. do Buren cum suis, nobis auxilio contra cundem H. de Sualcnberg fideliter acce-
dcl. Vnam curiam honcstam cum edificiis nobilis T. in Buren dabit ^cclc«io in pcrpcluum, per nos et suc-
oessores noslros pessidendam. Si dominns K fniter ipsins a captiiUlate liberatus ftierit, predinm fcdesif
pro qninquaginla marcis nnnc nhlis^ntnm in Suaniornc ct IIclcmrMe libcrabit dominus T. Si ucro dominus
B. noo fuerit absolutus ipso T. hoc ab oami impeliciouc et obligacioue liberabit, e( liberum reddet eccle-
et nobis. Quod hec sicut prcdicla sont compleBt fidei securilaie interpoflita ^tis dexlris proniiait do-
tnino H. de Lippia, domino L. de Ptease, et H. dapifero noslro. Idem ipsi pro sobls promisermit, si eoB
pcr iusliciam uel per salisfactionem competentem gratio coinilis de Amcshfr!; rcnocaro non poterimus, et
pcr comitem, non per eam stotcrit quominus hoc fiat, nos ipsum in ciuitatcs et castra nostra temporc ne-
oeaaitalis redpiemns. Si iam didns T. aliqnas moteslias at predietum est io prediis oel hominibus ecclesi^
nostr^ feccrit ucl iam feeisae dioetur, si citatus a nobis Irinis cdiclis pcr interualla XIIII. dierum cuiuslibot
cdicti, infra VI. has seplimanas se non cxhibueril, uel oxhibitus et inrus^atus nnn satisfccprit , fcoda que a
nobt^ lenet, siao conlradiclionc ct sioe ordinc iuris feodalis perdct. Nata esl elium qucslio de iam dicto
tempore VI. septimaoamm, doroino T. coflaputante XVIU. septhnanas, aobis autem compntantibus VI., qnod
ita statTitum csf, si nos proharc possimus ct uclimns flunhns tf'-.tihiis , VI. cssc nli(|nan<io statiitas, obtinea-
mus. Alia qucstio orta est de porta Buren, quam nos nobis addictam csse diximus, sed probaiio D^jiatiaf
per dubs teaies in hao ootttronMaia domlno T. est ooncedeiida.
Bb Ke|d Hhrint m 4er Ghacu ai^ toilHVdm ffmmn ■■ «aia.
CCCCLXX.
Aus dcm altereo P»derborniiclicn Kopialbtsche.
Beruhardus secaodus Dei gratia Padcrbornensis Episcopus, Paiberbumensi Ecclesi^ in perpcUium.
SoDicita el ialenift eonsidMttiles, qood paslorea occlenarum non soh» prasententi alatnna, sed fiilQnin
Digitized by Goo^^Ic
490
IISC.
rcspiccre, ncc solom prcscntia. prospero agantur. intneri, acmm eliam mala, etsi nonqaam eaeniant,
aoumnisti-atiunc suttcepU piecuuere compellit, Nubiii uiro cl iiotioraio B. de Lippia, dum presidium la
moDle Talkeiibereh eonciniera dbposDit, totb «irftoa et reaiateiidoiii duximu» ipaiiiiM|ii6 d> edificaliaM
inchoata prohibere. Vrrtiin quia ipsa proliil)ttio (lani|)iia ct pcrictila, quc in rebus bellicis euilari impo«si-
bilc esi, miiiabatur, litcm et diaseasioaem priores, nobtles, iiUek» el miaisterialee Paiberburaens» Ecde-
si^, maxime<|ue predietos BertohJtH, qui ex quadam spodali eC heraditaria fideytate Bedea^ fanffiariaB
dUexit. «ua mcdiationc, ou ordinc quo subscriptus huius iuslrumeuti texlaa continet, decidonint. Predictus
nobilis iilr iloiniinis 15. oi II. IjIIhs « iu.s liljcif abs>ulule proprietatcm montis Yalkenbcrcli in fon-stu Ec-
clffiiif Fathcrburncnsis posiii recognoucruiu Episcopo el Ecdeiiif Paiherburoeosi. Moos diuisus fuil a sutu-
aio iMque ad ymum. Mediam partem edificabit el iobabiiabit Episcopus et Eedesia PaifaerbanieiiM, Reii-
quuin iiicdiam partem domiiius B. et II. Clius cius cditicabunt ct iure feodali Episcopi auctoritatc posside-
buiit. lali cundiciouc iotcrposita, ut omiiia quc extra fossatum in uicini,i monlis sita <;unt, in aqiiis. pascut!!
Qi siluui, ulriquc purti i»inl cummunia. Primu loco erut in paclis, quod ia occidenlaii parle ncuiori:» uer-
aqa Patberborncn dieti B. et H. in pelidone uet boapidiB, nec eliam io alnflBidbna aHerandia, onde Ro»
stici plurinitJiij ilaiupiiificantur. usuin aliquem haberciit Scciindo loco crat in paclis, quod es alia parte
nemoriii quicquid eiuergcrel pcr pcudooem in prouincta adiacento media pars cederet I^iacopo, rebqoam
dicti B. ei H. pcrcipcrtmL Terdo looo fnN actiectum, quod aafaia maiestaio imperalom abadMe fidefiia-
tam Ecdeeic ^tberborDenst ooaaeraareiit. Consequcnter fuit in paetia, qood.ai doniiDiia E. pairi sm ane-
cpdpn? ncfcssilafo cogcnte contra hostcs suos auxiliuin ah Epi^copo postularel, Episcopns ad bonum pacis
se interpoucrct , bi uero compusitio amica iateruooire non possel, ipse cum bona uoiunUite £pi«copi ab
hoaUbna aui$ de caalro VallMDberdi ae defnideral, Si aulem pro motn admi am bdhim mouera ueOe^
temporc belli facturus incendia siuc depredatiunes, non inde proccdcrct ncc illuc rediret, scd caslcllani
sui ad (i(lt>U'm castri custodiam paciBci remanorcnt, no occasione sui Ecclcsia dampaa paterctur. Statu-
lum csi ct iioc, quod quoticns Epi^copus sit in castro, daues port^ i>int in sua puleslale, et in abseotia
Episoopi, si dominaa H. ibi est, elauea eoram eo p<»entor. Si neuter eoram praaens est, am CaBteMa»
norum, cuius fiJci ct honcslati castrum merito posrset crcdi, cx conspnsu partium committantur, ct ille
spccialo luramcQtum prcstabiu (jrdinatum (|uoquc cst, quod st duminus il. uci dircctc ab co dcsccadcos
iUium non baberet beredom, scd plures lilias, una filiarum cui pater as.si-;narei, in poasesmnem eastri
inra suoeederot feodali, Paeia qu^ in hoc instrumcnla ciLprcssa auAt lidciiicr obaeniatnra. Hoc quoquc
adiectum cst el ()aeli> iii>critim, qtinj Llumiuus Fpiscopus nnlltim djMniiuj II parem ucl co maiorem in
parle sua debeal recipcre uel ad inl)al)it<'in(ium cuUucarc Umi)e>> Cuslellani luramcnta prcslabunt utrique
parti ad coaseruatiooem Qaslri. Pro uolontale et coogeosa ulnusque partis Jocaadi annt easidlaiii. lnier
cetcra precipue boc fidelitcr prumissum esl, et spcciuli cauUone linnatum, quod in prodicto castro nullu
specialis inuiiitio siuc turris ab!s(|uc cunscnsu partium cxstruerclur. Stiprascripla omniu scpedicli B. ct iL
se lirmilcr obscruaturos Ude intcrpusitu ct sacrameotis prcsUtis sub puna amissionis boDurum suorum in
iura fcodali prombcrunL Ke aulero aliqnis de hiis omoibas qnioquam udeat iafriogera ud immatare , Epi-
scopo et Ecclesie dali sunl ohsiilcs, mm iixonbus et pueris ct pn rlits ct fcn(li.s suis quij tenent dc nianii
duminoriini do Lippia, de quurum maudato oi)sidcs tideiilatcm Episcopo ol Ecclesi^ Palherburoeosi iura-
ucrunt ct sub iciiijioiie iorameolt promiscrant. quud si domim eonim cootra predicta paeia ueiiiraat, ipd
com uxoribuii et pucris ct bonis suis Ecclcsi^ PaihcilnjruciiM pi i jiciuu iurc tuiiiistcrialium porlinereot. No-
mina ob-idtitu -unt 1» r Hermnnniis Rufus .Mhcro (!>• llullV lUsftci ilc I.otluffn Folmunt de Weruiiicheii.
Uercbuldus de Dinctiiurp. Vdu de Didisacn, (jodescalcus dc Eldiachuscn. Briino dc Sutberlage. bii&idus de
Huifo. Widckiodus dc Asche. Hennannus Ha^ins. Bormannus Bofcho. cum boois qu^ teoeot de manu pre-
diotornro nobUium. Pretcrea sepedicti nobilos B. et H. in iure feodali Iioc elc^crunt. (]uo<l si ipsi contra
hcc pacta uenire alicpio moilo tctuptartMil , Episcopus pcr priorcs cl luiltilcs, (iilclcs ecclcsie siue ministe-
riales el canouicos l^atlierbunicuses suuiu piubarel asserliuiiera. Verum quia huc ncgodum rationabiliter
Digrtized by Google
its«— tlST. 4M
«t pradeaMr ordiiMtaBi, Mpedloti» tidbOibiis et sois heredibi» enn Fatfierlmniensi Ecclcftia, em tp» «pe>
ri;i1: fi li Htaie deuincli sunt, cnmmtino o^>t, placuit polius prcscns instrumcntwm si.:iIlo Ecclesie quam noslro
coramunire, ut et ipsi eo, si nece^»o fuoril, contra quemlibet suooedeDtium Episcoporum uli possiot, ^
teatinoino Boclesi^ iiuw et cens^ su^ oeritileiii dectanre.
CCGCLXXI.
Adt rima Koplalbache 4« RtoMtn lliileaataitcr.
In nomioe sancto et indiuidue Xrioilatis. E^o G<^schalcus Nobilis de PeremonL Omnibiu Qrisli
fideilibae od qaos preBens pagnn pernenerU ealiitein in Chrialo ei nlriueqne vite feliceni coQgmmaatiooein.
Rerum gcstanim srrics lifferarnm inscnplionibus confirmatur, ne por decnr.suTn (r-iifiorum vel proptcr inter-
uallum temporis dimcQsioncm ccUule memoriali» obliuio susciietur. Pateat oinnimode coogregationi calho-
licc, quod Rotcheras roiles nens inniialeritln boiia in Winetben cntn «tlaa et omota nlla «1 ea pertinenla,
que a me in pbcodo tencbat, michi molas proprio arbitrio libere rcsignauit, ct cadem bona cum silua
deciroaque et aduocatia ot omnin nt pmnt in iurc militi.s, Abbiiti Ridibodoiii et Conuentoi in Monajilcrio
saucte Marie virginis Fadcrborncnsis dioccsis pro tr^inta marcis vendidit, roco meorumqae hcredum, vide-
lioet Gosschalci et Berimanni, oonsensn vohintario acdsoianle, nt ea prenominato oonuentni in proprieta-
lem perpetue cederent possidcnda. Ne igitor alicui stiper hoc innascatur dilfidenlia, presentcm paginam
stgilli mei vorax imprcssio corroboratiif Xnmiiia IiuiTi'* rfi testimonium pcrhibcntia sunt hec. Sacerdos in
Ludhc Richchardus. Conradus plcbaous in Schidere. Johaiines sacerdos de KuUcnbecke. Ernestus et fnter
eins Bdifaardns de Borefaooe. Brnesias Slrabercfa. Brano de Vrenoken. Bnstacfahis manoahMis. Henrwos
rufu.*^. Honrtcus dc Suiitcrscn. Ernestus Lorich et fraler cias. et alii quam phircs. Acta .<;unt anno incar-
nationis dominice Millcsimo ceotesimo *) ociogcsimo septimo, Idus Julii, Epi&copatum Padcrborneiisis Ecde-
sie qoidem teaente BeniliaTdo Adiciief Amii»
. CCGCLXXn.
C. hi nomine sanctc et todiuidue Trinitatts. Fridericns diuina fauente clementia Boroanorum Imperator
Aagostns. ]| Bx cradito nobis dimnitns impcratorif maicstatis olficio, onmium Dei ecclesiarnm defeasoras
existere tcncmur, illanim tamen ad ntilitatis proucnfum ct libcrtalis commodum spccialitcr ciira nos rcspi-
cit, qoas fundatorum sollcrtia, prolcctioni noslr^ accuralius commcndauil. Binc est quod ecclcsiam de
Kaphimbere, a pic recordationiB contilibos eonsanguineis nostrii, Goteindo ei Ottone fralre eins, patrino
oidelicet nostro fundatam, et nobis ob amorcm diuinc rcmunerationis ab ipsM oommendBlam, meffloriter
tenentes, uniuersis impcrii fidcHbus pro.senlibtis ol futuris nntiim ficri uolumus. quod candcm ecclesiam
cum personis ct uniucrsis posscssionibus suis in nostram protoctionem susccpimus, ab omni iurc aduocalig,
aicut a lempora fondalioois sn^. ad noetre usqne feficitalis tempora permansil, liberaro et immanem per-
peluo deccrncntfs forc. Atl bcc qtioqiic atl mainrcm ciii^iticm occlcsi^ libertatcin , nulli in ca iiis aduo-
catif hereditarium scu fcodalo rccugnoscimus, ncque hoc cnram impcriali maicstiUo nostra quisquam se
oredat optinere. Diuin^ quo<{ue remnnerationis intuitu, ad petiUunem religiosi uiri, Ilcrmanni, eiusdcmlod
nenenbilia abbaiis, conoedfanas, vt ab omai eKactiooe tbdhxiei de prapriis boois sais, tam eoeiesia illa
*} Dm Kopialbaeli tdirdbt nrar d«eMlMiaMit *tiw iit •iwr offeabar ein Sclir«ibrttUcr, ilST kda Bi«cbor Berobsrd m
Dlgrtlzed by Google
492 1187.
poam Wtsilensis illi subdita, apud insnlam sancti Sviperti, absolul^ el liber^ habeantor, nullumque inibi
persolucre compellantur. Quod ut ucrius ab omnibus credalur ot in omno euum inconaulsum permaneat,
preseutem iude paginam conscribi iussimus, et nosti^ maie^jlatis sigillo communiri. Slatuimus igitur et im-
p«ria1i •actorilate sancimos. ul ndbt oniiuno persooa, hmail» uel alia, aecnhuis uel eccleaiafliica, CapeoH
ber£»cnsf*Tn rcc!p«;inm in qiiibtiscumquc bonis suis molcstarc nttrlont, ncl aliquid in predicto loco ab ea,
seu ab ecclesiia Wibilcosi, thvloneom accipere. Quod qui fccerit, .XX. Itbras auri pro peaa compooat,
qaamni medietas iniperiaK phyaco, leHqauro nero iniariain passis persolDator. Hohis rei testes snnt C&d-
radus Magunlin^ sedis archiepiscopos. Rodulphus Treuercnsis elcctus. Rudulphus Leodiensis episcopus. Ba)»
dewinus Tnijeclensis e|'iscn[Mi<: ('«nnKlus Wormalionsi» episcopus. Friilrrictis dm Sneuiej. LupoMns ihix
Austri^. Cunradus palalinus Hhcni. Ludowicus Langrauius Thuringi^. Hcinricus comes de Scyne. Wiilelmus
eomeB Jnliaoemis. Otto eomes de Bintlielm. Comes HeinricQS de Amispere. ComBS BeiDtioas fllias ehis.
Wernherus de Bonfauit. et alii plnres.
Signum domini Friderici Pomanorum Imperalori^ in,iii !is<iini.
Ego Johaones Imperialis aulc Cancellarios, uice Cunradi Magunlincasis arcbiepiscopi ct Gcrmani^ arcbi-
cancenarii, RECOGNOVI.
Aota SDDt liec aono doDMoioe Incarnntiooia II*. C LXXX*. Ytt*
Indictione Y*. Rcgnantc domiuo Fridcric» Romanorum bniicratorc (L M.)
Gloriosis&imo. Anno Rcgni eitrs XW^^VI". Imperii uero eius XX.\*1I1I'.
ia Domine domiai. Dalum Woruiutie Xil. KaL Scpt fcliciler Anien.
Om e'OM«, aiit rolbw nnd gelbca tidttt •ngebaagU MBjesliilMJt-isri tcst dra Rai«er ia («iMai Omtt» aiHZiptar nd
McliavM, wf *m Tknut ilMad, «il 4« Dwchrift: fM«ic*. M Gn. nmamtr. hp—lBr A«|i. t
CCCCLXXIII.
Aoj dem ^irtUitc *u Kappcnbcrg.
In nominc sanctf ct indiuidu^ Trinitatis. ncriniannus || Dci gralia Mooasteriensis eptscopns. Labilis
hominam memoria scripture aiuacitate ftileitar, nc pariat obliaio errorem, error turbatioDem. Mdreo
notam facimus omnibu.s lam futuris quam presentibus, fcci»!- nus concanibium cum fratribus Capenber-
gcnsibus in hunc modum. Man-um in Ostwi . h c»m sni-i coirini^, dtios soliilos dccim^ de donio Mersch,
uigioti nummos dc Cohus, duos nuramos dc Holtcburpc, hcc ad domiiucaturam nostram quundam perti-
aentia fratribas Capenbergeasibus dedimus, recipieDtes ab eis et dominicatnre nostre rcconsignaotes molen*
dinum in Laoen et cont^uam doroum quc uocatur tnonsus Ricboi ii Prctcrca scicndum et diligenter me-
moric cominendandum, qtmd fidelis nostpr Goderridus df fii inenc UII. soHdos decin» de curti Alstcde pro-
uenientos a nobis m Luneiicio lialjiuit, quos el ipse cuidum Vdoni miuistcriali suo conccssit. Qui Vdo eos-
dem HIL sotidoB dooiiDO snu Godetrido notontarie resigoauit, adiancta sibi mami nutris sof, qne similiter
ccssit de suo iurc qiiod uiil^o dicitiir I.iftut Factnm cst hoc npud RFVcn in nostra prcsenlia, prcscnti-
l)us eiusdcm (lodcrndi homiiiibu.s et aliis quampluribu«. Deindc Godcfridus cosdem lUL solidos nobis re-
si^nauit, pro co iit ecclcsio Cnpenbcrgcnsi .concedercmus eos. Nos itaqae ftatrilMlS iDis debilf patcnntatis
affocta iDclinati, sepedicios IIII. .solidos decinie dc curli .VLstede. ccclcsie Capeidiergensi ob benignam nusti i
in perpctnnni rrcoi diilionctn donciuimus. Vt iuilni uno hcc cipittila, nidclirct cominulalionis et donalionis,
nulla umquam tcmporum longitudioe iu inccrluin dcuoiui unlcant, hoc scriptur^ tcstiiiiooium sigiUo nostro
iussimas iosigoiri, puniyfieali aneiMitaie exeommnnicantes omnem hemioem, qvi Iiec cassare temeraria pre-
smnpiione (emptaucrit. Ft hii tesles qui prpscnics eranU Svoiherus de Dingode. Albertus dapifer. Ber-
aardos Weregpe, et fraicr eios Gerhicus. JohaoDes de DnhDeDei Bransleious. ftuigeras de ByUedbehe.
«
Digitized by Goo^Ie
itBt - 11 sa.
m
Albertas de Anwbft EMrlNidM itiQiew de WenM^ Rwklpbiis de Ifchhiwele. Bmoftrdn. Befnaidns de
PykeDhruch.
Acta sunt hcc anno clominicc Incamationis MoCLXXX^YlI".
Dm Siegel, mit rotbeo FadcD aogeliiiogl, i*t wi« aa dea niichtlTorbergebendea Urkttoden.
CCCCLXXIV.
In nomlne sanetr' el indiuiiiuo Trinilalis. || Tctmarus Dei gratia Mindcnsis episcopus. Omnis aclus et
oronc opus quocumque ad futuram postcritalem exlcnditur, oecesse est scriptorum t^timonio notari, ot
priiiileijforaiii iiocloritale roborari, ne ia postemm aliquomni malifjiuiiitiiiiii bprobiiale pos^t amnillari. Qoa
propter tam fnlnronim (|u<im prcscntiHm uiiiiitTsitali Gdelium innolfsoal, qualiter nos pro mnclulo nostro
oenerabilium antecessorum nostrorum episcoporum ucstigia seqocntes, qui ecclesiam sibi a Deo commis-
sam aois laboribos et rebos ampliaucrunt, omnia predia inatrone cuiusdam Mathildis nomino do Riki-
linke, heredibus eC Coheredibus ipsios conscncicntibQS et conaudantibus, compnrauimus, et pro pccunia
ipsis exsoluenda, communi uohintafe et cnnsillc» nostrf ccclesi^, fratribus r!''<-fris licali Martini domum
quandam ia Ovlhusum, mansis trlbus excullam, qu^ nobis libera et ordioationi noslr^ uacatnt, pro oiginti
octo mareis examioali argenti ad prebendam ipsomm com deciiiiatioiie dedimas, et sio peeoDiam ab ipeig
acccplam, quam cx clemosinis paupcrum collcgcraat, Mnil diot^ Mathildi cxsoluimos. Preterca sciendum,
quia sollitito inportunitatcm aduocatonim intiientcs, quc iam contra libcrtatem ecclesiarum nimis inualuit,
hoc do aduocatia ordinauimus, ut prorsus in predtctis bonis Ovlh. nuUus sit aduocatus, nisi qucm unani-
miias firatmm elegerit. Si aolem boe ita coniigerit, qnod idem adoocatns ih prenonunalis boB» eoelesiB
fratribus ct uillico grauis ot injiortonus csse uoluerit, (ieponatnr, el sine conlradictione alicuius cx discre-
'tionc et consiUo fratrum alter suhstituatur. £rgo ut hcc donatio a nullo umqnam possit inhnnari, scripti
Doslri testimonio firmauimus, sigUli inprcsstone communiuimus, teslibus idoneis corroboraoimns, nec non
qaiOmiqiie iiifiniiare temptanerit, ipsum analhcmatis uincuio innodauimus. Hcc snnt nomnia tcstium. Wem-
hcrus maioris ecclc-^^ii- prppositus. Conrados decanu? Rr>iiihardus prcsbiler. Wolcmarus presbiter. Conradus
diacoDus. Heremannu^ presbiier. Nidhunc diacooas. liudoldus subdiacooos. Hildoboldus diacoaus. Lefbardus
sidMfiBcoous. Otto diaooinis. Lefliardas sobdiacoaiis. Tbidericas SQbdiaoonm. Conrados snbdtBcoiMis. Beia>
ricns snbdiaconns. IVIaems snb&Comi&
ReiniKMus presbiter. fiainwardus preabiter.. Willerus subdiacoauB. Godefridas snbdtsoonus. Suitbardus
snbdiaconus. Itcm h^c sunt nomina miliium ccrlosie. Widikindus aduocatos. Heremannus de Arnhcim. ReiD-
bertus ct frater cius Liudengerus. Komina uero miuisterialium bfc sunt. Ihelbardus Wic^rauius. EnnenolL
Hartbrelb. Alexander et firater eitts Ueinfrit. Amolt camerarius et frater eiuB Tbethart Othelric. Reinbolt
et fratcr cius Thethart. Simar et fratcr cius Vastmar. Tlu tharL Rado. Hoinric et frater eius Liudolt
^tor afBrmatio facta est Anno incamationis dominice M.C.LXXX.YI1. Indictione V. Conciirrente IIL
Du 8ic|el iit ««rlaKO gcf>mM, — Dm Abpwtau iit mt di« Biickaeils dar Clmle gMclirieiMa.
CCCCLXXV.
Henricus Dei gratia Romanoram Imperator et semper augustus. Ad etemi regni prcmiom et tempo-
ralis imperii iocrementum oobis profioere non ambigimus, si ad loca diuioo cultui erii^euda subaidiom. pre-
liere curanerimns, ad petsonttniD» nlilitaleiii et oumodm, q«e in ioeis dioiii Oeo dBbebanl &ninlBri. Ad
lAticiam oimiiam igitor fidelinR kqierii deuanira noiniiHis, qnod nos pro salate anime ooMre tcrram cutie
postre Tremonie adiaccntem, que indg>riter KoiiingBSOBmp HHBGapBtar, Ubere dadiBms ad oonsiradioneai
Cod. dipL biat. Weatral. U. > 25
Dlgrtlzed by Google
m
• iiii.
officinaniin moncistcni quod ibidcm duximu^ construendum , et a(! roligiosanim personanim, que ibi deao»
tum Deo cxhibebuDt obsequium, sustentacionem. Vt autem hec nostra donacio omni cuo dioto monasterio
firma pcrmancat, ct nnllorum mulationc rescindatur, preseotem cartam scribt jussimus et sigiUo noslro
oonmmiHrl Si qnis ^jptur hojc concessioni nostre contrarias extiteril» iDdigoalionem nostram se nouerit io-
cursunim Acla snnt hcc prnscntihiis WoIH hrro ratniitnnsi rpi«cnpo. Ollono Spircnsi cpiscop'^, runrado
comite palatino dc Reno. Uugono comito palutino do Tutngen. Ludowico comite de Odingen. Ruperto de
Donie CAnom» de Hemenberch. Harqmrdo dapifcro, ct aliis qoam plaribiiB. Datam Spire, aiuio doiBiMflt
incamaiioiiii H*. C* LXXXVIU* X*. Kal. ApritiB.
Dm uiabiiigto peim iiiMriEcha ak(tl bt ««far be«ck£ili|t.
CCCCLXXVi.
In nomine sanctc et indiuidu^ Trinilatis. || Phylippus diuina iaaente dementia Colonicnsis archicpisco-
pns, oniiiiftus Chri^li fl<lf lil»iis tam prpsfiililius quam ftitiiris in pcrpoltinm. Qijoiiiain odicii nostri ratio
CTiigit, ul opcra pictatis siuc a nobis siuo ub aliis pcrpctrula, per nos corroborcnlur, idcirco factum de
quo ad preMiM agitar, DMtra aootoritate confimuire necessarimn diuimns. Nolum igitar esse adiimtMi
omnibatf CtlrisU fidclibus tam fuluris quam prcscnlibus, quod cum ccclcsia boal^ Waiburgis apud Sosatiam
a curlo nbstra in Gclmone in loco qui Spreylh dicitur, qucdam bona tcncret, dc quibus amuiatira XXX»«.
solidos Sobacicnsis raunclc soiui oporlcbat, nos bonc pcnKioiicm quoadusquc uiuercmu.s, cidem ecctcsi^
remiaimtis. Postmodmn oero coosiderola inopia et egestate soronim ibidem Dco seruieallum, predicta bona
cura commtiiii cnnsrnsu priorum Colonienjiis ccdesir', quorum nomina infcrias scripia inurniunlur, supra-
dict^ coclesic bcatc Walbur^is pf tpctuo libcre possidcnda donauimus. Vt autem b(|C rala et inconuulaa
permancant, prcscntcm indc paginam conscribi et sigilU nostri oorroboratione maoiri feoimos. Staiuenlcn
et sub dintricto anntin niatc preoipientes. ne quis contra hoc factum nosirum iro ucl illud infiringere pre>
sumat. 0'""' facfre attemptauerit, omnipolcntis Dei et bcali Petri onVnsam incurral et pcrpctuo
anathemali uisi rcsipucrit so subiacere cognoscat. Iluius rei testes suut. Bruno mator m Coionia prepo-
sitas. Addras maior decanas. Lolharius Bdmiensis prepmitas. Godefridus sandi Gereoois prcposilas. Cda-
radus prepositus sancli Scuerint. Thirricus prcpositus sanctorum apostolorum. Bcmardus prcpositns Susa-
cicnsis. ^iricus f •apnllarius Pylcprimtis dcraniis Susaciensis. Ilcnricus comes «lc .Arnisbcrg, el tilii oius Hf»o-
ricus et Gudcfridus. Arnoldus ci Fridericus comitcs de Allhcna. Ilcrimannus comes do Haucnsbcrg. Hcori-
cos coroes de Dale. Henricns de Vohandstdne et Gemrdas (hiter suns. Goiwbaa de Volmudstdne. Heri>
mannus Scoltetus Sosalicnsis. Thimo Sosaticn^^is. Brustinntis Sosationsis. Reinl-iodo Sosnlirnsis. Kckcbertus
dc Anlogcn. Conradus fratcr suus. Acta sunt h^c anno incamaliouis dominicf H^.C^LXXXVIUo. Imiictiotte
Vl>. Rcgnantc Fridcdco Romanoram Imperatore Augu^, o( iilio eios Uenrioo. AuiO preaoktai MMHri
XXiw. Datam Cdoni^ Nooas Jiilii.
Dm Shga^ «dckM ralkai wad piam PIil» m|cIiw|I war, wikra BqBMfm.
CGGCLXXVII.
bi nomine sande el indiaidoe Trinilatis. || Bemhardus Dei gralia Paderbttmeosls epiaoopw, fcdeii;
beati Liborii in Padcrburna, in pcrpetuum. amrN Noliiin sit omnibus Dci iulclibns, prcscntibus et futuris,
qnomodo sub nostra prp^^enlia, Conrndiis dc Sconcnbcricb cum uxore sna Margarila et filiis sais oaioibos
quos tunc susceperat, Bertoldo scilicct, Koiero et Bembardo, predium suum in Tauenbosen, nomeratis
sibi qnndraginta mardi -ColMiensi» moneie, qons BemlMrdiia prcposiius ecclesi^ aposiolorum Pciri et A»*
Digitlzed by Google
i 1 8 S.
4«t
totis perpeUio possidendum oontradidiL Vcmm quta niclul adeo 6rme conatittttam, ad quod non UmmdM
ealumpnia dissoliifntlutn, metnorcs eius quod lex dicit, uelle non creditur qui pattis obsnqtiium
potest uulie qui poiest ct uelle, a Conrado ad babuudantem cautclam huu exegifuuij, quaiiuus pro Uliis
oonsUtiiti», «afficieiitem exponeret caationein, m qni 01100« popiHare» tnittgreM, doDationem ipsani
suo . . . inuocarent. Coiiradus igilur sincfro ft fiilt^Iiter indempnilnti rcde^ic ciipicns prouiilcrf . Wtdfktn-
duin de Waldekie, Bemhardum de Lippia, lielyatn e( lyemarum de Burcn, Wernherum de Bracbel,
Vdonem de Wetbea. Gemaodaai de Neteibikc, pro filtis sats fideiiissores eooslitoit. Qui in presentia be-
neficiatorum , ministcrialiura, clcri cl popiili noslri, datis doxtris et fiJe intorposila, in manu noslnt et \Vi-
dckiudi aduocati nostri proniiscrunt, sc iiiios predicli Couradi Udcli ac sludioim ad hoc cxhortatione indu-
cere, ut ipsi spacio pupiilaris claiii» emcnso, iam diclam donattoDem ratam baberent, eamquo sua ratiba-
bilione oinaibaaqaie soOeinpiHlatibas qaas tara terre DOstre ia hniasaiodi oentraclibt» eiigant, in oooiiata
qao Sttnm cst prcdiuro contirroarcnt, ueU si cos ad id faciendum induccrc non ualcrcnt, ipsi omno dara-
pnum ecclesie indc proucniens dc suo rostitucrent. Ad hcc ctiam ut ecclesie plene essct et caute proui-
hum, iam scpc diclus Conradus dccimam Tbc&lon in mauu noslra rcsigoauit, camquc paritcr cum uxoro
soa Maifaiita sub tali condicione reoepit, «juod si prefaiaiii donationem inodo qao dictam est conGnnari
non conlingerct, filii sui iam nnti, quorum nominn supra scripta .sunl, soti poctmodum na.srituri, eandem
dedmam iure feodali non posscnt petcrc, nec episcopus PadeH>urncnsis cam ipsis dare, scd loco predu
in Taaanhitten fratrum stipendiis aggrcgare det>ereL Veram at negocium hoc tara soHempidter conaam-
matiim» maioris Mevetor atahilitalis sulfragK), donationcm hanc auctoritaiis nostro banno confirmauimus,
eius(]uc famam postcrorum moraoric in prcsenti scripto transmisimus. .\cta sunt hec anno incarnationis
Domioi ll*.C".L\XX''.Vl]|''. indicUouc Vla. Kai. Decembris, fcria V». Testes huius rei sunt. Heinricus Pa-
deiboniensis abbas. Nteolaas Hersvilhesbosensis abbas in campo sancte Ibrb abbas. Thyodericiis
plebanus Padcrburnensis. Kodolf dc Stenuordc ct filius cius Ludolfus. Ilclias dc Burcn. Liudolf de Osda-
gcs-^ifn. ctc *) Vdo de . . . ct ilorcman tilius eiiis, qui prcscntcs conlcstabannir, sc idcm prctliura iure
fcodali pusscdisse ct sponlo rci>igiia^c. AlTucruot prctcrca quam plures tam de cluru quaiu dc populo,
tam de minUterialibas quam de oobUibus.
CCCGLXXVIII.
An itm tt^hmJMb9 4e» SliAs Sl. Mrarili.
la nomine sanetf et indiuidiif Trinitatis. Heriroamras Dei graUa Ifonasleriensis cpiscopos seonndaa.
Quod subtlitis noslris commodum vcl ulilitatcm iodaccrc potcst, ampliare libcntcr eis et slabilirc intcndi-
mijs. Inde cst qnoil uniuorsls Cliristi fiiii'ti!)ii.s prcsenlibiis ct futnris innof<'srfr<! vnlnmii*!. <)iiomodo dilecU
noslri ccclcsi^ sancli Mauricii Canonici nos udcuntcs sua uobis relaiione iuMtiuaueruiit de pn-dio quod apud
ipsos antiqaam dicitur, in cuios parte foiKlata est ecclesia et stlf suat domus daustrales curo aliquot pau-
pcrum tuguriis, pars ctiam qnn inculla vacat, siciit ab ipsis didicimus. a primo illias loci fiinrfalorr! filii is
memohf domino Fridcrico episcopo, famiUaribus fi-atrum, pascuis ct aliis ipsorum nccc&siiaUbus Idtcro do-
pntata esl, AssereDAcs igitur, se non ociose timere, ne, iam dicium prydium in graaamon «t molestiam soi
p«r vim quandoqne laicis tradcrctur possidendum, deoota suppliGaliqiie a nobv et a dilec!to oogaato aor
atro Herimanno tuoo illius looi prepoeito impeuare siudaeraui, al pro Oeo et aon onilionibuB partem eiua»
_^ _ • . . •( ,
*) Bi wttitm Mtr iMsb mlwue EmgM Mnlull |caKbi« «ton «kir hicr OfcsnMHis mniiH»' iln Nmmi, wmm
MmH/H^ 4«r ChiMe, «•"itiiMii wKHlSt wiji mv* UAnm Ft«i«MM dopdlMi «Ke* W«N(l>=iM>
25»
I
Digrtized by Google
496
dem prodli qxjp ost ultra domus claiistralcs, uM versus oricntcm porriplur, cum tugurius in eo positis,
araodi, fodicDdi et in usum stium conuertendi liceniiara concedercmus. Nos itaque iastam peticionem ipso-
ram larige adnitteiitM, cognato nostro Hcrimaoao preposito bcniuole conscnticute, prefatum pr^ium araodi,
MmiDandi' M a laiois ndimMidir aicut inhabilanles tagaria de Capitalo eam redpiaat, absoltttaiii iadiilaBMia
facullalem, quatonus nostro bonn voluntatis merccs ihificm utriusquc rostmm mcmoria perpctuo habeatur.
Hoc autem rationabile faclum nostnim, at apad postcros nostros inconuulsum pcrseuerel, aootoritate apo-
slolofiira Petri et Faali et lUMlro banoo com iim^ae oei^ nostr^ porpetuotn tohotmm» Ada aant hfc
anno dominice incamationis M.C.LXXX.TlIL bdiotioM VI. pre&identc sanole Romaof aedi domiao Clemcoto
papa tercio, Rcgnanto gloriosissimo Romanorum Imperatore Fridcrico ct conrc«nanto sibi screnissimo 61io
8Q0 Honrico, presentibus ^iris honestis clericis ot laicis, quorum noroina hcc sunU Clerici. Herimannus pre-
poaitas «uicti Hattricii. Theoderieas preposilns sancii Lndgeri. Fraooo prepcsilos sancfi PaoK. Hagnter Hen-
ricns. Engelbcrtus custos sancti Maaricii. Laici. Comos Symon <lc Tcckcnoluirg. Rutiolphus dc Steononta Ci
filins soos Lndolpbus. Bcmbardus Wereozo. AJbertus dapifor. Xbiemmo pbccroa. et alii pluros.
CCGCLXXIX.
Aw tai AnWra sa Rippcttbtff.
In nomiae, sanci^ ct indiaidae Trim'iatis. || Herimannus Dei gratia Monastcricnsis (^ecTesie cpiscopus.
Ecclcsiarum pad aliliter tane oonsuliiur, quando eanmi posscssioncs uiuacis scripturc tcstimoniis roboran-
tur. Enproptcr notum racimus t;u:i fi:f!]ris fjuam prescntibus Christi fidelibus, (|uoil quiilam Cunradus, cum
in benclicio babcrel a Joiiaooe du Dulmcne decimam io Ostwich de domo ad hospitaie Capcabergense
pertineDte, et in monte de domo quc aocatar Eluerici, sao eem domino sponle reddidit, idomqne loban-
nes dc Dulmonc nobis oam nichilominus oolunlarie resiganit» eins videlioel voi gratia. ut cam fratribus
CapcnliiTi^cnslbus conccflcrcmus. Nos i^^ilur roligiosos qtiosquo promoucre scmpcr cnpicntcs, decimam de
iam diciis mansis proucnientcm, nobis icgittmo ordinc rcsignatam, ^cclcsiy Capenborgensi in pcrpctuam
possessionem concessimttB. Qoam concesnonem anctoritate nostri finnamos offidi, simalqae omnem deci-
mationcm qunm babcnt idcm fratrcs do, Capenbcri; in [);!rrochya Hurc, nbi et ipsam ccclosiam nos cis
rcgendam commcndauimos, banno beatorum aposiiilorum Pctri et Pauli ac nostro communimus, prcsentem
conscriptioncm sigilli nostri imprcssionc roborantcs, ut si quis postmqdiim temcrario ausu hiis conlrairc
templanerit, ille at ecclesiastici iuris sacrilcgns pcruasor cxoommonicationi subiaceat. Et hii tcstcs con-
cessc decimp dc Ostwich et do domo Eluertci. Capcllani. Symon el Ileribordus. Mioistcrialcs. Thyemo do
Ludencbuscn. Cunradus piocerDa. Brunstcin iiiius Ibyelmari piocero^. Aclum anoo dominico iacaniatioois
H«D>LXXX«Vm« liidicliooe m
Dh 3iiisal, «it FwimNlrtnaba Ufehiiist, wl« aa iiSdhrt«wkei|chudfa Uilmdfli.
GCCGLXXX.
In nomine sanfilf et indiuiduc Trinitatis. || Hcrimannus Dci gratia Monastcriensis ecclcsie episcopini
sccnndus. monaslerlo campi «sanctc M.\RIE in perpctuura AMEN. (^uoniam in subuenicndo paupcribns
Christi promeretur ^tern^ bcalitudtiiis sanctitudo, dum adbuc uacat satagcndum est nobis opcribos pieiatis,
pro lant^ beoedictionb parlielpio. Qoapropter notnm esse copiaias fidellam aatnerniait lam presentiini
qonm futurcrum, nos intaitu salutis ctornc contnlis.vc noucllc planlationi campi sancte Maric curtim in Wa-
denhart cum omnibus attinentits suis, quam llerimaunus cum fratre sno Uenrico do Ritthcnbcrc, cum a mo
feodali iore tenoissent, pariter resignauerunt. consentieiita ania ipsomm domiaa Glisla de StronberdL nhd
4iiQqne neccssario dmunna ndictendum, quod HerimaBinaa fratcr Suetberi, dum se in prefaia curte can8a>
retnr iliqaid iaria hnbera, pio haboadantiori caoida» praalitia sibi beneficiis et daiia iasuper doaboa mar-
Digrtized by Google
1188.
497
€19, fMnitiis ab hmMiiiodi inris eiaelione ceflsaait. Sed et HPiddciiidae adaoeatos de Rethe nobis resignana
(Joinum (]u,m(!nm in Bulvinkon ct aUcrani in Tliornphornf , jiredicto conoliio in siibsidlum ot consolnllonctn
inopif sac tradi postulauit, quod a nostra bcnignitatc, sicut decebat, incunctauter obtinuiL Prctcrca Con-
rsdus de Stronberch dccimam ia &ierinc]iusGn ot Diohoaen ct quorondatn agrorum adiaoentiaiD in Aaae
et Hodinchusen, soiuontcm annuatim seplem sdidos et dimidium, nobis libere rcstgnauit, cpiani Bernhardus
de Lippia litulo prefalt; ecclcsic dc manu noslra susopplt. Sed Iilcin Conradus a plebano de IIoswinLcIo
Eueruuino XiL marcas pro dccim^ su^ rccompensationc rcccpit *}. £t quoniam instar sacrilegii est, ut io-
slitotts sedis apostolicc quispiam eontradtcat, qui semper obtinere delmt inttiolabQem lijnDitateai, malunnus
inaodatis apostolicis humiliter obcdirc, qoam scelu^ ydotatric sub acquicsccndo inCurTere. Conce^lttlW
crgo prefato monastcrio campi sanctc Mari^ dccimas de nouaIibu,s ucl dc aliLs terris, quas propriis mani-
bus uel sumptibus excolunt, scu dc nulrimonlis animalium, infra tcnninos diocesis noslr^. liuc cnim genc-
raliler iDdultum est oranibiu ecelesits CistercieMis erdinis, sicut in apostolicis decretalibas epistolis inaeni-
mus. Acla sunt ht;c anno domitiicc incarnafionis M". C. LXXX". VIII". Iniliclione VII». Iluius rci tpstcs sunt.
Bcrohardus maior prcpositus. Ucrimannus sancti Mauricii prcpositus. Magister Ueoricas, fierobardus de Lip-
pia. Godcfridus de ScimebelLe. Bembardus WereDce. et aiii quam plares.
Dh Bil MlkMt rad friiH» FMtan MfdbiBilto, nhhKcb flrflifbto 8ia|al, irt mIm» bwditiilwa.
ccccLXXxr.
Aiu dem Fiintlicli B«nlbdiifRhedaMchen ArchiTe.
fn nomine sancte et mdinidve ^rinilatis. || (E^go Hermannas Dei gratia HoiMflleneDM ecetesie ep«sco>
pus sccunihis. Notum sit omnibus tam preseDtis qoam fatnii eai iidelibas, DobOeiD qnendam tcrro nostrc
Wernhonim dc Dhnlchcrge et eius fmfrps Walthornm et Wilhflmum, domum qnpndam que Bijjlnkhof di-
^dtor, quam Uci gratia hereditarioquo iure posscdcrant, ecclcsic beate MaRie sanctique LavHcnlii martyris
in Clarabolto, preposito Erroewardo et fratribas ibidem Deo seraientibos, pro XL martns consensu bere>
dnm suorom, prcscnte aduocato nostro Rodulfo ct suscipicote eadem bona, legitime uendidissc, ea scilicct
pactione, ut ecclc^ic Ostcnticlde dli tc, XII. modios ordci minoris mcnsiire, oh mcmoriam prcdcccssorum
suorum, sicut ex aiiiiiiuu scruaiuiu C!>i, singulis aimis pcrsoluant. Pustea ucro prej)osito Friderico, suc-
oessori prenominati prepositi E. feliois memorie, agros qaosdam, qoi ekieai deflani competeotes et inciai
eraot, a ministcriali nostro Odhclrico dc Ostcniicldc, qui cn>dLin a mc in bcncficio tencbat, datis sibi
XU. marcis, oiihi resigoatos, ob remedium animc nicc in prcbcndas frulrum cootradidi. Quia ei^o nostri
olBcii nostrcque salalis esse oerdim bobemus, Deo scruienles ipsias adiotorio premouere, sob Daathematis
intennmafione statuimns, kA mSk» m eodem prodio ct omnibus attiaentibus ioiasia inoasioiie aliqaid presa-
mat CTcrccrc, nisl iusta commulationo acquisicril. l't ut hec rata ct inconuulsa nunc et in postcrum pcr-
mancant, prescnlcm paginam conscribi et sigilli nostri imprcssiunc roborari feci. Subscriplis idoneis icsti-
bns. Bemhardus prcpositus maior. FVanco oicedominus. Thidericus de Angeria. Hdnricas de Borken. Nobi-
lcs. Sigcbodo de Dwcrgene. Alhart de Dhriguorden. Ministeriales. Ludolfus dc Beueren. Lutbcrtos do Walc-
gardcn. Ileinricus do Lcgtlcn. Rotgcrus Scragc. ct alii quam plurcs. Acla 'stint hec anno dominico incama-
tionis M.C octogesimo VIU<*. Pre&ideute scdi apostolice Gciucnlc, rcgnantc Romanorum rege Friderico.
Pootilicatiis nostri amio XV".
Ow mil rergamenutrcirea •ogehangie Siegel i«t «clilecht ahgedruekt, iind «elifint «och dem StempfTicIinriilcr Teme*
glticiLt tu sein, daher e« lich, to vicl bi< jetit bckannl, an l.r\ner anilern Lrkunde dieie* Bijehori nithr rmdet. Ei
ist elliptiich, etwM tchiittellSrnilg, acigt den •ilxeodcn Blschof im Ornaic und in einer kunen , gciruogenen Figur,
«Bd ik UmMbftfl, ia «ia«r UwncB, mhuUn MaiMJcel, durch 4ic Fiii** dc* Biadiob in mci Rcihcn (cUMiit: Uuv
■MHMW IM. Q—tm. Hmm. SnU, f (In dsa WotMa Epo «4 S«4* «tclM sdl^lct f «li « mUrt.)
■) Vso U« M «• <M|iDd-Viftnd« Mfar hndmfit iw tsi» sw dni l«rndkNto
Digitized by Google
498
I
CCCGLXXXIL
Am iem FHrMt Mm-RBnlmtAdie* ArdiTf*.
Iii nommc sanct^ el iodiuidtie Ti-initaiis. {] Hcrimannus Dei graiia Monasteriensis episcopus secondas.
Ba qu^ prouida et neeeisaria ordiiialione circa numeram in cenolno AsbelceD reeipiendanmi dominnrnm
statuimus rala et inconuulsa permanorc tiolrntes, scriptis impnnicfo vi mcmorio lam pn-scnliiira qnam fiitu-
rnrum committcrc dccreuimas. Consijcrantcs ttaqae quod propter instaotiam precum nobilium ac potcn-
tiuiii, qui sinc grauaminis offensa non de lacifi poteraot rcpclli, si non anctofilaiM nostrc inhiliitionc dare-
tur obuiari, nnmerus dominanim in prodieto cenobio de dic in diem crescebat, ita vt ncc locus in choro
tiel tlonriitorio ad cas rocipiciulas suffictTot, ct in rcfcctorio tiito nfcos^nria cx parlc ma\ima ipsis defice-
rent, placuil ut certum numerum cis prcscribcremus, supra quem nullam adici pcrsonam firmiter probibe-
remos. Stataimus igttor, quod inuiolabiliter aeroari aolnmas, nt snpra XL personas nnlla in prediclo reci-
pialur cenobio, scd cum secnndum nalnro dcbitum [)t'r ohitam alicuias honc numenim contigcrit minoi,
in locum oacantcm altora porsona poicrii assumi. Poslqti.im noro occlcsic oiiis<|pm cdifit^Ia et ofllcine ex
integro fucrint consummati^' et perft cto, iibcro eiusdcm conucnius arbitrio relincpnmus, si hunc pcr&ouarum
nnmermn oelint obseruare, nel admodom paooas adicere, aulem sicnt rationabiliter ordinanbnns, cie
etiam iimiiler et irrefrn^biliter teiwri prectpimiM. Acla «nnt aaoo dominiog ipcaniatioiiis M*.C*JJaX*VIII*.
Dm Bit Pcfcancvttmifim «lit GhMle sabcflele ^ngA kH lenlMt.
CCCCLXXXIII.
Aat dem Fur»ll. S»Im - ll«jr«lin»r'sc)ien ArdjiTe.
In nominc sancto et indiuidu^ Trinitatis. || nerimannus Dei gralia Monasteriensis cpiscopus secundas.^
Cum uniucrsis in luiitate fidci nobi^» uuitis ciusdcm quam (^ratis acccpemiis grMti^ dona gratautcr impertiri
debeemus, eis tamen potissimum karitaiem benignitatis sinam apcrire, magisijuc screno necessarif proni-
siDiiis oculo dili.qcntcr illos uoluinus rcspicere, quos per filialis snhifclionis obcilientiam in spiritus contri-
tionc et corporutn atritiooc sub atritiori commissione diuina nobis commcndauil dispensatio. Dc quomm
consortio ^cclcsi^ in Asbeche uenerabile colicgium, sicut proloclionis nustrc; in omnibus prestolator presi-
dium, et io rebus ^cclcsio suo coitqoirendis ao conseruandis noslmm aduocat coittilium et anxiUom, aic et
nos patomt' fjrocurationi»; tlili;;cntia, tam et etritis nosfrc tcmporc qiiam in post agcndornm diorura .succes-
sioae uniucrsa bona eidem ^cclesi^ a Christi iidciibus contradita uel a suis procuraloribus ralionabiliter
eonqnisita salna et aiabilia uolumus pcrmanere. Nonerit tgitor MeKs prcsentiam el ruturorom memoria.
quod curtim quandani nomine Graz prcnominato occlosio in Asboche prudcns ac prouida conjjrogatio ab
eius lcgilimo posscssorc Meinrico pro (|uinqua^inta qiiinque marois comparauit ct conquisiuit, ct lam .socun-
dum ius luri quam sccunUum consuotudincni legc rccle otenliam rcliquis bonis eiuBdcm occlesi^' iuslc atti-
tulauit et asscripsit Ne crgo quts maligni spiritus inslinctu eandcm curlim rootu terocrario inuadat, uei
quiotain possessioncm quam in ipsrt conticntns ipso ucncrabilis obfinct iniqnc perlorhct, sub nnafhomatis
intordicto precipimus. lestes autcm huius rci sunl liii. Hyc nanl nomina tcstium nobiliuro. Rodolfus de
Siciauorde, uduocatas. Godcscalcns de lleloii. el Bemems. Heinrieus de Asccoberch. Gcrardos do Bole>
aelt et fralrcs sui. Euerhaidus ct (ioilcfridns. lii c >inii nomina libcrorura dc comeda. Cerahart. Werenzo.
Poppo. Hotlnvnrt Kppo. Wlfart TliciJctiv tis. Lainbroht. Gri/wln. Hcrnion. Acta sunl Ih;c auno dominice
incaraationis C". LWX". VJil". IndicUonc scxta. Uegnuntc glonosissimu Uotnanonim iuptiratorje Frederioo
aemper Aogualo, et conragaania aibi aerenisBimo filio auo Heinrieo ragia ilioalri. Felio^.
Dm Sia|cl, bt Hlmm Wecb abgcdrackt, wd mA Pc^BCOMrciCM mT di* Cbwtt M *■ M ilfS b*.
Digrtized by Google
1188.
499
CCCCLXXXiV.
In mmmfi sancl^ el indluidiir' Trlnitalis. I| Ego Bcmardiis Dei gratia Patherburnensls ecclpsin cpisco-
pos, moDiisicrio carapi Sanct^ MoKi^ in pcrpctuum AMEN. Plerumquo uidcmus ccclcsiarum l)ei Jura pei^
ditum iri. ])riuilc;doram ne^^ecta prestdtis. Quapropter ne huiaamodi neglii^encio pericolam ineamumii^
oporlet nos, quos non oslimator meriti. sed gracic largilor, tanquam speculutorcs in cmincnti dignalus est
cotKtitufre, nostri nomini<! ct of!Scii*rntif)ne sollicitius adimplere. Notum sit crgo fldcliiim iiniuci-sitati pre-
scntium ct futnrorum, ecclcsiam in Campo Sanct^- UaRif decimam in Stapeliage et Uursten in pacU) habere
Sex 8olid<»ram annnatim lolueadoram in festo Suicti IGobaheiis, Epponi cognomento Hon «t eioB sooces-
soribus in pcrpetuum, conscnticntc comito Widekindo in Sualcnberch. a qoo ipao eom lenuerat in hene-
ficio, annuente etiam comitc Herimanno dc Raucnsbcrch, qui candcm decimam prcfato infcodaucral Wi-
dekindo, nostra quoque faueoto coQiuentta. l^rctcrea id nun fruslra adiciendum pulauimus, quud iam
dietnt Widekindns a nostra iienluolenliB postaladt, carCem in Siapellage eom ecdesta celeriBqae omQtbns
attincnliis suis, quam lcgilimn dorafione in remedium animc sitp coiitulorat ccclcsio supradictc, uidclicct
Campo Sanctf MaRi^, oiiam aostii banni aucloritato cidcm ccclcsiy constabiliri. Quod et factum est, coa-
«enflenlibaa c^adem oomita fralritnis Herimanno, Volquino, Uomrioo. S quis ergo hoiiB noatif eonstito-
tioni^i pagpnam uiohire prcsumpserit in futurum, indignatlonera Dei omnipotenlis et apostolorom Petri ct
Pauli. el Pxcommunicatiotiis nostrp sentcntiam certissime se nouerit incidissc. Huius rei testcs sunt Ah-
maonus maior prcpositus. Volbertus docanus. Godoscalcus prepo^tus. Uernbardus de Lippia Rodolfus do
Stenaorde. Cmiradas de Soonenberdi. Wernberos de Braltel. OMradus Siapel. Lndddns de Oedagessm, et
aKi qnaraplnrea. ieta aaot hee aoM ab ioeamaliooe Deoiioi M«.G*.LXXX« VUI«. lodiedoo» VUUa.
Ou mil breili-n Pcrg^meritilri irr-n .ini;rli j"n;;1r , pfme krcUri-rmi-r Sii-~i.-t lei^t A\e *e\ir tauber gcichi'!!-: F'~iir de»
MUeail«n Ui*chur«, in der recliten iland den aitchurMtab haltend, in der linken cln offeoM Bocii mit Uea Woirtca
PAIL VOBia. Ue OttMlMft hdMl: Bwalnrd*. D1. Gt^ FkOMriwmiiria. Xeal^ BpVk t«
CGGGLZZXV.
In nomioe sanet^ et indiatdu^ Trinilalts. Th. Hindcnsis Gpisoopns. Qaccumqae ad notioiam ftotnre
postcrilatiii reseniantur. nccrssc cst cf itistr racinnis modiTaminc ordinari ac priiiilcp;iorum auctoritatibus
roborari, ne maiignancium improbitate ualeanl anouliari. Quaproptcr omnibus Cbrisli tidelibus notum faci-
mus, qualiter Comes LudoHos de Dasle pro salotis suo ac p.u^nlum snonim raoodio, Bcclesinm m Salr
bickc cum sob aiiincnciis beal^ Uaiic in Ouercfllieii^ea fideliter olFerendo cnm ooosensu ci collaudatione
hcrctliiiti stiorum legitiinornm povsiilcntl.i cnnlradidil, curtoinijiic suam in ui!!;i ciim omnibus ad eam per-
tincntibus, uidclicel mansis, muncipiis, moiendinis, pralis, pascuis, siluis, piscalionibu«, uenationibus, cullis
et incaltis, niis et inuiis, et cam omm* alilitate ({u<; scrlbi et nominari potest. Prepoatto io OuereokericMi
ac scruis et ancillis Chrisli fidelibus beateiDei gonilrici in oodem toco dc^criiientibas in nsum ct fructan
ft proprietalem perpetuam pro XI. mr»rcis iipndidit Verum qiioniam sc totum et suos coheredes tuicioni
siuicle Mari^ subdcre ac sibi suistjue apul riliuiit suum patrocinari seinpcr spcm tirmam habebat, ius ad-
nocaeif snper preoomioata booa et omnem atililatem iode proaeaieatero prediel^ eedesi^ et preposito Buis-
que successoribus pro octo inarcis specialitcr assi^Dnnil, nec quicquam sibi aut suis postcris in ca iiotc
statis aol iuris uendicaail, lusi forto preposilus cooiulii gracia aut necessitalis arbilrio ipsom inuitarct, itcm
absqno omnis pregrauationis mdestia nt fidelis adiutor et defensor oocorrereL Nos igitur u'ri deoolionem
ct studium bonum circa nos ct Ecclcioam nostram considcranles, et ipsius uoluniatt ac pif actioni respon-
dere onpieniea, plenam firatemitatem in Ouereakericea sibi et laori suf, itatri «( Ubeiw snia mmmnnm.
Digrtized by Google
1188 —1189.
palrisquc ac tnalris ipsornin scmcl in anno rocmoriam in roissa n^iTi^rnm rt uigiliis fideliter pcragere pro-
misimus, cl totius orationis ac laboris in Ouereokcrkeo ipsos participes perpctuo facimus. Pecuniaraque
sic acccptam partim in percgrinationis labore JherdBOliinam eando predidti» LudoUos expendit, reliqQHiB
acro sancto Domini scpulciiro obtulit. Et ne quis presumctido dooalioni hoic et ordinationi contrairc tem-
ptatiprit, Sigilli nostri imprf^sioni? rnmmnnimiis, teslibus roboramus d ex ntriwsquo pariis boripplacilo aucto-
ritate apostolica ct nostra sub anitilicniatis districtionc prohibemus. Tcstcs bti sunt. Ludolfus Capcllanus
EpiBO0|ri. BerlaldoB saeerdos. Reinoldus de GetcueiMircli. Lambertns de ^ulbike. Hermannus de Heinhaseo *).
Nobiles uero. llrm n i i lc Anthcim. Adolfn': dc Ectorpe. Thethardns dnpifor Thethardus dc Wcilerhin.
Meinhardus do Slrombergc. Ucinricus do Bucsclc. £uslactuu8 dc Voronholtc. Woltherus Alagnus. L4idcgenis
de Schowcnburch. Bartwicns de Bomborche. Ranen de Corbeia. Gcrlagus de Handelbike. Hennanniis de
Dade. Conrados Cascnar. Heinncus de Siackenbikc. Ludoiras do Milinchuscn. Woiilionis ilc Oson. Mrinzo
dc Oucrcnkerken. Tankcwanbjs de rrtdf-m tiil!;! Fliicrious ot l.tKlcriis de Sulbike. Theodericus de WaciLer-
fcldc. £t alii quamplures. Acta suni boc anno duminicc incamationis M^.C.LXXX^^VIU**.
CCCCLXXXVI.
E Mm. lleD*el«ri.
A. Dei gratia Osnaburgcnsis Ecclcsi^ humilis mioister. Uatuereitati fidclium perpetuo salutis gaudium.
Diiatata in Christo karitas nos ammonet. ut femiliarium nostromm bepi^iis affcclibus karitatiue subucnia-
mns el eos ad oomomnia salutis bona eflicacitcr promfjuorc stu«li iimus. ffinc cst quod cx petitione fami*
m tri rlocani Joscph dcci(n;iru duarum domorum in villis Wcstorpe ct Scirenbeke sitam, nobis libere
vacanteui preboodis fratrum nostrorum iii wemoriani sui el parcntum suorum asaigpauuaos. £t ne quis ia
postenun banc donationem nostram infringere valcat vd audcat, banno nosiro literis et testtbas presenti-
bus confirmauimus. Quorum nomina sunU LeDTrithus maior prepositus. Joseph deoaous. Hcrreniannus. Tk
dericus el Tidericus. Raddifus. Gerhardus pinccrna. All>i rius ilc Uamme. Hcrrcmannns dc Musscholen. Ra-
bodo de Uesepe. Amoldus albus. Godescalcus dc Wulfcm. et complures alii. Datnm est anno dominic;
ineamatbiik liC.IJ[XXVllI. Indictione VL
CCCCLXXXVII.
la nominc sancto ot indiuiiiue Irinitatis. || Kgo Beruliurduai Dci gratia Padci buincnsis cccleMe episco-
pas. Synuini connti de Thdiendiorc in perpetoum. AUEN. Notum sit uniaersis QdelitNis fblaris ei pre-
scnUbus, quod ego Bernliardus. dc Yljbonburcn nalus, quondam Mornstcricnsis dccauus, postmoduin dispo-
nente Deo, nuUis meritorum stipondiis sufTragantibus, cx clcri ct populi eiectione ad apicem cathedre Pa-
derburncosis sublcoatus, uile et modicum reputaos, quicquid ipsi eoelesie in (|aa tantom honorem ind^nas
acoepi, per operam mee hnmilitalis posset accresoere, sub presenlia et cum assen.su hereduin meomia*
Ccrhcrfiis uidclicct sororis mee, que adhuc tunc superstcs eral, et Win-mari et Amoldi de Thedcheim,
qui cx sororo mca Hildeburga prcmortwi iam dudum nali fueraot, moicndiuum in Ybbenburcn, et castrum
in Ybbenboreo com foasaio et stagnis quc ipsum cingunt et mnninitt, emneque patrimoiuam, qood qoataor
inbeneficiali mei, nercmaBmis de Vehle» Lfldolfus de Lacohusen, Godefridus de Iternewide, . . . ') filius
Bertoldi de Nutbera» da mauu mea teiinenmt, ecdesie Paderbumensi jore proprielatis et dtrecti dooiinii
*) Wahneheintich cipelUci oder ptet>aoi.
*) Im Otitfnl» in Ucr .fia dcs Smm Udw leUucfl.
Digitized by Google
iiet.
201
perpctao pcmstdenda donani, <!onataquo SJxTnoni comili de Thykenebnrc feoclali inre concessi, qni sic con
cessa eodem iure cognatis meis Winemaro et Amoldo de Thcdtibcm coniinuo sub mca et Paderbornensis
eedeflie d«dit presenlia. Preleree pretRniB meom to fikHa sitam, qiiod ie sei maiuls el dnebi» partibits
tocitis (crrc SalcburC conlinotur, Padcrljurncnsi ccclesic Iradilom, prcfato cnmifi conccssi, qui se rcllqaam
pnrlero Salcborc Paderbuniensi ecciesie daturum, sub presenlia et tcstimonio inbeneficiatorum nostrornm
fidclilor promisit, nt ita uniuersnm fundum qui Salcburc dicilur de manu Paderburoensis tencrct episcopi.
Verum quia uir ilinsliw el poiens ct gcncre ac dignitate magpm non fodle pro re modica se de mme
alicui ecclesic siue porsone obligaret, sub prescntia el consensu priornm, crfnni-t-^^nim , nnbilium ct mtni-
ateriaiium Padcrbumcnsis ocdeeie, Quiadecim Talenla prtmo uacantia iam dicio comiii concessi, ctmi uo-
hmlale «t asMma todm ecdesie deeeriMM el oomtiUieas, vt st Torte dielras amministralionis mee, oomes
qatndecHn talcntoram l>enc6ctum noo Mapereti soeeeaflores mei Sibi et hcrcdibus suis manerent obligati,
bis inqunm lierodibus, quibus ad swcces-i!on*^m feodi inra ucnire permittunt. Kxcc|)ta fuorunl autcm bene-
iicia quatuor Dobiliura, Widckindi dc \\altici.k.e, Widckindi de PyTrcmoDt, Flurini de Spcoge, Rabodoois
de Slormethe, et onminm mtnisterHiMam, qne si aaeorent, eooiee nichA ez Iiiia iare onrte MMlre nd haras
flclionls siue Inslrunienti aoctoritalc requircrct, a!Ias uero ubicnmque et quomodocuni(]uc uacanlia perci-
peret. Ad hec etiam m cooiracta haius liBmiiiaritatis exprcssum ost, qaod si comes primo uacans bcnefi-
Cftrai qnindedm talentorum quaKbet ex caosa recosaocrit, aliud benefidnm d saioo inre suo liberam sit
expectarc, et si i|isam beneticium summam quindecim taleiitoram excrcscat, quindecim gratis acdpial;
Sed jiars reliqua pro peClinie et aliis obsetjuiis ci pocius qnam alii debeatur. Sed (pila nichil tani firmiter
uidcmus csso statalom, qood non studeat euacare calumpnia, ad perpetoaiidam facti huius mcmoriam, pre-
MBlem paginam oooflorilN feoimQS, et ot maiori sollempnitatis robore fidehvtar, duplici sigtltomm, noalri
niddieet et eodede, aolamus impressione muniri. Acta sunt hcc nnno ab Incarnatione Domini Mo.C*.LXXX"VlIiL
indtctlone VII«. presidente Saucte Romane ecclesie domino Clemente lU". rcgnante domino Frederico an^-
storom Serenissimo. Sab domino Conrado Mogaotinc ecdesie archiepiscopo. Anno ordinationis nostre pri-
mo, XVini*. KflL FebranriL Testes hniiM rd sonL Behiricas ablMs Saneioron aposloleram Pelri et PttnB.
Canonici. .\ltmnnnus maiori.'? r ccif prcposilu-S. Volberfus maior dccanus. Godescalcus camcrarius et Nor-
thusensis eccie^e prepositus. Berohardus orientalis occlcsig prcpositus. Moinricos. Ludewicus. Godcfriijus.
£po. Alexander. Heinrieas scolasticus. Lambertus cenerarius. Theodericns custos. Thcodericus. Couradus.
....') Ueremannus. Beramannna noae ecclesic proposiius. Nobilcs. Comes Reinricus de Gerdeiage. Bem-
hardus tlc T.ippea. 'WlnfTnsnis et Amoldu.s de Thedeheim. Florinos ct Fredericus dc Spcnge. Amelungus
comes ciuitaUs nostro. Mioisteriales. Wczclinus de Hclmoreo. Ludolfus de Osdagcssca Amelungus de Ne-
dere. Vdbralh de Bsen. Eag» de Hoiigcldore. Hildebolt de Eneobaa. Bdnrie Spirino. Svetber de Werere.
Johaa de Pidra. Gerban de Btlai. Ansehii de Ailen. Ro1§er de ilseD. Beinrio de Elaea. Herenan Bolike.
Coarat camerarius. Heiuricus pinceraa.
Dtr aaf «iii, wrfcitfiiimitiilg mt BraiU, Klir l«flgn PMsmmt geachriebencn DrkBndOf nBd d*» MdM Sitfal wttm
MbM «iHBiv mIH»^ Dw 4n MmM wit M Mro. GOOCLZXXnr. Pw dw Dtrttfinli hl d» fliw
■it im fOCirarto hMu BnMtbild* 4w hoii. UMm mad «kr QMdiriili So. Liltwiw tpc i.
CCCCLXXXVIII,
In nomlnc sancte Ct indluiduc Trlnitatis. E;^o Amoldns Del rrntin Sancle Osnabruggcnsis eccksio
bomilis nuDister, omnibus Christi Ikieiibus tam futuris quam pre8Cottbu& £x offido pa^toralis cure nobis
*} Dtfch Verd«rtmiM dw Origiad* bit Ucr cia Kmm |am Mntfirt.
C«d. dipL iiitU WwtW. IL 26
Digiii^i.u Ly Google
diuiniiu^ iniuncto incumbil soUers olrobique prooideaUa, scilioei aaiaffite nanc de domiiuci greigis aogmen-
tatiooe, muio de dam» wdesiastioe dispeoeatiita dACOratione. Et ideo ez coiisilio iKMtri coniieiitas et
cuti^onsu, reliquorumque ministcrialium ct sapicntum ac fidclium amioonun nostroraro, WiclMddlHn IfM»-
dam Nobilem dc Hurslmaria ad hanc pictat<>m fidoli comnnonitionc dcflcximus, quod iam ipse quam uxor
sua Beatrix et filii sui, scilicct Wilhclmus ct Bernardus, pro cousensu tercii fralris adhuu pueri io iiiat«ir}-
tttle aiuionim sooraoi ftoieiido spondenles, bereditBriaDi poasossiaiiem quam haboeraiit in Ecdesia Bika^
boato Peiro et nobis in donarus coUatam ad honorcm Dci et perpetae ^ii^tiis liarie, pro saluie et radan-
ptionc animarum paruntom suonim BtMnlianli et Rieliardi?. i|t.s)us<]oo et uxoris suo ac filinnini suorum
confinuaucrunt, cum ODmibus appcudicii^ in candcm eccicsiani poriinentibus, scilicel dotem cuiu wolco-
dino, et Anripe dolem com molendino. preterea mansos in diaerBis locis, Priaiam Rasgeoihorpe, secan»
dum Stcnbccke, tcrcium et quartum Boclo, quintum Bocrothen, «ipxtum Ilolenbnrgo, M^ptlnuitn Pusrinc-
buren, octauum etoooum Lage, decitouu Uarbu«, undociro Thustordic. cidcccm diurnales ajjros in Espcrlo,
et duos SleiibedLe, et annm Wise, et annm Balvorde. Insupcr quam plurima mancipia ad eaodem pos-
■essionem perlneotia, aream quoqoe vicinam aggeri cam pratis vi^inti plaustromm, ct mansnm qui voea-
tur noua domus. Kt prctcrca quicquid habuit infra a^^erom, ca duntaxat dcuolione. ut ( lau^ira! f>( r-
sooe diuioa religione Deo ibidem seniieotes aggrejjai^cutur, el locus io olaustralem habiludincm iran»for-
marelar. Contalit etiam eidem eccleife «t ibidem Doo seraienlibas carinm in Rike enm omaibas nppcn»
diCHS, cum consensu predictorum heredum suoram dooatione sua modis omnibas oonfirmata. Ac dos pro
gratia huius dcuotionis aduocaliam eitjsdetn loei, et tria talcnta tam sibi quam suis herodibus posl fum
qoam diu uixerinl coocessimus luli deteruiiuaiiune, ul si furte in masculino sexu iinca gcneratiue succcs-
sionis defecerit, feminina soceessio eeadem adaooaliam obliiiebit. Qaod si forlniln in utroqne seni linen-
lis dcrecUis intercidcrit, fratres prcdieii loci libnrnm hnhebunt 0|)lionom eli^ondi. ut quem voluenint ele-
ctum episcopo reprcwntont iouesliendum. Quod si forluitu aduocatus siue supra dicte cognationis, siue
cognationo defidente sobstitutus, in regimiue excesseril et magis dissipator ecdosiasticc possessiouis quam
defenaor eililerit, scmel ac itcrum atqao tereb ez qoerimonin fralrum ab episcopo corripioodus erit. si
vero non emcndaucril iudiciali scnteiilia remoueatiir. et nlter quem frnlres pro suo arbitrio elegorint ex
aatoritatc opiscopi substituatur. Uec autem ut absquc controuersie alicuius rcclamalioDe rala permaoeooi»
banno neslre aoolcrilatis oonfirmaaimas, sabiuiQenles a%ittin iMSlre impreeiioiiia tfim kkaeie testibns.
Leolfridus maior prepo^M . Kadolfus Capellanas. Daniel saoerdan, Hdwicas. ftollMdfns do Pedese. Wlne-
manis el fititcr suus Arnoidus» de Thedchcm, Gcrhardus pincema. Heremannns marscalcus. flerhanlus co-
merarius. cl alii plurimi. Acta sunt hcc npuii Lilhlage sub rcgio banoo, Ucriiuauuu do Cappclio presideatc^
anno verbi incanwtt H.&LXXX.VIHI. Indidione VO. XIUL Kal. Febraaril .
CCCCLXXXIX.
Nscb einer )ungCTti brglaubigten At»ichri(t iin Arcliivc la Kappenbcrg.
Henrieus diuina faueote clemcntia Romanonim Rex semper Augustus. Quia Rcgem Rei:;t]m et Domi-
nam domtnaniiam in seruis sa» hooorare semper intendimas, Notum fadmos tam lirtaris quam presenli-
bus, Quod fi-atrfiias qai in Capcnberg Christo scruiunt, hoc Rcgalis pictatis noslre priuilegittm COOCessimiiSk
ut molcndina eonim, que in riiia Lippic constructa stmt, nolli homininn liccnt dcstruere, nec BVu\un iin-
qoaiQ eccle&iastica sccularisuc pcrsona potestalcm habcat, contra hatic nostram preccplioncm prcdictis
ftntribos in conmi molendims dampnom aliquod vel graaamen inferre. Datom Mooast onno dominice in-
csnaiionis M« C.LXXX* Vnil* Indict VH. Itll Nbn. Febroarii.
(Si|iUMI ■pptBwj
Digitized by Goo
lltt.
m
CGCCXG.
Ht Domine sanele et indkrida^ Triniiatis. NoHim sit tmiuonris Sddibas faliirii et prewnlfti», qoo-
modo Wideiun(lu.s de WalteLke, Anno dominicc incamationis C^. LXWIX**. Jherosolitnain proBciscenfl^
impigncrauit Ecclcsi*; bcaii I.yborii in PaderlHirnc , aduoeatiam quam habiilt in hnnis ciiisdcm ccflcsic, el
Eccle»if apostolorum Petri et Andrec, et ajiosiolorum Pctri et Pauli, cum docimis Atlcn et scruiciis aduo-
ca% pertbentilnis, «t cimi ounilM» emergenlilKiB. pro treoentis mareis esaminati ai^psnti, ratom habilanHi,
s\ temporc abseutic su^ prcdia ct mancipia in casibus licitis nlternnrontnr. Et iurauit in sacrosanctis rcli-
quiis bcati Lyborii, quod nunquam de aduocutia ct uiits impigneratis ipsc nel aiiquis suo nomine cmoli-
mentum perciperct, quousquc ipso rcucrsus, trcccnlas marcas cxaminati argcnti Ecclcsie beati Lyborii rc-
MilttereL 6t qnoniam Arnoldus dc Hobrahtessen et osor eios et fllii sc dccimam in Atlen et seraicia adno'
catio iurc feodali possidcrc diccbant, Deo et noliis ct ccclesi^ fideliter proniisit, quod ipsc, si rouerterelur,
fratribus omnem dereotum supplcrct, qucm ecclesia in seruiciis aduocati^*. siuc io dectaia Alleo, pcr Ar-
noldom ei nxorem eins ao lllios, nel propier eos ex alionim inoasione sentiret. Ad persolaendom argen^
tum sibi credttom tempore absentic su^ Gdclibus suis, Ludennco do Waldekkc, Conrado Waligc de ^iao,
Ilcnrico Ilildcnscmcnsi, Alcxandro dapifcro, Rothardo coco, assignanit duas decitnas, Godclouessen, Ym-
luinchusca, el tres curias, Dalpcuhusco, VVilniare, Meshere. el pedagium siue ducatum Paderburoe, ut
ipri omnem proaentam anaaatim fidelitar in eedesia reponerent. qaatiima snmma peemiie inde eoUeda
sibi rcnortenti computarctur in sortcm. Nolcns itaqiio lihcrationoni huius pignoris nd rralres suos scu qaem-
Kbet alium transmittcre, huc constitoit ct ordinauit, quod si ipsc non rcucrlcrctur , aduucntia cum dccimis
et acruiciis domino cpiscopo ct Ecclcsi^ uacarcl, ut dominus cpiscopus do bonis suis eligerct aduocatum
qucm uellet, prepositos et fralrcs sibi digerent alilem, ctu electo ei presentato a preposito et liratribas.
dominus cpiscopus aduocatiam commcndarct, non in fcodum darcL Prcteroa cnm Tnulta douotionc hoc
cxprcssil, quod eo oon reucrlcnte. pccunia de duabus decioiis et tribuscuriis ct ducaiu collccta, ooa fra-
tribns, non qnibnslibet heredibns reslitaerelnr, non in resiaaFationem omatas Eeclosic impenderetor, sed
emcretur indc prcdium, de quo fratrcs annuam cunsolalionem percipicntes, piam ct perpetnam sui et pa-
tris sui Volqnlni cl atii sui Widokindi, in anniucrsariis dcposilionum dicbus, habcrcnt mcmoriaa). Hoc qno-
que insoruit, quod si comparalo predio, undc fralres maioris Ecclcsic honestam annuatim babercnt refc-
dionem, taolam remaneret ael excresceret. Bodesie beati Paoli decem maref. Beclcsie bcali Andre^ de-
ccm marcc darcntur. Resignnuit etiam dominus Widckindus curiam suam Dalpcnhuscn el scruiciuni cpi-
scopalc Hcrcuordc in mnno domini cpiscopi, ct dominus cpiscopus omnia bcncficia Widckindi, pretcr nd-
aocatiam cum suis pertioeociis. el preler curiam Dalpenhusen et prclcr seruicium Hereuordense, conces-
ah fratriboB «h» flerenMuuM» et Deinrioo, ito lamen, qood » Widekindos rediret. ipse bona soa eo iure red-
peret ct teneret, quo antc rf^^-iL^Tiiiinncm. Heremannus ct Heinricus rcccptis hcncficiis iuraucrunt fidelita-
tem doniino episcopo, et prBscniibus prioribus et firatnbos Ecdesif. seu etiam aiiis clericis et beneficiatis
6( miaislerialibas Sodeaif oonlestati snnt, se in adnocaiia nibH ioris liabera nec onqaam habniase, ct dalis
dttriria proiBiserunt sub aacramcnto publicc ct ucr^ fidei, e( sab pena amissionis onmiam benefickmim
• qoe reccpcrant, iurauerunt etiam in relitjuiis bcati Lihorii, qnod nbsentc Widekindo fratre »uo nnnqoam
ipsi oei alius eorum nomioo siue auctoritatc, in aduocatia Ecciesi^ inpignerata, aliquo ingenio qaioquam
iocomnade lacerent per melenliam sea aliqoam exaciionem, et qaod, d Widektndas nea reoerterelar.
nunquam aiiquid sibi iuris in aduocalia et in eius pertinentiis addicercnt, el eam nulto iure, nullo unquam
iogenio sou snbtilitatc repotercnt, ct in nullo unquam possessioncm eiusdem aduocatie uacantis torbarent.
Et senteatiatom a fidelibus Ecclesie. quod si W^dekiodus, Heremannus ct Hcinricus factum istud postmo-
daii ndlenl saficiari, moa •enm innmeDtam aidnillaretiir. Sed potiaa iiobis probatio kManbarei, «t eoram
Digrtlzed by Google
m
testtmoino, •nb qaonnn prewidit hfC acfa mnt, fidw liaberelnr. ti ipmitm hec in qtiadragesinia gesta
«unt, ne reaerentia temporis hano ordinniionem ijificinaret, senieniiatum est, precedente et accedeote eoram
arbitrio et consensii, omoia tam rata h ihf tul;!, ac si in diclnis iiiiHlicis cssent iractata et consomraata.
Facla sunl liec anno Uomioi H^CLXXA^iX". indiclione V>. 11. ^onas Apriiis, feria 11. po&l Palnias, Pader-
buni^ in domo epicGopaK, preMnte dero, preeentibas inbeoefioialis et miaiBteriattMis Mmlmkf. Noouna
inbfuofitiatorura qiii interfucrunt hri: sunt. Euerhart de Brokhuscn Amr!iini'us comes. Godeschalc dc Pad-
berg. Uenricus Longns de Erclen. Ucioric Spirino. Suetheros de Weucre. Uec quoque tn proxima fcria UIL
presenlibQS nobilibus, Bemhardo de Lippia, Heremaimo de htere, Florino de Spenge, ct prcsenlflnB Bmn*
rioo abbate duitjitis Padcrburncnsis, ci Wilhelmo abbate de ndtnwarde&buscn, et Nyooiao aljbate de Ber-
sethehusco, ct S\frido abbate de Flcchtorp, ot prcscnlibus sacenloiilxisi ot scabinis, qui co die ad s\'no-
dam geaeraicro cooueoeraot, in Capilulo uioiori rcciiaia sunt. ct conlcssiooo ac promi^ioae Herematuu et
HeiDrict ooidiiinnta. Preterea tota actio boo ordine cunseripta. proxima fBiia lin. qoa cantanir: bitro-
duxit nos DonuiMIs. WaldolLlcc recitata est in audiontia domini Arnoldi Oseobruoensis episcopi, Lentfridi
Oscnbrucensis prepo^^iti RoilolG de Stenuonlf, ot mtjltonim clfricorum ac mililum, qui ibi simul cum Wi-
dekiodo iter peregnnutiouii» arripucrunt. Adcruni quoque licrnhardus prepositus Monastcriensts el frater
eins Lndolliu de Stennorde, et Castellani de Walddclte, et nialtt Mbilea ac loinialecialea» qai Widekindo
vnlodicturi illuc ronucnn r^.nt. Ei smc omni hcsiiaiionc Uerflmannns el Henuicas se aie Ibciise, pmmisisse
Ql iurasse, ct omaia so rata ueiio haborc, confessi suat.
En Nomino Sanctc ct Indioidne Trinilalis. () Pbylippus diuina faaente demcntia Goloniensis arcbiepK
scopus, omnibus Cliristi fidclibiis tam prcscntibiis qiiam futtirts in pprppttium. Kx iniuncto nobis a Dco
prcsulatus oCBcio tonomur, ca quc ccclcsiis uel populis nobin commissis nccossaria aostris aguntur tempo-
ribos, Dostra anoloritBte confirmare. Inde est qnod notnm esse nolumus tam presentibns quam poeleriB
Cbrlsti fidelibus, qnod ecdesia beali Gerconis iu Colonia Dccim<is qunsdam in Westfalia in decanatu Tre-
moninnsi, in parrochiis Deme, Mcllilerc, Curlare, et in bonis Cappenbergensis ecclesie, que infra parro-
chias liurnu, Mellilcre sita sunt, el in quatoor dumibus apud liLidinchuscu possidet, de quibus ccrta pcn-
sb eidem eodesie in festo sancti Jaeobi pro manipaKs ei aatiqao tempore aaniBtim sold sotebaL Com
ucro fratrcs predirln rrclnsir homincs illos qw\ hns dccimns soluebant, in collectionc manipnlorum grauare
quando(|ue aiteniptareni, et illi rebcllcs rci>i:>tcrcQt, oos soUerti cura prouidcre uoleates, ne malum aliquod
iode oriretur, partes noslras ad aoiiiendam hano fitem mterposoimos, et aostro ae pnidenlium niromm
oansilio iia inler eos traaaaoUim est, qnod prefiiti homines, ])ro emendo allodio ad usoi codeaie beaii
GtTConis, cenlum Marcas contulcmnt, ea ratione quod cc Ii m i illa, cxfcstucata oollectione manipnlonim,
prcter mioutam decimam ct quandam aummam trittci cum deuariis ad idem pertioentibus, supradicta peo-
sione, quam iam dieti bomines pro rodemptione manipnlortnn aniiqaitas peisohiebant, oootenta erit, neo
sepedictos homines od eonuu succesi^ores dc ceiero indc graoabit. Hoc etiam ad^to, quod si quis do
predicla ponsione portionem suam in fcsto sancti Jacobi non pcrsohicrit, atl viginti dics nel tripliciler com-
pouat, uel «ine citalioae cxcommuaicotur. tl autoin hcc ralii et inconuuisa permaneaDt, presentem pagi-
nara in oonfirmalionem hoius fecli conscribi ei sigitli nostri eorroboratione s^iari feciinas, ad maiorenk
cautclam sigillum ecclcsic bcali Gcrconis cl .sigillum ccclesic sanctc Mario aJ ijradus, in culus iurisdictione
dccimo illo site sunl, apponi iussimus, statucutos ct sub uincuio banni prccipiealcs, oe quis boc facuim
muiare ucl infriugcre aitemptct. Quod si quis fecerit, omoipotentis Dei et beali Peiri offeosam iottirrat,
et oisi resipnerit, pei^eino aoalheniali se subiacore agaosoat fluina rci loslaa aonL Bruoo ntaior io Gol»>
CGGGXCI.
ArdiiM sa K*ppHibcrg.
ittfl.
nia preposilos. Adolfus maior decanus. Lotharias Buonontiis prepositus. Cunradus Xanctens^ prepositus. Go-
d«firidQ8 preponlnB et Uita» coinieiiins •uoti Gereods. Tfaeoderioos prepooitas Mtoolonifli ApoaioIornBk
Bi uno prcposilus sancte Uarie ad gradus. Thcodcriciis ihifl-^m r!f?canT]s. Ulricus capellariQS. Amoldus de
Elnere sanct4 (iereonis canonicus. Iheodericus de Uereheim. liiuerwiaus do Stalbaiig. Gererdos precentor.
Py^mns magkter toolanini, e( wrioevai daMtem eeolceie onioiiioi. Arnold» deoams TrenioaienRB. Bei»>
moB comcs dc Arnesberg. et filn «» Heinricus et GodefeidiiS. Ilornian comcs dc* RaneQi^rg. Symon Ol^
mrs de Tioj;neburg. ileinricus como» de Dale. Arnoldus comes de Altena. Fridericus oome? de Altcnn. En-
^cibertus comes de MoDte. Uetaricufi de \&vq. Gerai-dus aduocatus Colonicnsis. Heinricus de Yoimutstoyne»
ISerBrdus firater sbiw. Gobwuuis de Volmatsteyiie. HermaiuMis Scottetiis SosatiensiB. Braasteyn Sosaliensia.
Lodowicus do Waldorp. Lodcwicus do Dcnie* HerbordnB de Svancsbulo. Albcrtus comcs TrcmoniensiB.
Ac(a sunt hec anno dominicc incarn^tionis M». CA T.XXX*.K*« lodioliooe VU. Ee^gnanto FRiderico Rofflano-
mm Impcralore Augusto, et lilio cius Hcge iifiurico.
OnI 9tBAt widM ait nlQum md grfliMa lidM utfMnfi, «aNa, itaJ naunm ftgugm,
CCCCXCIl.
lo nomine sanctc et indinidno Trinitatis. || Ilcrimannus Dci gratia Ifonasteriensis ecdesie episcopus
sccundus. Qnicqnid fit ad ampliandam rcm domus Dei, noslro fauore et mpmoria hominum dignum daci-
mus. inde est quud untucrsis Christi fidclibus presentibus et futuris innotcscere uolumas, qood Uoorictis
de Heppen, ninisteriaib saneli Panli, neniens in presentiam nostrun, decimam qmiidam, qne est in pnr^
rochia Tlicttcn, uobis in manii.s nostras exfcstucaujt. Quam no.s uolcntes cl ipso sic rofiantc, in honorem
sancii Ladgeri oonfcssoris in ecciesia sua infra Monastericnscm ciuitalem, cuidam altan assignaaimus, ut
qoi eidem deseruiret, aliquantam inde consolaiioncm habereU Nc ijuis aulem hanc donaUonom in carilate
beaigpa Ikieiam» alicuius in postcram maligniias possit conndlere, sed nt semper nrta e( liraia sit, anettH
ritate apostolorum Pelri et Pauli, ct hac cedula imaginem nostram prefercnte perpotuanHis. Art-i snntheo
anoo dominice incamationis M''.C".L.\XX''.V1U1''. Indiclione Vila. presideote sanote Romane sedi domiiio
demente pepn tercb. Rcgnantc gloriosisnmo Ronumomm impenlore FretlMrieo. eonrognanie sibi fllitf soo
Hcinrico. prcs^libu^ uiris honestis clericis et bicis quorura iimnina heo smit Prepositns maioris ocoicsle
Bernardus. Yiccdominus Franco. Prepositus sancti Pauli Franco. Decanus ecclesic hoM\ Ludgeri Thidericus.
V«'icboidus cubtos. Adoifus scolasticus. Lulbertas de Bcuorcn. Albertus dapifcr. Ihimarus pmcema. Beraar-
dos Weremo. Bernardus de Meinlnioele. Bemnrdi» de Pyltenbroke. fleo anten anU Donina domonmi de
quibus decima defaeMir. De onni in Bekehem Irss solidL De onrfi Lindo qnattnor eolidt De nonso niemo
XVL denarios.
Sm oit NllSB aai griBia fCte tttgdiMsu Siegel bi senlart.
CCCCXCUI.
Am itm ArMn mi KappcahMf,
In nomine sanolf et indinidaf IMutalb. |f Herimanmis Dei gralia lionastofwnaii ^cden^ epiaoopnB.
Religiosis quilnisquo, ct hiis prccipue, quos cura nostra complectitur, solacium libenter impendimiis, oorum
onUioaibos adiuuari preoptantes. Propler .quod oolum fucimus tam futuris quam prcsontibus. quod Alber-
tos oogOMiienlo DmdLcr, quatuor soliilas deeim^ quos a noUs in beneBclo liabd)at, noknilarie nobis rc^
gaaait, com esBenms CapemberB, hac lacione, ut cos eidem ccclcsi^ Capenbergen« daremi». Ad quod
Dos ptum prcbcnte<« nsscnsnm, per manum dilecti nostri Hcrimanni Abhatis eosdem quatuor solidos deci-
iam dictc ^cclesi^ Capenbergewi donauimus, speciaUter iamea oos ad kunmaria aoromm d^utaotea,
hae Btique spc, ut per laia cmmmmiiorinm benigna ooairi reoonlatio eamm saniper nentibas infalioai
f ist.
HMtnn anton «jnalnor tolidaniin doos dabft «liDkMit enrtk TdeodMf , de mnuo qd ia euMien cartnii per^
liDci, et cx eedem eoliliir. Bt est Vdenchof iii puTOokyft Seprode, cartis Johannis de DoliBene. Alii doo
«ofiili (iiibuntur cx Curti Hrinrici Rulmcno, que uocatur Widclin^^bor cst in pairochva Dulmpne.
Hanc iiaque doDaiioncm auctoriuiie nostri tirmanius odicu, et banno a{>o&tok>ruin Peiri et Pauli ac nostro
eQanDumnnR, eamque prescnti apioe et sigiHi noBlri imprBmiene robortmns. Teelee hmna rei smiU Symm
oapellanus. Phylippu» nobilts de £lcn. Ministeriales. BaerJmdn» de Werae. larmsL Wemeras de Vbbincdofp
Ot Suetherus Clius cius. Albertus de Austria.
Actum nnno domlntcf' incarnatioiiis M^CLXXX^VI!!!" Inrlictioiio Ylla.
Om Stc^l, dcMca BesdulTvnhejt init (t«r MilaUt betcfarWbenca i'vfm iibcroiasiiiniDt, iit ntit rothen FatUo •ogebio^
CCCCXCIV.
In nomino sancl^ cl individof Irioitatis. l| Herimannus Dci gratia MonastorieDSts cpiscopus. Dcbilores
nos cssc cognoscimus sobditis nostris et presertim domibns relii^iosis pacem et aecuritalem renun sanmn
prouidere. Noturo i^itur l.iciinus (am riitiirtt quam prcscntibus Christi fidclibus, quod cclla que dicitar
ftonholt, n I.iulhcrio iJe lluleiihcko ministcnrili sancti Pauli primitiis fnndata, Sancto Nycasio Remis coliata
fucrit, sicui cx manuscriptis ipsius celif accepimuii. Ilanc cellam postQMidum berodes et succetiiKirea
eiiudem Liotberd uidentes sab tam remolia palroni» tepide proGoere, soo labore «blinaemnl, qood
abbas sancti Nicasii, conseotientibus ceteris fralribus suis, qoicquid Juris in eadem cella hnbebet
rosignauit, ct heredes cum ipso abbalc omne Jus fundationis oiHsdom loci Sancto Paulo per ma-
nus noslras libere tradidcrunt. Uanc aulem dooationem, ei quecutique prefai^ ceil^ lempore nostro seu
piedeoesBoram Mwlroram a fidelibas Cbristi eoUala sonl, aocloritate apoatoloram PMri et Padi, et aeriplo
nostro sigiJlato, sub anaUiemalis inlerminationo in pcrpetuura confirmamus. Qui^ aulem noslri.s ilichus cidcm
Inco atlribula sint, io prescnti pagioa subscnpta sanl« Domus io Syocgon, quc soiuit iii. mailos sili^is
ei duos solidos. Deciroa in llerborn, que soluit XUL soL Hansus in Waltlborpe, qui soluil UL Mallos ordei.
IL mailos anene, Vi. modios fab^, ct VI. modios pisf. Mansns iu Pungelsho. qui soluit UIL soL In Walegan
VI. rood ordoi cl VI. aucn^. Decima in Aldeiithorpc quam Iradidil Wincmarus de Rodcnlo, que soluit XVIII.
inodios tritici, ol XIL mod. aueug. Mansas in Uonhorsl, qui soluit duodecim mod. ordei. Testes autem
hoins tnditionis anal. Badolfaa prbr, et Hadnlfas prcposiius ipsius Reroensis ccclcsie. Bernhardus Hooasie-
riensis fcclosi^ prepusitus. Frunlio viccdominns, et cetcri eiasdcm ccclc«ie canonici. I.adberCas de Bevcme.
Herimannus de Monastcrio. Adelhcidis cl filia eius Judilta, ct ectcri hcr<><|o<: ciusdem cognalionis Xcia
sunt amo dominic^ Incarnationis M". C**. Octogesimo VUIP. Indicliooe Mi*. Presidente Roman^ scdi Papa
gemW» m*. Regnante nUderioo Romanoram Qorioao Imperatore.
Vm tei «■ te aaun umgttdUftum Viltuadc «H Piniiialilfdfta «i|dMkMs Bitil 1« wKt sialradNlfidt Ihi^
GGCGXGV.
fn nomfne aancte et indinidaf Trinimtis. || Heremanuas Dei gratfat HbnaslerioDsis ecclosie hnmiliB mmi>
strr Fainiim a nobis laodabiliter quotl disjnum rocmoria rcputauimus, pcrpctuare lillcris I timnm <oIIertia
ad boc rcpcrtts pronidum duximus, nc aiicuius in posteruro cassare temptet inprobitas, quod per nos pie
diuino caltn dispensanit earitiis. Cum enhn anctoritate le^ oeteris et noof, osas deonnaram ndniilria dl-
nini cullus oi alt.iris debeant deseruire, notum cssc uolumus tam ino*!oniiK quam futuris Christi fiddHMa;
quod fi-atribus Lisbemcn-''; conobii quasdam deciiniis p^rtim in parrochia Ljppeburch, parlim in ipsnrnm
diocosi prouenicntes, soiidorum scilioet XX. a dommo WiclK>ldo de Uorstmero prius in bcneficio a nobis
habilaa. et ab ipao enidMit «81« HnBoiM de HeraeB mben«fidalae> aad th ^tntpm awimm ilbere in —m
Digitized by Google
itst.
107
nostra rcsignatas, integraliter et perpeUio resp^^ diuini muneris contulerimus. Sed qoia dics roali sunt»
et saptentiores anitl fil^ lenebrwiiin in genenitMme mB filib hid», hanc noelram donatiaiiein, ipeoram qoieli
prouidcntcs, scripti noitri nt ^gUi prioiioj^io ois confimiannHt Ot qiK-mcunque hcc infringcrc tcmptantem,
aufjloriLitf hoftlnnim apo$tolorum Pelri et Pauli et nostra, perpetuo aiiathomale innodamus. Contulimus
eiiani prefatis fratribus man&um qucndura in viila Rasnuwclc, quem Conradus do Uckoscle ministcrialis
nosier io beneficto priue a nobis tenueraL Testeo boram derici Albertns canonicus mabris ^eelesii^. Siman
noster capfllaims. Tlcreliorilns itoin nnster ca|)cllnnu«;. I^iici liljcri. Hcrcmaniius comcs Raucnr^hrrs.
Simon comcji dc Thcicencburch. Willchnus dc Holl. Ileremannus prepositus sancli Mauricii. Laici mmisteria-
les. Godcrridus de Sconcbckc. Conradus do Strombcrgc. Johanncs Calf, ct fratcr cius Arnoldns, et afii
<|QSiBk phiros.
Acla sunl anno (lomimcc incarnatinnis M**.C<>.T.XXX«^7Tno. fnjiclioine TQa. R^jnante glorioso Fkpederieo
Romanorum impcratore auguslo, anno ri^i eius XXX°YUI*'.
Dat Mi%cdnMkt« Sieset iu 4ai fect lllft baMbritbcact abar achlacln arbalMi.
CCCCXCVI.
Aw itm KapiaHnNhp 4aa Madan MaiiasfiM»
1n noniine sancle et iiBdiQt<hi(? Triiutalis. Herimannus Dei gratin MonastericnsLs ecclcsto episcopus
secundas, monaslerio Campi snnctc Mario in perpctuum Amen. Bcncdicta sit gloria domini qui in electis
suis gioriui^ cognosciUir opt-ruri, dum corda camaUa potcntium huius scculi pcr aspiralioncm sui umuris
fnflainmat nrdore spirilosfis deaidmti. Eeoo onim qnidam uir irabiJts aduocalos do Relbe Vndeltindus et
malcr <!ins (Irniola Lutlrudis <ir;vlia sj^iritus sancti diuinitus inspirati pariter oblulerunt monnstprio campi
sancte Mario uniucrsa quccumquc proprictatis iuro posscderant infra terminos Angario ct Wcstlalio uel
nbtcumque locorum lam in prcdiis quaro mancipiis Ubere possessis uel mreodatls, niehil besitantps, seeon-
dum ueritaiem onangolii in elema gloria cuncta sibi centupUcata restitni. Vt antem rata pennancn-i tantc
dcuotiotils olilattn, opus erat ampliori cerlitudinis ar^imcnlo. Qua propler prcdictus aduocatus ^Mdckin-
dus dc Rcthc ct mater sua Luthrudis parlem iilam predionun que sub iurisdicliooe comitis Hodolfi de
Burbenne sita Ibit, cum propin(|uiorem heredem non haberent, nmttia compromissioiie stabilienmt nd ban-
OOS iuxta Widenbrukkc scabinorunt f nn^onsu et sonlenlia conniuente, altera uero pavs prediorum simililer
stabilita est iuxta Matlcrihliii siili lianno I.aiiilu rti cnmilts, Scabinorum aslipulniilc consensu. N«s quoquc
nostrc salulis btuitu tanlis participarc cupientcs pictalis operibus, decimam de duabus domibus, Uoiacho-
aen et Wmen, et decimam m Bersen, a predicto adaoeato resignalas, prefato oeoobio ad inopie sue sup-
ptemenlum obtulinuis. Nonilna autcm iircdiorum libcrc [)os.-.r«s>ionis licc sunt. SlLthrukke cum uniucrsi»
attinenciis snis. Tekkincthorp Spehlesharl. Rukkcslo. Helichus. Giuetenburst Alrbike. Watenhus. Carthus.
Bcrloge. Caldcnhof. Ueliuincsile. Berehom. Sculcnburh. Hoinhosen. Werse. Sunninchuscn. Osleuuclt. Predia
inbeneficiata sunt hee> Otliclinchoscn. Poppincsile. Tekkinctorp. Mansus in Betlelhe. Duo in Bcreholt. Ho-
hurst. Pikirihnn;f. Mansus in Riiltc. Ilo^ihus. Manstis in Vchlhorp. alliis in Hcrdc. alius in Bercliscte. alius
ia W^cslerc. Vt igilur hcc nostrc cunstitutiunis pagiim raia poriuaaeut ct incunuulsa, sigilli nostri aimexiooe
aam rohoniro curauinws. amsforiMte Dd et nosira teriibililer aiMinaannioantes cmn, qai i>eafa llsria cam-
pon in modo olilatis uel in futurum ofiierendis iuquietare presumpaerit. Acta sunt liec anoo ah incama-
tiono Doniini M". C.LXXX". VIII!'*. intJicliono VH. prcsiilcnte Romane sedi ( lcmcntc papa tcrcio. Frederico
Bomsnorum uuperaiorc augusto. Hmus rei testes sunt. Hemuuuias aithas Ue Cappenberg. Wuao abbati
de Lesbom. lifioohMHt de Honnilheluise& Preposims ttennamms ad sanetnn Manriemnk»- Franeo prepoMtns-
sancli Pauli. Theodericus prcposilus sancli lAidgeri. Comes Hcrmannus de Rauensijerg. Coroes Symon dc
Tcklicnohuri^. Bcmhardus de Lippin. Hermcnricus de Wasinken. Moibo. Aldacb de Hollbosan. WaUieras
de Belun. Geriuirt Clutbult. Katiiarl de lifrohiiote. et alii quam plures. - ■ i ij- ' , . ' - ' ' >
Dlgrtlzed by Google
CGGCXCVn.
Ah AtoUn im HwMft G«lfadMlw| m OtnaMek.
Li Nomioe sanclf et indiuidof Trinifaik Arnoldus Dei gratia et Beati Pelri apostolonan principis
di«nf»cione Hosnoni)urgcnsis ccclcsif episcopu<!. Pollicitu In r; ! irnposlli rrsiminis aminonft nos pcrlfsia-
rum Dci^- maxinie uero mooasterioruin quicti ac |>uci prosj^icLTC , (}uia multo nunc graoius est, rcfrigesccntc
karitate et malomiii habuiidante kDportnnitate, ea cooseruare, quam dndom ipaa fundara» Ea propter
eenobiniB aanctc Gcrilirudis, qnod pi^ tncniori^! Phillippus cpiscopus smuaia detiociona cnnaiiiiore ccpjt.
nos Ntabilirc ac dcrcnsarc nmni studio intcndimus, ut sicut ipsc fundacionis auctor, sic nos con5ummncioni«
CoUaborator^ el&ciamur. Si qua igilur iuuauoitatis iura, si qua louiiiinina diutorD^ pacts et iusl^ iibcrlatis
neoiidom f^eratem iimniinitaiem omni«n oenobiomm a sanctia patribaa ipsis institDtam, idem pioa fniH
dator ipsi locn coiuulil, nos rata csse decrcuiinus. SctL Sanclimus igitur ct conGrmamns, atquc auctoritatc
PatrLs el F. ct S. S. ct bcutorum apostolorum Pctri cl P. ac nostrc humilitatis officio ct banno corroboramus,
Vt ab omni seniicio epischopali ccclcsia hcc sit libcrriina, ct ut nuUa secuiaris pcrsona infra ambituffl
corif habitaeioncm sib! faciat, ct ut noUa eccIesiBstiea accuhrisue peroona, nae ardiidiaGoniis nee adm»-
oatus, ullam sibi iuris dlcionom in omni ambitu fuiidt niona.sicrio dr«pniati usurpct. Cuiiis tcrmini hii sonL
Ab oricnte domus Limbrucgc cum agris coltis ot incultis, pratis ct ommbas domoi attinentibos, usque ad
rnnlnm qui noeaiar Vbrtb, e( in «Mnnibns circa ipsum eoclesif arel8« a meriifie in onmibi» areis quas eo*
desia cilra et infra Wethericamp et Droil nunc pus.sidot, uel in fnlanim adipisci potucrit. bi occidcnte n
oranihiM arcis qiia? crflf«fia ciim a?ri.s ciiltis et iiicullis ot prnfis nunc possidct et in fulurutn adipi.sct po-
tucrit, us4jue ad riuulum qui uocatur Suntclboke, ab aquilone domus Espolo cum agris cullis ct incultis,
prtitis et omnibius domui altinentibus. E( omnia faifra bos lerminos constilata beai^ Gerlhmdis ecclesie
atlincncia, cuncta suh manu prr positi disponcnda statuiinus. Vt autom hec ut statuimus firma ct stabilita
pcrmancant, consilio et conniucncia maioris prcpositi Lcnlfridi, ct ciusdcm ccclosio decani Joseph, et
onuuum fratmm maioris occlcsii;, hoc scriptum danius cl sijjiUo nustro confirniuinus. Et quia dies mali et
soiMUS hombunn praui sunt, in fuiurum omncm aduersantcm alque pib studiis nostris qwrfibet modo hHi-
diantcm, auctoritntc domini nostri Jhcsu Christi ct bcati Pelri analhcmalis ^'ladin prrctitimus atquc perpeloo
ulcionis reum diabolica sorlo Uampnamus. Tcslcs. Lentfridus maior prcpositus. Josepb decanus. Radolfus.
Hermamn». fhiderieas. GerfKdns. Drogo. Adam. Amoldiis beati Johaimis prepositns. Rothgeras. CaoonieL
Laid. Rikctizo. Gcrhardus pinccma. Ilciiiricus dapifcr. Gerhanlus camerarius. Hartbcrtus dc Iburch. Gisd-
bertus de Thome. Rikcnzp. .Alf ct alii pl«rf5 Actiim anno dominicc incarnacionis M.CLXXXyillL Indi-
ctiooe VI*. Romau^ ccclesi^ presule Vrbauo. Fiidcrico imperatoro. Christo regnante. AM£N.
Ow flilt PwfMeBlitKilea aae«tutagi« Sitgel iit io eioea Uiaeata Sack eia(«aaht wtd, vie ce «cfatiat, leniirt.
CCGGXGVIII.
Am itm itMn die KkMm taeftndaabaig m OMsMak.
In non«e aanel^ et indinMlnf Iriniiaiis. AraoMns Doi gralin Onab. ^cctesie episcopos, soBoesimi
baa snis episcopis ct omnibus fiddibaa preseotibus et fnluris, marito hboraro, promio triompfaare. Stgni-
fico carilati iicstrt', quod qucdam uoncrabilis matrona in ciuitate noslra notnlnc Gerlhmdis, que fuerat irxor
iolianius magni, quandam tcrrulam qu^ BroU didtur, distinctam «b alia terrula qu^ eodem nomine uoca-
Inr, el qMlwMr agroa «oalisuos ngris beat^ Gerlhradis, et easam naam, qu? sibi iiu> svns prior Vnnanmt
ut inde exhiberelur rcliqacral, ccclcsie bcalc Gorthruills assi^naro uolens pro rcmcdio anim^ «uc el Gl»
sue nominc Maobthiidis, ^ue in eoden claustro coosonio religiosarum feminarum adiuucta fuit, mc com
pre^to&iio eiusdom loci oomiae Olbclrico et fratribus et sororibus gratia beatf Gerthnidis qo| ma^ iispo*
Digitized by Google
1189.
m
lil obtftita intcrpcllaiiit, ut proprictalcm horum bonorum, (pic opiscopio nostro attineluit, ad rcclesiam
boalf Gcrthrudiii transrorrem, et ex abundantia ppiscopi inopiam fiiie suo ittius eccle^^ in laato sub-
leuarem. E($o autem precipue iDerilis bcate Gcrlhruditi, dcindo tam piis causis et tam dignis interueutio-
nibiis reniti iiod polni, «l pnmo nt filH ehts Bertoldus, Johamies, Gerhardus ct Gi.silbcrius, qui hcc in bc>
noficio rrccpcranl rcsi^arcnl cxcgi, qno faclo cadcm l)ona pcr scntcnli.un (■(•i lcsic bcatc Gi rtlirudis iurc
pcrpctuo coulradidL Contestor ucro tcrrore diuini iudicii, nc quis eucccssoruiQ nui.u-urum cpi^coporuin
«el albram hane tradiltODem meam rilo &clam in quoquam labebctare attdcat, ob (|iio<l eliam eadem
booa f ectesif bcflt^ Gerthnidis in poesessionem periiemiem banno hi^ Potri et mco conGrmaui , ct bane
actioncm sigilfi mci inpressiono sijjnaui. Si quis uero tcmcratot (jw> facta sunt uol in tott» ucl in parte
iiiiiitnarc attcmplauerit, cum Dathan et Abiron qui bonis iik:>iiiuiiunibus Moysi obmurmurarc ausi sunt,
damnationcm inoeniat Testes hi siwi Leotfrithos catbedralis fcclesi^ prcpositos. Joseph decanus. Beri-
mannus canonicus. ct rcliqui. Ariioldus ecclesic sancli Johannis prcposilus <\l clm canonici. Ex laicls Ry-
chizo rcctor ciuitatis. G<*rhar(ius pincerna. Ilcinricus dapifcr. Gcrhardus caoKTarius. Gisilbcrlus dc Thornc.
ct alii mulli. Aclum jumo dominic^ incarnationis M". C".LX.\X".YlIiI'. Indictione VI. Roman^ ^-cclcsi^ pre-
sule Vrbano. Fritherico imporatore. Amoldo Osnab'. ecclcsi^ cpiscopa LeDifritho calhedralis ^cdesi^ pr»>
posito. Joscpb decnrio. Arnoltlo ('cclesif sancti Johanni.s j^rcposilo. co anno qnn tcrrn proniissionis a pajj^a-
iiis inuasa &A, quo imperator Fritbericus cum aliis rcgibos et prmcipibus ad rccipicndum oam se cruce
signauiL Fdiciter AMBN.
Ow mU FuiMwlilMlfiM «fl|difiq|lt 8lt|d lit tm •bm Utawna Stck iliiMat, mid dcaGeTuMMcbMhrbMckSd^t
CCCCXGIX.
AtH im Kopialbach* «Im Kloctm UniMmiiaalsr.
Id nomine sanct^* ct indiuidu^ Trioitatis. Adelhogus Dei gratia Hildeneshemensis cptscopus. Ea qu^
ob remediom ammaram inalitiita sont, dignissimmn est hominiim memorif oommendari, ut qu^ digne et
ordinabilitcr scincl di.sposila fuenint, nulla ual(\int subscqucntiutn aiil tomcritate aul i:,'iioi;inli;i diuclli, et
cxemplo pio deuotionis alii ad similia prouoccntur. Hinc csl quod nolum essc uolumus prcsentibus ac
fotaris, quod Henrioos frater aduooali Hugoois qui de Insula dicitur, booa qu^dam sita in loco qui dicitur
Broddnisen propc Swalenberg, qnem a nobis fcodali iun; tenebat, consensu ct collandcitionc hcredum
suorum, fnni:rc-;uioni (]uc est Monaslerii iiixia jin ilictuin locnm nouitcr Inslituto diniiMt, daiis ci ;ib ;ilibaie
et coogrcgattonc XXilL marcis argcntl Scd quia buua premcmorata ecclcsi^ nosU'^) crant ct ab ca per
inaoos nostras tenebantnr, oporldiat ut ecclcsic nostre pcr alin bona fieret recompcnsntio, com ad aticnam
prcdicta bona transuvnt ecclcsiam. Vndc idoin Ilcnricus partem prcdii sui in Vorsvlhc, quod singolia aimis
tilciitum soluit, ecclo^it^ nostro contulit ct in bcneficlo a Misccpit, bona ucro quc dimiserat dimidiam
tunluin marcam persoluerunt. £t hoc idcm factum csl couipruniissionc hcrcdum suorum, prcpusili Lu-
doMi, Hngonis, Lippoldi et frairiis dns JnstaoiL In coDatiooe qnam fedt Henricus prediclo toeo, qnf Ibil
Nycn.stii1(^ pn^sentes crant fratres eius Ludoldns ct Ilugo. IlemiiUinns dc Bofltlcnslcnf'. Gcrharthis cogna-
tus episcopi. Ludorus. Hcrmannos Storm. Gonradus dc Sytboren. Eucrbardos Ilorcuordc. Vbi idcin Henri-
cus predium suom conlulit eccl^i^ ad ptscinas preseules erant Bertoldns maior prepositus. Prcpositus
sancte cnicis Ludoldus. Abbas saucti Godchardi Tiudcricus. Hi^ aduocatus. Lippoldus dc Ivscliere. Lippol'»
dus Olius aduocati. F.umhardus de Embrikc. Malhcus de Barem. Ludcrus dc Suth'TC!i). Conradus do Su-
tberem Ba ul iu omoe postfuturom tcmpus li^c mcoouuLia perinancant, baoni nu<»lri auctoritato ea con-
firmamns et testnnoaio sjgBU nostri conB^nmiinras, apposito etiam s^lo maioris eedesif, consensu prepo-
flti niaioris Bertoldi, dccaoi ficrnonis, prepositt Godcfridi, propositi Etlberta, j^posili Luduldi, Hartborla
cantoris, Bruuonis cellerarii, Lodoirici, Ihelanri de Coria dooinonim, Johuniis Albi» Haigisln BolaMi^
Cod. dipl. hiit. WeMfaL II. 27
Digitized by Goo^^Ic
210
118» —11»«.
Magistri Johannis, Conradi de Sobellun, Friderioi. nurchnrdi dc Wold^bMrg, 0k Lnlolfi BonMMi 6» li-
chowe. Acta raot hfc anDo ab incaraatioiie Domiai IfCLXXX'* noo»,
D.
Xodim 811 omnibus Cbrislianis presenlibus ct futuris, quod quidam fidelcs, salulis animamm snanim
memores, uidclicet Werengis et axor sua Jutta, XII. dcnarios dccimanim de agris iuxla sanctum Hauri»
cium proucnicntcs optulerunt sanclc Marie trans amncm, ct Albcrlus dc cimilcrio II. tlenarios. et alii qui-
dan Deo deuoti tantum dc suis rcbus addideruDt, qnod suroma facla est XXI. denanorain. BedesM ncro
de uoluutate ofrcn ntium hoc obseruamluni instiluil, ut (ii iiarii-^ iam diri: rTinnm cmplum in tribus sollcm-
pnitatibos, natiuitate, pascka, poatecostc, popuio ud communicandum conueuicnti, canali de calice. sicat
moris e«t diBtnboatur, et » qiiid residatim raerit, sacriGcio alcaria ad hoapitale deferaiiir, Acia annt bee
.anno domuiioe ineanaliorai M*.C*.LXXX*.VII1I*. Indictione VL aub popa Clemeiite, bnperatore Friderieo.
Oaj Vnnl : hendc ifl aur cin Ijnget, ichmalei Stiick Pergimcnt geachrictx^n , ant iJiorn Riirktrite tr.m .Spurrn (miin,
<la«i c* aM «incoi Mcm- «<ler Cbor«Diicbe bcrauigetcboillca iit. Die Schriil konote (l«r ugcgebcoeo JabruU
flddmitii mki SWfCM Md «di Mm imen» BcgliwitlyaiiMtebM.
DI.
Notm» ftcimas ceaetis Chriili fiddibw lam faturis qoan presentlbus, qualiter Borchardas de Delcba
bereditatem soam qoam po&sidet in Otaghuscn cum eonsensu filii sui Rchinbodonis legitimi heredis pro
sua et parentum suorum animabus ecf lc>i" Hi i sanclc M^^RIE cnnonicnrtjm nstii profntiimm nhtulit,
predictorum siquideoi booiN^um successor Jiiero^olimain proBciscens huius pacti sommam ratam e!>»e uoluit
taB oondilione, qnatemn ipse reoersus absque omni impedimento bona sua libere rehabeat Deadeittnni
et&un OOA aciTe» liliam prcfali hominis cum gpneralionc quc ab ea desccndit ab his bonis numquam esae
cxpftllpnflam , quamdiu debito iure tribulum persoIuaL Redditns sunt annnalim quinqnc nioclii tritici et
unus porcus cuius precium duos solidos beoe ualeaL Mancipia dc gencraiione llacckan duos numnx» ad
Censum •nnoatim persolaent, sappelleeiilem pro doobi» soiidis redimcnt, meltus qnod habent nestimentum
dabuot. De gencralionc Hazzikan quilibet puerorum duos nummos annualim persoluet, pro suppcIlL-ctile
duos solidos. Si malrimonium inter cos quispiam contrahcre uoluerit, pro duobus solidis se lihcrnbit Ft
ne hoc a posteris nostris ignorctur, uel per aliquas occasiones obliuioni iradatur, pagiiiam tiuac sigillo
nosln» sigDatam in testimomum huins •ctionis conscribi iussimus. Actnm Angarie anno dominice incamn-
tionis millcsimo. centesimo. octogesimo nono. indictione Vla. (lomino Clcmcntf tirbis Romo episcopo. Domino
Frederiko Romanoram imperatoro et semper augusto GcrliarUo aduocato. Uuius rei tcst^ adorant ex clero.
ReiariGas sacerdos. RalMnni eusioi. Bandolphns odlerarins. Ez laids. Ilorinns. Fridericns de Speincha.
Belnrieus de Bbmkaoa. el alii mulll
Aaf <lrm mit Pcrcamenlttreifen auf die Cbarle grlirrtrl (^rnrtrnen , jcizt ,i)irr lotjjetrennlcD , krci»r>>riufm 8k|rit ddlS
mao daa Bildoii* ciam oilnHidcB Biacbobi «on detaeo UaucbriA ofch au lcaeo iai: S, Otooiiio* ...
DII.
HKINRICVS Dci frrntia Rom.inornm Rcx ct semper Augustu<;. Vniner<;i<! prrsrnlom paprinam intucnti-
bus Dotum fieri uolumus, quod nos Corbeienscra ecclesiam a theloneo nostro, quod apud Wcrdam colligi
nlal, liberam dnDiltimns et eiemptam. Omnibus itaqoe nunoim noslris, qni pro tempore proeuminnma
WoKle hMmi snat, digbioit Mhunw «sse pcw»ptnm, nl a nimciis Gocfaeiensis nhbaiis «I eoelesio mObm
requiraal tlMlaBiaD» sed liberain eis deot transitom sine graoamiiie el ioipdliinento. Ad cuios rni eui-
dentiam proscntcm carlam exiode conscriptrim sigillo ooslro iM^sinms communiri. Iltnns rei tcstes sunt.
Sifridus ilersreldensis abbas. Ueinricus lfn[)uriulis aule prothouoLanu:». Cunradus dc iialia capoUanus oostur/
itartnitfW" de Bodiaf|e& Cono de ]iinoenber& Heinricwii ottaMffarine de Ludn, el alii qnamphuee.
DaHtoi FnMdiennort anno dominiee IncaroatioaiB 11*.C*.XC". Indietioue Tia VJU*. Kal. May.
Du Sitsct» «cicbn angehiiigl mar, IN *cflanai |C|aiisw.
DIII.
In Booiine ancte el indioidne Triiriiaiis. || HerioMnnns Dei gratia aanolf llbiMflteriemis eeden^ epi-
«jopos sccundus. Voluntalis ao propositi nostri esl, cunctis diuino cullui mancipatis in sms Decesdtatibas.
proul faciillas suppctit subucniro, maximo tumon eos quos cura ct solliciludo noslra foud, propensias nos
decel promuucre. Siquidcm cum indigeoU^ eprum piu intealione suJmenimust uel cerle uli uumerus famu-
lanliom Deo mdliplicelnr nealris expensis effedrauB, non minns ftem^ noslr^ salali, qoam eomm uliliteli
cnnsulimiis. Hac igitur causa decimam X\1. solidorum in Lrmbekc cl in Bnicho cum onmihns nd canclcm
pertiacntibus, quam uidclicct decimam Godcscalcus dc Sappcroth in bencticio de maau nostra habuerat, .
libere oobts resigoatam, Lysberncnst ecdesi^ spe rctributionis ctem^ contiiBmns. Item eidem ecdesi^ con-
ccssimus VI denariomm decimam in Slnicthorpo. Vt autcm hcc bcnignitatis nostr^ largilio rata et incoo-
uuLsa pormanoat, paginam hanc indc conscribi pI sigilli nostri fecimus impres-^ionp mimiri. Sed ci ne forte
quisquam prefatas decimas uiolenter audeat inuadcre, uel attemptare prcsumat, 'banno episcopah coniir-
mamns. Nomina efiam tesliom qoi hib interfaeranl annolamas. Testes. HerimaDoas preposiloa nooli Haia-
ritii. Aibcrtus. Heinricus Mag^tcr scolarum. ApoIIonius. Laici. Godescalcos de Sapperotli, el frater eina
Rudolfus. Gcrlagus Thickebier. Thietmarus piuccrna, et alii plurcs. Si qnis if^tor hec infringore tcmptaac-
rit, si hiis cognitis non rcsipucrit, pcrpetuo anathemati subiacebiL Acia sunt autcxn bec aooo domiuice
incarnatioiiis M*.C*.ZC*. bdictione VIU'» Begnante Friderioo aieiortOMiimo Romanoram imperalore aoguto.
Coweipianle ei Heiniioo filio mo gjorioao Romaaonim cege. nnoo imperii eins XXX*V1U1*.
Da« Sfrpjr! \i\ tnil Pcrgamcnlilrcirca auf clie Cliarte pt^hcflct, teliT langlich flMj^t^ch unJ mll clnrin mr wrn>» rrti.ibp-
oca hdoJc Uie Figur lia siticadea liiiciiari i*t der, jinf «icra kci iVJb bctchritUcaco Sicgcl uhr abalicb, abcf
liii|ier, wid die Umicbrirt (nicht, wie aur (lem eben fMcmirn Slrycl, durch die Fiiiie de* BMcl«<«ri uolwkfMksDf
mmitt» im |Mu«a Baad wnqctuBCDd) licittt: Hcfi— iiniw Vu GnU IfpoMlericwH Epiacop*. &k«. f.
DIV.
Abtcbriniicb mitgetheilt ilurch dea Bibliulhckir Miiojer io Miodrn. .
In nomine sancte et indiuidue TrIniUiti.s. Thiclmnrus Dei gratia Mindcnsiis Fpiscopus. AH dilat \nHum
caritatis bi>uum lex priuata sancti spiriUui orlbodoxe tidei uiros ad uaria producit socielatib umcula, ox
qotbas odud per diuersoe uiantm tramitae ad snmmnm Inndem pemenianl bannm. Hee iet boounes di-
sparis cotidicionis ct diucrsarum nationum in unutn coaduniil. IIcc cadcm [)terns(;iic do cKiro Mindensi ad
hoc ioclinauit, ut preter multipUcta lam uiuorum quam mortuorum in elemosinis ct orationibus remedia
•emel io anoo qnoiibel ad oisiUinda liroma ulrginis Harie tn Onorenkorken studio deuotioms conueniant,
Ibiqoe ad laudem Dei et genitricis cius ymnos diurnos et noctumos decantenL Sed qoia eonsidcrabant
quosdam nb hoc comitatu diuelli, quo« studiuin <]uidein deuotionis allcxii, sed uerccimdia pnupcrtati» doini
detinuit, talium consuioodum ioopie laudabiiiter dccreuoruat. Mansum itaque de cultis agris in Velden a
|M«|KMiilo H. e( eodetia <le Ooereidterlten litaio emplioniB compaMbanl, aidelioel Uli<w maraia qoaa idem
pnpediM ad envlNNiem pndienHn iii Sdbiko «ddidH, ndllantaa emn dusdem prepodli ciMiodie ne ai-
27*
212
1190.
t iro, snb ponsionp taH, qtiatlnus annnalim docano suo rratcmitalis qaatoor soltdos Mindensls moncto In
'io sancti (.iorgonii Miiido reprcseotet, ut de his clericis ciusdcm frateniitatis, qaibus propria faculias ooo
«ippeierBt, ad prenofDimrtQni loGam convenientabos pastos prebeatur, o( tn alios paupcrum usus diatrBM-
tnr. Addeates et hanc prouimonis caatebm» ot si, quod absit, ipsorum fratcmitatcm oontuigBt exspifwe,
adom poiT^io sanrliinoninlilHjs ciusdpm monasterii in Ociaiia hoMo Maric naliuiiaiis in qnoscunquc uctint
isns pcri>oIuiitur, ut in Dei scruicio ot fratrum racmoria dcuotiorcs existant. Yt autem bec inconcussam
perpetoiialis robur optineant, presenten cartam impressione sijdili noetri signaaituus, et ea quo in ipsa
jonscripta sant banno nostro flrmauimus. Acta sunt hec nnno dominicc incarnationis If.C.LWXXmo. anoo
;K»nIifical»s noetri quinlo. Noniina niitom lostinni liuius roi sijliscripta declarat series. Wcrnheni^ nmi oris
ecclcsio propositiis. Conradus dccanus. Itcinhardus sncerdos. Vulcmarus saccrdos. Hcrmaonus saccrdos. l.on-
radas diaoonas. Niliiiingas tliaconas. Hitdeboldas diacontis. Ltclbardus diaooiuis. Otto custos diaeonas. Uii-
doldus sulidiacontis. Hcinricus subdiaconus. Thidoricus stihditicoims. LiefliardlM aabdiaconttt. Beiaboklua pce^
byter. Rainwardus presbyter. ot plures aiii diaersi ordinis derici.
DV.
Aoi dm iKetleB Koptilfcodb* da StMi Ctttf,
In nomioc sanctc ct indiuiduc Trinltatis. Widik.indus Dci gratia Corbcicnsis ccctesie abbas, cuadis
saecessoribas sois ia perpetoom. Cam nos qaibas eodesiasticamm reram Doo ordiaante gpbematio cre-
ditur, cx iniunctc nobis amminIstrationi.s oflicio ccclo.siarum srmprr (cncainiir ulililatihiis prospircrf», in
ccclesiaslicarum rcrum dlstnbutiooibus ac feodalibus obligatiooibus soUcrtcr dcbcamus ad mcntcm rcda-
cero. no ea qae mn!j;na sunt expensa et graui requiisita laboro , absquo ma|;na ddibcratione
doboamns rursus obligarc. Indc cst quod tam prcscntium quam futurorum memorie transmittimas,
quod iliio frnfrfs. Corb«yen.«iis ccolcsic ministcrialos, oHicium pinccmatus infra muros «rbls a duobus
propinquis suis Godescnicu et Walderico, sub antccossore nostro domino Conrado, datis ipsi Vin.
marcis ac prerstls cognalis snis XH.. in beneficio acqoisierunt, qaibas uliqae idem olBciam iralh
beredilaria sucrossio, sod manerum cimlalit inlenientio, In quo muncrum ofTicio multa cidcm aole'
«•^^''ori nostro inforcntes jjnjnamina, roscyno sibi rroditas inrircnmspocto dissipantes, nil cfriisioni sue
salKccre arbilrabanlur, ipsum quoque ofliciura muiiociens resignare conali suot, cum prcfaium antecesso-
rcm niMtram lum oomministeriales saos super ipsius acqvisitione sollicilantes. Cnm ergo in haias locam
ammiiiistralionis fuisscmus Dco ordinanle constiluti. pn ilirli fralrrs In proposito priori pcrduranlcs, nobis
aliriiiins s i[ipli( auprunt, ut oflicium suum ab ipsis ueliemus redimcrc. Nos ilaquo antecessorum noslrorum
dutnpiia e.v eiusdem ofGcii usurpala abusione pcnsantes, nostramque ac successorum nostrorum immo cccle-
sie Qtilitatem ex eiasdem rederaptione ad animam reuocanles, soiebant enim omnm aictaalia noslra, Qtoaak
sciliccl ct nicl ot ccruisiara ct omncm annnnam ad ccllarium nostnim pertincntem sub custodia sua habere
et cui placuit cadcm booa seruanda et passim distribuenda conferre, taotamque poiestatem sibi io oificio
isto asserere oonabantur, ot nobia et ttnleoessoribtts noalris patam inleroederent, ne etanes «ellarii iieilri
deberennM alicui committere, de rebus quoque nostris proprias domos ac familias alere et in Ipab disoi-
pandis nnllum omninn modum tcncro Hec inqoam considcrantcs, Idem ofBcium pro XXX. marcis argonti
rcdemiiQus, ut nos ct successores noslros a tara grauis dispendii absolueremus ]al)oriiito. Cum ergo eaii>
dem peooniam bitegre persoloisBemae, predicli fralreB Godesealoaa et WalderiGas com pHre soo HoDrioo
idem offioinm, pro pccania qooDdam aiieat dictum eal aoqoisitnm, mana el UngUL ndgpm&nai, omm im
hoc iiiri sno prorsiis abronnnciantcs, omni hercdum snorum adbibito consenso. Nos oero, ne aliquid suf-
licicntis cautcic omittcrcmus. in sentencia quesioimus, si bona pcr emplionem et quonimliliet acquistta
absqoe beredaro poesent ree^sari conaeaan, «o Beinrieoe de Baiborike aeoteodaiD dodit, qood ia bae
fos^lioiio et qaorooybot boaorani tooigniioMO sic ooqwisilowmi bovodaoi ooageniwitio ooa onel 00000
Digitized by Googlc
fift.
saria.- Cui sentencie omnes qnonim nomina iofra ad testimoniom scripta sunt ol alii quamplnrcs qni ibi-
drm tiinc affueruiit unanimitcr assenserunt. Quod ut po^ris nostris liquoat et omnem dubietatis scrupa-
lum [lossit rosecare, Prescotis pagine tenorem conscrilii fccimus et sigiUi nostri imprcssione roborari. Testei
io tfaonm presentiB hec octa flmt ioflsiaiuB umotan. Snnt antBm 1», qoi senleQoie ooQaeoseraot et buic
facto inlerfiierunl. Mcinhnrdus maior prf!po<?itti8. Rcinherus camerarius. Conradus portarius. Johannns r:ipf>l-
laoos. Laici liberi. Efiiewioas de Diseldcssen. Euerfaardos de Brocbuseo. Gerliardos Irater cius. Ministerialtis.
Breidtertas eamerarios. liodiollbs dapUer. Tidericas oones de Horhosen. Wasloiodos maTsealcas. Bodo et
Heoricos de HorhoBea. Fridciicus comcs dc Huxaria. Carolus rle Nigenkerkeo. Hdmwicus, Reiniionis. Ar^
nolHus. fratrcs dc Port». Hoiniini'^ Arnoldus fratres dc Hastonbike. Gerbertus, Hfinrirns. Carolus fratres
do Liutmeiscn. Widoio et Liudolfus fratrcs. Conradus de Amclungcssen. Volcquinus liufus. Ucinricus do Em-
,berike. Albertns Rimpo. Jobaonea de Beringbasea. Cbriatianas de Stale. Heidenricas de WldinobiiMn. Her-
boidas de Rumljikr> Boriolilus clo Kuribikc. ct alii qaam plurcs. Acta «nnl antem beo anno doniiniee in-
oamaiioois Mo.C.X.C*'. lodiotiono VUL anoo prdationis nostre primou
DVL
OfiigiRil H* BMitw im GrteiMl.DirMtan Dr. GvhrkM m PuMhtm,
In nominc sanct^ ot indiaiduf Trinitatta: || Bogardis Dei gratia Hereaiensis eodesie abbatissa. Faclum
quod obliuioni subtraherc et posteris iosinunre prouidimus, littpris pfrpetuare humana sollicitudiao ad hoc
repcrlis cautum du.umus. Noueril itaque posteritas, qaod Gordcnsis cenobii prior Uumbcrtus moleodinom
qjnoddam io DaUessen qoalnor marciB et dimidia a qtiodam Henrieo de Hiddenen, qm hoe a nobis bibe>
aafioiatQm tenuerat, asscnsu nostro et pcrmissn cocmerit, ea tamen condiciono, ut hoc a nobts eo iure
quo et alia qucdam bona toncnl, perpeluo obtineant. Preterca quidam Antonius do Istincthurpe mnnsum
in Ostcrbuscn, a iiacerdute du lislincihorpu rhituiaro iu concambio pro predio suo reccptum, cum filia
aaa eidem ceoobio, eodem iore. asaensa nostro contoKt» et X. ingera sof proprielaiia nendidit Ut antem
hec omnia rata el inconuuba pcrpctno mancant, banc indc paginam conscribi et sigillo nostro fccimus
conGrmari, testibus subteroolatis, aaathemate subscripto. Testcs. Gerthrudis preposiia. Bertradts decaoa.
Regenwiza. Sophia custos. Juthita. Bemardus canouictis. Amoldos. Wicbertos canontcus. Heremamn». lliia»
flleriales. Albero comes. Wemhems de Brakcl. Liudolt de Westeo. Vlricas dc WlferBhem- Emest 8trL-uoI.
Bortoldus do 0 -[^rini;o. Godescalcu.s dc Suiochto et aUi plurea. Acta anno dominicf inoanatious M*.C*.XC^
Indictiono YIIl'*- .mi] i Frodcriri imporatoris» XXX®. IX**.
Du mit Pergaineatitrcitcn auf die Cliarle |^befV«le uod Torsiiglich gnt crluUetie, elliptifcfac Sic{;el icigt die sitzeode
AebtiwinD, ia der liBkeii Haod eiaen Zweig, in der recblen ein (roMet, tBr ihrem Scbooete rDhciidra Band mit
«ia«r-lMicfaiift haIleo4t tM wetchar nnr «Ur Sehlats: ItPl 5*VO, Mdi m «flwuM di» QoMchrtii hpMti H»>
Midia, m. Q^a, AUNrtiHi. L BcfM. f.
DVII.
Am dmm tUm Cofiwlo ilw IndBWi-StilU
In nomine Sancte et indiuidue Trinitatis. Herimanoas bei gratia Hooasteriensis episcopos Sccnndns.
0001^801 ea qoe m leoipcre fiont, cum tempore labuntur, et hominum memono noe diniamo permanet,
oee m nt fimit fimiter oonlinet Ueo neceBaarinm et otilo eat «criptis eo oonnnitloro» qm postoritaa od
L^iyiii^cd by GoogLe
nerain de hiis noliciara habendam CPTifnm cst trin«raittcre. Prcsertihns igttur ac futnris scripto cartf hums
MMnui etwe uolumus, quod oonununiuaio prctaUirum nostrorum coiu»tlio, parrocbiam ciuilatis noslre, coi
priw nsqne ad ea tempura soIub ncerdoe Emestne preorat. acilioel qni eoaleeie beatt Laaibeiti pneida-
bat, pluribus eaoerdotibus assignauimos, et da mia plurcs paroeliiae inetitnnnns, qoi coram taiite pkbi» el
diligoiilius ct mn^h suflicirntor jiLriTcnt, et corpora dcfunclorum, qiie uno clandi cimitcrio non potcrant,
pluribus ctmit4;nis cuiiiiuaiiiu!» a|]plicurcnt. Sed ne sacerdos beati Lamberti dispeosalioois oostre aUqno
di^HMidiuiD, etatuinin» ul a eingiifie eodesiie quae . . . ales institninMn,- annoatini aUqQem fnictnni
idem .... quoad uiucrct percipcrel. LYcIcsia itaque bcati Ludgeri, quia . . . parochie partem focral
oonsecuta, innioris pcnsionis debita solucbat, que ipsius ecclcsio dcamus, cui parochiam decanatui con-
iaaiimus, prcscripto saccrdoti solucrc tcncbalur, atinuatim uidelicct IX. sol. Tcmporc uero proccdeote.
oim Decaao» ecdeete beali Ludgeri io stdidis eoltieiKlis oegligens inveob«lnr, et a prebto aacierdote beoli
Lamberti sepius in causa stippr hoc trahorotur, quod a uobis cst instilulum, noslra voluntate in melius esl
pcrmulatum. Sepedtclus cquidem Saccrdu» beaii Lamborti magis eteroam retributioncm quam emoluiiieota
ooncupisccag tranaitoria, Et^eaie beatt Ludgeri ct ipsius loci decaiio penriottem IX. solidoniBi a nobie ni-
slitiitan bao- oondidone remisit, ut ipsius loci canonici singulis annis fcstum beati Lambetrti aoUempniter
celebrent, el Dccanus ipsoruni eodem dii; XVIIL dciiarios ipsis canonicis persolual Prctcrea sacenfos ipse
beati Lamberti, cuius leinpore hec sunt ordinata, lamquam vnus de canonicis, coinmunionem oratiooum,
et poet obitum snum perpetoam b ecdesia beati Ludgeri haboal Hemoriam. Vt autem hec rata penaa-
neant et stabtlia, presenti catrtula inscribi ct inprcssioois nostrc Signacuk) iussimus insigniri. Tcstcs huius
rei sunl Bprn!uirdus summus ptrpositus. Franco Dt canus. Ileriniannus sancti Manricii prcpositus. Thcodori-
cas bouli Ludgeri prcposilus. Alburltui bcali Latiiberti L>ecanuj«. ileinricus scolaslicus maioris ecciesie. iier-
maniHiB de Ludincboeen. Heioricus de Bora Theoderiooa beaii Ladgori Decanna. WiGboMiB Cuitoa. Adol*
to aoolaaiicQak Wionaanttus. Araiokhis. Symeo capellamis epiacopL Beitoldiis deoimator. Lodewious JuttanB,
DVlll.
In nomine sancto et indiuidue Trinitatis. Widilcindus Dei gratia|{Corbeten8is abbas. Quant^ sollicito-
dinis studio, et quam sincoro nostr^ dcuotionis alTcctu circa huiturem, commodum ct omncm profoctom
^odesif Doetr^ pro posse oostro semper fucrimus iotcnlt, et propter ipsam uariis exposiii tribulaliouibus et
angustiis, noirit ille qnem nibil lalet Dens, nonoraDt et pliirimi. ricot crediDius, iuxla parnlMem oostran
per operi.s probalionem aliqnrtnflo, lirrt nnn quociens dcsitliTnucriintis. nDstrr" intrnlif)nis nfTr -tom osten-
diflse. Inde est quod circa sarcotaKi bcati Viti ct ipsius monaslerii reparaiionem lirmbMmum diu propoai»
tum babuimus, illo tamen ne matoriorem baberel processnm; per «ariaa mnltonim mioriaB et rinui» bis
iBpediroenta prorogato. Nunc igitur eidem proporilo nostro in aliqaa parte et in pluribus adhuc uita oo-
mito per fiininini misnrationom satisfacerc cupif*n((»s, ct ntl rcpnrationcin sarcofa^i beati Vili specialiler el
jprius mouasteni et ad coosimilia de nouo comparandu cotircrirnus, que a nobis propriis laboribus et ex-
pearia sunt conquirita. Ifoc scilioei, censnm noae uillc ia Corbeia, oouifls deDarios qoi daolnr trana aqoam
do noualibus circa TezGlhhuscn. aduocatias iosuper bonorom qaoraadam fcclcsie nostr^ quas a doiniDO
Godcscalco de Pcrremonl pro CC'«. ci LX». marcif lencmus inpignoraias , .'^ciiirci «(iuoealiam in Volcmer-
iieD, aduocattam in Liultersea, aduocaiiam in Miilcnhuscn, aduocatiam in Uuiiburg, aduocatiam io Papeo-
hem. aduooeliam io Budelesthorp, aduo<»tiaA) in Uesten, aduocaliam in Ziateawa. aolem fodesif
BOStIi| OUStodi, ad corum tamen impcnsas qu^ supia dicta sunt, et non ad uliqua cx bis qu^ custodi^ od
allerius officii mtionc sunt comparanda, decrcuiinus cxhiberi, et iuxta capituli coiisihum in usus monaslerii
erogari. Vt autem bcc douatio siabilis el (irma et in perpctuum uaUtura coo.sistat. preseotem paginam
rigpUi Dostri moiHiiUDe fedmus iosigDiri, soocessores oostros per Iremendom Dd iudiciirai rogpnles ei eon-
leatatttes, ne qpis lenere infringiera presomat. qnod nos pia deuoliane in uans meiiasiarB riie «mstat ob-
Digitized by Google
tiilime. Testcs liii sddL Albortos prior. Jobannes prepositas. et totns conucntns GorlMieosis. e( Cancmici
Noue ecclesi*;. Laici. Fritbericus de Perremont Conradus de Dtssildissen. Liudolfus iunior dapifer. Thideri-
cus piDCcrna. Wastmodus marscalcas. Conradus de AmelungessoD e( filius cius Hereboldus. Amoldus de
porta. HciDricm de Swtw. Coonuliis de BoflfeMen. GoomdiM &» Liiilliardemii. Heinricns e( Widflo fiBu
«ios de BotvdL BertruBw de SlaiDine. el alii qeam plares.
fkai Kroue krcitlonni|;e Sie^el itt mit einer {efl(i«htcneo Schaur aafehiingt, abcr ichr bcichltdi^t. Mit tlea bei der 1Tr>
koade deuelheo Able* «on 1191 betchriebenen kommt e» im Allgcncincn iibcrein, lei^t abcr in der Fonn dw noch
DIX.
lo iwniine feocle el bdioidne Trtnitatit. Hndilcindos (| Dei Gralia GoHbeienflia ablNH. Dipieotei tae-
noriam nostram apud fi«tres nostcns in bcnedictiono pereoiiare. boMi ipow iilnibiqiietammeorpore quam
in anima studemus pia sollicitudine prouidere. Vntle nolum esso uolumus tam preseDtibns quam postcris,
quod uineam ia Bilenberg, quam nos a principio cius excoli ei pruprio labore fieri liecimus et expcnsis,
diieeiis ae venerabitibus rratribus WMtris ad ipsorum prebendam, pro remedio oninf nostr^ et ad agen^
dum tam patris et matrts me^ et nostrum anniuersarium contulimus, ita tamen ut ipsi nobis, siuo in noslra
remanscrimus dignitatc, siuo rcnunciaucrimus eidem, dc prcfata vinea pocioris eiua vini sox piauslratas
pcrsoluant annualim, post mortcm uero no.stram plcniter Tratrum ccdat uUlitalb Decimam autcm eiusdem.
portf e( luispilali f cclcsif nostrf ex ^qua parte diaiaioois hinc inde ingiUir peisoliiaot. Tt ergo Imias dooa-
tioni.'i fnctum nulla m posterum ubliuiono dcloalur, scd in perp^um firnium et slaMle permanoat, prr-
seotem . . . sigiUi munimiae fecimus iosigniri. lestes ...... Albcrtus prior. Johaanes prcposiUis, et
totos coauentas monasterii nosUl Canontci Noue ecolesi^ Latd FrithericDS de Perremont Liudollus iunior
dapifer. Thidericus dc Ilorbiiu^on. Wastmodus marscalcus. Conradus el Glius oius Hcrcboldus de Amclun-
gessen. Heinrlcus (!l filius pius Widilo do Botvcll. Bcrlr;!m>i«; dc Stammo. Conradus dc BolTcsscn Ilfinricus
dc Sccrue. Joliauncs dc Uostcin. ilcrcboldus de Rimbike. Godcrridus de Budikerlhorpe. £t aUi quam plures.
Dm SUsel, welchee «ngduiagt war, iit Tcrloren gegaagen.
DX.
Am tfm» SKmIm K«*)^1tMtelte Stt SUIb Cutrwj,
In nomioe sancte el iodiuidue Trinitalis. WtdiLindus Doi gratia Corbeiensis ecclesie abbas. Sciant
presentes ao posteri, qood comio eoneambiam qnarundam dedmarom quadraginta quadrantes in bonis
nostris Sirikessen domino Paderbomensi assignassomus, aecidil postmodum, quod in cuiusdam contro-
oersie compositiotie, qoc inter ipsum ct nos facta esl, ordioatum esl, ut pro prcdictis moldris toti-
dem nobis dominus Paderbornensis in curia sua Wynechen annuatim faceret assignari, donec eosdem qua-
draotoe tn Srikessen, qooa ab ipso doorinos A. Comes de Paderbumen tcnuit. ab eodem nobls expedirei
Verum quia bona iliii in Sinkcs-srn Cum n!i;< boiiis porte quam sub nobis tenuimus, eidem porlo ad peti-
tioitem cooueolus restiluiraus, sic ea que eorundcm bonoram rationo debenmr, scitioel premcmoratos XL
qoadrantes m Wineehen. sepedicte porte per prcsentcm paginam prolestanror nos resfituisse, ipssm pro
buius rei firmitate nostri sigilli munimine subsignantes. Huius rei testes suoL Albertus prior. Johsnnes prO'
posilM. Bertoldus camerarins. Bsttheiirinus hospiialarius. lotDsqoe Corbeieoais eoolesie Conoentas. '
216
DXI.
Aui deni ■Itwten Cotiefidtea Kopialboche.
In nomine sancte et indiuidue Triailatis. Wldekiadus Dei gratia Corbeiensis ecclesie abbas. Notum
At nniaersU ecctene nottre fidelibus lam presentibiis qaara pmteria» QuaUler Conradus e( oxor eias Bi>
liana, conueoli n quodam rratre hic conuerso Hcrebordo nomine. Jogera que habneront in campo qoi di-
citur Liuri nuraero XV. siib cnndilionc pecunic una cnm filiis rcsi£;naiierunt ad manus prodeccss»ris r>nstri
domui Conradi abbalis ct »uper allary haiicU Stepitani prothomariyris, quos idcm fratcr in ius iias^iUtlis
contradidit, ut quicqoid indo fructus pronenerit, in a«uB oedat peopemni, tam pro soe quam tUoruin anime
remcdio. Dccurso ucro fotnpore, cura iam nialcr dcfunctn ess(.>i (uni duobus fitiis, ct incicjissrnl ;ilii i|ui
huic rcsignationi non intcrfucrant, predicius Conradus ab codem fratrc iuductus eadem uigera una cura
Uliis dcnuo ad manus nostras resigQauit Noe autem banc eandem actioncm ratam et incouuuisam cupiijn-
tes permanere, pctcnte etiam fralre nostro Friiherico prouisore hospitalis. baoc in mnnimentam sibi pagi>
nam conscriplam sigillo nostro imprcssam, Tesiibus annotatis, roborauimns. Testes. Reinhcnis prior. Con-
radus prepositus. Fritbericus huspilaiarius. et toius Conueatas. Himsterialcs. Liudolfus dapifcr. Item Liodol-
fiis dapifer. Hdimvieai. Amoldas ot ReinhenM de Portt. Remmama. Hdpradas do KudntdeD. Arnokios.
Boydewin* et iilius fSm. .Thegeoe de Htitana et fiUns eios. Widilo «t eins firater Heiitricas do LintaiarMaL
Tbidericus de Helenen.
Duo» mansos in Leuingesscn, qui persoluunt marcam unam, unde compambunlur camcs nd snsien-
tandos debiies et infirmos iofra huspitale et foris. Trcs mansos in iodagioo sancti Viti soiucntes marcara
unamr unde oomparabuntor casei parlim et botymm parlim ad sustenlationem iafirmoram. Ilem reddilos
in campu qui dicitur Liurc, qui soluunt diraidiam marcam, undc comparabitur paunus lineus grossus ad
uestienrlos putipercs foris et intus. ilec omnia procuret prouisor hospitaliSi ot inde a Peo retributionem
cxspecitiu Bona isla augmcntare potcril. si oportunum esse uidcrit.
DXfL
In uomme sancte ei iodiuidue Trinitatis. Uuidiiiindus Corbicnsis Abbas. || Quoniam quccumque is
rdms humanis aguntnr, decurso temporis a memoria hoRunum fecile labontor, neoesBariam ost ot magis
iitiie. ul dum ca que memoria digna aant conslituuntur, rescripti testimonio coniirmentur, ne ia postonim
a prauonim maliirnitate in dotorius commtitenlur. Ea propter nouerit ornnium tam presentinni qunm futu-
roruot soiiurtia, quod duiu auHuititstratiuucm prcpositure in Groniugu teneremus, noudum udhuu susceptu
nonune nel olGflio «bbalis, oonsiderairtes tenoiiatero prdiende fralnun oaoaaliun ad ueaperam, qaod nii
preter unum |)uImontuin percipercnt, exceptis solrmj^nitatiLus Sanctorum quo in aJbis agunlur, quibus tuoc
duo pulmenta dabantur, decrcuimus ub spem diuin^ retril)utionis liec augmcntarc, addiio lidngulis diobus
cenantibus ad uesperem uao pulmento, quod de bonis, que proprio conquisiuimus labore, supplere coo-
sliluhnus, aao oidelioet inolendino in Ilclmerikostorp , quod soluit dimidiam marcam, XU. agnia, VUIL maJ-
dris ra.sconim. XII. scoc ouorum, XXXVI. pullis. V. porcis quoriim quilibet valeat II. solidn'; Addidimus
ctiam 1. mansuin in Ucaioresleae, qui ad anDiuersarium Waluwani fuerat coosliioUiS, queio nuaquam ali-
qois aate oos prcpontorum halMiorat in potesiale. sed sempcr sob Aainim fueiot prooisiom, adicionias
tid hec «t aliuni Oiansum, quem dimidium pro Illl. marcis ab Adelbortu roilciuimus, dimidram Qoro ^isa
pro anima sua contulit ecclcaic, et bec omnia ad utilitatcm fratrum scruanda hospitali ipsius ecclesic com-
misiraus. Est autem ct alius maosus in Orsloue, qui soluil XIL solidos, quorum KIL ad aimioersarium
Wabauani, UU. ad aooinevsarinn Adelheidis mam «ins, lllL ad aairinflnarinra Addberti slalaiaMS. Bt nt
hoe fidttris leinporibas incoaiialst et hmiolata permaiMaat, prosfliiieai pagpaam oonseribi et sigplli ooiiri
1190. 247
inprf^^^^ione iussimus roborari, oinnium bonornm larptori commendantcs, nt hoc consenianlcs premium
eicrne vit^ peroipiaat, qui ucro infringere presunipinerint, cum impiis gehcnne consortium accipianU Ac4a
Hint heo terapore nmiiiiDistrationis iMMtrfin Groningc. confirmata aatem postea, vi presentia testantor, tGoi»
poii' prclalionis ncislrc in Corbcia. Hii sunt tcstea. Wernhcrus prior. Heinricus ccllcrariu& GJs^Mrtns.
liudoirus dapifcr. Arnoldus do porta. Hcrcmhcrlus camorariaa. Wemherus. ei alii quam plurea»
Du Skgil, wcJdiM MgBhiio|t wari itl «erloreo jgeg^Bt/m,
DXIII.
Aut dtm •Itettcn Cnnc/scbcn Kopialbuche.
In nnmine snnrtfi et indiiiiflnr Trinilalis. Widiivindiis Doi fjrati.T €orbeionsis abbas. Sciant prcscntes
6t posleri, (jiiod curic iiostrc iu Lotton ollicium. quud uuljju Aiiibct dicitnr, Uornhardu niiHti dc liorscn ct
duobtis ania fralrtbus Widoklo et Euerhardo oommisimus, ila quod XXVIII. niarcaa qnaa nob» dcderat El-
uoricus, restiluant ei tiirn ipsc iiuhieril, ucl aho inodo iios iib ipso ab.soiuaiit. Conimisinius eliain prcdi-
clis fratribus idem onicium, ila i|uod iudiciiun ciu.sdciu curic, qiiod \nt\^n Gcrichte dicilur, quod a (]uibas-
dam iiiiustc fuit impcditum, expodiant ct rcUncant, et si qua bona ipsi curtc sunt ablala, uel auferri con-
ligerii, studiosc rctquiraiit el fideliter consoruent, et noe soluinniodo ad untim de hiis tribus fratribus, qnein
ad hoc dccroufTitmi*. dc oinsi!crii cnrif» rpdditllius nostris li;ibebimus rcs|>cctutu, qui si {n cis pcrsolncn-
dis uel aliis modis indcbitc nubis rcbellis ct inportunus fiicrit, et «uper hoc scnlc-iitia contra cum prolata
fuerit, ab UtoaclB prefBli officii aimnintstralione qniescat, et alter fratrum, quem ad hoo elegerimos, in
ilio SDCOcdAt officio, totain cincndaliinis in qtio prcdeccssor fralcr eiiis deli(|uit ct ob hoc iustam contra
Ho pcrliilil sonloiilinm , ot sitiiiio .sil iinliciinn de fiatrc torcio. PrctfToa qiinnJo ju titionem iiostram ad ho-
iiiiaes prcdiclc curic nostrc faccrc decrcucrmius, idcm fratrcs cam promoiicrc ct so ci nuUaleiius dcbent
opiionere, et in edificila oostri Landcckc castri, cnm opus fuerit, scpedtcte curie hominea sicut alii homi-
pes nostri Gdclitcr assistent. Vt autcm hoc faclum nostrum nulla dclcat in posteram obliuio, prcscntcm
paginam sigilli nostri iminimine roborauimus. Aslilonint aulem presontcs. Frethcriciis de Porrcnuml. Raueno
do Othbcrgc. lierirmiuius dc Hcchcn. EuL>rhardiis du Wilsotcn. Ilcithcnricus dc VVidinchuscn. Conradus dc
Amdangessen et lilii» eios Hercboldas. Bcinricus de Botvdde et filius eius Ucreboldus de Rtmbecke. Kti-
rulus de Nig^okercken et fiUus dui Uormamias. Karalus de Erden.
DXIV.
Aoi cinem CorTct^sclicn Ci>'lrt. IUnJ«chri(t dea 12. Jalirliuniierlt.
In noiriine snncto ot nKliiiiflun Triniiaiis. Wi.likindns Dci i;ratla Coiiii iciisis coclosie abbas, omnibus
presenlibus et fuluris iu perpctuuin. iNolum csse uolumus uiiii prescntis rjuam fuluri yvi iidelibus, quoil
dileetus frater noslcr Reinmarus prepositus in liziaco, ob iiiam deuotioncm bcnti Vitt martiris, cuhis tam
corporaii qnam spirituaG presenlk CorbeiansiB dcdicala esi occlcsia , uineB» eidcm Corbeioiisi ^cclesic con-
tuhl, pro rcmedio anitne su^ atquc pro omnium siiornm fratriim dilcctiono, <ii!o«! soblor nnnulabimuii. Hoc
etiam ci coucessimus, ul ipsas libcrc ct abs(|uc aiicuius coutradictiuuc usque ad tiiicin vilij sti^ possideat,
«ias tam deooiae aolunlati oongaudentes siue respondentes. Tradilione igitor tali fiicta, easdcm nineas in
prcscntia conucnlus cl ministcrialium noslrorum ipsi ([nani diii uivt^ril cum omiii iiilcgrilatc diniisimus, ut
eas qiiicle ct libcre possideat, ad .suslcnlalioiicin uidcltcct scnccUilis ct iaGrinitalis suc, cl ad culluram
ipsarum uiuearura. Poslquam autcm domiiius ab liac uila eum cuocaucrit, eadcm posscssio ad occlcsiam
Corbciensem libera radeat, et quod Grontgke ecclesic ucl Kaminaie contradidii, ipsis accedat. autera
snnt vinc(>. Domum ci uincam onam in Respe. Vineara l». ia Scindebucli . ineam I. ia Merkeran. vineam
Cod. dipl. lutU w«itr»i. u. 28
218
fm— iifi.
I. in Marckan. vineam I. Brciiin. vinoam I. Punfcnellrs. Quc omnes tres carratas vini aimnatim foront.
Vioeani unain ia Helda. vincam I. in SkciUic. Qu^ du^ tres carratas ferunL vineam onam Ihiderici Ltziaco.
uineam ujumd Canheilh. nineBm I. Sew. ouieam L Tofsfe. quf doas camklas fferuot. Dtnt MMas Plantbeliie,
et anam ibidcm quam Uuallhenis prouidet, qu^ Ircs celcris adduntur, ut eo promptius decem carratas pcrsol-
uanL Vineam unam Bruwil, que dimidiam carratam Tprt. Vitioam I. Sliretle. vinoam I. etinm in Phnlhcthe,
quas dodil Groni^e. Vincam io KurlcUc, quam dedil kuminal^*, ferculciu uoam Kairatam. Uoc autcm
scieiMlun, qnod qoinque Jngera agri, qnf antea corif atlinebant, noo coanwlatunM», QnindeeiiB mdelioet
dnntpti pro quinqiic. Census anlem qni dr domihns scx curinnim soluoh.ittir, ut prius soloatur curie.
Uaoc autem Iraditioucni diiecli rratris noslri Rcinmari nc quLs teinerario ausa conuellat, aed ut in eterauia
rata et ihconanlsa permaneat. prosenlis testamonti ancioritaic, si^tWx quoquo noalri mpressiona, et fidelinni
testinm roboranimns astipatatione. Fncta est itatpic in scripUs sccurilas sob lestimi asiipolaliODe, Hl imlem
suat tesles. Totus conaentus Corbcicasis ^cclo&ie.
IToe sunt que frntor Roinmariis addidit curio iii Lyclko nntim ftosoto nduorsus Eiioriko Duri'; aineas
inbcncficiatas quas redemiL Vincam unain in Trauerbakc, que iucct in Sceillic. Quinquaginta iugcra in
aMMAtsnis ct in uallibus, in monte domns Itllw. m uaUe ondecim, que omnia sohiant, et prala. Vtnea ooa
secus ptaniarium, et alia ia codem loce. Dat miaqafque pondus rini.
Nolum sit omnibus tam prcsentibus quum fuluris 6delihus , quod hospitalc Corbeiensts ccclesie habuit
duos mansos in parrochia Artiisseu, io uiiia scilicol Ethesscn, qui mansi conlinent XXXt«. V. iugera cl I.
arcam. Itcm prcfalum hospitalc habuil in rilla Wlmere&sen IIIi. iugcra ct I. arcam. Ilem in villa quc voca-
tar Grismere liabdt XX. tngera et tuMim an>am. Quo oronia ok neglKgenlia prouisorum ante annos dis-
Iraclri ct qua?;! pordita cranl, usquc quo frator Oihi lricu^: prouisor constitulus hof^pitalis, Doi adiutorif» ct
mullo suo sudorc ac iaboro h^c uiiinia rcacqutstuil ct itcrum hospitali rcsUtuit. llcm prefalus fratcr Ulbel-
ricns reaoqoisiait t manamu in villa que aocatur Benerbflce, et aoani Abtwart, que cliam cx incuria an-
lecessorum saornm aausaa fuerunt
(Dcr lctitc Zusali i«t xwar mil dtin vnrlicrj^rlunrlcn in r«rllaurvndcni ZuMminonlijngc , abcr T n ii r | i^ rcn HaoiJ
und mit jpiis Tcnchtedeaer Tiotti getcliri«bea , wkt dean aucb <icr iMtwll u:igt, diM er ar»|iruRglicli oidit diM
{ptlMiiu.)
DXV,
hm «ocB Coda dct SrilU Coniy. IbDdwhrlil 4a U. 9akfh«adcrtt.
Wichinaniias Dei gratia sancl^ Magdeburgcnsis ^'cclesie Archicpiscopus, dilccto amico soo, domino
Widlkindo vmnerabili Cnrbcicnsi abhati, oralinnis ci intiinr dilcctionis obsequiuin. Pdlllonom honestnti^
ucslr^ super consocralionc ucstra prompta uuluntatc ac benigno alToclu suscopitnus, utpotc dc eo qucm
siDcero oorde an^tecttnar, cuiosqae obseqnio libenter operam nostram impendiana. In proxima ijpiar
dominica dic ex consilio ecclesie noslro nianum uobis iinponerc disponimos, ad qaem dicm sanclitalcni ae-
sirnm iiiiiii urnis. rogantes ut iu proxtmo sabbato Calue ad nos acDiatis, coQseaalioneffl a oobis pnuunia
dic sequcnli ucccpturi.
DXVI.
Aw dcniclbei Cadex.
i ^WidilciDdus Doi gmtia Corbeionsis ^cclcsi^ hanilis minisler, dilectts in Chiislo (Iratribtts. F. priori, M.
prepofiito, totique ciusdem |cclesie capilnlo salatcm ct patcmam dileclionem. Significamus uobis, qnod
mincios nostros ad dominuin MagdebargeDseqi toaosmisimus, ot benedictiOQis nostr; ab ipso graliaffl, lam-
. Kj by Google
tltl.
S49
qunm a uiro probato recipereants, euniqQe ad nosir^ peticionis efTeclnin paratum inuenimus. Sed ne qiiid,
quod ail cntitf»!am el suam el nostram spectarct, omitterctur, quia cxcmptam ccclesiam nostram a Jiiris-
dictione omnium cpiscoporum nondum cx instrumenlis nostris cognoueral, excmplionis nostrf cxhiberi sibi
priuilegiam poetQbniL Quod com in aadientte Merabar($on8is Eaorliardi, Nawenbnrgeoais Binlholdi, Bren-
denbni^ensis Alcxi, Missincnsis Thidcrici cpiscoporum, abbatum ct diucr.sarum ccclesiarum prclatorum, in
ccc!psia qno Cf>f!p<:gcnathc dicitur, publice fuissct rccitatum, ccclcsie nostrc libcrtas ab omnibus est com-
pri>i)aia, ul sic cx omnium prcdictonim con^ilio cpiscoporum el cum eis dominus arcbicpiscopus maDom
nobis in die bealf Pmedis imposoiL Hec nobis intimniKla iadicnnimus. nt et fcdesi; ttestvf ec nostro
bonori oongratnleniinl
DXVII.
In nominc sanctc et indiuiduc Trirulatis. Widckindns Doi pracia Corbelllensis ahbn'; Tnrn prescntibus
quam fuluris in Bomino. Nolificamus uniucrsitati cunctorum Xam prcscnlis cui quam futuri lu Clinsto rena-
tonira, qood qaidam Hildebmndus, qui cereceasoali inre beato Petro in Bresbein; teaebei«ir, littMam qaaii-
dam beali Petri in Vrdorp possodit, qiicm sibi lcmcrario iuisii pro bpncficio ucndicabat sc possidere. Pre-
fato itai[uc Uildcbrando debitum uniucrse camis complcDte, hercdcs ipsius . subsequcntes prenominatum
Blaiis4i(u eodem iure bcneficiali posscssuros se assercbanL Hanc itaquo causam Godcscalco ipsius Ccoobii
Prepofliio iideUter pcr ordinem discuticnie, totaque deuotionc promoueote, iusliclaqne prenalenle, Nobis
coram posito, firma fidclif]nc stabililalc firmalum est, vt siue lcuis siue graiiis Moncta iii florohuscn cuda-
tur, Eiusdcm Moaete solidum aoQualim, omni reclamaliooe postposila, Beato Pctro in Ercsbcrg pcrsolaanL
Hee autem ut firma seruiantnr, nallinsque temerttate caasentur, borum Testimonio qui preseiites fuenutt
QOrroboramus. Rcinheri camcrarii nostri. Conradi portarii ei capcllani nostri. Tlicodcnci Comilis dc Har-
huscn. Bodonis ilc Ilorhuscn. Hciirici diipirrii. Conradi dc Amclunf.;psscn, Arnoldi tlc Porta. Ercmhcrti ca-
ineraril Ac uhorum quam plurium. Ad slabilimcntum autem aciionis huius, Prcscntem paginam auctori-
latis noetre bvlla, ae etiam Bedesie Signauimns. Acfa snnt hoo Corbeie anno nnstre Prelationb secnndoh
Bks lyona kreitrurmiga Sirgol dei Al>W« i*t i»iu«U einer (lanhclinur an^hiingt ; cs tcigt daa Bildilin 4w titeenden Abte*
anit «111« siadficea HfitM, mit iar UMchrift: Widvlkiadvs. Di. Gn. || CorbeienM Abhw. — Ou 8ia|«l i» ftirdM
ma Efcsbcff itt dar Riickaetli VrlHwdc ni%fdnickti «• id krciiforwig, bat iancriMni 4cc walillfm Raodcc thar
i^hx lYt 2a]l im DitfciHMMcrt «Bd ccic» dcc Brmtbild dec kat, PtOM nit dcr Umichnft: Primcpc Apodolor.
DXVIII.
In iiomine sancle ct indiuiduc Trinitati«; AMKN |] Robcrln* Angarensis ccHcsie dccanns lotumqoc ca-
pitulum omntbiis suis successoribus perpetuam salutem. Operationis sauclc proposilum nuila debet occasio
prcpedire. Noium esse nolumns lam posieris quam presenlibus, qoafiter Bnrcbardns do Bebilka ministe-
rialis ecclcsic cum coiiscnsu Hlii sui Reghinljodcinis lcgilimi hcredis, tolam prugciiicm a quadam femina
Sebliurc nominc df.sccndcntcra, pro spc diuinc retributionis, ccclcsic Dei ct sanctc Maric in Angara ad
usus fralrum oblulit, in hunc roodum, quatinus singufi duos numos in noctc bcati Alarlini annuatim pcrsoU
uant, qnod si neglexerint, nisi mfirmitas aul senectos aut panpcrtas prepediat, iogo letilium subiaoeanL
Item si uir aut mulicr dc prcnotalis matrimonium cnntrahere iiolucrit, duos solidos se datiirum nouerit, ct
moricns melius quod habei uestimcntum Iribuat. Uuius rci tcstes adorant ex dcro. Robcrtos decanus.
Gudcscalcus sacerdos. Baudolphus cdleranas. Es Inicis. Henerbardos adoocatos ecdesie. Goddiridns fraler
26*
820
1191.
ipsius. Thiclcricu.s ufllicus episoopi. ek idom Bnrchardus. et alii muUl Actum pobliOOt «iMrnati uerbi anno
millesimn C"*». XCmo. primo. iixliciirine nnna, domtio Gelestioo urbis RiKne cpiaoopOt r^iiaiite Heinriciio
Roouinoruin iiiipcratore el .•^eoiper augusto.
Dm Siegel Ut Terloreo gegaagen.
DXIX.
C« In nomine saoct^ et hidioidn^ Trimtatk. Heinricus De! grniin Rcmianonim Imperator el aempcr augu-
stns. It Quoniam naturalo iiis esl et omius specicin continel e(|iiil:iti.s, vl qiii a Dco pliis aoetpit, plus eum
di!i,:;orp trnnnttir, in\l.i illud rcsponsuin cwangelii, diccutis. Ouis cum plus diligcrit. E^linio, quia Ls cui
plus doiiuuit. £t quia ab omnipotontc cuius ei>l lcrra ct picniludo cius, in quo sunt omncs Ihcsaun rccon-
dili. cx quo emanant omnia bona, transfusa in donatorioa secundum mensurem donalionis gmii^ suc, Re^
ges pliis ccteris rcccpisso notisaimam cst, ooosinl cos pliis l)co tcncri ohnoxios, ct tam in dcbitis quam
in uolunlariis sacriGciis astrictius umnium contlitori f)b!i..'atf»s existore. C»m itnqnn intrr Cftfm cnritnti^
opera. ecclesiis Dei ol nia.vinu' Rciigiosis locis inpostcrum prouidcrc, slt gratius ct Uco acccptabiiiiis hoio-
oaostom. Idciioo nos Heinrtcas Oei ((ratia Romanoram Imperator el scnper «ugaatiB, intaitu et amore
onuiipotcntis, a quo omnia quo habcmiis susccpinius, Ralirmc quoquc miiltorum obsoquiorum a Mona.slcrio
Corbcionsi nostrc magnitiiiliiii .... ilamus ct tradinuis tibi, Widikindc, ucncrabili abbali prefati Monastcrii
Corbciensis. ct tu^ cccicsi^ lui^uc omnibos inposteram succcs&oribus, auctorilatcm ct pntcstalcm . . . .
inre sine diminntione a nostra «ercnitate collato, io aurifodinis nel aurifloentis, afigenlifodinis et ceteris
qiKxjuo inrtallonnn i:cnnrihiis, nim clcrimn, ndudcatia ot omni «tilitnlc. Vt ubicunquo in tcnimcnto mona-
sterii tui, .siuo dc lurc posscssorio, siuc dc iurc sit pru|)rii iaii.s, siuc uUriusque, inaeniontar aurifodiii^ uci
aurifliicntc, argcntifodin^ uel cuii»libet alins melalti fodino. potostatem habeatis, to et Mcoeasores toi omni
temporc, in fodieodo et exquireodo aurmn, argenlum et cctora moiaDa, ipiandocunquc et <|noniodocun<|ue
uoTiionli-i, pcr uos rt prr inlcr[>()st!n!? p(»T*sonns a iiolus, utilitat(>m ueslri Monnslcrii iiit(^;.;n» rt sitio alicuiu$
contradictione exercerc. Uac nostn; iibcrdiiiaiis sanctionc supcr hoc promuigala in perpctuum ualitura,
caasatis omnibns scriptis, aiue episioiis. siue annofationibus, seu pracmaticis aanctionibns, hane nostre libe-
ralitalcm cclsiludiois prcocdcntibus uel sabsc(|ucntibus. Si quis autem huic noslrc largitioni scu doiiationi
contrairc uci iiilcrnimpcrc totnptnucrit, ol>lig:imus cuin ct suos ranlorcs ucl suos hcn th^s cul|te uilio obli-
galos, . . libras auri noslr» lisco ct totidcin prcfuto moiiastcrio soiuturos, omnibus eoriim propositis ct ia-
ceptis easaaUs. Ad perpeluam aatem seeurilalem llonasterii Corbeienan lioc priuilo|P(imn . . . . et noslro
sigillo iussiimis coinmiiniii. Ilulus n i li\-(^s siint hii. Liiidolftis .Mngdcburgcnsis archic[)i><'(>nus. . . Mcrs-
burgcnsis cpiscojius. Uciiiu ll^ldcncbhcmcniiis cpiscopus, Tbidcricas UoJberstadcnsis cpiscopus. Bcmhardus
du.\ Saxoiii^. Atliclbcrtus Marchio de Misnc, ct fraler «ius Thidericus. Comcs Atbelbortus dc Wemingerothe.
Comes HeinricBS dc Rcgciisicin, ct fratcr suus comca Sifridus de Blankencbur^ Comes Frithericos de
Hirhf^Iin^c. Comcs Alh( n»( rtus dc Fni r-li in. cl alii ipiam pliircs. Acla sunt licc annn (Inminic^ inGainatio-
ois M^.C^.XCMI. buliclioiH' Xi-. ai nn luiiicrii noslii, Posl morlem serciiissimi palris nostri 111".
I>!i!a X()r;!u!s<>n Xil'. Knlrn lii- NuvxiiililtlS.
Da* £>iegel, wclchei «ngcli^ngt war, itt Tcrluren ge{aa(cii.
^ Fir dieim Vtmtn itt !■ 4cr Urtoad« 4m tlMm cMn yhm».
. Kj ^ud by Google
llftS.
DXX.
C. In noiiiinc snncfr nt iniliuiduo Trinitaiis. Heinricus soxtus diuina faucnlo clcmcntia Romanorum Tmpo-
raior Augti!>ius. ]] £.\collcntic nostro ratio pcrsuaUct ct ctjuitas, uC qu^ ad Impcrti augmcnlum ct ccclcsiarum
Oei promoUonem utililcr agiious, no proOMsa temporis alit]uod im|)ediinentoitt tiol retractionem inaeniaiit,
tcripti nostri memoriii on ad postWNMtim noliciam soDenpnilcr transraitlamus. Qunproptor notum fncimus
uniuorsis Imporii iinsiri fni(>!il)us prosontibus ct futuris, quod diloctus princcps nostor Bcrnardus sccundus
Pathcrburncnsis e(iiscu[iui>, dc consilio ct uoluntalo canonicorum hominum ct miiuslcrialium ecclesi^ sue,
costram Vksto nobtf et imperio in proprietatem dedit, et omne pradinm PatherbamennB cedeai^ in Od-
dinj;ehusen cura capella ct nniucrsis jicrtincnliis , rctcnlis sibi ct Palhcrbumcnsi occlcsic, omnihus aliis prc-
dits, que ipsa occlesia ante hauc donalioncm alias posscdit. Nos ilaquc Impcriali beni^nitato ipsi episcopo
ci sucoeasoribus suis mansionem in castro Please concessimus. Insupcr dcdimus predicto episcopo et Pa-
Iherburoensi ccclcsic montem Deaemticrc et untuersa prcdia qaq comcs Sifridus dc Bomcncburc habuit ia
episcopatn Pailn iluirncnsi , ciim ministerialibus, seruis, ancillis cl uniuersis pertincntiis snis, auctoritate
no»ii^ waraadi^ ct succcssorum nostrorum iure proprielati« possidettda. Cooradum quoque dc Brochusen
eom bonis soia in Brochasen et Odinge eisdem prediis pertinCfiUbos iam dkut episcopo et eode«c sue
domatmnSt quod ideo speciaiitcr in prcsenti paidna dnximus exprimendum, quia idom Conradus cxtra ter-
minos P<ithorl«!rn<Misis opiscnpjitus finlntatiit, ot boTia prodicta cxtra cosdcm terminos sunt constituta. Hcc
autcm oninia oo tenore ot pacto PatheriHirncnsi dcdimus ecciesi^, quod si ipsa ab ccclesia Patherbunieusa
•Ijqoaodo m posterum eaincantnr, nos ipsi ecclcsi^ teoeamor, vel qnilibet successor noater Imperalor uel
Rex tencatur, talcin dc hiis faccre recompensationcm, qnalcm uiri bon^ opinionis homine.s predict^ ccclc-
si^ iuxta cstiinationom predictorum bona fiflc in animam snam Iiidicaucrinl Prctorea predicto cpiscopo
Palhorbumcnisi dc muiiiliccntia nostra duconiiis Marcas dcdimus, Staiiiuntos et Imporiali auctoritate sao-
ctientcs, nt bce maiostaCis noslrf tn snpradiclis omnibos donatio prcdicto episeopo tt eei^csi^ Ffttherbttr^
neiLsi ualcat in pcrjictinim , nulliifpio omnino porsnna liuinilis ucl alla scciilaris tirl occlcsiastica pr(*diclum
cpiscopuiii et ccclciiiam in hits moli>stare audeal ucl grauaro. Ad ctiiiis rci ccrlam ia po^tcrum euidcn-
liam, |>re«entem inde conscrilii paginam nrasimus et inaiestalb noslro sigillo coramnnui Ruius rei testes
sunt. Hcinricus Wormaticii^is episcopus. Lnntfrancus Pergamensts epi.scopus. Cuno abbas Elcwaconsis. Con-
mdus duv Sucuir. II(Mnriciis inarcliio Mdraiiic. ronics Allicrtiis dc Kuci^lcin, Cnmcs Sihodo dc Scarlvclt.
Comos Boppo de Werthcim. Comos llormannus dc Waldjcgc. Hubcrlus dc Durne. Albcrtus de Droiz. Cuno
de Hinccmbcro. Hartnnnntts do Budioson. Uorquardus daptfer de Anewiira^ Heinricns pincema de Lnlera.
et alii qnamplures.
^nnm dmim Bwmd texti Smmonm (L M.) Imperaient mutetiWmtl
V.-j.i> Conradus Ma;E;iintino scdis nrcliiopiscoitus cl lotiiis Gornianio arcliicnncollariiis Rocojinoui. Acta
sunt hoc aniio domiiiico incarnalionis .M^.C.XC". 11". Indictiono X*. Rc{$nanto dnmino Ueinrioo »eMO ftODia>
nonim Imperatorc gloriosissimo. Anno Roi^ii oius X.K^IIP. Impcrii ucro Socundo.
Batam apud Malchusen pcr manum Sigcloi prothonotarii IL Non. Nuucmbr.
Ow SicBelt wcldiM ugcWagt «irt iit wrlorcD gqp»!'''*
DXXI.
In. nominc. sanct^. ct- indiuidu^. Trinilatts. |j BRuoo dtuina fauontc clomontta s<incte Colonicnsis ccciesie
archiepiscopus. Certa relaiione ae si^ienti lcstimonio comperimas, quod nenerabiJts antccessor noster
pie memorie Pbylippus sancte Coloaiensis ecelcide arehicpboopus, U^emcusi cenobio e( fratribias Inibi
Digitized by Google
222 ^^***
Deo famulantibus, Nusie telooeum de uectora Qioi sui aliartiinque rcram ad osus predicti ccnobii prrtinca-
lium idUiilu rctnfintionis etcme pcrpetuo remtsprit. Nuncios cciam ipsonim sub protectionc ip<;iu5; per
ducauiiu suum transiro sino raulcstia cuiusquam uulucrit. ilcc igitur ab ipso pie acta approbaote!», cadem
Hpeme reiribatioois oann ■o» beo ipn prebto cenobio iiidul|^m», et ne in irrituin doeatar, aigilli noetri
imprcsslono munimus. Testcs huius rei sunt. Adolfus maior in Colonia prepositus. Bruno prcpo--itns dc
gradibus. Ylricus oapettarius. Ilicodericus dccaaus de gradibos. Cuoradus ootarios, el aJii quam plures uiri
pnideutes et idonei.
Vw dc* «aitflwaita*, it» tMnt «ilRnd la mm OnMte iwNUllMte, «UftbdMB Si«|d Itt bM dit :
DXXII.
In nomino sanctc et iaitfividaf Triniiatis. Hcrimannus secaadas gmtia Monaaleriensis episoopas.
Notum farimus tam ruturi.s qnam presentibus Chrisii ndi fibus, quod Wcmensis parrochif plebar»<5, asjros
qaosdam doti ciusdem occtesi^ specialiler attinentcs, ad incditicandum exposuit, ut inde sibt suisquc suc-
eesBoribos oensos amnialiter proneniat. Qood pif stodiam intentionis oostra proqiexinKis aneloriiate M-
cienduin, idcoquc statuimus el sub anathomato prcripimus, nc alitjuis umquam aduocatus ucl suhaduoca-
tus, siuc iudex, scu altcrius cuiuslibet dignilatis aut oflicii persona, prvfatas domos et homines eas inha-
bitantcs, iurisdictionis sue titulis uel oxactionibus grauare presumat, quia non seculari scd ecclesiaslico iuri
mancipat^ ease dino^antnr. ^ue igitur sit indigena, siue adaeiia, qniounqoe in iam dietis doiaibiis ocl
arci^ dcfunctus fucrit, non alius ad iudicandum scdcat quaui saccrdos aut cius uicariu.s. Si contipcrit ali-
quom dc ccrocensualibus mori ipsius ecdciii^ beredem baboalem, quicqaid optimom baboerit in rcbus, ia
ius cedet sui plekiani. Si aotem absque herede moritur, heredltatcm cius eodesiaslicos integraliter ncct-
piet. Idem esse uolumus de aducnis qui sinc heredc moriuntur in cunctis domibos ael arcis ccclesic Wer-
nensi attincntibus, nichilquc iuris aduocalo uel sultaduocato siuc iudici rccognoscet. ConGrmamus cliam
saccrdoti Werncnsi duas agrorum nostrorum cxtremitalcs m prulu ipsius concurrcDtcs, sic tamen ul iode
dous annnatim nnmmos perBoloal, unom niddicet in cnrlim nostram, altenun in mansom nobis aftineolein.
Ut ergo supcr hiis que dicta sunt sacerdoti nemo molustus sit, .scriptiirt* huius tcstimonium sigillo nostro
commuuimus, omncnique qui h^c cassarc templauorit, si non rosipucril, annthomatis uinculo ohliganiuii
Tcstcs sunl. Hcrimanuus abbas. Rutgerus ccllcrarius. Synum capcllanus. licrnardus Wcrcnzo. Hembcrlus dc
Stochem. Rotgeros do BiUflrbeke, el alii quam phves. Actum anno dominiof Incarnationis M^C.XC*.!!*.
Dm Sitgd, »4cIm* aafdiii«|t v«r. bt
DXXIII.
Am dcm Archi** t* Ka^mliefg.
In Domine sancl? et indioiduc TrinitaUs. f| Herimaanus Dci gratia Mooastcrionsis episeopoSi Quia in
ne^jotiis humanis scpe rerum ohliuio liligia gcncrat, notum essc uolumus tam futuris (piam prcsentibus.
quod Ph^iippus de fiurc minisierialiji nosicr, acccptiii dcccm el scptem marcis a fratribus Capeobergcnsi-
bos, uenil io presentiam oostFam, et uaJontarie nobis resignaoit decimam de domo in qua ipse habitauit
in Aldenburc, eo pacto, ut nos eani Capenbcrgonsi ccclesic darcmus, raanipulatim in agro colli^cndam.
Fccit hoc annucnto uxorc sua Berliadp, ciin>..'nii("iitihu8 filiis siii<. I.odcwico, Cucrhardo, Godcfrido. Hcri-
maauo. Pvos ergo decimam de ium dicia i'iiyiippi domo proucnionteni , nobis legilimo ordine rcsignntaiu,
fratribos CapenbergaiaiiMi^ >n >P* finnr^ meroadis donaoics, stipendiis eortOD soperaddidimoa, districte
precipieotcs, oi nenu» eis ia mmipoloram oollecitoae cooiradioat, qoia lalls oeiioentio inler ftalies et Fhy-
d by Google
lltl. 8SS
Kppam propoaiia el floDndattt esL SinnHer de qoiitaor |ierlQnis tgroraid, de quibiM elin ioler eoDdem
Philippum Gt rratrcm suum Jordaiium altorcatio fiiornt, sed tandem Phylippo in sortom ci^-MTnnt, una cum
decima do i{)si8 prouCDieflte, de biis inquam qualuor parlibus agrorum fratrcs dc Capenbcrg manipulos
acdpioQt Porro pro minnUi decima. qno de iralrimeacis antmeliom reqairi oolet. non oisi quatoor deoarii
MonaaferieaMe da domo UQippi dabuntur, in fe»to sancti MicKaclis. Hec ergo sccundam ordinem iuris
ct rntioni<^ gf^Rtn , auctoniate nostri firmamus olTicii, paginam hano s^gpUo noetro muoieBteSi omnemqae bo*
mincm qui liec cassarc presumpscrit anaihcmali subicipntes.
Testes sunt. Herimaanus maior prepositus cognatos noster. Fraooo vicodominus. Heinricus sancti Lu-
gcri (sic} prcposim. Heoelim» canonieas de Trimonia natas. Porro lidd. Labertos seaior de Beaeren.
Lodolplms VelltenereL Wailhaidas de Gedenktorp. et aKi qaampkires.
Aela simt hee aano aerbi iaGaroati ll*.C*.nonag!esiniolI*.
Du mtt (dben F.'i(lrn angehangle ellipli«che Siegel >eii;t iwar gant dieselb« Ptgtir ifi «tlienJcn Bi.f^r>ri, vic dic la-
oiirhtt Tiirtter beicbriebenen Sie^el; «llein ei iU TerhallnU«miijH)g langer und tcUmuUr, <lcr schuitcirurtnigc Rjnil
blldet lu der Fliche dcs Siegcl; eincn ichirferen WiiAi l. nnil die Baeh*laben der aurdrmielbcn tlehenden Unitclirirt
■in4 Uvincr «Dd fdiirrcr; dar Namo Umoi*ann« irt obne Abkiinnn| MigMcbrieben , itbrifCM kmn die Unucbrift,
d* «ia (fvwir Thca dsmllMii aiifikiodwA «dar TCidrndti id» fdbtfndig anges«te ««fdwi.
DXMV.
Aw de« Pnntl. 8i1ai*HaMtimtMen AnM«c.
la nuntinc sanct^ et indiuiduc triniialis. Hcriroanniis Dci grntia Monuslericnsis cpiscopus sccundus.
Ba qae ad saslei^tationem cbnlemptornm secali et imitatorum Christi pia fideliam deao^ ooUegil, diligenli
sollii itiulinc tucri ct conscniarc, non minori iiuamuis tardiori donnrio rcmuncranilnm esso speramus. Ouippo
cum modero^ geacratioois estuosa pcrucrsitas, labores cultorum ct cuslodum dominico uinc^, multo et one-
nno poiiderc coalra ot sapra consaetnm non fonnidet ac;grauare. Preientem itaquc paginam tam presen-
libvs qaam posieris rci gcsto uolumus cssc nunriam, uidolicct quod qoedam matrona Helcwigis nomine.
ad cunsorlium sororum in Asbcke spiritii ot iKihltu ronuolans, domum quandam predii sui in Ichlcrlune
sitam, ad allare beale Margaret^ uerbis et iustrutncntis ut assolet libcre et integre. solis mancipiis exccptis,
immolanit. Weraero de Herlbe, legitimo eiiis herode, presente, oonsentienle et fkoorsbiliter approbante.
Qoi tamen eadem matre sua derancta, sptritu auaricie scduclos, predietam domum, contra rationem et
suam snlntcm, rapaci manu non ucritus csl occuparc. In cuius crroris pcrliuacia cum diulius pcr^tcrel,
ct quod iniusie iiiuaserat uiolcnter possiderct, diuino tandcm timore ol anaihcmati!> quod iain in cum fue-
rat dielatam horrore pereobas, oblaiionem matris so^ et saimet tpsias iteralo renoiiaoit, et qaod coram
Dco ("t ccclcsia iara dudum factum fuorat, coram scculari iudicc, uidelicct Gcnirdo dc Lon, in ipsius iuris-
dtctionc, ordino iudiciario et lcgali, sub baniio regio confirmauit. Nos igilur c\ officii nostri dcbito con-
snmmationis manuffl apponentes, eadem bona sic oblata, sic conlirraata. stib tutclam Dei et noMram gra-
tsntoi- accepimus, ct tcsUmoaiale hoc acriplam sigillo noslro munitum super his tradere curauimus, ana-
thcmati nonissinic ultionis rcscruantes omncm homincm, qui ccclcsiam in Asbckc supcr prt^Hitis donts pic
datis et legitime coDGrmatis, aliquatenus aoluerit inquietare. Acta stul Iiec aoDo uerbi incarnati M^.C.XCII*'.
lo diebus Doduu Celeslmi sommi po«li6cu, et Heumd Romanoram Imperatoris Augusti, eis ooram posilis,
Quornm nomma anfaflcripta sunt. Bcmardus Mator prcpositns. Franco Hiior decsnns. Heinricus de Burch.
GiTardu<? contcs do T/jn, et Gcrardus patnius ciiis. Ilcinricus qui a cnnio pcdc COgnominntiir Ilcrnardu-
dc liolihuseu. Wcrncrus dc Suiiiierhiis. Bcrnard dc Barkcn. Ludolphus et Uerbordus rraires. liciu. Wcriiu
Rftdbertos. Sabunan. Otbertna. Reinardns. Wcccliiias, el alii qoam Plarcs.
Dh Mi|d( «•IdlM wifitingl Wt lnt «erkwto gegBDgca.
Digitlzed by Google
iU
DXXV.
Aui dem Funtlich^BcDtbciai -RlicdiilsFlien ArchiTe.
In nominc sanctc ct indiuidiif Trinitntis. || II .m. Dei gratia Monasleriensis episcopus, uniucrsis sancle
matris ccclesie (ilii;» po&l huius cxilii miscrium clernc bcaltludinis gloriam. OlBcii nostri ost dcsideriuin,
pro posse noistro ecdesiis nobto oonimissis paociD ad preseos dare. et ui fauiRim Hei ooopenmte adtoiorio
prouidcro. Oiniiil)us er<;o prcscntibus ct futuris Christi fidclibus notum csse uolumus, qund minislcrialrs
mei ^drlricus de Slrombor}; et fraler cius Fridcricus cum ccleris fratribus suis domum quandam in par-
rochia Claroholto, quam de mc lu bcuclicio tcnueruut, palrimonio suo quod iuxta Makkcnbcrg habebaot.
in Jns patrimomi oommuiauorant, e( eandcm pro ccntum raarcis cum omnibus suis, ac oius nicliilominus
dcoiinnm infcsralitfr, nnniirrito vl concedeiile nrnrraliili fr.Ttrc nnstro ("i, Dci £;ratia OsnaliLit afn-imn cpi-
scopo. ad ((ucm pcrtiauil, pro tribus marcis. Claroholtcusis ccnobii prcposito F. cl eius fralribuj» Icplimo
contracui uencSderunt. Hanc igitnr pre&lam doraiim spontanea uolnntato sopradietonim frotrum coram
clericis et laicis mihi rcsiijiiatani. cenobio saacte Haric s.hk iJim- Laurentii in Clarohoho, preposito F. et
fratribus ibidom Deo scruie.itihus, cum *>mnibiis qne ad canili in (loiinim spcctant. silvn"s, ngri?, cnllis el
incaltis, pralis, pascuis, compascuis, aquis, aquarunique d<;cur.sibus, piscalionibus, molendinis, uiis, inuiis,
eutibas et rcdilibus, mancipiis. ob remedtum anime roee in perpetuom lidla et legitima ooneessione ooa-
tradidit do promotionc rcligiosorum cterno rcmunorationis morcoiiom mc fclicilor el ueracilcr perceplurufu
csso sporniis. Kt ut hfc firma et inconuulsn pcrmanoant, prcscntoin pasinam sigiUi nostri muniminc jilone
roborantcs, bannuia summi apustoli Pctri scilicct cl cius succcssorum sauctc iiiduccQtes, Doslrum quoque
ad huiaa rei oonGrmaliooem attenlBsime ingerimna el conBrmatiue.
Dai MKabSiii»* SkgA wbr bMchid%l.
DXXVI.
An inm ArMn itr St«dt Bam.
In oombe aanele et uidinidue Trinitalis. SaacU spiritos assit nobis gralta.
Notom sit omnibos tam presentihus quam futuris, qnod ogo Adolros comcs de Altena ct in Marca,
opidum in Marca uolons construcre, iiiri»; sui elcrtioncui <)|iii!,ililri< conliili. Vnde sihi ius illoruin de Lip-
piu clegcruoU Quod tole est. Liborum primo pussidciitcs opiduin suiu. Deindo Sosaticnsium ius sibi clii^Dt,
oisi aliqnod melins et expedilios »bi oog^tent uel tnoentaat. Item quccunqoe iuditiali tractaoda sunt son-
tenlta do panibus et ccrcuisia ct consindilnis, immo dc nnlnci ibus cUam sinc armis liMitiSi ot de commo-
nibus proiiiilcni.lis, Ojiidi (On-Ilianis cl proconsnlihns roliquunlur. Ea aulcm uwlnera que pfr arina nunt,
lalrociuia cl furta, dommo opidi rcliqiiuntur ad iudicandum. Ilem doroinus opidi pcrsonam sui iuiiici.« per
ooneensnm prooonsulum destbiabit. Item nultus coociuis reliqnom prodamabit per capitalem senlentiara.
nist prius exeqotiooe proconsulum hobila. Itcm si conciuis occisionem fccerit, non su i [K)sscssio pro.><crib»>
Uir, noc edificiiim succidilur cius. scd transit iii hercdes, ipsc uero porsonantcr damnaiur ul rcus. Judex
upidi uadiinonia a conciiiibus cum tcmpcranlia procoiisulum rccipiat. Itcm quicunquc ad coociuium opidi
intmuerit, domino cootradiccnlo, cogitor ille non ad aliam responsioflem, aisi ncl uoiunlarios oonscntiat el
debitam ponsioncm soluat, uel contradicondo so sola inanii a proprictatc cxpurgct. el nequaquam per
consani^uincos sustinctur cotiuinci. item si proprius ahcuius cl proprielalcm coniilcas dcccsworit, domtoo
ius (|uod hcrcwcdc diciiur, si mas fucrii, oonooditur, si femioa, supeilectifis. Rcliqnn bcrcdttas toia liere-
dibus et non domioo cedit, et etiam sua uiuens cni unll dare polest Itoro si alionigona opidom inlrauerii,
et decosaeril aan preaenle oobernde» bereditas seniatur per anoora e( diem, qi*od^ mcdio toopore keres
. Kj ^ud by Google
119S.
2i3
putaiiuus intcnicnerit, per vM opidalc sibi oblineiit Qood « noii venerit peteos hereditatom, domiao
o|)iili cedil, uiums! xtorn alipnigcna cui nnlt sm crnpirf» pntest. Itcm nullus cxlra opidum pfrmittitiir suc-
cidere boaa aliqua uel alicuius infra opidum. Itcm si quis conciuis fieri dc:>idcral» qutdquid crogat ad
Qolunlalem oooduinm loeabitor. Item si coamralatio (berit ita qaod altor altcri domora uendideril, emena
et non oendens XUdi» denarios dabft domino opidi. Heo iura aibi opidalea in Marca e1' >:: i-iiui por con-
sonMim domini coroitis Adolfl el suonim cohercdum, ct si qua ali.i apnd ipw<; rlc Li|ipia fuciint iuri. hcm
pnieai quod arco siogulis ad quatuor denarios sunt locale pcr annum. Item dies fori por sin^^ulas S"ptima-
iMis condueUim liberum singidis exhibeani, iia quod snis creditoribas snb dbliciione iudiltali aiehil n-
.«ipondere teneantur, nrc ctiani supor aliis impclitionibus rcspondeanl, si non extcrminati ') uel proscripti
fucrint, nisi Si tfjais forte ibi in loco cnormilcr cxccsserit, ibidem corrigetur. Simililer dominicns omnes
eodem benefitio priuilogiari arbitramur. Similiter nundinas annaalcs, duobus diebus prius ei duobus poste-
rhis. sob rruiiione ehisden semari conccdimus *). Ilem si quis ooncinis m oadimonio ad 101«. soltdos iudid
pcr sentcntiam damnatur, non in rccipiendo iudex summam VI. dcnariorum transccndeL
Datum in Marcha ab Adolfo comite. Anno ab incarnatione Domini, M^.C* C'*.XIII". In capile Noucra-
bris. Celestino sommo pootiiice existente. Uuius rei tesies et prefali opidi primi consulcs suaU Uermaantts
jHStor. Tiodorious pi^. Walthems pistor Hearicos pislor. Wendienis fiiber. Bruuo marBcalcus. Henricua
uinilor. Sigebodo aulor. Henrica* do manso. WHhardus villicas. WilhehiHis de mlerion carui. Henricns de
Hcuencthorpe.
Uio Ufiimda iit «ur «iD miivg Vvtm, ticmlich {Iticliicitig Tierediieet P«isaai«iit piclimbaii. Dio SohriA itt, >Hi«nr
der fcaeDdcrii Griine nnA «aigetetebnelen Forai dc« AalWngibucbMtben N tn i» cnlen Zclle, aicht sur ehnc illa
VerxieruD|;, jipnJcrn auctj utiL-rluupl «ctir nactiliiuig gehaUcn; ei I»l i-tnc klcine run(llic.hc Minunkel , elWJs uniiclmr,
«ogleich und UDgcilillig, dabei ccbr gcUrMogt, und oiit Abkiirtuogcn ubcrfiilU, unlcr dcncn *icli jcditcii oicliti Eigcn.
tbBotllclic* iodel. Dw iange f bemcbt «or, wecliielt jcdoch an Ende ohno be«iiii>inte Regel niit dcn «. Allo
P«rmn«n« und OriMionMU tind durchiqt niit Uetncn Asb«s«buclMtab«a gaicbriaban} iibriero* iit dtB* ta der Ab>
■dirilt gduo betbehallene Onliogrtphie ileflilicb rielil% und kofliequcot. Al« trntrnctielitungtteichen der griiue-
reo und klL-incrcn Salzc uni! Ab<cliniHe fimlet licll «luriligan^ij; cin 1'unk.t, wicwolil djs^cliif iiirlit immcr lu>n*e-
qucnt ond dcm Slone gemiiu (cscUl iit. Dic Srhrift bcginnt acfar nahe ain oberea Raadc dd l'crj{amcalt, oucb
bt an beidcn 8ail«n n«r dn Mhr «chnMlcr ftand IM feioHCRi 4o abcr finda di«r Mlcn nle cto Wnrt g«th«ai
iit, in cind dio Zcilcnt IninMr mit drm gsnacn Worte «chtieiMm, von uagleichcr Linge. Aucfa der Zwi.
«chenraam twtichen den Zeiten iit nur crrinj^, uud dle «nlercn tteken enger auMmmrn tl« die obcren. Diete ge-
<ir;in^tf Einnrtiiun^ iier Schrift wird indeuen oicht elwa durcb die Griiiie dej Pergjmcnli bcJingt, deno nntnif
am ScJilaue der Urfcunde, iit necfa cio betricfatlicfacr locrer Rauin ubrig (cbiieben. Ucr Urkunde iit cin gana oio>
Ikch eeorfioilelei, «chea whr bcodiodiBtct R«ll«ni«Bel oni^banBlt *en d««i«n UoHcltrift licb necb lcicfl liiitt SisiU
lum Cumitis A . . . i de Alteni *). Dics Sic^ct ift mit eincm (chmilcn Pcrgamcnt.lrfircn und lugli Icti mit rolhen
Fiiden ber<-tligt geweten; beide liad jedoch liurchgeriMeo, und die Fiiden aurt neuc xuMinniengekniipri. £ino Fulge
dicMt ipiilcrea Anlcnupri-ai tit ei, dau dai Siescl jelit an der Crkunde Tcrkebrt, mit drm Kopfe nach untcn, hiingt.
Ofangcacfatct nun diccc* an|cfaiingU Siegel dia Originalilit dcr Orfcnnde ■ncicr Zwcird to Mlicn iciicint, tnden Mcfa
deeh trilk||e GrCuide fBMc, w«Mw rnt Undflni, dieie Orlginilil8l aaciintcouB. Dem 1) til, wle ^ wfia|v
«aniMM BcBcbMibnnf idft, die Mtrift nnd d«r faaae Habitna der Charle ci«l «cbiocfalor, nb ma» bci dncr Orvnwl-
*) So («lall diatrictlooe) «tcbt im Origiotlc.
^ Se iit diciot Wort in der ficttotigonpnrfcnnde «om I. UtS dcnUicfa anigaicfariciicn. In der bicr eoriirgcndcfl itt jedech
daa Woffl afefiMntf wid iaiar atfar ■■daflllicb* «e daw •• mch wohl •«emnmicati hcttMn lciinnle.
3) Altei *on hicr «■ la%indi tit atMri dea Vi«h«nah«ndio imr ihnHahiHi jeduch Beildich «•faEhMdcOcii Biid
getchricban,
<) ▼. Steinea, WeMlSI. Geicfa. ZVII. 91. S. 619., we dlc Vriinnde «cfaon abgcdmcfct bl, 18(1 bci dcr Bctchreibong dw
Siegeli (wo aoch der Name AdolG lanjnchricben} nocb die Wurtc biniu: et in Marca. Da «bcr dcr llaum gar nicht 10
grou i«t, dau «o «iel dartttf geitanden baben fciiootc, «o nug t. Sleinen wohl oicbt die Inotcbrill auf dein Sicgel «elfait
gdetea, «oadero nar, oacb im Segan|nrwliB 4ar |l|ftaQ4«« — >hm«MM<> ifl|«i>nnim«w habaD.
Cod. difl. hiit. WcMbL IL 29
L^iyiii^c=d by GoogLe
m
A<:^rrrti:;<]iig vnn loldier WSchUskcil in jeaem Zeiulter so erwarten berechtigt nnd ra ladea gcvobnt i«t. Die Be-
duutijimkcit eiaer Uriuiode, wie du er«te PriTilegiuin eioer aea *u grundi^ndcn Sljdl, hatle eowobl dea AonteJler
ib deo Schreiber vermugcn julU'n, nlt einer gcwi««en Wiirde und Schf inlicit auraaitjitteii , uai dea £iui«ra Aa*
Mand aidht n wcit hinur <km ipawn Wsrtlie ■urftcUileibc» ra Iimcb ; uad tiekaaatliali briogl et madk dcr all|a>
adm Gcbnnicb im UTfcuiiJeawHm c» Cfrtt «ich, dattVrknnde* von beiiaadcrer WIcM^keit vnd UeibendeiB Werllw
euch !n einer Toniiclicb ffleluig ■uageerbeitcten, Mobrrn nnil vinicrtirn Scliriri erjclieinen ; I ii r jli .r i 1i n \< .r
durcbeos du Gegeatbeil, uad diee i«t um co •ufftltcnder, ali drr Schreiber doch, wie lich «ue U«r ebeo nicbt
Mkea 9ttm d«r Sahrilt uad dar clcmBch kMUcquenten Oribofraiihia MbliaaMn ImH, •bca keia nnfcfibtar nad na«
gaerhkktcr lawceen icin kan«, ak» ofllHibar dia Scbrift nicht bruer ••ueicbnen wolltef cla UoMtand, rieb
wobl bei ctDer AbichriH, «ber nTebt bel •iner Orlginal' Au»rrrii|;uns Toa lotcher \Vichti(;keit erktSren litMt. 2) Die
SchriH xeift aber aucb gar nichl dcn (!li,iralilcr tlrr nn FJinlr <ic« 12. uod Anfjnjjr dc» 13. Jjhrliiindcrts gebriiurh-
lichcn Scbriftaii^i «oaderti i»t, TcrgUchen niit iihnlicben uod »er*andtca, ecbten Qrkunden dietcr 2cit, ia> Ver-
haltnlM aa dam •ag^gahanan Au«lcllunti|chn, wcn%itcaa hm dn halbM lehfhwodcrl w joag. I) Dm Sic|cl kam
dicie, snt der Schrid, al« deni unglcicb wcientlicherea Thcile der tJrkunde, bergenonmenen Gruode Becrn ihre
OriBiaala«t, uib *o weoigcr entkraftcn, ali die londcrbjre Dcreitigungiweiee dcuelbea den dringenden Vertlacbt
bagvuadct, dau e< Torher in eiacr andern Crli.unJe gelungen hibe, Ton der es abfeaotainen and dcr ontcrcn an*
gchSagt wordca. DicM Giaweadaagca segca die Ecbthcit der Urkuade ireflca iodctaea aur die «erliegcade CtMn«,
nfdit abar den faaball dcnclbca, dar akhl nor m atch nlchu VcrdiiehtlKM ealhilt, anadem auch in dcr BMtiti»
gung dei Graren I^rcrliard »iiri dcr Mark , tooi Jalire 127U wiirllich wiciJcfhnlt iil , wnbci auf elne allcre Vcr-
Iribung dei Grafiia Adolf ausdriicLlich Tcrwicica wird. Eio ioncrci' Grund gcgcn dic Eclitikeit ucucrer Lrkuorte
konnlo iwar darau« entn.<mnicn wcrdcn, lUst bei dero Dstuin des Papstcs Ciilettinus Erwiihnuag gcscbieht, da
dwcb ia deia •ogegcbenan AussteUungsiahrc 1313 cia anlcbcr nicbt «nrbandca, «ielniciir Pepit Ciilealin Ul., tm
dcn hier aHeia gcdaehl wcrdca kana, •ebaa loi Xaaoar tlfS gralafbca war. lOiMa Irrthun dM Sebiuibcn kam
man aidit snnchinen; kurie Zeil nach dem Toile dc* Papjtc» wiVe wohl ein solchci Vcrtplicn miljlich gewetcn ;
•bar 1213 rrgierle Paptt Innocent lil. «ch»n 15 Jshre uod hatte aich waihrend dicscr Zeit aucb io DenUchUad
blkinnt genug gemacht; tadem w.ircn dic Silircibcr in der daraaligen Zeit gewithnlich Geiilliche, die um so weni-
g«r Mit doM {ianwB dca regicrcadea Pap^tcs unbekaool Mia kenaUa. Docb iit dicccr Fchlcr aadi aicbt hiore»*
chcad , die Uikuada an aidi au vcrdaditigen ; iro Gcgentbdi biilU ]» dar Verlinser rioer nntergMcheiwMa ITfkaada
ddi Iricht die Kundc vrrschiiiTcn kunoen, was in dem angebUchen .'^uoicliungti.ihre fur ein Papnt rcgicrle, vcnn rr
M fiberhau^ niilbig faod, die*en su neonen. Vietmehr scheiat eio Schr«ibr«hler in der Jahrsahl autt aa fioden,
indcm da< Schrdbcr dic Zahlbacbsuban TcnetsU, und MCCXIIt alall HCXGIIl adirieh; nad die btatefa Zabl (tlN)
IBbrt nn* allerdiogi tn dM fapttlhum Ciilestina 111., daher «h> onnh dic Vrfcundn hjpalhalfadi dieieni Jahrc «oge-
adlrieben haben. 'Ra teocblet aber eio, das« ei« Mtches Veraehen dier in einer Aliaehrift, ati liei der Ansfertigunf
eincr Ori{;inj|- Urkunde ini";;lich war, mitlnn auch dicser Urnntand ccRcn dic Originalitiit untcrcr Urkundc ipricht.
Gcgea das hier angenommene Jabr 1193 kuaaU roan nun swar elaweoden, dssi Adolf daauls aoch nicbt regic-
raadcr Gmr aaia kaaata, da Mhi Volcr Friadrteh iui JahM lin arkundlidi aoch bm Ldhan war. Da aber <ifar
Friedrich das Schlusa Mark noch nicht betass, sundern Graf Adolf das«elhe iuer«t erwarb *), iihrigrns wedcr die
Zeit noch die Art dieaer Erwerhuog gcnao belLsont i«i, «o biodert uoi uichta, aosuaehroen, da«« Adolf diesM
Boblo>« noch bei Lebteilen «eine« Vaters aa sicb braclite, und in obiger Stadtgrijoduag sogleich seine erstc Regic
nopliaodlanf •aiiibte. AurdicM Anoabmc liibrt aoi •uoh dcr ungewiibnlicbn Tild, desseo lieh Adoir Im Ein-
ganfe der Urkande iwdicat; deno hicr aonat er aidi CaaMw de Altoaa, wegca adaer AlicUMmang, aad in linrca,
wegen seincr Besitiani;; cin Fall, der »on«t nirgeods Torkominl, ahcr hier gcrade durcli die \"( r" VlTiin - hcdirgt
wnrdc, da es dcoi Graieo wahracheinlich angem««*en schien, dcn Ikjttls des Scfaliis«e« Mark, dcr ihn lu dcr in drr
Urknnde bMprocbenen Haodlung bcrcchtigte, aocb io tciocm Titel antudciitcn. S<m«t kiinnte rin acheiobarer Wider»
•pracb gegcn daa ala AMfisrtiguagsjabr uaaerer Orkunda «cruMlhrtc Jabr llfS danM •bgdcilcl weidan, dan darin
dM Lippaladtcr StadtMchlM gedacht wtrd, wiihrend dle (nachbcr Ihlgcade) Vrkundc ufccr daa lelatam aidit cor ItM
auificrrrligt «ein kann. Allein aui dcm Zingir.s - !i cr Crfcunde «clhit cr(;>bt tich , dass die Stadt LippsUdt schon
eiaige Zcit Torher bcsUnden hatle, und das vun ihren Biirgern gew^hlic Reclit ilmen nicht lowohl siicrst «erliebcs,
alf «leknchr betiiitigt wird.
Ds der Name UaMM io aoaarur UdwmU aoch aicfat gdmucht wird, so hat maa bicfBna ichliceMa wallai ^
die hicr *orliegeode ftadHcehtt-Veridhnag betieha alcb fir nlafat anf die jetxise Stadt Hia», aamim anf dnn
*) Rar i*l bicr nichl wn dncM nppld« in I
S. sa». AaHedc GcMhkhte der Stadt
na, ata Jtede^ *) Vgl. «. SmIm
WMha^ m«, i— i. SlMk.
Wmi£
ilft.
827
l*n Mdnv Stadlt 41« imt Vtmm Ifark ffaMM Inlw, to dar Mb* ribar, di Himim •nfblttl*, «Mar cingvgaa-
atn »ei, ond an welche dai )rt«ijrc Dorf Mnr^. n; rd ertrsnere; dai jener allcren Sudl verliebene Sudtrecht aber
»ei auf Hamnn ubergelragen wordeo. Dii^e Aaiicljt ist abcr au» r0lget>cli;a Griioden alt unilallliafl aurudliuweiieo.
1) Der Graf «agl in unaerrr Urknnde iwar, er wolle in Marca, d. h. aor dero Gruode nnd im UmraDgo dea Haupu
liofM Harkt ^•^* grtia<l<a} abcr e* UHgL hicnii» nood oicht, daw dieae Sladt dcn Kamca Mark iiibr«a a»llc,
«dcr bcfcilc fefShit babc; dcaa coact «Buta toa ciaaai nplda Harea aoniiacta, ader ia Sbniicber Wdaa die Rcde
«ein; e* i<t »'»» anzunebmen, da«i tur iteil der Auirertlgung un^ r. < '^•ruliriilit», <!cr Namc Jcr ncuin StaJi noch
aicbt fctt bejtlmnil war. 3) Weoo man nun auch gelleod maciivn will, dnf <iie bludte gemeiaigltcti dea (^ameo dcr
Haaplhiife, a»r ilcren Gmade «ie entiUadMI, aDgenummen haben, ao itt doch Iheili dicte Begel oicht obne Aoc»
mhMI («ie deaa b. dia Stadl Miintier «leh (niiclcMhcil* aaf dcm Gronde de« Brociiboret {ebildet bat, obaa
JMMb dlccca ttaiaca |cfBbrt ao habeo), theiti ut atwb der Naac Haiain urtpriingHeh itein Ifomcn propriara, «on»
dern ein blovici a[)(icll:iti»urn , utnl wirJ <inhcr «owohl urkunfllidi al* im Mundc (lci Vdlkci Itnmcr niit dcin ArtiLcl
(in Hammone, tom Hamme) getelxl. Wenn daher aucfa die Stadl urtprunglich wirklich deo Namen Mark ruhren
aullte, *o konnte dieicr, co ca ac|c* alMalla HuM, Mebt, Tcrrecige de* Volktgcbraudia, durdi dca HacaeaHcnm
(oder fictocbr lai Haaina} eordriiogl werdea, «haii •» wie der eMe Ham Mioiisirdctafd dwcb dca bm Volka»
gcbrcadle «orherraebefldca Numb HSnitei* (ricentlldi coch loin Huaatcr) alimShiicb gaaa verdrangl wtirde. 2) Die
Eiiiteni einer bciundcrcn, Ton H :i m in vcrtchiedcnen Sudl M .i r k l«l nlr(;crul« crwlccn ; uod da lUmm jcdenrallt
auf deoi Gmnde dca HauptliofiM Mark eoUUadea iat , lo liiut «tcb die fait glcichteitlgc Griiadoog iweier Stiidtc ia
Mkber MSha gar ■teht ab aillgReh eder irahrMhdaikh deakMi. 4) Solllc Haiafli alc dae aeaere SllllaaK erit aach
dem baldigen Oolergange der aogeblichen Sudl Mark, ao einem andera Orle, enutanden aein, ao bedorfte e* weder
eioer TJebertragung det SUdtrechtt der erlt»*chencn Sudt anf die neu gegriindete, noch «pricht Car eine •olcbe da«
ZeugoiM der Urkunden; denn die iilteite oucb *orhandeae Bettiitigungturkuaite von 1279 erklitrt, •ie Tcrleibe dea
Biiisam «u Haiain (oppideoia ia Hawaioae) dH Bccbt, wclehoe cie bichcr lebebt babeo (prout boc ab ava
aailr» Coatta AdclK» el palM aoctre Coinlle Eagelhefto «qnt ad mo$ hcbaemnt), alm aidrt, wdchM ran daer
aodcrn Stadt auf die ihrigc iif-!T;;--!rn;-."n vrorden ici. 5) Daai H 1 in rri ifMMt ia '.I-rV ~r^--i;nr!.-|r- ^'adt leio
moi*, nod keiac aadcre ciistirt hat, ut auch darau* erweitlidi , dais die Burg tu llamm tlcn ^auicn Mark (ort>
wabNad behiell, die Dorgmaoner lu Mark Immer Biirger lu Hamm waren, und die Sudt Hamm noch lange Zeit
kaioc dgoc Eircbe, Madem atae bloue Kapdie batto, die da Zobcbiir der Scblottkirdio ta Hark war, wio diM
«llM a«c ITffcaadca dcr MgcadM Zdl bckaanl iat. >-> Ala kanc Bemltata dicacr Uatcrradiaag «ad BMNiilttiiiot
•tod aUo rolgrndt! SHltc rL-stxustdlcn :
4. Die uns vorliegcndc Rcchtsvcrlcihungs-llrkundc ist, was ihren innhail bclrilTl, echt
8. Die gcgenwartig vorhandcne CbaHe aber ist nicbt das Original, sondem eine in der zweilen
HSIAe des 43. Jahrbunderls gcfcrtigte Abscbrift, die man nacbiiiBls dcm vcrloreoea Or^gidale dnbsiilttir^
imd nm ihr mehr Aiitlitiidcitiit zu gcben. mit eincm Original-Siegcl vcrsebea bal").
3. Die Jabrzahl 4213 ist ein Scbreibfehler, vermutblich fur 4193.
i. Gi«f Adolf fusle den Eoischlass tsat GrQndun^ dner Sladt bei dem Sdilosse Hark, «Is BentKer
dieses Schlosses, noch bei Lebzciton scines Vaters, dcs Grafcn Priedricb von Altcna.
5. Die dainab g^Undete Sladt ist dieiwlbe, weicbe sjiiier noter dem NameD Hamm bekaniit
wurdo »).
Meioe, in <3cr ZeiUchr. fur Archifkgnde etc. 1. n. S. 475. griiatiertc Veraathung, da** diet vielleicht da« Siegel der
durch eiaeti Zufall ▼erdorbcncn un<J unbrauchbar gewtirticnen tJrlglnal - Urkunde ii«lb«t «ein miige — aof dia ich iibrigen*
kdo befoodcrc* Gewicbt lege — hal Hr. «. Lcdcbor (Arcfaiv f. d. Geacbicbtc d. I^eua*. SUat. 11. B. S. 300.} dcdoreb
an mtkrllWa gcaucbt, dcM m Eode dn 13. Ichrhuadcrti Bodi kdDe aof ahSoglea Siegel Bcbraachlich gcweam. AHdli
«o richtig et iit, ilai.i man bU gegen da« Endc dcs 13, ja bin ond wieder nocb in den ertten Jahren d<;« 13. JalirfiuDdcrti
aafgedrucktc Siegel findet, «o kommen docb angebiiogtc Sic|cl ie dra WcatiSiliicheo Arclii*m «chon «eit der MitU
dm 13. JabrhandcfU mr, oad in dem leuten Jabracheat dBMdheo fal NiM AoHhl dla ihcfwicfmd*, wio di» io dcn ?«»•
liegendm Urkanilenboche gegebenen Motiien beweitcn.
*) Wenn Lewold «on Northof (Chroa. Cora. Marc. ap. Meibom. Rer. German. Tiica. I. pag. 386.) und die ihm folgeaden
MiirkiiGben Ge«cbicfatachreibcr die Griiodung der Sudt Hamm rr«t in da* Jahr 1226 sclicn und mit dcr Zcritorung de«
ScfalowM Himbriinc la Verbiadaeg bfiogco, «o liiMt •icfa dicM Acgabe aut dcr «bcn aufgeatellleo An«icht dabia mraioi»
lan, dam «0 !■ lahn ilSI fiiifMele, «dar
Digitized by Google
228
Ittt.
I
DXXVil.
Ilonricns Scxtus diuina fancntc clem(?ncia Romnnorum Impcrator ct scmpcr augnstiis. Eqnitntis ratio
pcrsuadct ci iuris ordo exposcit, ut si ()U0 a Gdelibus inperii maieslati nostre discordic proponuntur. eas
aurc attonta pcrcipientcs, rigore nii^A nel aroicabni conpositiorie deeideftt bloiidsmas, et (juod in pre-
flODdA SDbltnitatis nostro iusle et retionabiliter dccisum fucrit uel amicabi]i bransaciionc cunpositum. ne
processu tcmporis ob malignarum protcniiam immutari dcbcat, uel aliqno casu pos>it rcscimli, sacri iipicis
muDiiniDC ab imperiali maiestate dignum duoituus roborari. Quapropier noium facimus vniucrsis Impcrii
iHwlri fideliboR proMotibaB et fuCoris, qood aocodens ad prcscndam nostram dilectas ae liddis Doster
Benibardiis Patberboiuensis episcopus, tma cum Hermanno du Waldcckc, simul neUs aignffieaittrtiait» qnod
ipse Hcrmannus iam alia iiice non coactns, scd uolcns. aduocatiam Pntlierburnonscm in ccclosiis, c»r-
tibus, inansis, mancipiu> el oumibus ad aduocaliam pertiucutibus, decimam in Atlcn, curiam Daipcii-
hoseo ei seroieiiim epuoopale in Bereiiorde abinrauit apod PalherboroeD m domo episoopt m iore
fcoJali. Proinlsil quoquc in manus fiilcliuin Pallicrbomensis cccle&ic sub dampno amivsinnis f)miili!iii
bonorum suorum, sc nullo ua^uam iogcDio candcm aduocatiam cum prenominatis boois rcpcliluruin ucl
alio modu inuasurum, et quod nnltis stils consangiiineis ocl extnweis assistet, qui aduocatiam inuadant et
nomioata booa, scd cum cpiscopo ca fidclitcr dcfcndct Elcgil etiam idcm HcrnMiDDas, qood si faano
tninsaclioncm uel allquod cius capituluin Inflciari aliquando ucilct, non crcdcretur iuramcnto, quo ncgali-
uam probare ueUct, sed conuincerctur pcr cloricos et mioisleriales eque sicut per nobiles. lo pre^eolia
UaqBe nostre malefllatis renundatnl omni inri quod in predicta adoocatia ac prescriptis boois babere nide-
batur. et ezpresae ooram nobis abinraoH totam aduocatiam, quam Widekindus fratcr uacantem babDi^
quando am resignauit, dum ituru9 esset in expcditioncm transmarinam. Prelcroa al)Iurauit deciroam Atlen,
curiam Ualpenhusen el scruitium episcopale in Ucruordia. Uoc ilaquo factum prediuio Palhurborneasi epi-
acopo snisqae suceesaoribns et eocleeie Patlierboraensi, at in peqtetoam ratnra peraMneai et a noDo nn-
quam in poslcrum infrin-atur, prc^cnti pa^ina linpcrlali aucloritatc confirmanius. Ad cuius rei ccrtam in
pcrpotuum cuidcnliam, presentum cartam indc conscribi iussimus, cl inaioslatis nostre sii^illo communiri.
Uuius rci lcstes sunL Waltherus Troianus cpiscopus. Rodolfus Lcnetensis episcopus. Sifridus abbas Hersuel-
densia. Conradus abbes de Lone. Alberius dux de Tecke. Comes Harlmannus de Kircberc. Coroes Gode-
fritlus rlc Vcliingcn. Comcs Boppo de Wcrtheim. RuLcrlus de Durne. Cuno de Mincemberc. Hcnricus pin-
ccroa, et aUi quamplurcs. Acta sunt hec aano domiQico incamationis M^.C.XC.IU". lodictioae XL Datum
apnd FranokemMiTt II. Idua Oecembris.
Dto Qlnl* iil «iM, md P^neM, iirit OMt UalMi, M JMtSgwMt» Sbmam laidM Sdiifl |MCh«ieteM, fttuA
DXXYUI.
B StfmcUI iMn.Ml.ciil.
In iiomine sanclo ct indiuidu^ Trinitatis. Onus honori addens diiilna dispensalio sacri nov Iionnranit
pontificatus ofncio. ita ut non tantum propri^ utililatis curc debeamus intendere, quin et ad aiios Christi
hdeles opora cliaritatis tcncamur oxtendere, ct precipuc ad eos, qui uitf arctioris uinculo Dci omnipoten-
(lcr Unacticn «Iclc dcnkcn lj<irn; unit djii ite er»t 1126 cincn riL jcn Anr«ag gewaon und ' n 1 e»fr 7fit ungfliimJfft
Mch enfwickette, lo dau )ene Schriftiteller, «eldic BMhr d>e XU«Uadic aU dcD Rm:liUb«(rilf io* Auge faulca, «Im telatere
Dlgltized by Google
*
1193.
338
iis se astrinxerunt seraicto. Inde esl qood nos nidelioei Cdnradus Dci graiia SabiDeiisis episoopus, Mogun-
tinc sedis archiopiscopus , notum ficri Tjolunms uni«orsis MogunliiiQ ecclcsi^ hominibus et niiriistfrinlihns tara
fuluris quam prescutibua, qualiier dc nostrorum rcmcdio pcccatorum cogitanlcs, ncc nori saluti omnium
nostroram io Hc^DtiDo arcbiepisoopatu successorDm prooideotes, «sdem tam IiomiaibDS qoam ministcria-
libus liccnliando indiilsimus, ut libere quocunquc uoluorint do I)onis suis monastcrio in Ilcrsuilhehusen pos-
sint ncndcrc ucl intuitu diuino rcmunerationis cuntradcrc. Slatucntcs ul abbas iam dicti moiiastorii, quod
spcciali fauore dilcctionis amplcctimur, el (iiitres ibidcm Dco famulantcs, bona Moguntin^ ccclcsi^ attincn-
tia Dolabiliter ooDacripta io pereoDi habeant memoria» Imo paeto ut reqitecta bonorom iam dkAvum pro
nobis pt omnibus nostris successoribus in prememoralo archicpiscopatu ad Dcum pntrom misrricnriiianim
ooD obliuiscantor intorcedere et pro delictis aostris eius misericordiara implorare, memorialis nostri boc
modo facd per slagMlos annos reuocaotes meraoriam. Ne autcm iostiDCbi fraudis diabolic^ hnios nostre
tam rationabilis et pif dispcnsationis tcmcrarius quis uiulator acccdat, prcscntem paginam facti nostri con-
Brmatam sitrilli noslri appositiune muniuiinus. Huiiis rei ti'stoj> rucrunt doniini GanlolplnT? H^ilnrrstnrticnsis
eluctiis. Bcrno Uildcnesheimensis episcopus. Ebcrhardus Mcrsburgcnsis cpiscopus. Arnoldus maior in Mo-
guntia prcposilns. Henrioas abbas S. Aibani. WitecliiiKlas abbas in nalle S. Georgii. GeTvicas prepositos
S. Soueri. otc. ') Acta sunt h^c atmo dominicQ incarnationis M**C^XCin<*. Indictione XI. donmo Cclcslino
apostolirp so(!i prcsidcnti'. Ilcnricn frlorinsissinin Rnmanorum Imperalore imperiiim gubcrnanle, et anno
nostro clcctionis iii Muj^uutiimm uruhiepijicopum AAXIill. Exilii XXYiili. reuersionis uero ab cxilio XI.
DXXIX.
Tn nominn snnctf' ot indiuiduc Trinitnlis. ]1 TlrTimanniis T)ci pjrntin Monnsfpricnsis cpiscopus. Snsccpti
sollicitudo rcgiminis urgct nos ecclcsiis Dei prospiccrc, carumque paci, quantuni possumus, etiam in futu-
rum prooiderc. Noncrit ita({uc prcscns eias omnisque sccotnra ptMlerilas, quod cum nos insynodo agen-
tes, socondum formam canonum, archydiaconatus in episoopatu nostro ordinaremns» eisque singularum
parroch\nrum iurLsditlioncs, dalo priuilc^io, iissi.Minrcmus, ecclesiarum tamcn Alen cl Wcrnc decnnias
omnimodiii excopimus, pro co quod bas duas parrochyas cum suo banno aniecessores nostri fratribus
Cnpcnbeiigen^ns gnbernandas ante mallos annoe oonlulerunt, sicut testantur non solum Monasteriensium
episcoporuin , 8ctl ct Romaiiurum pontiGcum prinii^a apud ipsos consemata. Quod idcirco ad peUdo-
ncm dilccti noliis nhhati^ Ih^rimnnni scribimn«, no (|uis fulurus archydiaconus , huins noiip institutifmis OC-
casionc, tcrminis iam dicloruin rratrum se immcrgat, ct quasi sub no&tro nomine in alienam inessem M-
oem mitlat Vt ergo manireetins elneesoal, cpiod nos noon prhiilegiis uetera cassare noa uitendhnns. ante-
ccssornm nostronim ucstlgiu scfjncntcs, iam diclas ccclesias Alen ct Weme cum suis decaniis, fratribus
Capenbergctu>ibus eliam nostra auctoritate conBrmamus, paginam hanc sigillo nostro muuientcs. qoam si
quis uiolarc prosumpserit, etern^ maledictioni el excommunicalioni subiaceaU Tcstcs sunt. Ilcrimannus
maior prcposiius. Franco roaior decanos. Haglster Ileinricus Traiectensis. Theodoricos de Meinhuucle. He-
rimannus de Ludenkliusen. Wmemams. cnnooici. Jordanns ablmB Variarensis. Godefridas abbas de Ho»>
winkele.
.4nH0 incamationis Doraini. M^.C.XC.Ill". Indictione XI».
Dm Sic{cl, mit Per|MDCDtjUcirea aafehaagt, ut dai i>ei dtn Crkuadca tod 1184 a. i, w. tiMcliricbese.
*) Huk ttiatt Gewobohctt ti«t Slraack kwr ii» iibriscn Zcnsea wcsfclaiMn.
Google
m
il9t.
DXXX,
Am iam Arehive ta Kippenbcrg.
Ei nomioe sanct^ ct indiuidu^ Trinilalis. 1| Hcnmannus Doi gracia Monastcriensis cpiscopus. JusUs
rdi^osomm, naxime nobis commusomn oolis anintere panti, notom fadmos omnibua lam roiura quan
|iresentibns Christi fidelibus, O0ocanil;!iiin quod Initres Capcnbcrgcnses fcccrunt cum domino Amoldo ue-
nerabili cpiscnpo Oscnbrugensis ecclesi^. Nam qticndam ecclesie sue mansiim in Stcinvordc, tres Solidos
Honasterieiisis monctc annuatim pcrsolucnlcm, dcdcrunt prcfuto cpiscopo, pro quo roceperuul ab ipso
tenam qoandam io Langeren, qu^ wilgo diciuir Hvriant, nogolis annis penolaentem mattoro unvm ortlei
iiixta T.imonscm mcnsuram, ct insupcr modium unum, qtiod vitlclicet ordcum soroiilnis Caponbcruonsilnis
ad luniiQaria capell^ su^ communi Tratrum assciisu in pcrpcluuni ti-aditum enL Prclcrca cl oos carum ora-
tionibus attentioi comDMndari gcsiicntcs, duodccim deoarias maioris decirof, et doos deoarios minoris de-
cini^, de qvadam dooio Heinrid in Belcethorp, itemquc octo denarios de alia ibidem domo mdcm coo-
Cedimu.s, et conccssns firmnmii?, Mnntlicmfrtis tiinculo in uirlute spirilus saneti obliganfcs omnnm homincm,
qui predictorum redituum ct decimarum conccssioucm irrilaro prcsumpserit. Et ut hec lemporibus futuris
incoBiiolsa permaneant, eartam hanc cooscribi et sigtUo nostro oons^nari cnraoimns. Anno H*.C*.XC*.nL
IndictioDe XI*. Testcs sunu Vencrabilis donmus Ilcrimannus CaponbergensiB abbis. IValtlierus prior. Ric*
winus supprior. KoihiPrns celFernrins. .Mcxandcr parrochianus Wemensis. Lutgeru* pronvor sororunu Ca-
pcUani episcopi. Juiiaiuies. Gerardus. el quamplures alii.
Dm aic|ri( 4m 4cr IKiiwntn UAmidM «w IIM n. t. ibatidi Att aifcr tcM>ti.ai£t, haogt jetst wkahd m 4<r Vt'
kiwdfc £t mMo* rrilMr P«i|maUlrcUm >iifchiit iiccrcccii, iwd lccinicMa cciii.
J)XXXI.
In Domine sanctc ct indiuiduc Triiiiialta. ]| Heremaimus Dei gracm Hooasteriensis ecclcsi^ epischopiis.
Ponlificali-S iuris cssc dinoscitnr, siibdilorum studiose pro debito tam in tcmpornlilms quam in spiritUcdibus
prouidcre necessitatibus. Unde pium raii paupcrum Cbrislt iu Li^em augmcntarc alimoniam, Uecimam
Vni. sdidomm in parrodiia Norwalde in villa Scihtbroke silam, a Gonrado miniRteriali nostro de Strom-
ber^ antea in feodo a nobis habitam ct libere nobis rcsignaiam predicto cenoblo Lisbemnensi spe retrt-
bulionis elerne coutulimus. Ouod ut poslcrnrum non sublrahnlrir memnrie, ulque nullius infringatur leme-
ritale, banc inde paginam conscribi el sigilli nostri fccimus inprcs.sionc signari, perpctuu aoathemati huius
Dostre dcoatioius uiolatores ianodantes. Testes huins fadi sunt Heremamius prepositos de Mmelo HaBrido.
Heinricus prcposilus de sanclo Ludgero. Apollonius canonicus ad sanctum Paulum. Laici. Conradns pinccr-
na. Brunstcnns. Ilnlt, filius Conradi dc Slrombcrg, et aiii qucim plures Actom aono domini M°*Ci>.XC*.UI*.
ludicuone Xi*. KegDaiUc Ueinrico Romanoriim impcralorc. Anno rugni eius liio.
Dh nit wctocn SdHHirca isgebiiagte Siegel lit ccnliirt
DXXXII.
In nomine. saoete. et indiuidoe. Trinitatis. f) H. Dei gratia Ifonaslerieosis ^edf episcopus seeoadaa.
Cum ex debilo iniunde nobis a Dco amminislrntionis ofTicio, uniuersis m unitaie fidci nobis onitis, eiusdem
fjtiam i;rali< occcpimus gnilie dona grataiitcr impcrliri debcamns, eis lamen pntissimum largum benignitatis
sinum ujierire, luugisquc serono nccejii>aric prouisioniji oculo diligenter ilios uolumus rospicere, quus per
filialis sutnectionis obedienliam, in spiritns ooniritioiie et oorpoiis attriliooe, snb aeriori oomnuBsione, dniina
nobis oonunendadt dispeosatio, De quonim ooUegpo dOecta filia luwtra G. fodesif bi Wralnnhonl veoe-
Digitized by Googlc
1191.
S3I
rabilk abbalissa, protecUonis aostre in omnibus aduocans presidiam, et in rebus ^cclcsi^ suf coDqoirendis
ao eomenMindis wm etbm taendis, ooBsQnini a nobb de|KMoens et eaxOiani, com m diebos ammimslnitNK
nis so^ multa per aduocatos ipsius ecclesi^ sustincret incommoda, in ea tamen parte se precijiuc pregra-
oari indoltiit, ubi fidelium suorum iidelitatem a so pcr aduocatns ntiorti prospcxit, et pro beneiiciis a se
coiiati^ aou conferendis, indebit^ relributiouis malcficia nirois intelii|;ibiliter presensiL Id autcm ex eo ma-
xirae babait oceasionb materbm et eiFeelum, qnod ilficito et inaadilo, iion ooasoetndmis appfobatf, sed
cxsttipandr uiolenlio modo> pnniotatf' rrclcsit^ afltincatTi»;, tam ^cclcsie ipsius miniitteriales, quam quoslibot
alios hominio obli^los, et ab ipsa abbaiissa ucl bcneiiciamlos, a se uellet iabeucficiari, sicque fidelilaiis
et obseqnionim neeeasitates ad se inclmans, et ab ipsa abbatiiaa et ab ecdesia penilos atigeiiaret Pre-
notata uero abbaliasa< ex processu temporis tanto abusions senliens incommoda, foiti animo ct prudcoti.
coiisiiio se tandem opposuii, ct Bomardum ilo l,ip[iia, qui mortuo W. Iiatro oiusdem abbatisse, hercdcm
non habente, et proxime aduocatus ciusdem ec€le.sj(' fuerat subslitutus, amica et ratioaabili coouentione
ad boe indaiit, ut tam ipse qaam 6iias eios, quic({uid Jaris in ipsis bmiellctis nel in bomtnibos aut mini> *
storialibas inbenefiGiandis se baberc diceret, libere et intejsiraliter in perpetuum resignarcot. Nos igitur
patemc procurationis diliut-ntia, licc ips.i qiic coram r\ohh diligontcr actit'il;i c! (inalitcr sunt tcrminata , Uim
f>U)tis noslr^ tcrapore, quaiu lu poht agcuilorum dicTum «uccessioue, rata ci incoauulsa permanere uoien-
tes. et ne in qaestionero denoo redeanl preeaaentes, aaetorilatu nostr^ robore monatmna eC oonfirmani-
mtis, ct firmissiino anathcmafis intcrdicto hoc ifa ob.scruanda stabiliuiniu.^^, ct prescnti paiiinc cum sigiUi
nastri imprcssionc annotari precepimus. Acta sunt hec anno dominic^ incarnationis M**. C. LXXXX**.!!!^.
Indictione X>. Presideate sanclf Romanc occlcsic domino Celostino papa secundo. Rcgnanie gloriorissimo
Roinaiionim impcrattwe H. et scmpcr augusto. Presentibas et atlestantibus uiris honcstis, clericis et laici-s,
quorum nomina hoc sunt. B. maior propf '*i('i'^ V dr r rniri J H. sancll Mauricii prcpositus, II. scola.<ticus B.
cantor. S. comes de Thekeneburg. K comes de Rauuite»i/crch. R. de Stciouorth. U. de caminata. B. We-
ranoe. C. pinoeroa. L. de Beroer*
Dm ait MhmdcB miiMa Budc aapUagla «aitf db M f IW Utctflita- F«m, bl afew hmHSaijU
DXXXIII.
Ah( dcoi Ffintl. Sibi-Hontmir^clHa Arelilfe.
Iq oomine sanci^ ci indiui<iu^ Triniiatis. Ucrimannus Dei gratia Monastcriensis episcopus secundus.
Ad pedes domtni salaaforis cam beeta peccatrice procambere. et cam ipsa optalMlem remissioais aenten-
tiam (pian(!o>|uc audire dcsidcrantcs, ntilla forrna id facilius paci^ci conflilimus, quam si his quos miniraos
8UOS ipse uocare uoluit, qui cxtra castra mundana constituti aclu ct habitu eius portant inproperium, pie-
tatis uiscera impendamus, et ad noccssitatcs corum sublouandas, non tantum in prcscns scd ctinm in po*
stcrutti pia soilicitudinc procnremus. Proinde Christi Gdelcs posteros et modernos scire cupimus, quod
nns spc largilliic miscrationis crccti, cl dilccti nnstri Franconfs nmioiis in Monastcrio decani prccibus in-
ducti, conucnUii quem ipse ad scruieudum Deo iii Langeiihorst sub uoslro palronalu colicgit, decimam
qaandam, quam mdiilis oir Bemardas de Lippa a noba et antecessoribos nostris foodnm habitam, Hbere
ac libcraliter in preseniia mulu)rum resignauit, libonti ct parnto affectu donaoimas, amictna sponn qoi
eiusdcm loci patronos o^t humilitor obsccrantcs, ut ciiis siiITrajiio in dccimo drap^me supputatione merea-
mur receuseri. Porro eadcm docima iuxia uuigarem u.sum pro dimidit talcnii sortc denomitiatur, talique
petmoDe fim^tar, at procaratores de Langenborsl arbilrii sni optranem babeant, atram m mesae manipu-
loB sui Juris coltigant, aut pro statu temporis summam conucntionalem inde percipiant. Domus autem
qtias decima hcc allinp"t, ox maiori parto in parrochin dc Wethcrini;c sunt constltiitc, ot a colonis stiis
denominal^. Domus Hudoiphi, dumus Lulberti, duuius Joliaimi», douius Aruoldi, doiuu;> Kulgeri, domus
Digrtlzed by Google
33S
iiii.
Herewici. Ei extrem^ du^ vnom iater sc mansum habcnt diuisum, ad candcm decimc raiioneo) pcrti-
nenteiD. IVeleraA Weuciliaus de Bodenbei^ XVtlL modios ailiginb de agris so^ donnii snlMacenliiMu pe^
eoluet. F^l etiam domus qiiedam prrtllcln claustro ailiaccns, qup Johannis de Ahus fuit predium, scd Wi-
dechindi cuiusdam sui ministcrialis ab ipso bciieticium, <|uam idcm Johanncs prcdicto dccano ad placan-
dom anuDam eius do mortc fralris sui Ctmradi sub rcgio banno rata cl pcrpclua propriclate possidcodam
donauit. Verum tamen iam dicliie dfecamis, ae habuodanti quiciinam deeBset cauld^, eandem dommi taa
Icgiiliter et iostp sihi donnlnm atfjnr sinr contnulictione posses^sam, a prfnominato Jo. camliinit, nliam dn-
roum qoe in villa Graz sila esl pro ca rcslituens, ct priuris domus lcgilimos posscssores, vidclicct vxorcm
decbuidi et fiUum eius in sccunda institaem, datis sibi octo marcis pro amicf transmigrationis aboesm. De-
dmam pretaxaian, domtmi iam mcmoratam, el omnem sepedicti clauiitri posscssionom mobilcm scn iniDCh
bilf*m. iuMe nunc po?scssam ucl in futiirnm qnocumqiie rontractu rntionahilitcr (tbtinfntlam, anftoritale
palris orphanorum cl iudicis viduanmi, omniumciuc qui in dio tremcnda cum ipso sunt ludicatiui, sub
banni Aostri Intela foiiendo comprehendimna, attestatiooe palris et filii el Spirilus saneli aoathemaliiaoltt
ct a communionc omnium sahiandonim se(|uestrnntcs omncm coinslibet prafesrionis porsonam, qtic daa-
stnim in Ijinscnhorst in pcrsonis aut rebiis alii[u:i mnlictnilati' molfstaro prrsnmpsnrit , nisi rc$ipi:>cat cl
cisdcm quus inique lcseril huroili compunctioiie buiiafaciut. i'retei'ca i>ub nostrc prulectioiiis tutamiao CODk-
prehendbras et prescriplf districlionis limite concludimtts dedmam quandam, qo^ de nooem domtbns ii
villa i|iic Norlhorp dicitur cum omni dccimali dcbito annuatim persoluilur, et in parrochia Wctciiii;:e quam
predisimus sita inueoitur, ipsa qaidem dccima secunduro morem prouinciy talcnUim vocatur. nos eam
supradicto cfatnalro libenter concessimos et porpctno fmendam sob banno confirmantes assignam'mas, qoo-
modo et ipse h>ci fimdalor dcranus dcuuiionc ei tidelitaic sua locum nohis fiiuorabilcm cficccrat, etooHM
auorum ipsins rctro sprics candein deciiiiam a Moriastcricnsibus cjux npis fcodi^riiT fbtinucral. Acta sunl
aimo incarnaliunis Domini Ji**. C. XQli^. indictionc X*. Concurrcnte 111«. Epacta 11U>. la diobus domiaiCe-
iestini pape. Rcgnante Hemrioo Romanomm imperatore augusto. I^rescnitbos et approbantibus penow
quarum nomina sobscripta legnntur. Herimanoos maioris ecclesig ci Sancti Maurieii prcpositus. lleiDricus
Snncti Lndi^eri proposilus, qui et scolasticus, Wallerus cellprariiis. Bortramus canlor, llczclinus ot Eucrar-
dus subcustodcs. Ilcrmannus abbas iu Gipcnbcrg. Jordanis ubbas in Varlar. ■ • •*} abbas in Lisbcrg. Ouo
oomes de Benethem. Lndolphus de Stenroord. Theodericos et Wicbaldus de Saltesbei^ Bemenis de Den.
Ldlbertvis dc novorcn. Godcfridus de Sconcnbckc ncrnardus Wcrcnzo. Hcrmaimiia do MonBsleria HoiafioiM
de Rectha. Heinricus et Johannes dc Duiuiana, et alii quaiii plurcs
Dat nut PacsMMoUlnifta auf die Charte («tlfcbcAcW Sieijel hti dic liei dcr Drkvade voa 119S bctcbriebcnc GcdalL
DXXXIV.
Am d« Pilml. 6aln*Hoi«tMfMiB Arditi.
In nomine sanctc ct individuo Trinilatis. Ilcrimannus Dci gralia !\rona.sferiensIs opiscopus sccundos
nnnina Vda vcncrabilis in Melelon abbatissa, non minus ecclcsiasticc rcligionis quani cl mundaug ingenui-
lutis titulu spcctabilis et dccora, suo dcuotionis probatissimo feruorc a nobis impetrauit at((ue promeriHt,
ul preter conMnnnis debiti rationem, qua vniuersis ad oos pcriincntibas coctcsiis ex iniuiicto tencmur ofli-
cio, spcriali (]uodnm benignitatis afTcclu Mctcloncnsem ccclcsi.im fouero, promoncre, et r|uantoro in nobis
cst, in omni profectu et commodo procuraro salagamus. Ipsius ilaque non sua scd quc Chri&ti suot qoe-
rcntis dilcctione indneii, vnioeraam decimam omais generis d» nonalibna quc in parrochm ilb qaoeumquc
*> Fir dea Hainm iet «ioe LiicLe sclaMeo.
Dlgltized by Googlc
m
nodo escolniiCar M firaeliKMi Feddiminr» sme m fnigibaB in friiol9HW, aea eciaiii in emitriendis api»
1)11^, utpotc in hortis silunslrilins, preDominnt^ ecclesie de nostra gratia prrpntuo possirlc?nf!nm , hil.ni libe-
ralitato coDCCssiiaus, el ut succcssoruro iiostrorum clementia doDationem nostram ratam babcat, ct quod
a Dobk roinos eit •ctuni, mano pietatis mppleat, spe restitatlonis centupl^ dendennter oommeodama*.
Vt i}<iiur hec nostm qaaiitehcnDqne <^]atio diuinis aspoctibDS co sit gmtior, qoo « noitra pitKudeiktia
fueril facta «tabilior, prrsrn«5 sciiji^im sii;il!o nostro roboratum, ad inuiolabilis inslnitnfntHm testimonii iua-
«imus orUinnri. Acta sunt hec aiiuo uerbi incarnali M*'.C*'.XC*'.I1I<'. io diebus domni Cclcstini sumroi pOD-
liGds, Hcinrii^ {^riori Romanoram Imperatoris, oideolibas et conaenlieolibas, Herroanno prcposito maiore
Francone dccano et oicedomino. Waltero de Hustcde. Hcrmanno de Ludinchu^cn. Alberto balbo. et aliis
ecclcsic nostro canonicis et minlsteri;ili!ius. astanlibus eliam do Metcleii. nartiinj,'o s^icerilote. IIcnnaiUMk
dapifero. Hprmanno Marscalco. licTnarJu el Thiderico de Hek. pluribusquc probis uiris et liyucstis.
E(jo Ludoirus Dci gratia Monostericnsis Episcopus, faclum prcdecessoris mci Herimanni Episcopi, quod
in hnc pa^ina oonlinetar, appndMtoi, et s^U mei aaeioriiaio apposita corrdbofaoi.
Ego Otto Dci grelia Monastcriensn Epiaoopns, fectum predeccssorum nu orum Horimmmi viddieet et
Ijidolphi epi80opomm,-qiiod in bac pegpaa oonlinetnr, approbani el Sigilii mm aaetoriiate apposiia ap-
probaui.
Von den drci Siegctn, welcbe der Urkuodc •B£eh*og«o babco, i>t our foo «io«ui, uad twar dem flgitUerca, walirtcheitt»
fich alM 4m aitehafb Bcfmu, oodi «io Bmchitiick «artmdM.
DXXXV.
In nomine sanclc ct tndiuiduc Trinitatis. {| Hermannus Dei gratia Monastericnsis episcopus secondus,
modemis et fblnris in Domino salatem. Qoia ea qoe in tempore geruntnr cnm tempore iBJniBtnr, expedit
ut littorarnm perpctuitatc memoiic commrndcntur, Ct anti(piitatis o!)litn'o et iuniorum cauillatio follantur.
Notum i|;itur esse uolumus prescntibus ct futuris, quod ministcrialis noslcr Fridcricus de EHo, cum uxoris
806 conseosu ct bcncpbcito, dccimam in AJdcnthorpe sex domomm, qoaro dc nobis et du nostra ecclcsia
in benefitio tenoit, ecctesie saacti Egidii in Konasterio, per nos et per mantis nostras, uiginti marcis inpi-
frnoraiiit, ila qnod nos rt ncpos nostcr Hcrmannus maior preposilus, et ciusdem ecclesic s.)cerdotes Ltit-
gcrus et Ecbertus, iunctis manibus huius impignorationis pactum recepimus, bac lcgc ct conditionc, ut sin-
golis annis tres solidi a snmma preslile poeimie decrescereot. Acia snnt bec publice prcscnlibos mris ho-
ncstis, Hennanno maiore preposito, Volmnro canonico, Hcrewico sancti Lutgeri decuno, tieniasio sancti
Mauricii canonico, Laicts ocro Godcfrido dc Coten et WiUebelmo filio sno, Araoldu de HoDlbbrpe.
Dm aB|cbiiiigt0 Slegcl iit «on d«r nnicitcii Fona.
DXXXVI.
In nomino sanct^ et indiuidue Trinitalis. || Adolfus Dci gratia Coloniensis archiepiscopmi, inonasterio
Campi heatr M.\RIF. in pcrpctuum. AmcN. Quoninm omne qwod sccundnm presens secuhiro asitur, lej>c
»ecuit nou semper slare posse cognoscitur, ct uersula malicia uastarc uon dcsinit, quod simplcx piorum
bonitae icaritatis btoiln utililer et rede dispmdt, idtireo norem oplimnm trndidit maionnn sagacitas, nt
tildollcet tam scriptnre nioniniienlo , qii;im lcstimn idoiieordrn ueiitnte prrpetucntur rcs iusto et ratlonabill-
tcr ordinalf. Froindc Christi titielibus prcscntibus ct futuris cunctis notum facimus, quod quatuor nobiies,
WideluDdos de Saalenberch, Vuiquinus Patberbamensis ecdesif caoonicus, Herimamns et Heioricus gor-
mani fratres, cnm adbno bovdes non haberent, et pro legplim; elaiis inteipiate Mberi easent arbilrii, eecle-
cod. «pi. uit. wmou. il ao
Digitized by Google
m
tlt4.
«iuB ■! fltapcllage et edftiin ibidcm sitam cum omnibiis saa attbentSs, pftri noto et ua^oii&i conscnsa pre-
dicio monastorio donaacnint. Sed et Widektndus de Rcthcn aduocatu<;, ipsfas fundator cenobii, cjui boni
eiusdcm libcra tunc poss^sioDe utebatur, cum baberel in illo pignoris loco argenti marcas LX. ct aari
nwrcam umni. omiiia ainMit optuNt moniisterio cum illorara obtetione. Bt hane utrormnqiie donationem
omni Juro subnixam et ratam, lcctionc prinilcgii qnod doronus Herimannas Monastcriciisis cpiscopus dedit.
cognouimus in loco Brncwdc coram Thariijhorno comito stabililam. Onm rei festes stmt. Bemardus de
lippia. Widekindus. Florinus de RibelmunU Guinpcrlus de Erthburch. Fridencus de Sponga. Amelungus
comes de Patberbuma, «( frater eias Graehta Gerardus de Wilpintherp. Datum est aolem Dlnd prinile-
gium anno dominicc tncamationis M C I.XXW. Indictionn MI. Dcindc processu tempons, cum homincs uio-
lenti et raptores ubique locorum iucrcscerent. Hetoricus ex predictis fralribua unus audicns Widekindum
pif memorif fratrem nato maiorcm defnDetnm, ductua pmiUudino boni quod feoerat de prcdio memofBto,
concta quo illic fratrcs preHiti nonastcrii bona coagregattorant rapuit, ct posscssioncm ipsam, quam mtto
nnnquam hahuerat sicut ncc fratrcs cius, innadens ct usurpans, uiolenter diii rotinuil. Al uhi Dei omni-
potentis gratia ia cathedr^ ponliiicialis culmine nos constituit, et nostr^ potoi>uilis prouincias Westfaliam
iciliGct el Angariam pro Klieralfone oppreasorum iotrare nos contigit, principcs, nobilcs, omnesqne terr^
popnlos^pro iudicio et iusticta facienikt oooaooauimuak In quorum omnium auribus dum »*pcdictu$ Heiu-
ricMs (!(» filiirimis pcclpsi.inim cctrrorumquc hominum iniuriis et rapinis, simulque a fratribiis Campi lif it»'
Maric instanter accusaretur, «{uuniam malc sibi coosdus in Judicium aenire non audebat, scicns lamco
quod manus nostrt» nequaquam poaset euadere, Intercessoribus impetvaiis, §p9 oblinendf ucni^. sine
omnis pacti intcrpositionc , no.-lrc ilicionis scsc tlf^diifil Ijciiinnitati. Cui proliuus a fratrum qucriinoiria,
suhtili molitionc iniquum qucrenti elTugium et re.si.stenti pcrlmacius, nunc minis ct lcrroribus, nunc suasio-
nibus, multaquc diu instantcs industria, dcnique illum ad hoc induximus, ut coram omni frequentia liii-
giMO renunciaos prediu. in manus illud Florentii sepedioti mooasterii abbatis, nobis ox sententin preci-
p!(>u(Jhus, cunclisquc fauorabilitcr acclaitinntilnis, pacis adicicns oscuium, sullcmpnitcr resignarct. Staiim
crgo iudiciarin proccdcnlo ordinc, pri.stinam ipsius prcdii pro|)rictj(tcm ac perpetuam posscssioois quielf
slabititatem rogii banni auctoritate confirmantes Campo beatc Maric perpetuatitcr aasignai^ouM. Addidinms
qnoque poolificalis cxccllcntic priuilcgium, ui conlra omnes malignanttis hec sanctio firmilalem opthwat in
fuliinim, niictoritatr Dci oniiiipofi^ntis , apostolorum Petri et Pauli ot tioslra, tcrrihilitcr e^communicanlcs
qui lucuni predictum siuo Chrisli paupcrcs in eo deseruicnles, tam in hoc predio, quam in omnibus buois
mm rccto acqoisitis ant in postemm acquirendis presumpseril inqaietare, siue quippiam illorum Uberlati
COntrarium ordinare^ Acta sunt hcc iu Pathcrburna, Nonas Julii, anno dominico incarnationis Millcicimo
contcsimo LXXXXIIIP. Indictionc XII». prcsidcntc Romnn(^ scrli rclcslino papa secinulo. Rcgnantc Hcinric»
Roojanorura impcialore augusto. Episcopalus nositri aniio i. prescnlibus uiris notttiaali!>i>iiiiiii, clcricis ct lat-
cts, quorum hce sunt nomiua. Vidckindus C!orbciensis abbas. Heiarietts abbas Paiherbumeasis. Herimannas
prcposilii.^ .Sn.^iticnsi.s. Syinon comcs ilc Tckcnoburch. Arnoldus corncs do Altcna. Friilcricus conics fiHlcr
ciiis. Albcrtus comcs de Euerstenc. Adolfus tilius comilis Engelljcrti do Bcrgc. Bcrnardus dc Lippia el He-
riiuannus fiiius eius. Herimannas de Waldekke, nnos ex TfQw Autribus. Godoscalcas de Perrcmunt. Ucri-
mannus de Rutheoberch. Addfas do Daaselc. Herimannus HitTCulc. Ilcrimannus Colonicnsis aduocatus. Beri-
mannus Su.satiensis nilltctis, ct Hrrtmannus filins cius. Ticino (te Sosalia. BnUHtea SoooekiuL Amclungns
eotass dc Pathcrhurna. Ticnio dc Kinlincluiscn. Hcriinannns Roliko.
Um grutie rlliptt«ciie Stt^gcl iic« ILnbitcholt (wio au dcr iulg. UrL. bcichricbenj ut mit ilidLea weiuca, (riinea aad
nlhM KMm MgMwgti
Digitized by Googlc
S95
Dxzxvn.
Aw de«B Ardtita w Kappenbcf^
bk nomioemictf et indtimln; Triditatis. ji AUoi^Jius divina Ihaenle dementto «iDclf Coloniends ecdesi^
anibiepiiOopn& Saatdei raiio snsceiiti regioyoi», nt ecclesiarum Dci prouidcamus paci ci utilitati. Idcirco
notum esse uolumus tam futuris quam prcscniibuis , quod fratcr nostcr FRidcricus Comes de Allena, advo-
calus eccle&i^ Capcnbcrgcnsi^, rogatus ab ipsa ecclesia, acquievit pro curti sua Lohuseo centum el sexa-
l^ta mercas accipere, et in die mocto Aaoensionia Donunt com eseet Capenbei^, ian dictam cmim Lo-
hu»cn cum matisis sui^^ cunc(isr|iie iusticiis et appcudiciis, snper altare, Dco et beatf Mari^ perpetnf air-
gini, sanctoque Johanni apostolo ofTcrcns donavit in vsus fratrum ct perpetuam po5^o<iHio!i(>m , nsl.inte ue-
ncrabili abbatc Hcrimanno cum uniuerso conuentu, presentibos ct aDOUCnltbus mini^tcridlibus .suis. Adno-
catiam tamon miper eandem coillm siliimetipai apednliter noqne legitimo heredi reseruauit, Demlni nm-
quam in bcncHcio conccdendam. Dchiiic cuni esscmus TRimonip, ipsc adiuncta sibi manu nostrn ct fra-
tri» nostri Comiiis Arnoldi, predictam dooatiooem in abbatis Ucrimanni et fratrum suorum prcscntia, in
conepecUi nobilium terrc et priomm ColonienM ecdesif ronooans oonfirmavit, postea per manum vxoris
an^ domni^ Alucradis, ct pcr manus filiorum snomm Adolpht et Frid«ici, eandem donationom stabOimt
Porro dc siiptaclictis C. et LX. marcis, quas ci fratrcs dcdcrunl, alind oHodium hcrciHbus suis comparauit,
Prcfati auicm fralrcs do Capenberg, do uidercntur iugrati huic fratris nostri dcuolioni. plcnam ei et uxori
eius fratemltatem concessemnL Pramde nos quo(|ue ecdestam Capenbergensem spectaBter diligenti», sepo-
dictam donationcm littcrarum nostrarum testimonio et sigilli noslri imprcssionc communivimus, statimntes
et siih (lUtriclo analhcinatis vinculo, auctnrilatc Dci «^inctorumque apostolorum Pctri el Pauli ac noslra
inhd)eales, iic quis cain tomerurius cassare uui iuiiuularo presuroaL Quod qui fcceril, nisi cilo rcsipiscat,
omntpolenlis Dei tram, ei beat^ Harif virginis sanetiqne Jobannis apostoli, ac totios curif c^eslis offensam
ac vindidom incnmt
Testcs huius rel sunt Domnus Herimannns vcnerabilis Monastorlcnsis (^pisropus, et ncpos eiiis Maior
prcpositus UertmaoDus, ct priores Colooieusis ccclcsif. Godcfridus sancii Gcreonis prcpositiis. Tlieodericiis
sanctoruro apostoiomm prcpositas. Theodericns dccanus sancte Mari^ in gradibus. Walthcrus ct Ueriman-
niis canonici saocti Pctri. Nobilcs autcm. Ludolphus do Stcinvordc. Adolphus dc Das.sclc. Herimannus dc
Lippia. Ucinricus dc Arncsberg. Ministcrialcs Sancli Petri. Ilciinicus ct Gcrardus dc Volinuntstcinc. Ministc-
rialoii Cumilis FRidericL Ludolpbus el Luberlus fratrcs do Bovne. Euerhardus el Lambertus fratres. Nycho-
latts de Stipdei.
Ada sttot hec aimo dommief Ibcamatioiiis IP.C*. Nonagedmo nil* Indiclioue XI|i. Anoo ordinationii
nottre primo.
Dm mit griinea Sctniurcn ani^clijnglc, prosse, etliptiifhe, jauber geariM^ilete, jedfich flwav fljflic Sicpcl, icigt drn I!l-
Mhof ia •eioem Uraat «uf eineni Stuhlo siiiend, in dcr rechtro Hand den Biicbofuijb, lo der linkea eio gevlToelet
BuA billmdi nit i» JJmnMki f AdidpiuH, Dl. Cn. Bm. GttlotfMilk Eicliili Archbpci.
DXXXIII.
Am elDmi KvptaOMlis 4« IbrtlBl-StflU ini Bnito 4w BiUiotbckm Unajtr tm WMgit,
li mmSM aaaetf et IndiuiAif Trinitatis. Bemhardos Dei gratia Patherburnensis cptsoopue. Nouim
essc cupimus iininprsitali presentium. ct nd memoriam posterorum transferri, quod quidam ex ccclesie
nostre (Uiis .Mcin^oius prcUiuin quud iii uiila Milsc habuit, ex pcnnissione pio rccordationis Eucrgisi cpi-
•scopt et eoUand^ione sni heredis et mnndibnrdt Conradi fralrH sui. eodesie snncli Ibnini in liinda nd
•prebendam fcatrmn cnm oimii inlegriiaie donaut el iradidiL Prooedentc tcmpore dominue Benilwrdos de
30'
f» 1194.
Lippia 'v.]rm prcdtum potestaliue et iniuslc sihl nsurpauit, spoliauitqnc prc(lictam ccclesiam. Scd laiideni,
per Dci misericordiam, quod illicite abstulcrat, restiluil humititer per manus duonim canoaicorum sancti
Ibrluii» Tdneri et Godefridi, qai a suo capitulo ad enm missi fticranl, nobis ctiam ct capilulo nostro lite-
m nuMt* 01 qoibas confcssus, se bona sancti Marlini quc iniuslo inuascral reMliUiHM. Preterca pre-
scns in manu nostra eisdem Lonis rcnunciauit. cl ad plcnissimam cautclam lilium sittim primogcnitum Hc-
rimamiuin omni iari quod ex posscssiooe patema uidebaiur babere reounciare fecit, et promitiero iussit,
ae wqiiaai aliquod graiiaiiiea eodene aaneti Martiiu in bonis aiis ud tlloram occarione per ae nel per
quemcunque alium inlerret, Vt aatem bec finna et inconuulsa pcr|)oiuls stnt temporibus, hoc publicum
iastrumcntum ficri iussimus. Anno eb incamatione Doriiini .M'\ C. XCUIl''. Indictione Xll. Presidente in swlc
apostolica Ccloslioo. Regnaate Uoinrico Imperatore. Anno pontiticatus nostri Vl°. Scripta $unt hec sub prc-
aentia tealiiim qnorom nomina auibaorfpia aeriea dedaraL Thycdericas de Herekeatliorp. Herimaaaos prqio-
situs in notia occlesla. Johaiiiies. Gerhardus. Heinricus preposilus in Hamelcn. Amclungtis comes et cius
filius Hcinricus. Conrados camcrarius. Jobanncs dapifcr. Johaaaes do Bokoo. Uildeboklas de Reilegeakerkcn.
Jobaanes de Aspe. Ueinricus rufus. Regenbodo. Cono.
DXXXIX.
In nominc sancle ct indiuiduc Trinilatis. |] F^o normanniw Honaslcrionsis ccclcsi^ mainr propoiitii«.
Quoniam iuxta ouangclic^ ucritatis organura iucertia accen»a non sub modio scd supcr camiulabruni poiii
deber, ttt dilttcido oerbo enarret rideUbns de domo Dci exemptnm et exbortalionem gloriGcaadi eum qai
est inspirator omnium bonorum, dispositum habcmus contractus ex piis causis proflcisccnles et ad pro-
fectum uirttitum conducentes publicis instrunicntorum paginis insercrc, quorum liquida coi;nitionc (]ui<]ue
fidcles quasi corlinarum concatinationc ad ampliorcm prufcctum cullus diuini altrahaulur, per quo ctiam
geslorora memoria aiuaei reoordatione presentelar, ne obliuionis elimatione radantar, et ne oontra oa cap-
tiosus ot Iiiuiilus dentem craulu rcprfhcnvionts c\aritnl. Noiicrit i;;ititr lara pre.scnlis qmm faturo clntLs
fidelium uniuorsitas, quod qoidam conriater nostcr niaioris ccclcs^, Ucnricus Tremoaicosis, instuntta dcuoti
laborit aai et donalione peoonte sue satis cojiidse induxit quendam ministcrtalom noetnim maioris jireposi-
lure, nermanntim dc Vlethe, cum non haberct uxoreni ncque fiiios siic cundilioius, quod qoandam ded-
inam iii Mikclcnrfirke supor (loimirn Ilerniamii Mci IJnc uiiiucrs;ili in prcsij^u.iuit in niatnis no.slras, qtirtm
ad pelicioncm iam dicti Hcnrici contulimus plcim uoiuntate ct dcuoio animo ait<)ri sancty MaRic cl beato
lUiterinf aab tarri aostraK in maiori eedesia, et ut perpetua fimulate subnixa maneret, domintts noster
«piscopas Hermannos eam dooaliooem auctorilatis suc pati-ocinio muniuil. Acta sunt hcc anno incamatio-
nis dominice Mtlle«imo ccntosimo nonnj;e>inio 1111 Imlii linni' XII. Presidcnte Romnne srnli Celcslino tercio.
Regnunle Ruiuunuruin impcratoro Uciinco. Vl auleiu liec pcrpclua firmitatc muniaittur, imagiuis noslrc im-
pressioiie corroboranimasL Tealea. Bearieus de Barch. Bcniiiardtts Weren«>. Gonradas placema. Tbilmaros
piiicema. Relgerus vilolns, Nbo. Johasncs filios eins. et miilti minisleriales utriusquo digntlatis. ^
Dm, <l<-r xunickgelaMeiica SpttT lacht «lliftiMbc Wcaalf ww oiitai mr dw Chaito «it PwpsnMnite bilgthcftat,
iit dbcr icnturt.
DXL.
In nnmino sanrto ct indiuiduo Trinitalis. || Enjj^clbertus Dei gralia lisbernensis diclus ahba.<s Que a
(lobis luudabiliter ct digna mcmoria facla spcrauius, porpetnarc littcris humana sollcrtia ad hoc repcrtis
prottidam duximttSf MSO alioaias in posieram id cassarc tctuptet inprobitas. Notum sit itaque lani |>r(^cn-
Itbus qoam rtttnrw Christi fiddibos, qaod pelilione domini Ueinrici abbalis eodesif saaeit Panli in Pailier-
Digitized by Googlc
li»4.
237
bSroe» DQiiiriouin nillioom onrtiii «ins in Wanbeke, nobis auiaentem , a nostro jurc et pntostate omnncipn-
tnm, libGnim abbati :Jue<|ue eccIesJp consignauerimas. Sod qnia noslris modo lomporibus multa e«t malitia
et peroersitas hominum, quo prouido ot rocle siguntur uersula caiiditate ioucrtontiam, predkslD HeUinco
agente hoauneni qaendani fibere omMKtioni». Theodericnni nomme, fifinni Berimuini de Bolcenevefde ]oeo
ipsius rccepimus. Oiiod assensu et iioliml^ilo adoocali nostri norimanni et palris eius Rcmnrcli rncinm, nos
quoque huius pagine scripto el sigilli nostri inprcssione stabilirc curauimus, Sdeiussoribus et tcstibus ab
ipso Ucrimanno tam pro so prcsenle quam pro patre abscnte dalis, nc ciuis saorum prediolam uiliicttm
de eetero mquieiare presumat, subnotatis. Fidciussores. Anscimus dictus aduocatus. Herimannos Bolekc.
nerimannus RulTus. Ysfridus. Almarus de Horstc. AIIkto RiifTiis. Joliannes. Conradus. Lutfridus. Frntrc> il'-
firaowardincbuseo. Tbeodericus Gojjrauius. Heinricus Scatbelocb. Albero de Vemeibe. Albertus de Uereuijl
de el Anioldmt freter eins. Tesiee. WeBelinos prior. ftiebodo. Hemricue. GodefriduB fbrenrit Judex» et
pono omnes maiores ciues noue ciuitatis. Aclum in ipsa ciuitate in epiphaDia DominL AonO domini
M.*,C'*.XC».IIII''. Indictionr Xlla. Ri iitiantc lleinriro Romanorum imperatorf Anno regni cius ini».
Dm •ngfihangle Sirgei, eincn «iti«ndcn Geintlichrn init unbnircktcui tUuplr« eineai BudiufMtabfl ia der rechleo ua4
DXLI.
Aw 4tn Fiintlieb-LI|tiKliai Archite n IMmoM.
Circunislanlia rerum lcm[U)ralium menfis acumen dllaliitiir. Sed liltcranim inscriptionibus renmi pr>?ta-
rum scrics confirmalur inclarcscat taro fuluris quam prcscntibus, quod cura cgo Bcmardus dc lippia,
impcratoria mniestale faucnte, ia bonb proprictatc raichi codcniibus, ciuitiitctn nooellam plantarem, nia-
sione amicorum moorum acccdcnte, bealo Pctro io Colonia proprictatcm co tcnoro a^signaui, ut ego et
postcri mci beneficio ;^aiidrnfcs (jiiir-tn pn.s^qrs«ionr pcrrriinmur. Ciirn if^Ilu!- Iu'c nouclla plimtario Pt yn-
colis cl municionibus adhuc essct inlirma, ego dc coiisilio amicorum mcoruin mcolis libcrum contuli arbi-
trium, nt imti miciora el meliora de quacumque ttcllent eligerent, (aodem habito inler m censilio iora
Susacicnsium sub en forma o%cro dccreoerunt, vt «t qoa CX eis displicerent, illa abiccrcnl et aliis sibi
\doneis giuidortmt, quc cliam in ordinc cominuni con^scnsu conscribi d- crctiiiutis. Primum cst quod omnis
suuguinis eiru.*tio facta sino aciimiiic armorum nou tuiclii ucl alicui bercdi mco, scd consulibus codul iiidi-
carc, eo tenore iit muniendo loeo exindo omnin prouenlui croci^ns ccdal. Sccnndnm, ci aliqnis in pt-
stratulo uei liraxatido uel aliis scil. stiitcra iiiiiista ucl iiiciisuns exccjiscrit, consul<i.s super lioe discuciiint
ct iudicenL Torcium cst ipiod ciuis conciuem e\tra ciiiilatcra in caas;in), nisi pcr scntcnliain acccs9Crit«
trahcrc non debct, ncc ctiam arma uulc scnlcntiam latiuu dcbel ciuis iii couciuctn proclamarc. Quarlum
est. Si cauis coocinem oodderil, et « deprehonsus fuerit, secundnm qnod itistum est indicatur, Sed « do-
mum uel rcs alias hahnerit, non iudirantttr, sod cr-dnnt snis hcrpdibu.s. Quintum psl quod fdro ;inntiali,
duobus dicbus anto ot post, iudicii rigorc nuUus hominum a&lriugitur, nisi iu rcccnti abquid cracrgat ucl
qiiis eKtermioalus deprehendatur. Eodem modo tres dies m ebdomada, scilicot dominicns dics, fcria se-
cunda et fcrin V'*. libcrc sunt ciiiieL-s>e. Sc.xtum est, Si aliciii ciuiiim ([uicipiid furatutu fueril et postremo
innentum infra riuitatcm, iudici nulla pars !n eo ccdit. Scjilimiim est, Quicun(|uc infra ciuitatein sine con-
tradictiono ucl obicctione amio et die moratus fuerit, el postca quis eum arguendo puUauerit, de obicclis
se potest expni^re saluo inre. Octanum est, qnod meam aee aliouios mei beredis est, sine eoamumi c.
consensu prepositiim iiistituere, ncc ctiam consules nec mdioes sioe oon.sensu ciuium meuin uel beredimi
nK!orum sit statuere. Nonum cst. qnod e^o in aqiiilonnri parte cinilatis dc honis meis tam liirna qnam
pascliua ciuibus cooccssi, itu ul teiiipure opurtuiio inde cummuniter iitantiir. Dccimum, Si ciuis conciuem
odificando uel sepiondo coalorbaoerit, iudiccs in parlo iUa ciuitalis constituti snper iioo dtscnltant, Sed si
uires ipsoirom soperanerit, oonsuiibos refcrator, et ipsi indieabunt. Yndeoimnm est, Quicanqno oonciuhim
iai , 1194 — 119».
moriatnr et infra ciuitntcm carens iusto hercdc, omncm Sabstantiani eios, siiic rrnilt^ sioc modica sit, con-
suies iutogralitflr conscniabunt, Quam m iitfra aiuium ei dtem legitimus quUus 6ecuQdum iuris ractooem
«iqattierit, wiM et porteris vuSb «Mgnabitur. Diiodecimum est, Odcmiqiie ciiiiimi oam fiGK «tt nel
aoivire, uci cum aKa tcrcio gradu consanguiuitatis sibi iuncta, uirum fornicantem deprchendal, tpM ean
honorificc despon<(f>t, qiii loL^ilime contnihere cum ipsa omnimodis nolncrit ucl coDtempscrit, pro eo qood
infainom cam rcddidit ot ad nubcadum iograuim fecit, ei docem marcas ammimstrabit. Tercium decimum
est, quod eauubus (am adoeiiw quam habilatoribiM tbdonei fibertae est oaoGeaaa. Qnartnm deoiamni eal,
Qood ai conciuis iudici quatuor soiidos uadiaucrit, IH ei dvnarios dabit, sex uero si tcstibus fuerit coo-
iiirliis, si quid ultra prosumptum fucrit, juri ciuitatis obsislit. XV'™. est, ut nullus oiuium a inc upI ab aJi-
(juo uicem iiieuiu gcrente eKtra ciuilalem cau&ctur, nec aliqua incommoditale lurbelur. Sexlum decimum
eal, ne • me nel pooteris mew abaqne cooaenaa oonaiilom et ciniHni, civitnti index inatilaatur, neo ittn
iuHicio qiiod adiiDcntip plarituin dicitiir aggrauelur. Scrij)ttitn hnc sigillo llcrimanni filii mei commnnitti,
cui ot mea omnia rcsiguaui, eo tcmpore cum ab uxore mea Ilclewige iiceolia acoepta, Liuooie paries Doo
miliMiinMi intr«iil
VoD dein Sicgai, wilchH mit Ftt|HMaMnilin w dto Chntt tatMup. lai, Int ikk mw «la "♦'^— BtnAili^
•HmImii.
DXLII.
H. Dci gratia Romanorum Impcrator scmpcr Augu.stus ct Rcx Sicilio. Fidelibus suis, Epi.«iCopo. Clcro,
Ministerialibas et vnioerBis bominibus iu cpiscopatu Mindcnsi ooostitulis, gratiam soam et omne booum.
Vniuorsitati ucslre notum fieri adamua, quod dilcctas capellaous nosler, mngistur Wilfs. Mindensis aoola*
Sticus. in prcscnti!! nostni constitutus proposuit nohi?, qtioii <jnii!rim ministerialcs ccclesio urstro, qiii siint
oflicittti siue uillici cpiscopi, t^^ncntur ipsi magislro WilPo. cx uuliijuo iurc ct cunsutttudtQC, ratioQO bencficit
acdastioi, de qualibet curti cpiscopali dinMdiwi cNei aemiciam aonaatim persoluere» lUi nero assmtnt, de
qnalibet curti ex iare tantum novem aoUdoa Mindenais moncte aniuuuim sibi dcberc. Snper quo cuni m n-
Irnlitim qiHTorpmiis, scntciitiatum esl coram nobis, quod ijiiililn t honio, sinc cssot nohi!i>i siiic niinist<'ria-
lis, qui ollicium principis siuc uillicalioncm tODcrc ucllct uci po.ssiderc, ')uic({uid in ipso oilicio siue uilli-
catione aibi iuris nddiceret, ituu o(ficiati uel villici illud lenerelur probwe. Secondo qaeslltni est, quo
iiire dcberct probare, ct sentcntiatum osl, diuino iudicio. Tercio (piesitum est, quo diuino iudicio, et
dala csl scntcnlia, quod si iur<' sno uoliicrit inniti, fcriY» cnndcnli ius suuin dcbf t probarc. Scnteutias
ijjilur prcdictas Imperiuli aucloiit<ite cutiiirujuiilO!>, uiamtainua (ibi cpiscopo, simiiilcr clcro ct ministeriali-
bas finmter prcdpientes, qoailnaa eosdem olBcmim seu uillicoa andorilate nealra odmpellaiis, ut debita
diei soruicin sicut cx nntlquo inrc cl cnM^^ucludinc 1(;ncntur, ct sicut primo fuit institutuni, omni occasione
i'l dilationc remota. prcfuto inagistro Wilfo. pcrsoluunt, uol iure prodicto se eximant. Aiioquin eos tam-
quaui iusticie uiolatorea et mandati nostri transgressores haboatis. Acta aont hcc apud Ilagenowe, presen-
tibus teslibus, quornm hcc sunl nomina. Conradu^i .Mogiintinus arcliiefiiscopus. Conradus Impcrialis aule can*
( cllarius. .\IIicrtus protlionotariiis. Conradus maior prcpo.silus Mogunlinu-i Comcs Albertus dc Wcrninirrotho
Conu-s Sibcrtus de Fraokunburclt. Woltcrus de Arnosleijie. Amuldus.dc Ilornburch. Conradus da|>irer dc
Rodenborcb. et alii qoan pluras. Anno dominice incaraatioais M*.C**XC*.V*.VUiL lEaL Septembr.
Dm 8i«fal, «kliw vit P«BuiettMnifta tagMivfi war> tit ««rlons
DXLIil.
In nomino sancte el uidinidue Triiniaiis. || Ileriraannas Det gratia Monasieriensb episoi^nia aecmdns.
Qnia uariis periculis caasanunque lanaltibus pasioralis cuia nos impliGat, igiiriiales qnoiqua ao re%NMe
Digitized by Googlc
ii»4. 33»
eoauersationis homioes noetris scmpcr coiisolatioiiilNM beoeficiiscpe gaodennis aUdlere, <;ooraiQ indefcj^
orationibus, uclud armts cclcslibus, aduepsa quequc repellere, ac summi pastorts frratiam sppramn? ohti-
nere. Igitur notom lacimus Christi fidclibus tam futuris quam prescntibus, quod omueni Ueciiuani, liini
minitain quam nuriorem» pftHMnaeDtem de nooaB qnod didtor Nntfanike, legitiina dooatione eonlnlimna
ecclfsii^ beate Maiio iii Monasterio, pcrpotuo iiiro possidondnni ct in iisus sororum Dco cl licatc iiir;,'ini
ibidem seruicntium conuortcndam. Ut autcm hec donatio stabilis in cuum et incoouulsa permancat, cam
prescntis pagine conscriptiono ac sigilli nostri improssiono pcrpetuauimus. Qoam ai qnis in postorum caa-
aare preeampeerit, eum qtioad usquc se penitendo oorrexerit, districta Dci et beatomm apostolorum Petri
et Pauli el nostri anathematis ul(;rnr forimiis. Acta snnt hcc anno dominice incarnationis millesimo ccn-
tesimo nonogesimo quiato, indictionc tercia decima. CelesUno papa Romaoe sedi presidente. Henrico Ro-
manomm inperatore aexto regnanle. Atteatantibus et presentiboB oiris discretis et probabilibus tam cleri-
cts quam laicis quorum nomina sunt hec. Ilermannus maior prcpositus. Franco dccunus. Ileiiriciis sancti
Lutgeri prcposiliis et in maioro ccclesia scolasticus. Hcnricus de Saprothc Tl^i lt^ricus de Mouhuucle. Gcr-
lagus do Dingcthe. Henricus do Burch. Laicl Ilermannus uan Muustcre. Beruhardus Uuemcbo. Godolridus
de Soonenbeke et iBfii eius Fridcric et Henric. Vnareng» eainerariaa. Bemolf oillioua.
Dm wH wabMa FidW ingcliangtc Sicg«l tit elliptUcb uod «twa* •cbiiiuelloraiig; im AUgeoieioea btt ei iwar dic F-in-
■tahMaf trte 4i* m der Orkuada foB lltS l>e*chriebrat, aiieia di« Figar doi BieckaJa i«t ti«i riditi|«r und Mubc»
fior inacbwt md 4m Miti» <lmilfcoB aiodriger; di« Qmdufft lit: ilwinnii* Sl. Gti, Mwmlwiiwi £pi«copiu
Sda. f.
DXLiy.
In noiaine snnete et indinidue Trinitalis. )| Herimannus Dei gralia Nooaaterienna epiaeopns Becnadas.
De palcrni sinus hnbuniiantiis filiarurn cpcstati succuixun impenderc, COram Deo |)iuni, hoinlnibus honc-
atum, et tam diuine quam humane rationi cst consonum, ncc in utraquo partc sua mcrccde priualur. Vndc
qnoniam ecclesia NuUoncasis roultia grauaminibus obno&a subiaccbul. nos ci pro posse nostro sublcuaroen
exhibere, alocri deootione desiderauimus, ut ei nos in die tribulalioois seruomm Dei lenamine soiTulti, de
lacu miseric mcreamnr cmcrgcrc. Noncrinl it.nf[uc fidcles Christi, quod nostri Juris bannum siipcr iam
dictam ecclesiam. abbaiisse et conuentui loci ilhus ca liberlate assignaaimos, ul ab oami Jurc dccjmali
UBcantes. per qnam odoerint porsonam synodoe fociant decenter celebrarL Ifec minas notum esse aola-
mus, (juod dotes qoas sacerdotes illins ccclesic successiob posscdrrant, et ex eoram decossione uaeabant,
consilio priorum noslrorum in cum ^lalum rcdcgimuH. ut oinnis rrucfus inde perucniens ad usiim conucn-
tus et spccialitor ad earum indumenla absque omni cedat diminulionc, due etciiim suot, in aliquain pcr-
flonam priuato Jnre pcsBeasnTam conferator. Cnrlim quoque Ihthere, et mansum Ellero, domnm ia We-
sterrotho , trcs solidos decim^ in Lnuesscm , et quccunque in ingrcssu puellarum ucl adultarum sunt oblata.
ad eosdcm usus ucstium sub aoathcmalc manflamiis assi?nari. Vf iuitur hcc nostra ordinatio rlc fonle
miserationis educta in pcrpotuum rata consistat, hoc tesljiuoniaie imitruincnluin coii:>cribi lusiiiuius, cl ommim
bnminem io coolrariom machinantem auctoritaie aaactn Trinitatis eacommumeannis. Acta sont boe anno
domioi ll*C«Xn*)
Os» 9h|4, wtlAm isiifcgini mr, fSftoiiM mpim.
■) 8« ilebt twar in der rrVnn !o; e» bedarf aber k^M BsmiMi dm, Amh a(a VsiMilM dw Murihm^ nrildaa dcs
beidea letslen ZalilMicbea eio G aiugeralteo iat.
Ilt4.
DXLV.
Am itm CHmim Catnj*»Am ftaptilbndM,
In nominc sanctc ct indinidue Trin&ftlk IVidimdDR Dci gratia Corbeieosis abbas. Nooerit tam
liiwiiliiim qoam futarorum sollcrtia. quod irater Adelbertas, doinaB inlinDoram proaigor, pie deootton»
affrftn sorores ipsius Hacekam el Gerlrudem conuenit, ffuod cum omnium hcrpdHm fsrioram conniuenlia
feuiinam quandam proprictatis sue oominc Adikam cum iili.'ibui> suis Hciiunoth, Uiliana. Rcgenwea, Mere-
gardc, Athclheidc, in preseDtia nostra, supcr altace beali Egidii, quod est in cnpena tnfirmoram, obtnle-
ranl. eo uidclicet pacto, ut cadem Adika ct uniucrsa poeterilas ipsins, sioc uir siue mulier, cum proprie
rei curam habncrint, duos (lcnnrio<: (lel tnntundem cerc snpcr altarc sancti Egidii singulis nnnis in fosto
beati Gregorii persoluant, ct dum alitiuis cx ipsis uita dcccsscrit, optiroum caput ucl oplima ucstis ad al-
lare bealt ^dii deferatnr. El nt hec donalio firaia et inconnuisB permaneat. presenlem paginam ooo-
seribi et tcstibus subter annnlaliN, sij;IlIo nostin coinmiinifi [)rcc<'pimus. Tcstcs autcm qui prescntes fuo-
runt hii sunl. Frithcricus prior. Conradus maior prepositus. Rcinhcrus kamorarius. Johanncs cnprllnnus
Liudolfus dapifcr. Itcm Ljudolfus dapifcr. Amoldus pincema. Wastraodus mai-scalcus. Hclmwigus ct Hein-
lieras de Fisrla. brolas de Nienkerkcib Gwbertns de Lutmarsen- Beinriciis frater eius. Adelbeirtns Bnnpou
Johanncs dc Bcrinchuscn. ct alii quam plnrss. Acia smit hec anao incarnalionis 0oiiuni 1I*C*XC¥*. Indi-
ctioDe Xlll. ^no prdationis nosire VI*.
DXLVI.
Aui dem Kopialbuche dei Klotlers ScliakeTi.
VFidikindus Doi graiia Corbeiensis ccelcsic abbas, cunctis successoribus suis in perpctuum. Cum ex
debilu ffQWMiMi nob» n^imiois eodesiarttm aemper teneftniur incrementis prospioere, Nolau esse vohmius
coiHSlis socoessoribus nostris, quod dum nouoliam apud Go(lelouos.son in Christo loGassenms familiam, nos
raritatcm prediornm looi illiiis considcranfcs, duo Uitenta in catlcm villa ad rEimerum fratrum Corhfion-
sium pertinootia ct ad intlcrmcnta abbuliti dcputata, predictu ccnubiu, ut Uco inibt seruicntcs eo ampliora
pmnMiwt babere snbsidia, conlnlimus. Quo niininnn coNatio, ut tnnto essct Grmior, prepositus loei iOius
dlio lalODla in Hclmcuscclhc ab Hoinrico dc Suistc et hcrcdibus fratris *;ui roiioiiis, qnc ab ccchsia Cor-
lioionsi in boneficio tenucrunl, redomil, cl ipsi ea nobis rc.^iiguaufrunl , «pio nos in rccouipensiitioncm pre-
dictorum talentorum cauici-ario fralrnm assignaoimus. Quod nimirum ne in dubie contcntionis scrupulum
posBit relabi, praMniis pagine lenorem insBunnt oonsoribi et testibus in qaoram prcsentia hee acta suoi
subtcr annotati-. nostri imprcssione eani iussimiis commnniri Siint atitcm hii. Conradus malor pro-
positus. Frilbericus prior. Reinherus camcrarius. Olricus huspilalarius. Ropcrtus canieraiia& Juhanncs cap-
pullanus. Ministeriales. Wastmodus marscalciis. Erenbcrtus camerarius. Lndolfos ulerqne dapSier. Hdawwas.
Reinherus ct Amoldus fratres de porta. Thidcricu.s rufus. Hercboldus de Rinbike. Jdwnnes de Berinchusen.
Albortus Rinpo. Heilhenricus dc Widinchnsun Frcrlcrtcus de Groninga, ot aiii qnam plores. Acta snnt hec
anao incamalionis Domini M^CXCV. Indjctionc VIIU.
DXT.Vir.
*^ In nominc sanctc ci indiuiduc Trinilalis. 1| INGCLBi^TYS Dci gratia LiBbernnoosis dictus abbas. Opere
prccium csso arbiirati samus, litloraram moirfmentis maiidarc, ac periode tan presentittm qoam Ibturorum
inlimare ei commeodare memorie, qualitcr acta ucl tcmiinata sit causa que inter Hucclinum et fralrom
eius Fokroarom agebalar, de agris prope Cleike sitis, ad tria iurnaiia, qnos jure berediiario powederant
Digitized by Googlc
1191.
841
ut si dcioccps aliqua forte hinc orta fuerit controucrsia. barum indicio Uttcrarum ordo rci goste ad mc-
moriaak reducalnr. Longa %itar de hao re habiui diMeptatioiie, eliaai nobii preaeDlibus, taaden eo usqae
porducta res est, mcdianlibus amici'; oorum, qiiatenus acccptis Folcmaro a fralre suo Illl. snlidis, 1 1 fiiiis
aiiunculi ^ui, uidelicel Uereborto ct Tlulmaro dc ilcdea I. soL, spopoudcrunt oil se Juris ab his honeste
detenninaiis do cetero habitaroe. Tode oe qois in poetemni id temere aot taiaste infringero tcmptaucrit.
s{ ri|>to :ic sigilli nostri inprcssioae OOFauiaius stabilirc. Tcstibus idoncis subnolalis. Tostns. Fratrcs nostri.
RkIi.ikIus fcllcr.irtus rjprlKirdus. Johann'>s. et Fratcr Hcrobcrlus. Laici. Ildmwardiis (k' WjIiIioi ji.' Wil-
inarus de Lcmbekc. ilcrcbcrtus ct Thitmarus fralcr cius de lleden, el alii quaniplurcs. Actum uniiu do-
minico incarnMioais l[^.C<>.XC*.V*. lodictione X!II*. Rognnnte lleiorico Itoniaiioruin impcratoro. Auao regni
cius V*. Actum tisberoe.
Dm Siciclt WM Mi iw fvrigHi OrkHnda dHMlli«a AbtM, iit «bnhlb tAt b<iEliidi|l.
DXLVfll.
Am dcB Archi» tu Ksppcobcii^
Celestini» episeopas senros seraoram Dei, Dilectb filiis Herimanno aUiftti eedesie sancte Harie et
sancti Johannis npnstoli in Cuponborg, l iusijiio fratribtis lara jir^x nllljus (niam futuris rogul.irom uilam
profc$si», IN PERPETL'L'3I. II Ruligiosam niiani cligcntibus, apostolicum conucnit aHcssc prosidium, nc fortc
culuslibct tcmeritatis iocursus, aut cos a [iroposito rouocct, aut robor, quod absit, sacrc rcligionis infrin-
ffL Ea propter, dilecti io Domino lilii. ucstris iustis postulatioaibns clenicniGr annuimus, ct prefatam
ccclcsiam sanclc .Maric cl sancti Johannis apo.stoli, "in qiKi diiiinn mnnripati c^lis olisequin. ad oxomplar
fieUcis recorduiiunis ELGFMI p.p. prcdeccssoris uostri, sub bcati PcUi ct noslra prutcclionc suscipimufi,
ct presentis scripti pnuilogio commuoimus. In primis siqaidem siataentes, ul ordo eauonicua, qui seeun-
(lum Deum Ct bcali AugUStiui rcgulam attpic institutionoiii Prcmonstratensium fratrum in oftdcm ecclesbl
iii.--titiJlus es«e dino^cilur, por|»cltiis ibidcm lciiipdrilnis iriiiinl.diiiiler obscnictnr- Prolfrfa qitn^.TTTmqno pos-
scssionos, quccumfiuc bona cadcra ccclcsia iiiqtioscntiarum iuslc cl canonice possidct, aul in liiturum con-
oessione IVmtificum, largitione Rcgum uel priocipum, oblftttono fideliom, sea aliis iustis modis prestaato
Domiao potcrit adipisci, lirma uubis uostris(]uc succcssoribus cl illibata pcrmaneant. In quibus hcc pro-
priis duximus cxprimcnda tiocabulis. Locum ipsum m quo prcfala ecclcsia sila cst, cum omnibus pcrti-
Dcnliis suis. Ecclcsiam iii Alon, el Ecclcsiam in VVcruc, (juas uel bonc mcmoric Wcrucrus Monastcricnsiii
episcopus cum dccaotis el parrocbiis carum eeclcaie uestrc contulit, oei einsdera episcopi successoros no*
bis postca confirraarunt- Rcfln.sinm in Rtirk. tpiain ucncrabilis fratiT iiostnr Herimanntis Monastoricnsis epi-
scopus ccclesie uestrc prouida ddibcratione concessit. Cartim in Lohuscn, quam Fridericus Comes de
Alteiia aobis tradidit titulo oenditionis, et agros eidem Curti adiacentes, qwM uobts nobilcs de Erporode
uendidorunt. Sanc laborum ucstrorum, quos propriis manibus nui snmptibos coliiis, siue dc ortis ct uir-
gultis el piscationibus ucstris, ucl dc nutrimcntis animalitim ii(?sfrorum, milltis a tiuLis dccimas o\i^'cro ucl
cxtorqucro presumat. Sepollaram qooquc ipt>ius loci iibcram essc dcccmimus, ut corum deuolioni cl ex-
iTMne ooliiiitati, qui se illte sepeliri delSierftueriot, oisi forto excommanicati uel interdicti siat, oalliis olMi-
stat. Solun taroen iusticia illarum eoclesianim, a qutbus mortuorom corpora assurountur. Deciroas prete-
rea ct possessioncs ad ius ecclcsiarum ucstrarum speclantcs, quo a laicis detinontur, rctlimondi el legi-
time libcrandi de maaibus eorum, ct ad ccclcsius ad quas purtinont rcuocaodi, libcru sit uobis de aucto-
rtiate nostra fiicultfts. Decerotmus ci^ ut nulK omnino bomioum lioeoi, prefatam ecclesiam lemere per-
turbarc. aut cius possossioncs aufcrrc uol ablala> n tiiicrp. niiinicro, scti (piili -slibct ucxalioiiibus fatigare,
sed omnia intcgra conscrucntur, corum, pro quorum gubornalione ac substcntalionc cunccssa sunt, usibus
omDimodis profutura, Salua scdis apostolicc auctoritatc, ct dtuccs>aui cpiscopi caoonica iu^ticia. Si qua
€«d. dipl. bitt. W««f»l. 0. 31
^ud by Google
Ut tltl.
igitur in (uiurum ecclesastica sccalarisac pcrsona, hanc nostrc constitutionis paginam sciens, contra eam
tenere munr» lcmptauerH. secuDdo tercioue oomrnonita, nui reatom mam ooognn nt&iwiione ooneMrit,
potcstnfis honorisue sni diijnilatf' care.it, r( jimquc si" (liuino Iii'licio existcre dc perpctrala ini(|uiLai(' cogno-
scat, et a sacratissimo corpore ac sanguinc l)ei ct Domini redemptoris noslri Jhcsu Christi aliena iiat, at-
qao in cxtrcmo cxamine districtc ultioni subiaccat Cunctis autcm eidcm loco sua iura seruanlibus sit pax
Domtni noslri Shem Christt. Qaatinus et bic fraciam booe acliooiB perdpiaiit, ei apod dBfrieiiim ii
prenua elemc pacis inueniaiit. AMEN. Amen. AMBN.
P«riee gwiiiu mwo» Im tniMt lult, f .)
f Ego OeUratanns HoMienMS et Telletreftsis epe. ss.
Ego Petrus Portucnsii el Scc. Rutinc Eps. is.
f Ego Petrus tt Sce. Ceciiie plMr. Card. SS. f Ego Graiianus sanctorom Coane et Oomiaoi diac.
Curd. SS.
f Cgo Jord. Soe. Puden. It psstor et pbr. Csrd. SS. ■]• Ego Gerardos sancti Adriani diaeomis Card. SS.
f Johanncs tt. Sci. Clemeiitis Card. Vuerbiensis f Ego Gr^rius soe. Harie b portica diae. Card. flass.
ct Tuscuianus Eps. s»l.
f Ego Guido pbr. card. sco. Marie trans Tiberim tt. f Ego Grcgorius scc. Marie raagiuro diac Card. sss.
Calhti SS.
f Biig. pbr. Card. sancti Haitini IL egiplii SS. f F^o Grcgorius acL Geoqpi nd vdam
Card. sss.
f Ego Juhanncs tt Sci. Stephani in celio monte pbr. f Ego Lotarius sanclorum Scrgii ct Bachi diac
Card. SSi. Card. sss.
Y Tijo Cinlh. tt.sci.Laurcnliiinlucinapbr.Card.SS. f Ejio Nycolaiisscc. MarielncosmidMi (iiacCard. SSS.
f Ego Soffredtts tl. sce. Praxedis pbr. Canl. SS. f E^o Bubo sci Ilieodori diac Card. sss.
f Ego Bcraarthw scl Petri ad vincola Pbr. Card. tt.
Eudoxie as.
Datum Lnlcrani, pcr manom Ccncii sancte Lncio in Orlhcn diaconi Cardinalis. dni. pp. Camernrii.
Non. Martii. Indiciione XV., Incamationis doiuinice anno MOCOXC*'^!'*. PootUicatas ueco domai C£LESTL\L
pp. Ul. anno Sexto.
geMulmikb* Bhliitgil iil oiit ralli* uo4 §db'tddtmen fSdm aa|;«Uiin)ii.
DXLI1C.
lo nomino sancte ct indiuidue Irioilatis. 1| Herimaonus Dci gratia Monastericosis fcclesie sccundus
episcopos.
E\ digniuntc pastorali, cuius curnm pronidondnm in conms^o acccpimn<?, pcclpsianim nostrarum pro-
fpctihus ac ad ipsanim ius rerurmandum, quantum possumus animo uigili inlcodcrc debemus. Nuuerint
i(a<iue tam prcsentcs quam postcri, quod nostre ammonitioois infomiaiiooe, ao discretorum uirurum
instincto» dominos Borimannus de Lippia, nc locationes bonomm, agrorum, mansorum sine tKminuro Vrc-
kcnhorst attinrntinm, ubi aduocatus c^t, iuri ac titllilati mic usurpet, fide dala nohis conpromisil. Uom
de commutalionibus, quo weslc dicunlur. undccumquc proucnicntibus, soiidum moncte Mooastcriensis,
quod uulgo dicitnr Vogehlscbillinlc. recipiat, lidcliter ia manam nostram promisit. Abbatism siquidem
in Vrckenhorst GertbnHtis. ne pensioncs dc cultoribus, de litooibus eidcm congregatloai pertinentibus, ultra
instilnttrm. immo sccundum scripli (^■oniir-ontlam et anliquam iusticiam fapial, upraciter promillendo cnmli-
xil. UuiuaiuaUi itaquo conposilioois modum in prescnlia comiUs Symoois de Ibekcncburc, Ludolli ilc Stcu-
Digitized by Googlc
«43
nordia, ot qimm piurium, ipso Heriioanao de Lippia presente ac consentientc , sub banno ancioritale do-
miiii pape ao nostra siabiliniiDiM. Igitiir nt hiiins cUsptMilioais fonm rala ac inoiolabilis pennaaeat. pre-
srntcm p.iitinam conscnbi ct inprcssione nostrc bullc insigniri dccrcuimus. Ac(a sunl hec nnnu dominice
incarnutioni$ Millcstmo. ccntc.simo. nonagr-simo. scxto. Indictione tcrcia docima. Cclcstino piijin Romnnc .«cdi
presidcnte. Heinrico Romanonim impcralorc scxto impcrantc. Atlcstantibus ac pro^cnlibus uiri^i di^crclis ac
honorabitibus taiu cloriciii quam laicis, qtiuriim iiomina sunt hcc. Rerimannus maioris ccclesie prepositm.
FmnlvO (lorniiiK. Phylippus rcrlrsif.' ^nni-li PanII prcposltus. Ilcinricus sancli Lititli^cn prcpnsitiis Wincma-
ru*. Wcmo. Waltbcru^. lieiuricus de BQrk. liciiiricus de Trcinonia. Heinricus Lcmmikcn. Thidericus ccllc-
rorius. canonici. Rfldolfbs. Amoldos. Albcrtos. canoiiici tn Vrekenhorst. FrctbericDS in Clambolthc prcpositus.
Cnmes Symdri dc Thckenoburc. Ludolfiis dc Stenuordia. Willehchnus dc Horstmnria. Thidericiis Tcrniae.
Ilerimnnnus de Munevlerc ncriiliariias V>'ci-cn?,(v Riit^;prtis do llillcrboke, HeioHcus Noreodio. JUtdbertUS et
fr^tcr suus Alberu. Hernaardus de l'ikeal>ruki>. Jtthuiinos dc Ikniercn.
Da* owl (vtbcn MiilcMB Sciiniurva aii(<;lii<>ij;te Sk^tl Uat dia Im»! IITS lieidifjvbcM Furm, itl alirr *clilcclit erlialteo.
DL.
In nominc sanctc et indiuiduc Trinitalis. || Heriroannus Dei grntia Monasteriensis episoopus sccundos.
Ad uiam mainlntorum Domini diliUali conlis feruore currendam licet frniiilil.Uis nostrc nos lan!i>l inper
fcctio, tuiiien aliquanla ucl uichoaliuc karitntis scintilla tcpcfactit cius quod in .sauctos fil ministerii ct be-
nefieentie ooadjotores et participe» esse cureainMis, fimDHsime speraotes eum qni iiidiie minota tn ocolis
suis gratifirauil , noslrc quoquc (lcuritionis oblnliunciilas non dcspcctunini. Haius s|if»i i^ratia ad noticiaro
lidelium tuin prcseotium quam futuronim trau.smiitimus, qaod qnidam bonc lidci borao, cui nomcn Alber<
tus. a Symone comite de Tekenoburch, coins josso foorat exocnlatos, in illius lorroenii solacium, dcci-
niam quandam qao in Bummam redacla lalentum dicitur, in benehcio hnbuit, qiiod qnia pro corporet lu-
minis qualicunque compensatiotic accepil, ad cterni liiminis mcrcalionriii disporii dcsidcrauif. nii Dil raclum
e«t ita. Dictus euim comes sulubrilcr ooinpunclus. caiidem decimaia nobis intcgi-o rc^gnauit, ct pcr no-
atram clementiam, sine qua fieri non potuit, prefati oiri ooto satisfiori postnlauiL Nos ei^o ausptcieiites
ad eom qui in ucste pauperi pro se data liealo datori ocularitcr uidcri uoluit, profatam decimam ecciesie
Doi ct hcati Martyni in Nullon porpetua possessiono fruendam libere allribuimiis, eo uidclicel paclo. ul
Deo inile famuiatus c&istcrcl. ct ad lio.spilale pau|)crum cl pcrej^rinnruin inibi construonduni et ulilitcr
gubemandum, osus neeessarius pemoniret. Hec itaqne donatb femeoti deootione ordinala, ne in posto-
rum aliqiia synisti-a disposilionc possit iniinutari, in I in alios qiiain siatutum esl usus Iransrerri, nuctorilate
Doi ot beati Pctri apostoli ac uostra districlc probibcmus, cxcommunicante» et a consorcio cloclonim
sot|ucslrantcs omnem modcrni ucl futnri temporis hominem , qui contra Id aliquatcnus ucnirc prcsuinpscriL,
io cnitis testimooiam hec pagyna oonscripia ct nosiro sygino roborata coosistit Datar antom decima illa
do iina doino in parrocliia Tliclton, rjur Wachclo dicitur, cl est de prfdio coinitis <le l!\ncllipin. ct In
parrochia do Soibeke dc quintpic domibus ia Siaago, quarum duc pcrtiuent ad curlim vVlctborpo, tcrcia
de predio Spurnc, qunrta Tbeodoriei qoi cognominator Barslc, qainta Bembordi Wercnzo. Sob ciasclem
banni lutehi oomprehendimus duos solidos in Roklo, quos Ileinricus do Otllmania Deo el bcato Martyno
in Nutlon spe mercedis obtollt, nor n^in cl qualtior solidos in nancwli h, qnos snpra (licttis AlhTttis de
»iio palrimonio ad eandcm ecclesimn spirilu deuolionis ollereinlo adiecit, ct in j»n.stJiclione prelalt llcin-
rici, in loeo qui dictlur Asendere, legitima ordinatione eonlirmaoil. Acta sunt hec anno domtnice ineanm-
tionis M^C^XC^Vl". Iniiiclitme VIIN. iii dicbus Celcstini PP. ct Ileinrici im|)oialoris romani. Prescntibus el
collaudanlibtis bonorabilibus quorum nomina hec sunt. Ilerimaiiniis propositus maioris ccclesio. Ilcinricus
de Durch. Ucrimanous de Ludinchuscu. Tlicodcricus ccllcrarius. L^udolfus dc Slcinuordc. WiJhclmus de
31*
Digitized by Google
244 11 sc
Holfhe. Tbeoderieai de Saldteaberdie. Megemig de Nilherioo. Hennuduiiii Boddo. Herimniiiiis de Hettbge.
Hinistcrinlrs. r.ozwinu^ ndiinea(u<^, Fratnr cim GodesGelGns. GodefridQS do Sooneiibeke. FHdericae fiKye
eios. Ubcri. Lambortus. Hezeiiuus. Kathiirdus.
Voo twei «Dgeluingt (•wcmimii , ab«r Tcrlorea g^ogenea Siegda maA oocfa die Pcr;gimeiil«lreirea foriMMdcn.
DLI.
Hcrmannus Boi gratia Monastorionsis episcopus. NoupHI uniucrsitas fideliHm tam futuronim qiiam prr-
sentium, quoU Liiibertua de Uuueren cum filiis suis Lutberlo el Albcrone, decimain duorum holidurum,
quam a nobis in feodo tenebat de dono oklellcet Gerwioi in Oienchusen, ipei Geraaino iure feodali per-
potuo possidendam concessit, Gcruuintis ucm no in pnstrnim, sinit ([uibu.srlnm ruslici-; pcrsope accidil,
super feodo suo sibi nel successoribus suis questto moucri possot, crga domiuum foodi se tali pacto obli-
gauit. ut si enm deoedere eontiogat, hercs ipsius sine snccessor pro eo qood Herowede dicitur, donioo
fcodi in tribus solidis seroire tenenlur. Preterea si filius cius uxorem dnoit uel filia nupiui tradainr. simi-
liler iii tribus soliilis lcncntur scrnirc. De cetcrn si (loininum feodi in cxpcditiono profici.«!ci rnntingat,
filius Gcruuioi Xtltl. dicbus infra Wcslfaliam ia runcino suo obsequium ei debitum eAbibeau Uoc siquidein
iuro non solum ipse Geruuinas, sed onmes socceasores eins, qui iusto litalo domum illam incoluerint, gao.»
deiMint, et ad tdem pactnm shie obsequium tiMii lniutur. No :iutcm id aliquis de postcris rctractare ua-
leat, prcsent<!m pasiinam conscribi fccimiis cl sinillo nostro (■oiilinnari. Artiim anno (loinini M^.C.LXXXX^VI"
ladictione XIIII. iesles liuius rei sunt. Nilliungus tiucerdus. Frater Holjjerus de Lesbeme. Laici cuam quj
«dem Lulberto hominio fiiemnt astrictL Isfridus.
Occ Skgdt waldMf «n«fciinl «tr, iit veriona frgMfia.
DLII.
In nomine saneto et indiuidof Trinilatis. |I E^o Bcmhardus Det jeralia PatherburaenSM fcdesie episco-
pus, ^cciesi^ aposioloriim Petri et Andre^ in Patiierburnen in in rpeiuum AmeN. Ne presentis ^latis ne;^
cia rnnsum;»! nhlitiio littcrarum adiuiinntnr lcstimonio. vl duin luiii.s niiscilnri succcdunl, quod r(^l:itiom»
nmioruin nun didicerant, littcris saltem signihcantibus ititclligant. Nuluni i,^iliir essc uolumus tam pre.>en-
ctnro Riaii qnam fuuirorum fiddium posteritati, quud quedam ^cclcsie nostre ministorialis Osterlindis iwmi-
ne. prediuin (|uoddaro in ntlla quf didtar Thomelhe situm, <^uod de mana nostra in fcodo tennerat, ab
omni cuiuslibet iinpclicione expcdilimi cum filioriim suorum omniumquo coDscnsu hcrcdum in manom no-
stram rcsignauit, et ^cclesi^ beaiorun) apostolorum Pctri ct Andre^ conrerrt deaolo postulauit. Nos ilaque
consideraates quod cx iniunclo >) nobts amministralionis dlicio ^ ociesnram deberemus prafectui inteiidere,
iam dtetam prcdium ^cclcsi^ beatorum apostolorum Pelri et Anr!rc(;>, ob animc nostro et successorum no-
Stroruro remcdium ct consolationem ibidem Dco seruicnciuni, qui pro conpuratione ciusdem predii quatuor-
decim marcas crogauerunt, per sentenciam minislcrialium, clcro quoquc approbanlc, contulimus, ct uo^lrc
auctorimtis banno, nullo redamante, confirroauinuis. Ne igitnr hec nostFa donatio, tam cdebriter qnam
satuliritcr onliiint;) , r\ (-cliM i ot ocmlto Iap.su tcmporum, obliuionis forto .sontirot dispoiirllum , scripto o.im
cominendare et pcrpctuarc, sigiUi oostri inipres.sione simulquc teslium subscripttone roborarc dccrcuimus.
Nomina tcstium qui huic actiooi mlererant hoc sunL Godescateus maior prcpositus. Voliierlns decaousi
t) Ein^ iw>itr, (onst in •llcm, *elb*t io <lcr OrUiograpbic, glcichrormigc AiMlcrtigaog , b*t bier reblerbaO: cxfonclo.
*) aikfMM.
. Kj ^ud by Google
S45
Meinricns. Coaradtis. Thyedoricus. Thyedoricas. Johaooes. Ileioricus. Albertus. Johaancs. Ueiaricus. ficra-
iMTdiH. Reiiirieiis. GeHHius. Rodolfus. ThyetdMnn. Loderus. Hdonnei». Tolberti». Acfa sunt hee anno ab
incBrdalbM Domini H*X° XCo. >'!<>. Indiciiono XIIII«. praeideiite «nniiiM» ponlifice Cfleslinoi. Hdnrioo unpe-
ratore n^pMiDte. Anno ponlificalus nostri octavo.
DLUJ.
Tn nomine sancte el indiaidue Trinitatis. Thctmarus Dci gratia Mindensis episcopus. Quoniam dc-
cursu tcmporuni sepc fit obliuio actuuin prelcritonun, pro unitate ecdesie roboraoda quedaro quc discretc
ordinantur, pcr monimenta scriptararum posterilati expedit oommendari. Nouerit ergo piclas Chrisli Gde-
Itatn tam riiiurorum quam prcscaiium . qualitcr Heinricos de Lnndesberg canonicus ecdesie nostre, et fra-
ter suus Eucrliar(!ns laicii*, nobilc!?, bcatum Pctnim Pl sanclum Gori;oiiiuiii hibi |)atronos conciliantcs, quic-
quid hereditaUs babucrual in cpiscopatu Mindcosi cum omoi utilitalo quo ucl scribi ucl oomiuari polest,
eodesie noatre ddeganenmt Dehide uero patmeles Ipsormn, Otto custos ecdesie noetre oum Annone
frafre soo laico nobili quicquid et ipsi in cpiscopatu noslro hcrcditatis habuerunt, consensa palruelhim pre-
dictorum H. cl E. cnm omni utililatc conlulcrunt. Nos autctu consilio familiannm nostrorum cadom prcdia
cum aliis preJiis quc ante a nobis io feodo habucrunt prcdictis tam clericis quam laicis concessimus, hac
eliam addita condiclone, nt siagQlis in resto beaii Harliin annis sex talonta eis daremus, doneo benefido
uacanlc, undc ipsam summam percipcrcnt, inreodarcnlur '), si uero unus aut plurcs decedcrcnt, quicun-
qnc cx hiis qunttuor cssct rcsiduus endciii botia in foodo haberet, hcredibus autcm dcficiciitibus ecclcsia
onaiia libcrc possidcrct. Et ut hec donalio et nostra ordinatio rata et inconuuUa permancat, prescntem
paginan aigPIi nostri impressioiie moniiam conscribi fecimas. testibos idonois annolatis % qaoram hec smit
Qomina. Wcmherus mnior propositus. Lclhardus diaconus ct decaniis. Rciiili inlus [ircsliitrr. Connulus dia-
conos. UennanDUS prcsbitcr. Liudoldus diaconus. Hildeboldus diaconus. Lclhardus subdiaconus. Rciiiboldas
presbiier HeioricQS «idKfiaconas. Widekindus sabdiaconas. Bamaaardns presbiter. Godefi^iis presbiier.
Thidericus subdiaconns. Thidcricus dccnnus snncti .Martini. Godcfritlius prcsbitcr. Nobiles ecclesic. VVidokin-
ilus n(liiocatii>. lIcrTnannus de Arnhcym. Roinbortus dc Slon ot fratcr nias Liudinironis Volcuninus dc Uo-
dcsc. Ihidcricus dc 6c. Thethardus uuihgrauius. liudolfus dapilcr. Amoldus camcrarius. lleiuricus piii-
cema et frater saus Uudolfos. Volcmarus dc Herse. Hartbcrtus. Ernestas. Hebricas. Coaradas de Lintbikc.
Thetbardos. Wulframmus. Engclbcrtus ct Albcrlus fratrcs. Mciidiardiis «!<■ Stromberge. Heinrtoas de Bocflile
et alii quampliires Acta .suiii hcc anno incaniationis domini M^^.CMAXXX^VP.
Dm Sieget iil «erloren (cgMgen.
DLIV.
In noniiiio sanctc ot indiuiduo Trinltatis. Widikindus Dci gmtia Corbcicnsis abhas. |I Xotum cssc iio-
lumus tam prcscntis quara fuluri ^ui lidcUbufi, quod nos pctitione anciliaruin Dci in Capclla, dcciiiiani
quandam VIIII. mansortun in Adebume, qaos a quodam Phylippo et suis heredibus comparauerunt. cidem
>) Id «incr sveileni iibrifeiu k&ner gef«iilM AuiTerlisuns dicwr Drknnde, iil hkr cia|ci«4allfll: ft li i|uie Mtammenm
iMUmrum hcc prclilwla inrriiigcfct , potcclalani lubcrcnt eua retunwadl,
^ Amuii: prrtrntim — annitUilU, liriul r% in tler iwrilen Aiivrmigijiigt htmti ■wrtri «li|i|lllraa ttwiiinMii, Mfiplif inei*
^hilinu»! cifiUi nuitri impr. ninniuuMM, idon. leetec ailnotaiMaHM.
Dlgltized by Google
Vomsterio «o paeto ooocettiiQus, ut «immtim h fMto bcali lacoM dwM MiKdo» gi«iiii noMf^ nubii ei
iKwlris wicoessoribus pcrsoliMiDL Si uoro len)|KNre staiuto pactum non persoluunt» decinun tik «gpit libo*
mm ha!)camus colligcudi potcstaloro. Et ul noslrf donationis auctoritas rata in posternm pcrmaneal, pre-
ik^titom paginam conscribi et sigillo nostro muniri fecimus. lesles bii sunt Frithericus prior. Coonuloi
prcpositus. Reinfaonis camerariue. Joliannes oapeilanas. et lolos oonuentoa^ Wastniodaa maTMalcns. Lnidol-
fus du|)il<T. Ariiuldus pincerna. Thidcricus comes dc Horclniscn. Erembertus camorarias. Tbidencw SeaC
Karolus dc Ercclc. CtHlcsciilrns Vfrkrii. Oiiiclriciis; dn Wosthcim. el alii quam ploros. Acta SOItt bfc um
dumiuic^* incarnationis M.C..\C. VI. iadiciioue XIIII. Anuo prciationis DUj>tro Vil.
DtV.
Ego Ilcrimannus Dei gratia abbas in Cappinbcrg, uotum facio oninibus banc o^ularo lecturis, (|aod
Ikomiues iMi dc Kaldenhonn, Rudolfos, Lndolfus. Heinrioos, et sorores eomm Helhiit, lliideguot, BlelHii;^
cerocensualcs sunt ccclosic in Mcrc a matro mca construclr. dabttntque in reato palroni sui sancti Lu^
rcnlii supcr allaro ipsini sin^iuHs annis (hios denarins, in pontraclii con)ii*_;ii ctim consorle siia spx ndmmos.
iii ohitu suu optimam (piam habct aut ucslom aul pccudcm. licc itaipic ipsis rogunlibiis scrip>iniu«i el
sii;ilb ipsitis ccclesic firmaaimos, ne qois aeritatis ignaros post fa^ suo eos lemptet domioio subioere et
ini«pi:s actioiiihus grauare. 0"<'d si alicpiis prcsumpscrit, <;cclt'sia in Mcn', ut iu«tum csl, pro cis .slJiliit.
Scripla sunt ht;c anno dominice incarnalionis millesinio centcsimo nonjigcsinio sc\to, sub papa douiino Co-
le»tinu, in Colonia ponliticc duniino Atlolfo, maioris ecclcsie prcposilu doininu Ludcwico. dccano dumiw
Vlrico. sub iroperatore gtorioso ct uieiorioso domino Hcinrico imperaloris Fridcrici filio. Acla sunl lifc cormi
tostihus, «^cclcsif.' prefate fratrihiis, Gerhardo piiore, llcrinintnio sn( (>nlote. Gerluirdo saccrdolc, cctli nii;
Ueriinaniio. Goilefiido, Herimnnno. Laicis, Coii' "! > ' (i^iioiin iiId Kiiujili . Theotk-rico Rufo, et aliis pluriLtb
Dii mit PcfjaiMCOUlrrircn «ngcbiingM, kieine krrikrnriiiigc Sir;;rl M-ij;t dj< fnrwarla tclirndtt Dra»tl>ild «;iiie* Ueidlicbai
■ul ubeikcfclCM Haapta, in dat nchuo «iom Biicfcafiml» luJiud; din Uniehrill i«» Brawlwrtlidti vlmAm,
DLVI.
Jobannes soU roiscrntinne dininn 11. «lancti Stephani tn CoHa mnntc pbr. Cordinalis. apostolice scdit
le^olus, dileclis in Christu fiiitrihti», alihati el ui)iui.'rsi> fiiilribiis cistercicnsis ordinis cunstitutis in loco qiii
d-ciitir Campus saiictc MARIIi, Saluit in i:i 13(iiiiiiio. Quia coiidccens cst el officii nostri requiril aucloiiui*.
Justis pcleulium desiduriis facilem asscnsum prchcre, uos allundonles, dilcctissimi in Cbrislo fralri.<«. rcli-
gioncm oestrara ot dcttotionem quam habctis crga sanciaro Romanara ecdlesiam. monasterinm uealrora cam
posscssiooibus ct rcdditibos Mti Sub sanclc Roniunc ccclcste cl noslra suaceptmus protectione, et coriaii
in Slapcl!;igo cum oinnihtis stiis perlinciitiis, qurim Ilcnriciis uir nohilis do Svvnlcnhcrch . anfca in projirinra
dutura u sc ipso et cttlicreiltbus «uis, vidclicel VVideiviiido, iierniuniio, Voikwiiio, pro remcdio atiinianio
Miarum nee non et parentum eorom, ad mandatam ncstroro libero vesiro recognouil iom dicto monaslerio,
»»l in manus nunrii monachi vcsiri WcsccIIni rcsiunauit Cdiam nohis. vndc cundem Ucnrirnni (|nia prelor
J tris ortiinein eiusdein lcptinie donalioiiis inuasor cxslitcnit, excommunicalii» fuerat. a uinculo anatheinali»
auctoiiiato duiuiiii papc ci nosira absoluimns. Reccpta itaque ab ipso cnntione hirntoria, banc donsiio-
nem cum omnibos appenditiis ctus ct decima eiusdcm loct, quam simili nuido «{iiicifuid in ea luris habnit
iiiin sepfdiclus Hcnricns rcsi:;n;niit, nolii'; coiilinniimus perpeluo, et prestMitis scripti {ni;,'ina cnnim'ir;t:iiii?.
Niilli i^itur hominuni liccal bunc paginuni nostrc conlirniutionis infringere uei ci ausu tcnicrario cuuuatri:,
iK t iu bunis illis que certis dnximus exprimcnda oocabuUs, de cetcro iioa indebite nolestare. Si qoii
Digitized by Google
t
817
uero conire hec aliquid attomptare presampsoril, iDdignaiionem Dci omnipotcntis et apostoloram Petri el
PanK et domini pape iMMlnnque se nonerit tncarsaram. Aeta auteni flant beo apvt Corbejam b preeen-
tia nostri, nec non ct eorum quorum nomina sunt subscripta. Widckindus Corbcjeiisis abbas. Canonicoram
in noua eccl('si;i. Hcrthohhis dpcanu.?. Sindrammus cellcrarius. Sigchardus. Archidiaconns Paniioiisis Hcr-
hardus. Comes Adulfus de Soowtniburg. Cumcs Adeibcrlus de Everslun. Godescaicus dc Purreniutit. Ilcnri-
GUB de IJppia. Lndolfot de Oldageaaen d BemanDoa frater eins. LndoUto dapifer. Aono donuaioe Incar^
naiioaia M*. ceolerinio XO« Tlf.
Dni Sl«s«l tii>d mU grfinaa breitseOochtanen SdiaDmi M|;rhangt. 1) Dcf Abtc* lu CorTey; p«M ond krciilSrmif,
einen «taentien Geittttchen mit unbederktem Denple torilellend, weldier in der rechlea Hand ein«n Biich)>Aw««b,
in dar iinken ein oflTcnei fiach hiill; mit der Umtchrirt: \VMik.lndus. DI. Gra. Corkeienti*. AbbM. 3} De« Legalea ;
Ueia vnd clli|iliidi, eiiMn aarntcbl attfaandan Geiitlichea «orilcllcod, iibri§«ni aa Fignr u»d UmiehriU gana nn»
kenntKeb. 8) Dm Gmfrii ww ScliBuenbarg; «In gRNim JuvitlurmigM Rclteniefcl, in Scfiild cin Lnw>; mit dcr
Umichrin: Sl. AdlMia Dai Gradn Wv* StamiiHn wnim Gnmitii. f. Ad dcr Sdto iit ds tiMMC SlSdt
abgebrocbco.
DLYII.
Iri noniino snncff rt indiuiduc Trinitalis. I| FRedericus in Clnroliollo prepositus. Cum pcsla mortalium
pcnc cuncia opcrire solcal obliuio, uix modicam illud rctincro monioriam ceroitur, quod mcmbrananun
sioe ettam tabDlarnro tnscripliono conseruatar. Sed nos (|uu(i <;cssimHs ailNlranles oportero a posteris
sdri, in prcscnti pa^ina recimus di;,'estum aiinotari. Quosdam i.uitur agros atttneilles quattuor ilomibus
doti ct curlc in floswinkele , cuiic in Wadonliart ot Erthburch sit s circa nostram donium Hutlinchuscn
dcdcrunt nobis equali commutationc aintci el fratres ni^tri iu Caropo bcate Maric, alios pro cis in Middel;
scten etnsdem nalcftUe rectpientos. et boc prooiso ul cqualitas h olronimquc pcnsionibus eueoiret Pro-
n)is.<ium ctiam et firmiter cusiodicndiim est, nc partis utriuslibet aduucatus alterani aliquando partcm !n
cand>iiionc prcrata inquicict. Acta sunt bcc nostri oonuentos uoaiiinii noiualale anno dominice tncamalio-
iiMi M» C.XC.Vl». iudicUonc XHU.,
Db« nilt PafgBiMHililariAm an^rtMWf^t kr«i*i;irniii;« Si<-grl leigt dM Mcwiita a^ciMla BnulMM «iaat GdaUidiea, «it
nabadcckUin Haapln. Dia Umadwift iil «du mabr aa laicn.
DLVIIL
Am dam Fiintnck>lleDlbdm>RbedaiidkM Arcbira.
lo nomine sancte et indiuidue Trinitatis. || Fiorenlius campi beat^ MaRi^ humilis abbas. Cum gcsla
mortaliuni pene cuocta operira soleat oblioio (o. s. w. alles iiriMKch wie in der vor. Vrlc b») annoiari.
Qiiosdatn ii^itur agros altincntos (|iialtii()r tuisttis ilotnibus doli cl curio in Iloswinkelc, curi^ in Wadcnhart
ct Erlhburch, siios passim pcr campum uci circa Claholtcnsium domum Uuttinchuscn, dodimus e(|unli
commutatione dominis el amicis nostris predictis. alios nidelioet ia Middelsctca ciusdem ualcnti^ rccipientes,
et boc proniso (etc Ailes iibrige "srie in der vcr. Urit.)
Dh mit Prri;ami>nt<trrirrn on)(rhan»tr , kleine, elllptiiche Siegel xcigt cinen litiendeo Geiitlichro roit nnbedwillrm
Ihiipla* biMrn BudiuriMab ia d«r raclMca nnd aia Bvcii lo dcr iioJUn Hand iiallandi mit dar Umidirift: Sigif.
Abfc\a i* Campo S. Mirie. \.
Digltized by Go
litt.
DLIX.
Am dm A«^m im «taat CMiMd.
In nomine. Btncte et indinidoe Trinitatis. ^
Herinannne Dei gracin Monasiprionsis cpiaeopne sccundus. Licct occupatione scculi mcns hamMW j
(liuor^H »scn<h multimodis distrahatur, tamcn quisr|i]o Gdclis qiicinto n!(iore fulgcl gradu, tantopropcn-
siore cura vii quc fclicitali ctcruc coaducuDt, dcbct uitcndorc. Yncic nutura cssc uolumus lam prcs4,>nti- ^
biM «|UBm socceMuris, qood dielMis noslris dum ioiUiedro epiiMSopBli lloonaterii preeMemns. lapsu lenpo-
ris aduocalia que erat super uillani rusri ltli, uiiiN ipii cam rrvcranl spirilum cclo rcddcntibus, ccclcsic
nostrc cl nobis iincnbal, cl cx eodcm cucnlu oinne ius quod in clectiono ciu.sdpin aduocatie ad ahhatem
Jordaucm ct conuculum in Varlar spociabat, libcTum ad eo« redilMt. Postea commuuicato consilio prio-
rum. minislerialium. familie, Honasieriensis lionoslati et pariter commodltati coclesie in hoc consnleiitcs,
abbatcni Jordanem et coTinrnlum Varlariensis n>nohii iimmnnilinnibus, coiisiliis, lantirm infliivimtfs, quod
totalc ius ct clectioDem, quam in aduocalia illa donauda habcbaut e\ iastilutionc, in manus nostras resi- i
gnauoraDl, et liberam n iure suo reliquerant Nos itaqoe. quia oillam m Cosfdth dilezimns, fouiRms ei '
in maltis promouinuis, disiicnsationc nostre auctoritatis, conseiisu abbatis et cottucatus positociim sepiiK
ciiics prcdictos cum tota uilla Cosfclt, !ib uniurrsis atliiocatis ct a reuio iKinno liberos ct solotos rfciraus,
el ab oroui exactione aduocatic qua grauari posscnt exumimus, ad omncm lusticiain el libcrtalcm qua
ciues Honasteriensiom aunt exempti, alalnentes et finnissime stabiKenlos, si quis snccessorum noslronni
aut nlterius professionis homo, hanc noslram disposilionem humiliare ct libortatoin a nobis concessani ciui-
bus pr(»tr>\ntts imminnoro aut subuorlorc presumserit, ut omnipotcntis Doi ol apostolorum Pctri ol Pauli
iram iiiciirrat, iiisuper auctoritatc sumuii poutiUcis domiiii Celeslini papc, Colonicnsis arcbicpiscopi Adulii
metropotilani noslri et pariler nosira excommnnieatus et porpeluo dampnatus habcatnr. l^lur ut hdas
nostrc dispfii>atinnis prouiiln onliniitin tnm a prrsofilihus quam postcris ot noslrc (lij;nilali> i.iicc('ssoriLus
mta ot perpotuu hobealur, prcscntcm paginam conscribi et nostri sigilli imprcssionc muniri dccreniinii'^.
Acta sunt bcc anno dmninice incaraationis U*.C*.XC*.VU. mdrcUone XIIIU. lUI*. Idus Harcu. Celeslioo [u-fd
Romane sedi prosidenieii Heindco Romanorum impcraiore \ r'. nnpennle. Adulfo Colonicnscin ecdenan
gnhcrnnnto. Alloslnntihn'; ot prosentibus uiris discretis ct ])ri)h;ililil'ns lam rlt rifis (jiiain laicis. qnnrum no-
miiia suut hcc Ucrimannus maior prcpositui». Ucinricus scolasticus. Ucinricus de liurc. iieniuannus de Lu-
dincbnsen. Tbomos. Wolcmaras. caoonict. Godofridus et Israhcl do Gemene. Herimannna de Monaslerio.
llcnihurdus Werenae, ot frator oiai» Gcrlagns Bilber. Jobannes de Dulmene, el fraler cius Uoinricus Norda-
din. Ucinrietis Burcgrauiiis de Dulmonc. Hoinricus Burcgranina de Rochede. R5tgerus de fiiUerbeke, ei lira-
ircs cius Johannes et Ilcinricus. Engclberius
!)«• mii rotlwo md pumem MMmtB PIMtn angehangie, wltr flchSii cflnilflM Shgil iit 4m la d«a Uck(Md«« KiAil
HeranBRfl anfl «Usiflr 2cil |c«ohslicfae» M Kr. DXUU. kwchfHlwic.
DLX.
Am dcmclbca Arabltci, |
In nomine sancte et indiuidne Trmtlatis. || Rgo Jordanis dielns abbes in Varbr. Notum easo nofnnus j
tam prosonii quam supcruonionli etali, ipiia omne ius quod habebomus in eligeodo aduocalo super uillaa
qiie cst in Cosfelt in maniis dompni II( riifnniii .Monnstrrici)-.is cpisropi, pro.sontibus cccIcml' niinistcrialilm*
resi|[;i)auimus, cl priuilogium quod ciuibus in Co.sleii, patcrna pictalo utilitali illorum consuiendo, sua lilx'-
raliiatc oooUilit, in qno a regio benoo Tartarenas ndttocati liberos eos fiiciendo cxemit, et sni sigilli im-
Digitized by Google
1I0T.
249
prcssionc commnninit, nostro ass«*nsn cnm coniuenlia toUus ecclesip nostre connentus fecit, et ideo ratum
babcmus, atquc in icslimoDium facti preseotcm cartam nostri sigilli imprcssionc communimus. Tostes sunl
bii. Lamberlus. ArnoldM. cappellam. G«raaMttS nolarius.' Hiobierialea. Joltaiuica de Diiliiianta. RoCgeros do
Byllecbeke. Helonrwiia de Bedemamric et frater eiee Eoerfaardus.
Dw ■afchfiiile, wle M dcr M||Hidn Uifcaada bewliiAM Skfi hlt bMhidtgt
DLXI.
AiM deoiMUiea Archire.
Ego Jordanis Varlarcnsis' ccclcsiic" nhhas. retfntibus dilcctis iiobis citiibus in Cosvclt, rcgimcn ipsins
oppidi, (ie oommuni consilio conueiitus tioslri, »cabiuis inibi commorautibus porroximus, ca uidelicct ratione,
nt ia quaaTcuoqne penoaan de nostro eonsenan eonnenennt, a nobis recipieBdo teneat, et in festo beati
Lambcrli marcam pro pcnsionc pcrsoluat, alque in nullo ccclcsic Varlarcnsi sc imlcbilc o|)pi)iiarU. Decrc-
tom est etiam data iide, ut si aliquis polcns persona ccclesie nustre vim io bac parie infcrrc volucrii»
cnies MO miais adaaiBantinni, nec aDuctcia fncnia cireamaenli, de naana attertos rejpaiea hoc rocipiaQt.
Dee engvhimgta 9}«^ iit iMiiiSniif « ohflgelSlir fM eadetlkelb 2ea Im DerdueeMMr, and uif^ ilee iwwim lehiaila
I'rn^!tiii'< r:T,rt ( f i «tlichcn inii tni^V' 's^^trm u.v.-y.h- , in Ast tcditca Baad efaMB KichBltoleh, la der Kakaa efai Bach
bailcad, mil dcr UoiMibrilt: Jonlaaii Abbu Varlir .
DliXIL
Aoe im Ardif der SteA CeetAM,
In nomine Pntris et FHii et Sptritus sancli. |] ^o H. VI*. Oei gratia Romanonim imperator ct felix
aemper Augustus. Semper qnidem grata cxistcrc nostra benefioia uolomus, Sed ea connciut esae drali»'
sima, qiic el in postcrum pcr noslra priuilcgia slabilimus, quatinus ca ncc bominum deprauaro pos.sit im-
pielas, oec temporum obscurct aonoisa uetuslas. Ilaquc <|uoniam inipcriali maieslati congruit. juslis peli-
cionibus Subiectonim dementer nimaere, et eos qui graliam oius pi-oicclionis quemnt, Rogali anctorilate
tucri, notum fadinus tam prescnlibus quam futuri cui ridelibiis, quod ad pcticioncm dilccti ct fidelis nobis
H. Monastericn.<;is opiscopi, villam in Cosfellh, quc in Monastorien.'.i dioccsi sita cst, ct ejiis ciucs a Re^in
banno quo arlabuntur ab aduocato Varlarcnsis ^cclesi^, ad quum cudem uilla rcspicit. cxcmimus. Sanc
no ctnquam aideamur isla polestatine et non ex mtione fedsse, placuit nobis, posleros ncelros scve, qood
predictus H. Monastcricnsis cpiscopns ccilos nos rcddldil, iain diclam Varlarcnscin ccclcsiam liberam ele-
ctioncm iu creando sibi aduocalo habere, ct eandem iibertatcm pcr uaUda priuilegia tucri, atque eius-
dem ^cclesig aduocato W. scilicct dc Horstmare mortuo, abbalem et conuentam iam scpc dicte ^cclesic
in ipaos persooam uice aduocaii conuenisse. Vt igilor benignitatis nosti-c concessio. comoninicato
consilio principum, cisdcm ciuibus in Cosfcllh atqno conim posleris stabilis in euum pcrmanc.Tt, cam
cootra omoiam macbinamenta fraudium, priuiJegii nostri autoritale, ex seoteotia priocipum roboramus^
et nostri fmperialis Sigilli inpreasione mvmam. Tesies sant hii. Conrados Hogondenais arebiepiscopoa.
Albertus Leodecensis epucopus. Baldewinus Tiaiectensis cpi.scopus. Conradus cancellarMis. Beinrtcos COBMS
dc Scngin<'n O'to comes dc Gclrcn. Simon comes de Thciichurg. et alii quam plures. Oatum per mnnus
Gonradi Caucciiani, aput Mogoaciam, KaL Junii, Anno dominic^ iocarnationis M". C". XC**. Vll°. indi-
ciiono Xllllit.
Dh gruHe, lait grtioea nnd mthcn Fadco angclilingte Maieiliitxirgel , nur wonig bcscbiiiligt, und teigt den Kaiier
•nr dem Throne siticnd, den Zeptcr (in <>e«talt einci einrachcn, obco io ein Kreus gcendiglcn Subm) in der rech«
ten, den Reich(epr«l in der linken Hand baliend; die, tiini Thell eMgeiprwigene» eber leiefal la irfiiaieaile Uen*
•chrirt bci<M Hcinric*. Di. Gn. Weaieaar. Ivfel. Stmf. Aagaitai.
C«d. dtpl. faut. WMtbl. U. 32
1
sro <itf.
DLXIII.
In noDttde sancte «t iadMtidne Trinitatia. ||
Berimannus Dci gratia Monastcriensis episcopus secundus. Ralionabile est ut qoe ad pclitionem
fidelium conccif^intiir ficri, nc mtifatione horninum tlcleantiir, pcr scripta mcmoric commcndentur. Vndc
nolum esse uoluoius iam prcscnlibus quara successuris, quod Euerhardus Rufus pro decima dc curti sila
snper Geisl annnatim talaendat tres naltiee, medietatem «il^nis el medietatem ordoi, «oigulis annit tm
miuutis dccimis soluet. Idcm dcbitum hcrcdcs ipsius co dofuncto pcrsolucnt. Et ut conuentio talis rDlur
et pereonitatem haberet, maiutim io Woickinclliorpe situm, ecclc«ie nostre propriam donauit, quetn ciiam
tn beneficio sibi et beredibuB suia in postcrnm semitunim cum dccima inde proneniente a nobis «nisceiHl.
u\or cius Uumd^ieit in codcm manso peremittatem qve nolgo dieitnr Lipzuih habebiu Igiiur ui huios
rei di-po>ilio rata cl firma habcrclur, prcsrntpm pnginnm conscribi ct nostri sigilli impressionp sii^nari (ie-
creuimus. Acla suol hec anno dominice incarnaUouis M<*. C. XCVII**. Indiclione XlUl». Cclestino papa Ro-
mane sedi prendeDte. Beinrioo Romanomm imperatore VI*. imporante. Atlestantibns et |}resent9>ns oim
discrctis et probabiiibos tam clcricis quam laicis, (|uorum nomina sunt hec. IlennMMns prcpositus maior.
Bodolfus notarius. Henricus dc Lon. Conradus dapifor. Ucorictts Uicke. Ludewicns imieniB. Robertos ded>
mator. Jobaoncs. Arnoldus de Ahus.
Dm 8i«|iri| walcbM uiil ntlna wd grilMD MMsam WSAn mpUagt war, iit «wlSMa (tgMgMi.
DLXIV.
Am iem Flintl. SBlm-H«ntiiaAcfa«i Mitt,
In nomine Sancte ct iiuliuiJuc Tiinitatis. || Ilcrimannus Dci gratia Monastericnsis cpiscopus scciinda&
Omnis bonc opcrationis initium cx pia mlencionu proccdcns, tali (irmamcnto mcmoric dcbet roborari, »c
in postcrum aliquo iuris uastatore queat allcrari. Ilinc cst quod notum cssc uolumus, tam prcscntis quaro
fiitnri secnli nationibus, quod Eucrhardus de Qaenothr)rpc cum uxore sua nomine Jutla, totfeqne hendi-
bus mtione iuris hcrcdilarii succcd(nitiliu>, Frcdcriro filio, Oda filin, rnilribus Fredcrico. Ilnldo, Ercnfridn,
domum Edouts in Bocbolto siiam cum omnibus aitincntibus, ccnobio sancte Mari^ et boate Margareie in
Asbilce aondidentntt in nsus omnium ibidcm Deo famalantiom, hanc ncndttionem in comolia Lutbciti de
Asbikc sub baano regio, prescnlc comitc Oltonc dc Hincthcm, cuius mtnisteriales faenmt, robornnlc&
Burnhardo dc Mctc!(*n «iccm I.tidoiri dc Stonunrdc ciu.sdcm loci aihiocati •^'crfntf. Ut autem hcc incon-
uulsa ct rala pcrmancant, prcscntis scripli attcstatione cl sigiUi nostri imprcssione roborauiiuus. Si qvit
autem hec in pafifcram irritare oonatos fuerit, attdoritate Dei el apostolomm Petri et Pauli et nostra aoa-
temali ipsum subicimus. Huius rci lcstcs sunl subscripli. Hinricus nobilis cum curuo pcde. Timmo <lc
Ostcninic Libcri. Rothmiarflus dc Ilonhorst. Gcrbardus de Rene, et Herimannus. Mini^torialr s Rinbertusdc
Stochcm. Hodolfus de Asbiicc. KJueriuus de Metcleo. Thidericus de Throppcu. Enkclberlus de Buren. Ikiro-
hardus de Hek. Cesarius de Ridderbroke. Acta snnt bec anno domiotco incaraatioais M*.C*. Donap>9iDO
VII°. Cclosliuo summo ponlificc Rcmnnc scdi prcsidcntc. Hinrico Romanoram imperEtore priDCipatum in-
perii tencntu. PoniiGcatus nostri aono XXll" Iiulic iionc XIUI*.
Dm Si^el war «Dgeiwngt, itt tbet VMloren eeg«agca.
DLXV.
Am d«m FSntl. SalH-HmtMM^NhM Aiditfe.
In ttomiae «111016 et indiiiidiie TruntatiB. t) Harimamn» Dei gmiia HoBasierienais epiMiopvi «ecawh»
Qnoniam legttimam dodmafom pemdoiiem «ximiin legistalor deoime scilioet dragme pins reqnisileir insiiin^
119 7.
851
eiuqiio ecdesi» ut Miun nuMlris tanqiiaai leailimm eortem ammiabtnntilmB assignart mandaott, nos ad
tam reucrcndc auctoriialis nnandaliim suspicientes , et eas ad aliarum usus personarutn (lcnenisse pro parte
ooslra doleiilcs, de manibus mious idooee pofisidenlium paulaiim euellcrc ct ad prime insUluiioais staium
stttdajniDs renocare. Nosse ilaqDe aolamaa omnes fiUos miserioordie, quod quidam miaislerialis uoaler ai>
dcliccl Johannes de Dulmcne, precc el precio honorabilis liiri Fr&nkonis UonasterieDM quondam dccani
Inductus. dccimam quandam dc uilla quc Tinjro dicilur, in parrochia Scopingc, quam a nobis in rcoilo
teouit, inlcgrc cl absquc cxceptiouc cum oinmbus atlincntiis rosigoauil, nosque ad cum qui cum rcdicrit
omno sapererogatom compensabit respicienles. eondem decimam eocieeie el conaonlni in LangenliorBt coa-
tradidimus pcrpctua quicto posstdctKiam. Quod noslrc dcuotionis sacri6cium ne quis de manibus illorum
tam iusto tilulo possidcntium rapcrc, ucl aliquo discriminc po^^sit rotractnro, hoc scriptum tam nostro Ki^illo
«luam plurium probabilium personarum tcstlmonio roboratuin ius*iinus postcritatis memorie coraroondari.
lil.
Acia sunt hcc anno ucrbi incarnati M^.CC. Homanam scdcm ct iiapcrium gubcrDantibus papa Cclcsiino ct
Hpinrioo iroperatore gioricMO et aemper au.suato. His qaoram nomiDB subscnpta saot ooram constitutis.
HLTiiiiatinos raaioris ecclesii; prfposltus. Waltherus dc Hiistcdc. Winemarus do Siluualde. Nobiles. Lodoirus
dc Stcnuorde. Beriicrus dc Hctcn. Ministcrialcs. Godcfridus de Sconeobelie et filius saus FretlieficiHL Ral^
gerus de Billcrbcke. Rfmbprtus cle Stochem, et alii quam plures.
Dai aDgehajtgte Hiefel bat die tuletit bescbricbcne Fonn.
DLXVI.
Am dcni K«f ullMelM KlMlcfi GcMis.
Id DoniiM saDCle et iodividae Trinitatis ameo. Ego Bemhardns secandas Dci gracia patherlninieflsn
eedede epiBOopiis oamibus christi fidclitjus in pcrpctuum. Notum sit aaivorritati fideliam tam futurorum
quam prosentium, quod Conradus sacerdos iri Plumo, ob remodium animc sue, prorprltii monnsforii in Ger-
denen intondens ei scvaginta marcas conluliu Tandem has quibusdam frutribus do Luthardesson Ilildeberto
videlicet Degiienliardo ei SifKdo ttme lemporis cnice signalis, ei se ad iter peregrinalionis expedire volen-
tibtis, cx convcntionc infcr iji^-os facta, Ipsc cnni aMiate Hcinrico do Pathcrboinc, lunc cnrnm In Gerdene
gercnte, nomine monaslerii dedit, ul ipsi univcrsa bona que in LuiUiarsen, Rolwardcssen, .Nedere, Reiles-
sca et Ykcnrade iuro proprietatis, vel a n(d)is jare feodali toncbanl, cum omni fructu, a prcdicto Conrado
ad tempora vite sue percipiendo in jus et proprietatem monasterii in tierdcncn transferront. Resignatione
itaquc bononim fcodalium ct assi;;nationc proprionnn ab eis Ct a quoilam ipsnnim rdlicrcde Conradu
nobis facta, ipsa ad eorum instaotiam cum cleri ct ministeriaUum nostrorum connivcntia, cidem mooa-
sterio donavimaa. Hao taneo eondiliooe apposiia, nt cuilibet eonim, aive IpM simul a peregrinatioDe
reversis, si infira decennium quod currcro cepit in sancto die pasche tunc oclavo Ydus aprilis celebrando,
duabus vicibus poctiniam sibi dataro resliturrint , hona restituerentur, et codcm jnre qno ante possedcrant
io posterum possiderent. Fecuaia eciam tali medio adjunclo reslitueada, ct ut quot annis fructus de bonis
provenientes non perceperont, lot owrcas io ipsios restitatimie relineBiik Si vero ipeam restitaere voloe-
rint in primo reversionis sue anno, monastcilo sit;ntficabunt. Si enim se nollo vcl fortc Inopia InI)orantes,
ad cam restituondam sc aon sufliccrc asserant, post talem assertionem infra anni spacium iriginta marco
predicUs sexaginta marcis addende. eis duabus vicibus persolvende sunl. donationc nostra rata ct inviola-
Mli in perpetaan permaMnte. Has antem triginla marcas, si in peregrinatione existentes dceederoit, ob
sahitem animarum siiamm n-nnasterio conlulerint. Ne igitur hujusmodi factnm aliqiiibus pcr successioncm
lemponim vcniro possit ia qucstioaem et io dubium, presentero paginam iam dicto roooaslerio contuiirous,
et eam si^illi uostri inpresmM fimavimns. mb oxoonnBnincalioa» vmcnlo siauieates, ne quis ipsam in
boiiis a nobis «ic liolbilis vel in repetitioDe pecniie e predieio sacerdote In Piume aibi ooOaie alioiqas rei
32»
252
1191.
pralexlQ grftvare •Uentet. Hujtu rei testes snni: Volbmlus deouiQS, Heinrictts adioUMtieiM, Luibertos cel-
lerarius, prepositas Bemhardus, Johanncs de Padra, Hoinricus dc Hamclc. Nobiles: Ucrmannti!; de Walt-
eliLe, TieUnarus de Buren, Hermanntts. Hermaooiis de Uere, AmelaDgiis Comes. jdinisterialcs: Wcraeras de
Bnde, Thiiiio, Wemlienv Stape), Hdnrieiis Comes, Anselmus de Aden. Acta sont hec anno domiaioe
incarnatioois MillcMinio centesimo nonagcsimo scjiiinio, Indicliono quinta dccima, scdentc doroino papa Co*
lestino, regnantc domioo imperalore Heinrico, sub domino Conrndo mofooline aedfo arduepisaopo, aaao
episcopatus nostri X.
DLXVII.
Aus dcro Koj.iilbuche det JobannU -Stiru xu Oinii r icf..
In nomine sanctc et indiuiduo Irinilalis. Ego Euerbardus Osoab'. ecclesio vocatus cpiscopns, Omni-
Inis in Oiritto fidelibus salolero cem perpetoa feliciiate. Notom sit lam preseaiibas quam fulnris, «luia
Jobanoes de Wlucna cclcriqae fratrcs clus, Gerbardus, Giselbcrtus, Bcrloldus, vcnicnlcs in presentia noslri.
suam parlfm dccimo de dumo quadam in Vphuscn, id oh\ mollium siliginis ct duo mollia aucnc por clau-
stralem tuensuram et preterca solidum denariorum dc domuncula quadam etdcm domui coolinua, fralribus
occtesie saiicti Johannis pro sex ntards examioali ai^li inpignoraneront, reliqnam vero parlem dcdme
eiusdcm dumus Johannos palor corum loiigt' rplio cuin aithuc viuerct ol) annujilcm mcnioriam sui cclo-
brandam prcdiclc contalit ccclcsic, proptcr caulclam aulem hinc indc ut omnis fraus abcssct, terniinus
inler Lctare et Pascba Oomini prenotatis firatribus siue corum legitUmis succcssoribus ad rcdimendam dc-
GimBm prefixns est, tali tamen paclione ul si eo termino deeiinam non redunereitt, fructus indo emorgens
per totum circulura seqncntis anni crf litoribus in Itbpra possrssinnc pcrmanoat. Vt cruo huius actiuoLs
onfinatio rata cl inconuulsa pcrmaacai, prescnlcm pajjinam sigilli nosiri irapresi»ioDe roborauimos. Ad ma-
ioren ettam oonfimurtionem eiusdem testes quibus hec acia sunt subsoripti annolantnr. Prepositos TTillicl-
mos eodesie bcali Jobannis ct sui cunfratrcs ciusdom tiluli. Israhcl. Ileinricus. Liborius. I.ait i vcro. Ilart-
bcrlus (lo YfKirdi. Gorhardus pincerna. Alberlus S!ii;o. Gcrhardus camcrarin?. Amolilus dv Alfhu-on. Joscp
de Slciesen ct aiii (juam plures. Dalum ab cpiscopo Gcrbardo in Oscmb*. anno incarnaiionis doniioice
li^.C*. Moagosimo scpUmo, Indjclunie qoinladecinia.
DLXVIII.
' In nomine sancte et indiuidue Trinitatis. Widikindus Dci gratia Corbcicnsis abbas. Notum esse oo-
lumus tam prcsootis quam futuri eui industrio, quod dilectos Trater nosler Heinriens Kamtoatensis prcposi*
Iw ourlem cpiaildam VIU. mansorum in Hcigcn omn attincntibus. scilicct aduocatia et quod uulgo dicilor
Ilollgrascap, que omnia dos ecclcsie illius fuerant, rt Dco inibi scruienlps !ongis,vimi temporis proscriplionc
bec quicte possederant, scd a prcdecessoribus nostris alicoata fucrant, a Gcrungo de Araeuelde, qui bec
a comite Adielberto de Enerstebi, comes uero ab eccfesia noctra in feodo tenoit, LX. mards ar^ti rade-
mit, et coiniii, ut heo fieri pcrmittcrct, II. marcas argonli dedit, el nos VIII. talcnta primum nabie uacan-
tia, inlifndiciala tamcn, cxcfptis bonis ministcrialium oi concessimus, et ita iam dictus Gcrnngus cadem
bona comiti Athclbcrlo, comcs autcro, uoa com lilio suo Athclbcrlo, oobis rcsigoauit, et oos ecdcsic Ka-
minateori libere disponenda remtnmos. Et nt hee aclio inpostemm incononlsa e( inoidlaia pennaneat, pre-
aenlem pagaiam COnscribi et .sigillo nostro ct sigillo ulriusr|uc comitis. patris scilicct ct filii eiusdcra noroi-
nis, mnniri focimus. Cuius rci tcstc?; sunt hii. Bodo et iicrtoidus fratres de Ilomburch. Item Bcrtoldus et
Bodo iilit Hodonis dc Uomburch. Albcrlu^ de Rethen. Wastmodus marscalcos. Luidoifus dapifcr. Item Lui-
doUi» iunior dapifer. Ereinbertiis caineiariua. Amoldoa piooenia. Hehal^ et Remhems de Porla. Bwt-
Digitized by Googlc
ii«T'o itia.
253
boldm de KUnbike. Kwolas de NienkirlcfNi. Heinriciis de Lvitmnen. Tliidericin de Helen. Ttiiderieas de
Durspc. Bruiiingus de Helen. Werenboldus. Conradus de Ranc. ot alii quam plurcs. Acla sunt hcc anno
incamutlonis Domini M.C.XCVii. Indiclione XV. Anno prelationis no«tre VUL lo nomineDet (elictter Amcn.
Amcn. Ainen.
Oi» htUtm wgthSqgtta Stcfal iin4 tMtoca grgufni.
DLXIX.
Aat dem Koputbuche <ir% KloiUrs MarieuMA *].
Innocentius ^iscopus semus seruonim Dci, dilcctis filiis Florentio abbati I|fonastcrii de Campo beate
Nnri^ ciusquo frsdribos tam presentibus quam fwtaris regolarem nitam professis ia F F H. )| RcltgioBam
uitam eli^tibas apoatolicam oonucnit adcsse prcsidium, nc fortc cuiuslibet lemeritatis incursus atit cos a
proposilo rcuocet, aut robnr, quod absil, sacre religionis iiirriimal. Ea proptrr, ilik-cii in Domino filii,
ucstris iustis postulationibus clementer aunuimus, et prcfatom monnstcrium in Campo bcatc Mari^ , io quo
dioino mancipati estis obseqwb, sab beati Poiri el nostra protectione sascipimas et presentis scripli prioi-
Icgio communimus, In primis siquidcm stalucntos, ut ordo monHStieas, qui secundum Deum ct beati Be-
ncdicti rcgulam nU\ne institulioncm Cistcrciormitjm rmtnim in eorl(«m Monastr-rio iii>lilutiis psse dinoscitur,
pcrpcluis ibidcm temporibus inuiolabiiilcr obscruetur. Preterea quascunque |iosscs:>iuues , quccunqtie bona
idem monasterinm io presentiamm iaste et canonice poesidel, aat in fatoram coacessione pontilicnm, lar-
gilion*' romim ucl principum, oblationc fidclium, scu aliis instis mnrlis prc--lantc Domino polcrl' ;ii!i[i!sri,
lirnia uobis ueslriiiquc successoribus ct illibaia pcrmaneant. In quibus byc propriis duximus cxpnmcnda
uucibttlts. Locum ipsnm in quo prcfatom monaslerium sifam est cum omnibus pcrtineniiis snis. Cnrtem
in lloswinkclc. Ilonharl. Blcskenvorth. Brinohus. Broclios. Matlcnhcm. MiddeLselcn. Bchcy Bcllcthc 0-«lhiis.
Monlagc. Proucstinhu.s. Nichof. Erthburg. LuttcrhM-i Nffppctcslo. Tctinclor[)c. Slcfbru^c. Bm hcslo Hcminchus.
Widcnbni^^e. Lindincsele. Coliolhorpo. Bulte. llunio. Molcndioum to Slctbruggc. Ripco. (iiuclcnborst. Iler-
Isge. Bolcey. Piliehem. DoeinHim in Tetthea. Dedraam in Berse. Ronlo. Bona in Frisia. Bilenctde. Item Te-
linciorpe. Spccliisbart Hemnmicsile. Wathcrhus. Garthus. Ciddohot Alrehilie. fierehonu n Sculonbnrdi.
Oynciiiiscn. Wci-sc. Sunninchus^n 0.ifomielde. Bcchin. Slapclbije otim omnibus nnincnliis. Viik.inthorpc cum
omnibus uliinenliis. Silehurst. Ollielincliuscn. Popincliscn. Catisiarc. Boi)inthnrpc. Bouiachuscn. Bulthcn. Mo-
lendbam in Balthe. Belletbe. Berehorn. Hohurst Picbeahurgt Item Calislare. Catinstort. Osthus. Veclorp.
Ilcrthc. Hcrclisclhc. Vcsloro. Wchlo. Wrthen Da^-chuscn. Domuin ni rliamnii iu.vla Tclgcl. Mansnm in Jcsc-
chin. Mansum Albcrti de Susat. Spurcha. Et cetera qu^ bon^ mcmoric Ilcrmannus quondam Monastcriensis
episcopus, Widekindus aduocatus de Rethe et eim maler Lnllrudis, Bcrnardus dc Lippa, Widekindns de
Waldeke cum suis fratrilnis neetri mooasterii fundaiores pro animartim soarum remedio uobis ittsto et ra-
tionahilitor coiilulcrunt. cum uinets, tcrris, nemoribus et uirgultis, in bosco et plano, uiLs, iniTii^ ct scmifis,
pralis, pascuis, morisds, uenatiouibus , aquis, piscariis, slagats, viuariis. molcndiots, uiocartis, torbariis,
montibus, eoiliba*. aaHibns et aliis r^HM. Sane labonmi ocstrorum, qtios propriis manibns ant samptibvs
OoHtis. tam de terris cultis qaara incaltis. siuc de nrtis et uirguliis ct pisoatioiiibas ocstris, sett de nnlri-
mcntis animalium nestrorum, nnlliis a nobis decinias cxigero uel exloi-qunro prosiimnt. I.irfat qnoqne
uobis cloricos uel laycos, Jibcros ot absolutos e scculo fugicntcs ad conuersionem rccipore et cos absque
ooQlradietione aliqna retbere. Prohibemns quoqae insaper nt aalli fmrom aesfronnn poel faotam in mo^
*} Vo« 4vm Originala Mnd nur nodi Bnich«|ucke Torhwoden, ani velchcn acb nor wrnlg ■mgmmctuclMD liM; dwh lind
4iMa BMtt mit d«r itafi* M«(Ucli«a nod dkc» dmm Iicficbl4|t, «ich dcc DoIhb hci|ci(cilt «oidcn.
254
1198.
nMterio aestio professioncm fas Mt, absqiie abbaiiB sai Ucentia dc cotlcm loco diseedcrc DSsecdcalcn
ucro nh<qiM» cnTnmtiniiim liUcrarum cautionc nullus audeat rrliiuTc. Oin-ni si quis foiie relinere prf«;nm-
pseritt licitum sit uobis in ipsos monaclios siuc conucrsos rcgularcm scntcnciam promulgare. Ulud distri-
ctius inbib«flte8. ne terras sea quodlibet beneQciQni ecdesif aestr^ coUatam liceat alicoi pcrsoMliter dari
aine aliquo niodo alicnari al)S(|uc consensu totius capiluli uel maioris aut sanioris partis ipstns. Si qoe
woro donrttioncs niil alicnationes alitcr qiinm dicttim est facte fucrint, cas irritas cssc cpnsomu'; Ad hoc
eiiam prohibctnus, nc aliquis monaciius muc coiiucrsus sub profcssiono dojiius ucslrc astricius, sine con-
senni abbatis ant meUor» partis capitoli nestri pro aliqno fideiabcat nel ab ali<|oo peenoiam matoo acGi'
piat, uUra prccium i ipitiili uo>t;i prouidontia cnnslitulum, nisi proptcr manifcstam domus ucslr^ utililatem.
Quod si faccre fortc prcsumpserit, non tcncaiur coauentus pro hiisi ali(|iuatenus respondere. Licitttm pre-
lerca sil uobis in causis propriis, siae ciuilem siue ernnindem eonlioeant qnestionem, (ratmm ucstronim
tesliraoniis ntt, ne per defoctom testium ius uc^irum in aliqno aaleat dcperire. Insuper auctoriiatc apo-
stolion inlnbcmns. nc nl!iis episcopus ucl qiii liln 1 idia pcrsona ad synodos ucl conucnlus forenscs uo- irp,
ucl iudicio scculari de propria substantia uel posscii«>ionibus ucstris subiacere cumpellat, nec ad dooMS
ueslras caosa ondines celebrandi, cansas tractandi nel aliquos publicos connentus connocandi neniie prs-
snmat, ncc rep;ularem elcctionem abbatis ucstri impcdiai, ant de instilucndo ucl remoaendo eo qui pro
tempore fncrit, contra statuta Cisterciprisis nr lini^i se aliquatcnus intromittat. Si ucro cpiscopus in cnm
parochia dunius uestra lundata cst, cum humilitatc ac dcuoliooe qua conuenit requisilus, substitutum al>-
batem benodicere, et alia qu^ ad olBdam episcopBle pertinent nobis cooferTe renneret, licttum ait eidcai
abbali, si tamcn sacerdos fucrit, prnprins nouicios bcnei!ieorc, ct alia que ad ofBcium suum pfrtiocnt
ofcrccrc, ct omnia uol)is ab aHo opi^copo percipcre, qu^ a uestro indebite facrint denegata. iliud adi-
cicnlcs. ul iii rccipicndis profcssionibus, qug a benodictts oel bcnediccadis abbottbus exhibenlur, ea nl
episcopi romia et expressione contenti. qn^ ab ori^e ordinis noscitur instituta, ut scilicct abbaies ifi
s»\no ordinii .suo pronteri dcbeant, ct contra statnln ordinis sui nullam professionem faccrc eompellantur.
Pro consccralionibuti oero allarium uel ccclcsiarum, siuc pro olco sancto, uel quolibct alio ccctcsiastico
sacramento, nullas a uobis sub obleola consnetadii^ aot atio roodo quicquam andcat extorqaere, sed hec
omnia gmlis nobis epbcopas diooesanus impendaL AUoqnin liccat nobis qncmcunquc maluerilis catholicaii
adire antistitcm. ^ratiam et communioncm apostolice sedis habcntem, qui noslra frclus aucloritate, uobis
quod postuiatur impendat. Quod si scdes diocesani episcopi forlc uncauerit, intenm omoia ecclesia&lica
saenimenta a dcinis episoopis accipcre libera ao sine contradiciiooe posritis» sie tamen ul in hoc in po-
Stcmm propriis episcopis nullum preiudicium generetur. Quid ucro intci tlum pro|uinium cpiscoponim t;v
piam non habctis, «;i qucin cpiscopum Romanc sedis ut diximus comtnunionem habenicm, ct dc quo pk-
nam ooticiam babeatis. per uos transire contigeril, ab eo benedictiones uasorum et oestium, couiccr»-
tiones altarium, ordbiationes monachomra, aoctoritat» apoelolic^ sedis acdpere naleatis. Porro si epiwepi
uel alii ccclesiarum rcclorcs in monaslcrio nc.slro url porsonas inibi conslilutas siispcnsioni<;. cxcommimic;»-
lionis uel interdicli scnteniiam promulgaucrint, sino etiam ia merceoarios ucslros, pro co quod deciaub
non solucritis, stoe aliqoa occasione corum quo ab apostolica benigBitate nobig Jadulia snnt, son boneb-
olores uestros pro co quod aliqua uobis bencliciu uel obsequia cx cariiate prestilertnt, oel ad laboranduoi
adiuuorint, in illis dicbus in quibus iios l;ilioralis ci nlii rcrianfur, eandcra scntcnciam prolulcrint, ipsam
lainquam contra sedis aposlolicf induiia prolatam du.\imus irritandam, nec litter^ uU^ firmitatem babeaa!.
quas tacilo nomme CMterctensis ordinis et oontra tenorero apostolioomm priuilegioram consfiterit irapeiraii
Pad qnotpie et Irenqaillitali ocstr^ paterna io postcrum sollicitudinc prouiderc uolcntcs. aucloritalc apo-
stolica prohibemus, ul infra clausurqs loconmi scn gmnijiarum ucstrarum nu!lus rapinam seu furtum com-
initlcre, ignem apponorc, sanguincm fuudcrc, huminem tcmeru caperc ucl intcrGccre, sou uioleutium ao*
dcet exercora. Prateree omoea libertaica et immuniiatcs a predecessoribus nostris Romanis pontiBdbin
ordini uesiro concessaa, ncc non et Kbertatcs et exomptionea aecnlarinm esactionam n Rogibns et priaoi'
. ^ d by Google
1
f t»8.
255
ptbas ael aliis fideUlnw ratioDabililer mdkas iDduItas, .aooMMritate «poflfolica eOB&mmam at proaaalM ■ar^ti
priuilogio comtnunimus. Decemimus ei^ ul nulli omnino bominum liceal preratara monastiTiHm (i-rnpre
perturbaro, aut eius possessioncs auferre, ucl ablatas rclincrc, miaucre, scu quibuslibet ucxuuonibus lali-
gare, sed omnia iotegra ooosementar, eorain pro qnoram guberaaUone ao sDsleolalkme conoessa aanl
iisibus omninioJis |irorutiira, salua sorlls apostolict; auclontale. Si qna ijiiUir in ruturum ccclesiiistica sccu-
larisue persona, hanc noslr^ conslitutionis paginam sciens, conlra cam temere uenire temptaueril, secundo
tcrcioae commonita, nisi rcatum suum congrua satisractiono corrcxerit, polestalis bonorisque sni dignitate
careat, reamque se diuino iudicio exisicre de perpetrata iniquitaie cognoaeat. et a saerotissimo corpore
ac snnguine Dci cl Domini redcmploris noslri Jcsu Chrisli aliona fiat, atque in cxtrcmo cxamine dominic^
ullioni subiaceat. Cunctis aulem eidcm loco sua iura seruanlibus sit pax. Domini nusiri Jt ;»u Cliristi. qua-
liooa «t hic froctnni haa^ aotioiuB pcrcipiant, et apud diatriciam indioaBii prODia ^tcma pacia inoontanti
Amea *}.
(.Spruclikrel», mil Jcr tlrtucliril^:
Fdc mecuin DooiiDe fifaum la bonucn.) *
Ego InaoceDtios catholico ecclcsi^ episcopus SS.
f . Ego OctaaiaBos Bostiensis et VeOelrensis eps. card. SS.
(DattfMdninai «M tttt Kardiwd>PfiHt«ro} UniertdHPUkcR fOB «kl KatdtiMl-Diieoan;
wofM oor noch tTcberrctle •ictilbir.)
Data Homg apod sanctum Pclrum CaoccIIarii uiccm gercntis, lUI. Non. Maii, ladictionc prima,
Incarnationii fiominiop anno M*. C.XC*. VID« Pontfficatns
Dw trwSUMh» Bkwinrf irt nri» «rfbw Fwtoo oOfghSaBk.
DLXX.
Oriiiul Ib BhIIio dco GrfBioil-Dlioclon Dr, GelkrlEM ma Podoffeoro.
In nomine sanete et tndinidae Trinitatis. Adollns diaioa fiinenle deraeatia sancie CoUmieMts ecolesie
archicpiscopus II I.icct nntiiralis' Ic|iis cqtiilas gcnoraliter doposrat, ut omnes ccclcsio niutui-s j^;uu!ennt con-
solntionibus, tamcn quia plus solcl obligarc quod spccialitcr pollicclur, quam quod gcncrali spon&iouc con-
doditur. Notiim fadnos tam flttans quam prRsenlibus, quod tcroporibus domini Wibdelcindi CorbimiSM ab-
batis, tntor no&lram et q»U8 ecclcsiam, conscntientibus ct cooperantibus nostrih iKleliLus. buiuscomodi ob-
spnintionis fidus fidhibttis ncressariis solleropnitatibus conlraximus, ut prcdicla ecclcsiii iii quoItlK t ncccs-
sitatis articulo nostro fulciatur prcsidio, et uersa uice nostra ecclesia a Corbieiisi oportunum au.xiiii expe-
fiaxiar commodum. Ne eriBO paetam tam sollorii iodustria Crmatomi nobis et predido abbaie decedenti-
bos, aliqua successorum Icuitatc solualur, non solum circa pcrsonas prcsidentiuin, quo mutari possunt, scd
circ^i prciinminatas ecclosias piMpetiia stabilitate tnuiulabililor slatuimuH obscniandum nuiii.s crgo facti
soriom prosonli instnimcnlo comiucndatam.sigilli nostri el ecclcsic boati Pclri inpressiono iirmamus cl tesliuui
sulMcriptionc roboramns. Tesles snnt hil Theodcriois Traiectensis epBCopus. Tbihdmarns Mindensis epi-
scopus. Hcribcrtus nhbns de Wcrdcn. Lodcwiens maior prcpositus. Vdo maior decanus. nninn Bunncnsis
prepositus. Theodericus preposilus Sancti Gereonis. Oerardus Xaniensis prcpusitus. Theodcricus prcpoeitos
SancU Andre^ Theoderieus prepositns SaaeHimm aposinloram. Engilbertus preporitos Soncti Georgii. Beri"
mannos chorcpiscopns. Roduirus maior SocdasUcus. Henricoa dnx de Ltmburg IIouHcas comes de Seyna.
Symcn oomes de Tekinharch. Aznotditt comes de Altbena. Albertos comes de Euenlein. Adolfas ooroee de
*) HiMr •cUlMit dic Eopic» ohoo Valcndiiiftca oo4 DcUm sn IwacrlicD.
Google
119».
Monlc. Henricus comes do Kossolo. Henricus comp<? de Hukcswage. HcriraanniK Hr Waldckke. Henricus do
Svaleweoberch. Heoricus et Gcrardus fraires do Wolmuodesteio. Ueriouuuius Culonieosis adoocatus. Heri-
DainHU ScolteU» de Sfisat et Bertmaiiniis filias eios. Otlo cameraria*. Benncas dapifer. Henrioas imncal-
eos. Adam piocema. et alti quaiTipkres. Acta sunt hec aDOo dotninice incaroationis H**. C. XC. Vni". lodi*
ctionc prim.n. Datum apud Aquisi, IIII. Nonas Julii per manus Godefridi capeliarii in die ecilicel oorOM-
tionis Domini Oltonis quarti Romatiorum Rcgis folicitcr AMEN.
Dw MAia att floika uad gclb<» Mi^timB FSdn aosehiiiigt gcvMeMa &i«ccl »ind Tcrlorca (egMgca.
DLXXI.
C la nominc sancte el indiiitrlnp Trinitatls. Otto diuina faucntc clemcnlia Roraaitomm Rcx ei scmper
augoBtiH. R^i fideUliBs iii porpctuum. || Cum dtnino deraeolia nos ad Romani Begoi rasiigium prouehere
digpiatB att, merito subicctomm nostrorum patrociniis iotenderc, et maxime locorum ucnerabilium iura ma-
nutencre ct augmcntaro dcbcmus, ct &i qua per alicuius potenciam ecclesiis Dei fuerint subtracta. ca ad
pristinum statuia ex regali bcniuoieotia reoocaro uoiumus. Quapropter voiuersis tam futuris quam presen-
libn» rogpi noslri fidelibos nolnm eaae vdamaa, cpiod fideii nosCro IVideicioo Coriiiensi ahbali et occlesie
sibi commisse ri oilnrn furesti quod Soligo diciUir in prcsonliu principum imperii rccocnouimus ot tradidi-
mus, co teuore, ut io eo usuro vcnandi habeat, et ius quod uulgariter Wiltban appeiiatur sinc qualibct
cootradicliooc exerceat Bona quoque Corbcieasis eoclesie antiqua ucl do nouo acquisita, uacantia uel
loeata, et iarisdictioncs, uidclicct aduocatias et comitatus ct regales bannos. qoos ipsi dc nosira scrcnitate
indulsimus, priuilegiis nostris confirmamus. Vt crgo inuiolabiliter obseruetcr quod lcgalitcr onlinauimtM!.
boios facti seriom prescnti instrumento commeodaiaffl sigilli ooslri impressioue et testium subscriptiooc ro-
boramns. odicienles, ut si qnis boc fiictimi nosiFe aoctoriiatis maoimine consoGdaiam qnalibet occasiooe
aoluere attemplaueril, nduti lese maiestatis reus, oostre scueritatis sentiat indignatiuaem, et pro tam tcme-
rario cxcessu cx^inliiat ccntnni talcnta piiri nuri, nostro maicsUili Otiinquaginla, aliam partein ecclcsie qtiam
lcdcre presumpsil. Ilutus rei testes sunt. Adolpliu^ Q>loniensis archicpiscopus. Conradus Argentinensis epi-
scofias. Tbeodericas TraiecteDBis epncopas. ThidaMiiis Miodonsui e(riseo|»ns. HenlMrtas ablMs de Werden.
Bnino prcpositus Aquensis. Heinriciis dux dc LcnLoig. Hcinricus comes de Seyna. Symon comcs do Tik-
koncborg. Arooldus comes de Alliicna. Aibertus comcs dc Ruerstcin. Adol()hus comcs de Monlo. Heinriais
conics do Kcssele. Heinricus comes de Hficheswage. Herimannus dc Waltecke. Heinricus dc Swalcnberch.
Walteros et K6no de Ralant. Aibortns de Hordo, Waraerus et Reimaros de Reimbacb. Hebirkias de Syo*
zcche. ct alii quamplurcs. Acta mnt lioc anno dommice iocamationis M^.C.XC.VDI*. Indtoliode prioia.
AOQO regjoi OOStri !**. VIIIR dic mcnsis Augusti.
Signum Domiiu Oltouis Quarti 'I. M Ilomanorum Regu tnuictissimi.
Data per raanuni MoranUi Rogalis aule protlionotarli. AQvis grani FelicitcR.
1>M Stegel, wclcb» init rothea uad criiaen Sc>tnurco angcbangt war, tst «ertorco fegiu^ta.
DLXXII.
Au* i5eni Fiirtllich-Benlbeim-Rlicda^schcn Arcbite.
lo nomioe saiictf et indiuidu^ Irinilatis. ]] (H)ermanuus Dei gralia Monastcnensis episcopus Secuodus.
Omnem disceptaiionis causara ct tolios diasensionis materiam, ex coUat^ potostai» officio ct bon^ uolunin-
tis debito, ubicanqae possumus, tollcrc dcbcmus. Prescntium i^tur ct futurorum memorie comniendare
cupimus fideliun, qaod curlim quaodam io Cudinclborpe, qoam Ccsttius nobilis qnidam. de fiukelbem a
Cioogle
11»«.
m
nobh in beoeiBdo temiit, aaroholtensi oontoUanis eedesi^, qaam FHlIiericus ipeins loct preporitos a iaai
(licto Cesario jiro LXXX, marci?! cnmparatiit, ot ipsft nohis oam cum fillornm el hcrcdum suoi-um compro-
missiono legitimo rcsigoauit. Acla sunt hrc publicc anno doniiaic^' incaroationis M^^.C.LXXXX**. VIIF. Iiicli
clione prima. PreseQtibas uiris honestis clcricis ct laicis. Rodulfo de Frekenhorst. Gerhardo dcctiao ct Sa-
cerdote de Warendorpe. Bninoiie eius Sociu. Hcrroanno dc Lippia. Qui uicc aduocaii doraiai Lodolfi de
namu nostra eiu»df>m curtts sii<;ccpit aduocatiam. Conrado |)iiict'iiia. Gisclberto de Wareudoipe.
Dm M|ch£«gta Si«gA h*l «Im ■» dco «piura tlilttoilra dicwt JiocboCi pwuiuiUcbe FofB.
DLXXIIL
Id nombe sanctf et indiuidan Triniiatis. || WiDiltindus Dci gratia Gorbeiensis abbns. Gesta in teinpoi«
nc labaotar cmn tempofe» liugaa testium ct scripiure tcstimonio solent percnnari, ut onmis OTlnmpnin et
lilis occasio tollatur succe^ori. Qua pmptcr notum sit uniucrsis ^cclesi*^ nostre Bdelibus, quod tempore
nostr^ prclationis Conradus de Amelunge!>sem fratnbus nostris octo soiidos de molendino Beronghuson, pro
anima filii rai JolMUinis contdii Qui «ingDlts anuM ad eine anniuersariuin solaiintnr. IVoocdente tterD
tcmpore, FRatcr Albcrtns, proiiisor caritatum nostranim, ipsum ex integro molcndinum, datis eidem CoiH
RaDo sex Marcis, conquisiuit, ul quicquid utilitatis cxindc proucnerit, ad caritatcm fratribus pcrsoluatnr
Ipsc autcm unacum filiis sais, Godcscalco, Hcrcboldo, ConRaDo, ad manus nostras rcsignauit Ne quts
ergo bfO iofringere presumat, huius actionis scricm sigilio nostro munitam, lestibiM subter annotalis, lobo-
rari fecimus. Teslrs hi sunt. FHitHcricus prior. ConRadus preposilus. RcinHeRus camerarius. El totas con-
uentus. Wastmodw; marscalcus. Liudolfus dapifcr. Itcm liudoifus dapifer. Erembertas camcrarias. Amoldus,
HeliQwictts. ReinHeRos de Porta. Babanus. Gerbertus de IhitQUirsein. Heinricns frater eius. LhidoUns. Wi-
dilo. Et alii (|uainplures. Aola snnt hfc anao ab uteafnationc Bomini M*.C*.XC*.VII1*. Indictioiie Xllla. auno
prelalionis nostrc V111I<*.
Du Si^l Ul mUmm mcnyB.
DLXXIV.
In nomine sanctc el indiuiLlue Trinit;iti>. Widikindus Dei gratia Corbeiensis abbas. Gcsta (folgt die
Einlciluui; wic iii der vor. Urk.) — prclationis fratrcs (luidrim libcr^ condicionis, Albertus. Hetoricas. Horc-
mannus dc Gcrdcssea, quoudam su^ proprietaiis uirum, ^Yembcrum de D . . . ima, ob uneri-
bus inducti, ab <nnni didone hiris sui manttmisemnt, procurante id et agente fratre noetm Alberto, iofir-
marif domua WMtr^ prouisore. Qnoram eooperaUono idcm Wernherus in ius censualis beMO E^^dio infir-
mari^ noslre cappellc patrooo so sponlc optnlit, ea condicionc, iit sin^inlis annis dnos dcnarios ue! tantun-
dcm ccry pcrsoluat ad iptMUS altarc. Eo uero defuncto sinu bercdc, omnia ad allarc dcferantur, sin autcm,
optimnm caput nel nestis. Ne qnis ergo hfc infringcro presainat, hoitts actionis seriem si{^o noslro mo-
uilam, tcstibus subter anootatis, roborari fecimus. Tchtcs hi sunl. Reioherus prior. Conradus prcpositufi.
Johanne^ camerarius. et tolus conucntus. Bcrtboldus . . . Waslmodos marscaicus. Liudolfus. item Liudolfus.
dapifcri. Bcrtrammus dc Stamme. Hcioricus de Lialmersen. Hdmwicus, Rc^hcrus, Arooldas, fraircs de
Porta. Liudolfos. Widilo. Et alii quam plures. Acta siiDt bfc aano ab hicaniationo DommiH*.C*.XC*.YIU*.
Indietionc Xllla. Anno prelationis nostr^ VUU*.
Dm Sicgel iit vctlain fHisptu.
Cod. «fl. hlil. WmIIU. n.
33
DLXXV.
Am dcn V«flalfe<tch« dc* Klgnlw SchikM.
b Boniiie flancle et iadiaidiie TrinttalML W. Dei gratte CorlieteuiB ebbee. Scbul prawolai ae hhni
quod Conradus prepositus de Godeloucssen , de domino Ilelia do Dninenchuscn et Ottono, Conrado, fn-
Iribus suis, bona in Scakcn cum omni proucntu, pro qnatuor mansis et qualuor aroh in Godeloup&fifn
sitis commulauit, addilis ets insupcr marcis L. Iluiusmodi ucro contraclus sub presenlia aoaUa el conseosn
Bostro rite et in tniiie moduiD foit oelelMMii», quod nldelieet prefiiti fi«tfee prcdicta bona ui Scdcen, «p»
de ijol is in feodo lenueru'ii nnlns rcsignaiioriuii . rt nos oa orcltnsic et corgrrjjntioni in Godelouesscn sine
OQUu coniulimus coatradictioiic, ita tamoo ul idcm fraircs, ticlias sciiicet ct Otto, fide dala Rauenou ei
ladolfo dapiforo firalri sno. Wasmodo manealeo, Ludoiro de Erden et Bertoldo de RekeraDeiiieQ, et Mim
praalito iortmeiilo promiseniBt, qaod naillom anquani incommoJnm ot impedimenlom in eisdem ia Scakm
procurappnl, pt quod eandem onmmntationcm filius fralris sui ihjfuncii, dum ad annos maturos ppnipnpni.
ratam roodis omnibus habeat, promoucbuot Quod si aliquo casu fui-sitan noo promouerial, debeot ip^i,
feeandam forawm fidei dale. Httkariam uel Corbeiam. seeoodimi quod placoerit htis qaibas fide» dataol,
intrare, ioda oullatenus, nisi huiusmodi remoto pcr cos impcdimeolo, e&ituri. Nos etiam prememoratot
IIH. mansos el llll. arras iu Godoloucsscn nobis a <licto preposito Conraclo rcsignatos sepcdictis fratribui
de Itriuuochusen ia recompensalionem siue coiumuLalioaem suoiuin booorum ia Scalien in feodum cuo
oflui proaenlo oooitolimos. Tl aolem hoo botam oolla obliuio deleat, nel aliqood maligoaiiti» ia($eaiim
tnfrin^t, prnsrnlcm pyginnm sigilli nostri appcn^iione roboratam muniuimus. Astiteruut autpm pre-entp!!.
Prepositns Gorbeieosis ct Caoierarius Johanoes, el Ueoricus de sancto monto saccrdos. Godescalcus de
Perremunl ei FredericuB fraier taaa. Gerhardas de Brochuaen. Bodo de Hoenborcb. Amoldus de PlHtt.
Benricus de Sceraa Widdo de Boliiddeu Godefridaa de Bndidtenhmp. Berloldua at Johamiea filii Tkt-
aoaloi WasmodL
DLXXVI.
Au* dem ArchiTe in Kappenberg.
In nomlne sancfc ol indiiiidue Triniiatis. |] ('lOclcrridua Dci gratia Comcs dc Amesbpr};. Nottim es.<c
oolximus tam futuris quam presentibus, quod iiitcr nos el ccdesiam Capcnbcrgcnscm concambium quoil'
dam fiictam esl, in haae modnm. Lnhertoa mioistertalis noaier, nuna de onslodihas easlri Araesbers, ov-
lim Bryheiffl a nobis in boneficio habuit, cl silunm quandam claustro Capenbergcnsi adiacenlcm. Qoam
riluam rogati sumus darc fratribus illis, accepto ab eis ncmoro quod curli Bryheim adiaccre dinoscitar.
Nos itaque ad peiiiionem karissimonim nostrorum, abbalis de Capenberg Hcrimanni, et Rutgcri cellcrarii,
ammente (am dicio Loberto militc, freli niohilominus consitio el asseosn minislerialiam noatraram, prefeta
siluam claustro Capeiibergpn^i adinr^-nipm, sancfc Mnric pcrpctue uirpini, ct sanclo Johanni apostolo. ti
firatribos Christo ibi seraientibus duiiauiinus, adiuncta nobis mano cooiugis noslr^ Elysabeth. Nemus ucfQ
predicUim quod cnrli Brybeim adtacet, Lohertus a nohts in beneficio habebtt. Bt qnia silaa qnam dedi-
nma melior eel qnam ncinus quod reccpimus, iJcm fratres sepe dicto Lubct to militi trcdecim marcas de-
dcTunt. Quam pccuniam iussimus ut ipse infra aniii circiilum cxpnnflcrot iti alios redditus, qnos sirailiter
de maou nostra in boneGcio recipiat. Vt ergo id quoii a nobis rationabilitcr ac lcgitimo ordine facuio
est, non possit posleris in dnbinm denenure, s6d ralom semper et mconuolsom permaneat. hanc tesfimoM
nostri scripturam sigillu nostro insignire ac roborare curauimus. Huius rei teslcs sont Berimannus ahbas
Schedensis. Arnoldus Comcs dc Alfona. Hpinrieus iiji;cr dc ,\rncsbert;. Ilcrim.mnus fic Rmlenber;; Eticrar-
dus do Ardci. licrtoldus dc liurca. Cunradus dc Haciiiie. et hii oubiics. Puno oiuu^icriales. RoUolpbus de
Digitized by Google
1198
— 119».
Burbcnnc. Wilhclmus do Olcn. Albcrtus de Mcncnlhnson. Alcxander fratcr eius. Rollicrus de Sendene ei
Hcrimannus filius eius. Euerardus Sluc de Werle. Gerardus Plalerc. Bcrtoldus Busse. Tbeodencus de Bru>
inelonkhusen. Hcinricus de Wtcko ct tros fratrcs eius. Swickerus. Gozwinus. Ludewicus. Wihcu» iudei io
Werle. Cono dc Ilemerde. Hago de Moienhein. Heturicus de Dalinene, Heiaricos de Reohode. Weoelo
Vriedach. Ludolphus dc Boxnm I ififTtii' fritfr eius. Lambertns dc Ilouelo. et alii qMnmplnree. HeiDricu^
qooqoe frater meus germanuii, uenieni» Capenbcrg, concambium hoc in presentia conuentus approbaoit el
•eper ahore cooOnDAuil offeren. et hoo litleris tMnilan prcccpit. Aetnai anoo donunio? biaanulionii
ll*.C*.NoiiagieflinioVilI*. bdiotione prima.
DLXXVII.
IN iiomnie aanele et indioidn^ Trimialis. || HcrimannoB Dei gratte Capenbergenwi abbas. Netnn eaae
nolumii.s tam futuri.s (juam j)ro.soiitibus, quod inter gloriosum rdniiteui Godofridum de Arnosberf^ ct cccle-
siam Capcnbcrgcnscm concambium quoddam factum cst hoc modo. Lubertus mioistcrialis iam dicli Comiti«,
unus dc cusiodibua Amesbcrgcnsts castri, curiim Bryhcim in beoeficio haboit et siluaai quandam claustro
Capenbergensi proximo adiaccntom. Quam siluam rogauimus nobis dari, oflcrcntea domino Comiti nemas
quoddam quod curti Bryheim adiacere dinoscilur. Comes itaquc bcnigiiitate solita, qua pcrsonis rpli^rinsis
faucre consueuit, aonueQte iam diclo milito Luberto, fretus nicbilominus consilio et assensu mioii>lerialium
aoonnD, prefhtam siloam daoslro Capenbergensi adiBceotem, sandf Hari^ pcrpetue uirgini sanctoqne Jo>
hanni apostolo ct fratrilMis Chrislo ibi filmnlanlibus firma donalionc contradidit, adiuncta sibi manu coniu^
toe Elysabcth. N*'mii$ ufm prediclum, quod curli Bryhoim adiacet, preralu.*; Lubcrtus ab eodem Coroite
in beneficio possidebit. Kt quia silua nobis dala mclior cst quam nemus quod nos dcdimus, idcirco nos
aepe dieto Luberto miUii tredeoim marcas soperaddidimas. Qnam peooaiam iossit oomes tit ipse inihi anni
drculum cvpendcrot in alios rcddilus, quoi, similitor dc marin tpsius in bonoficio rccipiat. Vt ergo hoc
quod inler nos et scpe diclum Comitcm niliunabililer ac lei;iliino ordinc peraclum cst, non possit poste-
ris in dubium dcucnirc, scd ut ralum scmpcr et inconuulsum pcrmancat, hanc testimonii nostri scripturam
sigiUo nostro insignire ao roborare curaaimus. Testcs huius rei sunt. Waltcrus prior. Rdtgcrus cellerarios.
Alc.xnnrln-, Anflreas, saccrdotcs. Horimannus Schcidcnsis abbas. Amoldus Comes de Altcna. Hcinricas niger
de Arnesbcrg. Herimaniius de Rod^iberg. £uerbardus dc Ardci. Dertoldus de Buren. £t hii nobiles. Porro
ministeriales. Rodolphus de Burbenne. Wilbelmos de Olen. Alhertos de Menenkhosen. Alexander fralor «ins.
Rotherus de Sendem; et Ilerimannu.^ filius eius. Hitgo de ftloicnheim. Heinricus de Dulmene. Heinriono dn
Bechedc. Ludolphus de Boyneo. Lubcrtus frator v'm?. I^mbcrtus de Houele. ci alii qoamjihirOOi
Acta sunl h^c anno dominic^ Incarnationis M'^. C°. nonagesimo VIII'*. Indiclionc U.
Om SkfiAf wilcfcM ait eiaaa brnUn PatiMwaUtrailea anggUiiBi war, irt tcrlorsn g^o(M.
DLXXVIII.
Am iem PSnlllch>BcaibeiB«Bkcda1icteB Ardkht,
In nomino sancte el indiuidue Trinitatis. || Herimannus Dei gratia Monasteriensis ecrhpto episcopos
secundus, oranibus qui oatholice Gdei caractere sunt insigniti, ot fine lcgiiimo uitam concludaot, cnm Bei
admtorio somma t^e nHi. HorlalibBa inmorlaliler iorila esl anaricia, qu^ labeAMNare moBnr eHaa legh
llme Ihcta. Ad hoc lam notnslatis qnam obliuionio incommodo nonnunqoam aontii dctrimeniimi» i|ood legi-
tima oanctiuit uistttulia Vemmplainen conlra boc mnliiples mahim omcam oocarrit littecaron renodiani#
33»
260 11 >9.
que inconcussa uirtute perpctuant sibi commissum. Hinc rsf quod ad roborandom rei gcste ordkMitt v-
sum est nobis congroum, scriptis cxpromero, quod per nos et per nostros est ordinalum. Icjitar notUTn
facinius omnibus tam presentibus quam futuris in Christo fidelibus, quod quidam ministcrialis eccle»ie noslre
Otto noDtine domiim qamdam Saiiideiidhorpe, quam iaro teoebal patrimooii. coosenaa Niihonggi «t Gct'
berti fralrum suorum ceterorumque iiire horodilario sibi siiccedenliura, ecolp?i<^ nostrc «pnnfnnra contt-a-
didtt uoiuntete, et eandem a me in beoeticio rcccpit, quani posteu. anDueale ux.orc sua Mai^gareta cl fra-
tribus eopradictM, omnibnsqae aibi de iare snceedentibus, prcnominati cenobli preporilo Friderioo et eius
Iratribofl pro nonn^inta marcis cum omnibus suia appendieils loj^itimo ucndidit oonlnictn. Hane igitvr do-
mum prelibalam, doimini .■.ollicct in Sandcndhorp»». coram clciit i-s et Iaioi.s sponUinea uolunlale suprndicto-
rum nobis rcsignatam, ^cclcsi^» bcale MaRi^ sancliqno Laurentii martyris in Clarohollo preposilo Fridehco
«t fratribos ibi Deo aeraientibi», cnm omnibns qne ad eaodem spectanl, «leis, agris cnhis et inealtis, pra-
tis, pascuis, compascuis, aquis, aquarumquc dccursibus, piscalionibus, molendinis uiis, ianiis, exitilnis otredili-
bus, diuino romuneralionis inlnitn, absquc ulla contradictione io perpeluum conluhmu»? irrcfragabiiitcr pos-
sideodam. tucla autcm csl 1k'c dumus eiusdeiii ub Otlouc rcsignatio, et cccicsio in Clarohollo ciusdcm
coHatm. in domo prepositi maioris in Honasterb, presente ^cdesia, Mintstortelibas, beneGciatJs, quorani
noinina sunt hfc. Ilerimannus proposilus maior Prepositus Phylippus, ccclesi^ bcali Patili. Pn'i)n->itu> Heio-
ricus saocli LulcbcrL Uerimannus prcposilus saocti Martini. Walliienis de Hustedo. Ueinricus dc Trenionis.
Hagister Berlrammiis. Tbeodericas de Anj^ia. canctisque prioribns ecclcsi^ Honasteriensis. Berimannus de
Honasterio. Uvalthcrus de Ludtnchusen. Thietmarus piticcrua. Bernolphus de Hol^enbeLe. Rolgoras de Bil-
lerbcke. et alii qnaniplurp«!- .\ctum publice. Anno dominice incamalionis M". C. nonapcstmo nnno A[io>:io-
lalus Innoccotii anno secundo. Liiigantibus inler se pro regoo ducibus Phylippo et Oltone. Ucriuianni Mo-
nasteriensis secandi episcopi, aono pontificalas soi Uioesimo W.
Dm wdH PwsHMtfMMifts aifiUuigls SktA iit wmu «dhlMlit tlbgriiwax, tAtiM An ■!! dm M IIBB bcidhrfdbMn
DLXXIX.
Am iam F8allkh->BcallMiffi-iUicda'iMhco Ardiitc.
Tn nominc sancfe ct indliii(hic Trlnilatis. [] ^rermannus Dci gracia Mon.T^tcricnsis cpiscopui sociindiis.
Qaoniam aiitiquilalis facla, probabilia Ucct el ratione nitentia, Juniorum licct cauillatio, matignantium ci
nodam in scirpo qnerentiam, reaocare pleramqae nititar el irritare, no que noslro tempore lcgiiimc gc-
rontur, postmodum rescindantur, omni qua possumas cautione pronidere del>ettn& Nooeriot ic^tnr pre-
sentis el future etalis Bdeles, quod criia Clnrn!inhcn?cm ecclcsiam bonam gercnlcs uoUmtatera, et ubican-
qoe possumus promouere sludentes, deciiuain mmn talenti, in uiUis Aideodborpe, Cudwic, Uolthem siuun
ot odligendam, FRidberico ipsias loci prcposito pro ociogtota marcis eom comparante, ot Godefride ds
Sconeobeke, qui eara a nobis in beneficio tcnuit, cuni hercdum suorum consensu legitime eam res^oUliei
pcrpctna doiialionc iam dicle contulimus ecclcsio. Et quia hoc rationa!)ilc» factiim nostrum ratum pcr.seup-
rare cupimus et illibatum, liltorarum testimoaio ot sigilli noslri monimcnlo rohoramus ct pcrpeluamus. AcU
snnt heo pobliee, anoo dominioe iocanMttioais Niliesimo centesbno nonagesimo nono, indictioiie prima, pre-
sentibus uiris honeslis clericis et laicis. Hcrimanno nuiioiis ccclcsic prcposito. Wallhcro de llustcdon. \Ve-
nemaro dc Sclfwaldcn. Codefrido de Lon. In ccclesia maiori caooiucis. Ihiderico de Seilesber^. Wiilieimo
do Hon>tmarc. Uermanno do Monaslcrio. Thctmaro pinccroa.
Dh <ic|d bak dit «11 4ao ipiuna Vtkmdca tfccM Micbuf* ecwubiiltcht BcMbdbDbcit,
11§9.
S64
DLXXX.
^ In nomine eancte et indioiiiae TrlnilatiSi || Herimemnis Dei graeia sanct^ Monasleriensis fcdesi^ episoo-
pui in perpctaam. Hnmana condicio carne morlalis rcitionc porpGtua, ne sui memoria ucl racla mcmo-
ratn digna corpori commorerentur et dcperircnt, quoddam rcmcdium sa<;nci subtililatc adinucnit, liltoras
:»cilicct, quibus ca que scirc postcros uellcl, signari, et quibusdam quasi catenis nc per obliuioncm dilTu-
^rent religari, pradenler inslitait. Unius institutionn ad instar, et nos ea que pro iare el debito ponti-
ficii nostri, subiectorum ulililatibus pt nccpssitnlihus iu.sto dispensamus, Illtomrnm motiimcntis mandarc pro-
uidum duximus, ne uel pcr obliuioncm ut iam dictum cst obuoluantur et poroant, uel dc qui« in posie-
rum, pie et rite geatorum ignarus, in contrariam disponat. Noaerlnt itaque lam preseutes qnam futuri,
quorom scirc iotereet, quoddam nos ecclesie nosti^ prodium \^'alewie dbitam, niH^ nostr^ Bokelicm uici-
ntim. quod pinccrna nosler Conradus rcodnli iure possedcrat. in manus nostras ipsius beneplacito libore
resignatum, fratribus LisborneDsis ccnobii contulisse, presentibus et assentienlibus eius usore el Ulia filie-
que narilo Latberto. qvia altis carebat heredibus. lus aduocatie huius predii, pro habundanti eauteb,
nobis poaterisqiie nostris pcrpetuo ccnsuimus obtincndum. Uanc igltar sollcmpncm nostrnm donationem et
ordinationem prosonli pagina et sigilli nostrt sijmacnlo robnramiie, ancfnritntc etiam beati Pelri apostoli et
nostra, omncm h^c inTringcre atlemptantem, pcrpctuo anatcmato innodamus. Tcslcs huius facli. Fretiieri-
cus preposilos de Clabolte. Herimannus preporilus Haior. Hdnrieas prepositns S. I.{olgeri. liberi. HebnieaB
Durgrauius. .Mini?;trria!e>. SnefhiTus do Ali n. Olricns Marscal. Alborlns dapifcr. Rotgerus de Rillcrboc. Ot-
marus do Ostcnvelde, et Olricus frater ipsius. Krtmarus. Amoidus itisc. Geldmdos de Lcnt. ct alii quam-
plures. Acla sunt h^c anno dominic^ iocarautioois M^.CXCIX. Indictionc lU. Anno post mortem Heiurici
bnperaleris aeonndo, nnlJo adbue rege post eom in imperium eonfirmatOb
D*i ellipliiiche, ichijuel(!>rintgc Stegel mit (lem Ililde Att «iUcnden Bitcliors int »o aurgednickt, daa* twiiirlicn <)rr Stdirilt
«iii bwnr BmHB «UGir g^iiMMii «ordca, iu Sicgot sUo von beidea S«il«n in dcr Scbrift cMificccbloMea i*t.
DLXXXI.
Atn t?«m FUrttl. Salm • ilorttmar^^schen Arcbite,
Tn nominn sanclo et tnditiiduo Trinitatis. |I Hcriniannus Dci iiralia Mormstericnsis cpiscopns «ocnndus.
Quoniam, ut ait ueritas, iilii buius seculi iiliis lucis sunt prudenfiorcs, cl ipsam sunm nd grauaniina auruu-
rom Dei mmis m bao sua generaiione pmdentiain solent inlendere, decinuts quoque, quas ipsi propter .
maliciam inmioeothm dieram lelerantor pos.sidere» a domibos ao eolonis ccck<siurum oncrosa cxpctunt im-
portunitato, opcre prcciura duximus, inprobilalcm ipsorum congnn? pactionibus anortrro, ot parlibus in
aliquod tolum redactis, iocommoditatcs requircniium decimas utilitcr dcclinarc. Scianl ilaque lain presen-
tes qaam posteri fideles, quod Herimannns de Honasterio, Bmesli fifins, quandam habens decunam super
curtim in UITenhcm, que ad conoltiurn in Langenhor.st dinoscllur pcrlincre, scruis Dci in illo loco nunc
constitutis ct posthac con.stjtuendis, taiem in nostra- presentia pactioncm conccssit, ut sin.sidis annis pro
dccimis prcfnt^ curtis, iuxta decimalem et minorem modium qui in Buren babctur, quinquc mnltia siliginis
et unnm maltium tritici a feslo Sancli Ibrtini usquo in Pascha persohiant, el sic prenominatam snam cur-
tim ab omni dccimali pcnsione pcncralilcr absoluanl. Hunc crso contmctum no predictus Hcrimannus ucl
quisquam alius infringere dcbcai aut mutarc, in teslimooium facti ct pacli iussimus banc cartam conscnbi
et Aostri si^lli anetoritato oonfimiari, excommonieanles et nb beredilale Christi Hipso seqaestnmtes omnem
bomiacm, qai contra prescriptam onlinationem ad dGstructionem pacis ct occlc.oiaslicf tranqmllilatis aliquid
pro<^nmpscrit maobinari \cln stmt hec .sub prcsonlifi ot tcslimonio Inudnl iliiim por<ionarum. qunrum no-
mina in subscriptionc contincntur, anno uidelicct ucrbi incarnati MiUej>imo ccntcsimo nonagcsimo nono, In-
m iifft.
diotioM n*. «pccla XXH. eoncarrenle VII. Testee liii soirt. neriiMimins raaior prepoailn*. HefanioiH nnp-
4ler aeolasticus. Thcodericus ccllerarius. Waltcnis archidiaconus. Wincmarus. Ludolphus de Steinvord. Wil-
!<"lm»9 de Hor^ttnar. Alanltis Trivord. Rorncrni^ de Flpn. nrinrinis dc Ascbcr^ic. Erpo dc Rcnc Jotian-
nes de Duimene. Lulbcrtus de ticvercn. ErucAlus de Ucvercn. Suetherus de Alneu. Gisellierlus de Wareo-
doirp, et alii qnaai pluresi
Dm ttigcl, mlckM amdhapil var, iil wlorco icfMfaB.
DLXXXIX.
A«t i*m ArcMvc m KappMbwfi
In nomino sanct^ et indiuidne Trinitatis. || Gerhardus Dei gralia Xanctensis prcpositus, el sancl^ Co-
lonicn.si.s ccclcsic archydiaconus. Ex iniuncto nobis onicio, ccclesiarum paci et utilltnti inulL^ilarc! tenemor.
inde esl quod cuoclis fidelibus taro poslcris quam modernis noUun lacimus, quod poslquam curiis Lohm
ftalrilMM CapenbeqjeBsibaa b poHaaiioneni deoenit, adiemnt iden Irairee Gerlaeam pastorem eocMf
Ifamwinkcl, ad qnam iam dictc curtis decima portinere dinoscltur, petenles. slatutam a tcmporibus anti-
quis rcdcmpiionem renouari, videlicel ut pro totius p^uriood decim^ tam maioris ^oam minoris, quinqM
maldroa siliginiB et quinque mBMnM aoenf prefitta corlia annnalin pcraolnal. Qni Gerlaena peienlibui
qnienit» e( eiaMlem redemplionia iiMmam in aynodo Bamwmkel prooinncianB stabiliuit. Sed et nos idca
fratres adcuntes roLTinonmt, ul conuentioncm hanc nostrarura firmaremus cautionc litcpanim. 0""™™
at>bati domno iicrimatiiio karissimo cognato noslro nos nicbii ncgandum putantes, frcti consiiio et assetm
fratmm noalroram XanctenMttra canonioomm, predidnm dedmf ledemptionem ecden^ Capenbersensi aacM»-
ritata HOStri lirmamus ofGcii, intcrdiccntes et sub anatbcmato prohibentes, ne aliquts nmquara decimauir
maiupulos fratrum in Lohuson contiiigcrc, sou do nulrinicntl.<i animalium ibi qtiicquam e.\if;crc prfsumaL j
Porro de agris quos noLiies de Erperodc frutribus ucndidurunt, simulque de cunctis inaD^is in prcfaua
cnrlim poiinentdMM, in eadem parroebia consUlntia, slalnimus et similiier snb anathomate precipimo». ai |
decima etjrum tam maior quam minor in ca pcrmaneat conslitulionis fornu . t in ( a rprloinpiionis siimnn.
que a diebus antiquis u.sque ad hec uostra tempora perdurasse dinoscitur, nullusquo cis raolc^ius mI plu
aliqiiid exigendo. Ut crgo hec rata aemper ef inoonuulsa permnneani, paginam hanc sigilli noslri impres-
siooe coromuniuimus , subnolalis tcstibus, (]uorum hec sunt iinmina. Gcrlacus decanus Xanctciisis. Magi$t«r
Bertolphus. Ma-islcr Hcimicu? do Nuwomburi; Gcrardus de Bellcnkhof. Ilcrimannus de Wickcrode, fratn
meus. Gerlacus pastor ecciesif llaiuwinkcl. Lambcrius sacerdos eiusdem eode8i|. Anlonius miles, el ala
' quam phirea. Aclnai amm dominicc incamationis 11*.C. nonagesimo mwo.
Om Mil Umm VUm Midwigla Skftl icl «ctlam c«|cagcD.
DLXXXIII.
Am dviiMflbcn ArchlfCa
«
In nomme sancie ct indiuidu^ TrroiialM. 1| Adolpbus Dci gratia Sancif Coloniens» eedcsie Archyepi^
scopns. Notum facinius tain futuri!» quam prcscnlihus, quod fralor mous hoale memorio comes Friilcncu?
curtiro suam Lobusen fratribus do Capcnbcrg ucodidit, cl dc bac pecunia aliud predium suis bercdiiws
oomparaniL Fecit boc meo et fratrts moi Coroilis Amoldi a^ensn, similiter et heredum ac mraBlerisliBn
suorom. Quo facto, odierunt fratros Capcnberf^onscs Gorlncum pastorcm ccclcsie Ilamwinkel, ad quea
iam dicle curtis dccima porlincrc dinoscilur, |ioti ntos ul cou^tituta a diobus antiquis redcmplio rcnouar^
lur, uidclicet ut pro totiu<> dccime pciisiunc, tum maioris quaai mutoris, V. maldros sili^'ni$ et V. nialdns
anene, eadem curlis annoallm pecMloat Qui petentibm aoquiemt, e( eiosdem redemplionia formais n
Digitized by Goo^ e
1199 — 1300.
M3
«ynodo Bainwinkel slabUiuiL Sod et ncnerabilis Xanctcnsis prepositus Gcrhardus, rogatus ab etsdem fira-
Iribus, prcdictatn conucntionem et pactum confiiinuuil, frctiis consilio ot asscnsu fratrum siinriim canoni-
ourum, ioterdicem et sub aaathcmatc proliibcas, ae aii(]uis> uimjuam decimaior manipulos Irairuin iu Lo-
hoM» cootingere, mo de natriaiedlis aniaMfittm -ibi qoioquam exigero presamat. Porro de 4|aae ew
noI)iIc8 de Erperode ucndidcrunt, simulque de man>;is In prcr;itiirii ciirtim [)Crtinr>nlil)us, infra parrochiam
coi>»titutis, similiter slatuit et prccepit, u( dedma eorum. tnm maior quam minor, in oa sit rcdcmptionis
■oroma, que a diebos antiquis pordorasse dmosdUir. Nos quuipiu ad pcliiioncm eorumdem fratrum deci-
aae huiuB redcmptioncm poolificali auctoritato cunlinnamiis, in eadcm coa&nnatione compreheodentes redeoi!*
plionem dfTinit^ de proxima eorundem fratrum domo, que Sttkclwtc iioeatur, statdcntcs ar? imitalionem
ucnerabilis quoDdaro Xaucleiffiis preposili Thcobaldi, sub anathcmate precipieutcs, ut domus oiusdem de>
dma, ttm maioir qoam miaor, «nb redempiione stt, neo alir|ais fvatribos OGi nMrfestotsit, plus aliquid e»-
gendo, qoam ab antiqao oonstitatum est Ut igitur hec raia et inconaatsa permaneant, presentcm pagj*.
nam sigilli nostri inpressione iussimus insigniri, aucloritalc Dci omnipotcntis ct beati Pctrl ct nostra, a
couunimione occlesie saocte sequcstrantes omnem homincm, qui aiiquomodo contra hnc ueniro tcmptaue-
rit Tesle» sunt DonMMia HerimaDDOB nenerabitis Capenbergensis abbes. Tbeoderieos prior. Xagister Riowi-
nus. Andrcas custos. Bruno <le Bcncshcm. Rolgcrus ccllcrarlus. Goclcfridus iudcus. Adolphus comcs de Al-
tcna. Fridericus fraler eius. Ludolphos dapifcr. Lubcrtus frater cius. Albero de Asle. et alii quamplureSk
i>aium anao dominic^ locaroationis M*.C*. Nonagcsimo nono.
Dw mit rtlhM maA «liMO MBHneD amelinite Sa-sel ict 4i» frSbw t«Kt«Mb<a>t «ksr MffcfMlMe.
DLXXJCIV.
In nomiiic .«ancte ct indiutdue Trinitatis. || Herimanrus Doi pralia Monasteriensis episcopns secundus.
No gestarum rerum memona prucessu temporis euancscai ct pcroat, discrctonmi uirorum prudenUa solct
«as per litteras eternare. Cognoacat itaqne presens elas, et sdot postera, qood cellam qae Honholt did*
tur» qoam pro beate Maric uir^Inis sanctlipic Gc<*ri^ii mnrllris rcucrcncia, spcciali qua<lam amplcxanlcs di-
lcclione, eam honoraro, fouere et promouerc prout cxpedit, oplimam ct singiilarem habcmus uolunlatem.
Ad habundantem igitur cautclam, mansus siue docimas, quo prcdiclo loco collatc sunt, In prcscnli pagi-
na oonseribi iaMimos. De curia qne Brincthorpe dicitar, duo moIUa siliginis et totidcm ordei, que contu-
lil Herimannus de Monnstrrio, in mcTnoriam nnirne sue mnfris. Domum rpmndam Vrii:'«lwlc, quam dedit
fiemliardus Werence pro antma uxoris sue, soluentem duo moltia ordci el totidcm aucne. Decima Her-
baroen, que sohnt ires solidos et doos denarios. qaos dedil Garsilnis mmislerialts noster. De domo PO|H
penbeke trcs sol. Ot onum moltium siliginis. Dc curia Appenhulse (]uatuor sol. de dccima. Dimidium ta-
Ipniiim Nif^nhcrgo, quod contullt Athclhcithis mater llcrmannt de Monastcrio. Lenbckc dlmldium talontnm,
diiobus i>ol. exceptis, et duobua modiis tritici, qui sunl in parrochia Lare. Preterca sex sol. in decima de
ooria emsdem cenobii, qoos dedit Godefridas de Monasterio. Bt ot hec tradtliooes et donationes nostris
fatarisqoe temporibus Dco protogente ualeant pcrmancre, banni noslri districtione ct impositione tutauimus,
et sigilli nostri impcnsiono communiuimus. Acta sunt hec puplice anno dominico incarnalionis Millcsimo
ducenlosimo. In diebus Innoccntii pape. Ncutro in impcrium conGrmato. Presentibus uiris pluribus et hooe-
slis, Qaorom aomina snbterscripla sonL Herimaimo maiori prepoaito. Aasehno caoonico. Heinrioo decnno
sancti Martlnl Laicis. Lntberlo dc Bcvercn, el fratre eius Alberone. Hcc aulcm quicunque seniaucrll cl
raium tenuerit, cnm btis que a dexlris erunt, in uitam colligatur etemam. Qui uero refragari presumpse-
rit, cum his qui a siontris ornnt, niai resipiscat, supplicio deptitetar itenw. ANBlf.
Dm tHiASmfi» SkgA iit nkc kncliidigt.
M4
DliXZXV.
b. voaiM. tanctc. ct. indittidm. Trinitotis. || nerimannlis Dei gralia Monastcriensts episcopus secundus.
QooniaTn cb que rationabilitor in pcclcsia fidclinm atninfnr, aliqnnndo ucluslnfc tcmponim ucl nlio casa
flinistro tradita obliuiooi, raciUime pi)h.suDt aboleri, cxigeute ralionc, te&timonio ucritatts dignum duximus
oomiiMiinre. Ilioc est qnoct noUim esse udlurouB tam futari qamn presentiB em nationibos, qood Hinricns
de Spork a Snctlioro do Dirikolho ct Ratliardo ot Ruthbcrto dccimam mansi ciiisdom f\wm ipsc colil,
pecunie sue exhibiiione obtinuit, quod ammodo do maoso prcdicto X. dcnarii ad rcdemplioocra totalis
decixno cerla pensione annaatim exsolaaatttr. Tl aulem hec rata et ioconnalM peimaaeant, prcsentis
flcripti nitasiatbne ei sygilti nostri imprenione roborauimns, omnes qui ininste irritant, anatematizanles
hfatnnim apostolortim Pctri et Pauli el nostrn atjcforilatc Testcs hiiius rei sunt. Johanno? Rcrcnstanke.
GcrUard de Uaitenhorst. Albracht Wicel. Thidcricus. Uinricus. Gcrhardus moaacbus. Acta sunl hec doou-
nice incarmttioms anno ]I*.CC*. PiresideDte InnooeDcio Romane sedi apostulioo. NoBo in inperio confinnato.
Foitttificvins noetri anno XXVI*.
Om Mgehingl*, hmI tAmi hmMAtm n» b«idii»diBl.
DLXXXVI.
In Nomine sanct^ cl indiaidTic Trinitatis. |] Adolphus diuina faucnte clomenlia <ianctc Coloniensis rccle
sif arobieptscopiis, omnihus ia Chrislo pic uiucnlibus in porpeluum. £x dcbito animinisU-alioais oostr^ uti-
lilatibas fcclesio nostrc prouidere tenemar, ot decorem dorous Dei nos dOigere ipso rerum oslcmlatar
effccto. Inde cst quod uniucrsitati fidcliom presentiom et futurorum notum essc uolumus, qnod frater
noster Conic-* Arnnldn^ dc Altlionn propri<'lalom sue portionis (lomii«i in Alllicna boafo Pciio ct nobis lc!?i-
timis suis hcrcdibus collaudaniibus cl consoulicntibus, contradidit, et cura ipsis a nobis manu communicala
in feodo reoepit, nt ei sezcenlas marcas pro eadem proprielale «t pro domo nostra Cbsu*! io Volmodo*
steyne el quinque carratis uioi, quas vcncrabihs predcccssor nostcr aichiopiscupus Pliilipims jiio rccorda-
tionis ei in benelicio soper eadem proprietate aonualim cootulcral, pcrsoluamus. Pius eniro prcdecciisor
predictus candcm proprietatem Quadringenlis Kards eom prediclb bencfiGHS fcclesif beati Pctri, mnlu
lioel diffieoliale, comparaait. Noa igitor pro predictis beneficiis docentos ei mareas dnaimns pcrsolucndas»
ot ita Ctirtim nostram in Hapcn ei el icgitimis suis hcrciiibus cum omirihn?« atfinenliis el obucntionibus.
exceptis prebcndis aurifabrorxuo et eorum qui vuigo Husgcnotc dicuntur, qui ab antcccssoribus uoslris
usqne ad tempns nostmm io eadem eurti prebendaa aocepemnt, in feodo eoncessinms, quo usqne nos ael
aliqms aooccssorum nostrorum ipsi in rccompematiaoMg qof aulgo onaia didtnr, scxccntas Marcas persol-
ucrimus- Ul aulcm hfjc rationabilis ordinalio in prcscns iiol in poslcnjm nullo dis^^oluatnr DiaTijinit:tfis in-
gcnio, prcsoDtis scripti ct sigiUi nostri rouniminc cam cautam csso uolumus et rattim. Si ucro aiiquis suc-
oesaorum ooslrornm boo pacinm infriogere decreuerit, predicias Comes smmi proprielalem Caslri sine ali-
qna difficultato recipiel. Obscniantil)us in (Inmino {;loria, lcmcro «oro oljuiantilius anaihcma sil. Iluius
rei lcslcs sunt. Udo maior dccanus in Colonia. Rndolphns scolasticus. Uruno Bunncnsis preposilus. Thcode-
ricus saocli Gcrconis prcijositus. Tbcodoricus snnctorum npostolorum prcpositus. Ileriroannus sancti Scuc-
rioi preposilas. Engplbertus sancli Geor|pi prepositus. Tirricus sancii Cunihcrii preposiius. Brono de Benen-
hcm. f!;'inricnis (ln.\ dc Liniburg cl filitis stujs dc Was^cnbcr^ Ilcinricus. Ailolphus Conics Jo Monto. Ilcin-
ricus Comes dc Ivesseie. Ueinricus Cnmcs dc Uokcnsvago. Ileinricus de Yolmodcsteyne et Gcrbardus frater
sous. Berimamnis acnlthetns Snsaliens». Herimannns aduocatus Coloniensis. Herimannns Blarescalcas de At-
oelre. Olto camcrarius. Heinricus dapifcr. Ilcinricus Marcscalcus. Ileinricus dc Danncre. cl alii quam plu«
res btmorati. Acta sunt h^c anoo incarnationis domini M^.CC**. Daturo XI". Kalcndas Augusti.
Datmit rollMa uaA gruMO MidcBcnScli«BKS uccbingUt dcsiitMiideBBiiduif dwit^ai4«Si^ictGrt>berKlio* ItcKhricliBB.
Digitized by Googlc
llftOL
S65
DLXXXVII.
NoaeriQt uaiaGrsi tam presentes qoam posteri huius litterc ia^ectores, quod Adam milcs dictus Asspe,
ob finHHren ecolesie KappeOemb, tao ordiaatdt, quod pro redempljoQe decirao cortis in HoMlebonie mr
pnlis annis dcccm ot octo dcnarios rccipiet, ct in hoc i|)sc e( hcrcdes sui erunt conlenti, nichil amplios
de predicla ecclesia requirenles, ipsa vcro rcdcmptio decimo vcJ in vigilia bcati Jacobi, sou ipso dic, siue
tn crastino ciusdcm dici dari potcrit, et si hoc factum ruerit, ipsa ccclesia supcr nulla ncgligcntia polcrit
incusari. Pretaiaiam autem redempUoncm dccime cartiB memorale, oam aaieiisii prepositi ao oomientaa
eiusdem ecclcsic, ncc non accodcotc fauorabili consensu hcrediim sunnim, prcfatus A. milcs in nicmoriam
soi periienDem eoclesie Mootis martis lcgnuit porpciuo perfniendam. Vt eiosdem liuiusmodi ordiuatio hino
inde lata pennaneat, preaena acriptam «gillo prepodti eoeleaie Caiipeyanrii «dai ia laitanoninm roboi»»
tanb Aeta aottt hoe anno Oomint MCCL bi KaL DecenilMM.
DLXXXVIII.
B Ifai. KladllacH, Ttm LXXVIL
la Ilouine aanote et bMSoidae Tlrinitalia. Adoifai Dei fftti» Colonieniii archiepiscopos, omnibns
aaneto ecdeaie filiis presentibaa et futuris in petpelnttm. Qaodam eoelefliaram adaooali ane vocationis
immemorcs suo stibjectos oflicio eo inmitius portractanl, quo se tanquam infeodalos posscssorcs exhcrcfhri
posse non formidant, necessanum duximus utiliori uti consilio, quo et hoc gcnus hominum a sue abu&io-
nia detrudaior ioBolenlia, et paupcribus, quibos nou est a^otoriam, damna precaaeantar eiorla. Deonn-
ciamoa itaque ndelibos raoderais et posieris, quod nobiles ei illaatres persone apirita pietatis aitactc, vido>
Kcet HcrmfinnTis comcs dc Raucnsbcrgh ct Jutla uxop ipsius, et Otto Clius ambomm nostram adierunt pre-
senciam, todicanics uobis sibi hoc csse voluniaiis et propositi, do quodam ccnobio in Flarsbcm, quod ia
ipooram oonstnictnm eal patrimoiiio, at videlicel einsdem loci aduocatiam nee ipa neo aliqoi eomm bere>
ditarii succc*isores cuiquam homimim in bcncficio concnlant, scd si qna porsona loniic vel prope posita
ad tuendum locum illum ob dioinam rctributionem gracio \isa fucrit idonca, ab ipsis et corom soccessori-
baa babeat ooDtmendatam. Si aatem eadem persona boni voti oblita in eiusdem loci pcrtineniias aiiqaam
aaciioaem vcl cuiuslibct geoeriB voaationem volaeiil exercore, prcfati patroni libere et abaqoe omnieoiK
dicione possint et (lcbeant a suo commendato rcmouerc. Nos igiiiir hanc laudabilem ipsorum approbantes
intentioncm, votis eorum duximus acquicscendam, el ut tale d^derium seruis Doi tam elBcaciter profutor
rom perpetuo ralam maneat et incoamilisom, certam baoo eartam eonseribi e( ^iiOo nostro mamiaaimna
insigniri, AoiClorilate sanctorum apostdonim Petri et Pauli oxGoromunicantea at etcme damnaiionis ^adio
ferientcs omncs homincs, qui scpedicti ccnobii adnocaliam nomine feudi unquam sibi voluerint usnrpare.
Acia sont hcc anno domixucc lucarnationis M^^.CC. Indictione III. £pacta III. prescnlibos et coUaodaniibos
ipda poatolatoribus ct alUs pfavibos viris tam (derioia qoam^) b^ profewiow^a quoram nmaioa imio-
niuntur suLscrlpta. YcJo niaioris ecclesic in Colonia dccanus. Bruno prcpositus Donncnsis. Thcodericus pr<K
positos sancli Gereoois. Gerhardus propositos Xantcosis ct archidiaconus. Tbeodencus prcpositus sancU Cu-
niberti, ceterique priores Colooienses. LuUierus comcs de Hostaden. Conradus comes de Are. Otto oobilis
do WiolLende^ Wilbelmaa oomea JidiaoeaM. Hemuuinns adnoealna Colonienwt Ibeoderica* adaoeatas ae>
*) IHcM Worte feblen bet KiiuUiogeri nuMca «bcr notbwcndig crtiuut vcrdca.
Col aifl. hM. WmiIU. n, 34
Digitized by Googlc
is«t.
cundus ia RaaeDsbergh. Gisclbertus, Nicolaus, Johanncs Rufus, milites eiusdem orbis el nobUes viri. Lop-
poldn». ilezaiidw. Godcscalcas Dilhotte, «t alii quamploriini viri luuflMt tam derid qoaBk laicL
DLXXXIX.
BERIMANN\'S Dci gruiia Monastdriensis episoopug et imperialis curio canccllarins, omnibus qoi oo-
lnerint hoo cyrognipham propter gestoram apifaoiiem necessario eoDtemplari. Scirc nelamna nniiieirMM^
quod cupienlcs sincera Tinlnntnlr' sMmmo studio exlingucre, imino ad pacis finno boiniTn rcdlgerc con-
trouersiam o( lilcm quc ucrlcbalur &ino line iater moDasterium ooslrum campum beate MARI£, et tilios
booe memorie comitis Friderid de Ahana, socios nobis assumpsiidnis ad hoc opoa niros nenerabiles et sa^
pientcs, Hcrmannum Capponbci^nscm cl Nicolaum Hersnllbehnsensem abbates. Tocato igitur in nostram
prcscntiam Florontio prcdicti ccnobii abbatc, qnod <!c rniisa i!!in«! a rnbis tnhns cl ffiiibtisdam ipsius fra-
tribus fuerat ordioatum apcruimiis. At Ulu coniinuu consiiio et uoluntuti nostre acquicsccns, uerba huios-
oemodi, omnibus qui adcrant audientibus, est locatas. Ego sicnt promisBum est a dommo neo episoopo
suisquc adiutoribus mc abscntc, rcnuncio qucrclc, siue ut tculonicum ponamus nomen, ansprake, quam
hnctrnus habui ct in qua laboraui supcr bonis in Unkincthorp, ccclcsia uidcliccl ct prcdio in cadcra ui!b.
prcdio iu Hauikisbrokc ct quodam uiulendino, nulli tamcn quicquam ucndcns, nuUi quicquam resij^nans,
neqoe de aliqon rs uel bono uUi mrandiam fociens, sed tantumraodo querale uel ansprnke rennndans.
Hec dicla *) cadcra uerha uobi? qui prc?cntrs rsti.s tcstibus, proj^ter futuros rt inopinatos cucntTis. itcrum
do sola renunciationo alquc itcrum rcpcto. Hcc oosmetipsos ct prcfatos abbatcs fatcri atque testari coni>
peHit ipsa narilas, ideoqtto boo testinioninm ugSHk noslris ooiifinmnnis, qmtiDias sepedicto cenobio a fbniris
grananunibiM proqiitnamns.
Obglcich TOD dcn Sicgeln io der Mrtirialil gnprocticn wird , scliclnt Jocli nic mchr alf ein Sicgcl an drr CrkunJe ge-
bkogca lu habeo, oelimlich de* tiiichors Ilcrmtnn , wclcliet «iie bci 1301 lu betcbreibeode Geitalt bat, «ber «cbr
ditnB mi beichiidigt ist. Zur Seite lind >war m>di >«w Oeflinmgea iai PafganMiit* kefindlick« ce i«t abor nicfct
wahrscbeialich, daM dic Siegel der beiden Aebte darins tebangea lubee, weil du Slegel de< BiaebAb in dat lOna
hio^l, alM dle Bweits SleUo &clabt ttabcB wiirde» vaa dcr ywohiilidwB OrdAnog auwider ut.
DXG.
Aw ciMa Obtnkirelhar KofiMr 4w 16. lalirlnadiartai In Baillac it» KblSeAtiMra TBmj» n IKs&b.
b nomine sanct^ et iodinidai^ Trinitatis. T. gratia Hindensts i:[ii.sco(ius. Quod in tempore anp-
tor onm tcmpore labitur et res gestas calwnpoiosa implicat obliuio, nisi scriptnrarnm fternentnr indicio ci
testium subsci iptioiic roborcnfur. Inde csl qaod prescntis scripti scrie lam prescntium quam futuroram
Christi iidclium pandcrc curamus noticiy et commeodarc mcrooric, Qoalitcr comes Bemhardus de P<^H»-
baig, cum consenso et coHandatione legilimomm berednm Buornm, eocleriam in Heinbttsen cum suis ntti*
nentiis bcat^ Maric in Oucronkcrkcn pro salutis sno ac parcntum suorum rcmcdio fideliter ofTcrendo pcr-
petno possidendain contrfididit, Curtcm quoque suam in cadcm uilla cum omnibus commodis ct utilitafibos
ad cam pcrlincnlibus, uidelicet raansis, mancipiis, arcis, ^diilciis, agris, terris cultis et incuitis, uiis et in-
ttiis, eutibus et redilibus, qufsilis et inqoirondis, pntis, pasonis, sjlais, aquis aqaaraiuae docursibBs, pison- '
tioaibns, molendinis, et qnadam eifaia qne nulgariler Sunderan uoeatnr, prepoato bi Onerenkerfceii auisqoe
*) ]m Orftiaala atefct Mer ela d ntt antergeaetiteai Pankle. Dt 4oitb «oteiceaetife Paskte aadk dle tfo^It^bril dea Gc»
icliriebenen tjf/eli Vinct wirJ, io kunnlc cs rrcilicli wohl «c!n, dcr Sclirciticr .luch dlcscs d niir iiii ^'rnrfii n [rnrhrja»
beSj und durcb dcn PanLt kcine AbLiirtuog, tondero nur dic Bedeutungilotigkcit dcs liuchtlabea aogedeutct babe.
Digitlzed by Google
obediendafibDS IHtfnlMU el ■oraribas Deo et bcttl^ Jtuif h eadem «edeaii nl^vtilnis, to vam et fim-
cium ct proprietatem perpelnUD pro C. et L. mai-cie iieiididit, et tam ipee qaam heredcs sui in maUo
Helcnberti comitis in pago Schaponflfk in ripa Wisarn iltiminis nobis corfim positis omni se Jure ct pro-
prietalis debito abdicauit, ul sob pretextu patrocinii beatf Mari^ prerata bona cou&tituta sno seruitori uide-
licet HoaaBterii aiii prcposito alMoliilo «aearent, neo oOi ia posieram preter ipsiim adnooato vel oomiH
qooiue debilo Joris ant aemlcii essent obnoxia. Vt aotem de huiusmodi contractu nuUo dubitatioma in
pcrpctuom quisqoam moucalnr scrupulo, Scd apud fnhirim postcritalOTn aclionis hiiin^ srrips ratactincon-
uolsa permaueat nulliusque maligo^ mcQtis consiliis irnian ualeat aut rescindi, cam iiaani nostri et presen-
tis scripti aactorilate nee non et §igi]B nortri impressioDe et tefllimn aabser^tiaiie firmaaimofl. Aeta smit
h^c anno dominlcn incarnalioni.< M^CC". Tosfcs antcrn liil sunt Wcmhcrus sommus proposilus. Lcifliardns
maior dccanus. Otto cusios. Raiiuwardus. Godcfridus. Tbcodcricus do Ilulcueldc. Lcifhardus dc Dlanckcna.
Hildcboldus. Widechindus dc Plcssc. Ileinricus dc Landesbcrgc. Conradus ct Wallhcrus dc Schowcnburgc
Canonioi maioris cccle.<iic>. Thcodcricus dccanus. Thcodcricus Longus. Burchardus. Johaimes. Canonici sancli
Hartini. Bemhanliis nMins sancti Mauricii et F.Iilianlns prior <'iiis(!cni Inri. Nobiles ucro. Wiili]\innns ni'i]n
catus. Ueinricus dc llutcnbcrg. Ludegcrus ct Hcimbcrtus do Slon. Theodcricus de Sc. Frcdcricus de Lo.
innisteriales aero. Thethardns Wicgravias. Ludolphos dapifer. Lodolfos pincema et Ifeinricas fmter eias.
Luibortiis dc Eisbr>rt.'c [( trtman Colhasc ct frater eins Bermsn. Balho Cerea RodolAis. Bodo. et aiii qoam
ptores qm. ad mallum Uelenberti ipsios oocaticmo oonuenerani
DXCl.
IN nomiae saocte ct indiuidue Trinilalts. fl Sophya Dci gratia in Bodeken abbalissa. Alberto abbati
totique cenobio in BRcdcnlarr in pprpfttinm. QuiHam Cix llx itus nnmine pniicos agros posscdit in Gri-
moliachuscn, co iure (juod dicuur Ambeiblccn, ct acceptis XA.V* li^>^* solidis de domo ucstra, iuri suo
rennnciamL Hoc anlem, quia prcdicii agri nostre perltnebant eeelerie, nostro factnm est consensn, ita nl
prcdicta pccunia in aliud prcdinm nobis uictnius et commodius expcnderctur. Igitnr id ipsum quod 10
Grimelini-lnisnn hahuinuis, iicstro conlulimus Monastcrio, ''t ni inulolabililcr ucslruni pnrmanoat, prcsenli
pagina, sub ultcjjtaliuno Dostri .sigiiJi, confinnamus. Dutum auno ub iiicaruatioDO Duinini Milicsiino duccu-
lesimo.
Dm angehiiDgtc, stumpf cllipti*cbe Siegel letgt die Aebtissina, im oinrachcn Nnnncngcwandc, auf Fincm nieitrigca Stahte
«ita«iid, te drr Mchlea HaDd ciacn LilieiutenGd| in dcr llDkea eln scacUoMencs Bmdt Imitciid} mit dcr Uaacduilk:
So^a pHdMMim AMrtiHft Awtlft m t>
DXCII.
In NoMiNo sancte ct indiuiduc TriNiTatis. Heiliwigis Dci gratia Scildcccnsis ccclcsie humili? riblmli.ssa
Notum sit uniuiTsis Christi fidclibus tam futuris quam prescnlibus, quod comcs Adolfus do Scowciiburc ot
nxor dos eometissa Athelheidb ot atrinsqne film Hcitldldu, cam essent €<dieredes, vnanimi eonsenso, tres
(lomos, I'I;u'k"nfia':i-, 15nrcbn!ff>, Eke ntinrnpntn.s, cum cullis cl incullis, viis ct inuiis. siliiis cl pasi; uis aqua-
rumquc deciu-^ibus, ct cum umnihus attincuttbus, pro ctcrua hercditatc uauci^enda, ccclcsie sancti Jo-
haoois Bap. in Scildece in proprietatem contuteraat, et Elcehardom roinisterblem de nakremoni, qui h^c
omnia ia beneflrio habebiit, ccclcsie presentnaemnt , ut qui de isdcm domibus ecdesiam sepe granaucrat,
domos casil> in ;ib cc( Icsi;i in bcnpficio acciperel. Qiiod itn f,u iuni ;-r!cclcs|,i ,anfcm perpomlcns quod de
domo Blackcnhnge ecclcsiy couliui scpc hles cmcrseraul, dispendiose quidem ncc tamcn iufructuose, ius
benefidi eiuBdem domns ab Ekdianlo XXT. marcis pari argonli redemiu Gum antem ecdaia oil preier
S68
nu. marcas haberet, quedam niBiisteriali» ecdesif , nmniiie Mirgmttit et pneri eitu Wenio, Johaimes, Ka-
negundis, rogata ot conBolta tooias ««wlesi^*) penoleeniiil, e( eendeiii domum Blackenhage com omnilMt
attincnlibus in beneficium reccpcrunt, nt ipsi cl soccessio sempcr habcant in pheoi! i, nisi rorte ad com-
munes usus prebonde prediclo ei^ hos redimant argento. Hoc itaqae priuilegiam super hyc acta coo-
ecriptom, predicte femiiic dd>el lento esse efBcaciae, qoanlo conslat quod propter eam eKpeaaa audla et
obsequio multo sic est claboratum. Acta sunt hrc anno dominico incamationis MCC. Indictione III. TeslM
sunt Eililia decnnn. Elisabeth custos. Athclhcit magistra. Gcrtherat. hh. Meithitt. Windelgart. Rcrstina. Albcre.
£t sacerdotes Wulfhclm. Otbraht. Elichart Hildcbrand sobdiaconus. Wicbolt presbyter. Ueremaa. Waltme-
ger. Ameli Tdo. AMacli. Benbaci Wenliere. Hildebitol. Weoneke Xheiiiart. Tredieban BaailiUL flMiB>
dac. Tideric
*) Hier fiadu »id> im Ori(iaal «iie uuHUgeluDte Liicke, wo mtiaukiUSu^ di« fmUt* Stuuw ugegebea ««rden loDte.
Digitized by Googlg
REGESTA
HISTORIAE WESTFALIAE.
Die Quellen
Geseliiclite Westfalens,
in cimMioIogUeh gMfdnet»
Nachweisungen und AusziigeD.
Zweiter Theil.
B«ee*U biit. Wc*tlU. U.
1
liHl.Zu Corvey ereigoet sicb, in Folge sUrkcn Euiganges, eiue grosse Cbcrschwemmung, wobei das
Vaascr wi« «n See in der isirelie aleht, jedk>di dme «dtereik Sdiaden zn diun. AmiaL Sax.
l a p. 763.
4492. Pebrnltr 27. Papst Honorius II iiimmt dio von dem GrafeD Godefrid und desscn Bruder Otto §e-
stiftdeQ Kirohen za Kappcubet^. Varlar und Ebbtwl in seinen Scbotz uad bestiUigt ibre Besi'
tzun^cn. DaL Lateiani m. KaL Hart. pontit «. IL KiuiUiqger IL B. 8. B. &L S. IflO.
(CXCVIL)
4493. April 41. Derselbo nimrot das von dem Grarcn Tcnimo gestifUrte Kloster S. Marien zu Werbe, wcl-
chem der Abt Beinneh Tonteht, gcgen eine jabrlidie Abgabe von enMm Goldgulden (aurcos),
m pipstlichcn Schulz und bcwilligl ihm dio frcie Wahl scincs Vogtcs. D. Laterani III. Id. April.
(s. a.) Vamhagen Waltlfck. Cosch. UrL S. 3. — Die formelle Almliclikcit der Urlaindc niit dcr
vorbcrgchoiiden lus.st auch auf ihro Glcichzeitigkeit schliesseu. Paps>t lionoriua 11. r^ierle libri-
{ens vom S4. December 44S4 bis vam 4A. Pebroar 4190.
4494. Hai 10. Ei-kmbert, Al)l v.u Corvcy, crwirljl fiir spinc Kirchfi das SclUoss Iterc mlt <leTn Markte,
dem Zoll und dcn dazu gehorigcn Giilem in den Dbrfcra Itere, Aensc, Lottcrbach und Dalcwig,
im Itcrgaa in dcr Grafschaft Sigefrids. D. Itere, VL Id. Haji VI26, Lothar. R. a. L Crkcnb. abb.
a. XX. Kiodlinger H. & 2. B. Urk. S. 433. (CXCVIII.)
4495. Versamnilimg 7u Strassburg, wo bei dem Kbni:; Ijithnr, iim die langwicrlgon Streitigkeiten wegen
dcs Bisthimis Wiirzburg zu entscheiden, unter andcrn dio Bischofe Stgeward voo Minden, Theo-
derieh iron lianster tnid DuUutrd von Oanabrttdc zugegen irarai. Udalr. Babenb. Cod. Nr.
CCCXXXV. 1. c. p. 348. — Da dcr am 22. Jul. 4126 gcwcihto Erzbtadiof Norbert von Magdc-
burg schon in dicscr Eii;cn<chafl zugegen, Konig Lothar aber am 25. Deccmber d. J -lu Coln
war (AoDaL Sax. L c p. 705, zu 1127), so muss dicse Votsammlung zwischen den Juiius und
Deeember fialten.
4496. Vicelinus (vgl. oben Nr. 4440.) fangt um dicse Zcit an, das Cliristcnlhnm imlcr don sIn\Isrhon Vol-
kern jcnseit dcr Elbc zu predigen. (Er wnrde von dem Erzbischof Norbcrt zum Priester go-
wcibt, dcr, wie oben bcmcrkt, crst in dicsem Jahrc zum Bisthmn gelangle.) Ilelmold. l c. p.
577. — Von aeinen Mheren Lebemanstanden und Thateu bcrichicn Uclmold I. c. p. 574. sq
Albert. Slad. I. c. p 2fif>. sq. Von seiDcn spatcrcn Schicksjlcn mag hier beilauGg bcmcrkt
werden, dass cr im Jabre 1149 Bischof zu Aldenburg wurde; Uchnold. p. 549. Albert. Stad.
p. 274*: uad am 42. Dccember 4484 starb. Hehnold. p. 600. Albert Siad. p. 286.
M 126 — 1133)
4497. Bemhard, Abt zu Wcrden, gibt einem frommcn Manne, Namens Heinrich, Giiter im Bisthum Pader-
bomj ndimlich MtbnaoD oder Es^aterenstem, in Viliication, onter der Bedbgnog, den Ab( von
1»
Digitized by Google
4 1136 — 1138.
Werden jahrlich zweimal, nehmlich auf selner Reise von Wcrdcn nach Helmstadt nnd zmiick
so yiUi deo Moach. den derselbe etwa zom HeeselpseD bei sich ruhrea wiirdc, zu bewirthen,
amdi dio Botfltt» wal^ der Ab( Toa Wetden aadk Hdnalidl adiicla, m beherbergea S. i
Lftcomblet UiknndMk i S. 140. — > Abt Benihard r^rte in dea aagflgdMnen lihr«D.
(H26— 4156.)
I498L Oflp, vwmab Graf von Kappenberg vnd non ein Brader daselbat, adiflnkt dflin Bisdidni Mamtor
405 Dienstleate, utn danir dem von ihm und seinem verstorbenM Brader Godefrid gestiAetcn
Kloster KappcnbcrK tk-ssen immcrwahrcndon Srhni? zn vcrsichern. und bedingt lctztcrGm die
frcio Wahl seines Vogtes. b. iL kiudliager M. ii. 'i. B. Lrk. S. 466. Niesert H. U. S. 1 B. &
498. (CXCDL)
4409. rcrselbe wiedcrholt die vorstehrndc Schenkung, und besUmmt clabci die dcm Kloster Kappcnberg
zogchorigen Hdfo. so wie dessea Fischerei-Gercchtsamc auf der Lippc und Ems. S. d. Bisher
ungedruckt (CC) — Da Gnf Godofiiid von Kappcnbcrg M26 zo Ilbcnstadt starb, Otlo aber4456
PnfA n Kiypenberg wnvde, ao mtiasen diefle beidfln Uclnndfl» iwifldien die p*'*—^^ liba
gflbSrca.
44».
4500l Febroar 28. TJieoderich. Bischof zu Miinstcr, stirbt Nocrol. Hild. ap. T.cibnit. T. I. p. 7GI AbioI
Sax. 1, c. p. 765. (der irrig Wcniher als Theodcrichs unmillolbarcn Nachfolger angibt.) Todeslag
aocb iffl Necrol. eccl. mty. Monastor. uod im Nccroi. Iransaq. — Scio Nachfolger Ecbert «v
vorber DomdecliBnt m Cdb. Chron. S. PnnlaL 1. o. p. 9X9.
4B0I. tfni 47. JTeinrich, Bischof zu Pa(Icrl)om , bcnrkuntlet, dass dcr dorll^ic Abt Bamuko cinenHofzD
Atlon durch Tauscb erworbcn haL Acl. fialhomoQ XVI. KaL Joo. 4427. KiDdlioger M. B. ^li.
4. Abth. UrL S. 42. (CCI.)
4E08. JnL 8. Derselbe bewilligt dem Klostcr St. Pciri und Pauli in snbiirbb xo Phderbom die Zdtmt-
froiheit scincs Ncnbruch-Landcs im Suiulcrcn. Dat PaliiedairaiuiQin TIIL Id. loL 4427. Lodiir.
R. a. II. Episc. a XLUI. fii»her ungcdrucku (CCIL)
4003. „ 46. Derselbe beurkondet, wie eben dieees Kloalor von doera gewiaflen mcnand cin Gat ai
Hengeldero, vor dcra Vogto Widikind von Sunlenbflif, erkaoft btf. Act BalhoniOD XVD. U<
Angus-fi WTJ. Bishcr uniroflntckt. frCni )
4504. Octobor 44. Hetnrich. fiischof zu Paderborn, stirbt. Annai. Hild. L c. p. 445. Annal. Sax. L c. p.
765. Todealag in NoeroL Heris. und Boslorf. Andere nennen den 45. Okt
4505. Meingot, Bischof 2u Mr i-icliui f^ibl. <Ieni Abtc Erkenberl zu Corvcy, fur 3 Hoven zu Porkestorph
und Didcrslidi, tauschweise cin (iul zu Sidasliasun (im Paderbomi.s('hcn'' Aci a. 1127, Lothar
K. a. ii. Mcingoti episc. L Erkcnb. abb. XX. Kindlingcr H. fi. 3. fi. 1. Abih. Lrk. S. 9. Wjgaiul
Goieb. T. CorvOT 1 Ablb. S. 228. (CCIV.)
4506. Ecbert, Bischof zii M(iii.ster. war bci dcm Fricdcnsschlussc dns Erzbischofs Conrad vnn Salzbnrg
/ inil Ungarn zugcgen. Uansiz. Germao. sacr. 1. U. p. 224.. wo dic Erwahoung dcs Bischof$ tob
Utinster zwar lUr die ZeitbestlinnMing dea FHedenflscUosMa benntzt, eine QueOe fUr dieseNachr
riidti aber nifllit aiigendgt wird.
4428.
4507. Inn. 43. Ifyrberl, ERUadior m tfagdebnrg, Sytoari, BhcIu^ zn Hhiden, nnd Tkte&afd, BEaduif
/ zu Osnabriick, sind Zcugen in eincr Urkundc des Kbnigs Lolhar fiir tlic Kircbe Sw
Haslhcbl. D. Atpiiflgrani M. Jan. 4428. a R. III. Hiraei Opp. T. IV. p. 497.
Digitizca by VoOO;
ilSS — 1191.
5
4508. Aagost 45. Bmikard. BSwhof cn Paderbdni. bcsUiiigt die, dnreli dea Grafeo WtMckid (vm ScArwft*
lcnbcrg; geschchcnc Sliftang dcs Kloslers Maricnmiinslor, wozu er sclbsl noch Gutcr z i Bi i Jin-
burcn gibt. Act. XYIII. Kal. Scplembr. 4128. Schatcn A. P. T. I. p. 498. Falko Cod. Ir. Corb.
p. 216. (CCV.) — Dor erste Abt zu Uai-ieiimUastdr, Gerhard» war aus dem lUQSter Corvey.
Strmidc Mscpt. p. 3B9.
4500. Oktober 7. Erkenbert, Abt za Corvcy, stirbt. Cod. mscpt Corb.
4540. Deccmbcr 25. Weihnachtsfesl, von dom Kiinif; zu Worms gefeiert, wo Gerhard von Gcldcrn darch
Eermann von Calvelage dcr Uatreue gcgcn den Konig aogoklagt wird. Annal. Saz. i. c. p. 766.
(n mfoi seiiier, das Jabr nat WeOuuuihteii «nb^geoden SSeitreduHiii^
(4428—4460.)
4511. Bamkard. Bischof za Paderbom, bestaligt dcm Stifte S. Petri and Andrea dasclbst (Busdorf) eiuen
Sondcm am Wege nadi EsbehtindiaBoa. S. d. Bisher Qngedrndcti (GCVL) — Die Zeit kawi
■nr den tt«>BirMHwialiwin Hmi BMMrhftfe bwrtinwri* werden.
t
4489.
4B43. Febniar 3. (die Blasii). Siward. Bischof ar Ifinden, mabi, in Gegenwart dee Kon^p Lodnir «nd
des Bischofs von rtrocht, dic Kirchc zu EUen. Nachricht in der Nr. 1515 anzuruhrenden Ur-
kuode, wo aber der Name des Bischois unrichtig S&iward gelescn wird. — Dass K. Lolhar um
dieae Zeit in Hiea war, bestst^ Dodediin. ap. Pistor. Ser. R. 6. ed. Stnir. T. L p. VJ%, nadi
welchem der Konlg das Fcsl Maria Reinigung (2. Fcbruar) daselbst fcicrtc.
4543. „ 40. Die Bischbfc Sigtward von Mindon tind Tliilhard von O.snribriick , aiich Grnf^ Tlninann von
Calvala, sind Zcugcn in eincr Lrkuode dcs Kuoigs Lolhar fur das Klustcr S. Pantaieou ^u Cuio.
D. Cobo. IV. Idos Febraar. 44S9, «. K. IV. laoemblet Urinnidenb. L S. 800.
4544. ICiirz 8. Die Bifchofo Sitvard von Mindcn, Thi<'dhard voo Osoabriick und EcKert von Miinster,
aucb Graf Bermann voa Calverlage, Zeugea ia eiaem Privilegium dcs Konigs Lothar fur dio villa
rcgia Daisburch. D. Dnisbardi VnL Id. Hait 4489, a. R. iV. Teschenmacher Cod. dipl. p. 8.
Lacomblct Urkundonb. I. S. 200.
4545. April 10. Kiini^: Lolhar bcstatigt dio Privilegien und Bcsitzungen des Stifts Eltcn. Act. Gosselar.
lY. Id. Aprii. 11 «14, a. B. V. (sicj. Unter dea Zougen ist Erzbischof Norbert voa Uagdeburg aiit
sehn aogeanootea Bisdiofen. Teadieainacher Cod. dipl. p. 30. Btnterim n. Hooron Erzdi^eeae
Coln 10. S. 106. Lacombtet Urkundenb. L S. 201. — Dic Jahrzahl 4134 ist jedonfalls falsdl.
und muss 1129 l>i is<:on, da die Urirande in dasselbe Mir wie die Eiaweihuog der Kirdie go-
hort. Vgl. obon Nr. 4512.
4545. „ 44. Bemhard, Bisdiof zn Paderbom. bestiitigt die Privile|^eB irod Beattani^en des Kloelen
S. Petri und Pauli (Abdinghor duselbst D. Paiheibnunon ID. M. Aprii. 4489, Lolhar. R. a. T.
Episc. a. ii. Schaten A. P. I. p. 502. (CCVIL)
4547. Mai 46. Grossc Fiirstenversammlung zu Corvey in Gcgenvt^art dcs Konigs. Annal. Sax. L c p. 766.
454B. Jnnins 3. (Fer. IL Pentecostcs.) Bi.schof Sigward voo Miodoa nimmt Tbcil an der Einweihung der
Stifiskirche S. Sen^atii zu Quedlinburg, in Gegenwart dee Kdnigs Lothar. Ciiron. MioaL seren^
ap. Mencken. Scr. R. Germ. T. II. p. 478.
4519. „ A. Bdmi, Bisdiof zn Httnater, weiht dio neoe Kirdie zn Freclcenhorst. Strondc. Ibcpi. p.
352., aus eincr alten InnschrifL
4520. „ 43. Die Bischbfc Sigeirard von Mindcn, Ecborl von Miinster und Bernhnrd von Padcrbom,
auch Heinrich voa Welipa und Widekind von Suaicnberg, siad uater vieicn andercn Zcugea
bei KiiBig LMmt Best&Uguag des Teritanb dea DorGea AMwnrode im Bartingo, dnroh deo
Digiiized by Google
.«13t — liSi.
ftihgnSak Friedridi 'voa SachseD vA Gevdttrd von Lodileiiei B. 4S«dar. Id. Jon. 4IS9, a. B.
IV. Schalcn A. P. I. p. 501. Falcke C. Tr. Corb, p. 336. Vgl. Schulles Director. 1. S. 292.
4524. Aogusl 23. Drr hciIij;R Brrnhnnl fBornardus ImmiUs monachus) bczeugf, in oinfm bcsondcren
Schrcibcii, deai Abto und Convenle des kiostcrs AmelungsborD, «erne Freude uber diei>e neue,
von dem Bdlen S^ifrid «n^egAngeM Sltfliiq§, m tria liber die new SUilhe ilures Ocdens, nnd
cmiuntcrt >ie zu flcissigrr Arhoit ia der Xmle des HeRni 11. e CiBleTCio in vigiiin SL Baxtholo-
maci 1129. Struook MscpU p. 3^.
4622. DeoNDber 5. Papsl BBnarmt IL beslStigt die Stlftong des Kloaien Amelangsbom. D. Laterani Noo.
Decemfar. 4429« pontir. a. V. Strunck L c.
4623. „ 27. Herrnann, Graf vnn Calvdage, ist Zeuge bei Konig Lothars Glilcr-Schpnkung im kii-
DiglicbeD Forsto Driech, an Conrad von Hageo. AcL WonDaoae VI. Kal. Januar. 4t2i). fiohmer
Cod. diplom. Moeno - PraDCofbrC L S. 43l
4B24. Egberl, Bischof zn Mtmigardcvord, bcsliitigt das, durch don Grnfcn Otlo von Kappcnbcrg gestiAele
, Kloslcr Varlar. A. 1129, I-othar R. a. V. Kindlinger M. B. 3. B. 1. Abth. Urk. S. 14.
y^4525. Dic kicinero Congrcgation S. Pauli (das Kapilel des sogenanntcn altcn Domcs zu Munster) ver^eicbt
dch, in Gegenwart de« Biscbob E^ert, nit dem Aropst Engdiert, wegen ier Beaoldnng des
Vo^tcs Burghard. A. 1 129. Bpiac a. TL Niesert IL 1). B. 4. Abth. & St&. WUcen l>eccii.d.Si
MUoster S. 74. iQQ\m.)
tm
4520. Febniar S. 'Wldcrliin von Schwalenberg ist Zcugc in der Urkundc, worin Kiinlg Lothar dcm Erz-
bischof Norbcrt von Magdeburg die Abtei Alslcbcn iibergibL D. Goslar. Kon. Fcbr. 1130, a. fi.
VI. Hcoclccn. Scr. R. G. T. Ul. p. 4445. Dreyliaupt Bescbr. d. Saalkr. 9. Th. S.84i. Orig.GudC
T. II. p. 503.
4527. Apri! 22. Fofannr. Aht zu Corvcy, bctirkundot, dass cin gewissor Conrad dcn unrcchtmassig sich
angcmasstcD Culern in Groaiogeo, CruppeDSlide und Ammenthorp eutsagt hat Act. Groaio^
X. Eal. Maji 4430. Falcka G. Tr. Cori). p. 709.» mil der JahnEahl 4434. (CCIX.)
1528. Junios 20. Advlhn-i, Kr/lii>ch(ir ui Mainz, bcstaiigt das Klostcr Marieomttnsier. D. Fridedar* XH
Kal. Jul. tt to i Hhar U. a, VII. Schatcn A. P. I. p. 504. (CCX.)
4529. Augusi 5. Benihuiu. liiscliof zu 1'adcrborn, beurkundct, wie das Kioster S. Pelri und Pauli da-
eelbst Giiiar zu Adon doreh Tansch gegen andere sn Nainanngen erworben. . Act Nonis Angnsli
1130. Kindlingcr M. B. 3. B. 1. Alah Urk. S. 17. fCCXI.)
4530. November . . fiischof Efjbert vou Munster isl ciner der Gesandlen, welche Konig Lothar an den
/ aos Italien vertriebencn Papst Innocentius schickt, und wohnt dera Concilium bci, wclcbe» leLz-
lerer zn Qermoiit balt. Otton. Frising. Chron. lib. VIL cap. 48. — Die VerhaodhuqieB dee Cob-
cib zu ClennoDt, aus weh^en auch dieZeit desselbenbeivoriseht, in Baluai JHisoelL T. TIL jk. 71«
1481.
4534. Man 22. (Dominica ante mcdiaro Quadragesimam.) Grosse Reichs- und Kirchen-Vcrsammlung zu
Liittich, in Gcgcnwart dcs Papstcs Innoccntius ond dcs Kiiniqs Lolhar. Annal. Sax. 1. c. p. 767.
. 4532. tridericus Colooicnsis archiepiscopus cum suis (scil comprovinciahbus, worunier alno auch die
WesliUisobea BisdiSfe), Jfor^vHu Hagdebarg. arddqi. com ania, o. a. Zcugcn in Konig Lothart
Urkunde rur die Kirchc S. Johnnnis zu Liittich. Act. Leod. a. 4131 (uhnc Zweifcl zur Zcit dcs
vorf2;('d. RcichstagcsV Marteno el Durand Vct. Scripl. et Montim. CoUect. ampluis. T. I. p. 704.
4533. April 23. Wtcifoid, Abt zu Slabto (der nachmalige Abl zu Corvey), ist Zcuge in cincr Urktude
Koajg Lothar» &t das Khieler Eptemaoh. D. Treveris EC KaL 4434; a. B. VL IfiraeiOpp.
Digitizca by <oOOgle
tiM— mi;
7
T. L p. 278. HoDtbeim HisU Trevir. T. L p. 516. (mit VIIL Kal. Uaj.}. — Die folgeDdea
IMcnndeii, worini WiebM (WibaU) ab iU)t voo Stablo vwlummtt, werdeo, wenn sie oieht aos
einom bcsondcm Grunde zu bcmcrkcn sind, ubcrsan^cn. — Ubcr Wibalds Leben vgL Martcno
et Darand Velcrum Scriptonim ct Moniimenloram ampliigiima coUectio, T. IL p. 153— 183 , nnd
dic darauf folgcndc Sammlung sciner firiofe, die an historisch merkwurdigen Nuchricbicn sehr
rridi aiad» deren Beoolzini^ «ber dordi den 6st dnreiig^^gen Heagel des Detans eefar er>
schwfirt wirA. Dic in dcr nnpcf. Ausgabe angenoramene Zeitordnung i«t oft schr 'nnllkurlich.
4S3i. Egbert, Bischof zu Miinster. wird vom konig Lothar nach Italiea geschickt, um deo Geg^ipepet
Anaklet zar Unterwerfung zu bcwegen; er konmit jedodiniolAdalib» «Niderokftkt, anoFbroht ^
vor dem Gegcnkonig Cooradr «Di» goht niidi BShmen vnd loMnt xu 'Wwehrad bd Rrag deo Tag
Invent. CruCK (3. Mai\
4535. Egbert, Bischof zu Mimigardcvord, hcbt, mit papsilichcr BewiUigung, das Nonnenkloster Liesboro, ^
wegen Bbler Aiiffithnmg der Nonnen, anf, ood wtxt Httoche' Beoedictber-Ordeas dasdbst do.
Act. a. ini. Lothar. R. a. VIL Niesert M. U. S. 4. B. S. 08. (CCm)
453ik Doccmbcr 25. Weihnachlsfcsl, wclchc; dcr Kbnig zu Coln fcicrt, wo zuglcich dtp Ordfnation des
dortigcn Erzbischofs Bnmo statt hndet, welcher auch fiischuf Egbert von Miuister beiwohnt.
AmaL Ssi. L O. 767 (m 4132). Chron. S. POnteL L .e. p. 9i9.
1S37. Bemhard, Biscliof zu Padcrbom, bcsl;ilii;t das von elncr Wiltwc Gi^jia f;pstiftete Animstincr-Nonncn-
kloster Aroidcssen. AcL a. 1131. Unter dcn Zcugco; dcr Dompropsl fiemhard, der Dechaat
Altmar, u. a. m, Vamhagen Waldeck. Gescb. Urk. S. 5.
I538b Aninott Kschof zu Utrccht, incorporirt die Kircho zu Uircn in dcr Twcnthc dum Kapild SL Petri
zo Utrccht. D. Trajecii a. 1131, Lothar. R. a. VIL Liodeboro HisL Episo. Dovenlr. p.UOL, ood
dsuraus Jung Uist. ComiL BeathenL Cod. dipL p. 7.
<I32.
4539. Janoar 9. Ecbert, Bischof zu Miiaster oder Mimigardevord, etu-bt zu Coin. (VgL Nr. 1536.) AnnaL
Sas* L c. p. 7fl7. Todestag nadi dem Neorai. eed. tnaj. Hbnasler. and eben so Neerol. Hild.
ap. LcibniL Scr. R. Br. T. L p. 7G3. u, a. — Scin Leichnam wiirde nach seinem bischcinichcn
Sitze zuriickgcbracht und hier ehrcnvoll bestatlet. Annal. Sax. I. c. — Da"? Necrol. Monast. be-
richtct von ihm, or habe zuerst dic Domkircho mit Blci gedcckt und ihro Fcnstcr mit Glas-
geniilden Tenebcn (teeta ecdesiae plinnbo stabilivit et parietes templi vitris illimiinavit). Dasa
er auch das Klostcr (^bcrwasser wiederhersleUte, bcriclitrn <lie Miinsfcrschcn Chronikon. Eine
Schenknng ao dasselbe erfabrea wir aos der fiesiatiguug scioes Nachfolgers (Nr. 4541). — Sein
Nadifolger WenAer war Caoodcos za Hdberstadt, ond eiD Braderaaohn des Ei^ttchob Anno
von Coln. Annal. Sax. I. c.
1640. Harz 18. Dic Bisclulfo Sifjtunrd von Mindcn und Thithard von Osnabriick sind Zcncrcn in cincr
Urkoode dcs Konigs Lothar fiir das Kloster S. Paataleoo za CohL D. Coion. XV. Ka). ApriL
1433, n. B. Vn. Laeomblet Drfcoodeiib. L S. 207.
1544. Wemher, Biscliof zu Miinster, bestiitigt dic von setnem Vorgiinger Bcbert gemachte Schcnknng einer
Rento ans Friesland nn Klostcr S. Mariac in Snhurbio (OberwBSser). Act. a. 4432, Lothar.
R. a. VIU. Niesert M. U. B. 4. Abiii. S. 323. (CCXUI.)
454S. Bnmko, Abt xd PadeiiiORi, erwii&t eioe Hov» m Attoo fanscbweise Bir eine andere kn ffitasan.
A. 443S. Bishflr miKednidit. (CCXIV.)
Digitized by Google
8
Illt — UM.
1133.
4563. Mai 25. IVemher, Bischof za Miinster, Zcugo in cinor Urkimde des fiiscbob OUo za Halbentadt.
D. itt Gatbwslere VIIL Kal. Jun. M33. Ledebvr Arcblv TUL S. S80.
4544. Imius 4. Kaiscrkrbnung zu Rom, wohin Bischof Bemhard T<m Paderborn dcD Kmet Lothar b«>
glcitet haite. AnnaU Hildee. 1. c ju 445. ADoaL Sax. L e. p. 768. Gobelui. Per*. CosniDdr. L e.
p. 268.
1545. „ „ Die %cb5fo' vob Padei1>oni nnd Oaubrttdc aelitnen m lloai an dem Geridile IbeQ,
wclchcs Raiser Lolbar liber dea Gegenpapst Aoaktet (^(nu Leoois} niedeiwttte. Perti. Lag.
T. 11. p. 81.
4u46. „ 5. Papst Imocenlius 11. bewilligt dem Bischof Bcriihard von Paderbom und dcssen Nach-
folgeni den Gebrandi des Ratitmaie (einer Anaeiebonog bei der bisektHliGfaea AmldleidnniO an
gavisson Pcsttngen. D. Laterani Non. Jun. 4133, ponlif. a. IV. Schatcn A. P. l. p. 609 (CCXV.^
4547. M Grosse Fouersbrunst zu Paderbom, welche die Dooikircbe und iast die ganze Stadt zer-
stOTt Annd. Sax. L c. p. 768. Gobd. Pers. L o. p. 86B.
4548. InUos 43. Bemhard, Btachof zu Paderbom, ('titscheidet» daaa da ViUicus dic zm scincr Tdltcalioii
gchorii;cn Leute, ohnc Gcnchmigung des Pralaten, von dcm cr dio Villication hat, nicht ver-
wcch»cln oder frcilassen darf. D. die Margareiae 4423 (sic}. W^nds Archiv f. G. o. A. K.
Westf. 3. B. S. 04. — IKe Jalnzahl 1423 Lann nninogBch riehtig aem, da Bischof JRemAortf ent
4128 zur Regierung kam; es diirfle abo wohl 4133 zo lescn seio.
4549. Kaiser Lothar bcslutigt dcm Slifle Corvcy, auf Bitlen des dortigcn Abtcs Volcmar, dcti Bcsitz der
Fischerei gcnannt Hokwar, wclche detnselben schon vom Kaiser Ludwig veriiehen war, wclcbe
aber Beraog Hemriob von Baiem, nebat einer Griifinn Bilica niid ibrem Sobne Adalbert, aeitber
iinn-Hitrajissig bcssosson lintU n. Act. Bardewich n. M33. Sdialon A. P. I p. 512. Falcke C. Tr.
Corb. p. 341. Orig. Guclf. T. IL p. 516. — £s ist von dicscr Urkundo nor cin, vom Stadtratfae
zu Hoxtcr beglaubigtcs, ondalirtes Transsumt vorhandeo, wclches, so wie die UriLUode iiborhaupt,
sehr unzuvcrliissig. dahcr auch dcr Wiedcrabdruck unterblioben hL Im K<yj«liHwH fiehli ^
Urkunde, und Falckc s angeblichcs Originnl liat nicht exislirt
4550. BenAard, Bischof zu Padcrbom, gibt dcm Stiflo Corvcy, auf Bitloa dcs dortigen Abtcs Foicraar,
nnd inBbesondere zor Prabende der Briider, die Noval-Zebenum bet der villb Hnxeri, sa IKIeB-
berg Qod Frithibitgil . vmd bcstiitigt dic ahnlichcn Bewiliigungcn scincr Vorfalircn. A. 1433, im-
perantc Lothario. Itn altcsten Kopialbuche des StiHs Corvcy, foi. LV. I». >'0(h ungcdrucLt,
doch ist der Abdruck, wegoa augcuschciolicher Ungeoauigkeit und Mangeihafiigkeii der Abschhft,
4654. Bndolf von Steinvorth schcnkt dem Klostcr zu Lctte (nachher CtarhoU genannt) scin freies Eigenr
thum zu Fullonho (nach andcrcr Lcsart Uilcnho), nchmlich 22 Warcn in vcrschiodoncn Marken,
/ wcichcs der Bischof Andreas von Utrecht, unlcr desscn Jurisdiction dicselben liegen, mit sei-
uem Bauie bekritft^fi^ A. 4433, Lolhar. R. o. VU. AmiaL ord. Pnemonstr. 1. 1 p. 304., ond
daraiu bei Meaerl M. U. S. 8. B. & 438.; oach enier beaseni Abschrift ebd. 5. Bd. S. &
4434.
. 4S5i. lannar 1. Weniher, Bischof zu Miinstcr, Zcugc in einer Urkunde dcs Kaiscrs Z«/^ar (tir dic Harien-
Kircho zu Antwcrpcn D. Arpisgraiii Kal. Januar. 1133, a. R. TX. Imp. H. Miraci Opp. T. I
p. 279. — Dic Jahrzahl 1133 passt nur zu der Zeitrechnung, welche das Jahr luildcm 2t>. Marz
anfdni^; doeh erregt aocb ann. Imp. U. Bedcnlcen.
4653. April IS- O.sleiTcst, voin Kaisor in HalluTstadt gcfeicrt, wobci unlcr andcrn auoh Ri.sclKjr.^ucart/ von
UiodoQ uod Abt VoUitnar von Corvey aoweseod siod. Cliroo. Uaibcrst.ap.Leibnii.Scr. I.Lp.135.
Digitized by Google
ftlSt — IISS.
9
4Wli. KlBiscr Lothar bcorkundet, dan der Edlc Rudolf von Stenfort, in soinciD ond seincr Altom Go-
dachtniss, mit Einwiliigung seiner Briitior Lutlolf urul Udo, seino Bcsitzungen an dcn OrtcnLette,
Claholte, Mackenberge, Vilmoringthorpo, Huplo, Ohtbcpo, Chaverwigh, £Uvo, und in loco ma-
ihamo Tullenbo gemont, fais suni Waaser gemaat Lethe. xam Gebrauch der, nadi der Hegel
dcs Hcil. Augusdnus, tlpni Ilcrrn Diciicndcn, an tlcra Gcrichtsplatze Uathemarcslo, \vo Godo-
schaicus den Vorsilz gefiihrt, zu Hiinden des Vogles Hcrmann Davenslroth iibergcben; nimml die
geislUche StiAnng (nchmlich das Klostor Glaholt) in scinou Schutz, und bewilligt dcrsclben die
flreie Wahl des Vogtes. DaL per manum Norberti Archicanodtaiii et Magdcburgensis Archiepi-
scopi, a. 1134, Lothar. R. a. VIIL Imp. L — Unler doa Zougen bcfinden sich die Bischbfo
Wemer von Miinsler, Siward von Minden, Thielhnrd von Osaabriick; die Grafea Ollo von
Bbccghc, HemBnn von Calverlage, Adolf von Bcrge; nermann Ton der Lippe, a a. m. AnnaL
ord. Praemonstr. T. L p. 393.; daraus Niesert M. U. S. 2 B. S. 13i., und abermals 5. B. S. 5.;
aufTallcnd fcblcrhan; ctwas richligcr Jung Hist. Cornil. Bcnthcm. Cod. dipl. p. 359. — Obglcich
weder Ort noch lag angcgebea ist, muss die Urkunde doch, wegeo des Erzbischois Norberl,
nodi bleiher gehdren.
456Bi. hn. 6. (Fer. lY. in obdora. Pentecostcs.) Norbert. Erzbischof zu Magdcburg, der StiRer des Prii-
monstrnfcnscr-Ordons und crste Prnpst zu Kappcnborg, .stirbt. — Er wurde am folgenden Mon-
tage, 4't. Jun., in dem voo ihm gcsUfleten Liebfrauen-hJosler 2u Magdeburg begrabeo. AonaL
Six. L Cl p. 769.
405d. ,t .1 Volemar, Abt zn Corvcy. ist Zcusc in oincr Urkundo, worin Kaiscr Lolhar dic Abtei Svacgfl
in fiaiem dem Bisthum Baoxberg Ubergibk Act Merseburch VUL Id. Jon. 1434. v. Schultes histor.
Schr. n. S. 35S.
4967. M 15. Bnino, Krzbischof zu Cbln, stelll dic, durob Naohlassigkcit dor Vorfahron geschmalerten
Recliie seincs Hofcs zu Gclmcn wicdcr her. D. XVIL KaL Jul. 4134, Lotbar. B. a. VUL Arahiep.
n. Kindlinger Hdrigk. S. 235. (CCXVL)
4568. M 49. Henrieoe de Volmndiastdne, Zei^ m dner Urknnde des 1lncbisdio& Bnm» zn Gttln, fUr
die Kirche zu den Maccabiiem daselbst D. Colon \V. Kal. Aug. 4431. Original im KiinigL
Gc!i. Stit.us-Archivc m Berhn. Kindlinger Volmest. IL S. 3. (aua einer Abscbrift) Lacomblet
Urkuudenb. I. S. 2H.
46S9. WlBrnhtr, Kaehof sa Mttnster, bestfl^ die StiAmig, Giiter mid Privil^ien des KhwleM Clabolt.
Die angegcbenen Bcsitzungcn liegen a» den Orten Claholt, I.ettc. Mackenborg, Ruplo, Gunewig,
Vilmeringlorp, Vuchlorp, Elsve und VuUenho. A. 4434, Lothar. R. a. IX. Imp. U. Kiodlinger M.
B. 3. B. 4. Ablh Urk. S. 49.
4800. Derscibc bcstiitigt die von scincm Vorgpnger Egbert bcwirkte Verwandlnng dcs Nonnenklostcrs Lies-
bom in ein Denedictincr-Monclisklost^r, und iibergibt dcmselbeu die KapeUe Watdenbart A. 4434»
Lotb. R. a. X. Imp. IL Nicscrt M. U. S. 4. B. S. 401. (CCXVU.)
(1134 — 1454.)
4664. JSeiitrieh. Dompropst za Miinstcr, schcnkt die Oblationcn «lcr neuen Domherreo (noviiiorum fratrum),
welche bis dahin die Propste empfingen, mit Zusiimmung des Bischofs Wemher, und zu sciner
Memorie, dm DomkapiteL Neerol. aocL tMj. HiDBaii. aidi d. XL Febrmr. — Der ftvpA Hdn-
ridt eradidnt to Criumden von 4434 Im 4484; KaGliof Weraher aber alaib 4461.
4435.
48(B. Apr3 9. Skeari, BiBGfaof zn HuMlen* Zeuge in ciner Urkundc des Kaiscrs Lolhar fiir das Kloster
Hildo<;lcvon. D Halberetadt, ftr. m. m Paacha 4436. Gcnken Cod. d^ Bnndenb. L & 6.
B<{wU liiit. WmUii. IL 2
40
Itt» — IIST.
4563. Id. 15. Knisor iMthar boslaligt, anf Bitlcn seui«r Gomahlinn , dcr KakeriniD Richcnza, das Rechl
Hcr Mini^^tcrialcn der Kirclu' zu Wildcshauson , wio sic dasselho ziir Z^-il dcs iierzogs Magni»
gchabt habcn, sclxt sio darin scincn ci;;ncn und des Ilerzogs Hcinrich MintstorialeQ g^ch, vtaA
befreit sie, mtt EinwiUigung des Vogtcs Egilmar, von dessen Vogleigericht; mit Bamenlfiefar
Angabc dcrjenigen, wclche durch ihrc Gcburt zum MinisiiTiakii-Rechte gehiircn. AcL Bach-
stadihudn Id Jnl. H3-j, a. R. X. Imp. III. — Der Prop';! Otlo, ih-r Dccanns Ralb«*rt «nd meli-
rere Cuiionici dcr Kirchc zu Wildcshaoscn sind gcnuiiiit. Eccard liisL gcneai. princ. Sai. super
p. 89. nUt der libdieD Jahmfal 4035; aach aooit fehleriMift. Orig. Goeir. T. II. p. 511.. ail
V M. Jul. Z. It-^chr f. vaterl. Ccsch. u Altcrthumsk. VI. S. 229.
4S6i. Augu.st i. Anselmus Episc. Miiidcnsas, Zcuge io einer Urkuade des Kaisers Lothar fiir dasStift
Kunigs-Lutter. D. Kal Aag. 4435, a. R. X. Inp. III. Ong. Gaelf. T. VL p. S2i.; aber hbii
(hi (;> cini n liisi hor Anselm zu Minden nicht gab, viclmebr Bischor 5i ward dort lcbte. Vcnnatii-
lich i>t (Irr .NaiiK^ di s nisthums, wclchpin jeiier Anselm voffstand, Dod der daraof folgeDde MaiM
des Bischors von Mindcn. in dcr Al>.schrift ausgefaUcn.
4665. BmAmd, fitsdior za Padcrboni, besiaiigt dom Kloster dtselbst (AbdiDghoi) die Zeheiilfreiliait dn
Hofes ztt AdoD. 4436. Biaher wgedniokt (CCXm)
4436.
4566. Illin 84. Bentkard, KsGbof za Paderboro, bestiifigt die Veriegnng des NonnenUocters vea IbaiK
nach Gchnlcn, nnil hcfrcit dasscliic von dcr Archiili.iconal-Jiirisdlclion. D. Pathcrhorn. XII. Kal
April. Mm, Lothar. R. a. XIL Imp. IV Monura. i>aderb. p. 480. Schatcn A. P. L p. M6. (CCIIX.)
4567. „ 22. (Osterfest, vom Kaiser in Aachon gcfciert.) Wemer, Bischof zu Miinstcr, Zengo in entt
Urkunde des Kaisers Lothar flir die Kirchc S Jacobi zu I.,utiich. Act. AquLsgrani a. il36, Imp.
IIT. Qiiiv Cnd. dipl. Aquotis ]. p. 68. — Dic nttbere Zeitbesliiniiiung erbellet aoa der Aopiie
dcs iCajscrs: cum Pasclia Aqui.sgr. celcbrarem.
4568. Angnst i. Kaiser LoAar nimmt das Kloster IfarieQintinster in setneii Schntz. D. (kirbeic prid. N«a
Aug. H36. a. R. XI. Imp. IV. Schaten A. P. L p. 5iG. Falke C Tr. Corb. p. 217. (CCXX.)
4560. w 15. Grof^scr ReiciLstag zu Wiirzburi;, von wo dcr Kaiser nach Italicn ziehu — WiihrOTdfiff
Abwe&enheil des Kaiscrs wird z^ivisclion dcncn von Soest uud von Arnsberg eine verbeerenl^'
Fdide j^hrt AnnBl. Sax. L O. p. 770. Cbron. S. Panlal. L & p^ 030.
4570. Werner, Bischof von Miinstcr, ist Zeuge bei cincm Giitertausche des Erzbischofs Bnino von Col«
mit dcra Stiftc S. f.fissius zu Bonn. AcL Colon. in ecclcs. S. Pctri, in generati conventa qjisce-
poruiu, abbaiuiu et multarnm vcncrabil. personarum, a. M36. Giinther Cod. dipl. L S. 221-
4574. Deradbe acheakt dem Kloster liesbom Zehenten zu DaUen nnd BeMiocbausen. A. 4436, ioAir
R. XU bnp. IV. Nieaert H. U. S. 4. B. S. 404. (Vg}. CaVlL}
(1436^4443.)
4578. Papet hmoeenthu 11. beslfiligt die Um%\ uidhin^; de» ehemaligen NonTicnklosirrs Liesbom in m
Bptiedicliner-Mdnchskloster, und desson Bcsitznngon. D. Pisis, VIII. Kal. Octobr. s a. Nic$«rt
M. U. S. 4. fi. S. 406. (CCXXL) — Die Urkundc mass zwischcn die angegebeocn Jahre faUcn,
da aie der ini J. 4436 geschenkten Zdienlen (Nr. 4670.) gedenkl, 4443 idier der Pepal alarii.
1137.
4673. Febraar 11. Thiethard. Bischof za Osnabriick, stirbt. Todesti^ nach Necroi. Osnabr. u. 8.
Todeqahr moM 4437 sein. da eeineai Nndifolger eine viei^brige Regiemng zngesdiriebta zinL
Erdn. Chrao. Oanabr. L e. p. 840. — Sein Nachfolger Udo war voffaar Prapet zn BiUeikaB>
Digitized by Gou
41
4574^ IqI. 7. Bernhard, Bischof zu Parlcrborn, bcurkundct cincn Tausch zwischcn clcm Ahto Volcmar zu
Corvey und dem Able Hartwig zu Ftictorp, worin ersterer auf dic Zchenlca der za dcr villa
Flictorp gchdrigen Hovcn, zu Gunsten des letzteren, verzichtet, und dallir eia Torwcrk zu I^Iie-
deren-Gambeke erhiilL D. Noo. Jul. 4137, Episc. a. X. Unter den Zeugeo kt der Dttmproprt
Wino. ilcr Dccliant RiMmbert ti. A. Schatcn A. P. I. p. 521.
September 23. Kaiser Lothar bestatigt dcm .4ble iytbahi die Privilegicn des Klostcrs Stablo, dcs-
«en Yerwaltung derselbe nMdit aurgcgcbcn, obedioa er von den BrOdern des Monaaterii Cassi-
nensis, viuiimla ct admirabUi prorsus elcctione, zum Abt crwahlt worJcn Act A(|aioi io Cam-
pania, X. Kal. Octobr. ^m. a. R. XIII Iinp V. Miraei Opp. T. I. p (iS7 Orig. Guelf. T. II. p.
635. — Cber Wihalds Wahl vgl. Chron. monast. Cassia. ap. Pertz. Sciiptor. T. VIL p. 838. s<jq.
'Wiba]d legle jedoch di« VerwEJtong der Abtei Monte Cassino bald wieder nieder nnd kehrle
nach Deutschland zuriick. Vgl. deesen Briefe in Martene et Durand TeL Scr^t et Moaain. Col-
lcct. arapliss. T. II. p. 190. sq.
4576. Oktobcr 2. Papst InnocerUius II. uimmt das Kloster zu Schwalcnberg (Marienmiinster) in seincn
SchntE. D. in territoiio Rootano, VL Non. Oeiobr. 4437, pontif. a. Vni. Sebaten ^ P. L p. 880.
(ccxxri)
4577. December 4. Wernher, Bischof zu Uiinster, bcurkundet dio, bet erledigtem erzbischoilichen Stohlo _^
zn Cttln, von ihm verriehtete Bnweihaug der, von der Edlen UdilhOdis auf ihrem v&terliclieir^
Frbc zu Pninern gestiflctcn, und dcr Pfarrkirchc zu Wurma untcrgcordnclcn Kapelle» D. IL
Non. Deccnibr. 1137, I.oiliar. R. Xlll. Niescrt M. U. B. 4. Ablh. S. 32i. (CCXXril.)
4577. Wemher, Vischof zu MUnstcr. sUftet scine Memoric durch Scbeokungcn an beidc DomkirchcQ zu
HUnster vod versehiedene einteloe Altiire dersetben, ans Otttem au Loen, D(ihneo, Aonilano-
bnrcn, Stcinvord, Grevcn u. a. m. A. 4037. Nioscrl M. U. B. 1. Abth. S. 260. (CCXXIV.)
4578. Derselbc .schcnkt dcr Kirche S. Blaricn 'Cbcrwasscr) cin Talent, halb aus r.iitcrn bcl der Stadt
(prope civilatemj Munstcr, balb aus dem kirclispiel Uavechisbcke , nnd andere RcDten ,- bcstatigt
aueb die Sehenknng etnes Ortes an der Eaos bei Telgit, dnrch den villieas Wnlfbard, an die*
sclhc. A. 1137. Nicscrt M. U. S. 2. B. S. lii. fCCXXV.)
4579. Derselbe (Bischof zu Mimigardevord) iibei^t dem Kiostcr Varlar die Pfarriurche zu Coesfeld und
ein Hans zn Were mit dem Zehenten. A. 4437. Unler den Zeogen ist Otto, Propst zn Kappeo-
ber^, und Oito, CanoDicus daselbst (der vomtalige Cnf ood Mtlstifter des KhMters). rQesert M.
U. & 2. fi. S. 444.
4438.
4680. April 8. Wmih» (Wamerus), Bischof zu MUnster. iM Zenge in einer Urkunde Konig Conrad$ JJI.
fiir dle Abtei Burtschcit D. Colon. VI. Id. April. 4138, a. R. I. Lacomblct Urkundcnb. I. S. 216.
4584. „ 9. Udo, Bischof zu Osnabruck, Zcugc b einer Urkunde desselbeo Konigs fur das Bistbum
Utreehi D. Colon. T. Id. ApriL 4438, a. R. L Heda Bial. Utraj. p. 457. Miraei Opp. T. I. p.
526. Mieris groot Charterb. I. p 91.
4582. „ 40. Dio Bischofo Werr\er von Munster nnd Udo von Osnabriick, Zeogen in einer Urkunde
desselben Konigs fur das Marien Stifl za Aadien. D. Colon. IT. Id. April. 4438, a. R. L Miraei
Opp. I. p. 386. Lacomblct Urkundenb. L S. 217.
4583. n 44- Dieselben Bibchofc, Zeugen bei ebcn dicsc.s Konigs Bc^^tatigung der Privilegien d^ Ablei
Stabk). D. Colon. Ul. Id. ApriU 4438. Marlene ct Durand Coilcct. amplks. T. U. p. 405.
4584. ll^snMr, BisGbof zn Miinater, vrird als Schiedariobtw mit xngezogen bei Brzbischof JnieAts vm CSila — ^
BnlsolMidnDf einea Bahgstreitea dar Priipsie vmi Boob mid Xantcn mit den Propste von S. Ge-
2»
Googl
13
lita.
reon zu Coln. Act Colon. a. 4138. Giinther Cod. dipl. I. S. 249. Auf.die Zeit der Urkondc
la^st sich aas dem Ausstenungsortc, verglichcn mit dcm Dtttam dcr Torigcn UrkundeD,
schlicsHcn.
18801 Derselho. Zcagc in einer Urkunde K. Conrads ///. fur das Kloster Walboi^ VX HeiBgBlllbKII.
D. Mogunu a. 1438. R. a. i. Wurdtwcio N. Subsid. X. YIL p. 400.
1887. Bttnelbe, Zeage h eiaer Uilnnide K. Cmrorff ///. Alr die KrdM zd Lnidi. D. Hi^nA. a. 1188L
Original im Kbnigl. GdiAuiiGn Staaia-Arduve ni BerBn. — Die Folge der Oito «ijgpbt die Zeii-
folge diesor Urkunden.
4588. Die Bischbfe Wemer von Miinster, Udo von Osnabruck und Bemhard von Paderbom sind Zeugen
^ fn elaer Urkonde K. Oanrad$ JH. fUr das Kloeter S. Blaeu anf dem SchweRwalde. D. Babeo-
berch a. 1 1 38. Hcrrgott Gcncal. dipl. gent. Ilabsburg. VoL IT p. 1 58. — Nadk Otton. Friaog.
Chron. lib. VII. cap. 23. war dor Konig am Pfingstfcstc (22. Mai) in Bambcrg.
4589. August 2. Folcmar, Abt zu Corvey, stirbt. Cod. mscpt. Corb. — Sein Naciifolger war Adalbero, eia
Brader des Uerzogs Heiarich von Sachseo. Aanal. Sax. I. c. p. 776.
'1880. Scptcmbpr i. Athelt/ert 11., Kr/bisdiof zu Maitiz, piitsclieidet einen Slrcit mi«;chcn dcn Kirc^ipn ro
Eeiligcastadt und Ilclmwardcshausca, wcgon eincs Gutes zu Fridowardcrotb. Act Resiiberg, D.
Noo. Sepi 4438, Coor. B. a. L Bidier nogedrudct (CGXXVI.) '
4804. Oktobcr 41. BertAard, Bischuf zu Padcrbom, gibt dcm Klostcr Maricnmiinster die Zehentcn zu
Soibiko, Hechicstestorpe, Rothe, und mehrorc andero Giiter. D- Fadefbonie V, Id.Oclbr.4438i.
Coor. B. a. I. Bishcr ungedruckt. (CCXXVIl.)
1803. „ f, Deradbe eignet dem NonnenWoeter m Onng ein Got zn Erpinetorp, und upbt demel>
beo verschiedene Zohcntcn. D. PadariMime V. |d. Odobr. 41S8, Conr. B. a. L Epise. a. XL
Bishcr ungclnickt. (CCX.\MII.)
4593. AmoUl /., Er^idiiitchof zu Cob, gibt dcr Abtci Altonberg unlor aodera ein Gut gcuaxuil Waoemala ia
WMtAden. S. d. Unler den Zengm: Heinnobas de Vdmolrtaiii nnd Thieino da SQea& LMeoH
blet Urkundenb 1. S. 220. — Die Urknndc gehort ohno Zwcifcl in dio^ Jahr, dft aoilOII aa
2A. Fcbr. 1139 die papsilichc Bestiiligung dor geecbeDkten Giitcr erfolgtc.
4594. WenAer, Bischof m Haneter, cignot deni Kkeiar Liadiom die von adnev MiDisterialea ABmrt voq
y Wormcn dcmsclbcn geeohenkten, ImheriBeii Lehengiiler. 1. 4438, Gonr. B. a. L Bidier viga-
daickt. ;CCXXIX.)
4595. EngeJbert, Propst, und da& Kapitel d^ alteo Domcs zu Miinster, gebon, in Gcgenwart und mit Ge-
nebmigung dee BiMiho& Wenhtr, dem Thiettnar niid Muier Sdtwester Geri)urg otn flmw in
Gewinn. A. 4138. Wilceui Gcsch. d. St. Miinstcr S. 76. (CCXXX.)
4506. Btatna, Abtisnnn zn Beerte» wird Ablassimi zn QaedUnbaig. Annal. Sax. L e. p. 776.
(1438»44i8u)
4897. Henricos de Aldenthorrln (.Mlondorn) wlrd f^cniinnl i\\s Zcngc in cincr Urknndo V.nh\S(^h.o{ Amolds l.
m Coln , fur dic Kirchc zu Rccs. S. d. Lacombiet Urkundenb. L S. 243. — Dic Zeit Jcann onr
nach den oben angegebcoco Regierungsjahren des Erzbiiichols bcstinuot werdeo.
(113« — 1152.)
4598. Konig Conrad 111. orlaubt dem Grafen Godefrid voo Arnsberg und Coicb, auf einem scincr Erb-
oder Leheogttter dn Schlow in hanan. Si d. Kindlinger IL B. E Uik. S» 476* SeiberH Ur-
L S. 60.
Digitized by Googlc
1138 — 1199.
43
(4138— 4156.)
45M. AmoUi, Brzbischof zu Coln, bewilligt r^om Pfarror zu GlinihveMe, die dortige Kircho von jedem
beliebigOD fii«cbof, tvelcher dabio komiuen mochic , weihca zu lassen. S. d. Seibertz Urkuadenb.
L SL 63. — Ditt Uifamde lcaim irar zwiseheD die obigen Jahre gesettt werdeo, es oogewisa^
ob Amold I. oder //. gemeint ist
4600. Dechant und Kapitel des S. Patroklus-Stiftcs zu Soost beurknnden die Rechte dcr Wach^^^insisr^n
ihrer Kirche. S. d. Kindlinger M. B. II. Urk. S. 17^ Seibcrtz Urkuadeob. I. S. 57. — Zu i olge
der Sdirffiziige lud dea an^edriMlEteii Siegeb imMS die UfkuiMle, wie Seiberls benerkt, In die
Zeit der beiden Amolde gehttren.
4130.
4601. Jttioar 5. Die Bischofe Bernhard von Paderbom, Wcrner von Miinstcr, Vdo von Osnabriick und
Siward voii Mindcn siud Zeugou in Konig Conrads III. Stiftungs-Urkundo dar Kircho m Sigc-
bcrch, wclche, so wie die Kirche in der Borg Liibeck, dem Piiester Vicelimis iibei^eben wird.
Act Gofllar. Non. Janoar. 4430, a. R. L Urkundenbaeh der Sladt Llibedc L' S. %,
KWL Febmar 26. Papst Jnnocmlius II. beetiftigt der Ablci Altcnberg, unter andcm Bcsitznogen, auch dcn
nof Wanemala. D. Laterani Vf. KaL Mart. 4439, ponUf. a. XL Lacomblet U^nndoib. L S. 224.
(Vgl. Nr. 4593.)
4603. Mai 96. Wurner, Biaehor zn llttMler. Zeage in einer Drknnde Kfinig Conraifa /7/. filr das Kloster
Einsiodeln. D. Argent. V. Kal. Jun. \ m. a. R. TI. Hcrrgolt Gcncal. Habsbiirg. Vol. TI. p. m.;
— und in einer Urkuode desselbeu Kiioigs fur dio Ablei Sels. D. eod. ScbopHia Alsat. diplom.
L p. m.
4601. DerseUie, Zcage in eioer (Trkuode desselben Kdnigs, die Abtei S. IfaihniD zu Trier betreffend. Aet
Argent. a. 1130. Hunthcim II' f Trcvir. I. p. 5i2. — IHe Zeil diewr Urkonde ist ans damDa-
tum der beidco vorhergeiiaunicu zu sclUiessen. .
4605. Papat AmooMlnia /7. nimait das KkiBter Heerae, anf Bilten der dortigen Ibfisrinn Jeafrfin, in adnen
Schutz, und bestatigt dcmselben seine Gliter, ao wie die lireie WaU derXbtiarinn nud des Yog-
tes. A. H39. Schaicn L p. 524.
4606. Wemhar, liischof zu Munster, iibergibt dera Stifte Kappcnbcrg die Kirchen zu Alcn und Weme,
nebflt dem Arehidiaeonal-Bann an Werae. A. 4430. ICindKnger H. IL Hl. 4. Ablb. Uik. S. tt.
(CCXXXI.) — Eine undalirlo Urkunde dcs Propstcs Otto zu Kappcnbcrg iiber donsclbeo G^eil-
sland, deren Origiiial nicht molu' nachzuweiscn ist, hat Niosert M. U. S. 2. B. S. 200
4607. Gerthrudis, Abtissinn zu Her^ord, gibl ihrem Convente dio drci Hiiuscr Gageruo, Holhe und Hart-
bikc. A. 1139. Harcnberg Mooom. ined. S. 408. Palke C Fr. Corb. p. 717., weicher gegen
die Jahrzahl Einwendungon macht, die aber ungegriindct sind. CCCXXXII.)
1608. Uerimaon voo Mendeo und scin Bruder Lodwig, Zeogen io eiocr Urkunde Erzbischof Amolds I. zn
Colo, lHr das Kloeter Siegburg. A. 4439. Lacomblet Urknndenb. L S. 221.
4609. Heinrich von Volmodistcn (Fuhnodcstcin), ZeogO in oinor Uilundc Erzb. Arnolds I. zu Cdln, fiir
das Stifl Hamborn. Act. Colon. in celebri conventu clcri ct populi, 1139. LacomLIel Urkuudcnh.
L S. 222.; — und in einor Urkunde desselben Erzbischofs Air das Severins-Stift zu Cdln. A.
4139. Bbd. S. m
4610. IVemher, Bischof zu Munster, eignet dem SiiAe Kappenberg die von Johann von Lencierc und An-
deran ihm za dieaem Bebnli» reiipiirten Giiter Hovestadt n. a. aii S. d. Nkaeri N. U. S. S. Bl
S. 467. (ccmnL)
44
IIS» — 1141.
4611. Denelbe gibt dor Kirche zu Asbeke eincn Zehenten im Kirchspiel Willeberge, welchen der h\At-
rige I.ehen'? Inliabcr Amchmj^iis ihra zu diesem Bchiife rpsif.tiirt hat. S. d. Nicscrt M. U, S. i. B.
S. 111. — Aus dcm sonstigen Vorkoramen der in diesen beiden Urkundeo als Zeugea geoaaDieD
Syit6getil]i«hflii ei^bt sich, daw aie zwudien die obigen Jahre gdiAren.
1U0.
4642. Februar 9. Dic Bischdfe Bemhard von Padcrborn uad Udo vod Osnabrtlck sind Zcogen in einer
Urkoade KSoig Conrads UL fiir die Ibiei Slablo. D. WonaaL V. M. Febmar. 4410, a. L L
Miraei Opp. T. I p. 688.
4643. Dieseiben, Zcugcn in oinor Urkunde de^lboa Koaigs fiir das Kloster Pforta. D. Wormat. a. IIM.
Tburin^ sacrn p. 837. Bertuch. Chron. PorL p. 47. <— Die GleicUiat dea Aoarteliii^HiiM
hisst auch auf Glcichzcitiekcit niit tlcr vor, l>kundo schliessen.
4644. April 28. Bernhard, Dischof zu Paderborn (Podalbrunnon'-i^> , Zouge in einer Urkunde Konig Cos-
rads lll., das Kloster SS. Pelri cl Suipcrti in Wcndi (kaiscrswcrth) betrefTend. D. in Gsm
Frandienfiirt IV. Kal. Ilaj. 4440, «. R. lU.; wobei anch Adelbecfns Dnx Saxoniae (Albredil der
fi£r) als Zeogo crscheint. Lacomblct Urkundenb. 1. S. 228.
4645. „ „ Shvard. Bisehof /u Mind.n, stirl)t. Albert. Stad. Chron. ap. Kulpts. p. 271. TodejUs
nach Nccrol. Mind. u. a. — Er &chenkle der Kirche zu Minden Giitcr an der Lciuc, zu Sulhe-
ren, Bedeben, Weeterendanhnsen, WetAterden vnd HdmenhorBt, nnd eAmlt» m» aeiBenc^eii
Mittcln dic Kirchc zu Idcnhiisen, in wclchcr er auch hcgnihcn -svurt'!" 1 crbcck. Chron L c.
p. 175. — • Scin Machfolger JSeinrich war bis dahin Abt des Klostcrs S. Mauritii auf dcm ^Tv*
dcr gewoseo. Albert Stad. et LerbecL 1. a Br «ar eb Zogling dea Stifta Garvey, irie cr m
sich selbst erkliirt: Corhoieasis occlosht me et edocavH ct emdlTit» Martene etDaiaulTeL
Script. et Monum. Coll. ampliss T 11 p. 420.
4616. Bertdtard, Btschof zu Paderborn, scbcnkl dem Klosier Marienmunster die Zehentcn der Uofe Cai»-
hen nnd Afleennchusen. A. 4440, Conr. B. IIL Bbher ungndradcti (CCXXXIT.)
(1140— il 47.)
4647. Heinrich, Bischof zu Minden, gibt dcm Kapitel der Kirche S. Martini dasclbst den Pacbt des Hofe»
Mpenarth snrUdc, welchen vorher die Prbpale alleb an ddi gemsen halten. S. d. Bidwr »
gcdruckt. (CCXXXV.) — ■ Die Urkunde kann niclil spiitor als H47 gegeben scin, dcnn in ik-
aem Jahrc kommt dcr nachmaligo Biscbof Wemer schon als Dompropst vor, wahrcnd hier Dodi
Conrad als solcber genanal vrird.
(I1i0_4456.)
1648. Btinridt, Kachof m Hmden, gibt dem Bdlen Gerfaard die Gttter m Hdtorpe, Hebbrmn ond Ston-
ron im Gau GrinJirisa und der Grafschalt dcs Hcrzogs Mapnus, dio dcrselbe vormals, im
ricbtc Wiiidilmanns, der Kirche zu Minden geschcnkt hatte, als Lehcn auf Lcbcnszeit, gcgin
einen Dcnar jahrlichcn Zinscs, zuruck, und fiigt dcnsclbcn noch 6 Mark aa Zchcnlcn hioML
S. d. Wiirdtwein N. Subsid. dipl. T. XII. p. 389. — Die Urluinde, deren Zdt nor nach dea Re-
gicrungsjahrcn de» Biechob hwtimnit werden jEami, acheint nor BnwtteroDg eiwr iilleNB (Ir-
lumde za seiiL
1141.
4619. April 10. Wenther, Bischof zu Munstcr, isl Zeugc bei Kunig Ctmrads III. Bcilegung eincs Streilef
swiachen dem Biathini Baael ond dem Stifle S. Blaaii D. Argeni IT. U. 1444. a. 1-
Hen^ GeneaL Bababoi^ Td. IL 166.
. Kj ^ud by Google
f «1 — 1149.
45
4620. April 13. Dersclbo, Zeugo in einer Urkunde dcssciben Konigs Air die Kirche S. Jacobi zu Liiltich. ^
D. Argent. Id. April Original im Kiinigl. Gch. Staats-Archive zu Bcriin.
IdSM. Ibi 13. Bmniiard, Bttcbof zo Hildfisbeim» nimmt das, m scincr Dioccsc. von dcm Graren Sigefrid
gostincte Klostcr Am«Iiiii||Bbom in «eineD Schulx. B. Bildeneshem IV. Id. Maj. 4144. Faflce C.
Tr. Corb. p. 919.
46SS. Jai. 4. Wenher, IKschof zn Hdnater, Zcuge ie emer Uirirande des lffiaeho6 Rud^f zu l&lberatadl, .
liir das Klostcr Paulinzcllc. D. Wirzeburc Kal. Jun. M41. Unter den Zcugen ist Kihiig Con-
rad III., dcr damals zu Wiirzburg Reichslag iiieli, selbst mit geoannL Schnhmacher venn. Nachr.
6. SammL S. 45.
46S3. „ 89. Udo, Bisdiof za OsDabHlok, sUrbt Todestag itaeh NecroL Osnabr. Das Jahr er(pbt sich
aus dcm Rcgiorungs-Anfango seincs Nachfolgers. — Er hal das Klosler Gertnidcnberg gegriindol
(v^'I. l)i<tr (Trk seines Nacbfolg^rs), ond die l>eiden Xhiirroe der Domldrche gebaut. £rdm.
Chron. 1. c. p. 210.
4684. Whed, eitt MlinstenNiier Canoetons, nM znm BHehof voa Osnabritek gewttKH; da aber der Brz.
bischof von Co!n die Sachc vcrhinilcrl, so f;i!H dic Wahl auf /¥11//;);), Prnpst zu Dovcntcr Chrnn.
S. Panlal. i. c p. 931., zwar zu 1142; die Saclic moss aber in di» Jahr 1144 gehorcn. da Bi-
sehof Philipp noch in diesem Jahre «ne Uiknnde aasgestellt hat Letzterer stammto ans den
HaosR der Grafen von K.T.zt-tKlHbogfln. Erdm. I. c. W^cnck Hcss. Landcsgesch I. .'^. -3(1
4685. Septembcr H. Wemcr, ISischof zu Miinstcr, und Godefrid, Craf von AnirsLorch . Zcugon in cinor
Urkundc Kunig (Jonrads IIL nir die Ablei lirauweiler. D. Colon. XYUl. Kal. Octobr. 1141, a. R.
IV. Lacomblet Urknndenb. L S. 838.
4680. Deoember 25. Armld. Erzlmcbof /u Coln. gibt dem Klostcr Flechtorp, auf Bittcn scincs Dion.st<
mannp<5 Hildcljrant! von Siin(k'\vich, das bishcr von dicscm bescsscno Lehcn mil allem Zubchor.
Act. in Susutio, in Natali Uuoiiui 1141, Arcbicp. a. IV. Uotcr dcn Zcugcn bcfindcn sich: Odcl-
riens, Propst zu S. PatroUus in Soest; Otto, Graf zu Ravensberg; WizzeL Olto und Hermann
von Patbcrg; neinrich von Yolmodcstcin 11. a. m. Lamey Cc.^oli, v Ravensb. Urk. S. 8. Vgl.
Kindiioger M. fi. IL UrL S. 4{>9., und Mooycr in der Zeitschr. rur valcrl. Gesch. u. Aiterthumsic.
vin. S. 84.
4687. Derselbe ilberUisst der Kircho dcs neil I\ilrokIus zn Soest ein Ilaus und cinon cigcnhorigcn Mann,
woriibcr 7wischcn dem Kapih 1 tlicst r Kirche und dcm Schulten des erzbischiiflichcn Ilorts Gel-
men ein Streit stattgefundeu hattc. AcU ia eadem ecclesia, a. 1149, Coor. R. a. iV. ponlif. a.
IV. Kindlingor Volmest U. S. 6. Selberls Uikuodenb. L S. 59.
46SA. itulipp, Bischof zu Osnabriick, bcurkondet, daas otn frcicr Mann Nnmcns Tiemo. mit Rath und Hilfe
(I<<s villicus llcclvchnrf! von Disscne, .scin Ilans atif cinc andrrc Ilnrslalc vcrloj^t, und mit dcm
gcdachtcn villicus sich dahin abgcfundeu hat, aiistatt des Zciicntcn jiihrlich 18 Ffennige und
8 modios Waizen zo gdieD. Dat in Tbnrg, «Qbscribente Thoma capeUaho cpboopi, praesenie
praefttae canae bmilla, a. 4441. MSser s. W. VIIL & 344.
4448.
4689. AprO 46. Jfemhanl, Bisdiof zn Paderboni, agnet dem Kloster zu Iborg die Guter cn FrQihctorpk
welchcs ncinrich, Praefpclus civium zu Padorhorn 711 Sclinchuscn iintl Thcdcnchuson, ni"Ic!i<'
Liudolf bi.shcr zu Lehen haite, uod fiigt verschiedcHC /ehcnicn hinzu. AcL in Patherbomo XVL
KaL Haj. 1142, Conr. R. a. V. Bpisc a. XV. Bisher ungedruckt (CCXXXVI.)
4630; Die Nonnen zu Iburg gobcn dem Praefcclus civium Heinrioh zn Paderbom und seincr Ehcfran
Asccla, aus Dankbarkeit fiir das geschenkte Gut Friliocthorp, verscliicdenc Schmucksachen. S. d.
fitsher uogedruckt (CCXXXVIL) — Die Urluinde ist wahrscbcinlicb mit der vorigen gleichzeiti^
16
lt«S — 114«.
4631. April ^3. Wemher, Bischof zu Miinstor. bostaUgt die Stmung des Dosleis BonhiOlter AcL OL lll*
Maj. 1U2. Miesert M. U. S. 2. B. S. 451. (CCXXXVin.)
46aS. Jnn. 43. Amotd, BnEbbehof za Cdln, gpit dtdi Stifl Esseii sedis ffitner zariidc, •wnHnjh» deuBAm
duich dcsscn Ministerialcn gcwallsaitt eotriasen waren. Act. Colon. in pablico conventn, a. 1142.
Wcstphalia 3. Jaiirg S. 191, Lacoaiblel Ibknndeub. L S. 235. — Oer hier nicht angegiebene
lag erhellel aus der folg. UrL
4133. w » Jramirudi», ibtiseimi sn Easen (AsliudeaBiani), beorimulet «Be ni C8Iii, a. 4442, Re^
CHDMdi a. V. Indict. V. Id. Junii, durch Vermittelung des ErihmAioh Amold von Coln und meh-
reror andcrcr Gcisllichcir, Cirafen \\. s. w, gc«chIos.scnc Siihne z^ischen dcm Stifl Eeaen QImI
dcsscn Ministcrialcn. Wcstphalia 3. Jahrg. S. 192. Lacombtcl Urkundenb. I. S. 234.
4631. Okiober 27. Pepsi /nfMMfiiitM //. ummt des Kloeter Yarlar in eelneii SdmlK mid beatitigt deaMn
Privilcgien, mit Vorhehalt dcr knnonlschen Redite des IMoeeiaa-lliadiob. D. Lateiaii. VL KaL
^ovcmbr. 1U2, pontif. a. XIll. Nicscrt M. U. S. 2. B. S. 447.
4635. Dcccmber 18. Philipp, Bischof zu Osnabriick, beoriiDiidet die yon seincm Yorganger Udo begon-
oene, von ibm sclbst abcr nunmchr voUbrachtc Stiftung eines Nonncnklosters auf dem Bei^
S. Gertrtiilis hci Osnabriick. AcL Oaoabnigge 2CV. KaL ian. 4442. Miieer 0. & 0. S. 284. & W.
vin. s. 70. (ccxxxix.)
4686. WeTvher, Biscbor zo Mlioster, gibt der Rjrdie m S. Haiiriis is eidraibio nugoriB ecderiae eineB
^ Ilof zu fiokholte, wdchen dcr villicus zu Loen zu dicsom Bohufe rcsignirt Iiaf» A* 444$L )6e>
scrt M. r. B 1. Ahih. S 3^5. Wilkens Gesch. d. St. Miinsler S. 78. (CCXL.)
4637. Bemhard, Bischof zu Padcrborn, bcstatigl dem Klosler dasoibst (Abdinghof) ein Gut zu Bellethe.
A. 4442. Disher nngedniekt. (GCXU.)
4638. Dersclbe vcrlcgt das zu Ibuii; gcsliflctc Nonncnklostcr, wcgcn dcr Beschwcrlichkclt und Unrrucht-
barkcit dicses Ortcs, nach Gerdencn. A. 4142, Conr. R. a. IV. £pisc. a. XY. Moaum. Paderb.
p. 481. Schaten A. P. L p. 527. (CCXLU.)
4639. Denelbe besUitigt dem lOosler Gerdine ein Gvt m VrodeDlniseQ. A. 4442* Ejpiso. «u XT. BialMr
nngedmdtt. (CCXUL)
4 113.
4640. Der Gruf von Amsbcrg veriibt Streiiereien uod BraiHlstUUingeu in der Diocese Paderboin. Gobelm.
Pers. l. c. p. 2ti9.
4644. Mai 29. Adalben, Abt m Corwr, ™cpt. Corbi — Sein Nacbfolger BeMrkk witA
eiii Schwcstorsohii des Grafcn Fricdrich von Amsbcrg genannL Annal. Corb. I c. p. 8. — Sein
Bruder, Graf Sifrid (von Nordheim) soil ibo gewaltsam io die Abtei eingedraogt haben. Wibaldi
epist. in Martone et Durand CoBeot. ampliss. T. IL p. 347., wo mehreres iiber seine Wahl und
friihcrc Gcsiliichlc.
4642. Btmhard, Bischof zu Padcrbom, wciht dio, nach dem lctzten Brandc, nou erbaute Doml^irchG da-
eeiiMt, oiuio jedoch das vom Bischof Imad aogeordnete iiirchweiliiest abzuiiQderii. Gobel Pers.
L c. p. 269.
44U.
4648. iMI|Bp, Kschof zu Osnafariidc, erobert und zerstort, nacb langwieriger Belagenmg, die Bnrg fkkrn,
deren Bcwohncr cr ^egcn Landfriedensbruches bekriegt hella Graf Otto Ton Baveubeig Ie4-
steto ihm dabei Ililfe. £rdm. Ouvn. L c. p. 24.
4644. Aogast 24. (la fesio S. Barlholomael) Kttnig Cmrad Hi, \uSi einea Ilolkag m <!bmy, ino onler
aodem ^r doriige Abt Jleinrich aogeklagt, von dem damaligen Abt WiMi voo Stafalo aber m
Sdinls genooiroep wicd. VTibaldi episl. L o. p. 302.
Digitized by Google
ftl«4 — 114l. 47
I
1615. Oktober 16. Cmnd, Ibl n Belmwttrdeshwseii, 2euge in ehier VilniDde Ki^ii% Gnmiii flir
dtt Klosler HefiiliaiMen. D. HerrfeUL XVIL KaL Novenibr. 4Uf, o. B. m Leibjiit Scr. R. Br.
T. I p. 706.
1646. „ 47. Kbnig Conrad IFF. bcstatigt, anP Bitten des AbtM TVibold Ton Suiblo, dem Abte CoO'-
rad zu nelmer^tiauscn dlc \on ilcn vciri^^ou Kaiscni uiiil Koni;;eti ciif's<Tii Kloslcr vcrliohcnon
TM.:! iricn. D Hcrsfcld. XVI. K 1 Xovcmbr 1l4i, n. R. VII. Unier den Zeugen irt fierobant
Bischof zu Padcrboru. Wenck llo>s. Landesgesch. II. Urk- S. 93.
1647. JkmM, Bnbischof sn Cftln, bestiitigt den K]6steni S. Marien zaHfinster nnd Liesboni dea yoo dem
Bischof Wcrnor zu Miiustor ihncn gcmcinschafllich iihiirlragenen Besill des Hofei Womi Qni
Jiilichcr Lnndc). A. ilU. Nifscrt M. U. S. 2. B. S. 156. fCCXr.IV.)
4648. Derselbe verleiht dcn Eiawohncrn dcr, an der ausscrstca Grenze seines Bistliums gelegeDen villa
Heddwlca, nadidem er dasdbst eioe Kirche geweiht, daa Sfadlreehl der Stadt Soest A. 1444.
Seibcrtz Urkundenb. I. S. 60.
4649. Wenier, Bischof za Miinster, ist Zeoge bei dos Erzbischofe Am<M zu Colo £ntscbeidang cincs Stret- ^
tes zwtscben der Abtei S. Pantaleon nnd der ffirche S. Ifooritz zn C5ln. A. 4444; Locii pootif.
a. I. Conr. R. a. VIII. Laennililct Urki.ndcnh. I. S. 241.
4650. Berscllic schcDkt das von dcni villicus Wulfhard ihm zu diesom Behuf iibergcbeDe, ra dem Tlofe
Frankenvurth in der vilia Xclgot gchorigc Jus silvestro in dem Walde fierlare, an das kloster
S. Harien za Uooster. A. 4444. Niesert H, U. S. 9. B. & 464. (CCXLV.)
I6B4. Dersclbc gibt dem Abte Balduin zu Licsbom dcn Archidiaconal-Baoo der Kircho dasclbst, utid
schcnkt ihm ftnm Zchonton zu WarotorL Act Mooaster* a. 4444, Coor. fi. a. VIL Mesert M. ^
U. S. 4. B. S. m. (CCXLVI.)
4652. Derselbe bewilligt dem Kloster Liesborn die AbNlsnog eines Zdienten sn Hdebedie. S. 4. Bidier
nn;^ci!ruckt. (CCXI.VII.) — T>ir Urkiindc, tlie im I.ibrr qiionmfl. [invil. ninnasl. liosboinL OlUlil^
telbar auf dic vorigc folgt, schcint mil dcrsclben zicmlich glcichzcitig zu seio.
4633. Bernhard. Bischof zu Padcrbom, bcstiitigt die Besitzungen des Klostcrs daselbst A. 1144, Conr.
R. a YII. Bisher ungcdmcku (CCXLVIII.)
4684. Dersolbo liostiitigt cinen Giitcrtaasch zwlschen Heinrich, dcm Stirier und Vogt doi? TClosters Gcrdinc,
ond Otto von Vcsperthe. A. 1144, Conr. R. a. VU. Episc a. XVU. Kbdlingcr M. B. 3.B. I.Abth.
Uric. S. 26. (CCXLDL) — Wenn in dieser Urkoode «n Dompropsl Ben^mrd geoannt wird, so
scbmnt dies auf cinoru Vci-sohen dcs Abschrcibcrs zu Iicruhon, uiul violloiclit der Dechant die-
fpg Namon? fV";!. Nr. lOCi. gcmcinl zu sein, da fonsl in dicscm J;ih?T. itimI spatcr, noch der
Dompropst MVno vorkommt. Dio Urkundc wurde dann in cine bpalcie Jaiueszeit ais die fol-
geode, wdche noch deu Decbaot Oddrieu$ nennt, geboren.
4666. Conrad, Abt zu Padcrborn, gibt cinem gcwisscn W.iltlicr 12 Morgen NGubriich-Lnndos in dom Sun-
dcrn bci dcr Stadt, untcr dcr Bedinguiig, jahrlich 6 Malter W&iztn auf dos Klostcrs Granarium
zu licfcrn. A. 1144. Bishcr ungcdrackt Dic Original-UricQDde ist iudessen so sehr beschadigt,
daat «ne voIlslSndige, odcr nur cinigermassen zuverliisaig iBsanimenhangcnde Abschrifi nidH
mchr gcgcbcn wcrdcn knnn, und solbst das Obigo nur mit grosscr Miiho zu crmittcln war.
Unler dea Zeugen sind docIi die Kamcn dcs Dompropstes Wioo uod des Decbanten Odalricus
zn «ricianaeii. Andi das Sicgcl ist vorlorcn i^ogangcn.
1145.
4696. Kdoig Conrad UI. besUitigt die Ruckgabe der, dem Stifte Corvcy durch die Markgruiian Eilicha
entzogenen Fischerei bei Hngwer, dnrdi deren Sobfi, den Haricgr^f^ Addbert, an den Abt
Hoinrich zu Corvey. D. ap. Cori)eiam a. 4445, a. R. VHL Schaten A. P. l p. 684. Faika C
tl«8— II4C
Tr Corb. p 348. (CCL.) — Der Aafenthall dM Kooigs in Corvey imiM in den AaSu%
Jahres fallcn.
(W7. Oktc^)«r 48. Die BiscIiSre Wemer ▼on ICOnsler tind Udo voa OsnabrOck rind Zeogeii bt tiaee
Urkuttdo Konig Conrads III. tar das BUthum Ulrcchu D. ap. Trajcct. XV. Kal. Novcmbr.
a. R. Vin. Miraoi Opp. T. 1. p. 532. JIicri'5 erooL Charterb. I. p. 96. — Dic Erwahnting d«
Bischofo Ldo beruhl jcdcnfaUs auT ciDcm tehlcr, wo dcrsclbo auch sleckcn mag, da schoa seit
einigqn Jahren Bisehor ff^^ m Osnabriick regierte.
4668. „ „ Godefrid. Graf vnn Arncsbcrch, iind spin Brudor Graf Ilermann, auch Tbeoderich voa
Aitena, siod Zeugen ia ciuer UriuuKie Kunig Conrad* lU, riir das Bisthum Utrecht. D. eod.
Hieris groot Charlerb. 1. p. 95.
kWi, Godefrid, Graf von Arnosberch, Zeuge in f-incr IVkunde K. Conrade /11. fur diis .Siift zu Boon. A.
GiiiiihiT Cod. dipl. 1. S. 297. — Dio L'rkuii(ic, dcrcn im Konigl. Gch. Suiais-Archive zn
Berlin bctindlichos Original auch keine wcitcre Zcit- und Ortsbeslioimung gibl, scheiot mit d^r
VMliorgBhenden gleichzeitig zu sein.
4660. Deccmber 26. Dic Kirche zu Corvcy wird von Baobem iiberlh]teii, dic abcr dnrch ein Gcsidi^
a!s ob viclc bcwafTrifto Kriri^slcuto dasclbM vcrsammelt waren, zunickgeschreckt werden. —
Durch regclma^sig untcrhuitone Wachen, mit iiilfe lier liurger von Uuxtcr, schiilzcn sich die
Geisdiclien geg«n einen von den Rilobeni gedrohteo neoen Oberrall, ond schlagen, ais dieser
{lCficn Oslcrn wirklich crfolgt, die Riitibor plvicklich zuriick. Annal. Corb. 1. c. p. 9. — Di^
Zeitangabc dcs erstcn Anfallcs (soounda oocte anni 4446) ist ohnc Zwcifcl nach der Zeitrccb-
Qung, welche das Jahr mit Weihnachlen anrangt. zu verstehcn, und dahcr auf dio Nacht des
Twcitcn Weibnachtsreiertagcs zn deutcn. — Vicllcicht hiingk dieser Cbcrfall mit einer Fehde
Vo1kw!n.<« vnn Srhw.nlonbor^; i^c^Tn dns Stifl Corvey zaSBinnieil. AoooL Corb. 1. Cl p« 6.
Falko C Tr. Corb. p. m. Grupon Orig. Pynn. S. 43.
4664. „ 30. Die Bischljre Wemer von Hiiittter ond von Osoabriidc, aneh Graf Olto too
/" Ravcnsberg, sind Zeogea in einer Urkundc Kunig Conrads III. fiir das Bistlium Cambmy. D.
Aquisgr. IIL Kal Jannnr a R VIII. Miraei Opp T I. p. 1K3. — Wcnn die Jabrzahl HW
dem Originale gemass ist, so kann sio nur nach cincr Zcitrechnung zu vcrstchcn scin, welciie
ihs nene Jabr mit Weibnachten anfiag , deon im Deoember 4446 mflerer Zeitrechanng bel^
.sich der Kiinig nicht in Aachcu, sondcm in dcn Obcrrheingegcndcn.
4662. Armld, Erzbischof zu Coln, erkliirt, dass die Obedicnz Hcppcn, wclchc Udclricu<5, Prop^tt zu Spc«!t,
besitzt, nicht zu dcsscn Propstci gchiirt, also von dea folgcnden Propsten nicht in Anspnich zu
nebmen ist. A. 1 145. Copiarium des Palroklos-Stins zn Socst, im Besttz dea D. Geiukeo. Die
noch ungcdr. Urk. wird in dcn Nachtragcn zu Scibertz rrkuiulcnb. er.schi'incn.
4663. Qmrad, Abl zu Paderborn, vergleiobt aioh mit Adalrad, wegen cincs Uauscs zu Nordboi|poQ. S. d.
Ksher ungcdruckt (CCLI.) — Die nndatirte Urk. knnn, wcgen des darin genanntaa Domde-
chautcn Dcrnhard, nur in das Jahr 1145 gebbreo, da 4444 Doch dor Dedumt Odetriciis, nnd
4446 schon der Decbanl Ahnar vorkomml.
4446.
4664. HSn S4. Beinrbk L, Abt zu CorNcy, wird dorcb den pMpstlichcn Lcgaten und Kardinal Thomas.
rn P.idcrborn, wcgcn iibler Verwaltung, soinps Amles entsctzt Cod. mscpt. Cnr\). Vi;L das
spatcr auziiruhreodc Schreibcn der Gctstlichcn zu Corvey an den Papsti aucii Wibaidi cp. I. c.
p. dOi. Das Ahsetznn^ekret ebd. p. 34S.
Gleichzeitig erfolgte auch die Abscizung der i&bfiMiiiii sn KenoMde, wegait schlecbfar Tenvilttiiv
des Klosten. Wibaldi ep. L c. p. 297.
d by Google
1146.
49
IMA. Blan 31. (Ostcrfcst) Der abgcsctztc Abt von Corvey, der f^kh. gcvrslmak ^iieder dnnidriiDgea
mckl, celcbnrt zu Hasungca in der IniuL Wibaldi ep. L c p. 302.
IM7. Afirit 44. Koniglicher Holtag zu Kuina, der abgeselzte Abt Ton Corvey sicb bei dem Konig
Tergcbens um seinc Wiedereinsctzung bemiiht. Wibaldi ep. L c. p. 302.
4668. „ „ PhiUpp, Biscbof zu Osnabriick, bcurlcandet verschiedene , dem Klostcr nrrtrudenbcrg
gemacble Scbenkungco, dcncn er eigne lunzufugt, aacb die Privilogiea des Kioslers vermchrt.
Aet Onabnigge XVIIL KaL Haji 4446. Moser O. G. II a 283. s. W. VIIL a 77. (CCLll.)
<(KHk. Bmimd, Bischof za Padcrbom, kommt nach Corvey, \\o vt dcn abgesekten Abt von Corvey und
desscn Anhiingrr cxcnmmDDicirtf ond dadurcb viele «umBucktritt von seiaem Bttodiiiflse beweg^
Wibaldi ep. L c. p. 303.
4870. Ibi 7. Ferandb //., bisheriger Propet zn Conrey» wird dasenMt ram Abte geiniUt Wibald. L e.
4€?4. „ „ Papst EnrjpntHS III I)('s1alii;t (lic Privilc?;ren unrl nrsllzunijfn dr.s Klostcrs S. PetriimdPattli
za Padcrbom. D. Sutrii Noat Maji 1146, pontir. a. II. Schatcn A. P. L p. i)32.
1678. „ 83. Dcrsclbe bc.ttatigt die Privilegien und Rcsiuaogcn dcs Klostere ClarholL D. Yiterbii X.
KaL Jun. 1li6, pontif. a. II. AnnaL Ord. Pracmonstr. T.L p. 39B., nnddarans bnAuan^ (ebne
Dalum) b. Niesert M. U. S. 5. B. S. 40. (CCLIIL)
4673. n Dersolbe liosUiligt dcm Kl(»ter Varlar die freie Wabl des Propstcs und dcs Vogtes. D.
Vilerb. m Kal. Juii. 4446, pontif. a. IL Niesert U. U. & 4. B. & SI7. (CCUY.)
1674. Angpst % (VI. Non. Aug.) Der neogewiililte Abt zn Corvey, BemUk lf.« erhitlt die Kttiuglidie Be-
statignng. Wibald. L c.
4675. Oklober 8. JBma-ich IL, Abt zu Corvey, stirbt nach eiocr Rcgicrung von wcnigea MooaleD. AnoaL
Corb. L 0. p. 40. Wibald. I. e Todestag, ebeo so wie bei Ictztcrem, audi inr God.niscpL Corb.
— Es starbcn in dicscm Jjliro auch andcro, besonders durch Gclehrsamkeit ausgczcichncto
Mrt^jlicilcr dcs Slifls Corvcy, namcntJicb dcr Custos Lupprandus, dcr Propst llcrimann zu Eres-
burg, cin Pricstcr Ilcribold und cin Pricsler Routulfus, mcdicinac arti deditus. AnnaL Corb. L c.
IffTei „ 22. (XL KaL Novcmbr.) WOxtld, Abt zu Slablo, wird in Corvey zom Abte geidihlt Wi-
ba!d. L c — Kbnig Cnnrail IIL, aus einem Fcldzuge nach Polen zurilckgekehrt, licss nchtnlich,
sobald er deo Tod dcs Ablcs Heinrich erfahren butte, dio voraohmsteD ikiider uod Minisiorialen
m sicb nacb Geslar korameo, cnd empfiihl ihnco den Abt voo Stabto, deasen Wahl daraof aooh
erfolgtc. Wibald. der sich damals, nach smner Ritckkebr ans Italicn, wo er eine Gesaadtschaft
an den Papst vcrrichtet hatlc, und von cinor .«rhwcren Kmnkheit kaum gcnescn, in sehieia
Kloslor Stablo aufbidt, sucbto zwar diesc Wahl abzulohncn, ward abcr vom Konig zur Annahnie
derselben geniidtigt Vramld. L c. AimaL Corii. L c. p. 40 — 42., wo aoch die zwischen dem
Abt und dcm Konig in dicscr Angclcgcnboit gcwcchsclten Briefe cingcriickt sind, dic sich anch
in Murlcnc ot Duiand colloct. ampliss. T. IL p. 193, sq., so wio mchrGro andcre auf dicse
Wahliiaclio beziigliclic Bricre cbd. p. 495. sq. finden. Wibald sclbsl crzithll die Gcschichto sei-
ner Wahl in ehtem BrieTe an den Biscbof vou BiMesbehn, L c. p. 304. sq. ans wekhem im fti-
gentlcn noch cin/dnp Noti^cn nnrgcnommcn sind.
4677. Prior und Coovcnt des Kiostcrs Stablo iibcrgeben ilirem bishcrigen Abto Wibold dio Giiter Bovi>
niacmn mid Germmiaeom za lebensUingliohem Besilz, aooh wenn er nicht ihr Abt bleiben solhe.
AcU in capitulo Slabulaus a. 4146, Conr. R. a. IX. Wiboldi abb. a. ordin. XV. Martcno cl Du-
rand Coll. ampliss. T. II. p. 428. — Bie Sache steht wahischeiolich mii WilMilds Poatnlation nach
Corvey io Yerbindung. *
46711. DeeeoDber 9. Abi WSMd kommt, aof Terlangen des Ktim*gB, naeh Franklhrth, wo or diesen aber
nicbt mebr findet. Er rcisi ihm daber naoh Lorsch cntgcgcn, triili aber scbon unterwcgs nai
ihm zosammen. Wibaldi ep. L c. p. 308. — Ohoe Zweifei geschah es hier, dan Wibald, nacb
3*
Digitized by Google
20
il4(i — 1147.
hiigem Beduoken, endlicli avf dcs E&o^p Znrcden die WaU mii Abk «on Gorvey l»etfinnl
annalim.
4679. Kbuig Cunrad luacbt dcm Uerzog Uciorich von Sachscn dio Wahl Wibalds zum Abl voa Corvey
bduoint, empfieUt ihn deana Sehntze, and beanftragt den Henog nsbeaowlere, die darck
Poppo vori Rlankrtiburg und des»en Sohnc ilrm Stiftc Corvcy gcwaltsam cntzoponen Gftter bct
GrdniDgcn ihm wiecl« r zu verachaiFeo. Mart ct Durand CoU. arapliss. T. IL p. 203.
4680. Deraelbe benachrichtigi die AbtiiBinii zn Hervord von der EmemHii^; Wibalda zmn Abt Ton CorTey,
and fordert sic auf, dosscn Anordnungcn die gclnihronde Folgc zu leisten. Hart ct Durand L c.
p. 208. — E.S Icidct Ivcincn Zwcifel, dass dif»<;c bcidon Sclirciben in dic angcgcLone Zeitfolge,
vor dcr Ankunft Wibaldi^ in Corvoy, gchdrcn, und das lctztcre ohoe Crund und Wahrscheia>
lidikeit a. a. 0. erst in das Jabr 4148 geaetagt «ird, vfShrend Wdtald, wie aua der nBchfolgeD-
dcn BcstiitigaogSoUrkandc hei voi^ht, BCfaon 4H7 das Slift nervord bci dcm Kdo^ vertreles
battc, ein spateres kon^liches Scbrcibea des obigen bihalis also ^mz zwecklos gewesen sein
nrUrdo.
4684. Deoenaber 48. Ankonfl W&aUt in Corvey. WibakB ep. 1. a p. 309. — Ea gelang ihm beld,
sowolil (lic Por.snncn, wrlchc dem abgcsctzten Abl Hcinrich noch anhingcn, ah dio von dem
ictztercn vcraussertcn Giitcr, «ich wieder zu untcrwcrfen, und das Stifl Corvey zu bcruhigcn.
L. c. p. 310. — Wibald behidt abrigons, neben Corvey, auch dic Verwalltmg der AbtciStablo
bei, nnd wechscllc zwischcn bciden, wcna er nicbt im Gcfolgc dcs Kunigs odor auf GSMnd^
schaften war, scinen .\iircnlhalt. So wird er unter andem in einer Urkundc Papst Adrians IV.
vom Jahre 4154 ab Abt voa Stablo genannt MarU et Duraad CoU. amplias. I. U. p. 429. —
Dass er aach in der Fotge haofig an aJlgcmeinen Reichs* nnd Kircbengescbiflen 'BigA miuq,
er^ibt sich aus vielcn scincr nricfc nnd andoren Urkandcn , dio nicht allc cinzeln ai^eBibrt wer>
dcn kdnnen. B.tss dio Thiitigkcit fiir seino Slifter nicht darunlcr liit, zcigt sich, ausscr der
eigncn Geschichtc dicscr Sliflcr, namcntiich Corvcys, auch aus dcm wtedcrholtcn Bcstrcben,
ihn filr andere Slifler zn gewinnen. So wnrde er (wahrsdieinlicih 4448) snm Abt dea Lolbarm-
gischcn Klostcrs Vazor (Wiitciodorum) pcwiihU, was cr ahcr nlcht annabm. Wibaldi ep. L c.
p. 349. Bci der, nach dem Tode dcs ErzbischoCs AJbero zu Bremcn (M48), dort statt findcn-
den Wahl (dic dcn Erzb. Ilarlwig traf}, soH WilMild vicle Stimmcn gchabt habea. L. c. p. 341.
Und bei der bevorslehondcn Rcsignation Erzbischof Amolda L ZU Cttkl (4440 oder 4400} ver-
hreitcte sich das Ccriicht, Wibald sollc an dcsscn .Stcllc kommcn. L. c. p. 395. 396.
4682. Dcr abgesotzto Abt Ueinriek von Corvoy, dcr, um seinc Wiedcrcinsetzuog zu bewirlKO, zom Papste
gereist war, kobrt unverriohteter Sache zarUok. Wibaldi cp. 1. c. p. 308.
4683. Wmtier, Bischof zu Mimigardcvord, bcstatigt dcm Stiltc Kappcnbcrg dcn Zchcntcu zu Curcthe aDd
zu Wcshcim, wclclicn Ictztcrcn Grar Gi rhird von Dalc vorher zu Leben baUe, nebst andeiai
Gutoni. A. fl46. Niescri M. L. S. 2. B. S. 403. (CCLY.)
4684. AmAard, Bischof zn Paderborn, bestMtigt die Schenkang eines Bhnses zn Gerden an das tob nnii|;
dahin veriegtc Nonncnkloster, und gibl dicsom zugleich dio Kirchc dasolbat, nd)St anden Gft-
tcm. A. 4446. Episc. a. XII. Spilckcr Bcitr. II. Urk. S. 46. (CGI.^1)
4683. JtUta, Abtissinn zu Ucrvord, gibt ihrem Conveutc, fur cin Uaus zu liuiiic, ein Lchen^^ut zu Middel-
sien-OQen, und bestiit^ deflasdben «n Hans sn HarlbikB. A. 4446. Bisher nqgndmdtt
(cam)
4447.
4686. Januar 29. Aufcnthalt Kdnig Conrads HL zu Folda, WO der Abt Wibsld, TOO ibm benifi», sidi
bei ibm eiofindel. AanaL Corb. L c. p. 44»
Digitized by Google
11«^
21
4687. Fcbruar 2. (Feslum porilic. Mariae.) Grosser Reicfaslag zu Frankforlh, yio Konig Coorad UL ond
viele Fiirsten, wonniter Herzog Heiorich ▼on SachsMi mit allen Siohsisohen BbohlireB, anf dle
Blahnung dcs beO. Bemhard. das Kreoz nehmen. Hclinold. 1. c. p. 587. — Daas anch der Abt
Wibald dasclbst anwcscnd war crL-ilil sicli aiis Annal. Coib. 1. c. nnil aos dcn nachfoli^onden,
dort Air ihn ausgeferiigten UrliunUci). — Was dcn bcschiosscnen Krcuzzug bctrifit, so haboa
die WealfiileD aich yon dem nach dem Orienle bestinuulett Kreoiikeere geto«UD(, HDd luter der
Leitung des Erzbischors Albero za Brerocn. an cinem KreuzzDga §egen die jenaeit der Blbe
Tvohnenden Slaven Thcil gcnommen. Allierl Sfad 1 c. p. 271.
4688. Kdnig Conrad ///. beslaligt die Privilegicn des Slifces Corvey. D. Frankenvorde , a. 4 147, R. a. X.
Schalea A. P. L p. 538. Hartene el IhutiaA GolL ampfisa. T. n. p. 604. (V^ hei CCLVHI.)
1680. Dersclbo hcstiiti^t, nnr Ritton dc^ Ahtes Wibold «i Conreyj die Frivlle^^eD des Slifli Hervord D.
eod. Lamey Gcsch. v. Ravensb. Urlc. S. 9. (CCLVnL)
4690. Dersclbo incorporirt dcm Sliflc Corvcy die bishcrigeu Noonenklostcr Kcmnade und FisehbecL D.
eod. in mehrfacher, theils Kenmadc allcin, thcils Kcmnade und Fischbcck zuglcich bctreffeiider
Ausfcrtijrnng. Schatcn A. P. 1. p. 530. Puullini HisL Visbecc. p. 57. f.sclir fchlL rhafL) Martene et
Durand Coll ampltss. T. IL p. 602. Ludewig Reliq. Mss. I. YIL p. 541. Chron. Gottwic T. L
p. 345. mtt Abbildung. FaHce C. Tr. Corb. p. 906., 907. (CCLDL) — Die Incoiporntioii dea
Kloslcrs Kcmnade vcrwickeltc in dcn niichstfolgondcn Jahron den Abt Wibald in maochcrlei
Strcitit;kciten, iiicht mir mit der ah^psctzfcn Abttssinn, sonJcm atich mit dcm Erzbischof von
Bremen und dcin Dischof voo Mindcn, von dcnen in scinem Bnofwcchsel oftcr die Rcdc tst,
deren Nachweu im Einaebien aber hier aa welt lUhren wOrde, nnial rie kein efhelilichee Be^
sullat gcwidiren.
4694. Dersclbc fordcrl dcn Ucrzog Ucinrich von Sacli^cn auf, das Vogtcirccht iibcr die Kloslor Kemnadc
und Fischbcck, welchcs cr bisber von dem kunigc zu Lehen trug, zu resigniren, und dasselbo
kiinft^; von der Abtei Gorvey zn Ldien xa emplhngen. Man e( Dnrand Cofl. amplias^ T. D.
p. 207.
4692. Derselbe sendet die Bischofe Bucco von Worms und Anselm von Havolbcrg, und den Abt Wibald
von Corvey an den Papst Engcnius, um demsefi^en dle Wabl nnd bevorstebmide KrSnong ma-
nes Sohnos Heinricb zum Kbnig anzuz€i!.;cn iiiid wegen des bcvoi^ichcnilcn Krcuzzugcs zu unlei^
bandcln. Mart. ct Durand CoiL ampltas. 1. U. p. S04. — Uber WibaUs Reise nacb Rom . vf^
aucb Annal. Corb. L c. p. 4i.
4693. IBrz 80. Abt WiMd, mH den Bischorett von Wonns vnd Havelberg vem K5n^ an ' den Papet
gesendet. triSl mit dioscm in Dgon ZDsammcn. Dcr Papst empfangt ihn zwar, als kbniglichen
Gasandten iind aiis .ihcr Rckanntschaft, sphr ohrenvoll, wcigcrl sich abcr, ihn als Ahl von Cor-
vcy anzucrkenncn , wcil die Translation eincr Person von einer Kirche zur andeni uiciil olme
papsUidie Oenehm%ang geadidiett ItOnae, nnd fiardert einon aosltthrliclMn Beriohl fiber die
i^nn/.o WnhlvcrhandUing, Wibaldi cp. l c. p. 310. — Um den fettileren »1 veranlassen, sdireibt
Wibald an dcn Conveat zo Corvcy. L. c. p. 499.
4694. April 4. Wemer, Bisehor zd Mfinsier, Zcuge in emer Uritnnde K5nig Conrads 111. fUr das Maricn-
Siilt 7M Aachcn. D. Aquisgr. Kal. April. 4U7, a. R. IX. Lacomblct Urkundonb. L S. 244.
4695. Mai 3. Gerold, Abt zu Wcrdcn, schcnkt zu sciner Memoric <h n IViitlcrn zu Wcrdcn Giitcr zu Cut-
tolbeke, Jenkila, Werdinghuson, Horrestcde, Colhuservcldo, Boi^gc, Lierekc und Berge. Fact.
a. 4447, V. N6n. Maj. rcgn. Imp. Henrioo IIL — In etnem Nachirago werdeo nodi viele Renlen
aus Giitem im Vcst Recklinghauscn, iii der Grafschaft Maric n. s. w. genannt, welche dersdbe
Abt dem Kloster Wcrdon cp^ohcn hatte. Ans dem Liber priviL Wftrdu voa^ ftiL S9. kiinftig in
doa Macbtiagoa zu 3oiburu Likundenb.
i by Google
«141.
4696. Der Prior uod die ULrigcn Monche za Correy bencbteo dem Papst Eogenius die, in Gegenwart
imd nit Raihe d«i I^ho6 Benihard yon P&derbom, gowheheiie Wahl d«e AblesWilMld, nh-
men (lcsseo Vcrdicnstc und biltcn um scinc Bestatigung. S. d. Schafeo A. P. I. p. 534. Hait
et Ourand ColL ampliss. T. 11. p. 200. Pcrtz Scriptor. T. III. p. 12. not. — In dcrselbcn Angc-
legeoheit acbricb aucb Kunig Conrad lil. zu Gunstoo Wibalds an den Papstj Mart ot Our. L c.
p. 198.; DBd Graf Hennoitii (mi WmxenbarK, meh p. S85.) I^;te flbr die R«chliii8a^jlnit
der Wiilil Wil);il(!s cin Zcugniss al). Ibid. p. 203.
4696b.JaD. 40. Fcr. III. Pcutccoslcs.) Dic mit vorstcbcndcm Schreibcn abgcsandtcn BovoUmachllgtcn A»
Kapitels zu Corvey, Waltcr, Prior dasclbsl, und Hcinrich, Propst zu Ercsburg, trcilen boi liem
Papste zu Saint-Dcnis eio. mbaUi ep. L e. p. 314. — BeitMlit des Propite» Bteiaridi Bber
diese Rcisc. Ibid. p. 208.
1697. M 47. Papst Eugemus III. bcsiattgt die DcsitzoRgea des iilosters S. Heriberta zu Deatz (io Toi-
tio), woruBter in Weslfiilen der Hof und die Kapdle xn Weslhoyeo, die Knrdie und der Hof zd
II i II I ke, die Kirclic und der Hof zu ncringen, dcr Hof und die KapcHo zu Pelechem, dcr
Hof zu Ardei, dic Kirchen zu Unna, Boinc, Burgc, Birlinc, Airclterbeche, Dernc, Datlcn, Kirch-
hello, Buron, Wuldorp und Watleoschcid. D. Meldis XV. KaL Jul. 4147, ponliL a. lU. Lwomiilet
UrkoMienb. I. S. 144.
40Wk H 22. Die Wnhl Wibalds zum Abto von Corvoy wird von dem Papste zu Meaux (MeldB) m
ninor grns^en Vci.sammluog bestaiigt, (uul dio Corvey'Mhett Abgesaodten himof endasses. Wh
baldi cp. L c. p. 31 i.
4MB. Itodk wr der RUdtkdir der Corvey^Mheo Gesandten hatte aiok ^nbald, zor ErAinnng der ann tna
dcin Papste gestcllton Bcdinjjiinf;, aii den Foldzng gcgon die heidnischcn Luticicr jcnseiU; der
£ibo ange8chlo4»ien, wo cr Ucr Belagcrung dos Scblosscs Dunin beiwohntc. Wahrend dieser
Zeit aberiant der aligesetzte Abt Heinrieh das Khwter Corvey, das jedoch kriiflig vertheid^
irird. — Vorlicr hattc derselbe bei dem Abt Hillin zn Haldcoslebcn , oioem gewesenen Codtco-
tualcn zu Ciii \ c\ , Aurnohmc und Schutz gcfunden. Als dicscr Abt, auf cincr Fahrt nach Jern-
salem, seincn Xod auf dem Moere fand, suchte Uoiorich Hch io de^n Abtei einzudriii^
iwwrde jedodi von Friedridi, deni Vogte des KhMlers, Tertriebeo. Wibaldi ep. L e. p. 314. —
. ■ Der abgcsctzto Abt Ueinrich und scinc Schwcstcr, dic abgcsel/.to Abtissinn von Kemuade, die
spiitcr in Gcsiko widcr Abtti<!f?inn wurde, innchtpn nuch in dcii folj^cntlen Jnhrcn dem .4blc
bald und dcm Sliftc Cor\'cy viclo Noth, wovon in Wibalds fincfwechsci luiuiig die Redo isL
Hier kattn jedoch dieser ffiindd, ohne zn groase Weillauftigkdt, nnd der mangeloden ZeilbeilaB-
nmng wc^cn, ohnc zu grosse rnl)C(|ucmIichLcit, nicht im Ritizclncn gcdachl wcrden. Mehreres
davon entliali der schon ofter ailegirte Bricf Wibalds an deo Bisdu^ voo Hildeabeim, L c. p.
30i--3i6.
1790. AiigaBt 44. JfnM, Erxbischof m Cliln, genebmigt, daes eein Hiniaterial Baddf sdn Ldiqgaln
l?n\ fnohusen an die Kirche zu Scheda iibcrlasst. AcU Sosacii XIX. KaL Scptembr. 4447, Conr.
A. a. X. pontif. a. X. Unler deo Zeagen bcfindea sich dic Prupstc Udelrich zo Soesi ond Weroer
sa Ifinden; Adalbert, Dedwnt m Soest; Graf Otto vob Rkieoik «nd mk Sohn Ollo; Graf Om
von Ravensbcrg; Ilcinrich von Volmudstcin; u. a. m. Sdbertx DrkundenbL L S. 62.
4704. Soptember 8. (In nativitate b. Mariac.) A!'l Wilintd kehrl aus dem Feldzuge gegcn die Slaven fwo
er der Kirdie zu Corvey die von iiaiser Lothar an dieselbe geschenkte Re^^o Hutana wicder
an gpwSDoen, jedodi vergobens, hoAe) nadi Corvey snriidc, mid fiidet dorC, in Pdga der
MniehiQniigen des abgcseutcn Abtes Hcinrich, emen sehr vcrwirrir n Zusland. Wiboldi ep. L c.
p. 312. — Unter dcm, ohno nahere Bezeichnung gonannten Kaiser Lothar isi offadMV kMB
dorer, als der nacbstvorhergegangene IL Lolbar von Sachseo au verstebea
1141
4702. Oktubcr 17. Kdnig Coarad IJI, bcsliitigt dem Abte Lambert zu Werden die Privilegten seinos Stif-
tes. besondera das Sebjffiihrtarecht. AoL Niamegi» XVL KaL Novemhr. 4447, •. H. X. Ualer
(len Zciigcn ist Wcrncr, Bischof zu Munstcr. Lacomblet Urlvnndenb. I. S.
4703. Amold L, Erzbischof zu Cblo, schcnkt dcm Stifte Werdcn, auf Bittcn dcs dortigcn Abtes Lainber^
den Noval-Zohontcn zu Wagcnheim im Kirchspicl Friemersheim. A. 1447, Lacomblet Urkandenh.
L S. 248.
4704. Beriihard, Blschof zu Padcrborn, bcslalii:;t dcm Kloslcr S. Pctri nnd Pauli dasclbst die dcmsclben
von cinom Ccroccnsualen dcr Kirche zu Curbeke geschenktcn Giiicr za Everenscenghuscn uod
AaeDhusen. A. 4447, Gonr. R. a. X. Bisber ungedrocku (CCLX.)
4706. JnUijip, Bisehof xa Osuabruck, entschcidet dcn Strcit wcgon der Parochial-Grcnzen zwlschcn dor
]>om< niMl Jehuuus-Kirche xa OsnabrucL A. 4447. Mdser O. a U. S. 286. s. W. ViU. S. 80,
CGOJQ.)
4706. OBhtriik, Henog sa Sadwen, resigairl dem Koa^ GonTad die T<^;tei des Klostors Keamade, osMt
empfangt dicsclbe, nachdcm dlcser sio dem Abt Wibold ilberlragcn, von letzterem wieder zu
Lchcn. Act. Bruncswtcii a. 1147, Comr. B. a. X. Scbaten A. P. L p. 537. Falke G Ir. Gorb.
p. 909. (CCLXII.)
4707. Derselbe sdienkt der Kirche zn VfldeshBaBen sem Gat Cadmsem ond den Bbf la Goldenstidc. Act
Bruneswlch a. 4U7, Conr. B. a. X. Moscr 0. G. IIL S. 224. s. W. VIIL S. 144.; roit der blschen
Jahrzabl 4 l97j richtiger: Zeitscbr. L vaterL Gescb. u. Aiterthamsk. VL S. 234.
4708. Tereiabaroog des Abtes WUuM, des KapUels ond der l&iistertaleo der Kirciie zn Corvey, betref-
fcnd dio Er II I I I ig dcr zu BcdiirfoisBeD dcs Slifls verwcndctcn Kirchenscliat/o. A. 1147, Wic-
boldi abb. L MarU et Daraad CdL anpliss. I. U. p. 47{i. Kindlinger M. JL IL Urk. S. 47&
(CCLXUL)
4709. JMdHau, Propst lu Soest, ist Zenge m Moer Urkndte Enbisehor JmoAb /. m Coh, lUr das Slift
Hariae ad grndns dasdbsk Act. Cobm. m puUico oomenta, a. 4447. laoooiblet Uritnndenb, L
&848.
(4447—4483.)
4740. Fapat Eugeniux bcauflragl, auf Bilten dcs Ablcs Wibald und dcr Muncho zu Corvcy, den Bi.$chof
Anselm zu Havcibcrg, dem Stifto Corvcy zom Besitz dcr vou Poppo von Blankenburg ihm un-
rcchtmii^g vorenthalienen Gtlter zo Croppenstedt and Grouingcn zu verhdfen. S. d. Hart et
Durand CoU. ampliss. T. IL p. 211. und daraus Riedcl Nov. Cod. dipl. Brandenb. DI. 8. 81.
4744. Dcrselbe befichlt dcm CanoMlcus R(.'inhcr zu Ilaveiberg, dem Stifle Corvey dio 20 mnT' n<; zn Crop-
peoatede, die er demseibcn unrecblmassig eolzogeo, wieder eiozuraumeo. S. d. Mart. et Duraod
L e. p. 842. aad daraos Riedd a. a. O.
1748. WSMd, Abt zu Corvey, bittct den Papst Eugcnios uni cinen Befehl an den Bischof von Miodeo,
wonach diescr scine Dloccsancn Thldcrich von lUkclingcn und dcssen Sohne Rcimbert und
Thidcrich, uuter Androhung der Excommunication anhaiten eoli, von ihren Angriffon auf Giiter
der Kirche zn Kannnade abxnslehen oad dalUr Brsatt ra Idsten. S. d. Harl. el Dnrand L &
p. (li. — Das papstlicho Blandat ist auch erfolgt. L. c. p. 437. — Diese und die liddon rot^
hcrgebcnden Urkundcn sind nach dcr Regiorungszeit des Papstos bestimmt, dcr M53 starb.
4713. Dersclbe verwcndet sich bci dem Erzbischof Hcinrich zu Mainz rur die Irennung der i^e Volkwins
von Schwalcnbcrg. S. d. Mart. et Dnrand L c p. 468. FaOce C Tr. Gorb. p. 888. — EcdriadMf
Beiorich L, der 4448 nr fiegwrang kam, 'Wimla 4463 abgesaHI,
I7U. WieboU, Abt m Comj, beariciuMlel, ^hn cdn Vn^rial Coimd von NiMhesungen zwri wadn
zu HorhaseHt ni Gaastcn dcs GoDventes za Corvoy aufgclassen, und demsclbcn cinc Ilove m
Nathesungcn, nchst andorn Giitcrn, zu soiner Memorie geschenkt haL S. d. Falke C Tr. Corb.
p. 657. mit dcm Daiura: Act. Corbciae 111. Kal. MarU 4153» praeL Wtb. a. VU. ob willktiriid
ei^iinzt, cMler iiach ehier andem Aarfertigung, Wiir die QoeBe verloren gegangcnt — (CCUIT.)
1716. Dersclbo bcstimmt dic Rcchtc dcrjcnigcn Pcrsonen, welche scin Ministcrial Conrad von KamiData
d(*r Eigenhoris^keit t^ntlcisscn \ind der Kapelle S. Bionvsii hn Kaminata wachszinsig gpmachthat.
S. d. Wigand Ccsch. v. Corvcy, S. 230. (CCLXY.) — Die Zeil dicsor und der vor. Irk. isl nuf
imigIi der RegjlerangpaMit des Abtes IVibBld n beslhaiDeiu
{4U7— 4462.)
l7J|6u Httlipp, Bisehor m 0«iiabniek, ^bt der lohennis-Kh«he daselbst d«n Ifi^c^aeh der Ei^ler
uod Teoer Mark zuriick 8 d. SiUve Geseh. d. Stadt OsnabrUdc I. & 4tt. (CCLXm.) — 9«
Dompropst AKcncus tiiid dci- Domdcchnnt Tiommo, die ala Zeagen ^nannt eind, luMDnKnni-
sobea den obcji gcnanaten Jahren urkundiich vc»-.
\ U8.
4747. Die irdischca Uborrcsto dcs gcwcscnon Grafcn Godcfrid von Kappcnbcrg, welche bisher in dem
Klosier Hbensiadt in der Wetterau gcruhct, wurden voq seinem Brader Olto fdr das Bodff
KappeidMrg n Anspruch gcnommcn ; da aber die Miincho zu Ilbeoatadt sich dieser Fordeniog
widerKetzten , so vereiniuie man slch endlich wegen cincr Thcilung, wonach der obcrc Tlseil
des Kurpers in Ilbenstadt blcibcn, dcr untore aber aach Kapponbcrg abgeliefert worden soltie^
wo derseibe am 42. Febroar (prid. Id. Fel»'.) 4146 ankan. Yita Godefr. in AA S& JaDov.
T. I. pag. 834.
4748. Marz 30. Papst Eugenius IH. nimmt das Klosler Hclmwardesliausen, auf Bitten des dorligcn
Conrad, ia seiaea Schutz uad bestiitigt ihm dio frcic Wahl des Ables uad des Vogles. D.
m. Kal. April. a. a. Sdiaten A. P. L p. M2. — Die Synode fn IthcinM ftod, wie andere vtl'
standig datirte rrkuntlcn dcssclbcii Papslcs bcwciscn, im Jnhre 11^8, und zwar, wic der Alit
"Wibald, dcr auch auf dcrscibcn gcgcnwiirlig war, angibl, medianle Quadragesima statt. Wib.
ep. L c. p. 312. — Vorher battc sich dcr Papst in Tricr aufgchallcn, wo Wibald auch sduo
bei ihm war. L. c
4749. April 5. Dcrselbo biliigt dic von seincm Lrgatpn, dera bcrcits verstorbcncn Kardinal Thomai
geschehcnc Absetzong des vonnaiigea Ablcs Ueiorich zu Corvcy. D. Rcmis, ^'oa. ApriL s. i-
Hart. et Dnnnd CoU. ampliss. T. D. p. Sti4.
4790. „ „ Dersclbe beauftragt dcn Erzbischof von Brcmcn und dic Bischofe zu Hiuden nnd Vcrdeg,
llir rli ' Wiedcrcrstattiing der Giitcr dfs Klosfers Katuinata, welcho die von dem papstl J f '^i'''
und kardinal Xhomas abgcsctzte Abli.ssinn Judith, iiach ihrcr Absctzung noch veraussert liauc,
m sorge». D. eod. Hart. et Dorand 1. c. p. S40.
4794. Oktober 8. Anniversarium Abt Heinrichs IL zu Corvey. Drei der jiingcrcn, dcm abgeselzten Abt
Heinrich L anhangendc und mit (!er gcgenwiirfigcn Ordnnng tinzufriedcne Monche, wcigero sicl»,
on der Feier desscibcn Itteil zu nchmen, und verursachcn dadurcb Lnruhen, welche Abt Wlblid
den liSiwhen la Stablo belcannt maeht, nit der Terwanang, die vriderspensligM Vitaidie, «oi
sio vicllclclit dorthin kommen sollten, nidil aufzunchmen. Wibaldi ep. I. c. p. ?74.
^4722. Beinridi, Uerzog zu Sachsen, und Weynlu-r . Dischof zu Miioster, antemeiuDea eiaea netieo lineg^
zug gegco die Slaven. Chroa. S. Puuiai. 1. c. p. 934.
Digitized by Googlc
fl4S.
S6
I7i3i Wernher, Bisdiof ra MUnstcr, befrett die Kirohe zn BozeDKel yon den ArcbkliacoQal-Ab^cQ,
mter der BedbgaDg, dass daselbst jahrlich nur eine Synode, ohne Kostcu desPfiinren und der
Parochianen, gehalten werden soll. A. iU8. Nicscrt M U. S. 2. B. S. ilQ.
4724. Wibaid, Aht zu Corvcy, verpachtet Giiter zu Meretha an Coorad de Orto, fiir 4 Mark Silbois,
-welche er jiihrlich am Tage Jaeolri ni Koiforde an den K&nmerer oder einen Boten dei Uo-
sters bezahlen soll. Act. ap. Anlon in pracsentia Ilfriherti TrajccU Episc. a. 1148. Hart et Du'»
rand Cotl. amplts*;. T. II. p. 2S0. — Dic rrkundo, ob-lGich Wibald den Ihel dnes Abtes von
Corvcy fiilut, schcint sich doch auf das Klwjlcr Slablo zu bczichco.
47SB, DerBdhe ordnet das streitige VerhSitntts der zor Gnstodie dea StilUi Corvey gehSrigBn Zehenten m
Nicm und Ilcfltke, woriibcr der Propst Rplnher zu F.rfslmriu; und Graf Flver von Horhusen in
Strcil warcn, dahin, dass jcdcr dicscr beiden berechtigt scin soll, die lliiirto dcr gedachten
Zeheoten jahriich am Abend Jacobi von dcm Cuslos zu Corvey mii 30 SchiUingcn zu liisoQi
nach dem Tode dcs Grafcn Elvor soll abcr dosscn Halfle frei zur VeriUgong des Costos za
Corvey zuriickrallen. S. d. Mart. et Durand Coll. ampliss. T U. p. 320. — Dic Sache, dic noch
zur Zetl des Abtes Heinrich U. begonoen hatte, wahrte, der Urkunde zu Folge, ia das driUo
Jahr; die Bntseheidattg mofls alm woM dem zweiten iahre WibaldB, 4U8, angehiiren.
4726. Lombert, Abt zu Wcrdcn, beurkundot. vor dcm Gerichte zu Cniid)erg« von dem Berm Reinridi
von Kastcre den Hof .^nj^ere Kokiuift zu habcn. Acl. oo tcmpore cl anno, quo Hierosolimam
cxpiiditioQcm uQivcrsitas Chrisiianorum majore principio quam tino reddidit mirabilemj a. 4148^
in placilo palatini oomitia Berimaniu. Laoomblet Urknndenb. L S. H9,
4727. Qmrai!, Abt zu Padcrborn, bcurkundci, dass einige freic Lcule aus dcr Sladt Bellethe sich dcm
Altare der Aposlei Pclrus und Paulus im Kloster zu Padcrborn zu cigcn gr^-eben, untor der
ficdingung, dass jede gro&sjiihrige Manns- oder Fraucnspcrson jahrlich i Pfounige schwerer
Miinzc (daomm nnmmorum gravioris monetae censam) an gednditen Aliar entriditen, beim To*
dcsfalle eines Mannes das bcste Stiick Vich, bei dem einer Frau ahor dns beste Kleidungsstiick
an dcn Custos dcr Kirche abgeliefort, fdr dieHeirath aber nicbts gcgobea werdensoU. A. 4448.
Die Qrktttde ist, jedoch nicht ganz vdRstiindig, itt einer BmeQemng des Abtes Albert ent-
haltea, deren Datum orloschcn ist. Cborhaupt ist dic Charto so boschadigt, dass einc wSrtlkih
getrcue und voUstiiod^e Abscbrift otebt mehr gegeben werden kajin. Auch das Siegd ist ver-
lorea gegaQgeo.
47S8. Btddeuin, Abt za Liesbom, besthnmt, mit EmwilligQng der BHider oid IBnbterialen dea VoHlets,
so wie des Vogtes Everwin, die Rcchtc einer eigenhSrigen Fanulie, Aclt Lisbeiiie a. 14i^
Conr. R. a. X. Bisher Tinpcdniekt. (CCI.XVI! )
4729. Beatrix, Ablisi^iuQ zu Herse, gibt dem kiostcr Gerdioe, um der Armuth dcsselbcn abzuhclTeQ, 45
Hoven, nefandioh 42 mi Walde Osnioo, 2 m Hechaiett md doe n W^pnmssen. A. 4448,
Conr. B. a. XI. Wigands Arohiv IV. & 73. T. a m (Cajmn.)
(1448—4463.)
4790. Pnpst Eugenius befiddt dom Abtc Wtbald zu Corvcy. den Canonicus Godcbold zu Minden, bd
Slrafe dcr Excommunication, zur IIcrausij;abn dcr Kirche zu Hcmoringcn und anderes, was er
eincm gcwissen Evcrard unrechtmassig cnlzogcn, anzubalton. D. Albani X KaL Jul. s. a. MarC
et Dmrand GoIL ampfiss. T. 11. p. 439. ^ Das Jahr ist nicht gcnauer za besljnnMB, ds dass
die Urkundc in dic lctzlcn Jahrc dcs Papstcs gehiircn muss, die dcrsdhe, nach aoiner Riick-
kohr aus Frankrcich, in Italicn zubrarhtc. — Dass Wibald dicscn Auflrag vollzog, crgibt sich
aus dessen Bricfen, 1. c. p. 435. (Nr. toi.) und dem endiich durch seine Verniiltlung zwiscbea
den streitenden Farteien geediloaaenen Vei^etdie. L e p. 466. a 447. ^r. 289, 286.)
ligMto Uii. WcMfti. II. 4
r> . . t V Google
il4t.
1U9.
4731. laiuiar 1. Papst Ettgemiu verbielet dcm Abt Wibald und dom Ib[^(el za Conroy dic Wiederaof-
nahme dcs abgescUlcn Ables Hcinrich. D. Vilerb. Kal. Januai*. s. a. Mart. c( Durand ('n!l nm
pliss. I. II. p. 293. — Da die Urkuode nicht koge oach dea fruheren ahnlichen Vcrhaudlungea
(Nr. 1749.) ausgefltelh Mb mSclite, eo kmm sie nielu (Ug^ in eb anderes ab dieeee fthr
gcselzt werden.
473^ Febraar 8. Theoderich. nraf der Stadf Hoxter, war von Roinher de Porla der iui(\visscnschaft an
einem, gegen den Abt zu (^urvcy vcriibten Pfcrdedicbslahl angeklagt und deshalb zum Zwei-
Iwnpfe geforden worden, wexu er eidi aneb. om «eli Ton dem allgBmeniea Httwe ed remigeii,
vcrslandon hal(c. llire Standcscrf^nnsqcn (Condomostici) hicllen dies jedoch rur unzulassig, tmd
auf dcrcn Bi(ie setzie der Abt Wibald ein ai» acbi seiaer Mioisteriaka besteheodes Scbied»-
geriebt oieder, nach denen Aaeaprodie Theoderich dorch eineo aor die Reliquicn dea hML Vi-
toa abgele^n Eidschwur seine Unschuld bewShren imd 12 Biirgen slellen musste, nichts Fcind-
seligcs gcgcn den Abt wi^^sciidich 711 imicrnohmen; woranf der Abt ihn wieder in seine Gnade
auljaahm. Act. Corbciae VI. Id. FeLruar. 11 49, praelaiionis Wibaldi abb. ia Corb. eccL III. Uo-
ter den Anweeendeo wareo die Grafen Addbert von Evwatein ood Widikmd von Swalenber^
Mart. ot Duranil CoII. ainpliss. T. 11. j). 330.
4733. August 21. Bemhard, BUchof zu Padcrboru, und WibaM, Abt zu Stablo, gegenwartig bei einer
voo Konig Conrad 111. ertheilten Rechts-Entscheidung in etner Jurisdictions-Angclegenheit des
Klosters S. Rcmigii. Pcrtz. Lcg. T. II. p. <'>*)i. (Wahrschcinlich zu Frankfurth, wo dor Konig
am 2i. Aiig. d. J. cinc Urkundc ausstcllto. Vgl. Bohmcr Rct;. S. 120. Nr. 2283,} — khxWibaUl.
vom Konig, nach dessen RQckkchr vom Kreuzzuge, naoh Frankfurth berafen, wo er za Folge
der vorigen Angabe, ood der m aeioen Briefistt emballeDen Naehrichteo» anch einlraf, Itan a|A-
ter, anf dcs Konigs AufTorderung, mit gmmem Gelialgia naoh Bambeq;, vro er gegeii 40 Wm^Cb
7<ibrachte. Wibald. ep. 1. c. p. 442.
4734. Septembor 16. Die nach Kappenberg abgeliefertcn Uberresle des heU. Godcfrid (s. Nr. 1717.)
werden dasolbst, durdi den Biscbof Werncr von HQnster, mit gromer Feierlidikeit in ehmm
bcsnndcrs dam crbautcn Sacrrtrinm nicdcrgclcsr .\A. SS. 1. s. c.
4735. Amold, Erzbischof zu Cuiu, bcwilligt dcn Eiiigcsesiseuea des Kirchspiels BremeQ 0» HenBOglhnai
WestMen) das Reeht der iireien Wahl ihres Pbrrera, nadidem der Propst mid das Kapitd der
IBrche S. GeorRii, wclchcr diese Prarnn v<jrmals incorporirt gewcsen, darauf Verzicht geUiaa
habcn. A. 1U9. Kindlin.ctcr Volmcst II. s !). Scibor(z Urkondeob. L & 64. — Dio Biawobonr
dos Kirchspicls werdcn in dieser Urkunde civcs gcnauut.
4736k Btmhord, Biidior n Fadwboni» beorlnmdet die SliftnQg doea Nomienkloaters Beoedietioer-Ofdena
zii Willjodcsscn und desscn Ansstattnng mit den von vcrschicdcncn Porsoncn dazu geschenkteQ
Gutom. Act. apud Swaleaborg in Mooasterio S. Mariee, a. 1149, Conr. R. a. Xil. Episc a.XXlL
Schaten A. P. I. p. 613. Der Abdrnck ist jedodi onzaverBtesig, ond das Original leider nicht
raohr nachzuweisen. Vgl. jedoch Xr. 1855.
4737. Mlipi», Bischnr zu Osnabriick, bestimmt dio Grenzen der Parochien Lengerich und Ladbergen. AcL
in Osscnbrugge a. 1149. Muser O. G. U. S. 288. s. W. VIIL S. 82. (CCLXLX.)
1738^ Denelbe gibt der Johamiis-Kirche cn Oaaabrllek nehrare Zehenlen, die ihm von deren biaherigea
Imihabcrn zu diesem Behofe reHenirt werden. D. Osemb. a. 4449. Hileer a. W. VIII. S. 316.;
unvollstandig. (CCLXX.)
4739. Wibold. Abt zu Corvcy, bestaiigt dem Propste Hedenrich za Grooingeo mebrere von andem wider-
reditlieh in Bcsitz genommenc (intcr. D Corb. a. 1146, ord. in Corb. a. IV. Hart. el Dnrand
CoU. ampliss. T. II. 370.i feblerhaft. (CCLXXL)
Digitized by Googlc
1130 — il»l. jgj
4IB0.
1740. Konig Cnnrnrl Jll. bcstntij^t, auf Bitlcn dps Abtps Wibold zu Corvey. tnd anf Gnind dcr Enlschei-
dung dcr Furstcn und Mioisterialen dcs fietcbs, die Entecheidttng dcr Corvey'8cben Ministcrialea
gcgcn die Anmassungen, velehe aich die dortigen Drosten imd Sdienken, besonden Rabano
HDd scio Brudcr Liudolf, m dcr Vcrwaltaog der Lcbensmittel crlaubl baben. Act.Spirae a. 1150,
Conr. R. a. XII. Wib. abb a III. Schalon A. P. L p, 545. Mart ei Durand Coll. ampli^ I. U.
p. 607. (CCLXXU.) — Der Aufentball des Konigs in Spoyer raiU in dcn Februar d. J.
1711. DoKdbe beetiitigt dem Abte WicboM zo Corvey nnd deaieB MiuMilgeni die Bergwerke n &ee-
burg. D. ap. Wyrtzrljurg a. 11".0. Scliatcn A. P. L p. 547., mit dem falschcn AnsstcIIimgsorto
Wizzeburgi und hioroach Sciberks Urkundeob, L S. 67. (CCLXXUI.) — Der Konig bcfand £icb
flowohl im Jolios als hn Beeerober d. J. m ^l^lnEbnrg.
I74S. Deoembcr 1. Plulipp, Bisctiof zu Osnabriick, beurkundet, dass Graf neinrich von Tckcncburf? nnd
scino Briidcr Otto, Tluderich und Gcrliard, dcr Kirclic zn Osnabriick den Hof zo Wersen und
mehrere andcro Gutcr gescbeiikt babcn, und vernnehrt ihnen danir ihrd Lehen, unler aodera
mit den Ldiengutern des Pfohgrafen Otto von &mecske. B. Osnobr. Kd. Dec llOft. Jong Ksl»
Comit Bcnlhem. Cod. dipl. p. VI. Moser O. G. IL S. 289. s W. VIII. S.83.; fchlorhafl. (CCLXXIV.)
4743. yVemer, Bischof zu Miiiistcr, bcslatigt cincn Vcrtrag zwischen der Kirche zu Kappenberg und dem ^
biscbiiQicbcn Uinislcrialen Butbard, wcgcn der Abmauog dcs Zebentcn von dcm Kappcnbci^- ^
schen Guie zu Lendere. A. 4190. Nleaert M. D. S. S. & S. 475., mit der fUscbeo JahrzaU
ll.^il. (CCI.XXV.)
4744. Lambert, Abt zu Wcrdcn, beurkondot, von cinem Edlcn Rnoric dessen vaitcrlicbes Erbe zo Bud-
betf , nefamlich die halbe Kirdie dasdbst mit allem Zobebfir, fur 00 Ibric SQberB, welche dem^
Bdben durch dic Hand des Grafen Hcrimann voo Bardcnbcrg ausgezahlt worden, ericauft, nnd
scinom Vcttcr Gnrh.ird, iim desspn Einwillijmng erlanijon, cin Talcnt zu Lchen f;p!^eben 7.x\
habuo. Act. io loco ilurua, iu plactto couiius Adolii do baphcobtirg, a. II ^>0. Lucomblct Urkun-
deob. L & m
4745. Jutta, Xbtis.^inn m TTervord, bcurkundrt ilir Erbfolge in mchreren, der Kirche zu Hervord zuslo-
hcndon Ministcrialcn-Giilem. S. d. Bi^licr ungedruckt. (CGLXXVL) — Die, aller Zeitaogaben
ermangclndc, der Form nach aber der Bfitte des 4S. Jahrhonderts angehorige UriEonde, kaan
nor muthmasslich hieher gcseizi werdcn, da ao^ Anlkng und Endft der ft^gieroag dieaer ib-
tisaum nicht mit Beatimmthfiil anzngeben sind.
4451.
4740. Kiinig Conrad ITl nimmt das Klostor Liesbom, und das Klostcr S. Maricn zu Miinster, mil ihren,
im Gebict Rcmagen gelegencn Besitzungen, in seinen Schutz. A. 1151. Kindlinger Volmcst. U.
S. 43. (GCLXXViL) — Die ao^eliihrten Zeogen madien es wabracfadofidi, dass die Urfcnnde
in Cbln oder Soesl aosgestcUt isl, und der dortigo Anfenlliult dcs KiJnif^s muss In tlie zwcite
HalRo dcs April odor die crste dos Mai fallen; deno Ostern, 8. April, war derselbe in Speyer,
und am 47. Mai (vgl. dio folg. Urk.) in Nimwegen.
4747. Kai 47. Aof Verweodung WibMs, Abtes zu Stablo ond Gorvey, bestiitigt Kdnig Conrad III. dio
R-ivilcgicn dc^ Klostcrs Vuzor (Walciodorcnsis). Uotcr den Zen^en bcfiiiden sich dic Biscbofc
Wemcr von Miinstcr ond Phiiipp von Osnabrijck, so wie dcr Abt Wibald selbst. Act. in paiatio
Noviomagp XVL KaL Jon. 4451 , B. a. XIV. Harlene et Dorand Cott. amfdiss. T. D. p. 450. •
KSnig Omrad lU. ladet deo Abt Wibald cin, auf Mariii Goburt (8. September) nacb Niirnbcrg zo
kommcn , nm vott dort ans eiae Geaandiscbaft an dca Papsl anzaireten. S. d. Uart et Dor.
1. c. p. 438.
4*
Digrtized by Google
IISI.
4749. August 9. Vip;ilia Laurencii.) Wibalil reist von Corvey ab nach Stablo. — Von hier aus beantwortet
er das vorhcrgeheode Schrcibcn dcs Konigs, und lebnt die ibm angetragene Rcise ab, wegen
der graaseD KosteD, die Qim die Pehde Thideriehs Ton Riicetiof^ aod aDdere Uoraliea ki Ke-
drrsaclisrn verursachl habcn. Marl. et nur. I. c. j>. 4il. — In < incm, auf Jieselbe Angologen-
beit bcziiglichen Bricre an dcn kunii^lichcn kanzlcr, Propsl Arnold zu Cbln, zahlt Wibald die
grosscn Kostcn anf, dio cr schon in Angcle<;cnhciten des KSoigs verwendet. L c. p. ii2. —
Kach ileii folgcnden Bricfen (Nr. 262 — 265.; 1. c. p 443. sq.) liess iodcsscn dcr Kbnig von «ti-
ner Fordening nichl nach, lud viclmcbr dcn Abt Wibald auf Michaclts (29. Scpt.; nach Rcgens-
burg ein, uod versprach, ibm die Kosien zu vergilten; worauf Wibald, nach wicdcrholter Vor-
stellong der Sdiwieri^eileii, doeh endlidi aor des Kdoig» Yerlangen eioging. IKe Ebhdong
jiacb Rei^cnsburg wurde indesscn abgcandcrt, und Wibald vicinichr von dcm Kbnige auf den
achtcn Tag nach Maria Ceburt (15. Sepl.) nach Wiir/burg cingeladen (Pertz heg. X. JL p. 87.)^
wo wir bcidc auch im Suptcmbcr (vgl. Nr. 1752.) wirklich findcn.
1750L September 3. WitAM, Abt zu Corvey, schenkt dero Convcntc daselbst, zu seiner Hemorie, ond
7.ur Fcier tlos Fcstcs de"? hcil, Remaclus, don Bcrg des hcil. Michacls mit dcr Ktrchc und an-
dercm Zubchbr. AcU Corb. ia Capitolo, die S. Remadi 44d1, praelat. Wib. abb. Corb. a. \U
Panllinl Stt Vid>ece. p. 65. Uartene et Dorand CoD. amplisg, T. IL p. 610. (CCLXXVIIL)
4751. „ . . Vor der Abreise des Abtes Wibald von Corvey anf den Rcichslag und zu der ihm
aufgetragenen GesandLschaft tiach Rom, kam, durch Vermittolnng dos Dompropsles Wemer nnd
des Magister Conrad von Mindcn, einc Siilme zwischcn dem Btschof von Minden und demStifle
Corvey za Stande, wena der KMfaof die EinveildlM»^ der GQter dea Xloslen Kenumde m «faa
Stift Corvcy ancrkanntc. Dicse Siibne wurdc auch in Pndrrhorn, vor dem itorf^en BiSGllOf
Berobard, bestatagt. Wibaldi ep. ap. Uart el Dur. I. c p. 446.
475S. » ■ . Aof Bitten des Abtoe Wihtdd zo Stablo nod Corvey, « qui Iroperio nosfro din mal-
tumquc dnnii ac militiae dcservi\it,» bcstutigt Kdnig (%fwa(i ///. dic Ucsit/.iin^cn <les Klosters
FloreiT. Wihald ist auch untcr dcn Zeiigeii wicilcr genannt. D. Wirciburch a. R \IV.
Miraei Opp. T. IV. p. 205. — Dass der Reichslag zu Wiirzborg im Seplembcr (medio mcuse
Septembri) «latt Aind, sagt K9nig Coarad lU. in seinem Scbreiben an den Papst; Mart. et Dor.
Coll. ampliss. T. II p. 409.; nnd an *l!c itahenischcn Stadlc; Pcrtz. Le;^. T 11. p. 87 — Von
einem, auf diesem Reiclistage bcschlossonea Kricg^uge oach Sicilicu und Apuiicn bcrichtet Wi-
bald tn einem Briefe an den Byzantioiscben Kaker Mannel, I. c. p. 406.; wo anch dic aiiwescn-
den Bisobdfe n. A. gcnannt wcrden, untcr dencn sidt aber keincr aus Wcslfalcn b< ilndct.
4753. .. • • Kbnig Conrnd JII. bczcugt dcm Bischof Hpinrich zu Minden .scinc Zufricdcnheit we-
gco der, obgleich spat crfolgten, Aussbhnung mit dcm Abto von Corvey, und fordcrt ibn aoC
denaelben gcgen die FriedenastSrungen Thidericlis von Bikelingen zu helfen. S. d. MarL et
Dur. I. c. p 448.
4754. Von Wiirzburg aus, untcmahm Wibald dio Gcsandtschaflsrciso an dcn Papst, in Deziehung nnf des
Kbnigs Conrad bevorslchenden Romerzug. Vgl. dcs Kunigs dcsfallsigcs Schrcibca aa dcn Papst,
1. c. p. 499., und des Papstes, dcn Empfang .der Gesandicn anzeigcndo Antwort, ibid. p. 503.
I7B5. Novembcr 13. Dic Pi>ch('r<i Iffinneh von Mindcn und liernhard von Padcrborn sind Zcugcn in
einer Urkunde Kbnig Conrads lU. fur das Kloster Gratia Dei aa der Saale. Aci. io castro Al-
denlnireh, M. Noveodir. 4481. Origmal im Koidgl. Geheiroen Staata-Arcbive an Berlin. Lnde-
wig Reliq. Mss. T. XI. p. 539., mit dem falschcn Datam H. Id. Novembr. 1150.
4766. Wemher, Bischof zu Mimstcr, bn.st;ili;j;t dcm Klf.slcr S. Marien (li^cib.st dlc zur Zcit dcr Abtissinn
Halhewigis erworbenen Guter zu Wurme, Ijukcalborpu u. a. m. A. Mui. Niusert M. U. S. 2. B.
S. 478. (CCLXXIX.)
Digitized by Google
ilSi — 119».
29
47B?. DwKlbe besUUigt die BMilsimgeii dee Kleelen AAtibi, A. Biaher nDgetookl. (OClXnL}
1758. Derselbc schcnkt dcm Kfostcr A?bckc die Ilofe zii nillcrbeke, Bui -n uad Aloon, wd etneDove IQ
fieckehem. Act. io Lcgdoo, s. d. fiishcr ungcdruckk (CXXXXXl.)
4789. Derselbe beorkundel. dass Amelong wcn Schibbrdte einen Zdieeten im IQrdispid 'WDIebcrge, mit
dcm er belehnl war, zu Gunslcn des KJosteie Aebeiui rea^irt haL S. d. fiisher ungedmckt.
(CCLXXXIl"; — Dio fbcrcinsfimmunp; der Zciipea macht es wahrsclieinlich, daas diesB beideil
undatirteu LrkuDdcn mit dcr vorbergehendcn gleichzeitig sind.
4760^ Deeenber 7. WmAer, Bbdiof n Milosler, slirbt. Todestag naeh dem Neerol eool nej. Monaster.
Anilcre sctzon dcn 1. Deccmber. — Sein Nachroli^ci- wnr Fricdrich, cin Canonicus derselben
Kirche. GiroiL S. Pantal. L c. p. 934., das abcr irrig dca lod des Bischofs Wemlier in das
Jahr 1150 selzL
4761. Gcrhardus Bunnensis praepositus, Fridoricus frater cjus postca Honastcricnsis opiscopns, Zcngen in
eincr Urkundc ilcs Abtcs NicoTaus von Sicgburg. S. d. Lacomblet Urkundciib. I. j^. 3"' ! — Im
August I I 49 war dcs Abtes iSicolau^ Vorgiinger Cuno noch am Leben; die beurkuudetc Hand-
Itmg kann abo niehl vor 4450 vorgegangen sem; die ErwShnong, dassFriedridi onchher Bisdiof
von Mtinstcr geworden (die natiirlich nur daraus zu crklarcn ist, dass die Urkunde cinign Zeit
nach dcr Handlung ausgcfcrtigt wurdc), iasst aber vermuthen, dass die Seche kurz vor jener
Bcrdrdcrung, also im Jabrc 1151, geschah.
(MfJl— H56.)
4762. Die tmler dem Erzbischof Hcrmann von Cdln gefichebeoe Aofnahme voo zwei freigeborenen Perso-
Ben m das Wachflxinsrecht des Hbles in Hagen, wird in Cregenwart fobiiehof Amolds 11 er-
neuerl. S. d. v. Stcinen Wesifal. Gesob. SL & 4ifi26b — Die Zeit ist nnr oach den BepnngjBi
jahrmi des Eizbischofe zu bestimmeik
4451
4763. lanuar 9. Papst Eugenius fordcrt, auf die Bcschwerde des Abtcs Wrbald von CorN-py, rlen Erz-
biscfaof ilartwig zu fircmea auf, seine Parochianen Odiko, Ricbcrt, Tbodor, Raiocr uod Her-
nwno, mr Heraosgsbe der, in seinen Kslhum gclcgcncn, von der abgeaBMon JtbtiaBinn JndHh
mrechtmassig vchiusserton Giilcr des Kloslers Kaminata anzuhalten, imd keiiie Btngriife in die
Corvey'sc!ic Fischorei za Uokwar ni geslalten. D. Signiae V. Id. Jonuar. & «. Hait et Dnr. CoU»
ampiiss. I. li. p. 505.
4764* » H Derselbe fordert den Enb«ohof Heinrioh m Ibins anf, znn Besten dcs Abtee Wibald
ond dcr Kirchc zu Corvcy, fur die Riicki^nbc dos von cinigcn sciner Paroohianeil widerreobtlioh
in fiesitz gcnommenea Gutes Ostoph zu sorgeo. D. eod. L. ciL p. 506.
4765. „ „ Derselbe forderl den Bischof Bemard zu Paderbom auf, scincn Parochianen Widikind
(von Schwalenbeti;), welcher dcn Kirchhof dcs Klostcrs Corvcy gcwaltsam tiberlhnen, llir 100
Mnrk Wachs grraubt imfl die Kapcllo am Eingango dcs Kircbhofs cntwciht hat, snm firsatl des
veriibtcn Schadcns, bei Strafo des fianncs, anzubalteo. D. eod. L c. p. 500.
4766. n » Derselbe fordert den Bischof Ulridi to Halbersladt aof, flir die Zarool^abe der von eioi-
gon seiner Parochiancn, zum Nachlhcil dcs Siifls Corvcy, widcrrechllidi in BescUag genomme-
ncn Zchcntcn zu Groningcn zu sorgcn. D. cod. L. c. p. 507.
4767. „ „ Dcrsclbo fordcrt den Sischof Hermann zu Ulrecht auf, die in scmer Diocese gelcgenon
Besitnmgen des Stifies Corvey, nameniUoh die Kirdie zn Linewert tmd daa Gut in Merlheo,
gegan widerrechtliche AngrilTe zu schiitzon. D. eod. L c. p. 507.
4768L w n Dersdbo ermahnt den Uerzog Heiarich von Sachsen, dem Able Wibald ni Corvoy zor
90
ilSS.
Wid[«ri>estniBhiDe nnd Erbaltoog der seber Kirclie »BHiiiJ^Bfl° CQter m verbdfen. Dt. eod.
L c. p nm.
1769. Januar 9. Dcrselbe fordert, auf die Bcschwerde des Abtcs Wibald zu Corvey, den Bischof zu
Verden anf, seinen Bruder Hongdd nnd andere seiiier Parochiuieii znr BrBlattnng der nnfeehl-
njissig in Rcsilz geiionimcncii Giitor dos Klostrrs Kaininala anzuhalten. D. eod. L c p. 508.
„ w Dcrsclbc bezeugl dctn Utschof za Utndoa scine ZuJriedenheit wegea •einer Aossiiboung
nut denk Abte Wibald za Corvcy, und fordert iltn anf, diejenigeo eeiner ParochiflnBn, welche
noch hn nnreehlmiissigen Bcsilz von Gutcrn dcs Klostcrs Kaminnta siod, zur Erslattung dersel-
bcn anzuhaiten. D. eod. L. c. p. 509 — Dass die hicr aufgczahUcn piipstlichcn Urkundeo ia
das Jahr 1152 goborco, loucbtel daraus ein, weil sie sich auf Wtbalds Anwesooheit iL Rom be-
sieben, db, wie «ir aos dem Vorhergehenden wiMea, gegen das Ende dee Jabres 4154 etatt
fand.
1774. Abt Wibald zcigt dcm Prior und den Brudcm zu Corvey an, dass er von seincr Gcsandtschaft nach
Rom, nach glucklichcr Ansfuhning scincr Auftriigo, nach Cdln znriickgckommcn und sich voo
hicr auf einige Zelt nncli Slablo bcgeb^, nachdem cr schon unterwcgs in Speyer dnroh die
Nachricht von dem Tode dcs Kdnigs sehr ors<>!ircckt und belriibt wordcn, Ttir wolchpn cr dann
eineo feicrlichcn Trauergottcsdieost aoordnet. Wibaldi ep. 1. c p. 511.; vgl. p. 5(5. — Der Tod
Kdoig Conrads III. erfolgte beitaoodidi am 45. Febniar 1452.
477S. Ifiirz 9. (Sonntag Laelare.) Krdnung des neugewiihlten Kdnigs Friedrichs I. zn Aachen, welcher
nuch dcr Abt WiLald hciwohnt. Wibaldi ep. 344 et 348.; i. c. p. 514 II. 518., wo verBcfaie-
dcno bcsondcre Ltustando bcrichtct wcrdca.
yi773. I, „ An dcmaelben Tage, an wdchem Riedridi I. wa Aacheo, dm«h dcm Erzbisdiof Anold
/ von Ciiln, mit Assistcuz andcrer Bischofc, zum Kontg gckrdnt wurde, in Jorselben Kirchc tmd
voa dcosclbco Bisdiiifen, empfing auch der neu gewablte B^chof friedrich II. voo Miioster die
Blidoftweihe. Otto Frising. de reb. gesL Frid. I. Imp. lib. II. cap. d.
4771. M n JMtdridi, Bischof zu Uiinster, ist Zcoge bci Kdnig Friedricfis I. Bcstaligung der Bcsitzun-
geu und Privilegicn der .Uilcl Stablo. D Aqtiisgr. VIL Id. Mart. 1152. Miraci Opp. T. 1. p 098.
1775. „ 30. Ostem, wclchcs Konig Frialrich 1. zu Coln fcicrt. — Von hier rcist cr darauf durch West-
falen nach Sachaen. Otlo Frising. L c cap. i. — In die Zeit dieaer Reiae gebdren die nKcfaflt^
folgpnrlcn undntirten .\ni;abon.
i77ft. Anfeotbalt des Kdoigs zo Dortmood (io borgp Tremonia), wo dem Erzbischof Araold II. von Coln
das Iteeht zoericannt wird, die von eeinen Vorgangcro verSasBerlen Tafclgiiter zuriickaifordem.
Vgl. die Urkundo Kdnig Friedrichs I. vom folgcndcn Jahre, bei Lacomblet Urkundcnb. I. S. 288b
4777. Kdnig Friedrich I. nimml das Klostcr Liesbora und das Klostcr S. Maricn zn Miinslcr, mit ihreo im
Gcbiet Rcmageo gelegcucn Bcsitzungca, io sciaeo Scbutz. D. Sosatiac a M52, Fretherici R.
a. L ffindKnger Vdmest. IL S. 46.
4778k K5nig Friedrichs I. Aufcnlhall in Paderbom, erw lcscn durch cinc Urknndc dcsselben filr die IQrdie
S. Rcmigii, woboi fiischof Bemhard von Padorbora onler deo ZeogjBa D. Paderboroae a. 446%
R. a. L Hiraei Opp. T. I. p. 537.
4779. Hai 18. Kdoig Friedrich I. besiatigt die Prrrilc^en des Stifles Corvcy. D. m Cnrin IbniNiKl^
XV. Kiil hm. 115S, R. a. L Schatea A. P. L p. 651. Hart. etDarand CdL ainplifla; T. E p^ 4M.
(CCLXxxm.)
4780. JnL 48. (IIL Id.) Seinrith, Biwhor ni Hmdeo, weihl, aof Yeriai^ des Ables Widiotd tcm Cnv
vey, die durch einen Todcsfall vcruoreinigte Kirche des KloalBii Kemnade aufs neuc. ILeibecic.
Chron. 1. c. p. 177. — Dcr Bischof von Minrlpn tinric vorhcr, wegen des Sfrcitcs, in welchcm
cr uui dem biaic Corvey begriilen war, die iimweiimng dcr Kircbo laoge verweigerL VgL Wi-
Dlgitized by Google
1152.
81
baJdi ep. 153, 154, 155, 168, 172, 173; I. c. p. 3i7 sqfj worin von dicscr Sache wcidaoltig
gehandek wird. Wibald baUe fiich desbalb an don Papsi gewaodl; ep. 228.« L c. p. 444.; der
dera Bischof von Minden die 'lahretenge BDstellimg des Gottesdienstes ta Kemnade emalfieh ver-
wies, zumal dcr To(k>nill in t!er Kirche nicht duroh buswilligcn Mord, soiidern Dur durch einen
unglucklichcn Zurail, uiid zwar oluio Blutvcri^iesscn slnit gefundcn hahe, uiid oinf neue Einwei-
hung der Kirchc deshalb eigenllich nicht einmal nulhig seij L c p. 437.; ep. iui. — Alle aa-
gelllhrto Sehreibeii Mid niidatirt.
1781. Jul. 2". Jafiobi-Ffsl, wplchcs Abt Wibald in Mindcn fcicrt, und zuglcich gcwisse Streiligkeiten
zwischcn dcm Bischof und dcm Domkapitel daaelbst durch scino Ycrmilteiung beilcgt. \VibaIdi
ep. 365., 1. c. p. 535. — In Folge dieses Besuches verwendet stoh Wibald bci dcm Erzbischof
von Ciiln fiir dcn Bischof von Mindcn, in der vor jcncin i;ci;ca lctztcrcn angcbrachtcn Klago.
Ein GcisUichcr Namcns Vort!''V war nchnilicli von Unicrthancn dcs nischofs von Mindcn schwer
verwundet und geblendet worden, und der Bischof wurde beschuldigt, dass dies mit seinem
TorwKsen ftesehohen sd. Vgl dio Briere des Enblscbolh Amokl voo CSlo, in 'Wibaldi ep. L e.
p. r>2R., 5.12.; ep. 358., 362. — Wibnld, cp. cit., vcrlhcidigt don Bischof gosan diese Besdnd-
dii^unp;, und bcrichtct, dass cr viclmcbr dio Misscthiitcr oxcommunicirt habc
1782. Septeinbcr 16. Wibald, Abl zu Corvey, bcurkundet, dass Bischof Bcmhard zu Paderbom von dem
Propst und Convcnto zu Ercsburg cin Ilaus zu Frankcnhauscn ncbst cinigcn dazu goluirigm
jLclcem gckauft hat. D. Corbciac XVF. Kal. Octobr. 1152. Wigands Arcluv 3 B. 3. H. S. 1G.
4783. M 29. Dcrselbc verleiht dom Canonicus Uermana zu Bonu dio Villication zu Castiniacum.
D. in restiv. BfidiaSlis Mart. et DoraAd ColL ampltss. T. n. p. 5441.
4784; Deccmbcr 29. PhHijyp. Biscbof ZU Osnabrilck. und Wibald, Abt zu Siablo, sind Zou^en bci KoQ^{
Friefln>hs I. Bcstiitigunf; <1cr Privilcgien dcs nistlnims Cambray. D. Trcvcris IV. Kal. Januar.
1153, R. a. I. (also uacii unscrcr Zcrtrcchnung i llii;. Miraci Opp. T. I. p. 182. — £h mag bei
dieser Gelegeolieft benierkt w«den, dass in den Urkniiden Fri«lriclis L siidi alle Zeilrechminffl-
artcn findcn, nnd dcshalb die richtigo Zeilbeslimmun:; dcrsclbcn ofl schwicrig isL
478ft. Amold II., Erzbischof za Coki, beurkuadet, dass sein Yorgiingcr, Erzbischof Friedricb, von den
Cttlem, imlche Graf Ijitpolt von ^lfeale der Kirche xo C51n geschenkt, den Hof Henerde m
die Kirdie zu Sigcbevg gegeben, dass daraof dic Landlcuic dortigcr Gcgend dcn zu dicscm Hofe
gchorigcn Wald als gcrocino Mark hchandelt, dersclbp jcdocli, auf die Klagc dcs Abtcs zu Si-
geberg, babito omnium conscnsu frigiiiae aciuac judicio, dcr Kirche zu Sigcbcrg als Eigenlhum
sorUdcgegeben worden. AcL apud Snsaciam a. 4452. Unter den Zengen sioid, aosser dem
Piopsl Udalrlcus zu Soe.«t, folgcndc, der Orlsnaroen wegon, zu bcmorkcn: Rulkerus do Susacia.
Hcrimanaus de Boinoo. Heiorioas de Xadelen. Ueiaricos de Uachcne. Ludcwicus de Mcndenc.
Heinricas de Yolniodesteine. Wkledio de Heoierde. Heruntumns de Imiere. Gerhardus de Mede-
lcrc. Lacomblet Urkundenb. I. S. 257.
478& Friedrirh II., Bischof zu Mtinster, vcrglcicht sich mit dem Edlen Godescalc, wc2;cn dcs Schlos?es
Lon, des Lisner Wakles uod dcs Gerichts iiber dio Kirchspicie Lon, Wintbcrswick, Aladnon,
YersneveMe. Sdehem ond Rengek>, wddie derselbe, seit dem Tode des Biscbolh Weroher,
sich widcrrcchllidi angcmasst. A. 1152. Kindlingcr M. B. 2. B Urk. S. 181. (CCLXXXIV.)
4787. Dersclbc bcstaiigt die Stiflung uod die Giiler des Kkwters Uoheoholte, A. 1452. Niesert M. U. S.
2. B. S. 178. (CCLXXXV.)
47881. Anf Bitten des Ritters Hugo von Bucrcn, wclchcr dcr Zcitlichkeit ni entsagen sich cntscfalosMn,
Uberwcisl rrrfr i lis, (lic Wiilwo des Grafen Olto von Bcnthcm, ihm und scincn r.ctin<^son die
sogouannte Wieiinersch, zwiscbco Baclo uod Loen, zu eiuer geistlicbou Niedcrlassuog, und eiit
Mandi ans dem Klosler S. Pauli m Utredit, Nunens Hilldbrandns, wd danlbst znm eratea Abl
Digrtized by Google
n
IISS — iist.
«n^lL cBe historisdie BiileiUiDg cn BiMAof Friedridu n. m HliMtar Bestatigang dee
Klostcrs Wiettnarschen, Cod. dipl. Nr. CCXCMI. — Der hior als Graf von Benlhcim gonannto
Otlo ist kein andcrcr als dcr Pfiilzgraf Otlo von Hineck, dQsaen friihercn Lchcnsverhaltnisses za
dcm Bischof von Osnabnick obcn (Nr. Mii.) godacht wurdc. Vgl. Jung HisL Comit. Bcnthcm.
Lib. UL cap. 1. — Dcr eiiixi|;e Sobn dicscs Ehepaaros, cbcnfalls Ollo gBoamA nnd unter dem
Namon voii Rineeii bekaiint, war. noch bei dc8 Vators L^tbon, nach einem unglucklichen Kriege
mit dem Bischof von Utrecbl, und nach eeiner Befrciang aus dcr, in Folgo desselben, ihm wio-
derfthreneD Geftngenacbalt, in einer Pohde mit dem Ffakgnifen Hemnann von Slaleck, entwe-
der unmiltclbar gctodtct, odcr doch gcfangcn wordcn und im Gcfangnisso gcstorben. Vgl. Jung
L c. lib. III. cap. 2. Aus den Verhandlungcn wegen dcv Stiflung des KIof;ters Wiolmar.sfhea
crgibt sich iibrigcns, dass dic Griifinn Gurtrudis, nach ihrei» Gattea und Solmes lude, dcr Graf-
«chaft Benlhmoi allein vorstand.
1789. Beinrich, Uer^n:; zn Sachscn, beslatigt dic von ciner gewissen Ostcrlint gestiftete nnd dem Klostcr
Sceitha (Scheda) iibcrgebene Kapelle in Bivcma (in der fiever). A. 4152. Unler den Zeugen
befinden neh die Prtester Wemer' vnd AitMld zu Soest, ^e Grafen Otto von Ra?«iistMrg and
Holiiricli von .Arnsl^crij;. v. Sloincn Kappanb. S. 89.
4790. Dcr Thurni dcr Martini Kirchc zu Mindcn, westen dcr darunler befindlidiea KapeUo derHlQnn dflS
hciL rsicolaus geuanut, wird erbaut. Lcrbcck. Chron. 1. c p. 476.
4791. Januar 10. Papst Eugenim UI. beslaligl die Privilcgiea und Giiler des Klostcrs Eappeubei^
D. Laleram IT. Hon. lanoer. 445SI, ponltf. a. ym. Nieaert IL IT. S. i. B. S. 483. (CCLXXXVL) —
Daaa der Pnpst, wie auch sonst oficr, sich der da« Jdw mil d. 2S. Hiirz anfangenden Zeitredi»
nung bcdient hat, die Urkunde also in tlas Jahr 1153 rn sctzen ist, orhellet theils aus dem an-
gegebenon 8. Pontifikatjahre, welchcs dcn k. .Mai 1(5^ bcginnl, theiU aus der Erwahnung des
Biwhob Friedridi von Miinster, der im lanuar 4453 noch nidit erwithlt wtr.
27. Wibald, Abl zu Cor\cy, 7cugo in Konig FHedriclis J. Urkunde filr das Klostcr S. Fidis
zu SchletstadU 0. Hocaburch VI. Kal. Febr. 1153, R. a. L WUrdlwem N. Sabeid. dipl I. VIL
p. 160.
4798. M 30. Derselbc, Zcugo in K. Friedridis I. Urkunde fdr die Abtci Altorf. D. Colaiere IIL Ktl.
Fcbr. 1153, R. a. L WQrdtwein I. c p. 16?. Scho^ pflin Alsat. diplom. T I. p. 238.
1794. Marz 23. Wibatd, Abt zu Stablo, Zcugc bci Kiinig Friedrichs 1. Vcrtrag mit dem Papst Eugenius Ul.
D. Conalantiae X. Kal. April. 4153, R. a. L Or^ GueUl T. 11. p. 573. — Dass dte Urlcunde nach
dcr das Jahr mit d. 25. Miirz anfangenden Zeitrechnung zu bestimmen, und dahcr in das Jahr
4153 zu selzcn ist, crhellct schon danuis, dass dcr Knnic; im Miirz 1153 sich in don Nlcilcrrhein-
Gegondcn auIbieU (vgl. Nr. 177;^ — 75/ Freihch hatlc abcr schon am 9. Man^ 1'li>3 sein zwci-
tea Rei^enuigi^jahr begonnen.
47Wi Itoi 23. Papst Ewjenius UI. bewniigt dcm Klostcr Knppcnberg und dcm Nonncnkloster zti Wcscl
die Zehcntfrcihcit fiir ihre Giiter. D. Vitcrbi X. Kal. Jun. 1153. Bisbor ungcdruckL (CCLXXXVIl.)
4796. » 27. thilipji, Btschof zu OmabrOdc, bestaiigt cinen Terfrag nriadien Wilbebn von Hdte und
Sifrid voii iluic, ^vc-cti (lcr Zehcntlosc dcs Haiiscs Tlufe. AcL io Osoaborg. VL KaL Jon. 4468.
Mdser S. W, VUl. S. alfi., fchlcrhaf». fCCLXX.WIII )
4797. Jun. 7. (in festo Peniecostes.j Koniglicher Hof zu Worras, bei welchem Graf Godefrid von Arns-
berg von dnem, aur Zeit dee vorigen Kfiiugs Conrad III. m Gonsten dos Erdnsdiofr Anwld
von Coln gcthanen Ausspruche, dass dic crzbischbnichcn Tafe^gfitor mdit ab Ldien veriWMrt
wwden diirfen, Zeugniss ablugt. Vj^l. die folgeode Urkuodo.
Digitized by Goo
fCSt.
33
4796L ku. I4v KSnig Friedfit^ /. eriiMrt, mcli dera BeispidA Moiea Yorgangers Courad m., aOe Ver^
iiasscrungcn bischoflichcr Tafelglilor rdr iiiiglllig, uiul orrnachligl den Erzbischof Arnold 11. zu
Coln, die von scinen Vorgangern, namenUich dem £rzbischof Fricdrich, vcrauasertea Giilcr, un-
tcr aQdom in Westfalen dio Hbfo Homcdc, Anrusl, u. a. zurtick zu fordcm. D. in urbc Wor-
HUItia XMII. Kal. Jul. 4153, R. a. I(. Unlcr dcn Zcngon bcBnden sicii: Odalricus, Propst zu
Socst, nnd Hciiirich von Volmudestcin. Schannat Vindem. II. p. 413. Oi^ Guelt lU. p. 430l,
Seibertz Urkundenb. L S. 67. Lacomblct Urkundeob. L S. SliS.
I7M. M » Godefirid, CSraf voa Aniispcrgo, Odalriek, Propst za Saosas, niid Reinridi voQ Tobinido-
slem, Zeugen bci K, FHedrichs I. Bostatigung dcr Vogtei zu VVoringen rur Enbischof Amold IL
ru Coln. D nt pr. SHiannat Vindem. IL p. 115. Lacomblet Urkundcnb. L S. 239.
1800. Jul. . . IJemrkh, Bischof zu .Mindcn, dcr stch wegen dcr, durch seine Leutc veriibtcn Blenduog
des Colnischen GeisdidieD Vortlev (vgl. Nr. 1781.) nicbt geniigcnd reinigcn konnte, und dedudb
viele Wider\**arfI;jkoitr>n atiszustfhcn hattc, lcpt, vor zwei Kiirdtnrilen , scin Bi^chofsamt nicder,
and dcr Dompropst Werner wird an seinc StcUe gcwalilt. Chron. S. PantaL L a p. 935. —
Lefertercr gehort, nadi Mooyers bandsebrilU. niigedi. Bemerkiing, ia dte Famflie der Edlen toh
Biickcburg.
4804. Kovcmbcr 1. Wemer, Blschof zu Minden, wclht 'Im crstcn Jnhro s^*iner Ordlnation, iind itti zwci-
tcn Jahre K. Friedrichs L) das, im Jahre 1H8 durch die Grafen von Uailcrmunt, zur Ehre des
HeiL VituB, gegriindeta Benedieiiner-Kloster Sdiiona* Lerbeok. Chron. L o. p. 176., wo die
Jahrzald 1150 oin Schrcib- odcr Druckfchlcr scin muss.
4802. Bemhard, Bischof zu Paderbom, gibt dcm Kloster Hersuitbcbusen Uas voo dem Paderbomer Dom-
kapitel eingetawclite Got Kyvoninghusen am Osung. A. 4493, FHiL B. a. L Episa a. XXV.
Schatcn A. P. I. p. 554. (CCLXXXIX.)
4803. Derselbe bestaligt dem Klostcr Cchiclen Giitcr dasclbst und zu .Scdcshem, und fUgt die Zehenten
derselbeo binzu. A. 4153, Frid. H. a. U. Epi»c. a. XXVL Kimlliager H. B. 3. B. 4. Abtiu UrL
S.43. (GGXG.)
4804. Eteinrich, Herzog zu Daiem und Sachscn, bcstallpt dic Schcnkun;.; dcs Dorfcs Harapcnhtisen an das
Kloster Gehrdeo. A. 4433, Frid. B. a. U. Sdiatea A. P. L p. 554. Orig. GuelL lY. p. 5^.
(CCXCI.)
4805. JMerf, Prior, nnd dcr Convcnt dcs Klostcrs Wilbadeaaatt, nefamen eiBe Familie m WadimiaareGlit
•nL A. 4153. Bislier angedracki. (CCXCIL)
4806i, F. (Friedrich). Bischof zu Miinster, wciht, im Auflrago dcs Erzbischofs A. (Amold 11.) zu Coln, die
Johanniter-Ordens-Kirche zu Dusburk. S. d. Lacomblet Urkundcnb. I. S. 268. — Der in der
Urkundc bezcichnete Papst A. kann ootvveder Anastasius IV. (4 153 — 54) oder Adrian IV, (4 154 — 59)
aem; fobiselior Ainokl aber ataib 44B8i.
(1153—1470.)
4807. Wemr, Bisciiof m Wnden, beorknndet die Sdtenkungcn des Edlen Mirabilis an die Domkntdie
und an die Kircho S. Mauricii zu Mindcn. S. d. Sp3cker Boiir I S 100 (CCXCIIL) — VoM
dem hier gcnannten Mir.ilMlis s. Lcrbock. Chr. I. c. p. 477. — Dic iTkumie kann iibrip;pns, so
wio dio DachstfolgcndcQ, uur nach der Hegicrungszeit des Htschof^ Werner bcslimoit v^crdeo.
4808. Deiaelbe beuikondet, daas der Edle Miiabilis, nach Absteiben semer Kinder ond ftlider, mit Ein-
willi|^ung scincr Schwestem Gerburg und ni!'!f'>'^ith und seines Schwagers Conrad, seinc CTiier
zu Uroke und an vielea andera genanotcn Orlea dor Domkirdie za Uindeo gescheokt, und die
Besftt» liltf. Wsttili O. 5
Digitized by Google
Obcftil^be im G«richta des Gnfen Bernbard voo Waepe. kn Gan Lttogiageii, an dem Orte No-
bikt^ boi Hachcn, vor viclen Edlcn des l^dcs Engcra, bcwirkt hat, wogcgen der Bischor ibm
und scinem Vcr\s'andlen Thicdcrich auf Ix^bcnszcit den Geouss ciner Priibendo anwcisU S. d,
Unter den in grosscr Anzabl gcnanntcn Zcu^icn gcisd. nnd wcllL Slaadcs bcfioden sich: der
Dompropst Tbictmar; Anno, Propst zu S. Marlini; Bcmhard, Graf von Wilepe, und seia Sdhll
Eilbert; Grar niirc lKird \(m Lukcn; Widckindus advocatus; HeriniailO VOn Bod&ebarcli; Bvo CO-
mos civilalis; u. a. m. Wurdlweia Subsid. dipl. T. M. p. 3i0.
4800. I>erae1be beOTkondet, dass snr Zeit seinee VorgSngen Widdo. eine edleFlraa, Beumildis oder Xaria
gcnannt, mit Einwilligung ihrer Tochlor, wclche spatcr Abtissinn zu Wunstorp gcwnnlcn, der
Kirche 5ni Mindcn df>n bi^choHichcn Hof zu Hollhuscn bei Scalkcberg gcgcbcn, (lonsclben abpr
auf ihrc und ihrer TodUcr Lcbcnszcit zu Lchcn crhaltcn; da abcr der Bischof diescn Hof seUisi
sn benlzen wiiascht, um, wegen der Nahc bci dcr Stadi (Mindcn), >idi snweilea daeelbet anf>
hallen zu koniifn, so iihnrlasQt or der gcdachtcn Abti>sinn dnnir auf Lebenszcit gewissc Priisla-
tioncD zu Wuostorp ond Runnebcrg. S. d. Unt^ den Zeugca be&iden sicb: der Dompropst
Godebold; der Dedmnt Robert; Anno, Propst xu S. Martrai; HardinaoD, Propat zaBainelo; ]^r-
mann , Dcchant za S. Martiai; Godefirid von Badtebaig; u. a. m. Wiirdtweiii SulMtd. dlpL T.
VI. p. 337.
4810. Desselben FralorDitats-Vcrtrag mit dem Kloster QamerslcbeiL S. d. Bisher twgcdnickt. (CCXQT.}
4811. Februar 7. Fapst Anafftiaiu» bewiltigt d«m Able Wtbrid tn Gorvey, anF deesen Lebenszcit, dcn
Gebrauch dea Riugea. D. Latcran. VII. Id. Febmar. s. n. (worubcr abor koin Zweifcl setn kami.
da in (lic Vnrr.a Re^nprungszcit dicscs Papaces nor der Febmar diesea einen Jahre» fiilli} MuL
et Durand Coll. ampliss. T. U. p. 572.
1812, Jon. 17. KHittg firieiruAt I. Aufenthatt in Bortmund, erwiesen dardi dne Urlcande deaselbeii Ar
den Hcrzog Godcfrid \on Brabanl, woboi dio Grafen Ileinrich von Tckencburg und Heinrich
von Arosberg imtor dcn Zc^gen. D. Iremon. XV. KaL Jnl. 4464, B. a. UL Minei Opp. I. U.
p. 97 U.
1843. FHediidi, Bischof zu Miinstcr, sclienkt das ihm hcimgcfaUene Ldiengnt zn Smithincdorp der ncn
geweihten Kapelle n Weme. A* 4454, sob Anaatasio papn. Jfiesert M. U. S. S. B. S. 4M.
(CCXCV.)
4844. Dersdbe beslil^ dem Klosler Aabedc den von dem Edlen Eppo geschenkten Vorsthef, mid dle
andcrcn Guter. A. 1154. IVid, R. a. III. Episc a. lU. Bishcr ungedrnckL (CCXCVI.)
1845. Dcrselbe stiftcf, gcmcinschaftlicli niit dcr Grafinn Gertrudis von Bctitlicni, das Klostcr Wietmeisdl*
A. 1154, Anastasii p. L i-rid. K. UI. Jung Hist. ComiU Bcnth. Cud. ilipl. p. 19. (CCVCVIL)
hZht. Bemkard, BiscboT in Paderbom, enischeidet einen Streit des Kloaters S. Pelri nnd Panli dasdlwt
tnit I^crtoM von Nitha, Giiter zu Atlon Iwtfefiend. A. 4454; Frid. B. a. IL Kindlingier IL B» 8. B.
1. Abih. Urk. S. 40. (CCXCVUL)
4847. TheobaU, Propst zu Xanten, bestatigt den, von dem SliAe Kappcnbcrg mit dem verstorbenen Ca-
nonicus Ludolf zu Xantcn gcsclilosscncn Vorglcioh, wegen der ZehenllSse dea Horee Slikeleowiei
A. 115i Nio5rrt M. U. S. 2. B. S. 192 fr.CXVAX.)
4818. Bathemgis, Ablissinn zu Essen, vcilciht zwci Canonissinncn ihrcs Stifts auf L.cbeQSzeit dic Einkiinfte
dnee ihr resignirten Ldiongatea in pago Puffendorp. A. 44S4. Wigands Ardttv 4. B. Sk Sl. S, (Nl.
1849. Godefrid, Graf von Arnesbprg, Zcu.^c iii cineni ?rlvile^'lum Frv! I>r!i tr Amold^ 11. 10 G&ln, liir dm
■ Stiit & Panlaleon daselbsi. A. 4154. Lacomblcl Urkuodoub. L S. 2()3.
Digitized by Goo
1154 —
1155.
35
4tS0L Gerhard, Propst zu Socst, Hcinrich von Volmutsleine, Zeagen bci cinem von Erzb. Amold II.
zu Coln auTgericbtetea Yergleicbe zwiscbea den Kirchen zu Milueheim und Mofeodorpb. A. 4154.
Laoonblet Uiluiiidenk L S. S68.
4821. Februar 9. Wicbold, Abt zn Corvcy, schenkt dom Hospitale zu Groningcn einen Antheil des Wal-
dM geoMiiil Haltel. AcL Corbeie V. Id. Febraar. 4459, pmelaU a. XI. Ibrt et Dnraod CoU.
ampliss. T. II. p. 690., mlt drr J^luvahl HjG. [C.Cr^ — AnfTallcnil ist die Ani^nbo dcs dlften
Pralatur-Jabres Wibalds, du, nach scinem wirklicbcn Amtsanlritl in Corvcy, hocbstcns das neonte
gesdilt werden kSimie; ein Irrlbani, in dem, -wie sieh weiterhln zeigen wird, dicse UrkoDde
aidlt enetn stoht, dor also kcincswcgs als cin Ll(js->cr Schrcibfehler zu betrachten ist.
48SS'. „ 25. Papst Adrian IV. bcstatigt dio Privilegien und Bcsitzungen dos Slifls Corvey. D. Rom.
V. Kal. Mart. 1154, ponli£ a. 1. Sciiatcn A. P. L p. 5o6. Marl. et Durand CoU. ampliss. I. U.
p. 848., nit der Jabnabl 4485. (CCCL) — Da» die Jabnahl 4454 im Ori^Me nacb der, dai
Jahr rait d. 23. Miii-z nnfnnpcndcn Zt^itrcchnun.^ bcstininit, nlso das Jahr M.j-j /u vcr^tehoil 181^
erhoUet schon daher, dass Adrian IV. erst im Oeccmber 1154 scine Regierung antrat.
4828. Wiehoid. Abt za Corvey, bestinMQt die LeistangeQ eines, der Kirohe za Corvey Ubcrgcbenen Altar^
horigcn A. 4465, praeL XL Spilckcr Bcitr. IL Urk. S. 17 , mit dcr Jahrzahl 1157. (CCaL) —
Da die Urkunde in Corvcy ausgcsicllt ist, ao mnsB cie m eine friiiiere Zeit dieees JabreSf vor
Wibalds Reke nach Italien, gehoren.
48S4. Ifai 8. Befrkaird, Bitdior n Paderl>om, bemkvndet die StifUug tmd Aosslattaag dea Kloeler» Bm^
suithchuson (Hardohauscn). Fact in capitolio Pathcrbumcnsi, die ascens. Domini 1155, Frid. R.
a. IV. Unter dcn Zcugcn: der Dompropst Bcrnard; dcr Dcchant Almar; Ecbcrt, Propst zu St.
Pclri; Volcwinus advocatus und scin Brudcr Widekind; Thictmar von Biiren; Wemo von Star-
methe; Ladolf von Osdagesoea; Gonrad Stapelo n. A. Schatcn A. P. I. p. 560.
1898. „ 47. Pnpst Adrian IV. bcstatigt dio Privilcqicn dcs .Siirts Ilcrvord. D. Sutrii \W. Kal. Jun.
4to5, pontir. a. L Schaten A. P. I. p. &38., mit der faischcn Jahrzahl 4454. liarL et Durand
Coll ampMsa. T. U. p. 849., anszttglieh, mh 4466. (CCCIII.)
l8S8k JoQ. 41. Dcrsclbe nimmt, auf Biltcn dcs Bi.^chofs Bcmhard zu Pailerbom, das von diescm gcslif-
tele Kloster Hcrswithchu>cn, wi ! 'hf^-n dcr .\bt Vnlbcrl vor.slcht, in scincn Srhulx und bcfreit
cs von dem Novai-Zeiieuteu. b. apud civilalem Caslelic 111. Id. Juu. Woo, puuiif. a. i. Schaien
48S7. Wilahl, Abt zu Corvcy und Sf^blo, tind EFrinrich, Grnf vnn Tikpncburg, Zcugcn in Kaiser Frie-
dricliS I. Privilegium fiir die Abtei Knechtstedco. AcU in tcrritorio lyburtino, a. 4150, Frid. a.
R. IV< Imp. L Ledebnr N. Arcbiv m. S. 493. Lacomblet Urkundenb. L S. S68. — Anrdas Datum
dicsor Urkundo ist daraus zn schlicssen, dass Papst Adrians IV. Urkunde gleichcs Inhalls in ter-
riiorio Tusculauo II. Non. JuL (6. Jid.) aasgeateUt ist. Friednctas L Kaiserkrouiiag hatte am 48.
Jun. zu Rom stattgcfundeo.
48S8L JoL 44. Papst Adrfon IV. bestHfigt dem Abte Wibold zn Corvey das Sehatarecbt des SliAeB Her>
vord. Dat. in tcrriforio Tusculano, V. Id. Jul. s. a (das abcr, nach dcm ZaBaiiimeilba^ge der
Utn-^lande, kcin andercs als 4455 sein kann). Bishor ungcdruckt. (CCCiV.)
4829. „ „ Uerselbe beaortragt deu Bid»dirf "ffichmaim ra Hagdeburg, auf die Klage des AbtM Yli-
bald zu Corvcy, wegea der, VOQ dem Biachitf Philipp zu Osnabriidc ibm vorenthaltenen Ze-
hentcn, bcidc Part^Mcn tq vernehmen aod die Sache rechtlicli zu enlaclMiden. D. at pr. Mart.
et Uurand CoU. aropiiss. T. IL p. 578.
488a „ 46. Deraelbe ioeaiiHirirt dem Stifte Gorvey dae im GeMidMn md VeldklMii aehr iMfab-
4155.
A. P. L p. 668.
36
1115.
gelommenc Kloster Wecfae. D* in (errU. Xiuc- Id. Jd. s. «. Ibft et Doraod GoIL anpliflB. I. JDL
p. 619. (CCCV.)
4831. Denelbe benBchriehtigt den ErabiBchof m Ibhiz. ditts er des Kloster Weibe dem Abt Wtbeld za
Corvey iibergeben, und bcauflragt ihn, loi/toKMi i;rgon dic Bcuiirulngungca ilos Grafen Bobbo,
der sich dic Advokatic de$ Klostcrs Werbcn anmasst, zu schiitzeD. S. d. abcr ohse Zwcifel
bald nach der vor. Urk. ausgcfcrUgL Mart. et Dar. Coll. ampliss. T. II. p. 620l
WBbald, Abt zu Coi vcy und Stablo, wlrd von Kaiscr Fricclricli I., von Ancooa ana, ab Gesandtcr
nach Cons(;intin(»pel gcschicku Ouo Frising. de gest. Frid* I. knpi. lib* U. cap. 23. — Die Ab*
reise muss zu Aofaoge des August gescheben seio.
4883l Oktober $9* Gomoin, Graf voa Tekeneborg, Zeoge in K. Riedrieh$ I. Schalzbriefe fUr das lOoster
Locbgarteik D. Wirzcburc IV. Kul. Novcmbr. 1155, R. a. V. Hansselmann diplom. Bcwcts S.
369 — Da cin Grnf Goswin voa X. «oosl nicht i>ekaitot ict, ao diirfte aoT eioen Irrtbun im
Namen zu schliesscn sein.
4834. KaiMr FtMritk I. nhnmt, anf Bitteo des Bischofs Bernhard za Paderi>om, daa KlMlar flemnde-
huscn in seincn Schut - A. II^j j, R, V. Imp. I. Schatcn A. P. L p. 563.
48S8i. (Hto, Propst zu Kappcnberg, 2>chenkt dem Uause Kappeoberg die voo iiun aus eigeoen Mittela er-
kanften Weinbcrgo zn Reiaageo. A. 1458. Biafcer ong^diraoikt; nar anszQg^i^ bei Nieaert K.
U. S. 2. B. S. 202. (CCCYI.)
1838. Gegcn das Endo diesci? Jahrcs schcint dcr Abl Wibahl von sctner GcsnudlscharLsrcisc (Nr. 1832.)
zuriickgokebrt, und, wahrschcinlich wcgen des uuruhigen Zustandcs seines Stifts Corvcy, friiber
hieher. ab an den kaiseriichen Hof g^ngen ta sem. Dies isl ans dem Briefe zn sdiBomeii,
worinn cr dcm Kai-cr, den or noch nicht von Angcsichl wicdcr gcschcn. anzcigt, dass der Papst
die Untersuchung und Eni«cheiduQg seioes Slrcites mit dcm Bischof voa O&nabrtick, dio von
lelzterem ihm enuogenoo Nordl&idiadien Zehenten belreffend, dem ErzlHsdiof von Hagdeburg
an^etragcn, dicser aneh bereila beidc Partcien auf dcn 21. Januar nach Mcrscburg vorgeladcn
habe, und dcn Kaisor um Vcn\ »'ndimg |jci dom Erzbischof, Behufs ciner fiir dic Kirche zu Cor-
vcy giinstigen Hntschcidung, biiict. In dcmsclbca Schrcibcn kiagl Wibald dem Kaiser, dass
Widekind von Schivateaber|i; den Grafen Thiderich von BSxter, weleher dem Kaiser anf sehiem
R8mennge Irou gedicnt, in Austlhuni: scincs richtciIiclH^n Aintos und inncrhalh dcr KJoster-
maucm, ersclilagon, und dcr Graf von Tckcncburg Giiler dcs Stifts Corvcy und dcs dasigcn
Hospitab gcwaltsam an sich gczogcn habe. Harli. e( Darand CblL arapli&s. X. IL p. 577. — Das
VorfaidaiigMChreibcn dcs Fivbisrliofs \ on Mngdebarg ncb.st andem darauf bezO^jdieo Briefschaf-
tcn, worinn jcflocli dcr Tcrroin auf X. Kal. Fcbnmr. also dcn 23. Jannar nnf^o^ctzt i.sl, cLiL
p. 579. sq., und das EmpfehluugsschroilwD des Kaiser^ un dcn Erzbischof Wichmann zu Magdc-
burg, za Gonsten des Slifta Corvey, ebd. p. 881. — Dagogen verweudel slcb Biscbttf FriediiA
zn Mttnsler bei dem Erzbiflchof von Hagdeburg fiir den Disdiof vea OsaabrOoki ebd. p. S83L
(1455—1159.)
4837. Fritdr^ il, Bisehof m MSnsler, enischeidet cinen Sircit zwischcn dem Domkapitcl ond dem Ktt-
/ pitcl dcs alten Domes da.selbst, dic Obt iiion/. Mc--oIiom un l dio S. Clemciis-Kapcllo bftrcflTcnd.
S. d. Wilkens Gesch. d. Su Miinstcr S. 81. (CCCVU.J — l)a dic beidca unter dcu Zeugco go-
nanntcn Propste, Roinold am Domslifte ond Udo am alton Dome, erst seit 1155 vorkommen kSii-
nen, indcm in don LVkundcn von 1151 ihro Vorgangcr Ilcinrich und Engclbcrt noch gcnannt
werdcn, H ')<.) ahcr ncinold Er/hischof zu Cidn und Udo OA deasen StcUe Dompropsl vardo!,
80 ist bieniach dic Zcil der Lrkunde zu bcstimmcn.
4838. Dcnelbe beatKtigi ehwii von dem KioBler Aabeek. mit Hemiiob veo Ulflon gescbloaaepett V«i||eidi
Digitized by Google
119C
37
wegen dor Zchcntlosc aos dcs ersteren Hofe Stokhera im Klrchspicl Coesfeld. S d. Bisher
ungednickt. (CCCVni.) — Wegen dcs unter dcn Zeugcn genanntcn rropstcs am allen Done,
Udo, LaoD aucb die$e Urkundo, wio dic vor., nur zwiMhea die obigen Jahrc goUtew.
1156.
4839. Janaar . . ffulipp, fiischor zu Osnabruck, ia BegrilT, aof dio Ladnng dcs Erzbischols von Magde-
bai^, sieh nach Hersebui^ »i begeben, fcoBimt, tod dem Ksehof von HiDdea begleitet, nach
Ilildesheim. wo er erkrankl vnd dadurch an der Fortsetzung der Reise gehindcrt winl. Sdirci-
ben des Dischofs Wern^r von Mintleti an dcn F.r/b. Wichniann, h. Mart ol Dur. I. c. p. 582.;
nnd des Bischofs Bruno von iiildcslieim in dersclbeu Angelogcnheil, ebd- p. 584. — Auf dcm
ttgi zu Uersdiarg we!gert eieh Wibatd, die BntMhuldigung des BiMhob von Osnabruck anza-
nchmcn, und appellirC an den Fapst fierioht des Ensbisdio& Wkhmtm an den Papst Mma,
ebd. p. S84.
1840. April 16. Osterreet, nrelohes der KaiMr in Mlnsier feierC Albert. Stad. Chroa in CollecL Kalpis.
p. 288,
4844. Bald darauf kam dcr Kniscr, dcr am 4. Mai pincn Convcnt in nrilberstndt hiplt (Alb. Stad. I. c),
wabrscheinlich auf der Rcisc dahin, nach Osnabriick, wo das Domkapitcl ihn pcrsoalich um
aetne Verwendaag in dem Zehentelreile mit Corvey bai YgL das Sdireiben des KiuaeiSv Hart
ci Diir. 1. c. p. rm.
4842. Mai 19. Heinrich, dcr rcsignirte Bischof von Minden, stirbt. Nccrol. cccL Miod. 0. a.
4843. Wibald. Abt zo Corvey. kiagl dem Kaiscr Fricdrich, Aass die Brtider Volkwin und VVidekind (von
Schwalenbcrg) dic Sfadt Iluxler mit bcwaffnotcr Macht unvcrsehens iibcrfallcn und cingcnom-
men, drci Tago dasclbst vcrwcilt, dio nmlicgcnrlc Gcgcnd vcrwiistPt nnd fiir inchr als 900 Mark
Schadcn gcthan, ausserdem von dcn bcsscrcn (jcfungcuoa 253 Mark crprcsst und dio Vcstungs-
worice serstart baben, da «e doch Schirmvogle desselben Ortes gewesen nnd keine Kbge ge-
gen die Sladt gchabt; und bittct um gcbiihrendo Bestrafung dieser Clnlthat. S d Mart el
Durand Coll. ampliss. T. 11. p. 529. Grupcn Orig. Pyrmont. S. 66. Falke C. Tr. Corb. p. 221.,
irrig zum Jahre 1152, wohin das Schreibcn, schon wogcn des, Fricdrich I. bcigclcglcn Impo-
rator-Tiiels, nicht gchiircn kann. Da Wibald auf dcm Rcich!>tage zu Wiincburg (s. uachber)
eincn Bcscticid in diescr S,iclic crhiclt, so rausste das Klaucschrcibcn nothwcndig diesem vor-
hci^ebco. — r^iach cincr Milthcilimg dcs kaiserUchea Nolarius Heinrich an Wibald, Mart ot Dar.
L 0. p. B39., worden Volkwin ond Widekuid anf den %rdiolomaas-Tag (24. August) vor den
Kaiser nach Worms gcladen.
4844. Jun. . . Rclchstng 7.n Wiiiv.burg, wclrhcm nnrh dcr .\ht Wlliald von rf.;\i", luMwnlinl, Otto Frl-
sing. I. c. cap. ^^i. Dicscr stclit die Saclic so vor, &\s ob Wibald uumuicibar von seincr Gc-
landtadMlksrdse nach WfiRbarg gdtoounen sei, was jedocb, naeb dem Vorbergegangenen, aicii
andcrs vcrhaltcn muss. Nach Ebpnfh*ni<!elben fallt der ,4nfcnthalt dcs Kaiscrs in Wilr/hurii in
dic Wocho nach Pfiogsten (10. Jun. u. f.}, woroil auoh dio hicr ausgcstollton Urkundon iiberciQ-
stimmen. Aof diesem Relelistage erbieU Wibald, anf scine Klage gcgcn dle BrOdor von Sdiwttr'
IciiIh r:;, ( in Fiirsten - Urthcil , dio Wicdcrherstelluug der zerstorten Veslungswcrkc bctrciTcQd;
nach (lc>scn Schrfnhcn an dcn Bischof Bcrnhard zn Padcrhnrn, Marf, ct Dur. 1. c. p. SHn.
4843. Jul. 4. (Oclava Jobannis liapt.) Kaiserlicher Hoftag zu Bambcrg, wo dcr Ivaiscr, auf Ansuchcn des
IhMnfcnpitelii zn OBnabrfidc (s. Nr. 4844.), mit dem Abte Wibald in der bckannten Zdient-
Streitsachc unterhandclt. — Dor Kalscr bcnachrichri^t d;is nonika|iilcl, dass er sich zwar von
der Gercchtigkcit der Sacbc dcs Ables von Corvcy iibcrzcugt, dicsca Jedoch vermocht habe,
von seiocr Appellation an den pSpstliahM Stnbl abzastehen, ond ermahut das Domkapitel, sicli
Digrtized by Google
3S 1 1 s 6.
mit dem Siifto Corvoy pitiilich zu vergleichen, widrigenfaQs er die Sache selbst za entscheidea
gedeoke. Mart, ct Dur. ). c. p. 599. — Dies ist das letzte Docameot, worinii des langwieiigea
ZeheiitBtrehflB zwiBcben Qsnalniick nnd Gonrey ErwHhuniig geschieht, ohne dm ridi ent khrar
Ausf;ang horausslellt. Wahrschcinlich iA die Sacho, bei Wibalds bald nachher erfolgtetn Tode
und der hicrauf itn StiAe Corvey eingetretenen UAordouog, liegea gebUebeo uod ^iter in Ver-
gcsseDlicit gcrathcn.
1846. Jul. 25. Hanrieh, Herz<^ von Baiem and Sachsen, benrkundet, TOn den Briidcm von kmhagh
borii Jcis Gtit IlfthvHdp, ihoils fiir Geld, ihoils Hir andero Br^jitztnipTn zu Krdeshusen, wieder
an sich gcliist zu habca. AcL Bruneswicb VIII. Kal. Aug. 1156. Uoter den Zeugen: fiemhard,
Kschof zo Paderbom; Reinaldus Canoellarinfl; Adolf, Gnif zo Schoweoburg; Vdlcwin and^Wide-
kind von Schwalenbcrg, u. a. ra. Falkc C. Tr. Corh. p. 223.
4847. Septeniber 17. Kaiscr triedrich I. nimmt, zu Bhreii dcs vorb.torbenen Erzbischofs Amold II. za
Ciila, dessen Schwcstcr Iladcwig, iibtission zu Esscn, und desscn Urudcr Burkard von Wide ia
aeinen Sdwb. D. RatiabMi XT. KaL Odobr. 1156» a. R. V. Imi». D. Kremer Beitr. 0. & SSS.
LacoDiblet Urkundenb. L S. S69.
(4456—4160.)
1848. Reinalds, Dompropstcs zii Miinstcr, Constitntton, dic Vcrbesscrung dcr Domkapitularischen Praben-
y/" dcn durili Inuebchaltcn der EinkuuAe vcrslorbcner Knpitularon betrclTcnd. S. d. Wilkeas Gcsch.
dcr St. Munsler S. 80. (CCCIX.) — Da Reinald auf dem 5iegel dieser Urkunde sich kaiscrlichcr
Kaniler neont, «b Mlchcr aber seil 1166 ia Urknndeii voikoiBmt*), uod 4460 Enbiidiof von
Celn wnrde, to mua» die Uikunde zwiadhen die obigea Jahre gebttren.
h folfnidBii fcaiicrllclicB Vifanden mMM ItrinM tHt kilaeftlciiBr Kwklcr: •) Wee AmoMI Mttpmial
ArcbiepiiC'Tj>i rl Arcliicjnwll.irii: in tincr Urkande fiif tla» KltnUr HllilcwarJf itiauscn , d in L-j<lro DtKiincne»
trarc VI, Iduji Maii ll.&t», a. U. V. Itup. 1, Orig. Guelf. lU. p, 4<i3, ~, in ciaer Urk. liir dai BiMlium VerdnB,
d. Coluin)Mri«e XVt. K»L Sept. 1136, «. R. IV. Imp. II. Mabilton de Re dipl. Sapplcoi. p. tOO.; in dcr b».
f^atlea Crkoodo, «rorion der KaiMr dem fl. HetDiich *. Saeliera dM UoTMCtinuo aeicn loriicksibl oad du
a«iM aerMeiboBi Oenenickli omdiict, d. Ritiep. XV. Kal. Octob. tiM, a. R. V. liop. U. UiractOpp. T. I.
p. 5JD.; Orl;;. Guiir. IIT. p. 460.; Hcrr;:f)tt Cc-nri!. tTalul). II. (i. 281.; nicnscMjKcr G. nutlc Crt. S. M.; ia
der oUea angcf. Urk. t. i;1eichein Datutn (Hr. 1M1.>; io cinir t rlt. fur tla» Slifl S. tmmiTauj, d. Ulm. Noo.
Februar, 1157, a. R. V. Inip. 11. T.iber Probat. p. 150.; in mclirrren Uriiuiidea iiir die Kircbe ta HamborCf
d. Frankaovort XViL Kal. ApriL ttST, «. B. Vi. Iinp. lU. LiadaBbros, Scr. K. Scpt. p. 181. aq, oad oinnr
ttrfc. gt. Dat, lUr dio Kirdto ao Monlhaocni, AjroioBO Sjrlt Ancol. p. 39t. (wo jcdMli, oidi dca •ngico>
bcncn Kcj;irun;;«jjhrcn , Buch vn}>' 1-.! Iihr 115*( geitirirH «ein l.iinntc); in cincr Vrk. <Iic Main-Zulle belrer-
feod, d, Wori». VIII. Id. April. lliT, a. B. V. liup. II. lioeliuicr Cud, dipl. Min.nyrrjuic«r. I. p, 15.; ia «.
Vflt. lur ela KlMler bei Boppard , d. Colon. XVII. Kal. Maj. 11S7, a. R. V. Imp. 11. Gunthcr Cod. dipi.
Rbcoo-lloicU, L S. SSI.; ia cioer Vtk. Ifir dic Uarieo>Kirchc au Anlwerpen, 4. in Moriooi. PalaL UL lfo&.
VoB. «ST, o. B. VI. bnp. II. MirMi Opp. T. t p. 184.; Hioria «raot Cbanerb. L p. fC4.; in e. 1M. fB»
das Klo^lcf Kciclicnberf;, il. Cosljr. VII. Kal. Jul. 1157, a. K. VI, Imp. III. Hcinecc, .\nliq. r,! sljr p. IW.;
ia (lcr lJrl.unil>:, uorinii tier Kitisvr dma 11, IIviiuicIj v, Sjcb.fcn dic ^tiiluuer UarlKtberg, iic.)rirrU u. a. gibtf
4. Gasl,ir. Kal, Janu.ir, 11S7 (womit ibcr IISS gemcint i«t), a. R. VL Imp. liL Orig. GucH. IIL p. 46C.,
■. der Grlu r. gl. Oal. iibar dio Graiachtll ond dcn Font i» Lica|*n, ibid. p. 419.) in «. Vrik iUr dao
Kioalcr PlkCcn, d. Vlm. VU. Id. Pebr. 1198, o. R. Vt. liBpi. m. Bcn«olt Gcncal. BiM. It. f. fSa.; In
TJrli. daa Kt< «tcr Ncuburg betr. d. IIa;;cnujc 111. Kal. UarL 11S6, a. R. VI. Imp. IIL Scfaoapflio Alaat.
dipL I. p, 246.; Wiirdtwein N. Subvil. I\'. p. 361.; in twei Urkuoden fiir da* Erutift BreiDen, d. in Vrrda
5. Saiberti X. Kal. Maj. tlSS, a. II. VI. Imp. III. Lindeiibrog. I. c. p. 18S, 186,; in dcr Vrk. worinit lLl iii
Erab. V. Trier dio SilbcisrBben io aeiner OiocaM «crliabco «erden, d. S/oaecbe VL l&al. Uaj. IIU, o. B.
m liq^ m. eStAtt GML difL RhiM».lML L K. tlll{ tn «. «fk. Rir 4m WbAm IMain|i*, d. im-
Digltized by Google
■
11 »c — it»s. ag
(1156-1174.)
484^ Otlo, Slifler und drittcr Propsl dcr Kirche zu Kappenbcrg, ■widmcl gcwisse, von ihra besondcrs
gcsammcho Einkiinrtc zur Feier der beidcn Fcsto des Apostcls Johnnncs. und schcnkt dcr Kircho
verschicdcne Koslbarkeiten. S. d. Bishcr ungcdrockt. (CCCX.) — Da Propst Otto'I., dcr Vor-
glingcr dcs obigcn Otto, 1156 starb, und 1(72 dcs letzteren Nachrolgcr Mcrmana zum erslenmal
crwithnt wird, 80 kann dieae and die folgeode Urkmide nor cwischea die obigen Jalire gesetit
werdeo.
4880. Denelbe 'widnrt eine Bove zn Wetmere znr BdencIitDng im Dormthwtnm der Laienbrflder. S. d.
Emeoerte Ausrcrtigung, mit IlinzurUgung spalcrcr Schcnknngcn riir d<)$ Infimuloriaitt der Ltieo»
briider zu Kappenberg, vom Jahre 4203. Bislier ungednickL (CCCXL)
4467.
4854. Ifiirz 28. Brmhnrd, Bischof rn Padcrhom, pibt drm Klnstcr Ilclmwardcshauscn andcrthalh Hovcn
nebst zwci Horslaten zu Ilaldingcn, und iibcrlasst dcmselben den Noval-Zebenlea von dcsson
wbar «0 machendem Lande. D. V. Kal. ApriL 4457. Sohaten A. P. L p. 666.
488St. Mai 6. (jm Regationibaa.) Flncitum zu Corvcy, wo Hcrzog Hcinrich von Sachscn dic Klagc dea
Abtea WD Corvcy ^f^rn Widikind von Schwalcnbcr^, nuf Vprwendung dcs Bischofs voii Padcr-
boro, eo wio Voikwins, dcs Bruders jcncs Widiklnd, und andcrcr Frcuude dessoibcn, dahin cnt-
edieidet, daas W&lilcjnd, bionen bier ond Jaoobi, das dentscbe Land diesseHs des Rheios mei-
dcn iind ohnc Erlaubniss rlcs TliTzO;:;s nic ztiriickkclncn , znvor abcr dcm ,\l)t von Corvcy dcn
zugefiigton Schaden vergiilen, und dcr Witlwo und dca Kiodorn dos von ihm ormofdeten Gra-
fen Tbidericsh too Hoxter Gcnugchuong leisten aoH. Zn^eieh erktart der Herz(^ das von ihm
sa Leben golieode Schloss Dcsenbcrg, glcich andorn Lchcn Wiilikinds, fiir hcimgcrallcn. Bcricht
dcs Herzogs an den Kaiser, b. Marl. et Durand Coll. arnpHss. I. 11. p. T>HH. Falcke C. Tr. Corb.
p. 564. — Das bei Falcke a a. 0. u. Grupeo Orig. Pyrm. S. 57. betindlicho Scbreib(»i des
Heraogs oo den Atrt Wibald, in derselben Angelegooheit, kaon selbstredend mir durch einen
Schreibfchlcr odcr son>!i^cn IiTlhuin (lic Jalnzalit ttHT rdhrcQ, dft Vt diesein JabrO der Abt
liingst gestorbeo, und von der Sacbe nicbt mebr die &cde war.
4188.
4853b Jannar 1. Graf Olio von Ravcnsborg, Zcugo in der Urknndc, worinn Kaiser Fricdrirh I. dcm Her-
zog Hetnrich von Baiern und Sachscn dic Schldsscr iiarlchburg, Scartfeid u. a. gibl. D. Goslar.
Kal. Janoair. 4457 (womil aber, nadi nnserer Zeilreehamig hVS% jjeeMiBt ist), a. B. VI. Irap. Hi.
Orig. Gnclf. T. HI. p. 4C6.; — und in cinnr andem Urkunde, worinn dcr Kaiscr dcmsrllicn Ilcr-
zog dic Gratschaft im Lisgaa ond dcn Forst im Uarzgebirgc bcstatigt. D. eod. SamnU. ungcdr.
IMl nr Medersiiefas. Geaeh. 5. St. S. i9. Or^. GaetC 1. c p 4(}8. ~- Tn der felzteren Ucknnde
ersdieint ancli Lndolf von Dassele, mit dem Zusatzc: fratcr Canccllarii (nehmlich des damahgen
Miinster'scbcn Dompropstcs und nachmaligcn Colnisc hcn Erzbischofs Roinold). Wcnn hicrdurch
die gowoholicbo Annahme von Roinolds Abstammung aus dem Hause Dassel eioe Bcstatiguog
in erhalten scheuit, ao kl eg doch anihllend, dasa er aidi einee, von dbn belcannten Dawel-
gm. XVIIL KiL JA IISB, «. B. TIL fmp. IIL Wrfdnlbeclc Bbt. PtaUflS. I. p<. tlt. b) HMSlBpfaMi
nensit Arcbiep. et Arcfaicioc. in eincr Urkundc ' S lilosi CitTriinont bclrcflTead, A. in Monle Barri XVIII.
Kal. Decembr. 1137, a. R. VI. Imp. UL SciioepUia .\Uat. dipl. l. p. 243.; u. a. m. dena diei VerzciciiaiM
a«ll kcinenrest ruf TOll||wd% giilua, ^ lO 9filcnB «oa Ihm «•MpoidftM UffcMdM mhdDt OT llt Afw
AiMin.^jf^^f IlsliM.
Digitized by Google
40 «ti«>
Mhen Wappea gua verschiedenen Sic|^ bedieiiL (Vg^ die Abbilding denelbflD, Mch dnr
Nr. i8i8. crwnlintfn Urkuii(!r.^
48«^. Jauuar 9. Bernhard, fiischof zu Padcrborn, bourkundet eincn Yerlrag, wodnrch der Abt Conrad
zu Behnwardesbansen dem unter dw Aufiicht des Abtes Conrad zn FtderiNxa sicbendeii Klo-
fltor WUbodcsscn Guti r /u Tktiihusini verfcwift. Dl T. U. Janaar. 1468, Frid a. H. ^ inph ID.
Bishcr ungcdruckt. i r.r.ll.XIl ;
4855. April 43. Dcssclbcn crncuertc Siiitungs- und Dotations-lrkundc dcs Klostcrs TVilbodcssen. D. Id.
April. 1188, FrU. & R. VI. Imp. m. Bpisa a. XXVin. Bislwr ongedraekL (CCCXin.)
1856. » ^8. AnviJd. Erzbi»chor zu Mninz, bcsliiligl dcn Tausch, vcrmoge dcsscn R!n"-(f^r Ame-
iungisborn von dcr Kircbe zu Grcno den Zcbeutcn zu Erdisbusoa ertauscbt D. Uclgenstadi XiY.
Kal Haji 4458. Ausnig b. Falclie C Tr. Corb. p. 894.
1817. „ 22. Dic BLschofe Friedrieh von Miiiister und Pfiiltjfp von Osnabriick, dic Grafcn Smon VOH
Tckcneburg, Otlo iiml scin Bruder H. von Ravnnsbcrg, Zcugcn in zwei Urkundcn Kaiser Frie-
drkhs L fiir das Erzstift Brcmcn. D. in Ycrda S. Swibcrti X. Kai. Maj. 1158, a. R. Yl. imp. IIL
lindeobrog. Scr. R. Septeulr. p. 485, 488.
4858. M 2(3 Gerhard. Propsl zu Sot st, Zr tige in Kaiser Friedrichs: T. Urkunde fUr das lOoster auf
der Insei Rolaodswerlb. D. in rcgia villa Siozectie a. 4458, R. YI. Imp. IIL Giiotiier Cod. dipl.
Bbeno -HofielL L S. 363. — Eine ebenda«e1b8t aasgesteOte Urkande fur das Erzatift THer bat
das vollsUindigc Dalum YI. Kal. Maj.
4880. Joi. H. Bernhard. Bischof zu Padcrbom, bcurkundct, da.^^s von ihm Graf Olto von Ravcnsbcrg,
von diesem der Edle Folcquiaj Y'ogt dcr Kircho zu Padorborn, und von dicscm wieder Wern-
ber von Berentofp, dea Zehenten sa Hobiicesheyai zn Leben ijehabt, velchen der Abl Wb m
Flectorp abgclbst; und bestaligt den deshalb geschlosseoen VeKnig, Aet E NOB. JnL 4486.
Zcitschr. f. vatcrl. Gcsch. u. AUcrthumsk. YUI. S. 56.
48€0. » 49. Wibald, Abt zu Corvey und Stablo, stirbt aof der Riickreise voa eincr abermaligen Ge-
Bandlachait nach Konstanthiopel im Ycrdachte der VecgpAung. Todestag ond Jahr nach AnoaL
DMuaslcr. Stabul., da dio Corvey'5cben NaLlirithtcn, mcrkwiirdie; gcnug, nichts davon mcIJon.
Seine Leiche, zuerst aa dem Orle seines Todcs (Butolha in Paphlagonieu) beigesetzt, wurde im
folgeadea Jahre, aof VeranlassnBg aetnes Bmden nnd Naehfdgers m Stabto, Eriebold, nadi
Stablo gcbracht ond dort ehrenvoll bestattet. Annal. monast. Stabul. — Dcr Gciechische Kaiser
Eochtc sich nachhcr durch eine cigcnc Gcsandt.scliaft von dem Yerdachte, dor wct-fn Wibiilds
Tode auf ihm ruhle, zu reinigen. Radcvic. du gest. Frid. I. Imp. lib. li. cap. ti. — Im Slift
Corvey sdienil nadi WibahU Tode etne gnMse Uooidnnng eti^jetreien n sdn, indem die NMb-
richtcn fur vielo Jahro ganz schwci^cn, und sogar dic Zcittcclinung in Vcrwirrurii^ i.st. Jiingcre
Macbrichten sctireiiiea WilNdd eine vicrzehnjalirige Re^erung zu, was zwar unrichtig ist, aber
docb mit der Bezeiohnniig des Jahrei 4488 ab sdnes eilRen Regirangsjahres (Nr. 4821., 4823.)
merkwiirdig Ubereinsdmmt, so wlc andcrcrscits dio, dcn StabIo*8chea lCnehrichlea videnpre>
chcndL-, Angabe dcs Jalires 4160 als scincs Todcsjalircs, sich auf jcne zu griinden scheint. —
Ganz irrig isl es, wenn Petor Yisselbeck, oder vicilcicht der uoter desseo Namen verstedcte
Poalfini sdbst, Wihdd erst am 48. Norember 4474 an euier LungenentzHndnng slerben Hast
(Pet Yisselbcccii Chron. Iluxar. in PauIliDi Rer. ct Antifj. Germ. Synlanm. p. 2j.^, da der fol-
pcndo Abt Cnnrad schon 1176 das scchzehnte Jahr scincr Priilaiur zahiu Wenn aber der letz-
tore bicmach nicht vor 1160 zur Rcgicrung gckommenscinkaan, so muss cntwedcr nach Wii>alds
Tode dn zwef^ihrigies lnlerrq;nnai siatt gefiuiden babeo, oder der Nnme sehiea aldiMtt IImIi*
fdgen 0Bns verhvea g^gen sdn.
Digitized by Google
1158 — lltO,
41
Bemhard, Blschof zu Pnclcrborn, beurlundcl die Erwcrbang der Zehcnten zu Gehrdcn, Siddosscn
nnd Ilampeubasea Air das Klosler Gebrdeo. AcL a. 4498, £pisc» XXX. fiishier imgedrackl.
(cccxnr.)
1868. Dcttselbe cignct dcm Kbsler GdndeD em Gnl m Esndberg. A. 4458. Epise. XXX. BJdier uiige-
drnckt. (CCCXV.)
4Sd3. Ucrselbe eignci dcm Klostcr Gchrdco Giiter zn Uostheim, Prodcnhosen, DaJlessen imd fioddeahuiieo.
A. 4488. Episc. XXX. KmdUnger VL 8. IH. 4. Ablh. Urk. & i». (CCCXVI.)
4881, Dorst lbe bestiitigt dcro Klostcr Gchrdcn Giiter zu Ostcrhusen und Ekhoseii. A. 4488, FHd. Impii V.
Episc. XXX. Kindlinger M. B. III. 1. Abth. Urk. S. 52. CCCXVII.)
4888. HeiDricns de Weslphalia, ein Ministerial dcr Kirche S. Pantalcons zu Coln, ist Zougo in ciner Ur- ^
kande des dortigen Abtes Wo&ero, A. 4158. Lacomblet Urkundenb. I. S. 273. — bt derselbe
vielleicht iMi-ntisch mil dcm, 808 vielcn Urkundcn hckannlcn, Hcinrich von Vohnodcstcin? Lotz-
terer erscheint untor andem aach ia diescm Jahre, in eincr Urkunde Erdi). friedrichs U. zu
GBki, filr die Abtei KoechtaledMi. Lacomblet CilNndeQb. I. & S79.
1159.
4866. Ihilipp, Bischof zu Osnabriick, irennt dio Kirche zu Cappehi voo der bisherigen HuUerkirche zu
Bmslike, and bewiH^ den BingeieaBeDeD daselbrt das WaUreebt ihree eigeDen Pflimra. A. 4488.
Untcr dcn Zcugcn: dcr Dompropst Albcricus; der Dochnnt Timmo; Geibaid, Propst der Ideineni
Kirche (S. Johaonit). Miiser 0. G. IL & 294 ; e. W. VUL S. 85.
(1159—4164.)
4887. Papst Vicior IV. cmpGehlt das, dem Stiftc Corvey incorporirte Kloster Wcrbe dcm Schuize dcs Erz-
bischors von Mainz. D. Bisuntiac III. Id. SepUir. 8. a. Wigaods Archiv lil. 2. St S. 4. — i^apst
Vidor, bdcanDtlich hi zwiespaltiger WaU 4460 gewahll, atai1> am 90. Aprfl 4484^
4888. Tf^emhcr, Blschof zu Mindcn, vom P;ip.sl Victor und Kaiscr Fncdrich nach Ilalicn bcrofon, vcrpfiin-
det, BehuTs der nothigen Reisekosten, den Zehenten zu Oulhuseo au dio Kirche S. Martini zu
Vhiden. a d. Bishcr uiigcdruckt (CCCXVIU.) — Die Urkunde ist nacb dar Zeit des darin
genanntcn Papstcs Victor zn beathnmen; aoch start> 4464 der tnler den Zeogea encbeuiende
GnfAdoit Ygl.Nr. 4903.
4480.
4888. Bemhard, Bischof zu Paderboro, schcnkt dem Abte Wycbold zu Flieztorp den aus desseo Sundem
bisher erhobencn Zehentcn. A. 11G0. Untcr dcn Zengcn: Slfrid, Propst zu Paderbora; Almar,
Dechant, Evcrgisus (der nachmalige Bischof), Canonicus do^clbsl; Conrad, Abt zn Padcrboroi
Graf Otto; der Vogt Vohjqwo; u. a. n. ZeHsblv. t vaterL Gesch. o. A. K. VIII. S. 57.
4870. Derselbe schcnkt dem Klostcr Hcnvidchn^cn (TTardchau.«;cn) oin Wohnhaus und drcl Salzhiiaser zu
Sallkoticn, cio Haus zu Paderbom an der Straiiso dic vom Markte zor Stadt ruhrt, eineo Theil
des Pddea genaniit Drac, an dem Wcgc von Aponhosen nach Cdslede, nnd den diinen Thdl
scincr wildcn Pferde (indomitarum equarum mearum). A. 1160. Uoter den Zon^on: 3er Doni'
propst Slfrid; Ludolf, der Drnder des Bischofs. Schaten A. P. L p. 568.
4874, Jul. 16. hertxhard, Bischof zu Paderbom, stirbt. GobcL Pers. L c p. 270. Todcstag oach NccroL
Abdin(^ BnstorfL n. Heris. Andere nennen d. 40. oder 80l JoL
4875. Friedrich 11 , Bischof zu Miinster, verlelhl dem Slinc KappenbClS daa AfCbidiaOODII dir Kuxho SD
Alen. A. 1160. Nicscrt M. U. S. U. S. 204. CCCCXJX.>
■4««U hisl. WettbL U. 6
Dlgitized by Google
1160 — 1161.
' 4873. Dcrsclbe eignet dem Klostor Asbcck das Ilaus Ilubrechlinchof nnd bcstaligt die SoheBkiMg eiMr
Waro im Walde Wirs. A. 1160. Nioscrt M. U. S. IV S. 1 13. (CCCXX.)
1874. Evergis, liischof zu Paderborn, bestatigt das von scincm Voi^iinger, dem Kscbof fierohard, gestif-
tete Slostcr Hcrscthcliusen und dcsscn Bcsilzungcn. A. 1160. Unler deo Zeagee: der Don-
prop.st Sifrid unJ dcr Docliant .Alcmar. Srhaton A. P. I. p. 571.
4875. HtMpp, Bischof zu Osaabriick, bcstatigt dcm Domkapitel daselbst dea ZcheQtea des Hores Budu
nnd d«s dezo gchorigon HwiseB Plodias, nnd benrkttndel, dass eitt gewiaser Meowerd. welober
denselben in Anspnich geoommen, nach gcrichtiicher Erkliirung, nur i Schillingc jahrlich am
Fesle Crispini und Crispiniani 7n fordern habe. A. 1160. Die unter den Zeugcn vorkommcnden
Grafen Olio und liciurich (von Ravcnsberg) werdeo Principes genaimt. uod die Nobilcs, Her-
nann vom der Lippe. Wilhdm von Holte, Gono von Thclholt v. A« von ihnea unlerMhiedea.
Moser 0. G. II. S. 292. s. W. VIII. S. 86.
4876. Derselbe verbindet mil der Propstei der Jobaoius-Kircho va OsDabriick die Decanie uod Kircbe zo
Speiige, and dfe Decftnfen einiger anderer ffirchen. A. 4460. MiiMr 0. G. IL S. 293. s. W.
VUI. S. 87. iT.CCXXI )
4877. Dersclbo bcurkundet dio dcm Kloster Gertrudeaberg gBschealtten Zehenten. A. 4460. Miieer 0. G.
H. S. 293. 8. W. Ylll. t>. 87. (CCCXXL)
4878. Deraeibe befrdt daa Hoster Gertmdenhe^ von aller wddioheii GeriditaiMrkeil iind bewill^l fltn
dlc frcio Wahl des Yojlea A. 4460. FML inp. m Mliser a&ILS.S9T. a.W. m&90L
(CCCXXUI.)
4879. WWtdm, Abt zn Werden, beoiiondet, dass sera Hinisterial Heavich voa BarJenBCwde sidi ver-
pflichtot hai, von einer Hovo dasclbst, genannt Bodenlen, mit welchcr die bpelle S. Nicolai
auf dom Marktc zu Wi-rdcu bcwirlmet worden, letzterer jiibrlioh 2 Schillii^ m entrichlen. A.
4460. Lacomblet Lirkundenb. I. S. 277.
4860. Bdwitk, Heraog m Seehaen, gibt dem moster HersnidehHeo eio Got m Hodagesses tMaehweiae
lur zwei Hoven zu Rosbekc in Gof^cnwart und mit rinwilligung Volcwlns von Swalcnbcrg, wel-
cber jenes Gut bisher zu Lehen hattc. Fact. in Troise. & d. Uoter den Aowesenden ist der
Abt Daniel zu Hcrsuidchusen. Wigand Fchmgcriclit & SS2. — Die undBiirte ond eOer Merit-
maale zor Zeiibestimmun^ entbehrende Urkunde kaoo iiHilbniasaBdi hieher gesebt werden« da
ae loit Nr. 4870 in eioig^ Ziinammftnhange steht.
4404.
4884. Reinald, Erzbischof zu Coln, benrkundet dio Wicdcrcinldsang dor Giitcr zu Anruchtc, Menetben ood
Hage, welchc dcm Grafcn Ilorimann von Molcnarken vcrpfandet gewescn waren. Act in pa-
latio ap. Colooiam, a. 4161. Krcmer akad. Beitr. IL S. 223. und daraus im Auszuge Soibertz
Urkondanb. L 8. 74.
4882. Priedrich, Bischof zu Miin.stfir, eignet Jom Stifle Kappcnbcrg einon Hof zu Herebedde, welchen
/ einer der von dem Propst Otto an das Bisthum Miiuster iiberlasaeaeo Eigeoborigeo, ebeaTalls
Otto gcnannt, demselben kjiallich aafgelasseo haL Aot. ia pbdto apod Baehvell a. 4484. Bi»-
her nngodruckt. (CCCXXnr.) — Nioscrt M. U. S. IL S. 210. gibt oine. angcblich von Kindlinger
eos dem Orig;inal ahfieschriebene Urkunde, welche, anstatt dcs Uofcs Herebcdde, curlim in Cu-
rede alio nomine Dikbucs ncont, iibrigons aber, abgeschcn von manchen Lese- oder Scbreib-
ftUera, wiMich mit onserer Uricoode ttbereinsliniDL Eio mit der Aogebe bei Meserl iiberein-
ififtMHumiia. OripogJ-DooiiiiieDt kL iodessen weder in Mihiater nodi in KeppeoberB vorlMiideB.
Digitlzed by Google
1162 — 1161.
43
1162.
1889. Jdd. 3. Fritdrich, Btschof zu MUnster, Zeuge in einer Urkuntle Kaiser FriedricJis 1. fur das Bis-
tham Passau. D. anle portas civit Hediolan. tempore vastatioms, fll. Non. Jan. 4461, a. H.
Imp. VII. Tlund Mctrop. Salisb. I. p. 372. — Obf^lcich bci dicscr und den folgcndpn, theils die
Jahrzahl 1164, tbeils 4462 Aihrendeo Urkunden, die RegieruogBjahre mebr fUr 4161 sprecbeii,
M xeigt doda die BrwSluiaiig der Zentiifiiiig von Ibilmid, da« cie io das Jabr 1168 gehonm
niusacn, io wddien diese BflgeliealMil statt Huid, Tgl. Raitner HAhedatanfea (S, A.) St B. S»
4i3 fT.
I88ft. „ 20. Derselbe, Zeuge bci Kaiscr Friedriclia I. BeslatiguDg dcr Privtiegien des Bistbums Bran-
denbarg. D. Laodae in pidalio Imperatoria, XIL ISs^ JaL 1161, a. R. X. Imp. TU. Gerokeii
Frajm. March. U. S. *. SJiftshist. v. Brantlcnb. S. 351.
4885. Kaiser Fridridi L bMtiitigt die Privilegiea und Bositzaogen des SUds Kappeoberg. Uoter den Zea-
geo, die Bisohofe Friedrich von Mihiaier, Goarneros von HiiideR ond HevirgwK von Paderbom.
D. Laudae in genorali concilio, a. 1102, R. X. Inip. VII. Aimal. ord. Praemoiistr. T. I. p. 373.
und daraus Niescrt M. U. S. IL S. 206, mit der Jabnabl 4164. Kiodlioger M. B. U. Drk. S. 491.
iDit 4462. (CCCXXV.;
1888. IKe Biaehiife Frieditkk von Miinster irad Wmher von Vude», Zeo^ io eiaer Urimnde K. Fri»-
drichs I. nir das Kiostnr Wii:;oldsbehr bei Odenhtim. D. Lnudac in gcncrali concilio ibidem in y
tertia Mcdiolao. vastatione congregaio, a. 1161, R. X imp. VIL SchoepQia Alsat. dipL L p. 249.
4887. Beergistis. Bischof zu Paderborn, beuri^andet die Scheokangcn dea Edlen Brpo an das Kloaier S3.
Pciri uud Paoii daselbaL h. 4462, Rtid. a. B. XL hnpb VIII. ^tisc. a. UL Biaher ODgedmGkt,
(CCCXXVI.)
4888. Phiiipp, Uischof zn Osnabrlick, eignct dcr Johannis-Kircbe daselbst einen Zchenten zu Mulen. D.
in Oeemb. 4462. Miisere s. W. m S. S47, mit der Jahrzahl 4463. (GGCXXVIL)
4889. Bertkolduf! , Dechant, unJ das Kapitcl dcr Kircho zu Socst bcurlcunden, dass GorharJ, Canonicus
daselbst, der Kirche ein von ihm angekauftcs Gut zu Bckcsethe gcsGbenkt bat, von desscn Ein-
kttnlten 6 Schillinge bei scinem Anniversarium theils an die Stinsgcistlichen, theils an dte Schtt-
lor verthcilt, thcils zu Lichtem verwondet werden sollcn. A. 1162. Copiar. Sosat. vomala ini
Bcsitz (los Dr. Gchrkeo. Bisher nngedr. KiinAig in d. Nachtr. zn Soibertz Urkundenb.
1890. Mdberl, Graf von Everstein, gibt dem Kloster Uelmarshausen den Zchooten io Weddikessoo, wel-
ehen er voo Uaios m Lehoi trog. 4462. 8o aogeftthrt b. Spilcfcer IMlr. U. Uric. & 26.
4463.
1891. Aprii 18. Friedrich, Bischof zu Miinster, Zeugc m Kaiser Friedrichs 1. Schutzbriefe fiir das S. Ru- , - '
perto-KIoater. B. Hogant. XIT. KaL Jh^ 4468, a. B. XL Imp. VUL Goden. Cod dipl T. I. p. 248.
4892. Oktobcr 48. Bei dcm Jiirch Uerzog Heinrich von Biinrn und Sachsen aufgericliifton Friedens-
schlusse zwiscben den doutscben ond Gotbbindiscboo kauQeaten, sind uoter dcn Zeugen: Graf
Friedrich von Amedierg, Gref Hdnrich von Ravenesberg mui Graf Atholf Cvon Altena od«r von
Schaucnbiirg?). Dau in Ertincburch XV. Kal. Nov. 1163. Sartorina Gesoh. d. Unpr. d. deDtschen
Hanse, 2. M. S. 6. Irkundcnb. d. Stadt Liibeck L S. i.
4893. FriedruA, Bischof zu Miinster, bcstatigt dem Klosler Liesborn eine Zebeollosc zu MulcobecL A. 1 163.
Bisher nngedrackl. (CCGXXVIII.)
4893b.Derselbe vcrglcicht sich mit dem K1o<;tor Asbock weg^ ehies V^aldfle, einer ZehenlUise n. a. m.
A. 4163. Bisber uogedraokt. (CCCXXVUlb.;
4804. Rfergisus. fiiadkof zn Pndeibora, verordnel die Crbanhnohnng des so aeinem Bante EeristeHe ge-
6*
Digiti-^^v* hv Google
116S — 1165.
horigcn Waldcs und b( stimTnt dio Rochto des daians n gewinundea landes. A. 4463, qiiBO.
IV. Wigand Archiv II. S. 144. (CC(AXIX.)
4893. Seinridi, Hcrzog zu Baiorn und Sachsen, bc«taligt dem Kloster Flechtorp den Zebentcn daselbst,
wddwn ee, n Fol.i;o dor Urkunden dcs Bi>cliors lleinliaK} von Paderbom und dos Abtes Folc-
mar von Corvpy. durch Tausch crworiion. Zou^en: die Biscliijfo Eversis von Paderborn und
Wemba- von Minden; die Aebte Conrad zu Corvey und Coorad zu Padcrborn; Graf OUo ood
seiD Brader Heiorich voa Raveasberg; Gnif Heinrich niid eein Broder Friedrioh von Ameebeig;
Graf Folcwio und sein Brudor Wcdckind von Swalenbcrgj Grof Adelbert VOn E«0i8ldn, AtL in
convcntu Ilanovere a. 4403. Lamey Gcsch. v. Ravcnsb. Urk. S. M.
1896. Theodmeh, Graf zu Cleve, bestatigt dcm von den Grafeo Godefrid und Otto von Kappenbei^ ^
«tifketen NonnenUosler zn Wesd dte GemeinMshaft an dea Dennnerwalde nnd andere Reehte.
A. 4163. Miraei Opp. T. lU. p. 321 Toschonrnachcr Cod. dipl p. 33. v. Sleinen Kappcnb. S. 87.
Niescrt M. U. S. U. S. 213, aus Miraeus; aUe Abdriicke ilberaus fehlerhaft. (CCC.KXX.) — Die
Urkunde schciat Wiedcrholung ciner Slteren, von den im Eingange gcnanntcn Aeltera des Gra-
fen, Aroold und Ida, ausgcsteliten Ciknndo zu seio, bei dereo Abfassung die beiden Gffafeo
von Kappenberg noch am Lohcn waren; dena heinA andeni konnen die firatrea Bein, die hi der
Urkundo mchrmals genannt werden.
4bd7. Sifrid, Priostcr zu Ucrsc, stiftct daselbst, mit Genebmigang der Ablissintt Rcgclind, eine Memorie,
mtt 4 Hoven zu Lovenna. A. 4463. Wi^inds Arohiv V. S. 329. (CGCmL)
1806L Craf Addf von Schowinhui g, Zcnigc bei Enhkrhnh ffnrling zu Hainl)iirg Bcstatigung der Canonical-
Prabcnden in dor Kircho zu Liibock A. 1I6J. Lcvcikus Urkundenb. d. Bisth. Liibcck, l S. 5.
4899. Eeiarich, Graf von Ratzcburg, fuhrt Kolonisten au5 Westfaien in das Land der Polaber. fielmold.
ap. Ldbnit. Sor. B. Br. T. H. p. 644.
4164.
4900. JoL 4. Graf Aikolf voo Scoweoburcb, Zeuge in Herzog Hanrichs voa Sacbaeo Urkonde Cibcr die
Stiflnng der Canonical -Ptiibendi» in der Kircbe zn Liibeck, nnd in deiaen Belireiung dor Dom-
berren zu LUbcck von biirgerlichcn Lasicn. Dat. ap. Fardiam IV. Id. JoL 4464» Brid. hnp. a. tL
XII. Irnp. IX. Lovorkiis Urktindetib. d. l?is.!hums Liibcck, I. S. S. u. 10.
4904. Satheivigis. Ablissin zu £s$en, bekennt dass cine Freie, Heiemburgis, am ein Gut in Vorsthosen zn
erlangen, sich mit ibren TSiAiem dem Stift Esaen zn Waehaiaiaraeht fibeigabea. A. 4464. Kind-
lingcr Horigk. S. 238. Lacomblct Urkundcnb. I. S. 284.
4609. Keselbo bcuiknfidol cinen Vcrtrlcich zwischen dor Slins-Knstorinn Ri.s.nhoth tind cincm gpwisscn
Hermaoo, wegeo eioer Uovc zu Balto, dcrcn Bcsitz dem letzterc:i, gegcn eincn an dio Stilis-
KVMerian i» eniriohlenden Zins, bdassen mrA. S. d. Weslphalia 3. Jahrg. S. 3SI. — Die niMlai.
tMu whd, dar Abtissinn Hathcwigis wcgcn, hicr eingereiheL Filr die a. a. O. nralhmaaalidi
an^enominene Jnhr/ahl 1170 ist kcin Grund nachgewiosen.
4903. Dio Lcicbc des in einer Schlacht gegcn die Slavcn gcblicbcnen Nordalbingiscben Grafen Adolf (von
Schapenburg) vrird nach HiDden gebradit Hehnold. l, c p. 622.
1165.
4904. August 47. Evergisus, Bischof zu Padcrborn, gibt dcm klostcr Hclmwardcshauson dcn Noval—
Zehenten zu Mulcsscn. D. XVL EaL Sepiembr. 4163. Bisbcr migcdruckt. ^CCCXXXU.)
4906. » 84. JlamaU. BnfaiacM n CoId, b«arknndM i^
Digitized by GoQgle
1165 — 1166.
45
D. Colon. ir. Ktil Scptcmb. I tfiS, Bnlnaldi poniif. a. VIL Kiiidliqgw H. B. 3. B. 4. Ablh. Urk.
S. 54 (fchlcrhaft}. Scibcrtz Urkundenb. L S. 73 *>.
4906. Oilober 8. Bemotd. Enbischof (Blectus) zo Ciiln, (nadideiii w hi demselben Jabre, in 9«b-
bato quatuor temporum, zu Wilrzburg, nebsl einigen andeni einritblten BiscbttfeD, erst die Prie-
stcrwcihc cmj)fan£;('n), zu Culn, durch dcn Bischof Philipp von Osnabriick, in GeseDWart dee
Kai^crs uutl uer kaisorinn, zuin Biachof gewcihl. Godefridi AnnaL ap. Frcber. T. I. p. 337.
4907. Decemb. 80. Die Bachofe Evergisus von Paderbom nnd Gameriiu von Hndeo, Zengen in eioer
Urktinflo Kaiser Friedrichs I. fiir die Ablei de Bona Spe (Bonne-eapfirancp, in Ilenncgau). D.
Aqui^ani io palaU iinper. IV. Kal. Januar. 1166, a. R. XII. irop. X. (es ist aber obne Zweifel
dM Jahr 4465 onserer Zeitreohnung gcmcint.) Hiraei Opp. T. III. p. 346.
4008. Ftiedrich, Bischof zu MUnstor, bcstatigt die Privilcgicn und verschicdene Besitzungcn dee KhMters
Liesborn, A. 1 1Grj, FriJ. R. XIV. Imp, Xlli. Bishcr ungedruclit. rCCCXXXlir
4909. Liutgardis, Ablissinn zu Ilervord, uiuuul eiue Eigenhorige, durch Weclu>el, ia daa Wachsziosrechl
ihrer Kbehe mC BiAer QngecMct. ^^GCXXXIT.)
4940. Grosser Brand in Paderborn, wodurch dcr bstlicho Thcil der Stadt bis zum Marktc, mit der Htlht-
lurcbe ood dem Kloster Abdiii^of, zorstort wird. Gobelio. Pers. L c. p. 270.
4944. Die ITirche S. Murlfaii zn Mbden, mil idlen dasu geborigen HjEnseni brenat ab. Lerbeek Chron. l
0. p. 169.
4942. Das Kloster Ncaen-Hcerso bronnt ab. Chron. MonU ser. ad b. a. — Dic Abtissinn llognrdis stellto
einen Xheii desselbeo, zum Scclonheil ihres Bruders Lambertus, auf ihre Kosicn wieder her.
NecroL Heris. ad XVL KaL Kaxi, ap^ Slnmdc p. 974.
1166.
4913. Otto, Graf von Ravensberg, widmet sein GotFlarsheim mil aUen dazu gehorenden Rccbtcn (welche
vollstandig aufi;czahlt wardcn) zn dnem Nonnenkloiter Avgnsthier-Ordens. AcL a. 1166, in
dicbus RoynoMi Colon. Archiep. praescnte Philippo postmodum sncccssoro ejii^, Atm^enlcm be-
findcD sich noch uater dea Zeugen: die Pfarrer HeiDrich zu Flarsheim, Uesel zu Hcci^iinghau^en,
ond Moysea sn Oir«i. KindKnger H. B. IL Uric S. 802. — Der, den fidgenden Brzb. Philipp
beireffende Znsals beweiil daas die Urkonde erst laage Zeit naeh der Hnndinng anBgefertigt
wurde.
4914. August 1. Reinold, Erzbischof za Cola, bestatigt die Slifluog des iOoslcrs Ylar&heim. D. Colon. in
lestivitato b. Petri ad vincula 1466» Prid. B. e. XIT. bnp. XL Lamey Gescli. v. Bavenab. Uifc.
S. 42„ fchlcrhart iCCCXXXY.;
4915. w n Derscibo vcrordnct dic Urbannachung des Waldes Allbolt bci Socst und verfiigt iiber
die Benolnmg des dadordi gewonnqoen Bodeoa. ieu Colon. hi eod. S. Petri, in KaL AvigQSli
4466. KuidHngcr M. B. H. Urk. S. 196. Sciberlz Uiknndenb. I. S. 76., mit dom Datum: TUL Id.
Jul. und amlcrn Abwcichungcn, nach ciner verschiedenen AiLsfertigung. (CCCXXXVI.)
4916. Dor lirzbischuf von Cbln, dic Biscbofo von Paderbom, Minden und Muosler, und Uerzog licinrich
von Sadisen bclagom die Stadt Amsberg, weil Gmf Heuiridi von Amdierg semen Brader Hein-
rich tlcn Jiingorn ins Gcrangniss gcworfen hattc, worin er gcstorbcn war. Arnsbcrg wnrdc ero-
bert uad zerstiirt, und der Graf verlriebeD, spater aber dorch den jBrzbischor voa Cob, dem
er sdne Beaiianingen tn Lshen anftrag, wieder «iiitgeselil. GobeL Peii. L o. p. 274.
*) Kteh der von Sutoriin, Geicfa. d. Unpr. d. deatteh. BiiiM« D. 8. 1. Hol. mie^MdMflta TMnl1iii( «£n
dl«Mr Vil(,fl«to, atalt fialit, Jbuia (Riifea) n lt*CB.
Dlgitized by Google
46
1IC6 — 116t.
1947. Kaiscr Friedrich I. bcsUitigt eincn Tertrag zwischen dcm Bischof Goderrid VOQ Utrccht ud d«ni
Grafen Florcnlius von Iloltancl, worin die Grafschnft Frioslnnd Itcidcn gcmeinschrrftlich zugespro-
chcn wird, und der Graf vun Holland sich zugleich verbiiidlich niachl, dem Biiicbof das Schlo^
Beotheim erobera m helfeii. A. 4166k Beda Hisl. Eptoc. Ultraj. p. 174«, woA dantos Juog HiBt.
Comit. Benthem. Cod. dipl. p. ?3. — Der Vertrag, in Beziehnng anf die Graf<:chnft Bcnthcim,
welche der Grof voq UoUand, zum Nacbtlieil seiaes jiingcren Bruders Otto, dcm fiischof ero-
bera belfen woDte, um ate t<mi dtoeeiu zuLeheii zo cmpfangcn, luou niditzur Auifiibrung, und
beide Briider wurden mit «niander auBgesohnt» Da* Dalnm dieier Orkiiiide iit IdbrigeM iiMi'
chcr. Nr. 2018.
4918. Reinald, Erzbischof zu Cola, bcurkundot, dass cr eincn Tbcil der za scinem Uofo Gclmcn gebori-
gen Landerei, wegen zu w^ter Entfenraitg von deinselbai» davon getreiNit nnd in ciozdiMD
Stiickon vcrnrbt hat. Act. Sosat. in cccl. S. Walbur.f;!*, a. H66, Frid, R* XiV. Imp. Xi. Aldbcr^
lio Anal. mcd. aovi p. 201., u. darauii Seibertz Urkundenb. 1. S. 71.
4049. Deraetbe yerkaoft dem Rilter Behuivicas von BollhiMen einen Wald genannt Brdl bei Bm^lon,
um von dcm Kaufgeldo cin verkauftes Got zu Gladbach zn bezahien. A. 4 466, FHd. ft. XIT.
Imp. XI. Scibertz Urkundcnb. I. S. 79.
48910. Heinrich, Uerzog voa Boicra und Sachfien, schenkt dcm Kloster Ameitingsboro eincn Hof zu Adel-
loMeahenD. Unter den Zeegen: Tdcwio und eein Brader Wideikind von Schwaleiibarg. A. 4466»
Falke C. Tr. Corb. p. 223.
4^4. Franco. Abt zu Licsborn, bcurkundet das Recbt der zu seiaer KaQuner Itdr^eQ Leute. A. 4466.
Kindlinger Iliirigk. S. S40. (CCCXXXVn.)
498S. Gmrad, AbC des Kloatcrs S. Marien bei Swalenberg, vcrkaufl dcm Abte Ufo za Flietorp einen Hof
zu Urthorp. Unter dcn Zcugcn: Evcrj^isn.s, Bischof zu Padcrborn; Conrad, Abt dasclhst; der
Vogt Folquin von Swalenberg und seiu firuder Widikind. A. 4166. Zeilfichr. L vatorl. Gcscb. u.
Alterdranek. VUi. S. S8.
4988. Graf Ecerard von Altina und sein Brudor Graf Engilbert, anch Heinrich von Folmudestcne, Zcogeik
bei Erzb. Reinalds za Cbln Bestatigung der Besitzungen der Abtei Altenberg. D. Colon. a. 1 166,
Frid. R. XIV. Imp. XI , ponliC Reia a. L Lacomblet Urkundenb. L S. 294. — Seit seiner btschof-
Behen Gonfleeniioo (vgL Nr. 4906) Oogt Rebohl die &hl aemer PouliGkat|ahra wieder von 4.
zii ziihlcn an.
4924. Den Einwobaero des Kircbspiels Hoienchasea wird die Freiheit vom ZoUe aaf dom Ifariue der
Stadt Soeal, vor dem dorligett Stadtriebter Hildegeros, bestattgt. S. d. SeBienz Drkoodeob. L
S. 80. — INose undatirte, alteste stiidtische Urkonde wird am schicklichsten hieher geselzt, da
der genannto Sladlrichtcr und dcr uistcr don Zcugen erscbetaeiule MMnzoifliflter Haa^Bn^^f auch
in aiidera Lrkunden dieses Jahres vorkomtncu.
1167.
4925. Febiiiar 10. Wemher, Bischof zu Hindco, scheakt dem Kloeter Obemkirchea eio Haos zu Uabur-
gehosen ndist andern GHtera, nad don AreUdiscoaalbsnii iber die Kircheo zu Obcmkircbeo
uod Velden. D. Mmd. IV. bl Fehraar. 4467. Spilcker Beitr. I. & 466. Westphatis 4826» Sk
37, S. 302. (CCCXXXVIII.)
4926. „ 19. Beinald, Erzbischof zu Cdla, enlscbeidet die Klago des StifU S. Mariae ad gradus
gcgen die Eiawohner n Wenengeren, Dalehnaen, Oiberge und Mikelenbdce, wegen dea Zeiieo-
ten, dahin, dass der Kornzchcntc von ilinon jiihrlich mil 5 Talentcn Uortmundischer Miinze ab-
gclost, der kleine Zchcnte abcr bcsonders jtihriich hezahll werdcn soll, auch dcr Zchentc zu
Aldcadorpe vorbebaltco wird. Unter den Zeugen: Everardos do Altena, advocatus Wurdineosis
Digitized by Google
11<S7 — llfiS.
47
ecclcsiao; Hoinrich von To)roudis(eiD (dcr anch noch in einlgen andorn Urkondcn diescs Jahres
erscheiol). D. Colon. XI. Kal. MarU 4466. Frid. R. », XV. Imp. XU. Niesert M. U. & IL S. 216,
der den Vertrag irrihiiiiiUdi dem Slifte Kappeaberg nisdireibt; Lacomblet Urkmideiib» I. 8. 284».
— Die Jahrzahl isi nach der Golobdiea ZeUredmitDg <n ventelieD, womit andi die B^ieniDg»'
jnhrc iibcrcinstimmen.
49i7. Jul. 28. Eceryisu^, Bischof zu Padcrbom, eignct dcm Klostcr Hclmwardcshausen ein Got zo Wc-
lenen. D. T. Kal. Ani;. 4467. Bisher nngednickL (CCCXXXDL)
4988. „ 29 fOftava Mariae Magrlalenae.) Der Edlo MirnhUis fvgl Nr. 1807) slirbt. — Er wiirde in
der Domkirche za Mioden vor dem Aliare der heil. Maria hegraben. Lerbeck. Cbr. 1. c. p. 478.
4939. AagoBt 4. Amdd, der Sohn des Graren Everard von AltiDa, Zeage bei Kaiaer FficdrteA* /. Sdien-
kung dcs kbniglichcn Hofcs Andcmach an dcn Erzbiscbof von Coln. D. Romae ap. S. Petrum,
Kal. Aug. 1167, a. R. XV. Imp. XIII. Lacomblct Urkundenb. I. S. 290. Kindlin.-or M. B. Ul. 4.
Ablh. Urk. S. 6i. Glintber Cod. dipl. I. S. 301. fieide lelzlere irrig mit Ili. Kal. Aug.
4990. Bdnri^, Hentog tn Saehsea md Bdem, tignet dem Kloeter Obendtirc^en' ein Gnt zo Velden, wd-
ches Ynlqnin von Swalcnbcrg vorher zu Lchen hallo. Untcr dcn Zcugen: dcr Dompropst Thiet-
mar uod dor Propst Anno zu Mindon; Volquio» Graf voo Swalenbergi Hennaiui voo Siroaiberg;
«. n. A. 4467. Spilcker Bdlr. 1. 8. 47S. Vgj. Wedddnda Nolen t a SBS.
4168.
4934. Febniar 1. Ifeinrich, Hcrzog zo Baicm nnd Sachscn, schcnkt bci snincr Vermahltmg mit Machtil-
dis, dor Tocbter des Konigs von England, der Kirche zu Mindco deo Hof Lothe. Unter den
Zeogen: Wemher, Bisdiof m Minden; Otto ond Heiaridi. Grafen von Bavensberg. D. Hindae
Kal. Febr. M68 Oriu' Gurir lU. p. 504. Wiirdtwein Subsid. dipl. VI. p. 345. — Bei dendben
Gelcgenheit .schonkle Hcrzo^ Ilcinrich tlcr Kirche zii Mindcn. in wolchcr soinc Ehc eiqgesegliet
Tvardc, aach einen Ami des heil. Gorgooius. Erdmaan. Chrou. 0.snabr. i. c. p. 210.
4B3S. Jnn. BB. WenkBr. Bisdior m Mmden» Zenge in eioer Sdiealraags-IIrknnde Kaiser FriedriAs L ftr
den Crafcn Engclbcrt von Bore;. I>. Wirzeburg IV. Kal. Jul. i168. Lacomblct Urkundonb. I. S. 297.
4933. Oktober \. Pfalipp, Eizbischof zu Cohi, bestaligt dem Kloster Vliegelorpb die voo seinera Yorgun-
gcr, Enl». Remald, demselben geadienlcten zwd Hoven zo Lengevett nebat emer Hove n
Latcrvclt Unlcr dcn Zeuycn sind dio Blschdfo PIii]i|)p von Osnabriick, Friedrich von Hibiatert
Evergisos von Padorborn, Wcrner voo Minden; Graf Everhard voo Altcna; Heinrich von Vol-
meodisteio; u. A. D. Coion. Kal. Oclob. 4168, Frid. a. R. XVL Imp. XIV. Kindlinger Volmest. IL
S. 84. Seiberli Urkundenb. L S. 8S. — Bei Endlinger fiibrt der ESd»., dordi dnen FeUer der
Abschrifi, dcn iztxivr. unerUiiilidien Titd: lotins Westphaline «rdiicaaedhiiiu; woRir Seiberli
richliger Italiae liest
4934. December 89. Fiitdrieh. Bisdiof n Ifiliiat0r, afirtii — Er liagt mlar dem flmnne* vor dem Al-
t in Iis heii Pctnis bci>rabeiL NecroL «od. cath. Honaater. Andere geben adoen Todeel^
auf d .'lO. oder 31. Docember an,
4935. In dieses Jahr f^t die Siifluog des Kiosiers Scbeda; nach einer Bemerkang bci Sirunck ms. p. 374.
(4468—4494.)
4998. ShUipp, Erzbischof zu Coln, theilt die Stadt Soest in sechs Parochieo, ond bostimmt den Umfai^
des Kirchspicls S. Pctri. S. d. Sf'\h<-v'7. Urkundenb. I. S. 434. (CCCXL aus eioer be$sem Ab-
schrift, wegOD der besondero Wichtjj^kcii der Urkonde, neu abgodr.) — Dieae nnd dio folg.
Orit dod nnr ndi der Beg^niagtteil dM Enib. Pbilipp besliauut,
Digitized by Google
«8
llfiS-^llSS.
9907. Dandbo schonkt, ani den guten Vorsatz seines Yorgangers, dcs Erzb. Reinald, aaszafiihren, dcm
von letztcrcm ppi^tiflcton Klo<tcr S. Walbtirps 7m Soest, GUler rn Witmnrenchusen, Ancdoppen,
Ebbeckuscn, Husen, Lerke, Wi^itr(>nchu«ien, Eiden, Bruchuscn, Hare, Cuddcnbcke, Htldewarenc-
Irnsea, Heppen» ein SabhBOB m Saasendorp, n. e. m. Ubter den ZeogeD: Giaf Heinrioli von
Arnosbcrg^ Goored Ton ftndeidiei^ S, d. WigUMfa Arcbiv I. S. Sl & 93. Se3ierlK Uricaodenb.
LS. 411.
4938. Derselbe beericondet, da« er die Stiftslcirobe m Meflchedo anfii netie cingewcibt hat, ond besliinmt
die Fcior ihres Kirchweihfestcs. S. d. Seibortz I rkundciib. I. S. 135.
4939. Verzcichniss dor von dcm Erzbischof PhHiiJii fur das Erzslift Ciiln crworbcncn Giitcr. Lcdebnr
Vlotbo S. 109., uod im Auszuge, so vicl die Giitcr in Wesilalen beirifft, Seibcrtz Urkuddenb. L
S. 43».
M69.
4940. Hai 49. Graf Everard von Altena, Zeugo in eincr Urkundc dcs Erzb. fhilipp von Cbln, fur di»
MRrien-Kirche zu Ressa. D. Numagiae XIV. Kal. Jun. 4169. Lacomblct Urkundcnb. L S. 301.
4941. „ . . Hcinrich von Volmuutsteinc , Mini.stnrial dcr Kirche zu Coln, Zcugc in cincr Urkunde des
Bnb. fhHiji^ riir dio Stadt Coln. Act. in palaiio Coloniensi, measo V^o 1469. Lacomblel Ur-
kvndoub. L S. 309.
I94S. Novembcr 13. Pfiilipp, Erzbischof zu Coln, bestaligt einen Vcrglcich zwischen Thcmo von Soest
und Wcgolin von Tiunen, wegcn cincs Zehenten za HostiDOQ (OsUioneo). D. Soflat. Id.Novembr.
4 J69. Wigands Archiv VL S. 169. (CCC.\L!.)
4043. Uidwig, Ri^chof zn Miinster, enladieidet den Streit zwischen den Domherren dBaelbet, and den
y ' ausserballj Jcr Maucru dcr inncrcn Stadt (d. h. dcr Dom-Immunitiit) wohneudcn liii-i- rn.. r!ri!iin,
dass der Abhang von dcr Mauer bis in dic Millc des die Dom-lnmiuailat umgebcndun Grabens,
den Domberreo, ond «war zu jcdcr einzelnen Gnie d» anpenunde, ausieriialb der Vanar
gclcgcnc Thcil dcs Abhangcs, cigcnihiimlich nig^ren floD. D. in ctvilale MooBilem, a. 4161IL
Nicsert M. U. B. 2. Ablh. S 447. (CCCXLII )
1944. Bermam, Discbof zu nildcshciui, bestatigt dcm Klostcr Amclungsbom die Rechto ond Notzangen
der Sabwerke bei Henmieodorp, welche Graf Berioger, der aie bisher n Lehen balle, <tom
Klostcr 7 m ncstea te%iirt bat. D. in dvit. HildeshenieDsi, a. 444J9. Anaog k Falke C Tr.
Corb. p. m.
(1169—1173.)
4945. Ludwig, Hi.sdiof zu Miinstor, tind Graf Heinrich von Arnrsbcrg, Zeugcn in cincr Urkmidc des Erzb.
Ptiilipp zn Coln, Hir die Kirche zu Rees. S. d. lacomblct Urkundenb. 1. S. 313. — Die Zeit wird
dnrdi die R^^rangsjjahre dee Bischob Ladw% besiinmt
40Mi Zor Zeit Bischof Ludwigs L zu Miinstcr wurdc dcr schon vom B. Burchard gcfassto Entscbluss, dem
heil. Liudgcr cinc Kircho zu baucn, ^iedcr aufgcnommcn. Dcr Platz, welchen B. Burchard
dazu bestimmt und der Aufsicht cines Canunicus Ilelmward iibcrgcbon liatte, wor von letztcrem
verprundet wordcn uud endlich an euen Bttrgor Hymricas gekommen. Von dieiem iSBte ihn
B. Ludwig, auf Bitten dcr iibriscn Biirgcr, zwar wicdcr ein, vertauschte ihti aber gegen einen
bessercQ Plalz. — la den Wundergeschicbton, welche damals zur Spraobe kamcn, werdeo un-
ter andem die Orle Rene, Thelget, Dwen, Aldensele, fidehem (bei Osnabritck). Rhdcerade nnd
Lingcn genannt (dcnn so miissen ohne Zwcifel dic unversliindlichen Namcn Riri.vcrodc aad liri-
gaa gekeen werden). Scriptor de mirac S. Liu4g. ap. Perti. Scriptor. I. U. p. 425.
Digitized by Google
49
1947. Jannar 3. lAtdtoig, Bischor zu Miinstcr, Zeuge in einer Urknnde Kiiser FHeiridi» l fur das Stift
Fiild». D. ap. Fraakenerort V. Non. Jaouar. 4470, a. B. XVIL Imp. XY. SdiaiuHM HisL FukL Cod.
prob. p. 493.
I94& Febraar 3. Btgdibr zn Osuabrildc, bestatigt das dureh Ludoir, nit EtawiBigung sciner
Sdhne, Briidor unil sonstigen Wrwnndtcn, woruntcr Bischof Bcrnhard (von Padcrborn), auf set-
n»^in Gutc Oscthc gcstiftctc .Nonncnklostcr, dcsscn Voglci in dcr Familic dcs gcdachtcii Ludolf
blcibcn soll. Unlcr dcn Zeugcn; dcr Dompropst Arnoldi dcr Deeliant Thieiiiard; Gcrhard, Propst
zu S. JohBnnis. D. Qsanbr. UL Non. Fclmiar. 4470. Hfieer O. G. IL S. 802. s. W. VIII. S. 94.*)
4949. Jun. 21. Lxidit-irj, Bi^.dmf zu Miin^l^T, Z->ti?r> bci K. Friedricits I. Hfstatia^iiniT cincs von dcm Klo- ^
ster Ichtcrsbauscn gcschloi>sencn Giitcrtauschei». D. Erpesforl Kal. Jul. 4470. Schumacber
vem. Nachr. 5. Samml. S. 44. Wenek Hess. Landesgesch. 1L Urkundenb. S. 592.
1960. November 40. (vigilia Martini cpisc.) Werner. Bischof zu Mindcn, stirbt. NccroL ecd. Mind. Ebcn
so Lerbcck Chron. 1. c. p. 177. — Von soincn Rc^irtin^^shandlungcn winl, nus^ifr dcn sclion
berichtutcn, cnviihnl, dass cr zuerst, nach Auflosun^ dus gcmctnsamen Lebens, die Canonical-
Prabenden eingetheilt, vier Vicarien gestiftet, trad atis den Hofe Gdenbeke dne PiiatatkMi an
die Cnnoniri zu S. Martini auf das Fcst dcr hcil Marin Mn^d.nlcna vcrortlnct I>crbcck. Chr. \. c.
4931. Ifuiipp, Erzbischof zu Ciiln, bcstaligt den Vcrglcich des Stdtcs Kappenberg mit dem Propste 301
Xanten, wogea dcr AblBsnng des aus dem Hofe StikeHnc an dte Kirdie zu Hamwmkel cn ent-
richtondcn Zcheotcn. A, 4470. Niesert M. U. S. a S. ^2. (CCCXUII.)
4952. Dorsclbc stiftet das Nonnonklostcr Brcdchr cin cincm von Godschalk von Padberg dastt mgelausch-
ten Ortc. A. 4170. Seiberlz Urkundcnb. L S. 83.
49B3. Derselbe entscheMet einen Edsschaftsstreit zwiBchen Riohenza, der Wlitwe des Bdlen Itabodo, md
<lcs IclzliTOn Schwcslcrn A. 1170. Wisnnds Anliiv VI. S. 171. Sclhcrtz Frkiindcnl). I. S. 85.
49i>l. Ludwig, Biscbof zu Miin^tor, bc.stiitiv;t dcm Stifto Kappcnbcrg dic Ivirchca zu Alcn und Wcmo sanuDt
ihren Decanien. A. 4470. AVi!<aiids Archiv VI. S. 290. (CCCXUV.)
4966. Derselhe eignet den Kloslor Lioliiirii ein Ilaus zu GronhorsL A. 1170. Kindlinger M. B. lil. 1. Ahih.
Urk. S. fii., zvinr anircliiich aus deni Oriii^iiiah', abcr unvoll-tandig und fchlcrhaft. (r.CC.XLV.)
4956. Dcrsclbc bcstatigt dic Schcnkung eiocs iiauscs zu Wcllotho an das Kloslor AsbccL A. 4470. Bis-
her nngedrackt (CCCXLVIL)
4957. JPhilipp. Bischof zu Osnabriick, bcstatigt dic SchcnViin^' oiner Hove zn Haveiri»dce an. dos Khwter
Asbock. A. 1170. Bishcr uogedruckt. fCCCXLVll.)
4958. Dersclbo bcurkundct, dass die I^pelle zu Lagborgo (Ladbcrgcn), mit Einwilligung der Klrche za
Hbnslcr, wclcher das Grandeigenlhum dasclbst zustcht, zu ciner PAnriiirchc erhobcn, nnd ihr
cin Thi-il (lcr an^rcnzonfion Parochic Loggcrike (Leni;orich) ncbst gewisscn lilinkiinftcn, mit liin-
wUhgung dcs dortigcn, von dcr AbUssinn Julla zu Hcrvord emanntcn Pfarrers Hcinrich, zugc-
legt wonlen, nnd cntschoidet den, zor Zeit des folgenden, ebenlUb Heiarich genannten Pfiiiw
rers, und der Abtissinn Luiganlb cntstandenen Stroit, mit Bcsliiligung der PamchinlL-rcnzon \on
Lagbcr;;c, doch imtcr Ancrkonnung gowi.sser Vorpflichluiigcn gcgcn die Kirche zu Lengeridu
Act. Osaiibruge in gcncraU synodo, a. 1170. Miiscr O. G. H. S. 303. 8. W. VIII. S. 96.
4959. Qmrad, Abt xu Helmwardeshansen, bcurknndct. wie scin Klostcr verschiodcnc Giiter zu Winithe
iinil nn nndom Orlen an der Loino dadurch crworhcn, dass die lunhabor dorselbcn sich dera
Kloslcr als Hiirigc odcr Lehensleute ergebco. A. 1170. Wigand Femgericht S. 223., uod im
Auszuge Kiudlingcr U. B. ilL 4. Abth. S. 06.
«) Id dom letstcn AI>drDclL Ut Zatl* 10., itttl fHi, lcMn: pwi S. M. Z. 8., nwbjlfi^, itesaMiMltM: nm.
H((«iu hut. WMtbl. IL 7
Dlgitized by Google
80
llTt — IITI.
1960. Simon, Gf«f xa Tekcoelmrg mi Togt d«r Kirdie m Oawbriiok, stiltet, gemetnsduifttieb uit aeiner
Hattcr I^ilica. eiii Nonnenklosler auf sdncm Gule Esno (Esscn hci Qiiakcnl;riick). A. HTO
Sudeudorr Beitr. z. Gcscb. d. L. Osnabriick, S. 57. — 0as Kiostcr wunlo ia der Foige nacb
Malzarten verlegt L. c.
1171.
1064. Jon. 5. Ludivifj. BIsclKif zu Miiii>lrr. Zcugc bci cincr Schonkiinjz dcs Hiscliofs rji) \on Naumburg
ao d&9 Kloslcr Bosau. D. iNon. Jun. 1170. SchooUgea ct Krcysig Diplomalar. T. lii. p. 430.
y' Daas die bier angegebeoe JahnaU 1170 nicht die richtige seio kano, aondem 1474 beissea
muss, gcht, nach dcr richligen Bcmerkung von Schullcs Dircclor. S. 221.. darans hervor, weil
der uDter dcn Zcogcn geoanntc Rischof Martin von Mcisscn, desscn Yorgnngcr Gerung erst ioi
Novcmber 1170 starb, noch nichl im Jun. dcss. J. als solcher auftrctcn konnle.
1065. Angust 3. neinrich, Herzt^ zu Baiem und Sachscn, eignct dcm Klostcr Obemldrdken dn Gnt n
Vcldcn. D Fcnlac III Xod. .\u:; 1171. ni.hcr un.::<'.truckU ^CCCXLVni.^
49C3. Septbr. 9. Die Grafen Heinnch von Ravcnsberg und Otlo von Benlbeim, Zcugcn in Uerzog Hein-
iieh$ m Sadtsen Doiations-Urkande des Bisthua» Sebwerin. Acl in dedieaiiooe ejosd. eed»
V. id. Seplembr. 4170. Llsch Mcklenb Urk. III. S. 32.
4064. Novcmbr. 23. Kaiscr Fnpdrirh l. vcrlciht den Biirgern zu Osnabriick das Rccht, uicht vor an«-
warligc Gorichtc geiordert zu wcrden. D. Goslar. IX. Kal. Dccembr. 4171. Muser O. G. 11.
S. 906. s. W. WL S. 08. (CCCXLIX.)
1065. iMdtcig, Bi.«;chof m Mtlnstcr, iibcrluxst dcm Stiftc Kappenberg dcn Zehcntco des Hauscs Dichus zn
Coretbe gcgon cine jahrlicbo Lbsc von 3 SchiUingcn. A. 4471. fiisher angedracla. (CCCL)
1006. Smsigus, Bfacbo^ zo Paderbom, erlanbt dem Al>te Coorad zn Holmwardediattsen die
der Pbrrkirche, zu welcher dic Bcwohncr scines Neubmdilaiides in
wenlf-n sollnn. A. 1171. Bisher nngcdruckt. CCCLI.)
4967. JHtiUpp, Bischof zu Osnabriick. gibt dcm Klo$ler iburg dcn Zehcntcn von 8 Hiiuscrn zu HOtere.
D. in Osnabr. a. 4474. Unier den ZeqgHi suid die bei Ifr. 4048. genaDoieii GeirtGdien «.
dann Adolf von Blankana, Vog|l des Kbslem Iburg; Wilfielm voo
n. S. 305. 8. W. YUL S. 97.
4968. Theoderieh, ein Sobn des Maricgmren Addbert (von Brandeobnri^, scheakt dem Kloster Obem-
kircben eio Gnt zn Vddcn. D. in Wirbcne a. 1171. Bisher ungedrucku (CCCUI.)
4060. Bmold, Propst des Klostcrf? Vclchardinchimscn (bci Landau im Waklccki.schcn) , nimml cinc bisher
iireie Frau Namens Mechtiidis in das Wacbszinsrccbt seincr Kirchc auf, und bestimmt dercn Vcr-
pffidilanisea. A. 4474. Varabagpa WaUedt. Landesgesdk Urknndenlk S. 8l
(1171 — 1185.)
4970. ilnno, Bischof zu Mindcn, gibt zu seincs VatersOtto, seiner Mattcr, scincr GeschN^ister und scmem
eignen Sedenhcil, dcr Kirchc S. .Martini /n Miiiilcn ciii Giil /u Dhugcntorp und cino Hove zn
Domhcm. S. d. Bisher ungcdrucU. (CCCLUl) — Die Zeit ist nacb den Regiemi^Biahren des
Biscfaofs Anno zu bcstinunco.
4074. Urknndlidie Nadvicht tiber die Sdienkungen des Edlen MirahXt an die Kirdie tn Woden (v^
Nr. 4807.) und Uber die. nach dcm Tode des Bischofs Wcrncr erfolgte Vcrhandlung wegen der
LdMMgiiter dossclben. S. d. aber ans der Zeit des Bischols Aano. Bisher ong^dradLt. (CCCUV.)
— Vd. Nr. 2004.
^ 4472.
4075. Februar 1. Ludwig. Bischof zu Hiinster, bestaligt die von ilcm dortip;cn Canoniciis Bemhrird von
/ Ibenbttron gemachte Schenluug einiger Acker zu ?(uilou au das Klostcr S. Maricn zu Miinster.
Digrtized by Google
B. Grevea lU. Fcbr. 4472. NiflMrt M. C. S. H. S. 2S7., mit dem frisdwii Sfttnn ffl. KaU Febr.
(CCCLV.)
41^73. Jim. 4. PliHtpp, Erzbiichor zu C6b. bearknndet die Redrte der Wadmiarigeii der IBrbbe S. Petri
ZD Hedcbach. D. Susat. Kal. Jun. Mli. Scibertz Urkundenb. I. S. 87.
4974. iMdmrj. B!.<;chof zu Munster, hcslniist dcm Sliflc Knppenbcrat eino von dcm vori^n Bischof Frie»
drich geschcnktc Hove zu Ali-Moilcre. A. 1172. Bisher ungednickt. (CCCLVI.j — Propsl Her*
mann zn Kappenberi^ «ird in dieser Uriumde zum erslenmal geaannl»
4976. Dcrsdbe cignet dem Klostcr Liesborn cinen Ib^r zu Waltorpc nebst zwei Hoven zu Bidi^BCtbiorpe..
AcU Monasierii a. Wll. ^iosert M. U. S. lY. S. tlti. (CCCLVII.)
4976. BtHjf, Budit^ zn Oanabriicli, beariEundet, dam Gerfaard, 1'ropst der S. lohannia-Kirdie, dem lS»r
piiel dersclbcn cin Hnus zu Wisenbike nirudEgegebea baL A. 4472. lloser «. W. VUI. S. 349.,
unvollsfandig. (CCCLVIII.
4977. Widimann, Erzbischof zu .Vlagdcburg, ordncl dio VerbUltaisse zwischcn dcin Propsl und dcm Ka-
pitel der Kirehe zn Bngern. AcL in dvit Hagdebnrg a. 4472. Bisher ungedraclcL ((XQJX.)
4973. Gelmn, Abt dcs Klostorb. S Lninbortl, nimmt des Stifts Engcrti Giitrr zu Odcnhelm in Ef1>padl^
gcgOQ cine jiihrliche Weio-Licfcruog. A. 4472. Bisher uogcdruckt. (CCCLX.)
19^ Am», Binkor su IBnden, -wbSa das Boiler 8. Goddttrdt zu flildeBhdai nnd die Kfaahe zn Ekm-
rode. Lerbedt Chr. L e. p. 479.
4473.
4980. Fdmmr 27. f^S^, BnEbiacbor zn Gah, bestKiigt das ven dem Grafim Heinridi von Armberg
gcstiftcto Kluster Wedinghausen und hebt die Kirchc aus dcm Decnnnl-Vurbarule. rntor den
2Leugen: Uflb, Abt zu Grascaph; Albert, Dechant zii Soesl; Graf Aroold und sein Bruder Frie-
drich von Altana; Conrad von Ruthenbcrg; Bemhard von dcr Lippe. D. Sosat. III. KaL UarL
117;i. Wigands Archiv VL S. 473. Seibertz Uriiundenb. I. S. 88.
4 984. Mai 4. Kai>f r riicdrich f. bcstiitigl dic Vertriige, wodurch Graf Hcinrich von Tckcncburg an Bi-
schof Friedrich 11. und naclimals Graf Symon an Bischof Ludwig von Miinster, die Voglei iiber
dte Gffter dea Bischofe ond Domkapitds zo Miioster kSaflidi libiBrtassen haben. D. Godar. lY.
Non. Maji 1173, a. R. XXII. imp. XIX. Kindlingcr Samml. mcrkw. Nachr. S. 442. Nkaert IL
U. B. 1. Ablh. S. 357. Wilkens Gesch. d. Stadt Muiister S. 83. (CCCLXI.)
4982. „ 9. Eierhard, Graf von Altcoa, Zcugc bei Kaiser Friedridis L Beslatigung dcs Klosters Sieg-
burg. D. ap. Syntzige VIL M. Maji 4473L Miraet Opp. T. 11. p. 4477. Kremer akad. Beitr. Ul.
Urk. S. 47.
49S3. Jol. 45. JMipp, Bischof zu Osnabriick. slirbt Todestag nach NecroL Osnabr. — Ausscr andcm
bereKs erwAhnten Handlungon, irird ihm die Stiftuog des KUwtars Qoernheim zugesdirieben.
Erdmann Chron. i. c. p. 214. — Sem NacUblger AmM gehttrt wahraehmnlich in die Familie
dcr Crafen von Altena.
4984. Augusl 14. Scergisus, Bischof zu 1'adcrborn, bestiiligt Wernos von Brach Schenknng scincr Giiter
an den Orten Bermo^nsen, Rinxstinehnsen, Thenesbem, Bracb, Bist, Luiimartessen, Wulderino-
lorp, Hestene, Wimininctorp und W<M'nes>on, an das Kloster Gchrden, ncbsl einigcn andem
Scbenkangen. D. ap. Pathcrburne XIX. Kal. Scptbr. 4173. SchateQ A. P. I. p. 585. (CCCLXII.)
— Die Urkande zcigt zugleieh die Anwesenheit dcs Herzogs Ileinrieh TOn Sodisen, des Ables
Ton Corvey und violcr Grafen und Edlcn, zu Pnderborn. — Uber dle Lage eimger der ange-
gebencn Orte spricht Closlcrmeyer krit. Bolenrht. S. 14. Anm. 5.
4985. HtHipp. Erzbiscbof zu Coln, beurkundct cmen, zwiscboo dem Sliflc Kappcnbcrg und dcm Nonnen-
Uoster zu Nenss gesohlosseDen Tei|ileicb» wodnreh teMeres, g^gen Brwerbung emesUansea zu
Digitlzed by Google
Ml
iiTi.
Rema^eo, auf den Zehenteo aas dcm Uauso Cassela verzichteu A. 4173. Miesert M. U. & fl.
S. iS9. (GCCLXin.) &rintBiio, der vierte Propit dw StiftoB K«pp«Dberg, hiit, nachAnwga
dat Urkunde, dcn bcreits vott 9mm Vorg^inger Otlo, mr Zeit finbischof Araokfa IL geMbh»-
sencn Vertraj^ schriftlich cmeuem lasson.
IM8. Dersdbo bestiitigt dcm Kloster Liesbora den Kaof dcs Zehenteu voa dessea Hofc zu Northwakle
DD G«biM« voB Soost» «ddiai buber dio Kirabe m Soesl bMoai. i. 4473. Bidier tt^adnidct
(QCCLXtV.)
4987. Dnrsclbe nimmt das von scincm Vor?;;in^or Arnnld H. uml dcsscn Schwcstcr Hadcwigis, Abtissinn
zu Easen, von ibrcn Erbgiitcm gcstiflclc Klostcr zu Riudorph ia seinea Schutz und bestiitigt des-
flon GWor. Aet in ^aerali syaodo a. 4173, Frid. B. XXSL mp. XDL Lacomblei Uriaindenb.
L S. 311.
4988. Ludwig, Bischof zu Miinslcr, gibt dcr 7u sciner Zcit Im siiillirhcn Thrilc dcr Stadt Miinstcr gcgriin-
detea Kirche S. Ladgeri eise Uovc zu WargcbcLc. A. M73. Wilkcos Gescb. d. Stadt Muoster
S. 87. (CCCLJW.)
4989. Denelbe meorportrC dem Klosler Asbcck dic Kirdie zu Legdem. S. d. IKdier migedrvdct (CCGLXVI.)
^ - — Die Urkundc, wrlcho dns Ei-etilliniiilichc hat. dass dcr Bif;chof sich des liingst Hngchrauch-
hch gewordeacn Namcns von Miuiigardcvord noch cinmal bedicnt, kann nur in dicses Jahr gp-
boren, da dor nnter den Zeugen g(!naoo(e Dondechanl Engdbert zuerBt 4 173, und 447S nodt
aem VorE^nger Albert vocLonunt, spau» aber der Biadior selbfit nidil aBclv «m Leben vrar.
4990. Awrgini*, Bischof zu Pa 1 t rn, eignct dcr Kirche S. Petri md AndroK daadbat ein G«t av Dor-
ncde. A. 1173. Bishcr ungcdruckt (Crrj.XVlI.)
4991. Dcrsclbc eignet dem Kloster Marienmiinstcr dcn Hof Botvelt. Act. in synodo Patherbamcnsi a. 1173.
Bidier migedniokt. (CCCLXVJIL)
499i. CbrfnMfi**, Xblisnnn der Kbtdie S. Marien zn Miinster, bemfcmidel dUi Memcrian-Stffamg des Prie*
stcrs Herihertus dasclbsl. A. 1173. Niescrt M. II. S. IL S. 230. (CCCLXIX.)
4893. Otto. Abl der Kircho S. Alcxnndri r.u Gial-rhiip, wclrhcr von Waltrrus pcllifcr cin Lehcngut zu
Wauboklenchuscn in Francia mil cincm dazu gchorigcn Gutc zu Bcrchuscn (jetzt Wemliogbausen
mid Bergbaasen im WittgeosteiBlsdien), desgleichen voa Brkenbort eb Aliod zn EdMniorf ga-
kauft hat, schcnkt dicsc Giilcr seinom Klo-.trr. S. d. (Nadl Seifierlz, um 4473.) Nodi unge-
ddruckt; kiinllig ia d Nachtr. zu Scibcrtz Irktiiulonb.
4994. December 26. Ludwig, Bischof zu Mtinstcr, stirbl. Goiiefridi Chron. ap. Frchcr. T. 1. p. 341.,
nach veldiem derTod des Bi8dio& an etoem gel^rlicben «pidemiBdien Hnsten «rfolgle. Todea-
tag nadl Necrol. Eccl. maj. Monastor. Dassclbc bcmcrkt, dnss sciuc Mcmoric vor dem Wcih-
y Bachtsfcstc gefeicrt wcrdc; dahcr mag cs kommcn, dass Einigo den 22 Pcccmber ab scincn
Todestag angeben. — Er gab dem Domkapitcl das Miinzrechl und dic Einkuafie von den soge-
namiten SchUige - Pfetuungen (obventionoB monctae (]uae diountar Slegarpennyiigc). NocroL di —
Dass er dic vorhcr amlsvvpisc aiTstirthancn bischiiflichcn Hiifc Lon, Haltrrn, Diilmcn, niUcrbiTk,
Wareodorf, fieckum, Alen und Wcrnc imtcr soioo unmittclbarc VcnvaUuog zuriicknahm, crfali-
ren vrir miB «iner, gehdrigcn OrtB naher nachzaweisendea Urkonde Biscbof Otto's L vom Jahre
1217. —'DeSB Armann vun Katzcnclubogcn seiu unmilti>lbarer Nachfol^cr war (cui Imperator
Hcrmannum fratrcm comiti.s dc Kazinc!inho<;o f.nbs(itiiit' , sai;t nusdriicklich Gndcfr. Cliron. 1. c..
wodurch das Dascin dea von spuloren Cliruni^tcn crdicbtclen litsthofs Godschaik ebcn so bc-
itimmt aaBgBBoUoaeen vrird, wie dnrdi dio schoa im nilchsten Jako auftretendea Uiknnde»
HemaiiDB 1L« dle fur dnen Biodiof sfmdieii dieseni iiod Lndwig L keincn Bmim laasmi.
Digrtized by Google
11T4.
53
M7t.
49ft3. Februar 24. Graf E. von Altr-na tmd seio Sohn Craf A verbiirgpn sich fiir dm Crafen Eogelbert
von Bcrg, aU (icrseJbc von dom ^Thiiringischen) (irafen Heinrich Ha<tpo (las Scbloss Windcck
xu LdieB empfiiaf^ Aot in soHeaipni euria Aqaisgnuii VL Kal Hart. 447i. Laoomblel Ur^
knndenb. I. S. 3Ii.
499& Mai '^- Armhl, Graf von Allena (Alzena), wird £;cnannl in einor rrknrolc Kabcr Friedrirhf; I. fiir
das Klostcr Sicgbcrg. D. ap. Sinccche YU. lU. Maji 1174, a. R. X.\U1. imp. XX. LacomblGt
Uikaodenb. I. & 346.
4997. „ 89. mUpp, EnbiMlior za Cbbi, be5ta(i<;t das von seinem Hioisterial Sigeoeiid gestiftele Klorter
OHn^hauscn. D Sof;at. [V Kal Jun IITi, Frid. R. XXII. imp. XX. Unter den Zeugen: Alberl,
Decbaot zu Socsti Ueinrich, Graf voa iirnsberg; Rabodo voa der Haik. Seiberlz lirkundenb. L
S. 93.
4998. Dendbo ver(^kibt sidi mit dem Kapitol der Klrche zn Soesl wegen der aogenannten alten KircheL
A. H74. Untrr dcn rini-^lHchen zu Sop<5t wordon gcnannt: der Propsl Bemhard, der Dechant
AUieri, Johanncs Scholarum inagisteri uatcr den Zeugca: GrafEverbard voaAltena, Graf£ngel-
ber( aeiii Brader» mid Aniold aeb Soha. Seiberlc IMtaadenb. L Sn 90.
4999. Dersdbo bestaligt die von dem Kapitel der Kirche zn Soeat gelrolfeoe Terfiigaog wegea dea Wal-
des Bokliolt, und schcnkt dcrsclLcn dcn ihin daran ziistcficndcn Zchcnton. A. 1174. KindliHiger
VoImcsU U. S. 24., und daraus im Ausz. Seibcrtz Ijkumlcnh I. S (CCCLXX.)
2000. Derselbe bestatigt die Scbeokung des Uofes AivcudinchuscD, aus der Erbschaft Rabodo s von Ilege-
aiQchiisen, an das Kloater Scbeda. A. 4174. Hngands Arduv VI. S. 476. Seiberfz Urituidenb.
L S. 91.
2001. Bermann, Bischof zu Miiimtcr, bestiitigt dem Slifto Kappenbcrg oio Gtlt xn Botk ond dto ZdMDt»
loso dessclbcn. A. IITi. Bisher ungedruckl. (CCCLXXI.)
2002. Dei^clbo iibcrlosst dem Klustcr Asbock ciacn ihm benachbartcn bischijflichen Uof, durck vvclchea
es oft beliiatigl worden. A. 4744. Bite angedmckl. (CCCLXXIL)
(4474— 1183.)
SOOSL Bammm, Ksdiof ta IfQasler, gRit, durcb VerrailteluDg des Erd)isdK>& Wiclimantt m Magdeburg,
das der Muhle zu Rodenburg gegcniibcr liegcndc Ufer, den Werdcr bei dcr Miihlc u. a. ni.. zu ^
seincr Kapelle gehorig, dem Kloslcr S. Maricn zu Miif^dcluirii tauschsvcisL- fur cine liallu; Hufe
in dem Dorfc Cikcriz, mil Kinwiliigung des Grafen Hoicr von Mannsfeld, ab Vogtes diescr Gii-
ler. S. d. Lodewig Rdiq. MBa. T. 11. p. 384. — BrKb. Wichmami reg. v. 4468—4494; Biachof
Ilermann 1174 — 1203; Marki,'raf Theoderich, der ncbst scincm Druder Dcdo iu der Uiknnde
gcnannt wird, starb 1185; die Urkundc tfehbrl also xwi.<;chen dio obij:;tn Jahre.
2004. Zur Zcit dcs Bischolis ilnno zu Minden wird dcr Slrcit zwischen dcm Domkapitcl zu Hindcn uod
dem Stift auf dem Werder, wegcn der Giiter des Edlen Mirabflis, der bis an den p.ipstlielien
Stohl gcdiehcn war, iu piipsllichem Auftrase, durch die Bischtifo von Miinster nnd Osnabriick
und cinigo andcre Gcistliche, dahin cntschieden, dass das Kloster auf dem Werder den Hof
Brok und die Kircho zu Gclcnborg bchJUt Lerbeck Chr. I. c. p. 178.. 179. — Die Entschei-
dung wegcn der Lehensleute dcs Edlcu Mirabilis betrcfrend, vgl. die Urkunde CGCLIT. — Da
ni.schof Ilcrraann von Miiiistcr, als bei der Entschcidiin;,' licthcilipt. ausdriicklic h gcnannt wird,
80 kann dicselbe nor zwischea desseo Rcgicruogsaalnlt uud dcm lode des Bischo^ Aono, also
swisdien den «iiie«n Muw, «taiigefundoii habcm.
Digitlzed by Google
81
1175.
9005. Jitm, Bisdior sa WMtoa, maeht za Anfonge di«ws Jahrs ^ Pilgerrdse aaoh S. Jacob (Compo-
slcll in Spanicnj, und schlicssl auf dcr^iclbcn Fraternitats-Vertrii^e niit vcrsrhicdcncn franziisi-
schen Klostcru. Der friibcste dcrsclbcn isl ausgcstcllt V. Id. Janaar. ViTi (nach der dic Jahr-
zahl init dem 25. Marz wcch.sclndcn Zcitrcchnung; atso 9. Itm, 1175;; die iibrigen s. d. Biflber
ungedruckt. (CCCLXXIIIO
SOOSb. Fcbninr 21. DerbclLc srh!i(><>t cincn Fratcrnitiits- Vcrlrag mil dcr Kirche S. Jacobs zu Compo-
slclla; d. IX. Kal. Marl. 1174 (nach dcrsclbcn Zeitrochouiig wie d. v.). Wiirdlwcia bubsid. dipL
T. X. p. 9.
SOOft. Jul. 12. Hofcsrcchte dcs, dcm Kloster Licsbom zuslandigcn Hofcs Hiininckhof. D. in prdfcjiso Mar-
garctac 1175. Dcm von Ballhasar von Biircn, als Vogle diescs Hofes, im Jahro 1467 aittg^
slclllcn Rcvcrsc in deutschcr Ubcrsetzung eiiigcriickL Kindlingcr llbrigk. S. 603.
S007. iftft%>, Erzbisdiof zn Culn, bcsiliiigl einen Tausch zwischen den Rloslem Odingen und Scheda,
wodarcb crsicrcs cinc Ilofe za EDneat, letxterea aber eiae Bove za Birincdorp erhill. A. 4475.
Scibertz Urkuudenb. I. S. 95.
8006^ B§fmam. Bischor zu Hiinster. incorporirt dem StiAe Knppenbcrg die ffirdie zn Bork, mid bestii*
/ tigt ihm einen Zehenlen zu Blotincdorp. A. 1175. Bisher ungedrockt. (CCCLXXIV.)
8009. Dcrsclbo bcstatigl dcni StiHe Kappcnberg den von scincm Vnrgiingcr, IVischof Friedrich , ihm v^fi-
y schcnklen Zchcntcu i\x Lenclar, und die ZehcaUuse zu Cohus uud UoUburgethorp. A. 4175.
^ NieMrt H. U. S. n. S. 836. (CCCUCXT.)
8040. Amold, Bischof 7:11 O^nnljrilcl;, bcst.'itif;t die Privileglen und die innorhalb scincr Dificcsc gclegenen
BcMUongcn dcs Klostcrs Gaholt. A. 4175. Aanal. ord. Praemonslr. I. 1. p. 398., uod daraaa
hn Anszog (ohne Datam), Niesert H. U. S. V. S. 41.
8041. iilAaiKo^, Bischof zu nildcshcim, hesliiligt dcm Kloster Amclungsbora cinc Salzqucllo za Sfnleil-
hascn, unfl giht ilmi da/11 rlen Zehcntcn iinfl cin Srtlzliaus, so wic cin anclcrcs Salzliaus, wel-
cbes Graf Bcringer von Poppcnburg, dcr cs von dcm Bischofe zu Lchen halte, diesem resignirt
hat, nachdem es znvor ihm selhst von Hermann von Wulviogen reeignirt worden. A. 4475.
Auszn- b. Falke C. Tr. Ccrb p 888.
2048. Meittrieh, Graf voo Arosborg, bestatij^ seines MiDisterialea Godofrid voa Perreclo Schenkung eioes
Hanses zu Sendenhorst an das Kloster Lierfiom. D. Amedierche a. 4475. Wigands Archiv YL
S. 176. (CCCLXXVI,-
8043. Smnrich, Graf von R.iveii>bcri;. Zeugc in ncr:rng llcinrirhs za Sachscn Dolations-Urkunde der Ka-
pelle S. Johunncs dcs Evangclistcn zu Liibcck. A. 1173. Lcvcrkus Ijrkundenb. dcs Bisth. Lii-
beck S. 45., Nr. XI.
(1175—1178.)
2014. Kaiser Friedrichs I. Privilegium wegen der Frcihcil dcr Personen und Hiinscr dcr GcisUichen des
Bistbnms Hinden. Act. in palado apud Cremonam, s. d. aber znr Zeit des Bisehoft Ainno. Bis-
hcr ungcdruckL (CCCLXXVII.) — Wiilircnd ctcr obcn angegebcaea Jahre war der &tter in
Italicn; seia Aafcnifaalt ia Cremona ist nicbt oiibGr naohzuwetson.
1176.
2045. Hiirz 25 Conrad, Abt zu Corvcy, incorporirt dcr Kirchc zu Eresbcrg die Kirche dcs hcil. Magnos
zu Horhusen. Act. Corb. dte annunc. domin. 1176, Conr. abb. XVL Falke C Tr. Corb. p. 515.,
Q. daniis im An». Seiberts Urktmdenb. L S. 07. (GCGLXXm)
Digitlzed by Google
56
fUM. Ibi I. Amo, 'KuAiot zn NiDden, bes(itti({l oiid vennelirl die SlMtniigea leinei Vorgangers WenlMr
riir das Klostcr Obcrnkirclwa. AoU Kal. Heji 4176. S|Mlok«r Bdir. I. S. 475. Westpbalia 4926
S. 30i. (CCCLXXIX ;
8047. „ il. Conrud, Abt zu Corvey, be^iliiiiiut ilie Hechto des Uofcs zu Ilaversford. Acu Lorb. VI.
IM. Jan. 4476. Conr. abb. XVi Kindlinger H6r%lt. S. SI8. Wigand Geedt Corv. IL S. SSG.
fCCCI.XXX.)
2018. Scptcmb. 26. Sophia, dio Tocbter der GraQon Gcrtrudis voa fientheim (v^. Nr. 4788.) uod Wiltwe
des Grafen Tlieoderich Ton HoUand, slirbl aor einer WanDahrt nach Jerasaleni. Stronck Ibcpt.
p. 382., e vct. chron. Ik^nlhetn. Vgl. Jung Hist. Coinit. Bcnlhctn. lib. III. cap. 2., §. B. — Von
ihrcn Sohncn crbtc ilcr iiltcslc. florenlius, die Grafschaft Holland, dcr z\s'cite, Otto. dic Ciraf-
schafl ficDthcim, dcrcn ficsilz ihm dcr crstere vergebens slroilig zu inachca suchle. Dass bcido
eekon bei der Hatler Lebzeitea sach im fiesila dieeer LKader befanden, wiirde ane der oben
Nr. I9I7. angcf. UrL.uiido crhollon, wcnn nicht muglichcr Weise t!i« Jahrz.ihl ilcrsclbcn ftilsdl
wiiru, uod sie vielmehr in dioses Jahr (4476) gehoreo mochte. Lnter dca iibrigoa Kiodcro der
Sophia befenden sicb Btddmn ond Theodendi, 'welche in der Folgc, beide nach euiander, ^
schbfc zu Utrccht wurdcn. Jung 1. c. §. 6.
2049. Philip}», Erzbischof zu Ciiln, bcstaii^i die Vervvendnng eines Zchcntcn zu Slockheim zur Vcrhcssc-
ruQg der Prabcnden bei dcr Collegiatkirche zu SoesU Unlcr dcn Zougco: Bemardus major io
Honaslerio Praepositas; Adolf voa Allena, CBnoaicafl an der Dondurche za CSh; Graf Heinrich
von ArnisluTL;; Craf .\rnoI(l vun Alleiia untl sdn Rruder Friedrich; Reiner voti Froisbrelh; Con-
rod von Hudenberg; Everard von Ardei, u. a. m. A. 1176, Frid. fi. XXVI. imp. MIV. Kiod-
lingcr Volmcst. U. 8. 27. Richtigcr kiinfiig in d. Nachtr. zu Seiberlz Urkundcnb.
SOSO. Derselbc Lcstatigt die Schcnkung einer Hove und eincr Zchenddae dorch Sigcnand von Batlhusea
nn ilas Kloster 7u Udlenhuscn (Olinghausen) , und die Cberlragung dcr Vogtei diescs Klostcrs
an Rcincr von FroisbreU A. 4476, Frid. R. XXV. Unter dea Zeugen: Graf Ueiurich vod Ams-
berg; Ccmad voa Ralheaberg; die Himstarialea Heinrkb voa Vobnalaleio nad sebe BrBder Ge-
rard und Gozwio. Seibcrtz Urkundcnb. I. S. 96.
2024. Hermann. Bischof zu Munstcr, scbcnkt dem, im Bau begrilFencn Marien-Ma^rlalcncn-Tfospital zu
Hiinster cinc Komreote aus dem Zebenten zu WinlerswiL A. 1176. ISieserl M. U. S. II. S. 238.
(cccLXXxn.)
SOSS. Dcrsclbe bcstati.::t dcn von soincm Ministerialen Qisarius von Kappenhcr"; gcschlosscncn Vcrkauf ^
des Uauscs Merscb bei Werne an das Stifi Kappenbecg, und erliisst demsclben den Zchenlcn
fiir eioe Reate von zwei Schilliagen. A. 4476. fiisher nngadmekL (CCCLXXXO.)
3023. Denelbe schenkt dem Stifto Kappenbaig eiae Zdienfloee aua dem Hofe Netle. • A. 4476^ Biaber
ungedruckt. CrriXXXIII^
2024. Derselbc bcst^ligt und i>ciicuki dcoi Kioster Liesboro Zchenten an vorschicdcDOD Orten. A. 1176.
Bidier ungedrnckl. (CCCLXXXIV.)
20S5. StaUit des Domkapilcls zu Miinsler, die bei der Option der Ohedienzen zu befolgendc Ordnung ^
betreffead, nebst Angjabe der damals bestebeodea U Obedienxen. A. 4476. Nieaert M. U. fi.
4. Ablb. S. 261. (CCCLXXXV.)
1177.
2026. Jul. 20. Amoid, Bischof zu Osnabriick, Zenge in eioer Urkondc Kaiser Friedrichs /. fiir die Kirchc
za Aqoileja. D. in terrilorio Venelo. XDL RaL Aog. 4477, a. R. XXVI. iaqp. XXIV. Dumont
Corps dipl. T, I. P I. p. 6i.
2027. AugMst 3. Papst Aiexaader 111. bestaligt die Rechte und Diocesaa-Cjreuea der Kircbe zn Osoa-
Digrtized by Google
86
IITT.
britck. B. Venetiis in rivo afto m. Non. Ang. s. a. HBser O. G. II. S. 809. s. W. VIIL S. 401. —
Dio Urkuinlc gehort ohne Zwcifel in dlesi s Jahr, weil, zu Folge andcrcr rrkunden, der Papst
um cfiisc Zeit sich in Venedig anfliieU, auch der fiiscbof von OsaabriidL damala solbsl ia Ita-
lien war.
80S8. mbrend der Ersbiscbof von Cola in tlalien ist, bdcri^en sich in Wesifalen dessen AnhSnger, ao
dcrcn Spil/c dio Grafcn von Allena, und dic Anli.iivmr dcs ll( r/i)i;< \on Sacliscn, nn dcren
Spilze Bcrnhard von dcr Lippe. — Uer Bischof von Miinstcr, der aucb bei dcni Kaiscr in lla-
lien war, crgrcifl nach scincr Riickkchr dic Waffcn pcpcn dicjcnigcn, welcho 'wahrend semer
Abwesenheit soin Bislhum an^cfalicn hattcn. und zcrstbrt, in Vcrbindun^ mit dcm Grafcn von
Tckcnrlnirr: ttnd Hcriilinnl von dcr Lippe, dic SchI<Uscr Ahaus uml Dioponau. — Bcmhard von
der Lippc bc$ctzt, fur den Ilcrzog lleinricb vonSachscn. das Schloss Lcwcoberg, welchcsnach -
her zo StreitiglLeiten zwischen ibn ond den Grafeo Hermann von Ravensberf Ursadie ^bi
Gobclin. Pcrs. I. c. p. 272.
20S9. ^lipp, Erzbischof zu Coln, vcrerbt dcn zu seiDcm Hofe zo Socst gchorigen Wald Bukholl, Bebu&
dcr Urbarmachung dcssclben, an den Schuilheissen Hermann zu Socst und an Hildcgcr, gcpen
etnen jahrlichen Zins von 40 Schillin^en Soester Miinze, und zu dcmsclbcn Rcchtc, wie andere
Erhzin^sijiutcr Jcensunles mansi} dossclbcn llofcs. \ 1 177, Frid R. X.WI. im[) XXIV. rntcr df*n
Zcugco: Alberl, Dccbaot zu Socsi; Heinricb, Gra/ von Amsbcrg; Arnold, Graf von Altcna, uud
aein Brnder Friedrich; lleiner von Froisbret; Conrad von ftndenbeitg; die MinislertateD: Heiiiiieb
von Vohnndistein, Rutgcr vnn Rudcnbcr^, u. a» m. Haeberiio Analect med. aevi p. 283., uad
im Au^zii^jf, Srihnrlz rrktindfni!». I S.
20UU. Dcrselbc bcslalaj^l dcr Palrokius-Kircho zu Soest die von ihr erkauiicn Ackcr zu Mcriokhusen,
nebst der Gerichlsbarkeit liber die freieo Lesle diesesOrles, wolche der FVo^fHeioridiHno-
ziin 711 dir^em Endc rnsi^^nirt haL A. 1177, Frid. R. XXVI. imp. XXIV. KincDinger Volmest. n.
S. 3i., u. im Ausz. Scibcrlz UrkundeoU l. S. 103. (CCCLXXXVI.)
8031. Denelbe befrdl das der Patraklas-Kirche «n Soesi gehorigc Gnt m Yrilenobnseo voo den ihm
daran zustchendcn Ab^bcn. A. 1177. Unter dcn Zeugen: Bernard, Dompropst zu Mimstcr;
Adolf von Altfiiri, Canunicus an dcr Domkirchc zu Cbln; Hcinrich, Graf von Amsbcri:; Arr Id,
Graf von Aitona und scin firuder Fricdrich. Copiar. occL Sosat. im Besitz des D. Gcbrkcn zo
Paderbom; Itiinflig in d. Naehtr. zn Seibertz Urkmidenb.
8088. Bennatiu, Hischof zu Miui^trr, hcstiitii;! die von soiiicin Mlnisterialcn Sig^jin ^csclichone Sohcnknns:
/ des Uofes Uoilho mil dcr KapcUe daseUwt und aodcro Zubehoruogen, ao das Domkapitel zo
■ttoater. A. 4177. Niesert H. U. E 4. Ablii. & 868. Wlkena Gesch. d. Stadt HUaster S. 88.
(CCCLXXXVIL)
■' 8033. Ders '1!io stirtot das, der Collegint Kir< lu' m Manritz vor Miinstcr noch fcblcnde Dckanat, ond be~
6liiQUil dosscn luakunflG. A. 4177. Wilkcns Gcsch. v. Stoiof. S. 30. (CCCLXXXVIU.)
8034. Defsdbe bewilligl dem StiHle Kappenberg die Zebeotfirciheit lUr die, aof den zum HoTo io Wenie
gchorigen Gute Scllant zn baoeoden Hiioser, nnd andere Freiheileo. A. 4477. Bidier nnge-
drucku {CCCL\.\XIX.)
2035. Dcrsclbe bcurkundct cincn Vcrglcich zwischcn dcm Kloster Licsborn und den Suhncn des Ministe-
rialen Gerwin, wodurch erstcrcm cin Haus zu Ostwich zucrkannt wird, OOd MgoOt deioselbeo
verschiodonc Zclicnion A. M77. Bishcr ungcdnickt. (CCCXC'
8030. Benhttrd, Propsl, Engelbeii, Dechant, und das ganze Kapitel dcr Kircbc zn Miinster, geben dera
Vinisierialen Sigunn. nnd seiner EheAan, welehe ibre GBter dem Domliapitel iibertragBO habco.
euie lebenslangliche Priibcndc, und vcrsprcchcn l&OnlUg ihre Heuwrie n feiero. A. 4477. Kie*
Mrt V. U. B. 4. Ablb. & 274. (Vg). Nr. 2U38.;
Digitized by Google
#
HTt — Ht«.
87
2037. Evergifnif! , Bischof zu Paderborn, bcurkimdel djc Schcnkung vcrscliicdciier Gtiter zu Listcgen, Wa»
tcrvcldc u. a. O. aa Ua« Klostcr WilbodciiscD. A. 1177. Bisticr ungcdruckt. (CCGLCl.)
S038. Deraelbe bcstiitigt dem Kloster Gehrden die Zeheiiteo m VaHiuMn, Osterirasen und HeLddeflseik
A. 1177. Schatcn A. P. !. p. a90. Falke C Tr. Corb. p. 231. (CCC.XCII.)
2039. Amold, Biscbof zu Osnabruck, sliiict ein liospital mit eincr Kapollo 'S. Yiti; sa Osnabriick ao der
Hase. D. in Osiiabr. a. 4177. Moser s, W. m S. 319. (CCCXCIU.)
SOiOl Derselbe bcstaiigi dic Siiriung dcs Klosicrs Oscde und iiisbesoadere deaseo nenere ErwerimDgen,
namcnllirh (in<-«; iffr Scln nl E\ ciliaid tli'ii '/cIiontiMi ( inrs H-ui«r's rn Osdc, Godcscalc von Thif-
bolte das Eigcnlhum dcssctbcn lluuscs, utid dcr Hichtcr Uutduin cincn Zehenten zu VoUen in
Friosland, dem Klostcr theils gescheokt thcns verkauft haben. O. Osnabr. a. 4477, Prid. R.
X.\IV. imp. XXII. Hpisc. a. II. Lntcr dcnZcuijen: Gisclcr, Propsl zu S. Johaanis; Thidliurd, Dom-
dcchant zu O^nutinick; I.ijdnlf, dcr Slifler und Vogl dcs Klosters Osede. und scin Sohn Wide-
kin; Bcriihard von iloistinai , llulclicr von Thiflioll; u. a. in. Mbscr O. G. II. S. 300. s. W. VUl.
S. 99").
S0i4. Aleifdis, Ablissinn zu Mescbcdc, holcfm) dic Knnonikcr dcr DCUgGSlifletcn Kirche zu Kiistrlliri - mil
«iuer in dva Hof Slockhu^-n gciiurigcn vviistcn Uove an der Ruhr, gegen cinc Abgabc vuo 2
Denarien in gedachton Hof. A. 4477. Unier dcn Zeugen: die PritpstiDO Uadewigis, die Deohnn^
tinn Juita, dor Dcchani Widekind; Heinrich, Graf voii Aivsbergs Coorad voo ftnthenbcrg. Sei-
berte Uriuindeab. L S. 400.
4178.
20i2. Jun. 19. Papsl .1/. Tvi)i7' r /// Ih .siati-i dio Hccijtc nnrl Bcsitzuni;on des Fr7=:tifts Ctiln, namcntlich
dessen Grufschuricu und anderc Giitcr in We^TuIca. D. Latorani XllL KaL Jul 4178, pontif.
a. XIX. Seiberte Uriuiodenb. !. S. 401.
2018. „ 21. PltUipp, Etsbisdtof zu Coln, widmcl dcn bci dcr alten Kirchc S. Petri zu Socst gclegencn
Palist (idrr Tlnirm, mit F.in\N illi.^vtng des Propstcs I?crnhard zu Socst und andcrcr V(»rnehincii
und Minislcrialcn, zu cincm ilospiialc. Act ap. Susalum d. XXI. Juu. 1178. Lnler tlcn Zcugcn:
die Bischore Hennaoo voo HuoBter und Anold von (taiabrUelt; der Propst Bembard und der
Dechanl Albcrt zu Socst ; Grar Ilcinrich von TIiiirin:;cn , dic rirafcii ncinrich vun .\rnsberg, Si-
mon von Tckencburg, Hcrmaun von Raven&borg. Arnotd vod Altooa und dcsson Brudcr Frie-
drich; Conrad von Rudenberg; Gf)dcscalc von Pndbcrg, u. a. m. Bttberlin Anal. nied. a>vi
p. 499., 11. im Ausz. Sciberlz Urkundenb. I. S. 104.
S044. August 4. nrmnmi, Bischof zu Miinstcr, vvoihl dcn Hauptallar in dcr Kirchc dcs Klo-.lcrs Werslo,
Bistbums Llrccht, zur i^bre dc» heil. Rcmigios, prxsulatus sui anno V. Slrunck Mscpi. p. 378,, "
aos eioor Wersto^sdion Handsehrift.
8045. September 28. Evergisus, Bischof zu Padcrbom, stirbl. Gobel. Pers. I. c. p. 272. Todcslag nach
Nccrol. Busiorf. u. Ueris. Das NocroL Abdingbof. gibl d. 39., das von ilarienniiinster d. 27. Sep-
tcuibcr an.
S048. FkOij^, ErKhieiAor zu Coln, %'crbindct sidi mit dem Bischor Odelrich zu HaJborstadt gcgcn die Be-
druckuni.'cri iind C!h r;;;rifrc dcs Hcr/o^-s Hcinrich von Sachscn. AcU ap. Cn^h a. 1178. Zeiigen,
aosser mchrcrcn huhcrcu Gcisliichcn dcs Erzstifts Coln: dic Grafcn Gerbard von Gcldcm, Eogei-
bert voo Bei^g, Hetnrich von Sayn mid «eui Bnider Bvorhard, Amold von Aliena uad sdo fim-
*] In dtm lalelit («diiclitea Abdmcke i*t Zcilc 8., an»tatt: ct dcTotionc, lu ktco: ex dkv.i Z. 2S., hmIi: iMndtM,
«M dnudiallea.
BciMU U*t WalM. IL 8
Digitized by Google
58 11T8 — 1179.
der Friodricli; Roinor von Froysborg ; dir Mintstcrialcn: Holnrich von Formudistcn (sic) und seinc
Briider GerbanJ und Goswin, Go»wia voo Alleoa, Gerhard von Uerae u. a. m. Wigaads Archiv
VI, S. 287., DMih «iner ijn||;enaDen AbaehrilL
2047. Fclide des Erzbiscbofa von Coln gegcn don HerzOg voii Sachson. Fr/liisrliof Philipp dringl mit einer
ansohnlichen Mannschaft liis ;in dio Wcsor vor, zerstort Hoxtcr, vcrhecrt das L;iir1 his nach
Ilameln, und eruberi eiiiij^e ScLlu^scr. Ucrzog lleinricb fuhrt dariibcr Klagc bei dciu Kaiscr,
wdeber beiden «inen Tag xur Venntworlnng oach Wormfl aowlzL Godefr. AiumL ap. Freher.
T. I. p. .\rriolrl. Lubec < 1: n .<?!av. ap. Leibn. T. II. p. 6». Gobelin. Pcrs. 1. c. p. 272.
2p48. Uemfmi, Biscbof za Miinstor, iibcrlriigt gcwissc, zum bisch()flicben Uofe zu Uiinster gebimge Gii-
ter, dem Khwter Sb Harten daadbsl zu Vncbiletbsreehie. A. 1478. Niesert M. U. S. IL S. 2(0.
T.r.r.xciv.)
2049. Dcrbellic eignct dcm Stiflc Kappcnberg cincn Zehenten zu Ilasselc, und bestatigt cincn zwischcn
j/' dcmsclbcn Stift uad Liulbert voa Bovcrco gcscbIost>eaco Vei^lcich wcgcn des Zcheotcn zu Sor-
^ beke. A. 4178. Hsber nneednickt (CCCXGV.)
M50. Dersclbo beurkundnt, cln^^s Franco von Wctcringon, vor dcm Grrichtp des Grafcn Bemhard von
Diilmco, aeioeu Uof Ebbinchove im Kircfaspiei Scopiugoii, dcm Kloster Asbcck, seinc Besitzuogeo
ho Khidnpiel Thenen, der Klrche S. Lndgeri zu Niioster, und setne Beeiizungen zu Langenhorrt
oebst andem Giilern an verschiedcnen Orlen, dcm von ihm gestirietcn Nonncnklostcr zu Langcn-
horst. unlor dcr Bcdingung, dass ilif zu difsen Giitern Eigcnhijrigen Wachszinsigc der godaohten
Kircheu wcrdca soUgd, gcscbcukt liat. A. 1178. Nicsert M. U. S. IV. S. 420. (CCCXCVI.)
2W4. Derselbe eigoel dem Kloster Asbeck ein Haos zn Were, oebst Zehenlen zu Rene nnd Hanewie and
ciner W^vc rm Waldc Wire. A. 1178. Nieserl M. U. S. IV. S. 118. (CCCXCMI.)
^ 2052. Anioid, Bischof zu Osnabriick, beurkundet, dass das Klostur Gertrudenberg voa Rikczo, dcm Bru-
der Suelbers ond Balddos, ein Haos zu RontMtreo mii dem Zebenten erkauft hat, und dicser
Kauf in dem Gcrichtc des Diiicgrafen Ileiiirich von Gippel bestiitigt wonlen*jst. lf(iaor O. G. D.
S. ;^30 , mit der faUcbcn, wahrschrinlich niir nacli irriircr Mulfnn.issung angenammoneD Jahr-
zahi 1l8"); dcss. s. W. VIII. S. Ul., mii (icr. zwar ini Originale betindiichea, abcr augeoscheiji-
llch auf einem SdireibreMer beruhenden Jahrsahl 44SS; denn 4468 re^irle der Bischor Amold
noch nichl. <183 aber warcn srhon lani,--! dcr niunpiopsl I.entrrid nnd der Dechant Joseph im
Amtc, wiibrcnd in der vorlicg. Urk. dcr Propst Arnold uad dcr Dccbaal Thihard (vgk Nr. 2040.)
gennnnl werdcn. (CCCXCVIil.)
2053. Heiurich, Hci7.og zu Baiern und Sachsen, beaiknndet, dass Franco. Vicedominus dcs Stifts Hiinster,
iiiii Geiielinii-iiiif; dcs Her/e^'s, als ohcrsten Richlers, mit Beifall aller Grnfen nnd Baronen, ond
mit Kinwilligting scincr l-j-i)cii, scin Oul Langenhorsl dcm Dicnsle GoUcs gcwiduiel hat, um
daiaof ein Kloster zu bauco. S. d. Niesert M. U. S. tV. S. 434. — Mit Besi^inag auf Nr. 20Sa
ist dio Urkunde wahrscheiiilich in dieses J.ihr /ii sctzcn.
2054. Simon, Propst dcr Kircho S. Gereons zu Colu, ordnet dic Zohenllo.se der Kappenbergischeo Giilcr
zu Mcillar und Bikcokhusca. A. 4478. Bisher ungedruckl. (CCCXCI.XL)
1179.
20d5. Januar 43. Reicbstag zu Worms, zur Beilogung dcr Slreiligkciten zwischen dcm Erzbtschof voo
Cfiln und dem Henog voo Sadisen. Der Ilerzog bleibl aos. es werdon aber viele Klagcn gc-
gon ihn angebracht. Godefr. Annal. I. c. p. '.iii. .\rnold, Liibec. I. c. p. CH.
2050. Miirz 9. miipp, Er/Viisrhof zu Coln, bcstiitigt die Cbertragung einer llove .in dcr Rtihr, vnn rJcr
Abtissinn Alcydis zu Mcschcdc, und etner benachbartcu Ilove von der Kirchc zu Hiiovclden, an
das Khjstcr Koatelberg, und scheukt diesem zogicich dco NovabMhenleo voo deasclheo Hoveo.
Digitlzed by Google
iitl.
69
Dat Sosatiae Angironnii oppido W. Id. Nail 1179. Unter den Zeogen: Bernliarid, PropBt, Al-
bcrt, Dcchanl, und Gerhanl, Pfarrer zn Sni^st; Alhrrt, Pfnrrcr zn Wrr!; Thirtwnnl, Pr,irrcr zu
Meschede; Graf Ueinrich von Arasberg und scia Sohn HciDrich; Conrad von Rullcubcrgi zwci
Heinriche Ton Amsberg; Hennann, vOIicns zn SoesL Seiberlz Urkondenb. L S. 405.
SO&T. „ 12. Dcrsclbe beurkuiidct einen Tausch zwischcn dcn Kloslern Olcncbuseil QndOdingon, WO'
durch prsifrr^ fino Hove zu Olcncluisen erwirbt uml (Jifiir fine Hnve 711 Rrfdf^nhrkc abtritt,
wclcho dem Odingischea Ilofc Gevcrcn zugclcgt wird. Dic Vcriiandlung gesciiaii, von Seiten
des Kloslen Odmgen, dtirch dio Abtissino Adeieidis, den Grafen Heiniich von Am^ei^ als ¥ogt
1 : Kla he, den Lntrr-Vogt Pilpgrinus, und den Yillicus Fricdrich zu C< VLn n; von Scitcn des
Kiuslcrs OUoghau^en durch dea Propiit lidench und dcu Grafcn Rciucr (von Froilsbrecbt) als
Vogt Unter den Zuugcn crseheinon: der Propst Berahard zu Soest; Godcsoale, Pfsrrer zn Ka-
stelbcrg; Conrad von Kulhcnbcrg; Kvcrhard von Arthey; Wichold von Wclvcr; die Ministcrialen:
Hcrnuiiiii, Schiiliiiciss zu Sor*.!: Bcrnnri! von Lon. Osihii; voii (icin iiiM:,'o, Volmar von der Rure,
Thielmar von Mcidickc, Gcrbcrl von Vrilinclhorp u. a. m. Seibcrtz Irkundcnb. I. S. 107.
2068. April 6. Bematm, JHaehot zn Hiinster, Zenge in Katser IMedridu L Urkuade fflr das Kloster Ma-
ricnihal. D. Ha^QOwe m Id. ApriL 1179, a. R. XXVUI. imp. XXV. Schoepflin Abat. dipL IT^
p. 270.
2059. „ 44. Die Bischiire F«nRonn von Hiinster und ArmM von OsnabrUck, Zeugcn bei K. Frie- ^
drifhs I Bcstatigung dcr Verpraudun^ dcs Hofes Lautcrshovcn von dem Er/b. Philipp von Colo,
an (ii n tiiafen Engclbert von B< 1 D Sdx' IIL Id. April. (1 179» deao io dteseni Jahre feierte
dcr Kaiscr diisclbsl Oiitcrn/. Lacoiuiilci Irkundenb. l. S. HiH.
S060. ,. Dieselben. Zeogen bei K. Friedrieht /. BeslMttgnng der Verpl&idnDg der HSfe Helede nnd
Elbcrvcldc voii iti ai Kr/1i. Philipp zu Culn an den Grafcn Engelbert von Berg. S. d. aber wahr-
sclicinlich niit dcr vor. LVL glcichzcitig. Lacomblel L C.
2061. Jul. 4. Dic Bischofe J7mnann vod MUnsier, Arnold von Osnabriick nnd Anno voii Mindcn, Zeugen
bci K. triedrichs /. Bcstatigung dcr Besilziingcn und Rcchlc dcs Ilisthums Bnmdi nhurg. Act. in
curia sollempni Magdcburgi ci'I< I>inta Knt. Jul 1179, a. K. .XXVIll. imp. XXV. £ccard. Uist.
geocal. priac Saxon. p. 79. Gerckcn htiflshist. v. Braudeub. S. 3G6.
2062. Aof demsdben Reidistage «orden auch dio za Worros (s. Nr. 2065.) aneriedigt gebliebenen Be-
schv^crdcn gegcn dcn llcrzog von Sachsen, jedoch, wcgen scincs Ausbleibcns, abcrmals frucbl-
los, wicdcr vorgenommcn, wodurcb dic Klagcn gegen dcn Hcrzog noch vcrmchrt wurdcn. —
Ein pcrsonliches Gcsprach zvvischen dem Kaiser und dcm Hcrzog. zu Haldcuslcbcn, hcf cbcn
80 friichUos ab. Godefr. AnnaL I. c. p. 3ii. Aruold. Lubcc. 1. c. p. 644.
2063. August 12. Jlulipji, Er/hischof zu Cciln, cignct dcm Klostor OIcruluiMin dcii Zchcntrn zu Olcnr-
husen, wclchcn dcr bii>herige Inlutbcr desselbcn, Luthfrid von Muchc, scincm LchenshciTn Cun-
rad von Ruthenberg, ond dieser dem Erzbischof als Oberieheoaherm aofgckiindigt, and der Vag(
dcs Klostcrs, Rcincr von Froisbrct, nebst dcin Untcrvoglc Hildcgcr, in l^mpfang gcnomraen hat.
D. Susat. piid M Aug. VI 79. Untcr dcn Zcugcn: Arnold, Bischof von Osnabriick; Bomhard,
Propsi, und Albcrt, Dcchuut zu Socst; Hcinrich. Graf von Arnsbcrg, und seiu Sohn Hcinrich;
Hermami, Graf von Ravensberg. Sciberlz Urknndcnb. 1. S. 108.
206i. ■ Krichslas: zu Goslar, wo dcr Hi-i-zog von Sachsen, desscii Sa("hc Iiicr vcrhaiiclclt wcrdcn
solltc, abermals nicht enichcint, uud vou den versammclten Fiirstcn cnlschicdcn wird, daj>» ein
FUrst, der aaf dretraalige Voriadung sich nicht ebigestelll, and so das Gcrichl veracbtet babe»
gciiditet und allcr scincr I.chca verlusiig erklarl zu werden vcrdiene. Denaoch setzt der Kai-
sor norh eincn viertcn Rcichsiag zu Wiirzbura an. Arnold. Lub. 1. c
2065 Gunzeiin, Graf vou Schwcnn, ein Anhiingcr dcs ilcrzogs lleinricb von Sachsoo, bofobdct dcn Gra-
«♦
Diqitlzed by Google
60
1179 — 1180.
fon Simnn vnn Tckencbiirg and den Sohn dos Grafcn von Arn>li(Tg im Gcbiclc dos Bjacbolk
von OsnabriicJN In cinnr {jrosscn Scbliclit (I' r- fiiaf \un Trkoiii-bnrs go-chlniion «nd mil
vieien lauscndea dcr Scinigcn ^cfangen. Gobcl. i^crs. I. c. p. ili., der sich jcdocii walirschciaiich
hier eioe Verwechselang mit einer spiitereo Bogebenheit xn Sdinlden icomaiea iSsst. Tjgl. Nr. 2085.
tMM6. Bernhard von dcr Lippe und Wiitckind von Rbeda bekriegm die Stadt Soest nnd veriieeran die
^ umliogende Gegend. Gobci. Pers. 1. c
8067. Oklobcr 28. ^^Sinionis et Jadac). Von dcm dio Stadt Socst bckriegcnden Ilcere wird Medcbach '
verbraonL Gobel. Pers. 1. c.
SX)6& Der Erzhi^chnf von Ciitii nilirt aiifs liPiiP cin slarkcs Hecr nach Sachscn, das jedoch, ohno bedeti-
, tendeu Widcrstand gcfundcn und ctae Schlachl gcliofert zu babca, zuriiclkkchrC Godclir. Aanal.
^ et Cobel. Pers. 11. cc.
S069. Ffii^i^, Enbiscbor zu Coln, bestiitigt dic von dem Sliflc b. Mariae in gradibus zu Giln erworbenen
Benten /n Tnnn, Camcn, llemurde, Dorlmiind, Durstveldo, Dclowich, Bilcheim, £rvcte, Soest
und Weniiigere. A- 1179. Lacouiblet 1'rkundctib. l. S. 330.
8070. Derselhe enlst^eidet einen Parochialslreit zwischen deni Pfiirrer «i Hastene tind dem Kloster Uline-
hu=;pn, mit Zuslininnini: lUs Prnpsles Conrad zu S. Severin in r.iiln. in tlcssrn Dccanie jenc
Kirchc licgl, und dcs Dccliaulcu Aibert, ais Vcrwailors dicser Dccanic. A. 1179. Unlcr deo
Zeogen: Arnold, Biscbof zu OsnabrUck; Sirrid, crwiibller Biscbof (Blectas) zn Paderbom; Ger-
bard, Pfarrer zu Soest; lleinrich, Graf von Arnsbcrg; Amold, Graf zu Allena; Rciner, Graf zu
Frotlcsbralli; Conrad von Ritiliciil * ri:; Kvcrliird von Ardey ; diu Ministrrialcn Ileinrich von Vol-
mudesteia, Godcschalk von l^ailberg, u. a. m. Kindlingcr Yolmcsl. H. S. 36. Sciberlz Urkundca-
boch I. S. 409.
8071. Bermann. Bischof zu Miinstcr, gilit ih m Fioml.npitel dasclh";! 7ii spiner nnd seines Vor^,';inf;f>r<, Bi-
r schof Ludwigs Menioric. 5 Murk jahrt. iuQkiiufle au& dcr Miinzc. A. 1179. Mtcscrt M. U. B.
i Abth. S. 273. (CCCC.)
8073. Dendbc besUaiul dom Klosler Asbcck diis Rechl der frcien Wahl scincs Vogles. A. 4179. Ll zwei
verschieileiK-n Au<<fi'i ;:t:iingcii. Hisher unge !iii ■!>;. CfTCI. nntl CrCCI!"
2073. Dcrsclbc gibl dem Klo^icr Asbcck dcn bischollichen lioi zu Asbcck init Ziibehor im Kirchspiei Lcg-
den taoschweise (Ur deo llof Ebbinchovo und eine Hove m Middelwie. A. 1479. Niesert
M. l'. S. IV. S. 128. (CCCCIII.)
2074. Derselbe schcokt dem Klosicr Asbeck deo Uof Ebbeokoveo. A. 1179. Nicscrt M. U. S. iV. S. 4i6.
/ (cccav.)
8075. Sifrid, Uischof zu Padcrborn, vergleiclit sldi nut dem Ritier Poppo wo{;ea cines, von diesem dcr
Kirche m Paih rliurn zu l i hi n jiiifjffr;»i.'pnen Gdtf"!. A. 1 !7f*. Risher ungedruckt. (CCCCV.I
2076. Anno, Dtschof zu Minden, bcslutigt und vermehrl dic Privilcgicn und Gtilcr des Kloslcrs Obem-
kirchen. A. 4479. Spilcker Beilr. I. S. 477. Wcstphalia 4836. S. 366. (CCCCVI.)
8077. Ltntfrid, Propst, ItWo, Dcchunt, und das ganzc Kapilel der Domkirche zu Osiiabriick, beurkundciu
dass ihncn ein Biirgcr zu Osnabriick den Zehentcn zu llenbcrge, und nach dcssen Todc scino
Ebcfrau Eylica cin Ilaus in der Stadl Osnabriick gegebeii , wofiir ihr und ihrcm Solioo llciurich
eiue Dompriibemio vcrliohcn wird. S. d. Miiser O. G. II. S. 3i2 s. W. Vni S. 413. — Wcgen
dcs Dechantcn Walo kann tlic I'iliinde nur in dli^scs Jahr ^i^hiiren, da wir 4478 nodl deo De-
cbanlca Tbilvard, 1180 aber schon dc» DccbaQtcn ioscph luidco.
4180.
8078. Januar 3. DorlimnKl ist nntrr dcn Stadlcn, in wclchcn nach Kaiser Frieilricht l. Verorc!niin;i liic
Biirgcr zu Worms, und dcrcn Biirgcr gegcnscilig iu Worms Zollfrcihcil genicssen solien. D. apud
Digitized by Google
«18«.
civitalem Ai^cniiDeoseni, lU. Non. Januar. 4180, a. R. XXXUL Boehmor Cod. dipl. Moenofran-
cofurl. I. S. 47.
5079. Jaouar 1.1. (Octava Epipliaoiae.) Rcichstag zu Wiirzburg, \vo Ilerzog Ilnnridi von Sachscn, wogen
abcrmaligcn .\usbleihens, nun Miiklloh zum Yerliisl si inor Rcichslchcn vcrurlheilt wird. Arnoid.
Lubec. L c. Ouon. dc S. Itlas. Ciiron. cap. 24. Chron. monU &cr. ad h. a.
5080. Aprit. 8. (Hedui Quadragcs.) Reichstag zu GeinhaoBOo, wo, io Folge der Venirlheilmig des HerTogs
HeiDncb, zur Vcrlheilung dor von ihm vcrwirktcn Reiclislehen gcschritten wird. Goderr. Annal. I.
c. p. 344. Arnolfl I.nbec. I. c. Olio dc- S. Blas. I. c. Chron. monl. ser. ad h. a. Cobelin. Pcrs. I.
c. p. 273. — L)as lierzogthum in Wcstfalen und Engcrn (dcnn dic iibrigen Vcrordnungcu gc-
hSreo oidit hieher) trarde hei dicscr Gelegcnhoit gctheilt, und flir deo Bereieh der Dii>eeseo
Ciiln und P.Tdr-rltorn , (\rm Fr/bischof von Cfiln vf riiehcn. (Vgl. Nr. 20^1.^ Hnss rlT< Hcr/T-s'!'.';::!
iiber dcn andern Ihcil Wcstfalcns, also iibcr die Diucesen Muoslcr, O.snabruck und Miiidcn, dein
Grafen Bembard Ton Anhalt verlieheii mirdc, geht zwar aoi der folgcnden Urkonde hervor,
y,ie denn auch Bcmhard dcn Tilcl eines Hcrzogs voo Eogem und Wcsiralcn ruhrt; cs schetnt
abcr bci dcm blosscn Titel gcbliebcn zu sein, dcnn wir finden kcin BcLspicI, dass cr hci-zog-
licbo Rcchle in dicscn Landom ausiibtc, vielmchr bclchrcn uns spiitore urkundlicbc Zcugnisso,
dasB die Bisch9fe selbst die berzogUehea Reeble in ihreo Diiioesen eriiiekeo.
„ 13. Kaisor rrirdrich ! bclehnt drn F.rzbischof Philipp von Ciiln mit rlpm ITorzogthum Wcst-
falcn uod Engcrn, sowcil sich das»clbc iiber dio Diocesen Coln uod Padcrbom orstreckt. D. in
soleDini cnria in Gclenbnsin, Id. April 1180, a. R. XXIX. imp. XXVL Gclenins de admir. magnit.
Colon. p. 73. Schalen A. P. L p. 595. Orig. Guelf. III. p. 101. Olim^^chlager G. B. IVk. S. 67.
Perlz. Leg. T. II. p 163. Seiboilz Urkundenb. I. S. 112., aus Gelcnius, mil Anzcigc ciniger aft-
derer Abdriickc und llandscbrirteni Lucombiet Urkundcnb. L S. U3I., mil Deuutzuog dcs oocll
vorhandeneo, wicwobl sehadhafioo Origiaals. Ansser dtesem muss aber dkemals nocfa ehie ao-
dcro Original-Ausfcrligung vorhandon gcwesen sein, nach welchcr dic Abschrifl in dem Cdlni-
schcn gro.ssen Kopialbuchc (Libcr coriaccus) geforligt ist; dcnn diesc zcigl nicht nur Abwei-
chungcn von Lacomblcts lcxtc, die nichl fiiglich fiir blosse Lcscfchlcr geltcn konncn, sondcm
dcr Schroibcr fand auch scin Original (schon im I I Jahrhundert) beinahe zur HalAo ganz ver-
dorben uinl unlesbar, was mil dvm \on Lacomblct bcnulzten keincs^wc^s in M!l(]irin Grado dcr
Fali war. — (CCCCVIL, da dicse, obwohl oft gcdruckto Urkundo, doch, itircr bcsondercn Be-
deotnng wegen , in onserer Sammlaog nidit fehlon dorlte.)
2083. n . . Amold, Bischof zu Qsoabriick, Zcuge bci K. Friedridis I. Besliiligiing eines Vcrlrags zwi-
schen dcm Crzbischof Philipp von Coln, desscn Doinkapilel und dem Bischof Rudolf voo LilKicb*
D. Gclinhusin a. 1180, R. X.\l.\. imp. XXVl. I^comblct Urkundcnb. L S. 332.
i083. lol. 27. Bei cincm Vcrtnige des Erzbischofs flUbjip mft der Stadt Colo siod BenduTd, Propst za
Soesl, Ilcinrich von Volmudislcin und Gerhard voo Heme Zengea D. Cokw. VI. Kal. Ang. 4480.
Lacotnblet Urkuudcnb. L S. 333.
2084. Kriog gcgcn deo enlsebslen Henog Reioridi, worin lefzterer im Gonzcn ^iicklidi istw Der Era-
bischiif von Magdcburg bclagerl Halilcsi-lrlicn, wo Bcrnhard von der Lippc fiir deil Henog Hein-
ricli (lcn Bcfelil fiihrt, und durch Anznnden des Torfiiioorcs dio Arbeiten der Belagcrcr vereilell.
liobeliii. Pcis. L c. p. 273. — Dcr ller/og fullt inzwischen niil cincm grosscn Hcere, wobci die
Grafen Adolf voo Schaaenburg, Oemhard voo Raizdiurg. Bemhard von Welpe, Gonzelio voo
Schwerin, Ludolf und Willirand vnn flallcrmimcl, in Wistfilcn r;n, wo dic r.rafen Pimon von
Tckcncburg, Uermann voo Ravcnsbcrg, Hcinrich von Aro.^bcrg, Widckind von Schwalenberg u. a.
ihm gegeoiibeintebeti uod bei Omabrilck sidi lagem. Albert. Stad. L c p. 296. Arodd, Lnbeo.
1. c p. 045. zu 4181. Gonieri ChroD. ap. Ecoard. Corp. hisL med. aevi T. 0. p. 757., oben so.
Digitized by Google
62 ilSt.
2085. Angast 1. (Circa vuicula Petri.) GrosM Scblacht in campo Halreveld, in wdcher die Westfalen ge>
sclila;;eu utid vicle denelben gcfangen genommen werden. Albori. Stad. L c, der Zeii und Ort
der Schlachl gpnau anglbf ; ct nl. Scr. stip. rit — Wp^-on dcr Vcrfiigung iihcr dic Gefangenen
gerietii der Hcnog mit dem Gratcn von Scliaiionburg und aodcra seiner Vorbundeton in Zwie-
apalt. <— Dntcr den Gcfangcnen bo&nd aich aoch Graf Sirooo von Tekeocbnrg, dm der Berzog
wicder frei licss nnd dadureh auf adno Seitc brachto. Corneri Chron. I. c. el al. Scr. s. c. —
VYenn dic von Gobclinus Pcrsona berichletc friihcro Gofangcnschafl dcs Grafon von Tokcncburg
(s. Nr. 20G5.) ricbtig isl, so roii.^stc dcrsclbe in dor Zwischcnzcil wiodcr frci gewordcn seioi in-
desaen schcint Gobeliniis zwei verschiedene Ereignisso zu vermengen. Anch weicbt or von den
anil'rn Schrinsirllcrn rhrin al), (In-is cr die Berrpiiiiti: Grnrf-n vnn Tckcncburcr ornl im fol-
gcndca Jahrc, bci der Aussuhouog des llcm>gs niit dem Kaiscr, glcichzcitig mit der Freila^ng
der iibrigen Gefongenen, fscedieben liisst. L c p. 273.
5086. „ iO» BuUff, Erzbischof zo Cbln. bcfrcii das Stift Corvey, nr Ersialtnng des im SacbaiBdien
Kriego erliltenen Schadcns, von dpin Znllc zu Ncuss. D. in oxpcditione Sasonica prope Bru-
niswicb, IV. Id. Aug. 1 180. Schalcn A. P. 1. p. 597. Orig. Guelf. lU. p. 534. (CCCCVUI.}
5087. „ 48. ffennann, Graf von Ravenaberg. B$imi(k, Graf von Amsberg, ond AdMf, Graf von
Schauenburv; (I(t. frii!i.?r mit llcrzog Hcinrich vcrbiindcl, sich in Folue de*^ NV. ^n'^" orwahn-
teo Slreites voa ihm gclruual battc), «iod Zcugen bci Kaiser friedricht /. Beslatiguog dcs Ver-
gleicbea zwischen dera Erzbischof Phiiipp nnd der Stadt (!Sln. D. in territorio Halversiadenst
XV. Kal. Scplembr. 1180. :i ii, X\iX. imp. XXm Lacou.Mci Urkundenb. I. S. 3.15.
20S8b Novemb. M. Armld, BiM-Iiof m OMi ibnick. nnd AffuJf. t.mf \(»n Schauenbars;, Zcugcn in der Ur-
kuodo, worio K. Friednch i. dem Erzstift hremeii das Schtoss Stade verleibL D. apud Qerbs-
fordiam in Bolemni cnria XVI. KaL Docembr. 4180, a. R. XXIX. imp. XXVIL lindedirog. Ser.
Rcr. septriilr p, 193. Ori.*:. Giiclf. 111 p 352. — Bohmcr nri; S \\\. \sit! dlesc Trkundo auf
d. 17. Decemb. 4l8l actzen; es hindert jedoch nichta, aozuucbmen dass aucb im November
4480 ein Reichstag zn Erforth atait gcfunden habe.
2089. ffermann, Bischor zu Miinstcr, bourknndct die Scbenkung cincs Ilofcs m Darveld , nolist Gntcrn /u
Hcwcn und Tungcrlo, an das Klostcr .Asliotk. A. 1180. Nicscrt M. U. S IV S. 135. (CCCCl.V.)
2090. Hteoderich. Graf voo Wirbeo, scheokt dcm Klostcr Obernkirchon das Schioss Bukebui|{, ncbst der
Kapello nod anderm Zubebdr. Ack in castro Wirbeoe a. 4480. Bisher angedmcki (GCCCX.,
uirI pin darauf bcziigliclics Schrciben desselben, CCCCXI.)
9094. Amo, Bischof zu Mindcn, beurkuodct dic Schenkung dcs Schlosscs Bukebiirg und andorer Giitcr an
das Klosler Obcrnkircbcn, und die desbalb gclcislctcn Vcrsichcrungeu. Act. in civil. Mioda a.
4480. WUrdtwein Subsid. dipl. V[. p. 350. Vgl. Spilckcr Boiir. I. S. 470. (CCCCXII.)
Arnold, Bischof /n OMiriliruck, ci;,'ncl dera Klostcr Ocsedc dio Zchenlcn zu Garthuscn ond Wer^
veogcn, welchc dcr Dompropst Lcntfrid fiir dassclbe erkauA hat. A. 4180. Miiser s. W. VHL
& 324.
9083. ^Ihimwi, Graf zu TekcnoLuri:. sehcnkt dem Klostcr Gertrndonbcrg cin Ilinis za Damme, unter Be-
statigting dcs nischnrs Arnold zu OsoabriicL D. Oseubr. a. 4480. Mosor O. G. IL S. 309. s. W.
VUl. S. 101. ^CCCQLUL)
M180 — 11911
9094. Vertrag zwischea dcr Kirche zu Enger uud Wcrncr voo Brake, wegcn ciQos Waldes zu Regeoste-
Mhvsea S. d. KAer OQeednwkk (OCGCXIV.) — Die Zeil isl m«thmMdicb naeh der lAauh
ntt der niiler dea lei^eD gcnamiteD ond sonst hisloriseh bekaDnten Personen biiiitimmt
Digitized by Google
IISI.
63
4481.
S006. ForlseUmng ie» Kn^es geffen den geMdilelfln Henog Beinridi voo Saehsen. der sich immer melir
zu des lelzleren Xai litheil wetidcL Scr. stip ctt. — In LQbeck, welelies clcr Kaiscr vom August
bls zutn OklnljiM- bciagcrl, sleht auf dor Scilc des ITorzogs Graf Simon voo TekenebQfg* Cor-
neri Cltron. 1. c. p. 76i.. nacb irngcr Zcilrcchnunjj zum Jahrc
8006. Noventber 43. Bemomi, Buchof zn Hunater, Zeuge m einor Urkvnde Kaiser FruiMdi» I. fttr dns
Kloster Pegau. D. in ca-;tro Aldcnbnrc Id. Nov. MH\ , a. R. XXX. imp XXVill. Bunau, Lcben
Friedr. 1. S. 432. MeDckcn Scr. R. G. tU. p. 4027. Ludowig Rcliq. Mss. U. p. 499., miltkr Jahr-
tahl 4160.
S097. „ 18. Papst Lucius III. bcstiiiii;l dic Pilvilcgien und Giiler des Slifls Kappcnbcrfi, ver-
bietct abor, Schwcstcrn in dasselbc aufuioelimeo. 0. Aon. XIV. KoL Deccmb. 4484, poolif. -^^
a. L Bishcr ungedmckt. tCCCC.\V.)
3006. „ 9S. Die Biaebttfe Bemtum von liiinsler nnd i4ime von Ifinden, mid Abt Omrod von
Corvcv, Zeugcn in cincr Urkundc Kaiscr Fmdriclis I. Tur dns Kldslcr Ilaniprslcben. D. Erphurd*
X. Kal. Deceiubr. 4184, a. R. XX.\. imp. XXVIU. Leuckfeld Waikcnried IL S. 244.
8600. „ 30. Kaiaer Friedrith l beslatigt db GUter des Klorters Obemkindien, imd verieiht dem
Orto Obcrakirchen Marktrccbl. D. Erfford. U. KaL Doe. 4484, a. R. XXX. hnp. XXVIU. Bisher
iin-.drucLt. tmrXW)
ilOO. Decemb. 4. Anno, lii-schof zu Mindcn, Zcugc in der Urkundc, worin Kaiscr Friedrich l. dcra Bis-
tham Hildeshoim das Schloss HombnnK gibL D. in curia Erfonliae edebrala, Kal. Decembr.
4181. ;i. K. XXX. iinp. XXVHI. O.i^. r.uclf. III. p r.ST.
2404. Anf dicscm Rcicbstage zu Hrfurlh cifolgto dic Untcrwcrfung dcs Ilcrzogs Ilcinrich unter don Kaiscr,
mit vclchcr der SSchsisehe Kri^ beend^ worde. Amold. Lub. I. c. p. 632., nach unricbtiger
Zcitrcchiiung zu 4482; et aL Scr.
2402. HMpp, Erabischof zu Coin, schlichtot, als orwahlfcr Schicdsrichlor, einon Stroil zwischon dcr Kir-
cbe zu Miadeu imd dom Brudcr Fordi^iis, wcichcr, ohngeachlet er vou der Kirchc zu Minden,
filr eioe von dem Papst ihra angowieseae Renle von 40 Mark, mit einer Summe von 50 Marfc
abgofunden wordcn, doch spiiter noch Anfordeningen an dio Kirche gcmacht battc; so tlass ge-
dachtcr Fordivus von doni Mindcnschcn Canonicus und Magislcr Ilcrimann noch 40 Mark erhal-
tcn soll, wofiir er sich aufs ncuo cidlich vcrpflichtct, dic Kirchc in Fricdeu zu lassen. AcU Colon.
a. 4481. Falke C. Tr. Corb. p. 854.
8103. Hermnnn, Biscluif /u Miinslcr, stiflct eino Mcssc zur Rhrc dcr hcil. Mnria, am Altaro dos heil. Ser-
vatius im allcn Domc zu Miiuslor. A. 1l8t. Niescrt M. U. S. U. S. 243. Wilkens Gesch. d.Sladt -'y^
HUosier S. 92. (CCCCXVU.) — Die Uriiunde ist fiir die Geschichle der SiadtMttnster von Wich-
t^eil, indem sie schon einer Parochie S. Xgidii godenkt, aJso die Zeil der Stiftnng melirerer
Parochion in der Sladl angibt.
il< 4. Dersclbc cignct dcm Klosler Langonhorst dcn Hof Elsbovc, wofur ihm zwei andere Gutcr zu Lc-
hen an^etmgen worden. A. llsl. Nicsert M. U. S. IV. S. 138. (CCCCXVUI.)
8405. Anvo . I^tschof zii Mindon, be.sliitigt dic vori soincm Var^nncjcr Wcrnhcr hcsrhlosscnc ri*crlmi;nng
des bischtiOichcD Banncs zu Obernlurchcn und ubcr mehrcrc Kapcllen aa das Klostcr Otiern-
kirchcn. A. 4481. Zwei versebiedene Ausferiigungcn. Bisher wigedraekt (CCCCXCC. und CCCCXX.)
8106. OUo, .Mark.^raf zu Brandcnburg, gcnchmigt dio von soincm Rru«lcr Theodorich, Grafen zn Werben,
^cscliclienc Schcnkunu di r Kn[icllo zu Biickeburg mit ihrcm Zubehor aa das Klosler Obcro-
kirchon. A. 4181. Hiihcr uugedruckU (CCCCXXI.j
8407. S^r^, EizbiBChor zn Breman, genabmigl dieaelbe Sehenkong. & d. BUier ui^nidrt. (CCCCXXn.)
Digltized by Google
^ llSt — 1183.
— Finn andcrc Ausfcrtigiin? , 711 \vr !rher dto uns vorli^eude der erste Eatwarf zo seiii Bcfaeiat,
mil dcr Jahrzabl 4181, bci Spilckcr Bcilr. I. S. 187.
2108. Bemhard, Henmg va Engern und Westfalea. genehmigt dteselbe Schetikung. S. d. Bisher nngednMAt.
(CCCCXXIII.) — Kinc wcillauai^ere Ausfcrlifjiing b. Spilcker Beitr. I. S. 185.
2109. Beinrich, GraT voii ArnshfT^, «chrnkl drm Kio.slcr l.i('«ff>rn rinc fitr^nlKtri^ir l^nmilio A. 118! Kind-
liujjor 51. B. lii. l. Ablli. LrL S. 70., litid im Auszuge, SeibcrU Lrk.mulcnb. i. S. lla. i^CCCCXXlV.)
1181 — II 8d.)
2410. Novcmbcr 2. Papst Lucius 111. besUili^l dio Scbcnkungcn des Edlen Mirubilis an dic Kirche S.
HHuricii zn Minden. D. Lateran! IV. Noo. Novembr. 8. a. SpOdser Beitr. I. S. isa. (CCCCXXV.)
2441. Da» Doinkapitcl xu .Minden vorkaurt dns Gut Hcrdisseo im Welde Bakibnrg aa das Kloetcr Obcm-
kirclirn. S. d. Rfshrr iinucili lu-kl. fr.crCXXVl.;
2142. Aatio, Uischoi zu Mindcn, bosiuiist dcn Tauscli zwiscbcn dcm Uompropstc dasclbst uad dem Propste
za Obemyrchen, wodurch das Gut Hcrdisscro an das SUft Obemkirchen kfimmt. S. d.. abcr zur
Zcit dcs Papstcs Lucius III Ris-hcr un;;cflrnckt. CCCC.XXVII. — Dic Rcgicrungszcil dcs p;nnann-
tcn Papstcs cr&trcckt sich vom 6. Scptcmbcr 1184 bt$ zam io. Nov. 4189, wooach die Zeit
dicscr und der vorigca Urkaadi» la bcstimmeii iai
2143. Marz 2. Papst Lumis IJL bcvolluiiichligt das Donikapilel zu Osnabriick, scine in Laienhande gera-
thenea Zehenten ohne Widerrede zuriickznkaufen. D. Laterani VI. Non. Ifort s. a. Wiser O. G.
U. S. 340. s. W. VIII. S. 102. — Dicse und die folgcmli-n rilinnli n (^a^^en am Bcstcn in dic-
ses Jahr, zumal die frkundon dcs Papstes von spiitorco Johrca mciat an aodcren. Orten aus-
geslclit sind.
S1U. » 9. Derselbe tmtersagt dcm Bischof von Osnabriick, dic aus Laicuhandea niriielqsakaafteii
odcr kiinfti^ wicdcr zu crwcrbcndon Zchonten niifs notio in Uiicnhiinde zu veriiasseni. D. Late-
ran. V. Noo. MarL s. a. Muser O. G. 11. S. 311. s. \V. Vlll. S. 103.
8445. „ ,. Dersclbo bcwilligl dcr Kirdie zo Osnabrfick das Recht dcs Begriibnisses aHier deijeDigen,
welchc dassclbc dort crwulilcn, mit Ausnalimc der Excommunicirten. B. LatCiran. V. Non. MarL
s. a. Mijscr O G. II. S. ail. s. W. VIII. S. 103. Nr. LXXII.
2116. „ 7. Dcrsclbc bcstiiUgt dic Rcchtc und Bcsitzuu^on dcs Erzslins Cula, bcsondcrs dcssen Giitcr
in Westfalea, und daruntcr namentlich dic Schldsser Arnsherg, SaiTenberg, Pirreroont mit dem
Allod Ozcndorp, nachjionc, Mark niit dcm Allod Rubodos, das Mlnd \Valthcrs von Dulberg,
das AUod Momoncbasen, u. a. m. D. Ana^i Non. Marl. s. a. Gclcnius dc admir. magnit. Colon.
p. 73. Seibertz Vricnndcnb. I. S. 447. — Naeh Innhalt nnd AassteHungsort passt die Urk. am
Bcsten in dicscs Jahr.
/8417. Uai 27. nermanu, Plsclinf zii Miinstcr, und 0(to, Gr;if /u ncntheim, Zcugcn bei Kaiscr /TiWrirA.s- /.
Beslaliguojj der Pn\iiei:iea der Stadl Spcycr. D. Mogunt. in solemiii curia, VL Kal. Jun. 1482.
a. R. xm irop. XXVIII. Wurdtwem N. Subsid. X. p. 427.
2448. M 34. fJertnaiiii . Bischof zu Mimsler, Zeuge bei K. Frinlrirlis I nivvliitigung dcr T>csilziini:eii di s
Klosters S. .Maximin. D. Mt^nt. io 80L Our. U. Kal. Jun. 1182. lloathcim Uisu Ti-cvir. 1. p. tili
— Dcsglcichcn in euiem PrivHegiom deaselbeD Rir die Kircho zu Worms. D. cod. Pcrtz. Leg.
T. n. p. 16i>.
2449. Bermann, Bischof zu Miinsfor, bcurkundet, da.<« or. ;uifni((on si inos Vrrwandlcn, dcs f'ir;ifeii Poppo
/ (von Hcnncbcrg), zwei voo dicscm ^cstiftcte Kapcllcn bci dcm Kloslcr Vesra, am 1*J. und 20.
Augu>i, gcweihel habe. A. 4482. Grooer Oposc. T. U. p. 291. (CCCCXXVin.) — Die Tenvaadt-
Digitlzed by Google
1182 — 1183.
wbaft dcs Bischofs mit dom Graron von Honncbfirg, wolchc ihm Gekgenhoil gab, iD VBvr, vm
soinom Wit!insi(7f so wcit cntfcrntcn rifprnd, dicsc Einvi rilmni; ^orzHnrhrnon, kam dahcr, dass
dcs Hiscliofs Vatcr, Graf Ucinrich voii Katzcnolnbogcn, niii ciner Tochlcr dcs Grafcn Gotlwatd
von HflunebeT^ vermiibU war. Vgl. t. Schultes Hennob. Gesch. 1. Th. & 39.
S480. Septemb. 9. /yii7////y. Er/hischof zu Ciiln, bustiili^l dcin Kloslor Liosl)orn eiD Haus zn Nortwalde»
Acl. Sosau V. Id. Scpiembr. H82. Wigand» Archiv VI. S. 178. (CCCCXXIX.)
5M3i. „ 40. Amotd und Friedrieh, Grafcii von'Altena, Zcujjen m ehior Urfcundc des Erzbisdiob
Milipp m Co\a, boireiTcnd dio VfMftei des Slifts Viiich. D. Colon. IV. Id. Seplembr. La-
coiiiblel Urkundonb. I. S. 310.
2122. Novoinb. 20. Huli^p, Erzbi^icliof zu Ciihi, scltcnkt dcra Klostor Wodinghauscn dcn Rottzchcntcn in
der ganzeii Pfarrci dcsseilien. Unler den Zeoj^eo: Graf Heinrich (vod AmBberg), «of dessen
Bittcn dic Ilaiidlung jicschchcn ist; Godofrid, dcsson Sohn; GrafRcincr; Hcinrich dor Schwarze;
Uciurich Mouzu». U. Susat. Xil. Kal. Deccmbr. Wigaqds Arcbiv Vi. S. 477. Seiberts
UrlLundeab. I. S. 416.
Decemb. 42. Anm, Bischof zn Mindon, bcstaligl dic dem Klostcr Lammspringo (im Ilildeshoimi-
schcn) vr>n Ilorzog Hoimii li Vu Sachson untl Marki^r if ii .\delborl (von Brandonburg) gcraach-
teu Schcnkungcn in sciner l)i(>c«be- D. Lubbickc II. Id. Ucccmbr. 4182. Unter den Zcu|$en:
Tbitmar, Propst, Rcmward, Decbant. Volcmar, CelleFarius, Hermami, Scholaalicua der Dom'*
kirchc zu Miinl ; Hcinrich, Propst zu Oberiikirchen; der Vogt Widckind; RcmbBrt und Lu-
dcgor von Slon; .Maunlius, Graf zu .\ldcnbnrg. Lodebur Archiv VIII. S. 52.
2424. Uennann, Bischof zu Miinsicr, cignct dcm Stiflc Kappcnbcrg einc Korurenlc aus desscn Hofc Cu-
retbo. A. 4482. Biaber ungcdnickt. (CCCCXXX.)
2426. Arnold, Bi^rhnf zu Osnabriick, bourkundot, dass das K!o«:trr Oc?cihc vicr Hiitisi r dasclbst. vvolchc
Graf Siniou von Tckenoburg crblick bc8a«s und dcsscn Mini.slorial Burchard von ilmi zu Lchea
hatie, von lelzlerem gekaufl, imd der Graf, mit Etnwilligung scinea Sohnes Johann, «of sein Lo-
heorecbt vcrzieblcl hal, worauf dicse Ilandluiig, im Gcrichlshczirkc dcs Grafcn Hermann von
Ravonsborg, von (!i'-s;on StolIvorlrciiM- rii>(>!l.i>it vnn Bos>i iithurp. iiii Folilc zu Oselhc bei dcr
klcincn Lindc, bcstaiigt wordcn ist. 1). Osnabr. a. 1182, epi.su. a. LV. Unlcr den Zeugen bo-
finden neh: dcr Dompropst Lmtfrid mid der Domdediattl Joseph m Oanabrtick; Tbeodericfa,
Prnpst m Osetho; Arnold, Propst, und ruiistaiitiii , Doohant zii S. Joliannis; dic Kdlcn: Luclolf
vonOscthc, Vogi Ues Klostcrs, und scin Solin Widekin; Wilhcbu von Uolte, Gumpcrt \on Erlb-
borg. Gciard von Hnlenvclde, Theoderich ter Line, Weoemar vcm Thiddkem, Hermani von Lo-
ten; die Itintslerialei! t.isolbcrt von Thonie, Hcinridk vod Ibrihusen, Gerard vcn GoauMdtoDi
n. a. m. Miiser s. W. VIU. & 322.
4483.
2428. Fcbruar 27. Papsl Lucius JJI. besliiligl dic Privilogion und Bcsilzungen ilos Kloslcrs S. Petri und
Pauli zu Paderbom. D. Vcllclri III. Knl. Mart. 4182. ponUf. a. IL Bisher ungcdruckt. (CCCCXXXI.)
— Das zweite PontiGcatJahr dcs Papstcs begjont d. 6. September 44S2, die Urknnde gebSrt
also, nach uaserer ZeiCrecbmiDg,'m das Jahr 4483, indem erst mit dem 25. MSne die Jahnahl
weohsdt
2127. „ „ Dcrsclbc nimmt das Klostcr Willcbadessen iu seinen Schute und l)estaligt dcssen Be-
eitaungen rnid ncehle. D. ot pr. Sehaten A. P. 1. p. 604., wo die Jahnabl 4483, obglelch lanA
unsoni Bcm ifTcn richlig, vvahischciuhch cino willkiirlichc Vcrbesserung ist.
2l28w Mai 30. Dorsolbo bcsiatigl die Bositzungen des Sliflcs SS. Pclri et Andrcae zuPadorbom, namcnt- *
lich dic Pfarrei iiber Uie Orle iVspetkera, Uildelinckbusea, Uassurchenscn, Uohcnsilc undAsbecb-
BcBwto hlil. Woilal. IL 0
Diqitlzed by Googlc
C6 1183 — 1184.
tinchii>pn D. Vrllofri ITI. Knl. .Tnn. s. a. (ahrr wpII, zn Fol^rf? andcrcr TTkimdeil, der
Papst in dic6em Jabre sich aa drni p;onnnntcn Orte iiufbieltj. Schatco A. F. i. p. GU2.
Jlui. 2S. ff«rnumtt, Bischof za Mifnstcr, ist {^cgenwarti^ bci dem Friedensscfalirase Kaiser Friedrid» t.
/ und scincs Solini s liciin ii VI, niil dcn vcrhiindeJon Lomhardisclien Stiidten. D. ap. Constan-
tium in s ili niMi ciinu, Vli. Kal. JuL 1183, 0. S. XXXll. imp. XXIX. WUrdtweia N. Sobsid. XII.
p. 2C. Poriz Lcg. T. U. p. 175.
2130. ioL 40. AtwM nnd iWerfneA, Graren von Altena, Zeagen iu eiiicr Urkunde dcs ErzbtschoCt nSSff
zu Coln fur das Stift Vilich. D. rol<Mi. VL Id. Jfd. 1183, Frid. K. XXXD. imp. XXIX. praesnl.
8. XiV. LacomhI(!l Urkundcnh. L S. 3i4.
2131. Novemb. 11. Armld, Hischor /.u Osnahriick, bo<ifiiti<!t die von Thitmar, Castos dcr Booikirehe so
Osnabruck, und cincr Frau Adclheid, dem Klostcr Osctiic {icmachlc Schcnkung dreier Hofttii-
tcn iii Engetcro. D. IIL Id. Novctnlir lls:}, ojiisc. a. X. Lntcr dcn Zeugcn: der Dompropst
lantfridi Tbeodericb, Propiit zu O^cliic; der fcidle Ludolf, Vogl zu Ojielbe, u. a. m. Mub»
O. G. fl. S. 3«. 8. W. VIU. S. 10*.
v4!l3S. Armonfi, Biscbor zu Miinstcr, bcstiitif^t dic Vcrortinung scincs Vorgiinscrs Lud^vi.i:, wcge» dos Gra-
bens mn die DomfreiheiU A. 1183. Nicscrt .M. U, B. 2. Abth. S. 450. (CCCC,\X.\n.)
2IJJ. Derselbe widmct die von Luhcrl von Hoentborp rcsigmrten Zchcntcn zu CotcrUiorp zu ciaein im-
merwiihrenden Licht in der Domkirche. A. 1183. Nieserl H. D. B. 1. Abth. Sb 874., mit ud-
richtig ^esclulclx iirn N:impn T.CtXXXXIII.)
2134. Der»eibe eij^net der kirchc S. Fauli (dom alien Dome) zu Hiuister den Zcbcnlca des Hofes Bierolf.
A. 1183. Bisher ungedradct (CCCCX.XXIT.)
2135. Sersclbc bewilli^t dcn Ackern zu Idenhrokc, welche dem Klostcr Lan^cnborst und dcm Hospifeb
■ix\ Miinslcr /u^Ii-hpn, dio ZrliciitCrcilieit. A 4183. Bisher ungcdruckt. (CCCCXXXV.)
2I3G. Anno, Biscliof zu Minden, schenkl dcr Duinkiichc zu Osoabriick, auf Vcrwcndung dcii dortigen Bi-
scbob Amold uod des Dompropstes Lantfrid, den bialier tu seiaem Holb Rntborp gehSri^Ze-
henten dcr in sciner Diorr^p •^cIcLicnrTi, ahfr dem Dumkapitel /n Osnnliriirk 7ni;rhcinncn villa
Pediactborp. A. 1483. Zcugco; dcr Dompropst Ihetmar uod dcr Dcchant Rcmwort zu Mtodes;
HeiDricb, zu Obernkirbhen; Thiethard, Bector zu Hindef); Ludigor von Slon, HaHbertvon
Mandcslo, Alexaoder von Lutbeke, Eilwart von Echoil, Mcinwerth von Berchusen, Jofreth von
Oldcnthorp, Volkmar von Berninchu.<ven , Thiethard tnKl Amolt von Ilollhusen, Wulfram, villicus
des gcdachlen Uofes, und anderc Ministcnatcn der kirche zu .Miodcn. Muscr O. ti. IL S. 313.
a. W. VIIL S. 1(Hk, wo aber iWuMlAof^p, fOr Pendincthoip, in lcsea.
2137. Wtnzo, Aht r\\ Liesbom, lu-nrkundct die Rcchte gewiaseir Eigenhoriger seines KlosterB. A. 4183.
Nieserl M. U. S. IV. S. 141. (CCCCXXXVI)
(1183 — H96.)
24^ Bitter Udo von Allena ?;ihl dcm Stiflo Wcrden Eigcnh<irii;c dcr Kapclle zu RcmclinkrcHln in Wachs-
zinsrechL S. d., abcr zur Zcit dcs Abtcs Ileribcrt t., al$o ionerhalb dcr oben aogcgcbcncu
lahre; denii der augleicb genauole Prior Herbem» iM wabrscbduUdi der naduualige Ab( Heri-
ben U. (1196-4288). Bialier ungednickL (GGCCXXXTU.;
1484.
2439. April 2. AiHjip, Erzbischof cn Cfib, beurkondct, dass cr in Sachscn cin AHod Udistorp crkauft,
auf dcm Grunde desselbcn, zu besserer Yi idicidi:.;uii;^' scincs ncr/.otjlhums in Wi >ir;ilc». eiii
ScUoss gebaut nnd Peiersb^g gcnannt, und wcil dassclbc inncrhatb der GrafschaH Widckind^,
des Bnde» Yokioins voa Pcnannt gclegon, diesem WidekiBd die Hiilfke davon n Lcbeu
»"-0
Digltlzed by Google
11B4.
67
ben. wofUr dcrsrlbe soin Allod zu Lovenhaascn dem Erzstift Cbln zii I.ohrn aufgctragcn. D.
Colon. IV. Non. Apiil. 4 l8i. Unter dcn Zcugen: Dcrohard, Propst zu Soeht; die Grafcn Iluinrich
voD Arnsbcrg, Aroold uiid Friodrich vod Altena, tuid Bcrmann voo Ravendjerg; die Bdlen Wi-
dr-ktnd von Waldecge, Bomhnrd von der Lippe und Widokind von Rcilcn; die Mini>ti>rinhrD
Ucinricb und Gerbard voo Vohnodtsteae, u. a. m. Grupen Orig. PyrmouU S. ^19., mit dcm fal-
sehen Delutn die nona April. 4183, und vielen andem FeMem; ond biemach Ong. Guelf. f.UL
p. 539.; richtigcr, nach ilem Otii;iii 1 ^ -ruhaf^cn Waldeck. Gesch. Urk. S. \0.
SI40. Mai 10. Arnold, Uischof zu Osiiabriick, Lcurkuiidet, dass (Ir.if .Sini((ii von Tckcnflniru, tlas ilnn tind
seinen Vorfahren, als Zubchur des Schlosses Bardcuburg, Irulier als tijiciillkutii. heniach als Lc-
heo «iBiandtgie Haus Bardenhusen, den Kloater Osethe geaebenkl, ond die GfMfinn EyliLa die-
scm cine Ilove zu Brinken hinzuftefiigt hnl I). VI. Id. M;iji HXi. Cnlcr den Zeugcn: der Dom-
propst Laotfrid; der Decbaut Joscph; Aruold, Propst zu S. Johanuis; Iheoderich, Propst zu
Oaethe; der Edle Widekind, Vogt sii Osedie; Wilhehn von Hdte; Bemhard von Melelen; Ger-
hard von Hulcvclde, u. a. m. Miiscr 0. G. II. S. 313. s. W. VIIL S. 107.
3441. Augusl 6. Dcrseihf sim Ii ht dcn Stiftsi;< isllichen zu WildOThauscn dcn Zchcntcn dicses Ortcs rUr
ihrcn besoadurn Gehrauch zu, niii dcr Bestimmuug, dass zufdrdcrst derAufwand flir die beideo
SiifUgeistlicben, welche die Synoden za OanabrilGk besncben, davon bealritteD werdeo solL
D VIII 1(1. .\ii;:n>l 11S3. rnlcr drn '/ongen: der niinipropst I.enlfrid; der Decliant Joscph;
dcr Canoflicus Uennaao, Arcfaidiaconus zu Wildeshauscn, u. a. m. Miiser O. G. 11. S.318. s. W.
VEIL S. 409. Zritschr. f. vaterL GescL u. Alterfhorask. VI. S. t34.
8442. Oktobcr 22. Papsl fjiemt Uh verordnct, dass die von den Geisdichen dcr Kirche zu Osnabrtick
aurccrichtelcn Tostsimcntf» nicht ani;«»focliltMi wi rdcn soUen. D. Veron. .\I. Kal. .\()\crnl)r. s. a.
(abcr 1184, weil, zu Folgc andcrcr lirkunden, der Papst in diescm Jahro sich zu Verona auf-
hielt). Mfiser 0. G. 1L S. 347. s. W. VUL S. 409. rCCCCXXXXVUL)
8443. 29. Dcrsclbe heslalii;t dem Able Conrad zu Corvcy die einzehi genannton Bcsitzungcn
und Privilcgion sciner Kirche, insbesondere auch dcs Klostcrs Eresburg. D. Veron. IV, KaL
Novcmbr. 1l8i, poulif. a. IV. Falke C Tr, Corb. p. 741. u. 773., und im Auszuge, Setberlz Ur-
kondenb. L S. 418. wo, oach cincm Aasnigc in Kindlingcrs Hdschr. aucb zwci. bci Falke nicht
hcfindlichc Strllrn, natnrnllich (lic acntniprc (irenzbcstimmung der Ercsburger Zehentrn, milge-
Ibcilt sind. Obglcich hicrnach cin vollstiindiger Abdruck. dioser LVkuude uoch nicht cxistirl,
so konnie ein solcher doch aoch hier nicht gegeben vrerden, da das Origiaal ans dent Arcbive,
'wahrschciniich schou scil langor Zeit, spurlos vcrschwunden, uad dtea ao weo% eiDe andere
zuvcrlassige Qnelle Pdr die ganze Urkundc uufzulindcn ist.
2144. Philipp, Ei-zbischof zu Coln, bcurkundet, dass Graf Simon von Tekeneburg dem Kloster Olioghausca
Gdier daselbist, vor dem Freigmfeo Aroold von Wiclo, zu Grambi^ke, geoi^^iet hai. A. 4484.
Kind!in-cr Volmest. IL S tO . u. im Ausz. Seiberlz Lrkundenb. 1. S 118. (CCCC.VL.)
8145. Ilertnam, Biscbof zu Munster, bcsiiiligt dio von scincm Voiigaogcr Burchard gestifteleo Priibcndeu
im alten Dome. A. 4484. Niesert AL U. B. 4. Abth. S. 327. Wilkens Geseh. d. Sladt HCItisier
S. 97. (CCCCXLL)
8448. Dcrsclhc hcstiitipt din von pptncm Minisfcrialcn Wolfiiard gcmachle Schenkung eines Hofratimcs an
dic ncu gestittcle Kirche S. Agidii zu iiunstcr. A. 1184. Wilkcns Gcsch. der Studl Miiuitter.
S. 96. (CCCCXL1L)
8447. Dersclbe hcsiimint dic Hinktinftc dc S. Marien-Magdalcncn-IIospitals in dcr Sladt Miinsler. A. 4464.
Niesert M. l. S. IL S. 248. Wilkcns Gcscb. d. Sladt Miinsler S. 99. (GCCCXLllL)
2148. Derselbe hebt die gogeDseiiigen Fordemi^en des biscboflicheo Holiw und derKirohe zn Aleogi^eD
dnaoder auf. A. 4484. Kindlioger IL B. II. Urk. S. 809. (GGCCXUV.)
9»
Digltlzed by Google
68
i4id. Dersolbe bP5tutigt einca Vcrtrag dcs Stifts Kappenbcrg mit Thictmnr von Dulnien, wodarch crste-
ros den Zohcntcn za Welmcrc gogen ctooi Zehenten zu Se|ipeiothc cintauscht. A. 1181. Bi^bcr
UHgcdnickl. r, ( ; I . CXLV.)
Dersclbc schcnkt dcm KIii^.lrr A-.ln i k 7wot Hnfi', !ji nlc gcnannt Isinchor, don einen ZQ LegdeD,
den andcro zu ScageUoroe. A. 11«t. Aiesorl M. L. S. IV. S. 143. (CCCCXLVl.)
il5l. Derselbe gibt dem Vicodombiis Franoo die FreiheU» die von ibm an die Domkirdie zu HOnster
geschenkten Giitcr, zuin Bosten des Klofttera Laogedliorsl, ^ieder ao aicli so loeeik A. 448i.
Bisher ungcdruckt. {CCCCXLVII.)
2152. Dcrsclbc bciilutigt einen Yergieich dcs Klostcrs Nutlo mil Juhann von Diilmen, woduich dassclbc
den Zehenlofl dos Haoses Baken crlangt, $o wia deo Erwerb eio^^ GQtor fUr daa gcdachie
Kloster. A. iI84. Bishcr ungcdnickt. 'f r.r.rXLVilL)
2453. Sifrid, Biticbof zu Paderborn, bourkundet dic von duni Erzbischof Conrad von Mainz, za Padcrboro,
in Gefenwart des Ksdiolls Hermann von Mtinster u. A. ausgesprocbeno Eolscheidong oines Strei-
tes zwischcn dcn Kloslcrn Ilcrsc und Gehrden, gewissc Giiter bctreSend. A. 4484. Bishcr un-
ijcdnickt. (CCCCXLIX.) — Schalcn A. P. I. p. 605. gibl cine, atiKohlich von dem Er/lilscliof
von Mainz au«gcstclll6, wahrschcinlich abcr dcr unsrigcn von ihin seibsi nachgcbildcto, auch niit
derselben, saUreiolie FeUer ab;^rechnet, fast wiirdiGh flberemslinunende Urkimde, nach wet-
chor (lcr Au^znj; in Wi^nnd^ .\rfli. IV. 1 S. 76 ;;omachl ist.
81W. Dcrsclbe bcstaiigt dcm Kioster Ucrsuitcshausca die Verloihttagea seioer Vorgangcr Bernhard uod
Evcrgis, und vermefart di^lben. D. in capilolo P&derbamefla a. 4484* Aoszog b. Sehaten A.
P. I. |). <;i)(;.
S4S5. Armhl. Hi^cliof zii Osnabriick, oieiift dom Klnstor Osoihp eincn Zehcnten 7« Giilerslo, wclchen
Ludolf, der Vogt dcs Ivlostcrs Uscibe, zu diesem Ende resigoirt bat. A. 4484. Moscr s. W. VIII.
& m
8456. Benhard, Prnpst. A!hcrt . Dochnnt, uiul d.i'; Knpitcl dcr Kirchc zu Socsl, beurkunden, dass Johan-
neSi Prop&t zu Seflich und Canonicus zu Socsl, miltels cines Haoses iu Socst, in opposito tri-
bmuilis eoclosiae 3. Patroeli, wdchcs swei dasigco BUrgcni in Erbzins gegcbcn ivird, scino Mc-
moric gcstiftet hat. A. 1481. Copiar. Sosai. im Bestto des D. Gehrkeit tu Padorboni; kiialUg
in d. Macbtr. za Seiberlx Urkondeoh.
4485.
8487. Fcbniar 45. CCrastino Valcntini.) Anno. Biscliof zu Minden, stirbL Lcrbcck. Chron. L c. p. 480..
wo aber das Todcsjabr uorichtig 4180, auch iin Widerspruchc mit der eben dasolhst henicrk-
lcn Rcgirungszcit von 44 Jahrcn und cincm Monat, angegcben wird. Todestag ebenso im Necrol
Miod. u. Visbecc. Andcrc gcbcn dcn 4i. Fcbniar, als den Tag Valcntiiii sclbst ajL
8468. Miir? n. rfiih)>p. Er/liischof zu Ciiln, bcurkundet, dnss >oine Nichte Adelheiil. Gnifinn von Schauen-
burg, mit Einwilligung ibrer Multcr Salomc, des Krzbischofs Schwester, der Kirchc S. Marien
za Lncke 48 Hoven und eine HiiUe zu Odelem geschenkt hak Act. ap. Pyerremont Hi. Noo.
Marlii 118.'). UiJer den Zeugcn: Pilegrim, Dcchanl zu Soest: .Vilolf, draf von Schauenburg; Lu-
dolf iind Wilbrand, Gtafon von Ilallcrmunt; Widekind von Swalonhcrp und soin Sohu Widekind ;
Ludolf von Dasscl; Bernhaid von der Lippe; Siinon, Graf von Tckcncburg; Widckind von He-
then; Hermann, Thimo, Bmnstein nnd liildcgcr von Soest. Grupea Orig. PyrmMit. S. 88.
8459. 23. U>)i:r(, Al)t 7,11 Ijcsborn, bciukiiixli t , dass cin , von dcm Ritfrr Conr.id vnn Batonliorst
in Anspnich gcnommcner Mann, durch dic Probc dcs gliihendcn Eiscns, sich und scioc Go-
achwiBler als I%enherq;e des KkMlera Liesbom erwiesen habe. D. Widenbinjggc ia auiuMb
Hariae 4485, FHd. R. a. XXXIV. Hiiier b Weddigens Ma^ 4. B. S. 424.
Digitized by Google
itss.
60
2160. Augnst 45. Dcr noa gowabllo Biscbof zu Mindcn, Detmar (vorbcr Dompropsl dasclbsO, vdtd ge-
weiht CBtat. Epise. Htnd. in Kindliiigeri Ifss. T. XUV.
8161. Seplonibcr . . Jlvnu nm, Disfliaf ru Muiislcr, Zougo bci Goilefrirls, llci-zogs zn Lotbriogon, Rcsig-
nntion dcs Roiclislebnfj;u(p^ TWr/. /.n Gunston dor Kirehe zu Aacben. J). m riii i;i l.oodii celcbr.
meiise Sepicnibri 4 l8o. Lcilebur Archiv X. S. 230. Lacomblel Urkundcni). i. S. d>l.
8163. Oktober 86. Derselbo, Zeuge bei Konig Banri^ Yl BlginiDg des vorg»d. Gules an die Kirdie
zu Aa(l\f"ri. I>. Aqui^. Vill. KbI. Novembr. 4486. Ledebor a. a. 0. S. 331. Laconblet Urkmi-
' dcnb. I. S. ;H8.
2163. Dcccmbcr 45. Uvrmunn. Abt zu Knppcnberg, Zcugc in cincr Uricande des Erxhiaokob fhS^ ZQ
Qila fur das Klosior Mcor. D. Colon. XVUL KaL Jainiar. 4486, Frid. R. a. XXXUL inip. XXXL
I.r^.combiol LVkur; !. iil». 1. .S. 3i9.
SiGi. Hermann, Biscbuf zu Munstcr, be&taligl dcra Stiflc Kappcnberg dio vcrtragsma&sige Zchcntiosc au£
dessen Hofc Alstede. A. 44S6. Niesert M. U. S. 11. S. 363. (CCCCL)
8463. DersoliM' beiniuKKle'. dio Siirinng uiid Ausstaitun^ des KkttlecB M arieofeld. A. 4466. Scfaalea
p. G08. 1'aike C. Tr. Corb. p. 227. (CCCCLI.)
21C6. Dcrsolbo beslatigl dcni Klostcr Marionfold die, theils von Wideltind, Vogt zu Rethe, ibeils von dem
KkMler Freclienhorst an dass<<lbe vertauschlen GUler ra Ilandijikcn, Rche und Belletbe. S. d.;
verniuthlich abcr bald nacb il. r Stintin-. Kinillin-r-r M. B. IIL 1. AbUi. Til S. 111 'CCCrLll.)
2ICT. Sifrid, Bi$cbof zu Padcrboru, bcsiatigt dcm Stiltc Corvcy dio von seiaom Vorgiingcr dcmsclbcn
iiberlassenenNoval-Zehenten, uud L;ibi ihm dieZehenleQ zu Alhachliaaea und Bodekisson, taoech-
wciso fiir cin Gut zu Oss<-nllior|i A II 8.". Schatcn A. P. l p. 640. (CCCCLIII.)
2166. Derselbc bostatisl dcm Stifl llccise dcn Mciorbof Mcinkcrrsson, wclcbcn dic dortigc Abtissinn Re-
gelind von dor \Vitl\vc Regcnbards von Hachuscn erltauR bal. A. 4l8u. Wigands Arcbiv V. S. 331.
2469. Omttd, Abt zu Corvey, beuriiuodet, dass er dem fibckof Sifrid zn Padeihoni, filr die Zehenten
zu Albaclitisscn und Bodikessen, ein Gnt zu Ossendorp gegcbea A. 4486. Schaten A. P. i.
p. 014. (CCCCLIV.)
3476. RSteso von ^edese yerwandell, zo Gunsten des Kloslers Gerlmdenberg, den ^enten des Btaiises
Honburcn in cinc fi->ti> Rnite; init Bcstatigung des Bischdl AmM VOD OsnsbrUdc. k. 4466.
Mciscr O 0. II S. 319. s. W. VIIL S. 1 10. r.CCCI.V.)
2171. lleinriclt, Graf von Arnisbcrg, Zcuge in einer Lrkundc dcs Hrzbischofs PtitUpp zu Coln, wcgea der
Vogtei sn LedMinksh. A. 4486, praesd. XVn. Laoomblel Urknndenb. I. S. 368.
3473. Godeftid, Craf zu Ariisliorg, Sjlni (!c<. Giarcii Ilcinrich, Sliftcrs dcr Kirche zu Wcilciilliovcn , wcl'
chcr scinem nocb lcbcndcn Vatcr, uit Einwiiiigung alicr Edlco und Uinislerialcn , im Erbe ge-
folgt ist, schenkt dem Klosin- Scheida den &bigcbrauch aller Weiden des Hofes Wtkke und die
Fiscberci auf dcr Ruhr, von dcr Briicke zu l'^tcscn, wo cr im Jahr M8.5 gogcn dcn Grafcn
Engelbcrl fvon I^erg) und vior andcro Grafcn siogreich gefochtcn, bis zum Appcldci.sbnsclie boi
fierdinkliovcn; im crsten Jabre des gcdachton Sicgcs. Zcugcn: Kvcrbard von Ardei, Vogt dcr
gedachten Kirohe; Herimann von Rudenberx; Ktiddf voa Enrete; Ruddf von Borbenne; Emond
von Wikkc, iiml dic g ui/c CciiosscnM liaR (Iknilia) des gedachlen Hofes. Wjgands Ardiiv VL
S. 483. SeiberU Lrkuadcob. 1. S. Ii2.
(1185 — 1200.)
8413. Theoderidi. Crar zu Clcvc, beslatigt ilcm Abt Hormann zu Kappcnberg and seincm Stifto dic Frciheit
von dcm Zollc zu WcscL S. d. Kindlingcr M. fi. IIL 1. Abllu UrL S. 410. — Die Urkundc muss
xwiBdien die obigieQ Jahre gdioren, da sdt 1486 (in den obea Nr. 8463, u bemerkien
Digitized by Google
70 1185 — llSf.
Urkundi ti' TTormann unicr dem Titel eiQes Abt«« vockommt, mid m vkl bekainilf der
Graf iheoderich starb.
(1183 — 1203.)
Hermaun, Abl zu Kappcuberg, beurkuudel, dass Uiscbof Ucraiann von MUnslcr in dcr KapcUe za
Kappeobcn; den Aftar des heiL Paulus gewcibi, uad deoselben mit Zchcnien bcschenkt haL
S. d. Bi^cr ungcili tu kt. (CCCCLVI.) — Da seil 4185 der Abt Hermann untcr dicscm Tilcl vor-
koninii, 1203 aber der fiiscbof UermaBO starb, so gobort dio Urkuodo zwiscben die augegebe-
neo Jdkre.
2176. Derselbe beoriiuDdei. dass Tncbdd vou Welver seioei gegen des Stift Keppenberg, wcgca dee Ho-
fes zn Vdmede erhobenen AnsprUcbe widerrafea bat. S. d. Bishcr uugedruc^t. (CCCCLVn.)
(H85~4206.)
2470. UbfnMT, Bisdiof sn Minden, hc^^illigl dcr rcsignirtcn Xbtisslnn des Marliai-Klosters daselbst. zar
Entschadigiinc;, cinp itiijiix ltf Pnibfnde und andcre Vortheilc. S- d. Bishcr ungcdruckl. {CCCCLVIII.)
— Die Zeil dicscr und der folg. Lrk. ist n»ch dea ftegirun^jalureii des fiiscfaor» bestimmt.
S47?. Serselbe beetaiigt die StiAangeD seinflr Yorjjangor "Weroher und Anoo tikt daa Ktoster Obenkitdien.
8. d. Biaber ungedntcki (CCCCLK.)
4186.
2178. S/iml, BiscboT ni Paderbom, beuritundel die BeOegung eines Sireites zwisdien dem KhMter Gebr-
dm tini) Hermann von Si<IHcssrn, wcgcn gewt^iscr, von dcs lelzteren Bruder Goswin, jenem ge-
sclicnktcu Uiiler. A. il86. Bi&hcr un|jedruckt. (CCCCLX.)
8479. Denelbe Uberlttsst den Ertrag dcs Zebenten zu Adeloldeasen dem Pfarrer zu Aldendorp. eioem
Mdndie dcs Kloslcrs Amelungsbom. Zcugen: AlbLTt, Graf von F.m ( ' l i; Widekind von Swa-
lenborsr: Wiili kiiu! von W.ildcrk; Conrad von Sclinncnhiir:; : noiii> iirul liortold von Hombuf^;
Amclung, (<rat voii Fadcrburn. A. 44S6. Auszug b. Faikc C. Ir. Corb. p. 889.
S480. Derselbe bewilligt dcm Klosler Aradungsbom den Zebenieo nu AddoMessen, wdcben der xeitige
Pfarrcr zu Aldcndorp zu fordern hat, mit anderthall' Mark Sil!trr> ah/uliisen. A. M86. Unter
den Zeugcn: Ilcinrich, Abt zu S. Potri und Pauli in Pudcrboroi Altoiann, Dompropst, Volbert,
Dechunt, Bcmhard, Propst zu S. Petri und AndreH, Bebiiridi, Scbolasticas, Lambert, Cellerarius.
Tiieoili rich, Custo.s, und anderc ("auuniLi (Jcr Domkircbe daselbst; AlbiTt, Graf von Everstein,
iini.l liir iiLrii^rn iii ik \ or. l*rk. atiL:rf. IliTrcii ; Wcrncr von Hrakcl, n. A. F.ilke C Tr, Corb. p. 226.
2184. Fd}ruai- 10. 6</rid. Bischof zu Padcr))oro, stirbu Todcstag nach dcm iNccrol. vou MarieDOiiinstcr.
NeeroL Heris. ipbt d. 49. Febr. ao. — Sein Nachfolger JicmAayvf H., weldier vorhor als Caoo-
nicus zu Miinstcr vorkommt, war ein geboreoer flerr voa Ibbenboren. Vgi. die UirL Nro*
CCCCL.\.\XVU.')
2482. Marz 40. J^nfijtp. Erzbischof zu Cblo, bcslatigl dcs Grafcn Hcinrich von Arnsberg Schcnkung der
Hbfe aa Marafdd, Bumbeke und Bvenho, «nd dee Beiges EkboU, an das Kloster Wedinghav
' •) Db dcr Tod 4m KuMk SUKd mvAiiMdiK In ditiwMir, ia «ddMni Nln HaelilUfew Mhw •■IkilK (tgl. Hr. M84),
rullca muii, lo ergihl (ich bieraui «chon die ITarichligkeit (ier bei Kimtlinger Vuline»t. II. S. 43. gedr, Urkuodc
£r<:li. Philippi lu Culn, dic Eignung cioc^ llnrei tu Nulcncn in dic Collrgiat-kirche lu Socst enthaltcnd, d. Coloo.
XVII. Kiil. April. 1187, in welcher Uitcbof Sifrid von I'aderborn al* ii^uge «urkomrat. li» dai angcbtiche Ongiotl
•idi Bicbt ■«kr findcli 10 iit die Suha aictit •u&iiUir«a} mit babco d«her dicM UrkuDde g^m luw dcs ficsmlcs
Digrtized by Google
11B6.
71
D. Susnt. VT. ]<]. Mnrt. 118". Vnlor dfn 7.nn^on: Tlprnlianl, Prnpst zn Snnst: ITftnrich uml Go-
defrkl, Subne dos Grarcn Hcinrich von Arnsbcrg; UcrmaQQ, Graf von Uavcnsberg; Arnold, Graf
voD Altemi; Reyner vod Froyzoprnht; Hermann von Rndenberg; Heinricb niger von Amsberg;
BluiB VOQ Bflren und scinc Briidcr Dortold und Thiotmar; Evcrhard von Anlcy, Rudolf von Er*
vclhc, H. a m Wii;;inik Archiv VI. S. 181., und im Auszuije, Scibcrtz rrkundenb. I. S 1?0, —
Die Jahrzahl ist, wie schon l.Jimey Gci>ch. v. Ravcnsb. UrL S. 14. richtig bcmcrkt iiat, nach dcr
Cttlniscbeo Zeitrechnang wa veraleheB, bo dass. naeb derunsriiseDr die UrL in das J. 4186 gebiki.
2183. „ 13. Dcrf^plhr' vffjpi-inht dr*m (irnfrn neiiiricli von Arn^-brr:,' tind dpsson Krbrn das crslc, der
Culnischen Kirchc auf dcr rccblca RhciDicitc sich ci-tifliucndc Lchon vou 2-3 Mark Erlrag, zur
Entfichiidigun^ daftir, dass er anr ein, iltm vorher verliehenes Lehen, aurwelcbesBemhanl von
i\>'r l.ij)|u' Anspriiche {{cmachl, v( rzichtel. I). .^nsni III. Id. .Marl. 118.1. Untcr den Zeufjoti:
Bcirnhai.i, Propst, und Piiigrim, Dechant zu Soest; llcrmann, Graf von Ravm^ibnrg; Arnold, Graf
voD Altena; und mehrcre der in d. vor. UrL genanuleu Hcrreu; ausserdem llciarich vou Vol-
medesteioe tmd aein Druder Godaoallc von Ratbh«rg, 11.8.00. Orig. Gaelf. 01. 6B& Laaioy
Gesc li V R;iv< nsl) Vr'K. s li. Vgl Wfgaods Ardiiv VL S. 73. — ToD der Jahnabl gilt aodi
hier das bei d. vor. Urlk. bciuerli^le.
2481. Aprit 1. Bervttard, Biioliitf za Paderbon, liBala.tigt die ScheDkaages aetnea Mvrf^m^n BerohMdsI.
an ci ts KIo^ Harienmiinster. D. Padeiiwm. KaL April. 1186» Wigands Archiv I. BA. i. S. 96.
(cr.cci.xi.^
S1S5. „ 10. tleinrich vod Arnsbcrg, Rittcr, gcnannt dcr Scbwarze, vcrkaufl dcm Klostcr Wcdinghau-
sen ehm Hove zo Massen. D. Smsali IV. Id. ApriL 4480i. Unter den Zengen: Hetnrich, Grarvon
Amsbei^; Arnold, Graf von Allona; Ilcrniann von Rudenberji; Everlianl von .^niey, u. a. m.
. Wigands Archiv Vl. S. 4bo., und iro Aasz. Seibertz Urkundenb. I. S. 123. Die vorliegendc Ori-
^nal-Urkonde ist hinsichtlich ihrer Eclilheil 8us$erst verdiichli^, indem wcder Schrifl noch Sie-
gel. noch auch dic formclio Fassuns; dcr Urkiiink- sclbst, mit den bekannten Eigeaschaften un-
verfdlschior Original-Urktindcn des 42. Jahrhunderls iibereinkommea, vielinebr als etner wdt
jiiogereo Zeii aogehorig erscheinen.
2186. „ 22. fhSijtp, Erzbischor m Ciiln, bearicmidet, dass Gerhard. Thooderich nnd Hdnrich. Go-
briidcr vnu Ilngnc, zu ihrcm und ihrer Aitcm Seelonheil, der Kirciie zu Sioa;berg ein Gul ge-
nannt Gottonchof zu Swelme geschenki habon, welehes dcr Abt zu Siegberg an llr inrich VOB
Voimodistein , nir 36 .Mark, zu I^ehen gegeben. nnd fiir lelzteres Geid Wcinbergc zu Guiso ge-
kauft. D. Colon. X. Kal. Maji 1186. Lacomblct Uricundeob. l S. 352.
2187. Jul. 19. Dcreclbo bcurkundct dic Rechte dcr Ilitfe Gnlmon, Ilattorp, Osincfmsen, Borgelen und
Elfeudehusen (bei Soesi). D. Susal. XIV. Kal. August. 1186. Unter dea Zeugcn: Graf Uermann
von Ravensberg; Grar Heinricb von Amsberg; Graf 'Wemer von Wideg^nstein; Adolf von Dasle;
Evcrhard von Arde\ : ITcini icIi von Volnuistene. Seibcrlz Urkundenb. I. S. 12i.
2188. Novemb. 3. Hermann, Itischof zu Miinstcr, gibl dcm Kiostcr Maricnfeld die Kapelle za Wadenhart.
D. 111. Nou. >'ovembr. 1186. Bishcr ungedruckl. (CCCCIAII.)
2189. HUibfiip, EnbKGlutf zu Ciiln, vergleicht die Streitigkeilea zwischea dem Kloster Liesbora uad dem
Rittcr Adnlf von Bcttinghausen, und beurkuntlcl dio Rcchto des Ilofes Beltinghiuisen , wclcho der
Urkuode in deulsober Sprache (in vulgari tculunicali. propter miaus inteliigenles latinam)
emverleiht smd. A. 1486. Unter den Zengen: Otto, Decbaatza Meschede; GrarEagelbert (von
Iterg]; Arnold und Fricdrich, Grafcn von Altcna (denn 80 ist, (Ur Arnaberg, zn lesoa). NieMrt
M. r S IV. S. 15". S. iborlz Urkundenb. L S. 12fv
2190. Dcrsoibc bclVcit dus Klosler Liesborn, zur Erstaltung des im Kricgo g(^cn don Uorzog vou Sachsen
erlittenen Schadeaa, von dem Zolle n NeoBB. A. 1466. Niesert H. U. S. IL 236. (CGCCLXUI.)
Digitized by Google
72
1186.
2W. Bermann, Bischof znHuiMter, mmmt das S. Marlen-Ma^dalencn-nospilal zu Miinslcr in soincn Scbub:
und befrcit «s von allfn Inirirf rltc l.rn l.a-lcn. A. H8<». Niescrt M. V. S. II. S. 255. (CCCCLXtV;:
2192. Derscibe cigncl dem Slilte Kappctii)prg eincn /chcntcn zu Iias6oIa, und vertauscbt dcmsclbcn einen
ZeheDten zn Varnluivel, gegon Zehcnton zu AMendorp nnd Visbech im Kirdispicl Seprode. A.
H8G. IJishcr ungodruckl. (CCCCL.W.j
2193. Dcr$elbe bcwiliigl doni Kto»lcr Licstwrn die Abiosuog cincs, aus desscn Hove zu ElcnhuscD, in dcn
bischBfHchcn Hof zo Belcehcm zo cntrichteoden Zohontcn. A. 4466. Bi$her imgcdmckt. (COCCLXVf.)
8491. Ihelmar, Biscbof zu Slindcn, bcstiniml dic I^hcnsabgabc, wclchc iler Propsl di> Kloslers Obcrn-
kircbi ri, vnn cincin Gulc zu llr.'iievo](le . nn dns T). jrii^,<|iitcl zu Minden ond aa das Kloster Hbl-
lenbcclv cnlricbtcn soU. A. 1 180. Bisher unsjcdrucki. ■CCCCLWll.)
2496. Armld, Ksdiof zu Osnabriiek, bcttrknndet, dass sein Rcehtsstreit mit dem Gitifen Simon von Tekc>
ncburg, nachdcm it i:cgcn lotztcrcn durch p;i|)-^[^ii lu' imil k.iiscrlichc rrlhcilc geschutzt wor-
dcn, durch Yermiltclun^ des Discboik Tbidoiar von Miudoo duhin ontscbicdcn sei, dass der Graf,
anstait cincr ihm zaerkaimton Celdhasse von 400 Maik, dera Bischof von Osnabrlick eincn Ilof
zu Damroc vcrprandel, welchcr, wcn» die Einldsung nicht iii bcstimmlcr Frisl crrolgt, ilini i rh-
licli zufallcn soll; untrr glficl.cr Bcdingung vcrpKindol dor (iraf, fur 00 Mark, wlIcIic cr ilor
Kirchc zu Osnabriick vci-schuldcl, cincn llof zu Bcrgci wcgen dc.s Burgiehons zu Iburg wird
bestimrat. dass der Graf dom Bisehcf in Friedensinten mH 5 Ritlern nnd 5 Knechten, im Kriege
abor init dcr dop|»cllcn Zahl dasclbst dicnen, auch dic nothigcn Wachtcr bcstollen, sich aber
dcs Schlosscs nicht zu seincn cigcuen Fchden bcdicucn soU. A. 4486. Untcr dcn Zcugen:
Tbidmar, Bischof zu Mindon, und seinc Kapenoneo Magister Henmann nnd Lodoir; Widckin,
desaen Vogt; Lentfrid, Dompropst zu Osnnbriick; Cx)nrad, .\bt za Iburg; Arnold, Propsl dcr klei-
neren Kirchc '<\ li. S Johannis, zu Osnabriick ; rtllc L' hcns!ciilc des Bischofs von Ostiabruck:
Rndolf von Slcnforthc. Bcrubard von dorLippc, Widokin von Kcthcni Wilbclm von Uoltc, licin-
riclt von Blankena nnd sein Bruder Rahodo, Widdtin von Osde, Bemhard von Ifetelen, Ger-
faard Von nulonvcldc, Suclher von Lincn, Fricdrich und Amold voti Glanc, Ilormann von Dik-
hus, Nicolaus von Tbroteni und euic grosse Anzabl Miatstcrialen. Mu»er O. G. IL & 323. s. W.
VIU. S. ili. ')
2497. ftopet, Dechant oud Kapitel dor Domkircho zq OsnabrUdt, welche dn, nach des vor^^ Kolonea
ll.irtwich^ Tndc an dcsscit Tochtcr Hcilcwigis vorpachtetcs llaus zu Slagfordc, wogon vcrnnch-
las^igtor Kultur, wieder etnziehcu wolilen, verpacblcn dasscibo, nacbdcm dic gcducbtc Ucilcwi-
(pg um Gnadc goheteo, dieser aofe neue, and bestimmen dicRoehto, Priistationen oad Erbfdge-
Ordnung dicscs Gutos. A. 1486, Arnoldi cpisc. Xlll. Unicr dea Zougen befbdot sidi Rflceio
Rector civitatis. Moaer O. G. IL S. 32& s. W. YiU. S. 418.
(4486—4203.)
2196. Bemhards II., Bischofs zu Padcrborn, Lchciibricf fiir dic Briider B. u. T. vnu Biircn, niit Jcr Bc-
willigung, auf ihrcm Grundc cine SUidt zu baueu, und fieslimmuog ibrer Rccbtc. S. d. Schaten
A. P. I. p. 633., zun M»« 1495. ^GLXVm.)
*) In dem lctitea Alidruckc, S. 114. Z, 10., »Utt graTiuirotni , 1. gratitiiimas-, Z. 18. , «t. . . . io, I. . . . inn-, S. {fS.
Z. 9., (t. Jutlaioo, I. Jutlacio; Z. 27., tt. li, 1. sicut; S. 116. /. 12., it. rcdimeDilo, I. rediniendi ; Z. 22., \i. di-
•tiiicUomi I. diffiDitkMM} Z. 3T., tx, Iioitiere, I. Locfacfe; Z. 38., tt. £*erbarda«, I. Eiardrdni; 8. 111. Z. ik., ik
parlis, I. pert*} Z, M., il. bw, I. hn*; S. 118. Z. 4., at. Dikbuf , I. Dichiu; Z. t., «I. Aiiaor|i, 1. Atlhoty: %. U,
at. Wilhclnius, 1. Willu-tiiuit rroidin; il. tlelmaric, I. ttelnu.n t-. , /. 1?. \s\ JiuleS TOB LoDto dHTch «iii PlWkt w
tfeaacn, uod ietaterer Jiame Luidu» {rtcfaliger wabracheiolicU JUuclio) xu leicn.
Digitized by Google
118fi — 118T.
73
Dessclbcn Vorglcich init dcn Briidcrn B. un«l T. von Burcn, dtre Lehen mid anderc Slreiligkeiten
Lclicfrcnd. S. d. Bi^hcr un.L;(M!ruckt 'Cr.rrLXIX.)
2199. Dosselbea Yerlrag mit den fcdlen B. und H. von der Lippo, wcgon des Scblosses Valkcnbcrg. S, d.
Schateo A. P. I. p. 611., mit willkilrlich au^eschricbcnen Namen, wefche das Origiaal nur diirch
dic Anfanf;shuchstal)cn andcntcU (CCCCLX.X.) — J)i; sc (irfi Trkunden konnten iiur nach den
UegicruDg^ahreo Bischof Bernhards 11. boslimmt wcrdcn. Weoa dur zutn Jahru 1195 anzuruii-
ronde LchensTertrag der Briider von Bclren echt ist (wogegai freilich, da ein Original odcr cine
souiiligo allcro Qucilc nichl naclizuwcisen, un<l Scliaten von dcm Vcrdaclito einor vvillkiu^lichen
>'ac!i1iili1unu iiliciri' 1'rkundon niclit frei iai, I!odonkon crhobcn warden konnen), so diirften die
bciden crstcn Irkundcn uicht spiilcr als 1l!)<i nu2iu>clzGa sciu.
1187.
2200. April 6. (VIII. Id.; Uermann, Bischor zo Miinslcr, nimml Thcil an dcr Eimveihunp; der ncu erbaa-
tcn Kirchc SS. Udalrici ct Afrae zu Au^sburg. Chrou. Augusl. ap. Frchcr. T. I. p. 514.
8801. Jul. Guxscluilk. Edlor von Pcrcniont, eignei dem Kloster llarjenmibistf^ ein Gut zu ^l^nethea.
D. Id. Jul. V1H7. Bishcr unijedruckl. {CCCCLXXI.)
^2202. „ Armld und triedticlt, Grafen voo Althona, Zeugeu io eincr Lrkunde des Erzbischolji Phi-
za Cdln, ftir das Kloster Greverode. D. Colon. IL KaL Aug. 4487. praesul. a XDC La-
cciiiiiilet Urkundtnb. J. S. 3'j3.
St203. Die iiisi hofo llprmann von Miinsler, Dilinnr von .Mindcn und Aniold von Osnabriick. Zcugen bei
Li/ijischof Jliilijijis zu Ciiln Bcslaligunf; dcr Besit/.un^cn dos Kloslcre Stciufcld, D. iu synodo
Coioniensi. ia praesentia priorum et totius deri cic. 1 187, Frid. Imp. a. R. XXXTI. Annal. Praa-
innn^lr T II ji 5?3.. ti::il hioniach im Ausz. Guiillier Cud. dipl. L S. 4S4. — Das Datum doT
Yor. Urk. schciot dic Zeil dcr hier gedachtcn Synode anzudcuteo.
8S04. Acgost 84. Kaiser FriedriiA I. besi:iti^t dic Privilo.:;icn des Stina Kappenborg, nnd bcfrcit dasselbe,
sovvic das ibm untcrgcbcno Kloslcr zu Wcscl, von dem Zolle zu Kaiscrswcrth. D. Wormat. XIL
Kal. Scpt. 1187, a. B. XXXVL imp. XXXIV Kiinliinjior Samml. merkw. Nachr. .S. I.jO. (CCCCLXXII.)
2205. ScptCQibcr . . BenJiard, Biscbof zu Padcriiorn, bcmkundcl, dais dcr Abt Wcoluus und dcr Cou-
vent des Klosters HaTdobauseo von den Briid^n Otto und Adolf voo Wiedenbrildc, mit Geiiek<-
tiiii^tiriL- ihn r F.iljcn. Ic^ Pnilcrhorni^rhpn Domhcrrn Didcrich und dc«!«cn nrudcrs Burchai-d von
llcrkcudorpe, cin Gul iu Buacsiicn gckauii huboo. D. ia capilulo Palhcrburneasi, mense Sop-
tembri 4487, cpi<:c. a. I. Schalen A. P. L p. 6t7. Kindliager U. B. IIL I.Abth. Urk. S.77. Spit>
cker Beilr. L l — Im Datum scheiai ein Fehler zn stecken, da das crsta BislhaiDsjnhr
7'.i deni anj;o'icl)cii<'ii Muiiatc ni 'lit mchr pa»=^t.
220C. Phitipp, Ln:bi.schor /.u Coln, bcwiliigt dcm Kiostcr Oiinghausco dic Zchcnlfreiheil fur dcsscn liaus
Wedunarslodbedo, gegen etne jahrlidie Ab^^be von 30 Denarioo. Ad Colon. a. 1487. Seibertz
Uikundenb. 1. S. 129.
8807. Bermann , Bi.^ichor zu MiiQstcr, «clcher dio Kirclic S. Jilarliai zu Miinstor mit funf Prabcndcu ge»tif-
tei und dcm Propste derselbcn ein Arcbidiaeonat fibcrtragen hat, gibt derselben Khvhe i Ifark
aus ciucm Zchcnlcn aus dcr Stadl Miiiistcr, vvclchen cr von Suothcr von Thii^ethe erkauft hat
A. M87. Nuch ciner Udumlc ItiH^hof Otto's 1. voni Jahro 1217.
2208. Derbelbc gibl dcra Siifte Kappcnbcrg cioc Ilovc zu Ostwich ucb&l vcrschiedeucD Ronten tausch-
woise filr die HUhle zn Lliaen. und cignet demselben einen Zeheoteo aos dem Bofe Abtede.
A. 1187. Nicscrt M. U. S. II. S. 205. 'CCCf.I.XXIII.)
2209. Trhnar, Bi.schof iw Miuden, vcrkaufl dem Stillc S. Martini dasolbst oiaHaus zu Owclhuscn. A.1187.
Biiihcr un^cdruckt. ^CCCCLXXIV.)
Begnta hUt. Wcilhl. n. 10
Dlgitized by Google
74 1187 — 11S6.
fS40. ArMld. Bisehof zn Oraabrtick. bcurknndet, dass das KkMter Oscthc dcn Zehenten zn LaSe von dm
Rillcrn Gisolbrnth von Vishikr, Hfinnrh von Trihiiscn und Gisiclbrath von Thorno ( rkatifl hnr,
nachdein diese ikn Uem Grafua Siuiun voii Tekeneburg, ao wie lolzlerer dem liischor rcsigDirl
habeo; nnd eignot denselbMi dem Kloster. Ael. tn Osethe & 4187. Untor dea Zeugen: der
Dompropst Lenirrid und der Deefaant Joseph zu Osnabriick; Godefrid, Pfarrer zu Disscn; die
Frcien: Bcmhnnl vnn Mctoln und Alcxander von Westrrwiiikr'!; utid mi^^lirern Ministfrialfn. M<>-
scr 0. G. II. iS. SM. a. Vi. VUI. S. 120.; wo in dor vorletzleu Zeile, uuler den Zcugen, fur Hu-
bodo, Rnbodo zo lesoo ist.
S2H. Dcr>f'Ibc Irciuit ilio DiiiTcr SieniTncmiihlcn iind Hnlthn«pn von dcr Kircho zu T>amihf\ mil Einwilli-
gung dcs dortigcn Pfarrers Tbiclmar und sciocs Vicarius Ueinricb, und bewilligt ibnea zo der
Kh<cbe zo SteinveMe, welche ne atir ihre Koaien erbaot haben. eineD Priesler, wcTeher aHeieit
von don Eingcscsscnen gewiihlt, und von dem Pfarrer dor Mullcrkirchc invcstirt > i ieii soll.
A. IIST riitcr (lon Zcugcn: dcr Dcchant Joscph, rlcr f!)isto<; Thii tmrtr. an der DoHilirclu' ; der
Prop.<sl Arnntd, dcr Dcchanl Constanlin, dcr Schoiasticus Hotjjcr, an der Jobaoiu&^^Kircho zu Os-
nabriiek. Hiiser O. G. IL S. 334. s. W. VIII. S. 121.
8218. &'mon. Graf von Tclvcncbnri,', hcnrlaindct, (!:i>s scin Ministeria) Bnrchard dom Klostcr Oscde Lehen-
ond Erbgiilcr fur lOi Mark vcrkauft, uiid fur 50 Mark des Kaorpreiaes, Widekind von Oscde,
welchor dem Kloster so viel verscholdete. ihm seme Giiter in der Xweolc verprundct hat; wcil
aber gedachtcr Burchnrd scinc Lchenspflicht nicht erriillte, Widekind dage^cn, iiin nrtch Jerusa-
lem 711 /ifhen, scine Giltcr vcrkaufen \vnllii\ uml Iiicriibcr Sir<>it cnfstaml, so crklart der Graf,
dass Hiirchard auf alle Aospritcbe an das klostcr fcicrlich vcrzichtcl habe. AcU Ilerebni^en
in banno imperiali, s. d. Unler den Zeugen: Friedrich, Propst za Chirholt; Bembard, Propst zo
S Pclri und .•Vndrea in Paderborn; Widekind von O.sedc; Ludolf von Stenfordc; Thcoderich und
Wicbold, Briidcr von Saltcsberge; Bembard Sobenk voo lekeneborg, o. a. m. Mdser 0. G. U.
S. 337. s. W. VIII. S. 127.
8213. Derselbe eignet dcm Klostcr Osede dic Giiicr, welche Burchard von Oaede vorher von ihni n
I.clicn hfiltc, ncbst dcm Hofe zu Bardinchusen, und bcfrcii dicsclLcn von allen Leistungen an
dic Viigle. S. d. Miisor s. W. VtlL S. 32G. — Da wir dcn tiruica von Ickeneburg ia diesem
Jabre in Verbindang roit dem Klosier Osode finden {s. Nr. 8210.), so dfirfken auch diase beiden
UriLonden am schickhcli.slen hicher zu sctzcn sein, dic iibrii^cns unter sich gleichzeitig siimI» W9
sowohl der Inabalt, als die zum Ibeil gleichen Persooen der Zeugen scbliessen lassen.
«
1188.
8214. llarz 23. Kiini- FTnnrich VI. schcnkt dcn bei dcm konit;Iit*hrn Ilofc zn Dnrlmund irolcgenen, so-
gonannlcn Koningcskamp zu dem dasclbsl zu crbaucadcn Klostcr. D. Spirae X. KaL Aprii. 1489*
Bisher ungedrockL (CCCOJtXV.)
8215. April i Drrscliic erinncrt dic Bi.sch6fo zu Minden, Paderbom und Osnal)riick, so wio (iie Grafea
und Edlen dicstT I,iin(Icr, dass, wic allf» Silbcr£;rubcn. so ancli (lic noiilich im Bislluim Minden
entdecktou, za den kaiserlichen Hegalien gehurcn, dahcr sich nieinaud dcrselben anmassen, vicl-
mehr der kSiugliche Gesandte dar&ber VerTitgung trcflTen soll. D. ap. Nonaensleine (XII.) Kal.
April. s. a. Schatcn A. P. L p. 621. — Das Jilir ist ohne Zwoird 1188, \vic aus der folg. Nach-
richt hervorgcbl; dcr Tag (21. Marz) scheint abcr beiSchateo unricblig angegeben, da hiernach
dio vorhcrg. Urk. zwischen diese uod die folgnide fiillen wtirde, was, wegen des Ausstcllungs-
ortes. unwahrsdteinlicb isL Sie ist daber» naicli Wahracheialichkeit, init der foJgcndeD anf glei-
dten Tag geaetit.
Digitized by Google
1188.
75
S245b. April 4. Denelbe ilberttast die Silbergmben bei Debenmlil ond KratceBbeffO den Bisdiof Detmar
von Snnden dergestall, dass dir»spr 7wri Dntlheilr'. d.is Rnich abor ein Drlllheil ihr( > Erlrages
eituieben soiL D. ap. Noaoeastene, Kal. April. 4188. LcrbecL Cbr. L c p. 480. Uie Urkuodo
selbsl hat sich nicht erhaHen.
S240. „ 6. Bernhard II., Biscliof XU Padcrborn, bewiiligl, auf BiUen Widekinds. Vogles der Kirche
zu Pa<lf il)(irn, den Biirgern zu Curbike das Rccbt der Sladl Soest. AcU VIII. Id. April . in Toona
DojDini, \\HH. Gcscb. u. licschrcib. der Kircbo S. Kilian zu Corbach v. L Curlze u. F. v. Hheius
(Arolsca 1844), S. 403. Dcr Abdmck achelnt aber M^r fdilerhaft zu sein.
SI7. Jul. 7. I^iiUpp, Erzbisc-Iiur zn Cijfn, ('rliissl (lom Kiosler Walhnr^is zii Soot diii vnn clniurn, zii ^ri-
ncm Ilofe Gelmen gcborigcn Giitcm zu zablcnde Hcnto, iind cignct dcmsclbca dicse Gviter. ,D.
Coloii. Non. JqI. 4188. praesnl. a. X.^ Wtgands Ardiiv VL S. 479., rat diW fidacheD Jahrzahl
1183; und im Au.sz. Soibertz Urliundenb I. S. 130. (CC^ CLXXVI.)
2218. Dcccml). 1. Bi^rnhnn! . ni-.rliirf m Paderijorn, lieiii k.iinilct . dass CnnrnfJ vnn Sconpnbcricb srin Cnt
zu Tavenhuscn dem Domiiapilel zu Paderborn, lur 40 .^iark, wclcho ictztcrcm von Bcmiiard,
Propst zu S. Petri und Andreii daselbst vennacht worden, verkaBllhaL D. KaL Decembr. 4188.
Bisher unficdruckl. (CCCCLX.WII.)
2219. Hemiam, Bischof zu Miiuster, i)es(u(igt dem Slifte S. Mauritz das sogcnanntc Praedium nntiquum
(das alte Feid . auf dessen (irundc die Kirche and die Stirisgcbaude crbaut sind. A, 1188. Nie-
scrt M. C. B. 1. Abth. S. 336. Wiikens Gesch. d. Stadt Munstcr S. 102. (CCCCLXXVIH.) — Den
damnli:;cii Propst zu S. M.iurilz. Ilermann, ncnnt der Bisciiof seiiHMi Ycrwaiiiliin fognatum).
2220. Derseiiie cignel dcm Sliite Kappenberg deo Zebenlen aus eincm llausc zu Ustwich und cinem ilaose
am BerfO, ond bestiiligt ihm den Zehenten zu fiork. A. 4488. Bisber nn^ruckt. (CCCCLXXIX.)
2224. Dersclbc cignet dem Kloster Maricnfeld den Ilof zu Wadenbart, ncbst Iluusern zu Bukinken und
Tiiornphornc, ond Zcbeoten 2U Everiacbusen ond Dichnaen. A. 4188. Niesen M. U. S. il. S. 268. '
(CCCCLXXX.)
22S2. Derselbe heslatigt den Verkanf des Hanses Biginkhof an das Kloster Clarholt, nad eignet demselben
ciiiipo dahei gclcpcnc Ackf^r. A. 1188. Bisher ungcdruckt. (CCCCI.XXXI.)
2223. Dcrseibe vcrordnct, dass in das Klostcr Asbeck oicbt iibcr 40 Persoucn au%eoommea werdcn sol-
len. A. 4480. Bisher ungcdruckt (CCCCLXXXILJ
2224. Derselbc beurkuiulot dcn V(>rkauf des Hofes Grax an das Kloster Asbeck. A. 4480. Nieaert IL
l' 8. IV S. lo9. [CCCCLXXXIil.)
2225. Bemhard, Bischof zu Paderiiurn, beslaligt dcm Klostcr Marienfcld die Zcbenten zu Stapcllagc und
Bursten, wie aoch den Hof sm SlapeUage mit der Kirche, welche Graf WdeUnd von Swflen-
hcr;: dcm Klostr-r ^c^ohen. A. 1188. Kindlinger M. B 111 1. Abtb. Urk. S. 70. (CCCCLXXXIV.)
2226. IhHmar, Bischof zu Miaden, bestaiigt den Verkauf der Kircbe zu Sulbicke, durcb den Grafea Lu-
dolf von Disle, an das KlOBler Obemkirchen. A. 1168. Bisber ongedmekl. (CCCCLXXXV.)
2227. ' AmoUl, Bischof zn Osnnbriick, schcnkt dem Domkapitci dasclbsl die Zeiientcn zu W^eslorpe Ottd
Scircnhckc. A 118R Moser O. G. IL S. 332. s W Vlil. S. 122. (CCCCI.XXXVI.)
2228 Dersclbc bcorkundct, dass Johann von Honborsl, bci dcr Aufnabmo seiner Tochter Amclradis in das
Klofiler Osede, diesem den Zehenten fiber die Hiiuser Vqgovore, Bergeshovet und Risenbike ge^
schenkt hat. A. 1188. Unicr dcn Zeugen: der Propsl LeBtfrilh umI der CosMm Xhetmar. lUtser
0. G. 11. S. 333. s. W'. VIIL S. 123.
2220. Verzeicbniss der Besitzungen des Grafen Hcinricb voo Da]en, vont Jahre 448& Auszugsweiae bai
Kmdlmg^r H. B. IIL 4. Ablh. UrL S. 84.
10«
Dinitized by Goo^^Ic
76
1189.
2230. Graf Widckind und Ilnrmann von Walilock iibcn Gcw.iltthalif;koitpn im Bistliiirn Piidorhoni am, wo-
bci ihuQU cia klciiies Sdiluss ^muniliuiicula) Brobckc ziir Slutzc dicnt, wclches abcr Bischof
Dernhard erobert uod zeretiirt GobeHn. Pers. L c. p. 374.
3231. Januar \i. Ilenihnrd, Bischof zu PadiTinrn , sclionkl das Schloss unf! (]\p Miihlc zu IMionburon
uebst alleoi Zubcbiir aa dic kircbo zu l'adcrbom, oot den GrafcD Simoo von lekeneburg damit
cn belebnen. D. XLX. Kat. Fobruor. 1(89. Niesert V. U. S. IL S. 259. (CCCCLXXXVIL)
8532. „ 49. ilmoM, Bischof zu OsDaltriick, heurkundet dic Ciilerschenkiin^en dcs Edlcn Wicbold
Ton TTor&tmar an dio Kirclic zii 0$n'>!M'iirk. D. ap. Litblago, XIV. Kal. Februar. H89. HiiBer
O. G. 11. 33ii. 8. W. Vm. S. 123. (CtXCiAX.\Vlll.}
8533. Febr. 8. Konig Hehmdi VI. mmaA die Hidika des Slifb KappenlMi^ an der lippe iD seinen
SchuU. D. Monast. IV. Non. Fcbr. 1189. Nicscrl M V S IT. S 37.1. CCCCLXXXIX.)
2234. „ 4ti. Papst Clemens lli. bcsbitigi, auf Biiien de& Miin^or schcQ Vicedonunas Franco, dem von
diesem gostiftcfen NonnenUoster Langenhofst die freie Wahl eeioes Vog^ D. LalertBi IT. U,
Fchruar. pontif. a. II. Nicserl M. l . S. IV. S. '219. — Papst ClcnienB DI. WHF am 49. Deoember
1187 crv iilill; d r ; '.fMic Ta:^ fallt also in das Jahr H89.
2235. April 4. Wult-kind von Waidock verpfundct, vor &eiucr Reise nach Jorusalcm, dic Advokalie der
Kircbe zu Paderbom nebst ihrem Zubebdr and andem Giliera an den BiBChof voo Paderbom.
Facl. Padcrburn. 11. Nhti. April. fcr. H iio t l'ahn. a. H89. (I)ic llandlung wunli' nn «-inigcn
foijjendcn Taj^ca nocb fortgcsetzl.) Schaicn A. P. 1. p. 619. Falke C. Tr. Corb. p. il9. Vam-
bagcn Wnldeck. Geseh. UrL S. 43. (CCCCXC.) — Widekiod starb aaf dieser Reisc. GoboL Pers.
l 0. p. ilK.
2S36. Bermnun, Pi-Lliuf zu Miinstor, von Kaisor Fricclri'li 1.. vnr drr I-.rnilnmiL: >ciiios Krotiz7;n^''<, nls
Gcj>uiidtcr nach Couslauliuopci gescbickt, wird dort widcrrcchtiich ciiijjekerkcrt. Nach cincm
Sebreihen des Kaiscrs, bn Heda Htsl. Uliraj. p. 479.
SS37. Hai 21. Kaiscr Fnriliirh /. beurkundot un<l lu^stati:;!, dass Er/bischof Philipp zu Coln die drei erz-
bi.s<:lmni( iicn Ilole Ilcldcno, Swclme und Klvorvchlc dcm Grafcn Kngclbcrt von Bcrg, Hir (100
Uark ablbslich, zu Lchcn cctjoben. D. a[). Urtv.bcrc in introitu Uiigariac, VI. Kal. Jnn. 1189.
Lacotablel Crkundcnb. 1. S. 302.
S238. Dcc(;inl). 15. Coitrad, Abl zu Corvoy, .slirbt. Todcslag nach d. Necrol. von Mnrionmiinslor.
2239. Hiii-fjt, Ei-zbiscbof zu Culo, bestiili^l dcn Verlrag. wclchca das Slifl S. Gcrcons zu Ciiln rail seincn
ZehcnlpflicbligeD zn Demo, Hcthloro, Coriare und Hudinchaseo, wegen dor Zeheollfiso, g/sssMos-
sen hat. A. 4489. Kindlinger Voluu st. II. S 50. (CCCCXCL)
2S40. Hertnami, Hi^chof 7.11 Miinsl^T, oignct cinorn Altar in dcr Lu(!<;on-Kirchc zu Hiinster einen Zehoilen
im Kircbspicl llictten. A. 1189. Bishcr ungcdruckt. (CCCC.XGL)
2241. Derseibe cigpet dem StiOe Kappenberg Zobontcn aus dcn Uofen Udeochor in KirchBiiiel Seprode
und Widelinchof im Ksp. Diilmcn, zum Behuf dcs Lichles bei deo Sdhwestern. D. Capenber^
a. 4189. Nicsert M. L. S. U. S. 271. (CCCCXCUL)
2242. Oerselbe bearkoodet, wie das Schalzredit dos Kloslers Hbhenholte, weldies der Sfiner desselben
dem Abte dcs hoi). Nioasius zu Rhoims iibcrlra,£;en hatte, anf das Bislhura Miinster iiber^cgan-
gen, und bostjitigt dcsson Bcsiuungon. A. M89. Kindlinger M. B. IIL 1. Abth. S. 89. CCCCXCIV )
2243. Der^bibe eiguct duw Klo^ter Licsborn cincn Zchcntca in dcn Kircbspicloa Lippborjj und Licsborn,
und eine Hove zu Rasoawele. A. 4489. Bisber ongedraekt. (CCCCXCV.)
SS44. Der.^('lbo bourkundot dic Giilor.scheukun,i; dos Vo^iles Widckiiid uui Rcthc uiid seiuer Mutlcr an das
kiostcr Maricnfold A. 1189. Kindlinger M. fi. IIL 1. AbUi. S. 91. (CCCCXCVL; — Dte Urkuode
ist mcrkwiirdig liir dic CireiubeslunaittDg zwischcn WcBtlkkm uod Eogera.
Digitized by Google
118» — 1190.
77
22i5. Arnold, Bischof zu Osnabriick, bcsiatigt dic Privilogion das Kloflters Gertradcnboii^ A. 4489. Hoser
O. G. II. S. 333. s. W. VIII. S. 123. (CCCCXCVII.)
2246. Derselbe ei^et (Jem Klo$lor Gortrudcitberg das LitadcboD Broil und eiaige Ackor. A. 4189. lloser
O. G. U. S. 333. 8. W. VIIL S. 423. (CCCCXCVnL)
SSI7. Adclhoff, nisclior 7.U Ilildcshoim, eignet dem Kiostor MnricnmiiDSter m Giil zu Brockhansen bei
Srliw.ilcnborc;. A. 11 S9. IV.- hcr •ingcdruckU (CCCCXCI.K.)
2248. VciDclavdcac an dic S. Maricn-Kin iic /u Miinslcr gcschcnklc Rcnlcn wcrdcn zu Wcin fiir dic Com-
numcanlen, nnd fiir das Hospital bestimmL A. 4489. Ifiesert IL U. S. U. S. 6i. Wilkens
Umgeb. d. Slaill Miinst(«r S. 46.
2249. BestiauQung dcr Rechtc cincs aa dic Kirchc zu Eogcr gCbcbcnLten Gules zu Otaghu^cD. A. 4489.
Bl^ier ungcdruckL (DI.)
2250. Fcbruar 1. Godefyid, (iraf von Amcsbci^, Zeugc in cincr Urkunde Konig Ueinrichs 17. fUr das
Kloster Bberbadu D. ap. WimpiDam Kai. F«br. 4190. a. R. XX. Wenck Bess. Ludesgescb.
n r.k. s. 120.
22ol. Miin 20. Kiinig Heitvrich IIL verspricht dem Erzlnschof PhiHpp zu Colo, in dcr CiilDlscbeD £i-z-
diScese nur z«'ei kbnigliche Hunzstutcn, nchmlich zu Dmbarch ond Dortmnnd, zu halten, and
dascll)st nur nach doin allcn HerkonitiK ti niiinzcn, auch das Colnischo Miinzzcichcn nicht nach-
bi!dcn zu lasscn. D. Frunkcnvurt Vlli. Kal. Apiil. 1190, a. B. XXL Uater den Zeugeo: Beraard.
Dompropst zu Maustor. Lacomblct Urkundcnb. L S. 365.
Aprii 25. Derselbe befreit das Sitft Corvey von dem ZoHe zu Kaiserswertli. D. Frankenvort Vlll.
K t Mnji \\m. Sch;uen A. P. l. p. C2'l (Dll.)
22&3. Jiuiipp, Eizbisclinf zu Cnb, cignct dcm Klosler Wediugbauson die bisher von ihm zu Lchon gohon-
den Zehenicn zu MarsfcKI untl Wnndc, «lcren ersteren Bermann von Budenbor:;. den aodcreo
Everhanl von Ardoy zu dioscm Dehufc rcsii;nirt hal, und fugt dcn Noval-Zchcnlcn hinzu. A.
1100. Kimllln^.;cr Volmcst. II. S. 00.; um ! im Auszuge Scibcrtz Urkundcnb. L S. 131.
8254. iJermann, Biscbof zu Miinslor, oigQCl dein Kloslcr Lie$bora Zebentca zu Lcmbckc. Brucbo und ^ '
Strticthorpe. A. 4490. Bisher ungedmeki (Dlll.)
SS55. TluetTttu»- , V,',-r],u? 7.u Mindcn, bcstiiligt citic, bci tli m Klostcr Obernkirchcn, zum Bcstcn unvamid-
gondcr (. i-.tl;i a ti . gcmachte Sliflung A. 1190, pontif. V. Bishor uagedrucku (DIV.)
2256. Widilkind, Abi zu Coi vey, bcurkuudt t, wie er das Scbenkcn-Aral von deu Personen, welche cs zu
Leben trugen, abcr zom Nachilu 11 des Siifts sehr misbfaaehten, wieder «iriiokgekauJt A. 4490,
praclat. I. FallvO C. Tr. Corb. p. 701. (I)V.)
2257. Uogardi^, Ablissioa zu Ucrse, iibertriigt dem Kloslor Gcbrden eioe Miihle zu Dallcsseo uod eioe
Bove zu OsteilraBeD. A. 4490, Frid. Imp. XXXIX. Bisher UDgedruckt. (DVI.;
(1190 — 1192.)
2258. Bermann, Bischof zu Munslcr, bourkuiulct, wic cr dio Stadt Miinstcr, dic vorhcr nur einc Paro
ctiie gcbildet, in rochrere gedieilt, und dem Pfiirrer zu S. Lamberii, Eraestus, von jeder der
iibrijicn cine lebcn»Uin:?liclir' RiMitf» vorbchalftMT , %vtldio dcrselbe dom Pfarrcr der Ludgeri-
Kirche, gogeu die Vcrptlicbtung cines Annivcrsariunis, crliisst. S. d. Bisber ungedruckt. (DVU.) —
Die Urkundo kann nnr zwischen die obon gedachton Jahrc gchoren, da unter den Zeugea dor
Domprojjst Ccnihard, dcr Domdecliant Franco, und Thcodcrich, Propst zu S. Ludgeri, V0i4iom~
mcn; im J:ilit ; II: 9 ?.\,cr crischcint Franco noch als Vi ■• Inmians, ond 4492 wird HcnDaim ab
Duoipropst, und ilciurich als Propat zu S. Ludgcii gcnannt.
Digltized by*GoogIe
78
(1190— liO";.;
S299. Widikinfl , Alit zu Corvoy, bcstimml gcwi»so Eiokiinfic zur Wiedcrbcrstcllung <]os Sai^es des beiU
Viius unil tlcr Kloslorgr-baadi^ ilberbanpt. S, d. Di^cr ungcdrnckt. fDYIII.} — Diese md dia
folgondcu UrkundiM wiii li ii mir nach dcn Rcgirunj;sj;ihren dcs .^blos Widikind bcslimtul, dcr
obwolkl orst 1191 urw i ilil. (iin li I HUI als d;H orstP Jnlir seincr Pralntur hrzcirhnot 's. Nr. 22jG. ;
da die Anjjaben der vei-schicdenca andcrCH Siilupcrsyncn doch zu cioer genauercn Jahrcsho-
atimainn^ nicbt gcniigen.
2200. DiTselbe schenk» an .seinen C.onvcnt cincn Wcinbcrg zu Bilcnbcrg. S. d. Bisber ungcdruckt. (DK.)
2261. Dcrsclbe beurkundct einen mit dcm Bischor vou Padcrbom geschlosscaeD Tauscb, Zebenicn 80$
dcin Guie Sirikosscn bctrcfTend. S. d. Bisbcr ungedruckl. (DX.)
8263. Dersclbe benrkundct d)t sdu nkang ▼on Giitecn za liuri nn des Ho8|MM] des Stifls CoiTBy. S. d.
Pixlicr unjiedruckl. (DXl.)
2263. Dcrscibe bc&litligt cine voa ibm, als Propsle zu GriiniagCD, gcmachte Schonkuiig vcrscbiedener voo
ihm erworbencr Giiter an die Driidcr daselbst. S. d. Bisber ungedradtt» (DXIL)
8264. Derselbc ^bt detn Rilter Bernhard von Borscn und scincn Briidern daa AiDt mid Gertcbt m LottCQ.
S. d. Dicpenhrock Gesch. dc» Ainles Mc|»pcn, S. 632. (DXIII.)
2265. Dcrselbe vcrriijit iiber dic von dcm Propsle Rcintnar an die Kircbc zu Corvcy vcnnachlcn Wein-
bcrge. S. d. ffisher aDgedrackt (DXIV.)
2266. Derselbo gibt clein Klosler Aiiichini;-hrini einf Hove iii Arclohlf^sen Auszug b. Fnlko C. Tr. Corb.
p. 889., y>o aber dic Jabnabi MSU noibwendig raUcb scin muss, da U86 der Abt Coorad
Docb lebte.
119».
S267. Januar \H. konig IJemm-h VI. gibt dcm Bischof llcrmann von Miiusler 300 Mark, um daTiir eia
Allod anzakanfen, welches Rudotf von Steinvord zu Leheo empftiDgeD sofl. D. Landae XV. Kal.
Febr. 1101. Niosorl M. T. S. V. S. \X
JuL 21. (Dic Pra\edis.j Widikittd, Abt zu Corvcy, wird, nacbdcm er dic Excmlions-Privilegien
s^ocr Kirclic nacIii(o\vieseii, von dem BtTbischof Wichmann zu Magdebnrg. ui der Kirche dei
Klosters GottcsigDade bei C.-iIbc a. d. Saale, goweihl. — Dic hieber gehorigen Bricfc (D.W. und
PWI p;. hon zwar dic Jahrzahl niclit ;in; dirse isi jcdoch daraus zu .«rhlir>sen, doss tlit- Fcior-
iiclikcit auf cinvn Sooutag augcsctzl war, uud dcr Tag Praxcdis, aa ^%clchcm sie statl fand,
4191 auf einen Sonniag fiel, wie denn aoch dte dabei anwesenden BiscbQlb Alexms von Bron-
derihui :.'. imd Thidcricli von Mi i-.-rn crst scit 1190 nls solche crscheinen.
S269. August iO. Jiii/ip}), Erzbiscbof zu Coln, beurkuiidct dic bei dcr Einwcihung der Kircbc zu Mistc,
von dcm Padeiborniscben Doinpropsl Sifrid und andiTu frommcn I.cuten an dicsclbe geiuacbieu
GiitersicheDkungcn. D. dic S. Laareolii 1491. Untcr den Zeugen: Evcrhard. Graf vod Atleoa;
Ilcinrich \on Vdlmcstnin (der hicr, ganz utigcwiibnlich , dnrh xicllcicht folilcrhafl, comes genannl
wird); Godscbalk von Padberg; Rcnard von Sydingliuscn- Eru&t vou Rutcnbei^. v. Steioen
WesiraL Gesch. 22. SL S. 4636. Seibertz Urkmidonb. L S. 431.
Si270. Septemb. 28. Derselbe beiirkuadet die, bc;! GelegCDheit der Einwcihung eines Deoen Kindihofes
ZH Mi^-tc, von don Markgenosscn ") daselh^t nn dic dortige Kircbc gcmachte Scbenkung eincs
Wuldc^ ijcnaiiat Riscbacy, u. a. m. D. in profeslo Mivbaclis 1191. 1'nler deo Zeugen: liarwi-
•} MwkcMihcB , «i« MbtrlB ridiiiti «■•tatt te li«i li«iaffi «ttfftaMMPdm , nai«r>iiQdiicbt« Wo«t« IhifciirtlMn, liMl.
Dlgltized by Google
fl91 — flltl.
79
cus, Abt 7M Gravcschnff: ArnoM, Graf von Altcnn; Heinric!» unrl Gcrli.-inl, Rnnlcr von Volitic-
stcin; Godschalk. von Padberg. v. Sleinen Wcstf. Gesch. ii. S(. S. ^OJT. Sciberlz Lrkundenb.
I. S. 133.
8874. Deccmbcr lo. AmoM , Rischof ru Osnaliriick, wclchcr rlcm Krcuzhewe nnch A^iini frcfnlgt war,
stirbl dasclbst, bct dcr Bciagcruog vod Accod, aa der Pcst. Todeslag nuch Nccrol. Osoabr.
Wegen des Jahras nnd der Art setnes Todes vgl. die bei Hoser 0. G. IL S. 5$. angefUbrlcn
Bcweisslellcn.
8272. Bennann, liischor zu Miinstcr, bcslaiigt, dass Alcvandcr, Pfarrer zm Wcmc, das Hans des Koloncn
t»oincs 1'farrhofcs vou seiiter ciguco Wohnung getrcnnt und auf cin andercs Grundsliick vcrlcgt
hat, und bestStigl die Freibetien destdbon. A. 4194, Benr. imp. I. Unter den Zeugen: Ber^
mann, Propst /u s. Maaritz; Conradus Pincermi; Ludoir Valfcener. Kindlinger M. B. DL 4. Abth.
S. 93. .Nicscrt M. U. & B. S. 875.
8873. Benhard. Biscbof lu Paderbom. bestatigt den Ton dem Abte des Kloslen S. Potri und Panli zo
Paderborn, (Icinrich, goschohenon Ankauf des Hofes Lare, und schenkl dazu dcn Zehcntcn ans
diesem Ilofe, untcr dcr Vcrplliclitung ciiier fiJr ihn zu Ix i^clicmlcn Mcmorienfeicr. A. 1191,
episc ordio. IV. Unler den Zcugcn: Der Doiopropst Altmann; dcr Domdcchant Folberl; Gode-
Bcbalk. Propst xn Northetm; Bemard, Propat an S. Ptelri oad Padi; Widekind von Osede; der
Graf Amolung. Auszug b. Schaten A. P. I. p. C2r;.
2274. Widekind, Abl za Corvcy, bcurkuodet die Vcrpflichtungcn ciner dcr Kirche za Ercsbcrg wacbs-
zinsigcn Hove zu Urdorp. Acl. Girbeiae, praclat. a, U. Bisher uogcdrucku (DXVII.) — Du
Abt Widckiod 4490 das enle Jahr aeiner PrahtDr redinet, ao muss das xweite nothwenid^ hi
1191 fallen.
2275. Robert, Decbaot, und das Kapitcl zu F.nger, bcurkunden dio iicchte dcr von Durchard von Bchilka
an dieso Kirche geschenklen Eigcnhbrigen. A. 4494. Bisber ungedntdki (DXVUI.)
8878. An^eydis, Ablissinn zu Mcschelhe, iiberlasst dcm Kloster Wedinchausen einige zu ihrcm Hofe Bn-
drepe gehiirige Ackcr, mit Einvvilligung des villicus Everhard und sammtlichcr Ilofc^horiaiPn
(totius familiacj, untcr dcr Bcdingung cincr, an dcn villicus des gedachlcn Uofcs zti cutiichlen-
dea jiihrlicben Bmfe von 8 Denarien. A. 4494. Von Seiteo des Klosten Wedinchausen 'wird
der Abt Arnald . .iu5; rlcni Kln>;tcr Meschede, ansser der Iblisiino, die PrVjMtion Uediiild ge'
oannl. beibcrlz Urkundcnb. I. S. 437.
8877. tkrtmd, Propst uod Cnstos zn W«n)cn. gibt dem Abte Aniohl ra Amsberg (d. L Wedindiansen)
Giiter zn Embere (Ober- 1 M ! r-Eimer) zu Erbziiis-Leben. S. d. Seibertz Urkondenb.
I. S. 138. — Da dcr Abi Aruold in der vor. Urk. zum etsteDaai ersobeint, ao wird die vorBe-
gcnde aro schicklichsten hicr angeschlossen,
(1191 — 1197.)
2278. Uennann, Biscbof za Huoster, Zcoge bei der Vcrpraodoag des Hofes Partenlieim, durch den Erz-
btschof Johann von Trier, an Wember vod Bolanden. Sw d. GSnther Cod. dipL L S. 497. —
Dic Urkundc, in welcher Hemrich VL als Ifflpemior genannl wird, mnas hi«raadi zwisciien die
obigen Jahre gdKHren.
4498.
2279. Miirz 4. nrrrmann, Bischof zu Miinslcr, Zcuge in einer Schcnknngs-Urknndo Kaiser Ueinrichs VI.
Air das BLstlium Strassburg. D. Uagooowe IV. I>ioo. Barcii 4492, a. B. XXIIL imp. L Wiirdt-
wein 2i. Subsid. T. X. p. 456.
Digitized by Google
80 1192.
2280. Ibi 30. Papst Colrstin IIJ. bcsliiligt dom Kapitcl dcr klcincrcn Kirchc (d. i. .SS. Pptri et Andrcac,
oder Bussdorn /u Padcrborn d<'ti Bosilz des von dem Propsto B. dciDselbea gcschenktcn Gulcs
5£u Ilcngcldcro, das Nachjahr fiir verstorbenc Siifls-Gci.silichc, die frcJe 'WBhl dcs Propstcs, iind
dic Thcilaabine tn der Biacbor>uald mil dom Duinka|iit'.-I. D Rom. III Kal. Jun. pontif. a. 11.
Schalen A. P. I. y. C2G. — Dic Ponlilikalj.ilirc iV.p.^^l C()l(>-'iii> \'.\. 1. .iiiiii ii \(>i:i H. April 1191.
2281. n n Dersclbc bcslali^t die ficsitzunguo uud Phvile^icn dc» Klosters l''i»chbcck D. eod. Paul*
« lini BJst Visbcee. p. 73.
2282. n (OctBva Pcntcco.s(!'s.) Als der nouc Er/blschof von Coto, Bruno, dnrch den Erabischof
von Trtor und dcn Bischof von W i dun consecrirt win! , verwoigcrn iWc BischtJfc von Miinster
uod Ltrcchl, objjltich zu Cijlu anwcscnd, ihrc Tlicihialimc, vvcil sic bchauplcn, dass die Ordi-
Biition des Erzbiscbofs jhneo, als setncn Suffraj^en, gcbiihre. Godefr. ap. Freher. T. I. p. 358.
2283. lun. <3- P ip^' r ^' <'r'fi ///. beslaligt die Br ": 1 • >i iiiul l^rivil' ii ili^ Klosters Ilolmwardcshau-
sen. 1). llom. Id. Juii. 4192, poulif. a. 11. Wcnclv iie>.s. Landesgcsch. 11. rrknndenb. S. 421.
2281. Augu&t 39, Ikrmafm, Bischor m Milnstcr, Zeugc in Kaiser Heinrichs VI. Priviicgio, die HoiratbeD
zwischen dcn MinistcriBlen dos Rcichs and dencn ili r Ki. flc^zu Mainz bctroffend. B. Wonnat
IV Knl. Seplcmbr. 4l!li. a, R XXII. imp. II. Gudcn. Cod. dipl. T. 1. p. 3)2.
22So. Scptcml). 2i. Dcn>clbc, Zeuge bci K. iJeinnclis 17. Stcucrbcfruiung fur die Sladt Constanz. U.
sp. LoodiuiD Vm. Kal. Octob. 4192, a. R. XXIII. imp. U. Dttmge Reg. Bad. S. 450.
2286. Octobcr 21. Kaiscr fr-vnH'-!: 17. brT\illI_'i dem Abte Wiilckind zu Corvov nntl .scinrii Nncfifolj^fTn
die im Gebiele dcr dortijjCQ Kirchc bcGadlicbcn Goid-, 6iiber- uud aDdcrc Alclall - Grubco und
Goldwaschen. D. Nordiusen XII. Kal. Nov. 4492, a. Imp. III. Uartene et Dorand Vet Script
ampli.>s. Coll. T. I. p. 1002. DXIX.)
22S7. Kovomh V DiT?"lbc j;ibt <lcm Bischnf Bcmhard II. von P-vlcrbprn. fiir das Schloss Plesse und
das Gul zu Uidiugehuscu, deu Bcrg Dcscubcrg und oilc (iuu>r, welchc Graf Sifrid voo Bome-
nebut^ tm Bisthnra Paderhom hesessen. D. Hulchusen II. Non. Novemb. 4492, a. R. XXIIL
imp. III. Schminckc Monum. llass II. S. 063. Wigands Arcbtv I. Hft. 2. S. 144. VgL Weack
Iless. Landcsgcsch. 11. S. 749. i^DXX.)
Bellum grave hi WestTalia hricr Comitcs terrae illius. Godefr. np. Ft-ehcr. L p. 338. — Dic Begc-
benhcit .schoint in dcn Ilcrbst dieses Jahrcs zu fallcn.
2289. Briiuo , F.ryM'-! ii jf /u Cdln, Le-iiillut i1':'iii Klo.ster Licsborn dio ZnlhVcihcit zu Neuss und dif Froi-
heil des Vcrkchrs im Uerzogllium NScslfalcn. S. d. Bi^hcr uagedruckt, (DXXI.) — Da Erzb.
Bruno m dicsem Jahre geweiht wnrde, ond schoo zu Anfangc des folgcnden abging, so bt dte
Urkundc am sichcrstcn hichcr zu selzen.
2290. Hemann. Bischof zu Munsler, bc.slimnit dic Rcchle und Verpflichtungou dcr auf dcm Gnmdo dcr
Pfarrgutcr xu Weroe wohncndcn Wachszinsigcn. A. 1192. Kiudlingcr M. B. 111. 1. AblL S. 9a.
(DXXll.)
2294. Dorsolbc eignct dcm Slifte Kappenberg den Zebenten zu Aiten-Buro. A. 4492. Beher ungednickt.
(DXXIU.)
2292. Derseibo bestiitigt die wiodcrtiolto Sdienknng cines Ilauses m lchtertune an das Kloster AdtedL
A. \m. .Nicscrt M. U. S. IV. S. 101. (DXXIV.)
2293. Dcrscll)e ist Zeuge bei dem Verkaufe eines Gutes zu Alslcidcn an das Kloslor zti ili n hcil Marly-
rern vor Cohi. A. 1192. (Die Urkundc ist aber cral \W6 ausgcfcrtigl.) Lacomblet Urkundcnb.
L S. 384.
' 22U. Sifrid, Abl zu Flochtorp, beurkundot. dass Ah>xandcr «nd seino Afi.achtjrigon sich mif dem Kloster
wegen cices vimahrigen Zebenlstrcites gcsiibot, auf das Lehen des Uofes Ilerliuchihoson ver-
. ziditet, ttiid ZD ihrer Memorie dem Kloster 20 llark gcgcben habcD, wclche der Abt zor Bia-
Digitlzed by Google
— 1193.
«1
losung dcs Bof«B RoAeriiidnneD verweDdet X» 44M. ZeilMlir* L vaierl. GeBtb. o. ilterdiaiiBk.
M. s. m.
2295 Hcittrich, Graf von Arnsberg, und scioc Sohno Hcinrich und Godclrid; Graf Amvld von Altena und
Graf Priedri^ soio Bruder; HiHnrieh von Volmiilsteiii Qod sein Bruder Gerhord; Herimann. Schnll-
hciss /.u Sor^t, imit scinc Snhnr Albnrt und Hcrimann; Godoscallv mhi PadbcTH ihkI sciii Sohn
Godescalk; Zcugcn iu ciuer Urkuudc de$ Endiiticbofe Jiruno 2U Cuhi, dic WachszinsigeQ der
Domkirche daselhet betrelliend. A. 1192. Lacomble» Urkundaib. i S. 373.
2296. Uermanu, Bischof zu Mimslcr, cignel dcni klo.slcr Clarholl oin Haus ira Kirchspicl Garholl, welches
Udelridi von StromberR uod dessen Brllder bisher zu Lehen gehabL S. d. Biaher ungednickl. ^
(DXXV.) - !)n (lcr prnnniitn Bischof Gerhard \y>\\ Osriabhick 1192 zur Re^icrmig kami tUld
Miscbof Uermaoo 4203 starb, so gehdrt die Lrkuude zvvisclien die obigen Jahre.
1193.
2297. Brvno, Erzbischof zu r.oln, b< -;;.ti.;! dio Fn ihciten, Rcchtc und Bcsitzungen dcs, ?iir Zeit seincs
Vorg^ugcrs Philipp, von dcni Gralcn llciurich vou Ariisberg gestiflclen klostcrs Wcdincbausen.
A. 4493, praesnL I. Unter den Zeogcn: Bemhard. Propst, Pilegrim, Dechant, Willehdm, Cnsloe,
Winand, Mafjisler scholainim zu Socst; Hrinrich, Graf von Arnsbcrg, und scinc Sohnc Hcinrich
and Godcfrid; Arnold, Graf von Aitena; ficrohard von dcr Lippc; Hciuricus niger von Arnshei^;
Everhard von Arthcy; neinrich von Volmulstein; Conrad und Ecbcrt von .iVllagcn. Kiudlinijcr
Yolmcst. n. S. 73. Sciborlz UrkuDdoiib. I. S. 139.
2298. Derselbe genoliTnip:t dif CtifTtmi^unf?; des lf.ni><'> I ilenluiscn an das Nonncnklosler Rumbckc, und
die Vcrwundlung dcs Zcbcntcn aus dcrasclbcn in cinc Kenle voo 3 Scbiilingeo. A. 14*^3, prae-
sul. 1. Unter den Zeogen, ausser den bei der vor. Urk. Genannten: Ucrmann von Rothenberg;
Godcscalk von Pathbori;; Wilhclm von Olc. Sciberlz Urkuiidoiib. I. S. 441.
2299. Marz I i, (Sonnlag Juilica.) Dcr an die Stcllc dcs rcsignirlcn Erzbischofs Bruno zu Coln gpuiilslf.'
Eizbischof Adolf (bislicr Doropropst dasclbst), wird, nachdcju er am vorhergcgangcncn Sabbato
Siiientes (43. iran) 2um Pricater geweihl worden, von dem Bischof Hermano von UUnster, onter
Theihiahmc des Erzbischofs von Mainz iind dcs Bi-Hcl^ors vnn ^lintirn, 7.mr\ Bischof consccrirt.
Godefr. ap. Freher. L p. 359. — Bei dicscin, so friih im Jahre erloigeiMlcn Auit«-AalriU des
Bizb. Adolf. ist es anOoItond, dass die bdden vorherg. Urk. seines Vorgiingers noch die Jahr-
lahl 4I0;i riiliir ii, da doch in dcn erslcn Monatcn des Jahrcs, nach ilcr Cdlnischcn Zcilrech-
nung, dio Jalit/ahl iioeh nicht gewcchsclt ]ialt(" ; uiid rs kiinntc daher die Veininlliiins pnt<1fhfn,
die Consecralion Adoifs nioge wohl crst na Jalirc 41S<4 unsercr Zcitrcchiiuiig ^ialigefunden ha-
ben. Anein 4) fiingt Godefrid in semer Ghronik das Jahr mit Weihnachten an; 2) fiel iro Jahre
1194 der Sonntag Judica am 27. Mai-7, korintf nlso, aot-li naf!i iltT Culnischen Zeitri-chnnni,',
nicbt mehr dio Jahrz.-ihl 4193 fiihrcu; und 3) ziiblt Adoti in ciDcr Urk. von 4494 scbon dasi
xweite Jahr seiner Rcgierung, deren Antritt also notbwendig in daa iabr 4498 IhtleD moss. Es
bat dahcr in der Datirung der Norhcrg. Urk. de» Endi. Brano, ood dertt dcs Erzb. Addf, worin
driM ll.f nooh das crsto .Inhr sftn.M' I<fi;icning angibt, ciac Abweichung voo domaon^tigen
Gobrauciic dcr Colnischen Kirchc statl gcfundcn.
2900. » 29. JEfemMiin, Graf von Raveasberg, Zeuge in emer Scbenkongit-Uritonde Kaiser Bemrichs VI.
Air da~ TI [ ital /u Sachscnhausen. D. ap. Sptram IV. KaL April. 4493, a. R. XX. knp. lU.
Boehmcr Cod. dipl. Moeno-Fraocof. L S. 48.
2304. J«m 2B. Simn, Graf von Tdtenebui^ , Zcoge bei Kaiser AmrteA* K/. Veriragc roii den Grafen
n^iui Ui*. Wmuu. u. U
Digitized by Go
II 92.
von Hosiadon und Are. wegcn d»"? Sfhlossps Arc. D. ap. WonBatiam IV. Kal. JuL 4199, a. R.
XXIV. irap. II]. Lacomblet LVkundcnb. I. S. 370.
S30j|. Novemlk 4. Adolft, Graren von Altena mid zn Hailc, Stadtrecbts-Frivilegiam fllr die aaf dem
Grunde dcs Ilofcs Marl; ncu zu griiudendo Slndl (dic nacliraaligc Sladl Ilarom). Dat. in Marcha
a. HCCXIIl. (»ic) in capitc Novcmbris, Cebstino summo ponli6co existonte. v. Stcincn Wcsiral.
Gescb. 27. St. S. 639, Wcsiphalia IL iahrg. 4. Quarl. S. 17. Zcitscbr. f. ArchivL. I. S. 463.
(DXXVI; da dic bcNondcro Wichtigkcit dicscr Hrkundc ihrc Aurnahme in das Urkundenbuch
unumganglich crschcincn licss. Bci dicscm Abdruck ist auch cinc kritischc Dclcuchtung dor
Urkunde gegcbcn, und die Ureache angezeigl, wci^b sio ibrco Platz hier erfaaltea haL)
S903. „ Bimniron, Bisebor ta Miineter, ond Bemam. Graf von Ravensberg, Zengen m einer
UrlvvindQ Kaiscr Heiurirli^ 17. fiir das Stift zu Kaiscrswcrlh. D. ap. Wcrdam VII. Kal. Dcccmbr.
4493, a. R. XXV. imp. UL Lamcy Gcsch. v. Ravcnsb. Urk. S. \(S. Lacomblcl Urkundenb. I S. 377.
2304. Dcccmb. 12. Kaiscr I/einrich VI. bciilatigl don Verlrag zwischcn dem Bischof Bemhard von l^ader-
bom ond Hcrmann von Waldeok, wodnrcb letzterer der Advokatic dcs Bisthums Paderbora «fd
den damii vcrbundr Dcn Giitcm cnLsa^t. I>. Fmnckcnvurt Q. Id. Oecomb. 4193. Scbateii A* P.
L p. 627. Falcke C Tr. Corb. p. 22i. tD.WVII.)
S3(kB. Cowtad, ErKbisc^r sn Hainz, erlaubc allen LehemleuCcn ond Hinisterialen der Kirdie wa. Ibini.
dem Kloster Ilcrsuitlichauscn GUter ongehbdort su vcikaufen oder ni fcbwtltfini A. 4493. BiO'
her ungcdruekt. (DXXVIII )
2306. Hertnann, Bischof zu Munslcr, nimml von dcr ncu gcordnetcn Arcbidiaconat-Einlheilung soiocr Did-
eese, die Decanien der Kircben zn Ateo ond Wemo aus, ond beatttigt dieeelbea dem Stittie
Knppnnhrr- A, 1193. Niescrt M. V. S. II. S. 280. (DXXIX.)
2307. Dersclbc bcstatigt eioen Tausch dcs Siifls Kappeoberg mii dem Bischof Amoid von Osoabniclt,
wodurch jcnes em Stiick Landcs zu I^ng(>ren, fttr eine Hove zo Stetavorde erbalt; und ei^i
dcm>cllH ii Ztlienten zu Bckelhorp. A. 411)3. Kindlingcr VolmcsU II. S. 70. (DXXX.)
2308. Dcrselbo eignet dcm Klostcr Ltcsbom ciuen Zehenten zu Sctbtbroke im Kircbapiel Nordwalde.
A. 4193. Bishor uogcdrucku (DXXXI.)
SS09. Denelbe beetfit^t einen Vertra^ zwiacbett der Ibtiasinn 6. nt Frecfc«nboni nad dem Togfe ibres
Stiflcs, Bcrnimrd von dcr Lippo, worin l>'f^t(>ror n\if dio BelebnoBg dor Ifiaisterjalea venidilet.
A. 4193. Hmeti M. U. fi. 4. Abth. S. 3GI. (D.XXXIL)
2310. Derselbe eignet dem Klosier LaogenhorBl eraen Zehenlen na Kirdispiei Wetheringen, weldienBeni-
hard von dcr Lippe vorhcr zu Lehen ^chabu A. 1193. Bi.shcr ungcdruckt. (DXXXIII.)
2344. Dersolbc t^tht dem Kloster Metcln dcn Noval - Zchenlen in dcm dortifrcn Kirchspielc. A. 1193 —
Mit dcn BcsUiliguogen dcr Biscliofo Ludolf und OUo IL Nicsert M. U. S. li. S. 277. (DXXXIV.)
8348. (krhard, Bisehof ni Osnabrildt, betehnt die BrSder II.nndII.voo Waldedc mit eioem Lebeob
wclchos ilirc VoiTahrcTi hrrpit.s prfialten luihon , Jotincii init Vnrbchalt drr Anspriicbc dcs Grafeo
0. von Bcnthcim. A. 1193. Unlcr doo Zeugcn: dcr Dompropst Lcntfridi dcr Domdcchant Jo-
seph; Wilhclm, Propst, nnd Rntger. Dechant ta S. Johaonis (wddie Kirche hicr cccl. subca-
thedralis beissl^ Graf Simon von Tckcnoburg; Heinrich von Blanckcna und scin BmderRabodo;
Wilbdm von Dolte. Hiiser O. G. UL S. 249. s. W. VUL Sw 439. Jong UisL Comiu Benthem.
Cod. dipl. p. 27.
S343. GtrtmHt. Abtissinn n Freclcenhorst. «ntliisst ibren BigenbKi^sen Kverbard von Sunkeren ans der
lliirigkcit und gibt ibm das Rcclil cincs Ministeriulcn ihrer Kirchc. naclidcm cr cinen andern
Mann Tiir sich in Eigcnthumsrecht gcstellt liat. S. d. Westphalia liL Jalirg. S. HO. ~ Dii die
Abtissin Gcrtrudis in dicscm Jahre (s. Nr* 8309.) «rwiibnt vmd, so laSi>l dicsc Uilundc sich am
scbiddicbsten biofaiar ordoeo.
Digitized by Google
iiM — iilt.
83
(1103 — 1203.)
S3I4. Bmviann, Bischof zu Munslcr, bcurkundct, dass Fricdrich von Erlo cinen Zchcntcn za Aldenthorpc
an die Kirche S. Aj^idii zu Miinster verpraiideL S. d. Dtsbcr tuigcdruckL (DXXXV.) — Der un-
tcr den Zeugcn gcnannle Doinpropst Ilormann (frtihcr Pkopsl ZU S. IburitK) konait ID jeiMr
EigeoMtnft seit 4403 vor, cud 4203 starb der JUsdiof.
(4493— 420a)
2345. Adolf. Erzbisdiof zu Coln, enlschcidct cincn im Collof^intjliftc zti Socst cntslnndcncn Strcit wcgcn
dcr Thcilimp; einiger Praboaden. S. d. Noch UDgedrackU KiinlUg in d. Kachtr. zn Seiberls
Urkundcnbuch.
8349. Denelbe beurkundet, irie eine FhHi NBBenf FMronJna dem Kloster Otinghnsai Sgenbihige ge-
sch( tilvt ]iat. D. SusaL V. Kal. Oeiobr. s. a. Noch nngedruckt. KUnftig in d. Naditr. zu Seib^
Urkundcnbuch.
9347. Derselbe beurkandet, dass Conrad voo Albgen dem Klosler OljDghaasen ein Gut zn Allagcn gc-
schcnkl hat. S. d. Nocfa nngedrockt, Kiinflig in d. Nachtr. zu Seibertz Urkundenb.
2318. Derselbc cignet dr-m Kln^ff-r Olinj^hausen cin znm Iloft:' Wiclon L^ohoriges Ihilz, welchcs Arnold von
Wiclon scinem Lciicnslicrrn Gcnilasius von Arihey, und diescr dem Erzbischof aufgekundigl hal;
wad ertheHt tbm die Zehentlreiheit, im Palle dieses Holz urbar gemadit werden solUe. S. d.
Seihnrlz Urkundenb. I. S. 109.
2349. Derselbe vcrleiht dcm lwloi>tcr Olinghauscn seine cigcne gcisllichc Jurisdtciton. S. d. Setbertz Ur-
kundeDb. I. S. 474.
S320. Dcrsclbe befreit des ncugostinctcn Klosters Rumbcck Giilcr zu Bcrcwich von allcn Lastcn. S. d.
Seibertz Uikur. lrMili. I. s. 170. — Diese nnd die vorberg. Urkundeo sind oacb den Itegiemngs-
jahren dcs brzbiscliof:? Adoli beslimmt.
llOi.
2321. April i8. llennnnn, Bischof von Miinslcr, Zouge bei Kaiser Jlf.inrichs 17. Zollbefreiung fiir die
Biirgcr zu Aacbcn. D. Aqais XIV. Kal. Maji 4494. Lacoinblet Urkundcnb. ). S. 379.
8322,. JnL 7. Aiolf, Erzbischof zu (."ln, gibt auf cincm allgcmcioen Provinzial-Gerichlatage dem Klosler
Maricnrdd dto domselben durch Ilcihrich von Swalenbcrg gewalllhiitig entzogenen Giiter zu
Stapellage zuriick. AcL in Paihcrbuma Non. 4ul. 4194. Falke C. Tr. Corb. p. 227. Kiodlinger
M. B. II. Urk. S. «42. Niesert M. U. S. IV. S. 464. (DXXXVI.)
2323. Dcrscibe bestiitigt scincs Brudcrs, dcs Grafcn Kricdrich von Altcna, Vcrkanf dcs Hofes Lobuflen an
das Stia Kappenbcrg. A. M94, ordin. a. I. Kindlinger Volmest IL S. 77. (DXXXVII.)
2324. Der^sclbc Icgt cinen laugcn Slrcit zwi!»chcn dem Able Sifrid zu Fiietor]i (Fluchtorf) und Godcscalk
von PacUierg dabin bei, daes das Klosler dic von dcm vormaligen Erzbischof Reinahi ihm ge-
sohorkfon llriiisrr zu Ijitcrvcldc und I.rn^tncMf, (lcsu^leichon Giiler zu Wincmerinchuspn iind
cin Uaus zu Givcbardinchuscn behaltcn. auf cin andcrcs Haus zu Lcngoveldo aber vcrzichtcn
soH. A. 4494, Henr. imp. VI. Archiep. I. tlnter den Zeugen: Hartwicus, Abt zn Grascap;
Ilcinrich von Volmo(le.steyn und soin Brudcr Gerhard. ZciUichr. f. vaterl. Gesch. u. A. K. VIII. S. 60.
8323. Dcrsolbc nimmt, auf nittcn dcs Abtes Sifrid zu I-Iietorp, dioses Klostcr iii scinon Schutz iind bosta-
tigt desscn Bcsitzungcn an den Ortcn Yliclorp, Roterkusen, Hulnhusen, Kicder- uud Ober-
Gambeke, Qoithusen, Lengcveld, Wynnemariokusen, Reymrekke, Herlichinohosen, Meztnchosen.
Berdiachusea, Ratfaira, Latervelde, Givehardukusen, Urdorp, Laogcvorde, Hoite, Wertole, Snt-
11*
Digitized by Google
8»
1194.
wik, Marda, Treivcro, Assnpa, ITulikcsscii, Ilollhusen, Adorp, Vasscnbcko. Kothuscn , Bcmdorpe,
Oslirhuson, Lclmcro, Osthcitu, Nortwik, Tydinku^* n, Tulon, Dosbcke, Walbcrninchuscn, Lcllen-
bckc, Cllcabc, Endripe, E&bekc, Ebbinkusun, liariiradcs^cn, Scervc uad Sasscndorpc. A. 1191,
arebiep. IL DDter doa ZengOD: Hcrmana, Propst zn Soest; &artwicas, Abt m Graschap; Amld
und Friedricli. dcs Kr/.biscliofs Briidcr, Grafiui von AllaoBi Hereaiaoo, Graf von Waltecke. Zeil'
schriA f. vatcrl. Gtscb. u. A. K. VIU. S. 62.
2826. BenAord. Bischof ta Paderbora, beorkaiKiet, dass Borohard von der lippe eio, der Kirchc S. Har*
lini m Mindcn widorreohtlich cnlzogeoes Gnt zo Hibe, zarlldligogeben. A> 4<9i, poolit V!,
Bishcr ungcdn:r?.t. nXXXVlll.)
2327. Gerhard, BiscUof zu Osnabnick, schenkt das ihm erbtich angefallcac Ilaus Ualcnstcdc, mit Einwilli-
gang seuier Briider, Otto's, Caoooicits zo Bremen, und Heinrichs, Grafen zn AkleDbaf^. an dk
Kirchc zu Wililt-liriTi^nn \. Hf>i. Lntcr dcn Z(,'u<; :i: Ifathebrund, Dcchant /u WiMc^hiasfn;
Ueorad, Abt zu Rarslcdcni Alard von Sparcscho, llcnnanD von Cotenbeite, EricU vou Elmel<i^
Gerlag von Tuschenan, Gerhard von Biircn, Albert von fittboke, lohann von Wildeshanseo, Mb-
cbarius und Erpo \ oii lAiitcn, Nilhard und Albcro vou Stompenbusen. Moser O. G. IIL S. 8Slk
s. W. VIH S. 110 frhlcrhaft.) Zcitschr. f. vatLr! Crsih u. A. K. VI. S. 233. (richtigcr.)
2328. Beinrich. Graf von Aldenburij, bcsliitigt dic Schenkuiij^ des iiauscs ^ialcnsicdu an die liirche zu
Witdeshansen. A. tcnffio wio ia d. vor. Urk. Zeitsehr. t vaterL Gesch. n. A. K. VL Sl iSk
2929. Uermann, Poniprnp=;t zu Miiiisi' r, cifnicl dem Altar SS, Mnrine ct Cathnrinac unler dem siidlichcD
Thurroc der Domkircho zu Muoster etnen Zehentea zu Uikeloiici>ei^ A. 'I49i« Bisber iioigp-
druckt. (DXXXIX.)
8330. Engelbcrt, Abt zu Liesbom, verwecbselt den ihm cigcnhiirigcn villicus dcs Hofes Wanbckc, ffffiu
einen bishcr frcien Uann, an den Abt Ueinricli zn S. Panli in Paderbom. A. 4194. fiialur nn-
gedruckt (DXL.;
2331. Btrnhard von der Lippe legt die Regiran^ seiner BesitzuiigeD nieder, iflMtfipbt dieseUw saaem
Sohno Ilcrniann, und Iritt, mit Kinwilli;^ung scincr Gattinn Hclcwigis, in den geisdichen StancL
Vgl. dio folg. L'rk. — Pidciit Chron. Lipp. S. iOO. sctzt dicse Vcninderung in das Jahr H92;
da aber, in den oben Nr. 2322 und 23i0 angef. Urkunden, Benihard noch als rcgircndcr ne(r
OTMlieiDt, $o knnn sein Einlritl in dcn geistlichtm Staiul nicht rriihcr als in dicscm Jahre gcsclw*
hcn scin, Dic Nr ?32G. bcrichir tc H,iii(!Ii:ni: illcntc wahrschcinlirh ziir VorLcroitung auf den-
sclben. — ficrabard batlc, ausscr scincm Ucgicningsnachfolger Uermaun, dcn wir urkuDdkli
seit 1496 selbslsUindig erbficken, noeh 4 Siihne, die siinnnllich in den geisdiehen Stand traleB
und darin zu hohcren Wiirden gelangten, iudom Gcrhard Erzbischof zu Brcmen, Olto zn Utrechl
tinil Bornhard zu Paderborn Bischiife, und Dielerich Propst zu Devenicr wunlcn. Dernhard der
Altcro sdbst ging, nach eincni vorbcrcitcndcn Aufcnlbolt ini Klostcr iiunonfcid, uach Livland,
wo «r hi der Fdge Abt nnd Bischof, nnd als letzterer von siHnem cigneii Sdine, dem BiselKif
von Ulrccbt, coosecrirt wurdc. wir» cr sclbst nachlicr cincn nndrrn srincr Siihnc nim Erz-
iMschof von Brcnitin, und diescr wicdcr dco dritton liruder zum Bischof von Padcrbom weihlc.
Chron. Hont ser. ed. Hador. p. 434., wo aber irrig go.sagt wird, er sei zaerst Abt von Ibriea-
felil iieworden. Vgl. Piderit Chron. Lipp. S. 364. n. t Schatcn A. P. L p. 631.
2332. Derscliic licurkundet, glcich/ciii;.; mil der Rositrnntion sciticr Mshcri^cn Bciilzongcn, dic Rechto dcr
von ilun gcgrtindcten btadi zur Lippc. S. d. Iii.siier ungo druckl. ^D.XLL) — lliosicbtlicb der
Aasaienangszoit daa vorfaor Bemerkie.
S383. In dns vcrlnssenc Kloster Kcmn.nlc wcrdcn Nonncn aos dem Klosler Gobrden in der Dittcese Pa-
derbom verpflanzk LerbecL Cbim L c. p. 472.
Digitized by Google
119S.
83
4I9S.
333i. Jul. <ii. kaiscr Ueinricfi VI. gibt, auf die Vorslcllung des Bischofs Bcmhard von radcrborn, dass
der mil dieMm gosefaloMeiio TauMihverlrag (vg). Nr. S387.) der Kirehe zom Nachlbeil gereiebe,
dcm Btschof dos Schloss Plcssc ziiriick, hrhiil; mIicf dafiir das im Bisthutn Padcrborn gelcgenc
Gut des GiaTcu Sifrid. D. apud Laum 11. KaL Aiig. 4195. ScbaUsa A. P. L p. 633. VgL Wenck
Hess. Landesgesch. II. S. 749.
23%i. Avtgasl 84. Derselbe eulschcidct cincn Strcit zwi.sclien dem Dom-Sdiolasticus Wilhchn zu Mindcn
und dcsscn Amtlculcn dahin, dass Ictztcrc dio schuMtgpn Priistaftoncn cnlrichlen, oder durch
das Gullesurthetl des gliiheodeQ Eisens beweisen sollen, dass sie dazu nicht schuldig &iad. D.
Hagenowe IX. Kal. Septembr. 4405. Wnrdlweio Sobsid. T. X. p. 40. (DXLIL)
2336. Oklober 20. f/mnaiin, Bischof zu Miinstor, und Olto, Graf von Bcnlhcim , Zeugcn in eincr Urknndc
Kaiscr I/ciitrichs 17. fdr dcn Grafen Theoderich von UoUaod. D. Mogank XllL Kal. Novembr.
im, a.R. XXIV. imp. IV. Mlcris Chartorb. I. p. m.
3337. M 27. Bermann, Bischof zu Miiiister, Zcu^c in cincr Urkunde Kaiser IleinricJis VI. fiir daa
Klostcr Pforta. D. GeUnhueett VL KaL Nov. 4495, a. R. XXVL imp. ¥. B. SiciL L Scbultea Di- -
rector. U. S. 570.
2338. December 7. Derselbe, Zengp bei Kaiaer BanriAs VL Bectatigung der Privilegien dea Kloalers
lchtcrshauscn. D. Wormai. VIL 1d Deoembr. 4495, a« H. XXVI. hap. V. Sdinmacber venn.
Nachr. 5. Samml. S. 45.
3339. „ „ Dcrsulbo, Zcugc in ciucr Urkuodc dessolbcD Kaiscrs fur daji Kloster Gcorgcnlhal. D. '
ot pr. Thurii^ mera p. 478. Gotfm f^om. IL S. 250., ohne AasBteilungBort mid Datmn.
2340. Adolf, Ent! t^^fhof zn ri ln. In tirl.iinrlot , dnss fJrnf Honnann vonWaldcck, gCf^cn cinc von dcm Abte
SifiiU zu Hiclorp (FluchtorQ crballcae Summc von i6 Marii, vor den Kichtcrn dcr StadtSoest,
nebmlicb dem Vogie Everhard und dem SchnhheiaBen Herraann, die Vogtci dcs gcdacfaien Klo-
Slers resigiiirl hat. A. 1195. Untcr dcn Zeugcn: Ilarlwycus, Abl zu Grascap; Adolf, Abt zu
H:i«(in£;cn: H^nntich, firnf von Arnsborg; Godcscalk von Pirrcmunl; Hciarkh von VolmoiStene
und Gcrhard scin Hnidcr. Zeilschr. f. vatorl. Gcsch. u. A. K. VIII. S. C3.
2344. Bemam, Bischof zu MOnster, adienkt d«m Klosler S. Harien daselhst den Zebenten von dem Bo- y
do!;itiilo L-oiimml Niitl.raVc A. n<r>. Nicsert M. U. S. II. S. m). 'DWWl)
tiii. Dcrsclbe bcfrcii dic Leutc dcs SUfts Kappenberg von dem ZoU in scincr ganzeo Dioccsc, oament-
Hcb zu Weme mid Lffnen. A. 4495. Anaal. Qrd. Pnemonslr. T. L p. 375., nnd hierttns FKe- .
scrt M. U. S. II. S. m. Kindlingcr M. B. Ul. 4. Ablh. Urk. S. 97., der Angabe jiach aua dem
Ori^iiinlc . das sich abcr vcrlorcn haU
3343. Derselbc vcrlciht dcr Ablission zu Nutloa das Arcbidiaconat dcr dortigca Kircbc. A. 4195. West-
phaMa in. Jahrg. S. 370. Niesert M. U. S. IL S. 283. (DXUV.)
2344. Hermann, Bischof zu .^!irnii:nrdi vdid 'v/V\ .•^choiikt dcm Klosler Vailnr die Kapelle S. Jacobi zu
Coesfeid, mit dcm Grundo, worauf sio crbaut isl, und dem KirchJiofe. A. 1105. Nieeert M.
U. S. IL S. 292. — Der in jener Zcit ganz ungcwdhnliche und von Hermann II., so viel be-
kannt, sonsl nic gcbrauchto Numo Mimigardevord , machl dic Urkunde schr vcrdiicbt%.
2345. Gerhard. Bischof zu Osnabriick, bcuikunitct, da.ss Rciufrid von Bilinctorpe den Zehentcn aus des
Klosters Osclbc Ilofe Bardincbu$en, den er sclbst von Gcr^ard von Kelvere, dieser von dem
Grafen Hcrmaon von Ravensberf , mid lelzterer von dem Ksobof ai Lehea hiatle, mit Geneh-
miaiiii;; allcr Cctl)rili;:icn, vor doin Sa, noJal-Ccrichlc dcs Archidiaconus Tydcrich zu Westcr-
Oscthc, an das gedachtc Klostcr vcrkauft hat. A. 1195. Untcr dcn Zeugen: der Dompropst
Lenifridi Wicbert Ledeburi lu a. Moser 0. G. IIL S. 322. s. W. VIIL S. 143.
Diaitized by Google
80
llfS — 1196.
iSM. Dendbe beurkandet einen Tenseli^Terfrag, wodarch diu Kloster Osede das Gnt Bngelliere, nnier
Zii2;;ili(! von 20 Mark, an Hrinrirh voii Poko und dessen Bnidor Apolloniiis pibt, nnd dafiir Ze-
henten zii Wokkestorp und IJokkcgiii erhalL A. 1193. Unter dcn Zuugeo: Ucbricb, PfaiTer zn
^ Capclla; Graf Symon (von Tekencburg^; u. a. HSser «. W. VIII. S. 327.
2847. ll^iiifilnfiMf, Abt zu Corvey, bcurkundct, wlc dcr Provisor des dortisicn Krankoiilinuvies, Adclberl.
einc ei<;<-niiorigo Famili*^ dfm Aliare S. Agidii wachszinsig gemachi haU A. 4193. praelak VI.
Bishcr ungcdrucku (UXLV.)
8348. Derselbe gtbt dem neaeeelifleien KIoBler za Godeloveseen (nadionb Scbaken genannt), zwei Hark
Rriiion ii;i>i'Ili-< , wiirhc bi-hor ricr Knmmcr dcs Convcnlcs zu Gorvey zugeliorlab A. 4195.
Schalcm A. P. I. p. 036. Fatkc C. Tr. Corb. p. 3a2. (DXLVl.)
23(9. Ent^flbert, Abt zd Lieeboro, bestaligt einen Vertrag, Xcker bei OeOce betreObnd. A. 41W. Bidier
unizcdruckt. (IIXLVII.)
8350. Die Cirafon Friedrich und Arnold von Allhona, wclchc schon bci friihcrcn. in dei-sclben Charte auf-
gezahllen, glcichartigco GUtcr-Erwcrbungcu dcs Slifls zu den hciL Marlyrcrn von der Stadl
Cdln, bi den Jahreo 4488 und 4403, Zeugen f^ewesen, siod abermals Zeogen bei deaselben Slifks
Ervvcrbun^ cine<: Anthrih an oinom Allnilt' /ii Al^triilcn uml ^hTcn BoMiligni^ dorGh den En-
bischof Adolf zu Colu. A. 1195. Lacomblcl Crkundcnb. I. S. 381.
S354. Amold, Graf von Alzena, nnd sein Bruder iPriedrich. und BeifovA, Graf voo Arnsberg, Zcugco in
cincr Urkundc des Er/bischors Adolf tm Cdln, fur das Klostcr Knechtatedeo. A. I4W. Ledebur
N Ardnv IIL S. M3. Lacomblet rrkundenb. I. S. 384.. Nr. 551.
2352. Amold, Graf voa Alcona, und scin Hrudcr Friedrich. und Godeschalk von Pyremonl, Zeugen io
einer andem Ufknnde des Grzb. Adolf zn Gbhi. fUr das Kloeter Knechlsteden. A. 4496. Ledebor
Archiv XI. S. 154. Lacomblet n. a 0. Nr. o:;2.
9363. Bm^lhold und Thetmar. cdlc Ilcrm von Uiircn, erncuem ihrcn Lchen.svcrtra;!; mit dcm BischofBcra-
hard zu Paderbom. AcU apud Silikeosolho a.4495. Schaten A. P. L p. 634. YgL Nr. 2197., 2198..
ond die BemerkQng bei Nr. 8499.
(1195 — 1216.)
2354. GarAonf. Bisdiof m Osnabriick, belebnl die Kirdie zu WildeBhanaen mit dem Zehenten m Grai.
S (1 Zcitachr- f. vaterl. Gesch. u. A. K. VL S. 235.
8355. Beinnvh , Ilcrzog zu Sachsen und Pfalzgraf, iibcrgibt der Kirche zu Wildeshauscn dns schon von
scincm Valcr, lloizog Ucinrich, dersclbcn vcrlichcno Gul zu Goldcnstede, btvsiiiiigt derselbea
die von ibr erworbenen Hofe ni Vi^ldcshauseo, nnd versprtchl, sie bei den Zohenlen m Grat
und Knelen zu schiitzen. S. d. Zcitschr. f. vntrrl. 0. ii A. K. VI. S 236. — Rischof f.crhnrd
regirto voo 4192 bb 1216; Herzog Heinrich aber gclan<}le erst 1195, durch deu Tod seines
Tirters, HoinriebB des L5wen, znr Regirung; entt nacb dem leizteren Jaiire kifmKii abo diese
beiden llrkQaden amgefert^ aeia.
1196.
8356. Hiirs 6. Olfo, Graf von BenUieun, Zeage ni enier (Trkunde Kaiaer BtivHA» VI. (or das Biathum
Ulreclit D GcIIiMihusfn prl<l Non. Mart a. R. XXV. imp. V. R Sic. IT. Heda Hist. Ultraj.
p. 177., mit der falschcn^Jahrzahl U90. Miraci Opp. T. I. p. im. Micris Charterb. 1. p. 131.
2357. „ 7. Papst OHeOin itt. bestMtigt die Privilegien und BeMlzun^cn des SiifU Kappcnberg. D. La-
leran. Non. Mart. U96. pontif. a. VI. Niesert M. U. S. IL S. 294. (DXLVIIL)
8358. n n Derselbo nimmt das Kioater Wedingbaiisen in seinen Scbutz und beaiiiligt de»en Giiter
Digrtized by Google
1196.
87
iind {^riritegifla. D. eod. W^iaaids Arcbiv VL & 486. *) md im Anu. Seiberts Urkvadeah. 1.
& m.
2359. Hal S. GarMf. Bischof za Halbentadt. und andere vom papstlidien StnUe delegirle Riebter, ent-
BCbciden einen Streit zwischen dcm Er/biscliof voo Coln nnd dcm Kapilcl zu Socst, >vcgen dcr
Wahl des Propsli^s, woJchf d(>in Kapitcl zuorkannt, so wie dcnistllH ri \<ni ili iii l'r2bi,>chof auch
die Kirclie zu Briion uiH-rgcbon wird. D. Quornbamcleu V. Non. Maji 41%. Uer neugcwabltc
Propel i»t BverlMrd von Volmolat^. Unler den Zeo^: 'Wemlier, Dompropst zu Mindeo. Sn-
bcrtz Urkundenb T S. 1H.
2300. Jun. I. Uermann. Siscliof zu Miioster, Zcuge ia eiucr Urkunde Kaiaer Eataicii* VI., fiir den Uer-
zog Hcinrieb voo Lothringen. D. ap. Bqwrdom Ka). Jim. 4196, a. R. XXVI. imp. VL R. Sic. IL
Miraei Opp. T. I. p. 193.
2361. Conrad, Erzbisctiuf /xi Mainz, nimml das von dcm Edtcn Egciolf auf seincm Erbc gcstil\clc Augu-
siioer-Nonn(;nkloHter Bericb io seioen Sckui2. A. 1I9G. Weock Hess. Laodesgesch. IL UrLuo-
denb. S. 424. Vamhageo Waldedc. Geaoh. Urk. S. 26.
^eS. Armhl. Er/bischof zu Cr.in. bcstaii-i dcm Kapitcl dcr Kirche n Sooat daa Recfal der freien Wabl
dcs I'rop5te$. A. 119G. Seibcrlz Urkundcnb. I. S. H5.
2363. Derselbfi hcbl das Nonncnldosler Drcdelar, wegcn des ongeziemcnden Lcbcns der NonDen, aof,
ond errichlct an deaaon Stelle cin Cistcrcienscr-Mbnchskloster. wclchcro Godc«calk von Padberg
GiilPr 211 Grimlinghaiison imd STiilhorinchiuiscn sclierikt. A. HOO. orclin. HJ. Uiitcr ilrn 7ri)^<^ti ■
Gcrhard (sic), Bisckof zu Padcrbom; licrmaun, Chorbischof zu Cob; Everhard von Volroolstcuci
Pit^m, Dcehant zn Soe^; Graf Wilhelm von Jttlich; Graf Symon voo Tdwaebni^; Graf Wer^
ner VOn Widegunstein ; Hcrmunn von Waldckc ond sein Brndcr Hcinrich; Gerfaorl VOn Patberg;
u. a. Kindlinger Volmest. II. S. 81. Scibertz Urkundcnb, L S. 147.
2364. Dersclbc bcstiiligl cinen Vcrgleich des Klosters Oliughausen mit Egbcrl von Herdringcn, wodurch
der ZeheDtc, welchcn lelzlcrer von dem Kloster zu fordcrn halte, ia eine Rente voo 9 Scbil>
lingcn vcnvnndeU wirJ, und •wozu Evcrhfird Shic, nl.s Lchcnslierr, so wie des lctzleren Lchcns-
herren Ilcrmaim von Rudeoberg und dessen Brudcr Heiarich voa Stromberg ihre Einwilltguog
gcscben. A. 4496. Unter dea Zcugcn: Pilcgrio, Dechanl, V^ehii. Cnsioa, nod Radolf, Sdio- •
lasiiciis 7U Soest; Graf Amold (von Altena und sein Bruder Friedrich; Hermann von Waldckc;
Evcriiarri voD Ardcv und sein Bruder Jonalhas; Dithmar von Biiren und pein nrmlcr Berlhold;
Conrad von Uacncn; diu Ministcrialcn : Ucinrich von Volmudcstcin, Godcscliiiik von Pathberg,
Conmd von Allagen, Herebord von Suaabnhs, u. o. Kindlinger Vofaneal. H. S. 84. Seibertz Ur-
kundcnh I. S 149.
2305. Hemann, Bischof zu Miinster, cntscheidet dic Streiligkeitea zwischcn der Al>lis8um Gerthmdis zu
Freckenhorst und dem Vogtc dieaes Sliftea, Hennami von der Uppe, wegen der Redile flber ^
die Eigcnhorigcn des StiRes. A. 449& Kindluigar HorigL 8. 2iS. Mieaert H. U. B. 4. Abth.
S. 304. (DXLI.X.)
2966. Derseibe bcurkundct, dass ein, auf Bcfehl des Grafen Simon von Tokcncburg gcbiondeter Haoo,
KBmoos Alberl, die von jenem els Bnsae erfaaltoiMa Giiter, der Kvcfae an Nutfa» 2nm Behnf
ehieB Hospitates gewidmet hat A. 4496^ Wilkena Ges^. v. Stehii; S. 82. (DL)
*) Koer AUfaok iit nUbt Mdi d«a Or%iiial*, loiidan mA «fai«r Ahichrift Rlii4Kacm Kmdidiryin tiimaM,
aai icijt Aahtr manche Abwi>irliiin;;<^n ton <!iTn Ori-In.il -Tetle, «lic jiNlnrti nlctil Ton grn.uL-r Erln bllcliliil «iiiJ.
Dic forinellen Elgenicharien diyicr iTkundc »iod; ubrijens gim wic (ji-i dcr cacUslvorlitrgKbtndco ; o.iuicoHitb itiinmt
der (im Abdracke ganz *erttiimmeUc) Schluii oiit den Vnterachriflcn tiiit irner iibercin, nur djii* uDter dcn Kar-
diul-PriMtera Guid» fthlt. lilar Mf aaali baiMffct ««rdai, daM b«i dtm aw«it«o lUrdiaal>Priut«r} aioht U.
Digitized by Google
88
1196.
2367. Derselhp Lij^iimrat die Lehf nvpflif luen , wd. lio Gcwin, wogen cines Zehenlcn von cincm Ilause
zu Oicnchusen, sciuem Lchcnshcrrcn Lutbcrt von Bevcren zu leisten bat. A. 4196. Kindlinger
H. a in. 4. Ablh. Urk. & 402. (DLI.)
jt968L Benthard, Bim IhT zu Pad<'rhorn, cignet der Kirchc SS. Petri et Andreae dMelbet du Gnt Tboine-
thc. A. llDti, •pisc. VIII. Itislicr ungcdruckt. (l)Lll.)
2369. Dersclbc eignet dcm Abto Iloyko zu Amoluuj^born Giilcr zu Lllcrscn, welche Graf Albcrt vou
Evcrstcin . der sie bisher xn Lchen hatte, dem Klo8tcr geschenkt, Dnd dem Biscbof dafiir Gttter
zu E^Iiiigohusen und Ilolcl)crnin!;husen zu Lohcn aufg(trn!j;r>n A. IlOfi. Intcr den ZoiiLren:
Ucinrich, Abt zu Padcrborn; Oodschalk, Propsl, Volbert, Dcchant^ UciDrich, Scholaslicus, Lam-
berl, Ccnerarius. neodericb, Caslos der Domkircbe da«elbst; Graf Ameliing; Wemer Stapel,
u. a. Siiilckor Bcitr. 11. Urk. S. iV.
2370. Tlielmar, Bisrht^f zu Mindon, iKnirkumlrt, dass dor dortige Canonieus Hcinrich von L.Tni]ojI)r>rtr.
6cin tirudcr und Vcttern, ilire dulor im Bii>diuui Miudcn ihm zu Lcbcn aufgclragcn hai;ou, und
(^bt ibocn dne Ronto toa 6 TalenleB, lO lugo bis er ihnen LebengUtor von gleichem Ertrag
anwcison wird. A. WOG. Falko T Tr Cnrb. p. 8*51. (DLIll.)
2374. Gerhard, Uiscbof voa Osoabruck, bc»laLigi ciuca Tausch zwiscben dcm Kioslcr Osctbc und Wcrner
Unro. wodoreb erstere» Zebeitten m der Gee^nd von GUtersTo, zu Ovcnwide ond Nonbom,
abtritt, und dafiir cinon Zchcnten zu HiddesliUMn Orhali. A. 11(1(3. Untor dcu Zeugon: der
Dompropsl LaiiiniiJ; Sirri !, Prop«i ru (juonihoim; Conrad, Abl zu Iburj;;; PropstOito. drr Pni
der dcs Bischofs; Wuithoim, Planor zu Schildcbcbc ; Graf Uciorich von Slumpcnhosen^ Graf
Lambort von Bcrge; o. a. MSser 0. G. IIL S. m a. W. VIIL S. 443.
S37S. Widikiud, Abt zu Corvey. uilif ilcm Klostor Cniipi I ilcn Zoln nton von H Hovcn zu .Xslebojne (Has-
sclborn hoi Marsber!^) in Pachu A. 4496, praclaL. VIL Bi&ber ungcdruckt. (DLIV.)
<2373. Ueimann, Abt zu Kapponborp;, beslimmt die Redite einlger Wachszinsigen dcr von seincr Mutlcr
gcsiiflctcn Kircho zu Mcre. A. 11%. Bi.»Ii(T ungcdnn ki 'DLV.i
S374. Dcrsolbe enlschcidet eincn Streil zwisclion «!on Kloslcm \S< (iliiul!nn«pn imd Riinilu ok, woeon eines
Waldes ao der Rurabcke, dahiu, duss crslcres auf scincn Anthcd \erzichtet und dagcgca den
Hof Grevele eriiiilt; zogleicb bem4candet er das Aufsichtsrechl des Ables zu Arosberg Uber das
Nonnenklostcr Uumbcck. A. 4 l!)G. l iiler don Zougon: Graf Godofrid von Anisbcrg; Christian,
Abt, und Arnold, gowosoner Abl (zu Amsbcrg, odcr Wcdinf^Iiauson i. Scibertz l'rkundenh. f S liH
2376. Dersolbe, Zcugc bei einer Schcnkung OUo'» vou Wickrath an das Klostor Mcrc. A, 4i%. J..acom-
blet Urkundcnb. L S. 386.
2376. Dcr Kardionl utiil piipstlicho Legat Johnnms nimmt dic Ucsitzongon des Klostors Marienfcld in den
Scbulz der Ilumiscbeu liircbe, uud bosl.iligt demselbeD dea Uof zu Stapeilage. D. ap. Corbe-
iam, a. 1196. Bieher ongedrucki iDLVL;
8377. Frii'li,''!t, Propst zu Clarholt, gibt dcm Klostcr .Marienfold, Tur .\ckor l)oi Hutlinchuscn, andcre za
Middelsaten. A. 1196. Bishor ungednickU (DLYIL, uod die Urkuade des Abtcs von Marientcld
ubcr dciisclben Tausch, DLVIII.)
2376. Btinri^. Pfakgraf am Bhein nnd Hencog zn Satbsen, eigoet der Kirebe zu Wiidesbaases die zu
seini m Hofe Iloyerinchusen gehbrigen Acker zu Hcydoshuson, wolchn dcr Vo-t Rodolf friiher
zu Lcbcn baito. A. 4496. Lntcr dea Zeugeo: der Decbant llaihebrand zu Wildc&bauseo. Zeit-
sehr. f. vaterl. Gesefa. n. /L K. VI. S. 23«.
2379. Werfdwr, dor Sohn dcs StifterS dcs Klo.stors Langenliorst, wcJclior nach do.sson Tode die Sorge
fur dio ;iii-s( ron Angolcgenhcitcn dos Kloslors ubcrnomracn, sohcnkt diosem cin Haus zu Wil-
uiondcsbcrg, zur Zcit dcr Priorissiun Ccrbcrgiii. S. d. Nic«crtM. L. S. IV. S. 133.. wo dtc Lrkunde
irrig dem Kloiler Asbeck be^df^ wird. — Da der SdRer des Klosters Langeahont, der Dom-
Digitized by Google
il9l — U»T. 89
dechaiit Franco, in (iiescm Jahre (UrL Nr. DXLIX.) znm lclzlcaroaie genanitl wird, so hal dic,
wibrscheinlich baM nadi deaseu Tode ausKeferUgio DrkQnde, Oiren PJalz bier erholten. Nieserts
Annahmc, um 1180, widortrgt ^lch vnn M lhsl, (lui ili die ^gnen Afligplbeii der Urktnide UmkshU
lich des Todes dos so viel spater noch lebeDden Franco.
tSMk. AnMU Wolf ond solne Sobae Tiderieh und Everiiard von Gudeobcrg, auch Ilcrmann von Osier-
haoBeD, gebea dem Kloster m AroIdo.s.scn den ZchcnteD ans dom Uofc .Munchoscn und zwci
Gtitern zu Wengerinchosen, gegen cinc jahrlichc Rcnte von zwci i-eliw^Tcn Schillingcn. S. d.
Yarnbageo WaldecL Gcsch. Url^ S. 29. — Da dcr lUil-Ausblclicr Evcrhard von Gudenberg io
der obeo Nr. 2364 Bngeflihrten Urknode als Zeuge vorkommt, so sebien die Twlieg. UiL hier
ihre cchicklicbe Slelle xn fioden.
4197.
S384. Kirz 13. Uermann, Dischof zu Miinslcr, hcbl dic villa Cocsfeld aus dem Vogleigertdit ans, und
verleiht ihr diesclbcn Rechlc und Frciheilen, wclchc dic Biirgrrschnft zu Miinstcr besitzt. D. IV.
Id. iiarcii \m. Kiodlinger M. B. 111. 4. Ablh. LVL S.104. iNicscrl M. U. B. 2. Ablh. S. 471. (DLIX.)
23S3. Jforimis, Abt za Varlar. genebmigt dte vom Biscbof Bermann den Biirgem sn Coesfeld erlheillen
Frciheilcn. S. d. uber ohnc Zweifcl mit der VOr. l'rk. gleichzoilig. Nicsert a. u. 0. S. i/i. (DLX.)
2383. Dersclhp hewilli^t dfn vnn der IJiirgcrschalt gewiihllen Schnppcn 711 Cocsfcld dic StailtroEjienmg,
gcge» eine juhriichc Abgabc ciner MarL Jj. d., abcr oiiue Zvveiiel mit dcn vor. L'rii.uiideu gleich-
zeitig. Mieserl n. a. O. S. 475. (NJO.)
2984. April i. Alhrrf . Graf von Evcrstcin . sclicfi^ ' '!f>!n Klnstrr .ATncIiinsshorTT tlic Forslcn zu Holcnbcrg
und .NicDhagcn, und verkaufl ihm dic Zehentcn dcrsclbcn, oacbdcm cr lclztero dcm Bischof von
Uinden resignirl und dai^ GQter zn Hastimbeke und NortosGn zu Lehen aufgetrageni femer
vcrkaufl cr dcmselbon Kloslcr GUter ni Eltersen, dii' er dem Dii>LlK>l von Padorbom re^nirt;
verlausclit ihm dic Giilcr Linlfnds gcgcn einc Miihle zu Diveren; uml .schenkt ihm olnen bei
dcm Kioster gelcgencn Waid bis zum Dorfc NcgcoborDoo, und zwci Hovcn zu Oitcsscn. Act
Minden in solemni syoodo, cni praesedit Tbitmams qiise., IV. Non. ApriL 4187; el oonsnnun»
IL Non. cjusd. in ecd. B. H. V. (zu Amelongsbom) in Gegjenwart de» Abtes Hoyooi. Spilcker
Beitr. IL S. 25.
8388. HrI 9. Bei sebr ttvekner Witterang verfaeert elne Feuersbranst bchiehe dio gttnze Stadt Miinster
sammt ihren Kircben. mil Ausnahmc der Lndgeri-Kirchc. Slrunck. nol. cril. mscpU p. 401.,
aus einom alton Codox des Slifls Cbcrwas-ser. — Nach Niesert M. U. S. 11 S. G2. iwo Non.
Maji, also d. 7. Mai, angcgcbeo ist; &0II auch die Scrvalii-KapcUo erhallca wordcn scin; auch
ivird kinzugenigt, dass viele Hensehen dabei nras Leben gckommen.
2386. „ 28. Kniser Heinrich VI. bestiiligl dic dcr vitla Cocsfcld vcrlieliencn Frcihoilen. D. apnd H6-
gonciam V. Kal. Jun. 1197. .Xicscrt M. U. B. 2. Ablh. S. 476. (DLXU.)
2387. Jul. 27. Papst Coleshu III. niromt das Kloslcr Amelnngsborn, aaf Bittea des dorligcn Abtes Hoiko,
in piipfltlichen Schulz und bestaligt dessen IVivilegien und Besitcoogea. D. Laieraai VI. KsL
Aug. pontif a. VII. Falkc C. Ti Corl). p. 8-jt.
2388. Adolf, Erzbischof zu Coln, cignet dcm hloster Rumbcke den Ilof Odcnbnscn , weichcn bi*.hcr Ever-
hard uod Jonatbas von ArUiei von ihra, ODd Araold von VIHgloa von diesen zo Lehen batte,
dcsgloichcn dcn Zehcntcn dessclbcn Hofes, welchen ilermann von Rutlienberg zu Lclun Iialle.
nachdom die bishrrigen Inhabcr auf dicsc Giilcr verzichlcl. A. 1197. Unler dou Zeugen: Graf
Amold vou Allana und sein Brudcr Graf Frtedrich; Ucrmann Niger von Arnsbcrg. Seibertz Ur-
knndonb. L S. 481.
2389. ffcrniami. Diseh()f zu MUnster, verwandelt dcn Zehenten voa einem HoCe anf der Geist in eine
Rccnu hUu Wcitr«l. II. 12
Digitized by Googlc
90
«m — 1199.
fMta Renie, wonir dossen Inbalwr Everhard Rufus Owi eioe Bove ta Wdkinciliorp m Lebeo
auflragt. A. 1197. Hi-lipr ungcdnickt. {DLXIII.)
S390. Diirselbe bewkandct, da.s« Evcrhard voo Qucaotborpe da« Uaus Edus zu Bocholl an das Kloster
Asbeck vor dem Grarea-Gerichte verkauA hoL A. 4197. NieeerC H. U. & IV. & 60. (DLXIV.)
8391. Dersclbc oignct dcm Klo.stcr Ijingcnhorst eioen Zehenteo ni Thiiige ioi Kirehapiel SehopiDgeii
A. 1197. Bi^jhcr iinj^rilrnckl. (ni.XV.)
8392. Benthard, Bischof zu Puiierburu. cignol lieni Klostcr Geiirdcn Gulcr zu Luitharsten, Rutwardes»eii,
Nedeni, ReileMen ood Ykenrade. A. 4197, episc. X. Bisher nngedrodtt. (DLXVL)
8998. Jtetmar, Biscbof zu Minrlfn, hcurkiinflcl, dass Graf Albort von Evprslcin, mit Hinuilligung scincs
Soiiaes Albert, funf Uovcn scincs Erbgute«. nebnilich drci zu Uastcnbckc und zwei zu Nort-
faofeo. dem Klosler Amelongdlwro geschenlct. der dortigo AbtHoiko aber diese Hoven fhm (dem
Bischof) iiberlassen, und cr diosclbcn dcra Grnfen wieder in Lehcn gereiclii, Jcin Klostcr aber
dafiir dio Zchcntcn der Diirfcr HokiiLcri^ imd Nipnhagon, wclclio der Graf btther zu Leheo
battc, zu Eigeatbum gogcbcn. A. 1197. l-aliic C. l'r. (x)rb. p. 8d4.
9391. GerKard, Keehof «i Osnnbriick, beorkondet die Verpfiindni^ emes Zehenten n Uphnse» an das
Johnimi. S(in zo Osnabruck. A. 1197. Mii-cr W VIII. S 328.; unvollstiindlj;. (ni.XVlI.)
2395. Widikind, Abt zu Corvey. l>earkuodet. dass dcr Propsi Ueiurich zu Kemaado ctueo von dcr dor-
tigcn Kirche veriinsBertm Hof xa Heigen aorUckgeliaoft hat A. 1197, praebL VUL Wigands
Gcsch. V. Corvey 8. Abth. S. 224. (DLXVm.)
8396; Godschalk . nompropsl m Pndinlirjrn, sclienkt dio Kirchc, den Hof und die Miilile zu Unkinclhorp
nebst cinem Guto zu liavikesbroke dem Kloster Marieofcld. uod zwar vor dcm Gcnchtc dcs
FiiHgrafien Lambertns Herebmkke bei Haitenheim. weil das Gericht. nnter vrdcbem die Gfiter
eigendich gclcgcn slml. wcgcn der Excommunica(ion dcs rrci^rarcn Suotlicr, schon seit drci
Jahrcn nicht vcrwaltet wurde. A. 1197. Dor Abt zu Haricnfeld heisst Florentius. Uoter den
Zcugen ist Bemhard von der Lippe. Kindltnger H. B. UI. i. Ablh. Urk. S. 107.
8397. Das Klosler AmeIung.sborn ^ilu an iiiKlulf, iliMrn von Dalcm, dic Giitcr und Einkiinfle dcr Salinen
711 Ilpmcndorf, mtt dctn Zciicnifri ilnsclli-t, frci vom Vogleircchlc und noch 10 Mark, uod cr^
hiilt dariir Giitcr zu Ludcrsbem und Eschcrjliuscn. A. 1407. Falke C Xr. Corb. p.. 889.
8398. AmoU ond Fritdrieh, Grafen von Althena, Zeogen n) Urknnden Enbisehof Ado^$ zn GShk fdr das
Klostcr Capellen. A. 4497. Lacomblel frkundenh I S 388. u. 389,
8399. Dicsclben, Zeupon in einer Urkundc desseibcn Erzbischofs fiir das Kloslcr Vusnichl. A. 1197. La-
comblcl Urkundeub. 1. S. 390. — Der Erzbischof ncnnt in dicser Urkundo die boidcu Grafon
seine BrOder.
8iOO.iln9o<''/, nraf von Altcna, und FrirdHrh , scin Bnider: Ilcinrich von Volmuiuloslcin und Gcrbard sein
- Brudcr; Zeugen in eioer Urkunde Erzb. Adolfs zu CbUi, rur das Kloster Duawaid. — A. 4497.
Uoorafalet Uritoadenb. L S. 390.
1198.
2401. Januar 22. Ado^, Erzbischof zu Colo. beurkundet, dass scin Vor^ogcr, Erzb. Philipp, des Land-
grafen Ludwig von Thiiringen siimintliehe Alkidien co beiden Seiten des Bheins, vom Walde
Osnickc an, nclmilich das Schlnss Rilstcin, dns Schlnss Widlie nnd Ijuido Scldiissrr Windecke
mil Zubchiir, Tur 3500 Mark erkaufl, aUdann dcssen Nachfolger, Erzb. Brunu, einca Tbeil des
Kaufprciscs an dcn Grafen Dieterich von Landsberg. als Gemahl der Tochter trad Erhinn dea
Landgrafen, Jutla, bezahlt, er selbst (dcr Aussteller; aber den Rest der Kuufsummc abgetragen,
vvomnf ihm dio i^cdaclilcn Allodicn fcicrlich iiborgeben, von ihm abcr dem ;:;cilachtcn Grufen
Dietrich uod seiucr GcmahUnn JuUa wieder zu Lebcn gcreicbl wordou. D. Coion. XL Kai. Febr.
Digitized by Google
11»«.
91
4197 (nach der Colniscben ZcilrccbDUDg; aUo oacb dcr ansrigeu 4198). Uater den Zeagen: Ar-
nold und Priedrieh, Grafcn von Altena. Kromer akad. Beitr. in. BeiL S. 69. Lacomblet Urlcnn-
dciih. I. S. 383. — Des GrafeQ Friedrich von Attena geschiolit hicr znni lctzlcnmal F.rwahtiuriij;;
cr ist alM) wahrscbeinlicb bakl nacbber gesiorbeo, da in den folgendeo Urkunden Graf Amold
iillein crschcint.
Si^Mt Ittrz 1. (Sonnlag Oculi.) Dio EnEbiaebofe von Trier niad CSln ballen, mgen der zwieapattigen
Konigswahl. ciiifii rfinvont /u rriln. — .0,1 plpichzniti;: dio 0<its;ir!Ni-rhfn Kiirslen, da,^<'pf.'n cincn
solobeo zu Crfurlb vcranslaltcn, $o wird Bij>chof Ilcrmann von Miinster von jenen an die&e ab-
gesebiekt. um ne za einer gcmeiiisebaltlicfiea Vtt-handlaiig eimaladcn; er crfalirt aber, dassvon
lcl/ti roii bercits dor HenEOg Pbilipp von Sdiwaben zum Konig i;o\v!ihll wordcn. Jcnc halien
darauf einen andprn Wahltas? zu Antlcmach, wo von ihnen — w oil ni rzog Bcrlhold von Zarin-
gco dic Wahl ablcbnl — Olto, dcr Sohn llcinncbs dcs Linven, gcwilhll wird. Godcfr. ap.
Freher. T. I. p. 363. Gbron. Ursperg. p. 306. et al. Ser. — Bei der WaU Otto's waren unler
nndprn Bischof Brrnhard von I'adcrborn, BischoT Thiplmar von Miiul(.'ii nnd Al>t Widikind von
Corvcv zugegCQ, und untcrschrieben deo dariibor an dcn Papst crslattctcn Bericbt, Perts. Leg.
T. 1!. *p. 204.
2403, April \',') Simon, Graf von TckenclHirj;, uml Amold, Graf von Altcna, Zcugen in cincr Urkundc des
Erzbischofs Adoff zu Coln, fiir d;is Slift Kaiscrswcrlh. P. Aquisgrani a. 1198. Lacomblct Ur-
kuodenb. I. S. 391. — Der in der Urk. nicht aagegcbcne Tag ist aus der, ao deotselbeo (XYU.
Kal. Maji) ansgestellten Genebmigung des Decbanten Udo m acblieasen.
SilM. Mai M. Papst Innnrentius 111. bcslaligl die Giiler und Privilegien des Klostcrs Maricnfeld. Di. BiOm.
IV. Non. Maji 1198, pontif a. i. Nieserl M. U. S. IV. S. 146., ohoe Oalam. (DLXIX.)
* 2103. „ 28. Versamnilung der, dem Konig Pbilipp anhangcndcn Fiirsten nnd Gdlcn zu Spcyer, zu Folge
des Bcricbts derselben an den Papst, i» welchcm aucb die Bischofc von Milnslcr und Osna-
briick untcr dcnjcnigcn aiifc^rziihll werden, welche dem Konig Phihjip TrL-uc ;;['1obt haben, P.
Spirae V. Kal. Jun. s. a. Schatco A. P. I. p. 644. Boczek Cod. dipl. Morav. I. I. p. 351.. zum
Jabre 4499; irrtbflmlieh, da die Wahl Philipps bekaanllich 4498 statt bnd and d«r Bericht nicht
lango nach dcrsclhon ahgefassl sein kann.
S406. Jul 4. Adoff, Er/hisrhof zu Coln, omeuert das Biindniss seincr Kirchc mil dem Stifle Corvey. D.
a]i. Aqui», iV. Non. Jul. 1198, die coronationis Ottonis quarti Rom. Regis. Schatcn A. P, I. p.
642. Falke C Tr. Corfa. p. 826. Kindlinger Voimest. U. S. 93. (DLXX.) — Biihmer Begp S. 459,
glaubt. stalt Nnn , Id. Jul. Icscn, und dic Kriinung Otto's IV sonach auf d. 12. JuL sctecn zii
miissen, wcil dcr 4. oin Sonnabcnd gewcsco; dieser Grund scbeiot iodessen, der deutlicbca An-
gabe der Origtnal-Urkande gegeniiber. doch meht aosreicbeod.
2407. Kiinig Otto IV. vcrpflichtel Stch gegcn den Hrzbii^chof Adolf zn Coln, alle, det Colnischcn Kirche
durch scinc VfHfahrcn cnlzogcne Giiler zuriickzugcben und sic d.iliri 711 «rhirt/en. Untcr aiidcro
wird, roit Widerrufung eines, zwischeu Kaiscr Friedrich L und Erab. IHnlipp geschlosseneu Tau-
sdies, das Allodinm Sareveld ao C5ln znriickgegebeD, wogegeo der Kaiser die Abteien Hervord
und Vrclhen zuriicknimnil * ; der ncnc Zoll zu Werdcn soll zum BestPn dcr Cnlni^rhfn Untcr-
thanen bescbriiniU werdcnj dcn Biirgcrn zu Culo, Soest u. a. wcrdcn ihro Privilegieo bcslatigt;
die von Kaiser Friedrich etnge^hrte Binnehung des Nachlasses gcisilieher FUrsten nnd anderer
Personcn soll auflioren u. s. w. S. d. nbcr wahrscheinlich am Tage dcr Kronung. Unter 4mt
Zeagen: die Biachdfe Tbietnwr von Hinden ond Bemhard von Paderbom; die Grafeo Simon von
•} DitMT VcmiKfAitlkd «dwiat, Kladttafir t. O. Hot. •} kMaafkt» nidit w VollriclHn( |Aanm w mId.
12»
Digitlzed by Google
98
iiis.
Tekeneburg und Arnold von Altcnai Hciiirioh und Gorhard von Volatutstciae ; u. 3. ScbatcD A.
P. I. p. 641. Kmdlioser Volmest H. S. 96. Laeomblet DrkandMib. I. S. 392.
8l08w Jul. 13. Dcrsclbc spricbl das Slift Wcrdcn. auf \n-nrtii n A:',vU'^c.n Ablcs Herrbort. von einer.
durcb dic vori.son Kaiscr Fricdrich uod Heinricb uugcbiihrlich crbobenoo Steaer frci, uud besla •
tigt dos Milnzrccht /u Wcrden ond Ltidinghaasca. Act- (wahrscheinlich Coloa) d. XJII. Jul4498.
a. IL I. Unler den Zcu^cn: Thidinar, Bischof zu Minden; Widekind, Abt zu Cor\'cy; die Gisreo
Simon von Tckcnebui-g und Arnold von Altenn; II inii li uiul GiM jrd von Vohnudjitcne : « a. ,
Cbroo. tiottwic. L p. 4U2., mil Abbildung; Krcmcr akad. licitr. 11. 6. ii7. Lacomblct Lrkunden-
bach L & 393.
2199. Aogpiiit 9. Dcrselbe bclchnt dcn Abt Widckind zu Corvey mit dem Forste Soli;.;o und dcm Wiid-
bannc dasclbst, und bcstaligl dic ne^itziingcn des Sliftes Corvcy. D. Aqui.sgrani d. IX. Au;^.
»198, a. R. L .Schatcu A. P. L p. 016. Falko C. Tr. Corb. p. 925. Orig. Guclf. lU. p. 757.
(DLXXI.)
2i10. Adolf, Er^bischof m Coln, bcurkundet, das.s .<?ein Vatcr, Graf Fvorhard, und scin firossvatcr, Graf
Adolf, obglcich sic Viigto zu Kappcoberg gelicis»cD, docb au$ die!>er Vogtci kcincu Vorllieil go-
zogcn; eben so set sein (des Erzb{schor«) Brador, Graf Priedridi» aad doaseo Soha, Grsf Adolf
von dcr Mark, nicht durch Krbrechl, sondcrn durch frcic Wahl in dieser Wiirde gcfolgt, wie
lelzterer ofTcnllich, in Gegenwart dcs Erzbiiichofs und einer grosscn Vci-sammlung erklarl, auch
Kaiscr Friednch und dcsscn Sohn Ileinrich dem Stiftc Kappenbcrg dicsc freie Wahl bcslatigl
haben. S» d. VBeserl H. U. S. 11. S. 286. — Da Graf Friedrich in dicscm Jahre zum lelztenmal
£;cii3nnt wird, (IttrDe flncb duBe, wahrscbeiDlich bald nach deaien lode ansgeiEertigte UriuaH
dc in dasselbo gchiircn.
8441. Beimwmn, Btschor za Hiinsler, eignet dem Klosler Clarholl einon Hof xu Cndincthorpe. A. 1108.
Bisher ungedruckt (DLXXll.)
3142. WiJihiwl, Al>t ni Corvov. h^urkundct dcn Frwcrb dcr Htihle za BreDkhaaseo fitf das Stift CoTrey.
A. 41 »8, praclat. l.X. Bisher ungedruckt. (DLXXIIL)
8443. Derselbe benrkandet die Reeble ehtes an die lofininrie dee Kloaiefs Conrey liberwieeenen Wad»-
zii.sl-cn. A. 1198, praclat. IX. Wigjind Gesfh. v. Corvey S. 234. (DLXXIV.)
8444. Der&clbc bcurkuodet einen Tausch zwiscben dcm Able Coorad zu Godetovesscn tud HelJas voo
Bnmencbnsen. wodoreb ersterer Gilter zo Schaken Ihr solche sn Godelovessen erwirbt S. d.
Bisher ungodruckl. (DLXXV.) — Da dcr in dieser Urknndo genannte Camerarius Johanncs
in dip^cm J:i!u e, uiid /war in dcr nachstvorheii;. Urk. nm enstenmal vorkomml, so schteo der-
sclbcn hicr iiir Pialz zu gcbuiu-cn.
8445. Godefrid, Graf za Arasberg, gibt dem Slifte Kappenbeqi lansebweise eiiiei) bei dem Kloster gele-
qniH-ii Wald fiir oinen aadeni in der Nabe des Hofe» Brybein. A. 4498. Wigands Ardur IV.
S. 190. (DLXXVI.)
2416. Ilermam, Abl za Kappenbcrg, benrkaadet den ¥Dffstebcoden Taosch nnt demGrafen von Amsberg,
W^en eines Waldes A M98. BLsher UQgednickt. (DLXXVII.)
8447. 5ifmon, Graf zu Tekcneburg, hcstJiligl sclnc tmt Zrit dos Hischofs Arnold von Osnnbriick. inil Ein-
williguog aeiner Gemahhun Oda und seincs daroais nocb lcbcudcu Suhncs Johauucs, dcm Kloster
Osede gemachten Sdienknngen, mit Zoslhnnning seioer Sohne Otto, Heinricb and Adolf, wet-
cher lctzlere dcm geistlichen Slandc besliinral war. A. M9S, zur Zcit dcs Bischofs Gerhard von
Oi.iiabruck. Unter dcn Zcugcn: Rabodo, Kapcllan zu Brochtcrbeck; Tidcrich und Wicbold. Brii-
der von SaltcsbergCi Jacob von Waltinghoracoi Eudolf vou Laagcn; Aloxaodcr von Ronc. Mii-
•er 0. G. m. S. 885. b. W. m & 445.
Digitized by Google
iiti — isiiw
03
S418> Papst Innocgnlius IJI. bewiDigt dom Abir> /u Corvcy dcn Gcbrnuch des bischbflichcn Ringcs. Ori-
ginal-Urkunde iin Konigl. Provinzial-Arcluve 7U Miinslor; sehr verdorbpn, iind th^ Datiim nicht
uiohr zu loscQ. Da cin Abl von Corvcy nicht gcnaant isl, so kann die Zcil nur iiach dcn Rc-
giraagiijabrcn dos Papsles aogogeben werden.
H99.
2419. JaDDkr . . 5iiium, Graf voa Tekenebui^, Lndolf von SleiDTord, Bemhard von Borstmar, Ludolf
von Asbeck und seitt Brtider Baldewin, Zeugpn in ciner Urkundc Kcini^' OUos I\'. f i: lic Sladl
Bmunschweig. D. ap. Brunoswic menso Jannnrio a R f Ovi^. (niolf. III. p. KiO.
2420. Adolf, Erzbischof zu Coln, wclcheiu dcr Abt und dio Brudor dcs Kloslcrs Vhtorp (Flcchtorf; gcklagl,
dass ein Edler Henricas Kiger anf deni Gute Verthole sich die Vogtdredito anmasae, bearkun^
det, dass dcm goi! ' 'i i :i KIo^dT in dor Wahl dcr Vu^li; viillico Freiheit anstebe. B. Sosatis
4199, archiop. a. Vil. Zcii«>clir. f. vaterL Gcsoh. u. A. K. YllL S. 66.
ffermann Bnehof zu Hiinstcr, cignct dem Ktostor Clarhoh dn Haus zu Sandendorpo. A. 1199, ^
episc. X.XVI. Bisher ungcdruckt. ^DLXXVIIL)
2422. DcrsoIlK! oiunpt dom Kln^ir r Clarboht Zehenten xu AlUeodorpe, Cudwic und Hoithem. A. 4199.
Bishcr ungedruckt, ^DLWI.V.)
8423. Denelbe eignet dero Kloster Liesbom das bei dor vilhi Bekehem gelegene Gnt Walewic, bchiilt
sicb abcr dic Advocatic vor. A. M99; anno post niorlcm Iloinrici iinp. II., nullo adhuc rogo
post caiQ ta imperiura conGrmato. Bishor imgcdruckt. (OL\.\.X.} — Aiis dom Zusat/ hoi dem
Datum ist zu schlicsscn, das.s Bischof Hcnnana sich damals von dcr Pailei des Kunigs Phitipp
zuruckgczo»oii, abcr noch iiiclit an don K. Otto angescUosson hatlc, &ondcrn sich neutral vorhielt.
2424. Derselbc bcstaii»t cinrn Vei-kich zwischen dom Kloster Langonhorst und Ilortnann von Miinstor,
wejjca des Zchentcn aus dcm Ilofe zu UITenhcm. A. 1 199. NicscrtM. U. S. IV. S. 171. (DLXXXL)
S425. Gsrftord, Propst zu Xanten, bestSl^gt den zwischett dem Stifte Kappenberg und dera Pfarrer m *
Hamwinkcl gc>-chIos.--i ncn Vertrag w^n der Zchenlliifie des Hofes Lohusen, A. 4409. Bisher
ungedruckt. ;DL\XXII.)
2426. Adolf. Erzbischof zu Culo, bcsliiligt dcRScIbcn Vcrtrag. A. 1199. Bishcr ungcdruckt. (DLXXXIII.)
1200. ^
2427. Hermam, Bischof zu Munstcr. bcstiiUgt die Bcsitzuogen dcs Klostcrs Uobcnbolte. A. 4200. Nicsert
JL U. S. n. S. 300. (DLXXXIV.)
2428. Detselbc bcstiiligl ilLn Vi i ttui; wogon cincr Zchcntiosc, zwisohen Beinrich von Spork uud Suelher
von Ilinki ilif' .\ 1200, pontif. XXVf Bishcr ungcdruckU (DLXXXV.' — Dinse boidcn Urkunden ^
gchorcn ohnc Zwcifcl in di^n Anfang dicscs Jahrcs, da sic bei dcin Dalum dcn Zusatz babcn:
Neotro (nullo) in imper. confirmato; wahrend wir bald naohher den Bisehof Herraann in Be^ei-
tuni; und iin Diciistc dc^ Konigs Otlo. dicscn also von ihm nnnrfvfinnt finrk^n.
2429. ianuar 19. Gerhard, Bischof zu UsQabriick, U. Graf von Ravcusbcrg, und Bcrnhard voo Uorstoiar,
Zeugen bei KOnig FlnUppt RUckgabe der Gra6chBA Siade an das Erzstift Bremen. D. Hitdesheim
XIV Kal. Fcbr. 1199, a. R. II. Orig. Guclf. III. p. 622. — Die Angabc Aes zweiten Rcgirung^
jntirrs Insc^t srh1i<^cn, dass die Jaiu^ahl naoh einor ZoilrechnaDg bestimmt ist, nach welcher
dicsclbc crsl spulor wccliseilc.
2430. Februar 3. KSnig OlA> JY. versichlet, fdr sieh und s^ne BrOder, Heinrich, Pfehgrafen ara Rhein,
mid Wilhelib, zn GuDBten dea Enstiite Oib, «uf alle von dem vormnligQn Henogthnme saines
Digitized by Goo^^Ic
ilOf.
Vatcrs (Iluiurichs des Lowen) an dcn vorigen Erzbischof zu Cotn, Pbtlipp, iibergegang^e Lcbcn-
und Allodial-GOieTt vui MeHt iilr die GewShrleisiung dtesea Venriehtes BOrgen, welche mr Si-
cberiaeit thcik ihre VOO deni Pfalz^rarcn Ilcinrich zu Lchea geheoden Giiler \orprandcn, thoils
«ch vcrpllichtcn, anf Frfonlf^rn, in Coln Einlagcr zn halten. D. ap Wir/cnbmcli III. N'on. Vvhr.
4200, pcr manuiQ llorimanni Monastcr. Bpisc. impcrialis aulac Canccliarii. Lnter dcn Zcugen,
auseer dem Bischof von MUoster: die Grafeo Simon von Telceoebiirg «od Godefrid von AradMrg; '
Hcrmann von d. r l ippn; Cotlf s( alk von Pirrenuiiil. Or^ GaelH IIL p. 70S. Seibeitz CrluuMleiib.
1. S. 4i>2. Lacoutblct UrkuQdcob. L S. 396.
2431. Jol. S?. Adolf. Rrzbischof zo Co!n, bdlehiit soinen Brader, den Grafen Arnold von Althena, nadi-
dem dorsolbc ihm scincn Antlicil dcs Uausos Althcna zu Lchon aufgctrnp;on , auch mit eilltni
Hofc zu Ilaiion. D. XI. Kal. Aug. 1200. Kindlingor M. B. H fik S (DI.XXXVl.)
2432. „ 28. (Fur. VI. post feslutn Jacobi.) Zur Bcilcgung dcs Slrcitcs zwischcn dcn beidcn Gcgcnkoni-
gen veranstaltet der Erzbischof Conrad von Mainz eine geroeinschaHltche Zusammeokunft zwi-
schon Andern ii !i iinl Coblonz, wclchor, von Soitcn dos Kiinigs Otto, unter andern die Bischofe
von .Miinstor und Paderborn und der Abl vou Curvey bciwobnen; dte aber unverrichleter Soche
Buscioandcr gchu Schaten A. P. I. p. 650., ans handschriftl. Quelten.
2433. AogQSt 80. Adolf, Enbischof zd C6hi, bcslaligt dic von den Grafen Godefrid und Hcinrich von
Amsberg i;t^«i"hnhcnf Incorporrition dcr Pfarrkircho zu Werl in das Kloslor Wcdinghauscn. I),
Colon. .VIII. Kal. Soplcnibr. 4200, pontif. a. VI. Untcr den Zougen: Everluird und Jonalbas von
Ardei, Hermann von Rtithenberg, Bohirich niger von Ariisbcrg, Radolf von Brwethe. W^nds
Archiv VL S. I9L Soibertz Urkundenb. I. S. 153.
2434. Septcmb. 29. Dcrselbe gibt dcm Crafon Godefrid von Arnsborg, rur dic Dien.«!io. ■welchc er dem
Erzstiflc Coln in dem Kriege wegen der streiligcn Konigswahl geleistct, dic Hiilfte der l^iiiiunflc
ao« der nea angelcgtcn Stadt Huden, wolcbor zaglcich das Soesttscho Stndtrecht bowilBgt wird.
D. apuf! Sii';;il\im III. K?I. Octobr. 1200, pontif. n. VII. Untcr don ZiMiiieii: Graf Ariiold voa
Allcna; Gcrhard dcr Altcrc voii VoUnutslcini Bertold von Pirrcmunt. Marschall; Rudolf von Er-
* vethe inid sein Sobn Budolf, o. a. Wi^nds Arehiv VI. S. 493. Setberlz Urkundenb. t. & 454.
34%. Decemb. 1. Dcr Rittcr Adam von Aspe schcnkt l im' /chentlbsc, wclcho das Klustcr Cappcl ihm
zu cnlrichtca bat, an die Kircbe zu Harsberg. D. in KaL Decembr. 4200. Bisher angednickt
(DLXX.\VII.)
2436. Ad(^, Brdiischof zu Ciihi, bearfcandet. dass Graf Hermann voo Ravcnsherg nnd desaen Soho OHo
auf die Vii;;tei dcs Klosters Flarshcim vrrzichtet, und dass, nach ilircrn V(M'Ianij;cii . dicsc Vogtei
nic als Lcbcn, sondcru iiur als cin pcrsoulichcs Anil verliehen wcrduo soU. A. 1200. Lodcbur
Tlotbo S. 444. (DLmVIII.)
2^37. Bermann, Bischof zu Miinstcr und Reichs-Kanzler, beurkundet eincn Vcrtrag zwisdien dom Klostcr
/ M.irlriifold und dcn Sohiicn dcs vcistorbcncn r.rarcn Friedrich voii Altana, worinn crstcrcs auf
dio Gutcr von Unkincthorp und ilavikisbroke ver/ichlel. S. d. Bishcr ungcdriickt. (DLXXXIX)
— Da wir in diesem Jahre den Bisehof Hermann in der Eigenscbaft eines Kanzlers bei Otto IV.
iindcn (s. Nr, ^V.IO ), so sdioiiil aiuli dicsc Urkundc in dassclbe Jahr zu gohdren.
2438. Bernhard, Bischof zu Padcrborn, bcstatigt dco, vou dcr Abtissinn Sophia /u Hecrsc nir das dortige
Stifl geschehcncn Ankauf eines Ilofes in Allen-IIccrse , von deii Briidcrn Hciurich und Degenliard
TOD Erkelcn. A. 4200, pontif. XII. Wigands Archiv V. S. 333.
2439. JKetmar, Biscbof zu Hindon, bestatigl dos Grarcn Rernhard von Popenliurg Vcrkauf der Kircho za
Hcinbuscn und eincs Uofcs dasclbsl an das Kloslcr Obernkircbcn. A. 1200. fiisber ungedntckL
(OXC.)
2440. Menam, Propst zn Frildar und Ltibeck, m Beriidnicbligiittg der besoaderen Trene des nuMnehr
Digrtized by Google
fls«t. 95
vcrstorbeneD SlilWrs Kloslcrs Bcricbe, Egelolf, und des dortigcn Propsles ncrmann, bclchnt
dieses Klosler mit den Zehented zu Brvenrode. A. 4200. Unler den Zengen isl Amold von
Gudenhcrf?. (Vsl. Xr. 2380.) Varnha>,'(«n Waldock. Ge.sch. LVk. S. 30.
3444. Sopfiia, Ahlissinn zu Budekcn, gonchmigl dcn Vcrkauf cinigcr, von ihrcm Klostcr zu Amdohcn gc-
bender Ackcr in Grimclincbusen au das Kloslcr Brodenlare, und ubcrtragl dicsom ihr Recht an
deneelben. A. 1200. Bbber ungedmckt. (DXQ.)
Si42. Merht"hUi^ . Propsfinn, Mnrqnrfln, DrT^Tninn, nnd (Jcr ganzc Convcnt 711 Mfschf^dc , Lcurkundcn die
berkooimlickc Zchcullosc dcs Hofes zu Ostwich. A. 4200,, zur Zcit dcs Erzbischors Adolf zu
Cola, weleher zngleieh, in Ermangclung oner ibliasinn, das Kloster reg^. Seibertz Urkundcn-
bach I. S. 156.
8443. ffeHiwifiis , Abti!.<.inii zu Schil ii^sclin, Ijourkiindct , dass ihrcr Kirche, durcb dcn Grnfcn Adolf von
Scbauenburg, die liuusei- Blaclkiuhagc, Barchoite uud Eke zu eij^ea gegcbcn wordcn. A. 4200.
Kdier ungedraoltt (DXGH.)
8444. Shmon. Graf von Tykkclcnburg, Zo(i;.'e in oiricr Urkonde dcs Er7bi8Cho6 Ada^ za Ctfb» fiir dw
Kiosler Ucisicrbach. A. 4200. Lacomblct Urkuodeab. L S. 399.
(1200— 4m)
M4B. ITielmar, Discliof zu Miudon, beurkimdel, dass er von dem Stifle Hildcshcim Giitor iu nnrcliolte
gekaufl, und dass ihm Simon, Priesier zu Ncothorpe, Geld dazu gcgebcn, wofur cr ihm
Hoven za WeneoMssen ond einen Hof zn Nentborpe BblriU. Unter den Zeogen: Wernberos
Pracp()situs major; Ludoirus Dapifer; Ludolfus Pincerna; Frithericus de I-on; Henrious dc nfucb-
silc; Heinhardus de Slrombcrcb. S. d. Hodcnberg Hoyer Urkundenbucb VI. Abtb. Kl. Ncnn-
dorf Nr. 1. Die Urk. kann nicht vor 1200 ausgestelU sein, weil in der niichstrolgenden, mit
dlescr zusammcnhangondcn, sich dic Zahl MCC. als Cberrest des unvolblandigcn Dntums Bodel;
und nichi nach 4202, weil sdhon 4203 oicbt nehr Lndolfos, soodera Henricus als PineenM .
vorkommt.
2446. Derselbe besUSligt des Ptiesters Simon zn Nenthorp» Sliftang emes NonnenkfaMters dasdbsl, ond m-
corporirt diescm dic Kirchc zu Ilollhusen Act. a. MCC . . . Untcr dcn Zeugen: Wernbcrus
summus Praeposilus, Lefliardus Dccanus, Otto Cuslo';, nililcholdus rcllcniriii';, Willonis Scola-
sticus (zu Minden); Ileinricus de Volmerechusen; llciuricua de Landesbcrge; Godefndus dc West-
valia. Hodenberg 1. c. Nr. 2.
2447. Dcrsolbc bcst;itii:t seines Minislorialcn Egilhard Scbcnknns; eines Erbes zu Vrodo;^o«;lf>rpc an dic Kir-
cbc zu Nenlhorpc S. d. Uutcr dea Zeugen: dcr Dumpropst Werubori dic Pricsler Ludolfus
de Hannesle, Lndolfiis de Alelhen, Heinwercos de Rnnneberg; Comes Bemhardns de Wilipia;
Ilcinricus de Bocsile; Mcinhardus ilc Stn.mhcrc. Hodenbcrg 1. c. Nr. 3.
2448. Derselbo ubcrwcist dom Klostcr tlcr licil. Maria uod dcs hcil. Martin zu Nionthorpe don Zchcntcn
zu Lincsburch, welchen Tiderich von Sconnula resignirt hau S. d. Uoter dco Zeugen: dcr Dom-
propst Wember; der Dedmnt LefhardK»; Fridenons de La; Reinriens de Bnctile; Conradns de
Sulhm; Conradus de Seoweoborg; TidericBs d« HoJeveUe. IMeBbuig I. c Nr. 4.
(Unbestimnte Zeil.)
8449. Ordnung der Administration dcr Priibcndcn in dcr Kircbe zn Hcrvord. S. d. Falke C. Tr. Corb.
p. 7rt7., rin<; cinor H.intlschrirt dcs 13. J.dirhundorts. heisst aber im Eingangc: Sicul anti-
quorum institulio constiluit obscrvari; und da hiemach die Oninuog wohl nocb aus dem 42.
Jabrh. berrOltrt, «o ist «e fQ|^ieh am Sddnase der Urirandea dieses Jahrhunderls au&osletlen.
Digrtized by Google
NachweiBung
1. der abgebildeten Sie(^el.
1. Sicgel mrnrr,, niiclinr* lu Muntter; 1137; tu Arr T rkaaio Hr. CCXXV, flbvrtg.
2. Sie(cl <J«»clbin^ llil | m <icr UrL. ^r. CCI..\\IX.
S. «<gd JteUbtiM, iUiM» ■!• U«borB; M Kr. CaJCVa.
4. Kt<-iDcre< Sirsei Fft-dnri.. II . PitrhDf» tu Hiiuur; MCS} ■» Hr. CCCUXIII. — Voa dea griiMCfCB Sicgd iMmSm UU
«icb kcio TolUtiindi(c< kxcmplar tor.
5. Siflgcl /tMtHmUU, DamprvpttM »u Mun.ier obH iiab«r)ichea Kinilcn; n Hr, CGCIX.
6. S rp;» ! Biirlior» Evergnus >u Paderbora ; fl6J; tu ». CCC.XXVI.
1. Sicgcl Hcrmannt II., Binckor* tu Miintlcr; 117H; lu Tir, CCCXQV.
S. ai«gd d«Hcllwa$ 1190; lu Nr. Dlll. — Djs sicsei iliciN BbiAuh fciiHi mtA it dni «dMco FoMca f«r, «c «Mr «cc
dcn abgebil<leleo nar unbcdculende Abwcichaogca calgra.
9. Sicsel ffukUndt, Ablci M Cor«cj; 119«; m Hr. OLVi.
2. (ler abgebilUuten Mouogiauiiue dcut&chcr Kai&ei uud Konige.
1. Konig Conrad, lU.i fMt; Urk. Nr. CCI.IX.
3. Kiiois FrUdrich, I.; IIS!; TJrk. Nr. CCLXXXlil.
3. Deuelbcn, aU Kaiaer; 1162; tTrfc. Mr. CCCXXV,
4. Desielben; 1187, trl.. CCCCLXXII,
5. Kcitcr Utiaridu f /., 1193 ^ Mtk. »t. DXX.
«. Booig fknf* it^.i 11»; Crk. Mr. DLXXI.
»
1.
Digitized by Google
Digitized by
Google
Digitized by Google '
Digitized by Coogle